T ÙfiÙËÙÂ Î È ÏÔÁÔÙÂ Ó ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "T ÙfiÙËÙÂ Î È ÏÔÁÔÙÂ Ó ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô"

Transcript

1 T ÙfiÙËÙÂ Î È ÏÔÁÔÙÂ Ó ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi ıóèîô fiúô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

2 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ Κλειδιά και Αντικλείδια Ταυτότητες και Ετερότητες Ταυτότητες και λογοτεχνία στο σχολείο Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2007

3 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων Β έκδοση: 2007 Α έκδοση: 2003 Επιστηµονική υπεύθυνη της σειράς «Κλειδιά και Αντικλείδια» Αλεξάνδρα Ανδρούσου Η Ελένη Χοντολίδου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στον Τοµέα Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης.

4 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κλειδιά και Αντικλείδια Eίναι άραγε δυνατόν να δουλέψει κανείς αποτελεσµατικά σε ένα αποµονωµένο, ορεινό χωριό της Θράκης, όταν νιώθει αδυναµία επικοινωνίας λόγω γλώσσας; Πώς βρίσκει ένας εκπαιδευτικός ισορροπία ανάµεσα στους κανόνες του σχολικού θεσµού, στις απαιτήσεις των εξετάσεων, στα περιεχόµενα του αναλυτικού προγράµµατος και στις ανάγκες των παιδιών; Πώς διδάσκει κανείς ελληνικά, όταν πάνω από τα µισά παιδιά στην τάξη είναι αλλόγλωσσα; Yπάρχουν τρόποι να κινητοποιήσουµε τα παιδιά ώστε να ενδιαφερθούν για το σχολείο; Πώς αξιολογούµε εάν οι µαθητές έµαθαν ή όχι ιστορία; Aντέχεται η σιωπή των µαθητών από το δάσκαλο; Πώς διορθώνουµε τα λάθη των παιδιών; Πώς επικοινωνούµε σε µια σχολική τάξη; Yπάρχει χώρος για ευχαρίστηση στο σηµερινό σχολείο; Tα παραπάνω ερωτήµατα και πολλά άλλα απασχολούν τους εκπαιδευτικούς και συνδέονται άµεσα µε την καθη- µερινή διδακτική τους πράξη. Kάθε τάξη ορίζεται ως συνάντηση υποκειµένων µε διαφορετική το καθένα προσωπική ιστορία που καλούνται να δράσουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Aυτή η συνάντηση δεν είναι εύκολη ούτε ανέ- 3

5 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ φελη και δεν υπακούει σε προδιαγεγραµµένους κανόνες. Aντιθέτως, είναι γεµάτη συγκρούσεις, δυσκολίες, συγκινήσεις, απογοητεύσεις, ικανοποιήσεις και δηµιουργεί συνεχώς νέα ερωτήµατα που αναζητούν απαντήσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια δεν πρόκειται να αποπειραθούν να δώσουν απαντήσεις, αλλά εργαλεία που θα επιτρέψουν στους αναγνώστες/χρήστες τους να συνθέσουν τις δικές τους λύσεις που αντιστοιχούν στη δική τους πραγµατικότητα. Αυτό βασίζεται στην αρχή ότι η σχολική πραγµατικότητα είναι πολύπλοκη, δυναµική, απρόβλεπτη και κυρίως µοναδική. Άρα, δεν υπάρχει µία µόνο λύση, µία συνταγή µαγική που λύνει τα προβλήµατα. Kάθε εκπαιδευτικό πλαίσιο έχει τις δικές του παραµέτρους που πρέπει πριν από όλα να εντοπιστούν για να αναζητηθούν στη συνέχεια οι κατάλληλες λύσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια είναι εργαλεία ανάγνωσης της σχολικής πραγµατικότητας. ηλαδή, κάθε κείµενο που έχετε στα χέρια σας αποτελεί µια προσπάθεια σύντοµης απάντησης σε ένα ερώτηµα (π.χ. πώς µαθαίνουν τα παιδιά;) από τη σκοπιά µιας επιστηµονικής προσέγγισης (π.χ. της γνωστικής ψυχολογίας). Mπορεί ωστόσο σε άλλο κείµενο να συναντήσετε απάντηση στο ίδιο ερώτηµα από διαφορετική επιστηµονική σκοπιά (π.χ. την 4

6 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ κοινωνιολογία). Tα κείµενα, γραµµένα από εκπαιδευτικούς και πανεπιστηµιακούς διάφορων ειδικοτήτων, ακολουθούν την ίδια δοµή: ξεκινούν από µια σκηνή σε ένα σχολικό πλαίσιο, αναλύουν τι συµβαίνει και ύστερα διατυπώνουν απαντήσεις στηριγµένες σε µία επιστήµη. ηλαδή, µε αφετηρία την εκπαιδευτική πράξη, περνούν µέσα από µια διαδικασία ανάλυσης και σύνθεσης από τη θεωρία, για να καταλήξουν στα χέρια σας σαν κλειδιά για τη δική σας διδακτική πρακτική. Tα κείµενα συνδέονται λειτουργικά µεταξύ τους γιατί καθένα αναδεικνύει και µια ξεχωριστή ψηφίδα από την πραγµατικότητα της εκπαιδευτικής πράξης. Mελετώντας και δουλεύοντας πάνω στον τρόπο µε τον οποίο τα κεί- µενα συνδέονται µεταξύ τους, φανταστήκαµε πολλά από τα κλειδιά που µπορούν να ξεκλειδώσουν πολλά από τα φαινόµενα που αναλύουµε. Ωστόσο, µόνο εσείς µπορείτε να κατασκευάσετε τα αντικλείδια που έχουν νόηµα τη συγκεκριµένη στιγµή για το δικό σας πλαίσιο, που κάνουν... κλικ και ανοίγουν µια «πόρτα» που οδηγεί σε δικές σας λύσεις. Aυτή η πολυπρισµατική, διεπιστηµονική προσέγγιση της καθηµερινής εκπαιδευτικής πράξης είναι προφανές ότι χρησιµοποιεί ως έναυσµα µια ευρεία ποικιλία αναφορών 5

7 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ σε σχολικές πραγµατικότητες: τάξεις στην πόλη, στο βουνό, µονοθέσια σχολεία, µειονοτικά σχολεία της Θράκης, σχολεία µε πολλούς αλλόγλωσσους µαθητές, σχολεία σηµερινά, στην Eλλάδα και αλλού, άλλοτε και τώρα. Eίναι κοινή πεποίθηση όλων όσοι συµµετέχουµε σε αυτή τη σειρά ότι συχνά βοηθάει να αναγνώσει κανείς τη δική του εκπαιδευτική πραγµατικότητα βλέποντας κάτι ανάλογο που συµβαίνει σε µια άλλη τάξη, σε ένα άλλο πλαίσιο, ώστε µέσα από την ανάλυση και την κατανόησή του να µεταφέρει την εµπειρία αυτής της γνώσης στη δική του πραγµατικότητα, στο δικό του πλαίσιο. H απόσταση από τα δικά µας πράγµατα τελικά βοηθάει να τα καταλάβουµε καλύτερα. Tρεις θεµατικές ενότητες, η ιδακτική Μεθοδολογία, το Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης και τα ζητήµατα Ταυτότητας και Ετερότητας, αποτελούν τον καµβά πάνω στον οποίο, µέσα από διαφορετικές επιστη- µονικές προσεγγίσεις, προσπαθούµε να απαντήσουµε στα ερωτήµατα της καθηµερινής εκπαιδευτικής πρακτικής. εν κρύβουµε τις δυσκολίες ούτε αποσιωπούµε τα όρια των προτάσεων που κάνουµε και δεν πιστεύουµε ότι η ευθύνη για τις λύσεις είναι µόνο στα χέρια των εκπαιδευτικών. Yποστηρίζουµε όµως ότι µπορούν οι εκπαιδευτικοί να πάρουν στα χέρια τους τα εργαλεία που 6

8 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ θα τους επιτρέψουν να καταλάβουν καλύτερα το πλαίσιο µέσα στο οποίο εργάζονται, να το βελτιώσουν και να αντλήσουν ικανοποίηση από τη δουλειά τους. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια ευτύχησαν να συναντήσουν στη διαδροµή τους άξιους τεχνίτες που τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική µορφή τα έκαναν ανθεκτικά, λειτουργικά και έτοιµα να ξεκλειδώσουν. Tους ευχαριστώ όλους και όλες θερµά. Aλεξάνδρα Aνδρούσου Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Νοέµβριος

9 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Από τη σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια» κυκλοφορούν τα βιβλία: θεµατικό πεδίο ιδακτική Μεθοδολογία ιδάσκοντας ιστορία Αβδελά Ε. Κίνητρο στην εκπαίδευση Ανδρούσου Α. Ανάγνωση και ετερότητα Αποστολίδου Β. Εµψύχωση στην τάξη (Α και Β µέρος) ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Νικολάου Β. Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Ζωγραφάκη Μ. Η επικοινωνιακή προσέγγιση του γλωσσικού µαθήµατος Ιορδανίδου Α., Σφυρόερα Μ. ηµιουργικές δραστηριότητες και διαδικασίες µάθησης Κουτσούρη Α. Για τη µέθοδο project Μάγος Κ. Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Σακονίδης Χ. ιαθεµατική προσέγγιση της γνώσης Σφυρόερα Μ. ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Σφυρόερα Μ. Η επεξεργασία της εικόνας στη σχολική τάξη Σφυρόερα Μ. Το λάθος ως εργαλείο µάθησης και διδασκαλίας Σφυρόερα Μ. 8

10 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Φυσικές Επιστήµες: διδασκαλία και εκπαίδευση Τσελφές Β. Μουσική στο σχολείο Τσιρίδης Π. ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών Χοντολίδου Ε. ιδασκαλία σε οµάδες Χοντολίδου Ε. Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα Χοντολίδου Ε. θεµατικό πεδίο Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης Κοινωνικές ανισότητες στο σχολείο Ασκούνη Ν. Οικογένεια και σχολείο ραγώνα Θ. Στερεότυπα και προκαταλήψεις ραγώνα Θ. Η µη λεκτική επικοινωνία στο σχολείο Κούρτη Ε. Πολιτισµός και σχολείο Πλεξουσάκη Ε. Η µειονοτική εκπαίδευση της Θράκης Τσιτσελίκης Κ. Γλώσσα του σπιτιού και γλώσσα του σχολείου Φραγκουδάκη Α. Η εθνική ταυτότητα, το έθνος και ο πατριωτισµός Φραγκουδάκη Α. Η ικανότητα του λόγου και η γλωσσική διδασκαλία Φραγκουδάκη Α. 9

11 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ θεµατικό πεδίο Ταυτότητες και Ετερότητες Ετερογένεια και σχολείο Ανδρούσου Α., Ασκούνη Ν. «Εµείς» και οι «άλλοι»: εµπειρίες εκπαιδευτικών ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Πετρίδης Τ. Ταυτότητα και εκπαίδευση ραγώνα Θ. Επικοινωνία και ταυτότητες σε µια πολύγλωσση οικογένεια Μανουσοπούλου Α. Γλωσσική ετερότητα στην Ελλάδα Μπαλτσιώτης Λ. Ταυτότητες και λογοτεχνία στο σχολείο Χοντολίδου Ε. ηµιουργώντας γέφυρες Ανδρούσου Α., Πανούτσος Α. Για περισσότερα «Κλειδιά και Αντικλείδια»: 10

12 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ταυτότητες και λογοτεχνία στο σχολείο Σκηνή 1η ιδάσκω λογοτεχνία µε ένα συνάδελφο για ένα εξάµηνo πειραµατικά στο σχολείο του στη Β Γυµνασίου 1. Παρ ότι είµαι «επισκέπτρια» και το φορτίο της παιδαγωγικής σχέσης έχει ο δάσκαλος της τάξης, δηµιουργώ µία ιδιαίτερη σχέση µε ένα αγόρι, τον Ιωσήφ, που είναι µέτριος µαθητής, ζωηρός, απείθαρχος και πολύ συµπαθής. ε συµµορφώνεται µε τις οδηγίες να φέρει µαζί του ένα ντοσιέ για τα φύλλα που τους δίνουµε και υπόσχοµαι (σχεδόν απειλώ, µιας και τα µαλλιά µου είναι κοµµένα εξαιρετικά κοντά...) ότι θα κάνω τα µαλλιά µου αλογοουρά (!) όταν επιτέλους θα το φέρει. Ο Ιωσήφ πετυχαίνει το στόχο του, που είναι να τον προσέξω (στόχος κάθε ζωντανού και απείθαρχου παιδιού), και αρπάζει επιδεικτικά το ντοσιέ του διπλανού του: «Κυρία, κυρία, έχω ντοσιέ!». Του εξηγώ ότι πρέπει να φέρει το δικό του 1 Φιλάρετος Θ. & Χοντολίδου Ε., «ιδάσκοντας από κοινού λογοτεχνία στο Γυµνάσιο», στο: Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα,

13 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ ντοσιέ. Και, ω του θαύµατος, την επόµενη φορά έχει µαζί του ντοσιέ. «Ανάγκα και θεοί πείθονται» και βάζω κακήν κακώς στα µαλλιά ένα λάστιχο προς µεγάλη τέρψιν της τάξης και του Ιωσήφ, που πια µε θεωρεί πολύ κοντινό του πρόσωπο. Έχουµε φτιάξει τον κώδικά µας. Οι επιδόσεις του ανεβαίνουν και σε λίγο καιρό µε καλεί µε επίσηµη τυπωµένη πρόσκληση στο µπαρ µιτζβά του 2. Φυσικά, ανταποκρίνοµαι µε θέρµη. Στο µεταξύ ο Ιωσήφ είναι µέλος ενός ροκ συγκροτήµατος και αυτό µου τον κάνει ακόµη πιο συµπαθή. Ανταλλάσσουµε κουβέντες για τα µουσικά µας ενδιαφέροντα, στο βαθµό βεβαίως που µπορούµε να επικοινωνήσουµε, λόγω διαφοράς ηλικίας. Στο τέλος αυτής της πειραµατικής εφαρµογής παίρνω συνεντεύξεις για την αξιολόγηση της διδασκαλίας µας και την όλη πειραµατική φάση από διάφορα παιδιά, µεταξύ των οποίων και ο Ιωσήφ. Σε κάποια στιγµή τον ρωτώ µε όλη την καλή, ανεκτική, πολυπολιτισµική µου διάθεση, τις γνώσεις, τα διαβάσµατά µου, τη συµπάθειά µου στα όρια της θετικής προκατάληψης για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, µε τη γνώση µου από την πρακτική της Αγγλίας: «Ιωσήφ, θα ήθελες να διαβάζαµε στην τάξη και λογοτεχνία για Εβραίους ή 2 Βάφτιση των Εβραίων που γίνεται στα 12 χρόνια του παιδιού. 12

14 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ εβραϊκή λογοτεχνία;». Η απάντηση του µικρού µου µαθητή ήρθε σαν χαστούκι στη βεβαιότητα και τις ακλόνητες πεποιθήσεις µου: «Όχι, βέβαια!». Στη συζήτηση που επακολούθησε, κάτι µεταξύ σοκ και αποκάλυψης, ο Ιωσήφ µου είπε πως δε θέλει να φαίνεται πως είναι Εβραίος µέσα στην τάξη (ας σηµειωθεί πως το παιδί αυτό φυσιογνωµικά είναι το απόλυτο στερεότυπο για τον Εβραίο: κόκκινα σγουρά µαλλιά, φακίδες...). Όταν του είπα πως φαίνεται Εβραίος και κανένας δεν ενοχλείται από αυτό και ότι τη βάφτισή του δεν την κράτησε µυστική, µου έδωσε την άποψή του. Κάλεσε όλους τους χριστιανούς φίλους του στη βάφτισή του, αλλά δε θέλει στο σχολείο να διδάσκονται πράγµατα για τους Εβραίους ούτε στη λογοτεχνία ούτε στην ιστορία: «ε θέλω να ξεχωρίζω, κυρία»... Σκηνή 2η Η µικρή Ελένη είναι κόρη διανοούµενων που ζουν για ένα χρόνο στο Λονδίνο. Η δεκατριάχρονη Ελένη, µε καλά Αγγλικά και ανατροφή πολιτισµένου αριστερού ανθρώπου, µε φυλετικές ανοχές, διάθεση για πολυπολιτισµικότητα στην πράξη, φοιτά σε αγγλικό σχολείο όπου ο πολυπολιτισµός είναι πράξη: λευκοί, µαύροι, µιγάδες και κίτρινοι µαθητές, Ευρωπαίοι, Ασιάτες και Αφρικανοί... 13

15 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Ιδού η ευκαιρία να αποδείξει η µικρή Ελένη την αριστερή της ανατροφή, την ανεκτικότητα και τη φιλική της διάθεση. Τη δεύτερη µέρα, την ώρα του φαγητού, στο εστιατόριο, µε άνεση που θα ζήλευε διπλωµάτης, µε το δίσκο της ανά χείρας προχωρεί ακάθεκτη προς το τραπέζι των µαύρων συµµαθητών και συµµαθητριών της. Χαµογελάει αφοπλιστικά και κάθεται χαιρετώντας τους µε το χαµόγελο της σιγουριάς που µόνο η ηλικία και η άγνοια µπορούν να επιδεικνύουν. Το τραπέζι στρέφεται προς το µέρος της. Οι συµµαθητές και οι συµµαθήτριές της στα- µατούν να τρώνε, κοιτιούνται µεταξύ τους και της δηλώνουν εµµέσως πλην σαφώς ότι δεν είναι ευπρόσδεκτη. Η µικρή Ελένη τα χάνει και µε δάκρυα στα µάτια µαζεύει το δίσκο της και πηγαίνει σε ένα ευρωπαϊκό «κατάλευκο» τραπέζι σαστισµένη, µε ανάµεικτα συναισθήµατα, χωρίς να ξέρει πού έφταιξε και τι κακό έχει κάνει... 14

16 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Τι συνέβη στις περιπτώσεις αυτές; Περίπτωση πρώτη Η δασκάλα µπερδεύει τις γνώσεις και τις στάσεις στα ζητήµατα της ετερότητας (ορθές) µε αυτό που επιθυµούν οι ίδιοι οι άλλοι. Ορθώς ρωτά εάν θέλει ο εβραίος µαθητής να διδάσκεται εβραϊκή λογοτεχνία στο σχολείο, αλλά λανθασµένα περιµένει η απάντηση στο ερώτηµά της να είναι θετική, δηλαδή ότι ναι, θα ήθελε το µικρό εβραιόπουλο να γίνεται συζήτηση για τη φυλετική/εθνοτική/θρησκευτική του οµάδα στην τάξη. Η ευαισθητοποίησή µας στην ετερότητα σηµαίνει πως είµαστε ανοικτοί ακόµη και όταν ο «άλλος» δεν επιθυµεί να προσδιορίζεται ως τέτοιος, ακόµη και αν θέλει να περνά απαρατήρητος (ή να νοµίζει πως περνά...). Ο «άλλος» µπορεί να επιθυµεί την αφοµοίωση ή επιλεκτικά να τονίζει την ταυτότητά του όποτε ό ίδιος το επιθυµεί (στη βάφτισή του κ.λπ.). Ή ακόµη µπορεί να τον διακατέχει µια αµφιθυµία σε σχέση µε την εθνοτική του ταυτότητα. Η κυρίαρχη ταυτότητα, εν προκειµένω, µπορεί να είναι αυτή του ροκαµπίλι εφήβου και όχι του Εβραίου. Πολλές φορές οι ευαισθητοποιηµένοι ενήλικες επιχειρούµε, στην προσπάθειά µας να βοηθήσουµε τους «άλλους» να 15

17 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ βρουν ένα χώρο φιλικής αποδοχής, να επιβάλουµε και να υπογραµµίσουµε την ετερότητά τους. Το πρώτο µάθηµα που προσωπικά πήρα είναι ότι η δική µου αντιρατσιστική και αντιεθνικιστική αντίληψη δεν είναι απαραιτήτως και ο τρόπος που ο άλλος βλέπει τον εαυτό του και είναι πολύ καλά που συµβαίνει αυτό. Το δεύτερο µάθηµα που πήρα είναι ότι αυτά που γίνονται αλλού (στην Αγγλία, τη Γαλλία κ.λπ.) δε συµβαίνουν επειδή οι πλειονότητες των φωτισµένων διανοού- µενων τα επέβαλαν άνωθεν, αλλά επειδή κάποιοι δραστήριοι της µειοψηφίας (µαύροι, γυναίκες, εθνοτικές οµάδες...) αγωνίστηκαν για την κατάκτησή τους, στο σχολείο και την κοινωνία γενικότερα 3. 3 Στην Αγγλία και τις ΗΠΑ υπάρχουν οι Σπουδές του Μαύρου Πολιτισµού (Βlack Studies) επειδή κάποιοι µαύροι συνειδητοποιήθηκαν, αγωνίστηκαν και έκριναν ότι επιθυµούν τη συγκεκριµένη εκπαιδευτική παρέµβαση. εν εισήχθησαν οι Σπουδές του Μαύρου Πολιτισµού στα πανεπιστήµια και τα σχολεία ως δώρο από κάποιους φωτισµένους λευκούς µόνο για το πολιτικό τoυς περιεχόµενο, προκειµένου να γίνει το περιεχόµενο της λογοτεχνίας πολυεθνικό. Τέτοιου τύπου αλλαγές προϋποθέτουν ριζική αλλαγή της αντίληψης για το πρόγραµµα διδασκαλίας, γενικά, και για τη λογοτεχνία, ειδικότερα. Με τον τρόπο αυτόν η λογοτεχνία διαβάζεται «πολιτικά», όχι αισθητικά και µε µία 16

18 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Στην περίπτωσή µας, λοιπόν, η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης βρίσκεται ακόµη σε βαρύ πένθος, καθώς αποδεκατίστηκε µε τρόπο βάναυσο στο Β Παγκόσµιο πόλεµο, πένθος από το οποίο εξέρχεται σιγά σιγά µόλις τα τελευταία χρόνια. ε διεκδίκησε άλλο πρόγραµµα σπουδών για τη δευτεροβάθµια εκπαίδευση 4, δεν έθεσε η ίδια ζήτηµα διδασκαλίας εβραϊκής λογοτεχνίας. Η ερώτηση της δασκάλας λοιπόν ήταν άκαιρη και δείχνει µε τον καλύτερο τρόπο τους απατηλούς δρόµους της διάθεση «φιλανθρωπική» απέναντι στους «υποδεέστερους» µαύρους. ε διδάσκεται η λογοτεχνία των µαύρων πλάι στην κανονική λογοτεχνία χωρίς καµία αλλαγή στις παγιωµένες αντιλήψεις µας για το τι είναι λογοτεχνία. Ούτως ή άλλως η µικροαστική αντίληψη για «προσωπική ανταπόκριση στη λογοτεχνία» είναι µύθος. Το συγκεκριµένο ύφος της ανταπόκρισης είναι προσωπικό, αλλά η αντίδραση πλαισιώνεται από ένα πολιτιστικό σύστηµα το οποίο την περιορίζει και τη ρυθµίζει. Εν προκει- µένω, η λογοτεχνία των µαύρων συγγραφέων διδάσκεται στο σχολείο προκειµένου να αλλάξει η αρνητική εικόνα που έχουν οι µαύροι µαθητές για τον εαυτό τους. Τα δίγλωσσα παιδιά δε φέρουν µαζί τους µόνο τη γλώσσα τους αλλά και τον πολιτισµό τους. Αυτόν θέλουµε να ενισχύσουµε και από αυτόν, κυρίως, κερδίζουν τόσο οι ίδιοι όσο και οι άλλοι µαθητές. Bλ. Scafe S., Out of the Ghetto: Teaching Black Literature, The English Magazine, 24, 1990, σ Για την πρωτοβάθµια υπάρχει η επιλογή των εβραϊκών θρησκευτικών σχολείων. 17

19 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Συγκριτικής Παιδαγωγικής, όταν επιχειρούµε να εισαγάγουµε (µε τις καλύτερες προθέσεις πάντοτε...) µέτρα θετικής διάκρισης µειονοτήτων στο σχολείο, χωρίς αυτό να είναι αίτηµα των ίδιων των µειονοτήτων. Οι µειονότητες πρέπει να έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο και ως προς τον αυτοπροσδιορισµό τους και ως προς τις διεκδικήσεις και τα αιτήµατά τους. Όποια άλλη στάση είναι πατερναλισµός. Περίπτωση δεύτερη Η µικρή Ελένη δεν έχει πείρα από πολυπολιτισµικά σχολεία στη χώρα της, έχει όµως γνώση περί πολυπολιτισµού από τα βιβλία και τις συζητήσεις µε τους γονείς της. Μέχρις εδώ καλά. Καθώς όµως πηγαίνει σε ένα νέο χώρο, δεν παρατηρεί πρώτα τον τρόπο µε τον οποίο λειτουργεί το νέο αυτό σύστηµα. Λίγο από άνεση παιδική, λίγο για να δείξει στο σχολείο της τις ανεκτικές και αντιρατσιστικές της απόψεις, εισβάλλει σε ένα µικρόκοσµο (αυτόν των µαύρων συµµαθητών και συµµαθητριών της) ως «ταύρος εν υαλοπωλείω». Οι οµάδες όµως, ακόµη και οι µικρές οµάδες στα σχολεία, έχουν τους κανόνες και το τυπικό λειτουργίας τους. Η πρόσκληση να καθίσεις στο τραπέζι µαζί µας και η αποδοχή της πρόσκλησης εκ µέρους σου είναι (στο παράδειγµά µας) 18

20 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ φιλική κίνηση. η εισβολή στο τραπέζι µας µε µια διανοουµενίστικη ανωτερότητα είναι κίνηση εχθρική. «Θέλουµε να σε καλέσουµε εµείς και να έρθεις» µοιάζει να λένε χωρίς να το αρθρώνουν σε λόγο οι µαύροι συµµαθητές και συµµαθήτριες της Ελένης, «όχι να µας κάνεις τη χάρη ή να εισβάλλεις εσύ στο χώρο µας». Πόσο έτοι- µοι είµαστε να το ακούσουµε και να το αποδεχτούµε αυτό; Πόσο είµαστε ανοικτοί να αφήνουµε τους άλλους να κανονίζουν αυτοί τα δικά τους πράγµατα; Μήπως κατά βάθος πιστεύουµε πως ως λευκοί, ανώτεροι, ικανότεροι µπορούµε να επιβάλλουµε στις µειονότητες την αντιρατσιστική, ανώτερη, κοινοβιακή... αλλά πάντως δική µας και όχι δική τους άποψη; Εδώ χρειάζεται να τονίσουµε πως στο πλαίσιο της πολυπολιτισµικής εκπαίδευσης αλλαγές πρέπει να γίνουν και από τις δύο πλευρές: και από «εµάς» και από τους «άλλους». Η κοινωνία του σχολείου αλλάζει και αλλάζει για όλους, όχι µόνο για τις µειονότητες. Και ακριβώς η αλλαγή του δικού µας εαυτού είναι το σηµαντικό πρόβληµα. 19

21 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Λόγος περί ταυτοτήτων Επιχειρώντας να µιλήσει κανείς για το θέµα της ταυτότητας σε σχέση µε το µάθηµα αλλά και το θεσµό της λογοτεχνίας έρχεται αντιµέτωπος, ευθύς εξαρχής, µε την ουσία του ζητήµατος, δηλαδή µε την αλληλεξάρτηση και τη συσχέτισή του µε το ζήτηµα της εθνικής ταυτότητας και µε µια πλειάδα άλλων, περισσότερο ή λιγότερο σχετικών µε την πρώτη µατιά, εννοιών και ζητηµάτων, όπως: ρατσισµός, ταξική προέλευση, διγλωσσία, σχέσεις του µαθήµατος της λογοτεχνίας µε άλλα µαθήµατα κ.λπ. Η διγλωσσία ή η πολυγλωσσία τον τελευταίο καιρό συνιστά ένα απαραίτητο πλαίσιο για την ύπαρξη και την ανάπτυξη του «λόγου» για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην ελληνική κοινωνία, καθώς συνειδητοποιούµε σταδιακά τους αυξανόµενους αριθµούς δίγλωσσων παιδιών στις σχολικές τάξεις. Ας ξεκινήσουµε µε κάποιες βασικές αρχές για την εθνική διάσταση της λογοτεχνίας. Η έννοια έθνος και, συνεπώς, η έννοια της εθνικής λογοτεχνίας είναι ιδεολογικές κατασκευές σε συγκεκριµένο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Η «εθνική» γλώσσα παίζει σηµαντικό ρόλο ως ρυθ- µιστής της υποτιθέµενης ιστορικής συνέχειας των 20

22 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ εθνών. Για την κατασκευή και διατήρηση αυτής της συνέχειας οι λαοί και τα επίσηµα κράτη µεταποιούν την προηγούµενη ιστορία τους, στην προσπάθειά τους να ενισχύσουν την εσωτερική τους συνοχή 5. Η ποικιλία αντιµετωπίζεται ως απειλή για την κοινωνική συνοχή, τη σταθερότητα, ίσως και για το νόµο και την τάξη. Καµία κοινωνία και κανένα κράτος στον «πολιτισµένο» κόσµο δεν υπήρξε ποτέ µονοεθνικό, µονοπολιτισµικό, µονογλωσσικό. Η προσκόλληση σε κατασκευές περί εθνικής καθαρότητας, υπεροχής των γλωσσών και των φυλών ή ακόµη και των πολιτισµών οφείλει να αντιµετωπίζεται ως ιδεολογική κατασκευή και ιδεοληψία προς ένα συγκεκριµένο σκοπό. Αυτή η κατασκευή, για να είναι ανθεκτική, υποστηρίζεται παιδαγωγικά από έναν αντίστοιχο παιδαγωγικό λόγο περί µονοπολιτισµικότητας του κράτους κ.λπ. «Η Ευρώπη είναι ήδη και θα είναι περισσότερο στο µέλλον το σηµείο συνάντησης µεταξύ διάφορων 5 Βλ. Naidoo B., The territory of Literature: defining the coastline, English in Education, 28(1), 1994, σ για εξαιρετικά παραδείγµατα «περίπλοκων» και µη αµιγών περιπτώσεων συγγραφέων αλλά και κειµένων (λ.χ. τα καθόλου αγγλικής έµπνευσης κείµενα του Σαίξπηρ). 21

23 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ τύπων πολιτικής και οικονοµικής µετανάστευσης, ειδικά από το Νότο και την Ανατολή...» 6 Εάν αυτή η φράση του Balibar έχει νόηµα για την Ευρώπη του 1999, για την Ελλάδα του 2003 και για τα γειτονικά µας και, εν πολλοίς, άγνωστα Βαλκάνια αυτό είναι γεγονός εδώ και πολλά χρόνια. Οι κοινωνίες είναι de facto πλουραλιστικές. Η εκπαίδευσή τους, όµως, δε λαµβάνει υπόψη της αυτή τη διαπίστωση. Έτσι, οι παιδαγωγοί υιοθέτησαν την αντίληψη του ενός κοινού προγράµµατος για όλους. Τα τελευταία χρόνια και στην Ελλάδα συνειδητοποιήσαµε ότι ολόκληρο το πρόγραµµα διδασκαλίας οφείλει να αλλάξει για όλους τους µαθητές υπό το πρίσµα της πολιτιστικής διαφοράς και ποικιλίας και ότι αυτή η γλωσσική ποικιλία υπαγορεύει πολύ περισσότερα πράγµατα από τη διδασκαλία των ελληνικών σε αυτούς που δεν τα µιλούν. Η πολιτισµική ποικιλία δεν έχει φτωχύνει, αντίθετα έχει πλουτίσει την ελληνική κοινωνία. Αρκεί οι µονόγλωσσοι, 6 Βλ. Balibar E., Es Gibt Keinen Staat in Europa: Racism and Politics in Europe Today, New Left Review, 186, 1991, σ και επίσης στα ελληνικά: Μπαλιµπάρ Ε., «Es Gibt Keinen Staat in Europa: ρατσισµός και πολιτική στη σηµερινή Ευρώπη», στο Μπαλιµπάρ Ε., Τα όρια της ηµοκρατίας, Πολίτης, Αθήνα, 1993, σ

24 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ πολλές φορές, δάσκαλοι να γνωρίζουν τι θέλουν να κάνουν µε τους δίγλωσσους ή και πολύγλωσσους µαθητές τους. Ποιες είναι όµως οι µειονότητες στην Ελλάδα; υστυχώς, δεν υπάρχει µια εµπεριστατωµένη µελέτη που θα µας έδειχνε µε ακρίβεια τις θρησκευτικές, γλωσσικές και εθνικές µειονότητες στα ελληνικά σχολεία, προκειµένου να φτιάξουµε τον κοινωνικό, πολιτισµικό, θρησκευτικό και εθνοτικό χάρτη του µαθητικού µας πληθυσµού (λ.χ. εβραίοι, καθολικοί και προτεστάντες, µουσουλµάνοι, µάρτυρες του Ιεχωβά, εργαζόµενοι από χώρες της ύσης, σλαβόφωνοι Μακεδόνες, µουσουλµάνοι µε τουρκική εθνοτική συνείδηση, οικονοµικοί και πολιτικοί πρόσφυγες από τις χώρες του Τρίτου Κόσµου, Τσιγγάνοι, Ποµάκοι, Βλάχοι, Ρώσοι, Αρµένιοι, Αρβανίτες...). Από τις παραπάνω κατηγορίες άλλες είναι σε πλεονεκτικότερη θέση και άλλες σε λιγότερο πλεονεκτική. Λ.χ. τα παιδιά που οι γονείς τους είναι εργαζόµενοι από χώρες της ύσης (διπλωµάτες, εργαζόµενοι σε πολυεθνικές εταιρείες κ.λπ.) είναι µεν µαθητές «διαφορετικοί», αλλά είτε πηγαίνουν σε ξένα σχολεία είτε, αν δεν πηγαίνουν, το µορφωτικό κεφάλαιο της οικογένειάς τους δε δη- µιουργεί τα προβλήµατα που δηµιουργεί η αντίστοιχη 23

25 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ έλλειψή του στα παιδιά των Πόντιων προσφύγων... Εδώ, λοιπόν, τίθεται και το ζήτηµα της ταξικής προέλευσης. Βέβαια, ο επαναπροσδιορισµός του προγράµµατος διδασκαλίας δεν είναι απαραίτητος µόνο στις κοινωνίες εκείνες που έχουν «το πρόβληµα της πολυεθνικότητας, της πολυπολιτισµικότητας, του πολυεθνισµού» (!), αλλά α- κόµη και σε εκείνες τις κοινωνίες στις οποίες υπάρχει µε τον έναν ή τον άλλον τρόπο ένας συµπαγής, από θρησκευτική, πολιτιστική και εθνική άποψη, µαθητικός πληθυσµός. Οι επιλογές µας δεν υπαγορεύονται από την ανάγκη να θεραπεύσουµε τα «προβλήµατα», αλλά από τις ιδεολογικές µας επιλογές που µας έχουν πείσει πραγ- µατικά ότι ένα πολυφωνικό, πολυεθνικό πρόγραµµα είναι καλύτερο από παιδαγωγική και γνωστική άποψη για το σύνολο των µαθητών. Γιατί η χρήση της γλωσσικής ποικιλίας µάς παρέχει ένα µοντέλο µεταρρύθµισης όλων των πλευρών του προγράµµατος, καθώς η γλώσσα δεν είναι απλώς µία όψη της κουλτούρας, ένα φίλτρο ή ένα συνοδευτικό της, αλλά ο τρόπος µε τον οποίο µαθαίνουµε να νοηµατοδοτούµε την εµπειρία µας και να την παρουσιάζουµε στον εαυτό µας και τους άλλους 7. Φτιά- 7 Βλ. Miller J., Many Voices: bilingualism, culture and education, RKP, London,

26 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ χνοντας χώρο αποδοχής και υποδοχής των δίγλωσσων παιδιών στην τάξη µου, βοηθώ τα δίγλωσσα παιδιά να νοηµατοδοτήσουν τις νέες εµπειρίες τους, να αυτοπροσδιοριστούν, αλλά ταυτόχρονα βοηθώ και τους µαθητές της πλειονότητας να νοηµατοδοτήσουν και αυτοί το δικό τους κόσµο µε πολλαπλούς τρόπους. Λόγος περί προγράµµατος διδασκαλίας Οποιαδήποτε παιδαγωγική προσέγγιση δε γίνεται σε πολιτιστικό ή κοινωνιολογικό ή, ακόµη, φιλοσοφικό κενό. Ένα από τα σηµαντικότερα ζητήµατα που λανθάνουν σε κάθε παιδαγωγική προσέγγιση είναι η αντίληψη για την κουλτούρα. Η ανάλυση που προηγείται οποιουδήποτε εκπαιδευτικού σχεδιασµού οφείλει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα απέναντι στο ζήτηµα της κουλτούρας. Στο σηµείο αυτό είναι που διαφωνούν όσοι έχουν µία «συντηρητική» άποψη για την κουλτούρα και όσοι έχουν µία πιο ανοικτή άποψη γι αυτήν. Οι πρώτοι πιστεύουν ότι η κουλτούρα είναι κάτι στατικό, κλειστό και τελειωµένο, σε αντίθεση µε τους δεύτερους, που πρεσβεύουν ότι η κουλτούρα είναι διαρκώς αναπτυσσόµενη και ζωντανή. Όσον αφορά στο σχεδιασµό προγραµµάτων, αυτές οι δύο παραδόσεις διαφέρουν στο εξής σηµαντικό σηµείο: 25

27 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ οι πρώτοι πιστεύουν ότι τα κείµενα των προγραµµάτων διδασκαλίας απαρτίζονται από καταλόγους αντικειµένων, ενώ οι δεύτεροι θεωρούν ότι τα προγράµµατα καταρτίζονται βάσει αντιλήψεων και όχι βάσει δεξιοτήτων που πρέπει να αποκτηθούν. «Συµφωνία δεν µπορεί να υπάρξει γύρω από ένα νοµοθετικό κατάλογο ή γύρω από µία ιεραρχία δεξιοτήτων. Αλλά µπορεί να επιτευχθεί µέσω δη- µόσιας συζήτησης/διαλόγου, αν στόχος µας είναι να προσδιορίσουµε τις σηµαντικές έννοιες που µας βοηθούν να κατανοήσουµε ολόκληρη την κουλτούρα, την περασµένη, τη σηµερινή και τη µελλοντική.» 8 Ειδικότερα, το µάθηµα της λογοτεχνίας στην Ευρώπη υπήρξε πάντοτε το πεδίο συµβιβασµού µεταξύ της µελέτης της υψηλής λογοτεχνικής παράδοσης και της κατανόησης της καθηµερινής πολιτιστικής εµπειρίας. Όµως το κοινό πρόγραµµα που οφείλει να συγκροτήσει για όλα τα µέλη της µία δηµοκρατική κοινωνία θα επι- 8 Βλ. Bazalgette C., From Cultural Cleansing to a Common Curriculum, The English and Media Magazine, 28, 1993, σ

28 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ τευχθεί στη βάση της κοινής κουλτούρας, µιας κουλτούρας ζωντανής και κοινά βιωµένης 9, όχι µιας κουλτούρας φαντασιακής και επιβεβληµένης, όπως την εννοούν οι οπαδοί της εθνικής καθαρότητας. Η ταυτότητα και οι αξίες που τη συνοδεύουν είναι κατά βάση πολιτισµικά στοιχεία (υλικά, τοπικά), παρά ανθρώπινα (αφηρηµένα, µυστικιστικά, παγκόσµια) 10. Μία µη οµογενοποιηµένη κοινωνία δεν πρέπει να έχει οµογενοποιηµένη κουλτούρα. Η λογοτεχνική πολιτιστική κληρονοµιά της Ελλάδας σήµερα δεν είναι µόνο τα λογοτεχνικά κείµενα που έφτασαν να θεωρούνται λογοτεχνία µέσω των ιστοριών της ελληνικής λογοτεχνίας. είναι και οι λογοτεχνικές παραδόσεις των χωρών από τις οποίες έχουµε οικονοµικούς ή πολιτικούς µετανάστες. Είναι ακόµη και όλα τα λογοτεχνικά κείµενα, ανεξαρτήτως εθνικού διαβατηρίου, που µιλούν στους µαθητές και τις µαθήτριές µας για τα προβλήµατά τους και τα προβλήµατα των άλλων και τους κινητοποιούν. Είναι τα λογοτεχνικά κείµενα που 9 Για το ζήτηµα της κουλτούρας γενικά, βλ. Williams R., Κουλτούρα και ιστορία, µτφρ. Β. Αποστολίδου, Γνώση, Αθήνα, Βλ. Owens R., The multicultural politics of teaching English, στο: Jones K. (ed.), English and the national curriculum: Cox s Revolution?, The Bedford Way Series, Institute of Education University of London, 1992, σ

29 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ βοηθούν τους µαθητές και τις µαθήτριές µας να κατανοήσουν τον εαυτό τους και τον κόσµο στον οποίο ζουν. Η εκπαίδευση είναι ένας από τους βασικότερους χώρους πολιτιστικής παραγωγής και αναπαραγωγής. Το πρόγραµµα διδασκαλίας είναι ο σχεδιασµός µιας φαντασιακής υποκειµενικότητας, ενός κοινωνικού υποκειµένου και ενός πολίτη για το µέλλον. Ο σχεδιασµός του προγράµµατος διδασκαλίας είναι πάντοτε µία πολιτική πράξη. Ειδικότερα, το µάθηµα της λογοτεχνίας είναι φορέας ορισµών της κουλτούρας, είναι φορέας ορισµών της κοινωνίας, είναι φορέας σηµαντικών µέσων επικοινωνίας, είναι ο χώρος όπου το άτοµο αναπτύσσεται ηθικά, πολιτικά, κοινωνικά Βλ. Kress G., An English Curriculum for the future, Changing English, 1(2), 1994, σ

30 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Αναδεικνύοντας τις πολλαπλές ταυτότητες στο µάθηµα της λογοτεχνίας Tο ζήτηµα της διδασκαλίας της λογοτεχνίας µε κατεύθυνση πολυπολιτισµική είναι ζήτηµα φωνής (έκφρασης) και σιωπής. Ποιος αποφασίζει ποιες φωνές είναι νόµιµες και ποιες όχι; «Εάν η γλώσσα µας είναι το σπίτι µας, τότε η εξεύρεση τρόπων ώστε να παιδιά να διατηρούν και να αναπτύσσουν τη γλωσσική τους ικανότητα στη µητρική τους γλώσσα είναι πολύ σηµαντική.» 12 Έχει νόηµα η τοποθέτηση της λογοτεχνίας σε ένα πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο καθώς και η ανακίνηση ζητηµάτων όπως το ζήτηµα της φυλής, του φύλου, της εργασίας, της ηλικίας κ.λπ. Στο σηµείο αυτό να υπογραµµίσουµε τις Πολιτισµικές Σπουδές ως µία εντελώς διαφορετική θεώρηση της λογοτεχνίας από αυτήν που γνωρίζουµε στο ελληνικό (και όχι µόνο) σχολείο. Τόσο οι Πολιτισµικές Σπουδές όσο και οι Σπουδές των Μέσων 12 Βλ. Kearney C., Open windows: a personal view of the issues involved in bilingualism, identity, narrative and schooling, English in Education, 24(3), 1990, σ

31 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Ενηµέρωσης, µε τη χρήση των εικόνων, των διαφορετικών ειδών κειµένων, βοηθούν το µάθηµα της λογοτεχνίας να ξεπεράσει το σκόπελο του βαρετού και επιβεβληµένου άνωθεν υψηλού λογοτεχνικού κειµένου και να µετατραπεί στην εξέταση του τρόπου µε τον οποίο κατασκευάζονται εικόνες αλλά και λόγοι. Η σηµαντική αλλαγή είναι η εξέταση, η διδασκαλία και η αποµυθοποίηση των τρόπων µε τους οποίους δοµείται ο λόγος σε κείµενα κάθε είδους. Τα κείµενα εξετάζονται ως πολιτιστικά δηµιουργήµατα και όχι ως απολιθώµατα του παρελθόντος. Τα λογοτεχνικά κείµενα µεταδίδουν κατά µεγάλο µέρος µη λογοτεχνικά σήµατα όταν ελευθερώνονται από τη µέγγενη των θεµατοφυλάκων της λογοτεχνίας που εµποδίζουν τη µετάδοση αυτών των σηµάτων 13. «Η αντίληψη της πολυπολιτισµικής εκπαίδευσης η οποία, προσπαθώντας να διαφυλάξει την κοινωνική ασφάλεια, θα αδιαφορούσε για ζητήµατα συγκρούσεων και δύναµης και ακόµη περισσότερο θα αποτύγχανε να συνδεθεί µε την τρέχουσα 13 Βλ. Owens R., The multicultural politics of teaching English, στο: Jones K. (ed.), English and the national curriculum: Cox s Revolution?, The Bedford Way Series, Institute of Education University of London, 1992, σ

32 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ πραγµατικότητα του ρατσισµού θα ήταν αφελής.» 14 Η ανάγνωση είναι µία προσωπική και κοινωνική συναλλαγή µεταξύ αναγνώστη και συγγραφέα, στην οποία ο καθένας φέρει τις εµπειρίες του από τη ζωή και τη λογοτεχνία. Η γλώσσα είναι ένας τρόπος διαµόρφωσης τρόπων να βλέπουµε και να είµαστε. Τα κείµενα δε διαβάζονται πάντοτε µε τον ίδιο τρόπο. Αυτό, εξάλλου, κάνει τη λογοτεχνία ζωντανή. Στις σηµερινές σχολικές τάξεις έχει νόηµα να ξαναδιαβάσουµε µαζί τα λογοτεχνικά κείµενα που ως δάσκαλοι αγαπήσαµε και να δώσουµε φωνή στους νέους τους αναγνώστες: στα παιδιά των οικονοµικών και πολιτικών µεταναστών, στα παιδιά των γλωσσικών και εθνικών µειονοτήτων. Τι σηµαίνει γι αυτούς το κείµενο, πώς το διαβάζουν, πώς τοποθετούν τον εαυτό τους σε σχέση µε αυτό; Όλα αυτά προϋποθέτουν πως είµαστε έτοιµοι να δεχτούµε αρνητικές αντιδράσεις ή ακόµη και πλήρη εναντίωση κάποιων µαθητών σε συγκεκριµένα κείµενα. 14 Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ

33 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Από τη σιωπή στην άρθρωση λόγου: από τη µονοφωνία των µονόγλωσσων τάξεων στην πολυφωνία των πολυπολιτισµικών τάξεων 15 Η πολιτιστική ταυτότητα και η µαθησιακή ταυτότητα κατασκευάζονται εν πολλοίς µέσα στη διαδικασία της σχολικής τάξης. Η κατανόηση της αλήθειας αυτής είναι πολύ σηµαντική και µπορεί να χρησιµοποιηθεί µε πολλαπλούς και θαυµαστούς τρόπους από ένα δάσκαλο που παραδέχεται το γεγονός ότι όλοι προσερχόµαστε στα κείµενα µε την υποκειµενικότητά µας (την κοινωνική µας τάξη, την εθνικότητά µας, το φύλο, την ηλικία µας, τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις µας, την οικογενειακή µας κατάσταση και την προσωπική µας συγκρότηση) και όχι ως σπουδαστές της Φιλολογίας. Ο εκπαιδευτικός που διδάσκει λογοτεχνία µε σεβασµό στις ταυτότητες των µαθητών του αφήνει πίσω του τις βεβαιότητες των φιλολόγων που γνωρίζουµε. ε γνωρίζει επακριβώς την 15 Για το κεφάλαιο αυτό, βλ. Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999 και Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: µια νέα πρόταση διδασκαλίας, Αποστολίδου Β., Καπλάνη Β. και Χοντολίδου Ε. (επιµ.), τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα

34 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ πορεία που θα πάρει το µάθηµά του. Έχει κάνει, βεβαίως, τις επιλογές του και είναι, κατά τεκµήριο, πιο έµπειρος αναγνώστης από τους µαθητές και τις µαθήτριές του, αλλά γνωρίζει καλά πως δεν υπάρχουν προκαθορισµένες και έτοιµες απαντήσεις στο πλαίσιο µιας πολυπολιτισµικής τάξης. Ο δάσκαλος συντονίζει την πορεία των εργασιών και καθοδηγεί το διάλογο των µαθητών, αλλά εξίσου µε τους µαθητές και τις µαθήτριές του µαθαίνει και ο ίδιος. Πώς αλλιώς θα µπορούσε να συµβαίνει, αφού και αυτός διαβάζει τα λογοτεχνικά κείµενα σε συµφωνία ή σε σύγκρουση µε τη δική του ταυτότητα; Η παραγωγή προσωπικού λόγου για τη λογοτεχνία εκ µέρους των µαθητών είναι ένα από τα σηµαντικότερα στοιχεία ενός µαθήµατος λογοτεχνίας που σέβεται τις αρχές της πολυπολιτισµικής εκπαίδευσης 16 και λαµβάνει υπόψη την ταυτότητα των µαθητών. Η παραγωγή του λόγου αυτού δεν προκύπτει από τα ταλέντα ή τις ικανότητες των µαθητών αφηρηµένα, αλλά από τον κριτικό τρόπο διδασκαλίας των λογοτεχνικών κειµένων. Τα κεί- µενα περικλείουν λόγους. Οι λόγοι αυτοί βάζουν τους µαθητές µας σε µία θέση υποκειµένου. Οι µαθητές µας 16 Βλ. Macdougall C., The Role of Literature in a Multicultural Society, στο: Lee V. (ed.), English Literature in Schools, Open University, Milton Keynes, 1987, σ

35 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ σε ένα παραδοσιακού τύπου µάθηµα δεν αναρωτιούνται για τους λόγους αυτούς, απλώς τους διδάσκονται. Σε ένα µάθηµα λογοτεχνίας µε βάση τις αρχές της πολυπολιτισµικής εκπαίδευσης οι λόγοι αυτοί τίθενται στην καρδιά του µαθήµατος. Ποιος µιλά και ποιος σιωπά, σε ποιον απευθύνονται οι λόγοι αυτοί; Μας βρίσκουν σύµφωνους; Παίρνουµε τη θέση υποκειµένου για την οποία µας ετοιµάζουν, δηλαδή πραγµατοποιούµε την κυρίαρχη ανάγνωση ή είµαστε ανθιστάµενοι αναγνώστες; Ο τρόπος αυτός διδασκαλίας της λογοτεχνίας φέρνει συνεχώς στο προσκήνιο το ζήτηµα της ταυτότητας όχι µόνο των µαθητών και µαθητριών αλλά και των εκπαιδευτικών τους, των συγγραφέων αλλά και των ηρώων των κειµένων. Με τον τρόπο αυτό νοηµατοδοτείται και το ίδιο το κείµενο αλλά και ο κόσµος που το περιβάλλει και το γέννησε. Η λογοτεχνία ως λόγος, λοιπόν, η συζήτηση στην τάξη ως λόγος και ο λόγος των µαθητών για τη λογοτεχνία. Η κοινωνία έχει επιφυλάξει κάποιες θέσεις λόγου για τους µαθητές µας λόγω της εθνικής τους ταυτότητας, της κοινωνικής τους προέλευσης κ.λπ. Το ζήτηµα είναι εµείς ως εκπαιδευτικοί στο µάθηµα της λογοτεχνίας να δη- µιουργήσουµε νέες θέσεις λόγου για τους µαθητές µας, αλλά και για τους εαυτούς µας εντέλει. 34

36 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Επιστρέφοντας στις παραπάνω σκηνές... Εάν θέλουµε να βοηθήσουµε τον εβραίο µαθητή µας να µιλήσει για την ταυτότητά του, να σπάσει τη σιωπή και το πένθος της κοινότητάς του, θα αρχίσουµε όλοι (µαθητές και καθηγητές) από την έκφραση των πολλαπλών µας ταυτοτήτων. Είµαι εγγονή Πόντιων προσφύγων, οπαδός του ΠΑΟΚ, Θεσσαλονικιά, Ελληνίδα, έχω κάποιες πολιτικές πεποιθήσεις, είµαι γυναίκα, επιστήµων κ.λπ. Σε κάθε στιγµή δε λειτουργώ και δε δρω σε συµφωνία µε όλες αυτές τις ταυτότητες. Πόσο µάλλον που κάποιες συγκρούονται µεταξύ τους. Αισθάνοµαι όµως καλά όταν ξέρω πως είµαι αποδεκτή για όλες αυτές τις, κάποιες φορές, συγκρουόµενες ταυτότητες. Αυτό δε ση- µαίνει ότι είµαι σε θέση να µιλήσω πάντοτε για όλες µε την ίδια θέρµη. Το ίδιο συµβαίνει και µε το µαθητή του παραδείγµατός µας και µε όλους τους µαθητές όλου του κόσµου. Χρειάζονται σεβασµό και αποδοχή για όλα αυτά που συγκροτούν την υποκειµενικότητά τους. Χρειάζονται όµως και τη δυνατότητα της σιωπής. Εάν λοιπόν θέλω να διδάξω κείµενα της εβραϊκής παράδοσης ή ελληνικά λογοτεχνικά κείµενα που αναφέρονται σε Εβραίους, οφείλω να έχω συµπεριλάβει στο εγχείρηµά µου και όλες τις άλλες ενδεχόµενες ταυτότητες των µαθητών και 35

37 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαθητριών µου: το ότι είναι ροκάδες, έφηβοι, οπαδοί ποδοσφαιρικών οµάδων... Έτσι, πιθανόν τα κείµενα για τους Εβραίους να περιµένουν, εάν άλλες ταυτότητες ισχυρότερες θέλουν να εκφραστούν, να νοηµατοδοτηθούν και να νοηµατοδοτήσουν την τάξη µας και το µάθηµά µας. Οι σχολικές τάξεις µπορούν να λειτουργήσουν ως χώροι πολιτισµικής παραγωγής, καθώς η διδασκαλία της λογοτεχνίας και η ανίχνευση των αρθρούµενων λόγων ανακατασκευάζει ταυτότητες ή ισχυροποιεί τις ήδη υπάρχουσες. Είναι φυσικό ότι το βάρος πέφτει στα ανθρωπιστικά µαθήµατα και κυρίως στη λογοτεχνία. Ανέκαθεν οι άνθρωποι είχαν µεγάλες προσδοκίες από τη διδασκαλία της λογοτεχνίας και την αντιµετώπιζαν ως έναν τρόπο κατανόησης και αλλαγής της κοινωνίας. Γιατί πράγµατι: «Όταν οι µαθητές παίζουν σηµαντικό ρόλο στη διαδικασία παραγωγής λογοτεχνίας, οι λιγότερο ενθουσιώδεις µαθητές είναι δυνατόν να κινητοποιηθούν, γιατί προσκλήθηκαν να παίξουν έναν ενεργητικό ρόλο στην κατασκευή της» Βλ. Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ

38 . ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Βιβλιογραφία Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999 Balibar E., Es Gibt Keinen Staat in Europa: Racism and Politics in Europe Today, New Left Review, 186, 1991, σ & Μπαλιµπάρ Ε., «Es Gibt Keinen Staat in Europa: ρατσισµός και πολιτική στη σηµερινή Ευρώπη», στο: Μπαλι- µπάρ Ε., Τα όρια της ηµοκρατίας, Πολίτης, Αθήνα, 1993, σ Bazalgette C., From Cultural Cleansing to a Common Curriculum, The English and Media Magazine, 28, 1993, σ Burgess T., Diverse melodies, στο: Miller J. (ed.), Eccentric prepositions: essays on literature and the curriculum, RKP, London, 1984, σ Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ Kearney C., Open windows: a personal view of the issues involved in bilingualism, identity, narrative and schooling, English in Education, 24(3), 1990, σ Kress G., An English Curriculum for the future, Changing English, 1(2), 1994, σ Kress G., Linguistic process in sociocultural practice, Oxford University Press, Oxford, 1989 Macdougall C., The Role of Literature in a Multicultural Society, στο: Lee V. (ed.), English Literature in Schools, Open University, Milton Keynes, 1987, σ Miller J., Many Voices: bilingualism, culture and education, RKP, London,

39 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Naidoo B., The territory of Literature: defining the coastline, English in Education, 28(1), 1994, σ Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: µια νέα πρόταση διδασκαλίας, Αποστολίδου Β., Καπλάνη Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 2000 Owens R., The multicultural politics of teaching English, στο: Jones K. (ed.), English and the national curriculum: Cox s Revolution?, The Bedford Way Series, Institute of Education University of London, 1992, σ Scafe S., Out of the Ghetto: Teaching Black Literature, The English Magazine, 24, 1990, σ Φιλάρετος Θ. & Χοντολίδου Ε., «ιδάσκοντας από κοινού λογοτεχνία στο Γυµνάσιο», στο: Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ Φραγκουδάκη Α. & ραγώνα Θ., «Τι είν η πατρίδα µας;»: εθνοκεντρισµός στην εκπαίδευση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1997 Williams R., Κουλτούρα και ιστορία, µτφρ. Β. Αποστολίδου, Γνώση, Αθήνα,

40

41 Επιµέλεια κειµένου: Μαρία Ζωγραφάκη Τυπογραφική επιµέλεια: Παναγιώτα ιδάχου Σελιδοποίηση: Ειρήνη Μίχα Εξώφυλλο: άφνη Κονταργύρη, Ειρήνη Μίχα Eκτύπωση και βιβλιοδεσία: On Demand A.E.

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô 25-04-07 11:05 Page 2 EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô AÏÂÍ Ó Ú AÓ ÚÔ ÛÔ N ÏÏË AÛÎÔ ÓË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 2* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó 25-04-07 11:32 Page 2 È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6*** Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη

Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Μαρία Ζωγραφάκη ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά

Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Χαράλαµπος Σακονίδης ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική

ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Μαρία Σφυρόερα ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

H  ÈÎÔÈÓˆÓÈ Î ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙÔ ÁψÛÛÈÎÔ Ì ı Ì ÙÔ

H  ÈÎÔÈÓˆÓÈ Î ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙÔ ÁψÛÛÈÎÔ Ì ı Ì ÙÔ 25-04-07 10:19 Page 6 H  ÈÎÔÈÓˆÓÈ Î ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙÔ ÁψÛÛÈÎÔ Ì ı Ì ÙÔ AÓÓ IÔÚ Ó Ô, M Ú Ê ÚfiÂÚ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

«Ετερότητα και διαπολιτισμική αγωγή»

«Ετερότητα και διαπολιτισμική αγωγή» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ετερότητα και διαπολιτισμική αγωγή» ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

H ÌË ÏÂÎÙÈÎ ÂappleÈÎÔÈÓˆÓ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô

H ÌË ÏÂÎÙÈÎ ÂappleÈÎÔÈÓˆÓ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô H ÌË ÏÂÎÙÈÎ ÂappleÈÎÔÈÓˆÓ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô E ÁÁÂÏ KÔ ÚÙË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi ıóèîô fiúô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

E ÈÎÔÈÓˆÓ Î È Ù ÙfiÙËÙ ÛÂ Ì ÔÏ ÁψÛÛË ÔÈÎÔÁ ÓÂÈ

E ÈÎÔÈÓˆÓ Î È Ù ÙfiÙËÙ ÛÂ Ì ÔÏ ÁψÛÛË ÔÈÎÔÁ ÓÂÈ 25-04-07 11:32 Page 5 E ÈÎÔÈÓˆÓ Î È Ù ÙfiÙËÙ ÛÂ Ì ÔÏ ÁψÛÛË ÔÈÎÔÁ ÓÂÈ ÕÓÓ M ÓÔ ÛÔ Ô ÏÔ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6*** Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ.

Διαβάστε περισσότερα

ÙÂÚÂfiÙ Î È ÚÔÎ Ù Ï ÂÈ

ÙÂÚÂfiÙ Î È ÚÔÎ Ù Ï ÂÈ 25-04-07 11:32 Page 6 ÙÂÚÂfiÙ Î È ÚÔÎ Ù Ï ÂÈ ÏÂÈ Ú ÁÒÓ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6*** Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός. Πλοήγησης. για το σχεδιασμό διαθεματικών προσεγγίσεων στα Μειονοτικά Σχολεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Οδηγός. Πλοήγησης. για το σχεδιασμό διαθεματικών προσεγγίσεων στα Μειονοτικά Σχολεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Οδηγός Πλοήγησης για το σχεδιασμό διαθεματικών προσεγγίσεων στα Μειονοτικά Σχολεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

º ÛÈÎ E ÈÛÙ ÌÂ : È ÛÎ Ï Î È ÂÎ Â ÛË

º ÛÈÎ E ÈÛÙ ÌÂ : È ÛÎ Ï Î È ÂÎ Â ÛË 25-04-07 10:19 Page 1 º ÛÈÎ E ÈÛÙ ÌÂ : È ÛÎ Ï Î È ÂÎ Â ÛË B Û ÏË TÛÂÏÊ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ, ΜΑΪΟΣ 2011 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 1Υ1 1Υ2 1Υ3 1Υ5 2Υ2 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα

Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

«Πολυπολιτισμικότητα και διαπολιτισμική εκπαίδευση»

«Πολυπολιτισμικότητα και διαπολιτισμική εκπαίδευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Πολυπολιτισμικότητα και διαπολιτισμική εκπαίδευση» ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence

Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence Διαφορετικότητα Στα Ελληνικά Σχολεία: Θεωρία Και Πράξη Καθ. Άννα Τριανταφυλλίδου, European University Institute, Florence Αντιμέτωπα με την εθνική και πολιτισμική διαφορετικότητα, τα σχολεία μπορούν είτε

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 5. PERIEXOMENA/2012:4. TEXNIKHS 8/2/12 11:03 PM Page 120 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ.................................................................................. 5 ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 3 ΙΙ. ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΑ Ε ΟΜΕΝΑ. Σχολείο Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συχνότητα Γυµνάσιο 773 37.93% Λύκειο 1006 49.36% ΤΕΕ 259 12.71%

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας 1 IQ επιτυχημένοι EQ 2 Επιτυχία = ΕΠΙ-ΤΗΣ-ΤΥΧΗΣ Είναι η ικανότητα να πραγματοποιεί κανείς τους στόχους του εν προκύπτει κατά τύχη αλλά μόνο αν κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ÏÒÛÛ ÙÔ ÛappleÈÙÈÔ Î È ÁÏÒÛÛ ÙÔ Û ÔÏÂ Ô

ÏÒÛÛ ÙÔ ÛappleÈÙÈÔ Î È ÁÏÒÛÛ ÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÏÒÛÛ ÙÔ ÛappleÈÙÈÔ Î È ÁÏÒÛÛ ÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÕÓÓ ºÚ ÁÎÔ ÎË ÌappleÂÚ Â ÙËÎ ÙÚÂÏfi ÎÔÚÔ Â ˆ Ê ÏÔ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Διαπολιτισμική Εκπαίδευση για την ομαλή ένταξη των μαθητών/τριών με μεταναστευτικές βιογραφίες στα σχολεία και την κοινωνία της Κύπρου ΑΞΙΟΠΟΙΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ -1- 1. ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2. ΣΚΟΠΟΣ & ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 4. ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ 5. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ, ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Page 2 NEWS ΣΤ 4

ΙΣΤΟΡΙΚΑ, ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Page 2 NEWS ΣΤ 4 NEWS ΣΤ4 Τεύχος 1 ΙΣΤΟΡΙΚΑ,ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Page 2 NEWS ΣΤ4 ΙΣΤΟΡΙΑ,ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Αθλήµατα Page 3 ουν όντιοι βάφ Γιατί οι Π λε? π µ ι υς δόντ το ένα το ELU B νουν Για να κά. H TOOT ΙΟΛΗ ΠΡΕΚΑ ιάφορα Επισκέψεις Page

Διαβάστε περισσότερα

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους.

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. 4ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1 Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. Κωνσταντίνα Στούµπου Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Àªª à π π π Àªµ À π ø ƒ ø

Àªª à π π π Àªµ À π ø ƒ ø Àª. π π π Àªµ À π - π 02-03-07 05:26 Page 1 Àªª à π π π Àªµ À π ø ƒ ø Είναι ωφέλιµη ή όχι η συµµετοχή εκπροσώπων των εργαζοµένων στα.σ.; Ùfi Ó apple ÓÙ ÛÔ Ó ÔÈ ÈÔÈÎ ÛÂÈ ÙˆÓ ÙÚ appleâ ÒÓ Î È fi È Ó Àƒ º

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Κουνέλη Βασιλική. 2009 Υποψήφια Διδάκτωρ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών

Κουνέλη Βασιλική. 2009 Υποψήφια Διδάκτωρ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών Κουνέλη Βασιλική ΣΠΟΥΔΕΣ 1997 Απολυτήριο 2 ου Ενιαίου Λυκείου Πατρών. Γενικός βαθμός 18 8/10. 2002 Απόφοιτη του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών (Έτος εισαγωγής 1998 Έτος κτήσης πτυχίου 2002).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ Σ αυτό το πακέτο etwinning οι µαθητές φτιάχνουν σε οµάδες µια ψηφιακή παρουσίαση - «ο Πολιτισµός σε ένα κουτί» - για τη χώρα του συνεργάτη τους. Οι µαθητές κάθε σχολείου θα συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικό Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης. του ήµου Τανάγρας

Τοπικό Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης. του ήµου Τανάγρας ΑΝΙΝΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ Τοπικό Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης του ήµου Τανάγρας Α) Γενικά στοιχεία για το / τη ηµότη ηµοτική Ενότητα Κατοικίας: Φύλο : Γυναίκα Άνδρας Ηλικία : Εθνικότητα : Ανήκετε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2011 15.00-15.30 Εγγραφές 15.30-16.00 Χαιρετισμοί από τον Πρύτανη του Α.Π.Θ. Καθηγητή κο Γιάννη Μυλόπουλο από τον Κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής Καθηγητή κο Μιλτιάδη Παπανικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα συμπεριφοράς και διαπροσωπικές σχέσεις στη σχολική μονάδα β μέρος ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Προβλήματα συμπεριφοράς και διαπροσωπικές σχέσεις στη σχολική μονάδα β μέρος ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη: Μαρία Λιακοπούλου

Διαβάστε περισσότερα