1. Υψηλή λογοτεχνία - προφορική λαϊκή λογοτεχνία - έντυπη λαϊκή λογοτεχνία.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Υψηλή λογοτεχνία - προφορική λαϊκή λογοτεχνία - έντυπη λαϊκή λογοτεχνία."

Transcript

1 KLAUS ROTH H ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΘΕΙ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1. Υψηλή λογοτεχνία - προφορική λαϊκή λογοτεχνία - έντυπη λαϊκή λογοτεχνία. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η μελέτη της έντυπης λαϊκής λογοτεχνίας έχει αρκετά σύντομη ιστορία -εν πάση περιπτώσει πολύ συντομότερη από την ιστορία των φιλολογικών σπουδών. Σε άλλες χώρες πάλι, όπως και στις περισσότερες χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, η έρευνα σ' αυτό το είδος λογοτεχνίας δεν έχει ακόμη ξεκινήσει. Ποιες είναι οι αιτίες γι' αυτή την ολοφάνερη ολιγωρία και την παραγνώριση αυτής της λογοτεχνίας; Οι δύο και περισσότεροι αιώνες φιλολογικών σπουδών με αντικείμενο τα έργα των μεγάλων συγγραφέων και ποιητών επέδρασαν καταλυτικά: καθιέρωσαν μιαν ισχυρή και θεσμοθετημένη παράδοση φιλολογίας και κριτικής που διαχωρίζει καλή και κακή λογοτεχνία βάσει μονοσήμαντων και παγκοσμίως αποδεκτών κριτηρίων. Η λαϊκή λογοτεχνία ή "λογοτεχνία του δρόμου" υπολείπεται των υψηλών αισθητικών και καλλιτεχνικών προτύπων που έχουν οριστεί για την "καλή" λογοτεχνία, και γι' αυτόν τον λόγο απορριπτόταν για πολύ καιρό ως άτεχνη και στερούμενη φαντασίας, άρα και ως ανάξια να μελετηθεί σοβαρά. Η ύπαρξη αυτής της ισχυρής και ισχύουσας ακόμη αξιολόγησης εκ μέρους της πνευματικής και λογοτεχνικής ελίτ πρέπει να θεωρηθεί ως η βασική αιτία έλλειψης λόγιου ενδιαφέροντος για τα αναγνώσματα της πλειοψηφίας του πληθυσμού. Η παραγνώριση της λαϊκής λογοτεχνίας μπορεί, κατά δεύτερο λόγο, ν' αποδοθεί στο γεγονός ότι η "άτεχνη" αυτή λογοτεχνία -βιβλία με ευτράπελες διηγήσεις και φυλλάδια με τραγούδια, εικονογραφημένα μονόφυλλα και ιστορήματα της δεκάρας, περιγραφές εγκλημάτων και ιστορίες τρόμου, ψυχωφελή και πολιτικά φυλλάδια, καλενδάρια και βιβλιαράκια μαντικής-, δύσκολα ανταποκρίνεται στο ισχύον δυαδικό μοντέλο της λογοτεχνίας. Σύμφωνα μ' αυτό το μοντέλο, το οποίο με τη σειρά του βασίζεται πάνω σ' ένα ανάλογο πολιτισμικό και κοινωνικό μοντέλο, λογοτεχνία υφίσταται υπό δύο μόνο σαφώς ξεχωριστές και συμπληρωματικές μορφές άξιες της προσοχής των λογίων. Υπάρχει δηλαδή η υψηλή ή κλασική λογοτεχνία σε χειρόγραφη ή έντυπη μορφή ως αντικείμενο φιλολογικής κριτικής ή ιστορίας. Αυτή η λογοτεχνία ανήκει στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα,

2 14 KLAUS ROTH στους διανοούμενους ή τις μορφωμένες ηγετικές ομάδες (ελίτ). Και υπάρχει επίσης η δημώδης λογοτεχνία σε προφορική μορφή ως αντικείμενο πρόσφορο σε λαογραφικές έρευνες. Αυτή η προφορική παράδοση υπήρξε στο παρελθόν η πολιτιστική έκφραση των κοινών ανθρώπων, της αγράμματης και αμόρφωτης πλειοψηφίας του πληθυσμού. Αυτό το δυαδικό πολιτισμικό και κοινωνικό μοντέλο προβάλλεται ακόμη και σε αρκετά πρόσφατες μελέτες, όπως του Peter Burke και του Robert Muchembled (και οι δύο του 1978). Αυτό το μοντέλο περιγράφει ίσως ικανοποιητικά την πολιτισμική και κοινωνική κατάσταση της Ευρώπης στον ύστερο Μεσαίωνα. Για την πρώιμη νεώτερη περίοδο όμως, από τον 16ο ως τον 18ο αιώνα, δεν αποδίδει πλήρως την ιστορική πραγματικότητα. Σ' αυτή την περίοδο δύο σημαντικά φαινόμενα άλλαξαν δυναμικά τη διχοτομια "λόγιος πολιτισμός"-"λαϊκός πολιτισμός" που ίσχυε ως τότε. Συγκεκριμένα: α ' Στις περισσότερες χώρες της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης οι πόλεις και κωμοπόλεις με τους εμπόρους τους, τους βιοτέχνες, τους γραμματικούς, τους μεροκαματιάρηδες κ.λ.π. μεγάλωσαν σημαντικά σε μέγεθος και σε οικονομική δύναμη. Αυτοί οι κάτοικοι των πόλεων ήταν που διαμόρφωσαν, όπως γίνεται φανερό και στα βιβλία των Burke και Muchembled, έναν δικό τους αστικό πολιτισμό, έναν λαϊκό πολιτισμό που δεν ήταν υψηλός, έκανε όμως χρήση του γραπτού λόγου και της τυπογραφίας. β ' Η εφεύρεση του Γουτεμβέργιου το 1455 σύντομα κατέστησε τον γραπτό λόγο προσιτό σε περισσότερους ανθρώπους παρά ποτέ, και κυρίως στις ομάδες των "αστών" και '"μικροαστών" των κωμοπόλεων και των πόλεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι χρειάστηκαν μόνον είκοσι χρόνια μέχρι να τυπωθούν" τα πρώτα εικονογραφημένα μονόφυλλα, τα βιβλία με λαϊκές μπαλάντες και τα διάφορα φυλλάδια που προορίζονταν για μαζική κυκλοφορία στο τέλος του 15ου αιώνα. Οι θρησκευτικές διενέξεις του 16ου και του 17ου αιώνα έκαναν κιόλας εκτενή χρήση αυτού του είδους λαϊκής λογοτεχνίας. Είναι εμφανές ότι η λαϊκή λογοτεχνία δεν εντάσσεται εύκολα στο δυαδικό σχήμα των λογοτεχνιών, εφόσον είναι συγχρόνως έντυπη και όχι υψηλή. Αυτό σημαίνει ότι το δυαδικό μοντέλο δεν μπορεί να εξηγήσει την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των κοινωνιών που, στην πρώιμη σύγχρονη Ευρώπη, βρίσκονταν σε διαδικασία ανάπτυξης και εξαστισμού. Νέες τάξεις εμφανίστηκαν τότε, τάξεις που δεν ανήκαν ούτε στη μορφωμένη ελίτ ούτε στον αγράμματο "λαό", αλλά αποτελούνταν από ανθρώπους ολιγογράμματους, με πρόσβαση πάντως στον έντυπο λόγο. Αυτές οι νέες τάξεις των πόλεων βρίσκονταν ανάμεσα στη μορφωμένη ελίτ και στον αγράμματο στην πλειοψηφία του αγροτικό πληθυσμό, ανάμεσα στον λόγιο και τον λαϊκό πολιτισμό. Για αρκετούς αιώνες αντλούσαν και από τους δύο πολιτισμούς και μεσολαβούσαν μεταξύ τους, αναπτύσσοντας και διαμορφώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τον δικό τους λαϊκό "αστικό" πολιτισμό. Από τον 16ο αιώνα και μετά, η λαϊκή λογοτεχνία έγινε η κύρια πολιτισμική έκφραση αυτών των εμπόρων και βιοτεχνών που ζούσαν σε αγγλικές, γαλλικές, γερμανικές, ιταλικές και άλλες κωμοπόλεις και πόλεις.

3 Η ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗΣ 15 Η λαϊκή λογοτεχνία, η οποία σημείωσε την πρώτη της ακμή στον αιώνα της Μεταρρύθμισης, εξυπηρέτησε πολλούς διαφορετικούς σκοπούς, καθώς κατέδειξαν λεπτομερώς μελέτες όπως του Rolf Brednich για τα μονόφυλλα με τραγούδια (1974/75) και της Elfriede Moser-Rath για τις ευτράπελες διηγήσεις (1984): ψυχαγώγησε και συγκίνησε, ενημέρωσε και δίδαξε, διάδωσε και εικονογράφησε. Η λαϊκή λογοτεχνία άντλησε στοιχεία τόσο από την υψηλή λογοτεχνία όσο και από την προφορική λαϊκή παράδοση και τα συνέθεσε ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο. Παρά την έντυπη μορφή της, η λαϊκή λογοτεχνία διατήρησε πολλά χαρακτηριστικά της "προφορικήςλαϊκής επικοινωνίας", τη συμπιληματική φύση της, τη μεταβλητότητα της, τη συνήθη ανωνυμία της, τον παρατακτικό και σειραϊκό χαρακτήρα της, καθώς και την λειτουργία της ως εμπόρευμα (Assmann 1983). Τα ευτράπελα βιβλία του 16ου, Που και 18ου αιώνα αποτελούν εξαιρετικό παράδειγμα της επίμονης διάρκειας αυτού του τρόπου "προφορικής επικοινωνίας" στο νέο μέσο, την τυπογραφία. Η νοτιοανατολική Ευρώπη πήρε μέρος σ' αυτήν την ανάπτυξη με σημαντική καθυστέρηση. Πέρα από τις οικονομικές και πολιτικές αιτίες, η απουσία λαϊκής λογοτεχνίας φαίνεται να οφείλεται στο γεγονός ότι ο αριθμός των αστικών κέντρων ήταν μικρός και οι πληθυσμοί τους ήταν εθνικά ετερόκλητοι. Μέχρι τον 19ο αιώνα, ευνοϊκές συνθήκες για την εμφάνιση λαϊκής λογοτεχνίας επισημαίνονται μόνον έξω από τα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Κατά συνέπεια, στις χώρες που βρίσκονταν κάτω από την οθωμανική κυριαρχία, αυτή η λογοτεχνία μπόρεσε ν' αναπτυχθεί μόλις τον 19ο αιώνα, όταν ήρθαν στο προσκήνιο οι τάξεις εκείνες που είχαν τα μέσα και τη δυνατότητα ν' αγοράζουν και να διαβάζουν βιβλία: οι έμποροι και οι βιοτέχνες των βαλκανικών πόλεων, ιδίως εκείνοι που ζούσαν σε πόλεις ή περιοχές με παραχωρημένα προνόμια. Η μεγάλη πλειοψηφία του αγροτικού πληθυσμού πάντως παρέμενε αγράμματη και συνέχιζε να επικοινωνεί αποκλειστικά μέσω του προφορικού λόγου έως τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. 2. Η φύση της λαϊκής λογοτεχνίας. Ένας σύντομος και ενιαίος ορισμός της λαϊκής λογοτεχνίας είναι δύσκολο να δοθεί. Από τη μια πλευρά, τη λαϊκή λογοτεχνία χαρακτηρίζει εντυπωσιακή ποικιλία μορφών και περιεχομένου, αλλά από την άλλη υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά που συνδέουν τη λαϊκή λογοτεχνία χωρών τόσο μακρινών μεταξύ τους όπως η Σουηδία και η Ισπανία, η Ρωσία και οι ΗΠΑ, η Σκωτία και η Ελλάδα. Ποιες είναι οι αιτίες γι' αυτή την ποικιλία και ομοιομορφία ταυτοχρόνως που καθιστούν τόσο δύσκολη τη διατύπωση ενός ακριβούς ορισμού της λαϊκής λογοτεχνίας; Ας εξετάσουμε πρώτα τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη λαϊκή λογοτεχνία. Όπως είδαμε, η λαϊκή λογοτεχνία αναπτύχθηκε από τον φθίνοντα 15ο αιώνα παράλληλα με την ανάπτυξη της κοινωνίας, ιδιαίτερα της κοινωνίας στις πόλεις της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης. Αυτή η ανάπτυξη κατέληξε σε κοινωνική διαφοροποίηση που, με τη σειρά της, οδήγησε σε μιαν όλο και

4 16 KLAUS ROTH μεγαλύτερη πολιτισμική διαφοροποίηση: ο λαϊκός "αστικός" πολιτισμός ξεπήδησε από τον πολιτισμό των ελίτ και τον λαϊκό πολιτισμό - και η λαϊκή λογοτεχνία εμφανίστηκε ως αμάλγαμα της λόγιας λογοτεχνίας και της προφορικής παράδοσης. Το αποτέλεσμα ήταν, οι ποικίλες μορφές και τα είδη της λαϊκής λογοτεχνίας να γίνουν προσιτά και να υιοθετηθούν διαδοχικά από τις διάφορες κοινωνικές τάξεις. Αυτή η αέναη διαδικασία της "κατάπτωσης" των πολιτισμικών αγαθών και μορφών έχει καταδειχθεί με κάθε λεπτομέρεια με παράδειγμα τα λαϊκά βιβλία (Kreutzer 1977), τα ευτράπελα βιβλία, τα βιβλία με λαϊκές μπαλάντες και άλλα είδη της λαϊκής λογοτεχνίας. Το ερώτημα "τί είναι λαϊκή λογοτεχνία;" συνδέεται στενά με θέματα λειτουργικότητας καθώς και ιστορικής εξέλιξης, και γι' αυτό το λόγο δεν μπορεί ποτέ να έχει μία μόνον απάντηση. Ο ορισμός της λαϊκής λογοτεχνίας εξαρτάται από μια ποικιλία παραγόντων που είναι ανάγκη να περιγραφούν με συντομία. α ' Εξαρτάται από την ιστορική περίοδο και το στάδιο ανάπτυξης της κάθε χώρας. Αυτό σημαίνει ότι, κατά γενικό κανόνα, η ίδια λογοτεχνία μπορεί να λειτουργεί ως υψηλή λογοτεχνία σε μία χρονική περίοδο ή σε μία χώρα και ως λαϊκή λογοτεχνία σε μεταγενέστερη περίοδο ή σε άλλη χώρα. Και αντίστροφα, η λαϊκή λογοτεχνία μιας χώρας μπορεί να μεταφραστεί και να λειτουργήσει ως υψηλή λογοτεχνία σε μιαν άλλη χώρα. Οι μεταφράσεις των μυθιστορημάτων του Christoph von Schmid σε γλώσσες της νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι ένα καλό παράδειγμα γι' αυτήν την τελευταία περίπτωση. β' Εξαρτάται από την ύπαρξη και τη διαφοροποίηση των κοινωνικών τάξεων, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα. Η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργεί ως υψηλή ή ως λαϊκή λογοτεχνία στις διάφορες κοινωνικές τάξεις και στις διάφορες ιστορικές περιόδους. Τα παραδοσιακά Volksbücher είναι ένα καλά μελετημένο παράδειγμα: τα μεσαιωνικά έμμετρα ιπποτικά μυθιστορήματα της αριστοκρατίας του Μεσαίωνα μετατράπηκαν τον 16ο αιώνα σε πεζογραφία κι έγιναν τα αναγνώσματα της ανώτερης αστικής τάξης βαθμιαία "κατέπεσαν" κοινωνικά με αποτέλεσμα να γίνουν η λογοτεχνία των μικροαστών, των χωρικών, των εργατών και τέλος των παιδιών. Αυτές οι διαδικασίες ταχείας κοινωνικής διαφοροποίησης και διαδοχικής κατάπτωσης των λογοτεχνικών έργων και ειδών μπορεί να μελετηθεί πολύ καλά στη νοτιοανατολική Ευρώπη, κυρίως για τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου και την αρχή του 20ού αιώνα. γ ' Εξαρτάται από την εμφάνιση και την ανάπτυξη του μηχανισμού της παραγωγής και διακίνησης βιβλίων και από τη μορφή της βιβλιαγοράς. Αυτό πάλι είναι μια λειτουργία που εξαρτάται από τον βαθμό αλφαβητισμού, καθώς και από την αύξηση του αναγνωστικού κοινού σε σημείο που να αναδεικνύει την εκτύπωση βιβλίων σε επικερδή επιχείρηση. Στις περισσότερες βαλκανικές χώρες γενικεύτηκε ο αλφαβητισμός και διαμορφώθηκε μια πραγματική βιβλιαγορά μόλις προς τα τέλη του 19ου αιώνα, κι έτσι μόνο μετά το 1870 ή το 1880 μπορούμε να μιλάμε για υλικό μαζικής ανάγνωσης. Πριν από αυτή την περίοδο, τα βιβλία που μπορούν να χαρακτηρισθούν από

5 Η ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗΣ 17 τη μορφή και το περιεχόμενο τους ως λαϊκή λογοτεχνία εισάγονταν από χώρες εκτός Οθωμανικής αυτοκρατορίας και αποτελούσαν σπάνιο και ιδιαίτερα πολύτιμο αγαθό, προσιτό μόνο σε ελάχιστους αναγνώστες που ανήκαν στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα. δ' Ο ορισμός της "λαϊκής λογοτεχνίας" εξαρτάται επίσης από την ύπαρξη, σε μια δεδομένη χώρα και δεδομένη εποχή, μιας υψηλής λογοτεχνίας, καθώς και από την ανάπτυξη λογοτεχνικών ρευμάτων. Στην κεντρική και δυτική Ευρώπη η λαϊκή λογοτεχνία αναπτύχθηκε αργότερα από την υψηλή λογοτεχνία και έτσι άντλησε πολλά χαρακτηριστικά από αυτήν. Σε αρκετές χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης όμως, η εισαγόμενη λαϊκή λογοτεχνία προηγήθηκε της υψηλής λογοτεχνίας. Στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα ήταν, σε αρκετές περιπτώσεις, η μόνη διαθέσιμη λογοτεχνία και γι' αυτό λειτούργησε ως λογοτεχνία της κοινωνικής ελίτ των εμπόρων και βιοτεχνών. ε ' Από την άλλη πλευρά, ο ορισμός "λαϊκή" δεν εξαρτάται μόνον από το ποσοστό αλφαβητισμού. Η διάδοση της λογοτεχνίας μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη απ' ό,τι δείχνει ο αριθμός των αντιτύπων που τυπώνονται: τα βιβλία άλλαζαν χέρια και κυρίως διαβάζονταν δυνατά από τους εγγράμματους σ' εκείνους που δεν ήξεραν να διαβάσουν (Schenda 1986). Έτσι, οι συνήθεις μέθοδοι πρόσληψης και οι τρόποι ανάγνωσης (όπως "εντατική ανάγνωση" από τη μια, "εκτατική ανάγνωση" από την άλλη) μπορούν να μετατρέψουν σε λαϊκή μια λογοτεχνία που υπό άλλες συνθήκες δεν θα χαρακτηριζόταν έτσι (και αντίστροφα). Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η "λαϊκή λογοτεχνία" δεν μπορεί ποτέ να οριστεί σύμφωνα μ' ένα μόνο κριτήριο ή χαρακτηριστικό. Υπάρχει πάντα μια ομάδα ή ένα πλέγμα κριτηρίων που πρέπει να συνδυαστούν για να γίνει η λογοτεχνία λαϊκή. Αυτά τα κριτήρια μπορούν να συνοψιστούν και να περιγραφούν ως εξής: 1) Το κριτήριο των εξωτερικών τεχνικών χαρακτηριστικών. Η λαϊκή λογοτεχνία παίρνει τη μορφή μονόφυλλων φυλλαδίων και μικρών βιβλίων. Αυτά είναι συνήθως έντυπα χαμηλής σχετικά ποιότητας, δηλαδή τυπωμένα συχνά σε κακής ποιότητας χαρτί και με πολλά τυπογραφικά λάθη, έχουν μικρό σχήμα και λίγες σελίδες και πωλούνται σε τιμές σχετικά χαμηλές. Εν τούτοις, στις αρχές αυτής της περιόδου, η τεχνική ποιότητα της λαϊκής λογοτεχνίας μπορεί να είναι και καλύτερη. 2) Το κριτήριο της ποσότητας: Κατά γενικό κανόνα, η λαϊκή λογοτεχνία πρέπει να εκδίδεται σε μεγάλον αριθμό αντιτύπων και να φτάνει σε αντίστοιχο τμήμα του πληθυσμού. Ο Rudolf Schenda υποστηρίζει ότι ένα βιβλίο, για να ονομαστεί λαϊκό, πρέπει να φτάσει στο 1% τουλάχιστον του συνολικού πληθυσμού (Schenda 1988, σ.385 κ.ε.). Όσον αφορά στις βαλκανικές χώρες, αυτός ο αριθμός πρέπει να προσαρμοστεί στις συνθήκες που επισημάνθηκαν πιο πάνω: για το μεγαλύτερο μέρος του 19ου αιώνα, με το χαμηλό ποσοστό αλφαβητισμού και την ισχνή παραγωγή βιβλίων, ο αριθμός πρέπει να τοποθετηθεί χαμηλότερα από το 1%, ενώ μετά το 1880 ίσως θα πρέπει να τοποθετηθεί πολύ ψηλότερα.

6 18 KLAUS ROTH 3) Το κριτήριο τον κοινωνικού προσδιορισμού: Η λαϊκή λογοτεχνία παράγεται για να καταναλωθεί από τις μέσες και κατώτερες κοινωνικές τάξεις και όχι από τις κοινωνικές και πνευματικές ηγετικές ομάδες. Στις περισσότερες όμως βαλκανικές χώρες του 19ου αιώνα αυτή η αντιστοιχία κοινωνικής ομάδας και λογοτεχνίας δεν μπορεί να υποστηριχθεί, επειδή για μακρά περίοδο η λαϊκή λογοτεχνία ήταν η μόνη διαθέσιμη λογοτεχνία, ενώ η γηγενής υψηλή λογοτεχνία αναπτύχθηκε μόνον μετά τα μέσα του αιώνα. 4) Το κριτήριο της αισθητικής και άλλης αξιολόγησης: Όπως επισημάναμε στην αρχή, η λογοτεχνία διαιρείται βάσει αισθητικών κριτηρίων σε "υψηλή" και "χαμηλή" λογοτεχνία. Κρινόμενη ως προς τη γλώσσα, το ύφος, τη σύνθεση, τη νεωτεριστική της διάθεση αλλά και με άλλα λογοτεχνικά κριτήρια, η τελευταία αξιολογείται ως άτεχνη, πρωτόγονη, απλοϊκή, στερεότυπη και στερούμενη λογοτεχνικών φιλοδοξιών. Θα πρέπει να είναι σαφές πλέον ότι τέτοια απόλυτη διχοτόμηση σε "καλή" και σε "άνευ αξίας" λογοτεχνία δεν μπορεί να σταθεί. Με τον ίδιο τρόπο που η υψηλή λογοτεχνία παρουσιάζει μεγάλες διαφοροποιήσεις ως προς την ποιότητα της, έτσι καλύπτει και η λαϊκή λογοτεχνία ένα ευρύ φάσμα λογοτεχνικών αρετών. Έρευνες για τη λαϊκή λογοτεχνία αρκετών χωρών φαίνεται να υποδεικνύουν πως υπάρχουν δύο τουλάχιστον κύρια επίπεδα που διαφοροποιούνται με αρκετή σαφήνεια και που μπορούν να συνδεθούν με διαφορετικές ιστορικές περιόδους και κοινωνικές τάξεις: α' Μια λαϊκή λογοτεχνία υψηλότερου επιπέδου, ας πούμε, με μέτριες λογοτεχνικές ιδιότητες και αρκετά καλή τεχνική ποιότητα κυριάρχησε στην κεντρική και δυτική Ευρώπη από τον 16ο ως τον 18ο αιώνα και διαβάστηκε κυρίως από την αστική και τμήματα της μικροαστικής τάξης. Στα Βαλκάνια, αυτό το είδος λογοτεχνίας κυριάρχησε σε περιόδους εθνικών αφυπνίσεων: ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής λογοτεχνίας του 16ου ως 18ου αιώνα ανήκει σ' αυτό το είδος, β ' Μια φτηνή "λογοτεχνία του δρόμου" με πολύ μικρότερες λογοτεχνικές αρετές και χαμηλή συνήθως τεχνική ποιότητα, φτηνά φυλλάδια που αποτελούσαν την πρώτη αναγνωστική ύλη των μικροαστικών μαζών, των εργατών και αγροτών που πρωτομάθαιναν ανάγνωση και γραφή, εμφανίστηκε τον 18ο αιώνα και αναπτύχθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του 19ου. Διοχετευόταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες με το πλανεμπόριο. Στις βαλκανικές χώρες, αυτό το είδος "λογοτεχνίας του δρόμου" εμφανίστηκε αρκετά αργά: στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τη Γιουγκοσλαβία έκανε την εμφάνιση του τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, όταν η εκτύπωση των βιβλίων έγινε ευκολότερη και το ποσοστό των εγγραμμάτων παρουσίασε εντυπωσιακή αύξηση. Όπως και στη δυτική Ευρώπη, αυτή η λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε στις μεγάλες πόλεις και τροφοδότησε τις ανάγκες των νέων αστών. Σε πείσμα όλων αυτών των παραγόντων διαφοροποίησης, είναι εκπληκτικό σε τί έκταση οι λαϊκές λογοτεχνίες των ευρωπαϊκών χωρών και της Αμερικής μοιάζουν μεταξύ τους. Αυτή η εντυπωσιακή ομοιομορφία αφορά τη μορφή και το περιεχόμενο, καθώς και τον τρόπο παραγωγής και διανομής. Η εξωτερική εμφάνιση, δηλαδή το μέγεθος, ο αριθμός των σελίδων, τα σχέδια των εξο)φύλλων και κάποιες άλλες λεπτομέρειες στα

7 Η ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗΣ 19 αγγλικά π.χ. βιβλία με μπαλάντες και λαϊκές διηγήσεις τα κάνουν να μοιάζουν με τα αντίστοιχα ισπανικά, γερμανικά, ιταλικά, τσέχικα, ουγγρικά ή ελληνικά φυλλάδια. Σε σχέση δε με το γραμματειακό είδος και το περιεχόμενο πρέπει να σημειώσουμε ότι, παρά την επίδραση των εθνικών παραδόσεων και προτιμήσεων, υπάρχει ένα μεγάλο απόθεμα ειδών, θεμάτων και περιεχομένων που φαίνεται πως είναι κοινά σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες (Roth 1984). Πράγματι, η μεγάλη πλειοψηφία των λαϊκών λογοτεχνικών ειδών συναντάται σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές παραδόσεις, και έτσι η λαϊκή λογοτεχνία μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά διεθνές φαινόμενο. 3. Γιατί πρέπει να μελετηθεί η λαϊκή λογοτεχνία της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Με την αξιοσημείωτη εξαίρεση της Ρουμανίας καθώς και της Κροατίας, η λαϊκή λογοτεχνία της νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν έχει γίνει μέχρι τώρα αντικείμενο επισταμένης μελέτης. Σ' αυτές τις χώρες, οι ερευνητές ήταν και ακόμη είναι απασχολημένοι με τη μελέτη της υψηλής εθνικής τους λογοτεχνίας και των πλούσιων λαϊκών παραδόσεων. Γιατί θα 'πρεπε να ενδιαφερθούν να μελετήσουν μια λογοτεχνία μικρής καλλιτεχνικής αξίας που δεν μπορεί να αποδοθεί ούτε στη μεγαλοφυία ενός μεμονωμένου συγγραφέα ή ποιητή ούτε στη μεγαλοφυία του λαού ("Volksseele"), των αγράμματων ανθρώπων; Μπορούμε να δώσουμε απάντηση σε αυτό το σημαντικό ερώτημα με πολλούς τρόπους. Σε επίπεδο καθαρά τεχνικό μπορούμε να προβάλουμε ως επιχείρημα το γεγονός ότι η μελέτη της λαϊκής λογοτεχνίας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στις περισσότερες χώρες της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης. Οι πρώτες έρευνες έγιναν από βιβλιόφιλους όπως ο Charles Nisard στη Γαλλία (1854) και ο Charles Hindley στη Βρετανία ( ) και χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα. Στην εποχή μας, μελετητές όπως ο Hyder Rollins και ο Harry Β. Weiss (ΗΠΑ), ο Victor Neuburg και ο Leslie Shepard (Μ. Βρετανία), ο Adolf Spamer, ο Rudolf Schenda, ο Rolf-Wilhelm Brednich και η Elfriede Moser-Rath (Γερμανία), ο Bohuslav Benes (Τσεχοσλοβακία), ο Jurij Tynjanov και ο Viktor Sklovskij (ΕΣΣΔ), ο Roger Chartier (Γαλλία) και πολλοί άλλοι έχουν συμβάλει σημαντικά στη διαλεύκανση των θεμελιακών προβλημάτων αυτής της λογοτεχνίας. Οι μελέτες τους έχουν αποδείξει ότι η λαϊκή λογοτεχνία, που διαβάζεται από εκατομμύρια ανθρώπους, δεν πρέπει να παραμεληθεί ή ν' αγνοηθεί αν θέλουμε ν' αποκτήσουμε ολοκληρωμένη και αληθινή εικόνα της ιστορίας των κοινωνιών μας και του πολιτισμού τους. Πρέπει να πάρουμε στα σοβαρά τη λαϊκή λογοτεχνία και να τη μελετήσουμε εξαντλητικά για λόγους, που καλό είναι να περιγραφούν με συντομία. α' Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η λαϊκή λογοτεχνία υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι του εθνικού πολιτισμού από τον 16ο αιώνα και πέρα. Η σημασία της προέρχεται από το γεγονός ότι για πολλούς αιώνες αποτελούσε (και ακόμη αποτελεί) για εκατομμύρια ανθρώπους προσφιλή απασχόληση

8 20 KLAUS ROTH στον ελεύθερο χρόνο τους και ψυχαγωγία, μέσο ενημέρωσης και εκπαίδευσης. β' Το υλικό μαζικής ανάγνωσης έχει αναμφίβολα ασκήσει ισχυρή επίδραση στην κοσμοθεωρία, τις ιδέες, τις πράξεις, τη σκέψη, τη φαντασία εκατομμυρίων αναγνωστών. Η λαϊκή λογοτεχνία πρέπει επομένως να μελετηθεί λόγω της ευρείας διάδοσης και επιρροής της. γ' Ακριβώς λόγω της δημοτικότητας και της ευρείας αποδοχής του, το υλικό μαζικής ανάγνωσης έχει πολύ συχνά χρησιμοποιηθεί από την πολιτική, εκκλησιαστική και πνευματική ηγεσία για να επηρεάσει τις ιδέες και τις πράξεις εκατομμυρίων ανθρώπων. Το φαινόμενο αυτό, που ο Dietz- Rüdiger Moser μελέτησε με παράδειγμα την επίδραση που άσκησαν τα καθολικά τάγματα πάνω στα βιβλία με λαϊκά τραγούδια από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα, συνιστά αποτελεσματική μορφή "πολιτιστικής χειραγώγησης" από τις ηγετικές τάξεις. Για τον ιστορικό, και ιδιαίτερα τον ιστορικό της κοινωνίας και της παιδείας, για τον εθνολόγο και τον λαογράφο, για τον ιστορικό της λογοτεχνίας, για τον κοινωνιολόγο, η μελέτη του υλικού μαζικής ανάγνωσης μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα αποδοτική, γιατί είναι σημαντικός δείκτης κοινωνικών, πολιτισμικών και λογοτεχνικών διεργασιών. Αυτό ισχύει και για τις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, οι οποίες έχουν υποστεί θεμελιακές αλλαγές τους δύο τελευταίους αιώνες. Πολλές όψεις αυτών των κοινωνικών και πολιτισμικών αλλαγών δεν έχουν ακόμη πλήρως διερευνηθεί. Από μελέτες που πραγματοποιήθηκαν μέχρι τώρα στο ερευνητικό μας πρόγραμμα καταδεικνύεται ότι η λαϊκή λογοτεχνία της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Γιουγκοσλαβίας και των άλλων βαλκανικών χωρών έπαιξε ενεργό ρόλο σ' αυτές τις διαδικασίες κοινωνικού μετασχηματισμού, ρόλο που όμως δεν έχει ακόμα εκτιμηθεί επαρκώς. Απ' αυτό συνάγεται ότι η λαϊκή λογοτεχνία μπορεί να είναι ευαίσθητος δείκτης: - πολιτικών διεργασιών, ιδιαίτερα σε καιρούς πολέμου και έντασης, σε εθνικές συγκρούσεις κ.λπ., όταν η λαϊκή λογοτεχνία γίνεται σημαντικό εργαλείο για την προώθηση πολιτικών επιδιώξεων και για τη χειραγώγηση του πληθυσμού από την εκάστοτε ηγεσία (κυβέρνηση, κόμματα, Εκκλησία). Ο ρόλος της λαϊκής λογοτεχνίας στον σερβο-βουλγαρικό πόλεμο, στους βαλκανικούς πολέμους, στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και στον ελληνο-τουρκικό πόλεμο δεν έχει ακόμη μελετηθεί - κοινωνικών διεργασιών και εξελίξεων, όπως είναι η κατάρρευση της πατριαρχικής κοινωνίας, ο εξαστισμός του χώρου και η αστικοποίηση σημαντικού μέρους του βαλκανικού πληθυσμού ανάμεσα στο 1870 και τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (Roth 1986), φαινόμενα επανασύνδεσης με αγροτικές δομές, αλλά και η μαζική αγροτική έξοδος στη μεταπολεμική περίοδο, οι βαθιές αλλαγές στην οικογένεια και σε άλλες κοινωνικές δομές καθώς και η δημιουργία και ανάπτυξη νέων αστικών κοινωνικών τάξεων. Το γεγονός ότι τα φυλλάδια με τραγούδια που πουλούσαν επαγγελματίες τραγουδιστάδες του δρόμου στη Βουλγαρία ήταν περισσότερο παραδοσιακά στη μεταπολεμική περίοδο απ' ό,τι πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο είναι δείκτης της διαδικασίας μαζικής εισόδου αγροτικών στοιχείων σε

9 Η ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗΣ 21 πολλές πόλεις ως αποτέλεσμα μιας άνευ προηγουμένου μετανάστευσης αγροτικού πληθυσμού προς τα αστικά κέντρα (Roth 1985) - πολιτισμικών και πνευματικών διεργασιών, όπως ο Διαφωτισμός και τα εθνικά κινήματα του 19ου αιώνα, ο εκσυγχρονισμός και ο εξευρωπαϊσμός, με την αύξηση του αλφαβητισμού και την ανάπτυξη ενός νέου αστικού λαϊκού πολιτισμού από το 1880 περίπου, καθώς και η πολιτισμική χειραγώγηση από τις εκκλησιαστικές ή πνευματικές ηγεσίες. Όπως έχουμε καταδείξει με τα βουλγαρικά λαϊκά μυθιστορήματα της καμπής του αιώνα (Roth 1986), αυτή η λογοτεχνία έχει παίξει ζωτικό ρόλο και στην εκπαίδευση των νέων αστών αλλά και στην προσαρμογή τους στις νέες γι' αυτούς και γεμάτες κινδύνους συνθήκες ζωής στην πόλη, ενώ αποτελεί συγχρόνως απεικόνιση αυτών ακριβώς των διαδικασιών μετασχηματισμού - τέλος, και ως συμπέρασμα, η λαϊκή λογοτεχνία είναι σημαντικός δείκτης για τις (μεταβαλλόμενες) συμπεριφορές και αξίες, ιδέες και διαθέσεις των βαλκανικών λαών που έπρεπε να περάσουν από τις παραδοσιακές, πατριαρχικές στις σύγχρονες κοινωνίες σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Η αντικατάσταση των παραδοσιακών ειδών (όπως τα Volksbücher και τα έντυπα παραμύθια) από τα αστυνομικά μυθιστορήματα και άλλα είδη δημιουργικής λογοτεχνίας (Roth 1983) καθρεφτίζει τις αλλαγές στα γούστα και στις απόψεις για τον κόσμο, στις ιδέες και στις προσδοκίες. Η μελέτη της λαϊκής λογοτεχνίας πρέπει να λάβει ουσιαστικά υπόψη της όλες τις πλευρές και όλα τα στοιχεία που προκύπτουν. Η ίδια η ύπαρξη, η ανάπτυξη και ο όγκος αυτής της λογοτεχνίας είναι από μόνα τους σημαντικοί δείκτες κοινωνικών και πολιτισμικών μεταλλαγών, εφόσον το γεγονός ότι έντυπα παράγονται, κυκλοφορούν και διαβάζονται αποδεικνύει, μεταξύ άλλων, ότι η δυνατότητα ανάγνωσης ήταν επαρκώς διαδεδομένη κι έτσι η εκτύπωση βιβλίων άξιζε τον κόπο. Εξάλλου, οι τρόποι παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης αυτών των βιβλίων, καθώς και η γλώσσα και η μορφή, το περιεχόμενο και τα είδη, τα μοτίβα και τα θέματα αυτής της λογοτεχνίας πρέπει ν' αναλυθούν εξονυχιστικά γιατί προσφέρονται για αξιόλογες έρευνες σε βάθος. Τέλος, οι αλλαγές και μετατροπές που υπέστη αυτή η λογοτεχνία όταν μεταφράστηκε και προσαρμόστηκε ώστε να ταιριάζει με την κοσμοαντίληψη του αναγνωστικού κοινού των Βαλκανίων είναι πολύτιμοι δείκτες κοινωνικών, πολιτισμικών και πνευματικών δομών και εξελίξεων. Στόχος μου υπήρξε να καταδείξω ότι η λαϊκή λογοτεχνία της νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι αντικείμενο άξιο της προσοχής και της σοβαρής μελέτης των ερευνητών στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες της Βαλκανικής. Ελπίζω ότι η έρευνα που έχουμε αναλάβει με το πρόγραμμα μας στο Μόναχο θα συμβάλει στην καλύτερη γνώση του φαινομένου.

10 22 KLAUS ROTH Επιλεγμένη βιβλιογραφία Richard D. ALTICK, The English Common Reader, Σικάγο John ASHTON, Chap-Books of the 18th Century, Αονδίνο Aleida ASSMANN, «Schriftliche Folklore. Zur Entstehung und Funktion eines Uberlieferungstyps», Schrift und Gedächtnis, επιμ. Aleida Assmann κ. ά., Μόναχο 1983, σ Alfred Cl. BAUMGÄRTNER (επιμ.), Lesen - Ein Handbuch. Lesestoff, Leser und Leseverhalten, Lesewirkungen, Leseerziehung, Lesekultur, Αμβούργο Bohuslav BENES, Svetska kram arska pcsen, Brno Rolf-Wilhelm BREDNICH, «Das Lied als Ware», Jahrbuch für Volksliedforschung 19 (197'4) Rolf-Wilhelm BREDNICH, Die Liedpublizistik im Flugblatt des Jhs., 2 τ., Baden-Baden Wolfgang BRÜCKNER (επιμ.), Literatur und Volk im 17. Jh. Probleme populärer Kultur in Deutschland, 2 τ., Wiesbaden Peter BURKE, Popular Culture in Early Modem Europe, Λονδίνο Roger CHARTIER, «Culture as Appropriation: Popular Culture Uses in Early Modern France», Understanding Popular Culture, επιμ. St. Kaplan, Βερολίνο - Νέα Υόρκη 1984, σ L. FISCHER κ.ά. (επιμ.), Gebrauchsliteratur. Methodische Überlegungen und Beispielanalysen, Στουτγάρδη Charles HINDLEY, The Life and Times of James Catnach, Ballad Monger, Λονδίνο 1878 Detroit Charles HINDLEY, The History of the Catnach Press, Λονδίνο 1887 Detroit Steven L. KAPLAN (επιμ.), Understanding Popular Culture. Europe from the Middle Ages to the 19th Century, Βερολίνο - Νέα Υόρκη Hans J. KREUTZER, Der Mythos vom Volksbuch, Στουτγάρδη Dietz-Rüdiger MOSER, Verkündigung durch Volksgesang, Βερολίνο Elfriede MOSER-RATH, Predigtmärlein der Barockzeit, Βερολίνο Elfriede MOSER-RATH, "Lustige Gesellschaft". Schwank und Witz des 17. und 18. Jhs. in kultur- und sozialgeschichtlichem Kontext, Στουτγάρδη Robert MUCHEMBLED, Culture populaire et culture des élites dans la France moderne (XVe-XVIIe siècles), Παρίσι Victor E. NEUBURG, Chapbooks, Λονδίνο 1964, Victor E. NEUBURG, The Penny Histories. A study of chapbooks for young readers over two centuries, Λονδίνο Victor E. NEUBURG, Popular Education in 18th Century England, Λονδίνο Charles NISARD, Histoire des livres populaires, 2 τ., Παρίσι 1854 Νέα Υόρκη Hyder E. ROLLINS, «The Black-Letter Broadside Ballad», Publications of the Modern Language Association XXXIV, 1919.

11 Η ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗΣ 23 Hyder E. ROLLINS, An Analytical Index to the Ballad Entries in the Registers of the Company of Stationers of London, North Carolina 1924 Hatboro Juliana και Klaus ROTH, «Gattungen und Inhalte der bulgarischen Popularliteratur», Bulgarien. Internationale Beziehungen in Geschichte, Kultur und Kunst, Neuried 1984, σ Klaus ROTH, «Chapbooks», Enzyklopädie des Märchens, τ. 2, Βερολίνο 1979, στήλη Klaus και Juliana ROTH, «Naj-nova pesnopojka s narodni pesni... Populäre Liederbücher und Liederheftchen in Bulgarien», Jahrbuch für Volksliedforschung (1982/83) Klaus ROTH, «Märchen als Lesestoff für alle. Populäre Märchenbüchlein in Bulgarien», Dona ethnologica monacensia, επιμ. Η. Gerndt κ. ά., Μόναχο 1983, Klaus και Juliana ROTH, «Populäre Lesestoffe in Bulgarien. Zur Geschichte der städtischen Popularkultur in Südosteuropa im 19. und 20. Jahrhundert», Ethnologia Europaea 14 (1984) Klaus και Juliana ROTH, «A Bulgarian Professional Street Singer and His Songs», Narrative Folksong: New Directions. Essays in Appreciation of W. Edson Richmond, επιμ. Carol L. Edwards και Κ.Ε.Β. Manley, Boulder, Col. 1985, Klaus και Juliana ROTH, «Die bulgarische Popularliteratur und der Übergang von der Patriachalität zur Moderne», Zeitschrift für Balkanologie 22 (1986) A. RUCKTÄSCHEL και Η. D. ZIMMERMANN (επιμ.), Trivialliteratur, Μόναχο Rudolf SCHENDA, Die französische Prodigienliteratur in der 2. Hälfte des 16. Jhs., Μόναχο,1961. Rudolf SCHENDA, «Kleinformen der Trivialliteratur aus sechs Jahrhunderte», Beiträge zur deutschen Volks- und Altertumskunde 10 (1966) Rudolf SCHENDA, Volk ohne Buch. Studien zur Sozialgeschichte der populären Lesestoffe , Φραγκφούρτη 1970 Μόναχο Rudolf SCHENDA, «Tausend deutsche populäre Drucke aus dem 19. Jh.», Archiv Tür Geschichte des Buchwesens 11 (1971) Rudolf SCHENDA, Die Lesestoffe der Kleinen Leute. Studien zur populären Literatur im 19. und 20. Jh., Μόναχο Rudolf SCHENDA, «Vorlesen: Zwischen Analphabetentum und Bücherwissen. Soziale und kulturelle Aspekte einer semiliterarischen Kommunikationsform», Bertelsmann-Briefe 119 (1986) Rudolf SCHENDA, Folklore e letteratura popolare: Italia-Germania-Francia, Ρώμη Rudolf SCHENDA, «Leser- und Lesestoff-Forschung», Grundriß der Volkskunde, επιμ. Rolf-Wilhelm Brednich, Βερολίνο 1988, σ Rainer SCHÖWERLING, Chapbooks. Zur Literaturgeschichte des einfachen Lesers. Englische Konsumliteratur , Φραγκφούρτη - Βέρνη 1980.

12 24 KLAUS ROTH Jochen SCHULTE-SASSE, Die Kritik an der Trivialliteratur seit der Aufklärung, Μόναχο Leslie SHEPARD, John Pitts, Ballad Printer of Seven Dials, Λονδίνο Λονδίνο - Detroit Leslie SHEPARD, The History of Street Literature, Newton Abbots Reinhart SIEGERT, Aufklärung und Volkslektüre. Exemplarisch dargestellt an Rudolph Z. Becker und seinem "Noth-und Hülfsbüchlein", Φραγκφούρτη Victor SKLOVSKIJ, Matvej Komarov. Ziteï goroda Moskvy, Λένινγκραντ Adolf SPAMER, Die geistliche Hausmagd. Zur Geschichte eines religiösen Bilderbogens und der volkstümlichen Devotionalliteratur, Γοτίγγη Margaret SPUFFORD, Small Books and Pleasant Histories. Popular Fiction and its Readership in 17th Cent. England, Cambridge Jurij TYNJANOV, Archaisty i novatory, Λένινγκραντ Rainer WEHSE, Schwanklied und Flugblatt in Großbritannien, Φραγκφούρτη Harry B. WEISS, «American Chapbooks », Bulletin of the New York Public Library 49 (1945) , Harry B. WEISS, A Book About Chapbooks. The People's Literature of Bygone Times, Hatboro, Penn

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟΝ 19ο ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ. Εισηγητική ομιλία

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟΝ 19ο ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ. Εισηγητική ομιλία ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΛΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΤΟΝ 19ο ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ Εισηγητική ομιλία Καλωσορίζουμε σήμερα την ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Γερμανικής και Συγκριτικής Λαογραφίας του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

GABRIELE WOLF ΛΑΪΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΩΤΙΣΗ, ΤΟΝ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ

GABRIELE WOLF ΛΑΪΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΩΤΙΣΗ, ΤΟΝ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ GABRIELE WOLF ΛΑΪΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΩΤΙΣΗ, ΤΟΝ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ Ήδη ο ορισμός του αντικειμένου "χρηστικά βιβλία" ή "λαϊκά χρηστικά βιβλία" παρουσιάζει αρκετές

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Οι μουσικές εκδόσεις ανάμεσα στο έντυπο και το ψηφιακό: προκλήσεις για τη μουσική πληροφόρηση και δημιουργικότητα

Οι μουσικές εκδόσεις ανάμεσα στο έντυπο και το ψηφιακό: προκλήσεις για τη μουσική πληροφόρηση και δημιουργικότητα Οι μουσικές εκδόσεις ανάμεσα στο έντυπο και το ψηφιακό: προκλήσεις για τη μουσική πληροφόρηση και δημιουργικότητα Χριστίνα Μπάνου, Επίκουρος καθηγήτρια (Πολιτική και Εκδοτική του Βιβλίου), Τμήμα Αρχειονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΜ ECTS Αγγλική Γλώσσα Ι Γαλλική Γλώσσα Ι Γερμανική Γλώσσα Ι Πολιτική Επιστήμη Ι Νεοελληνική Λογοτεχνία Ι Πληροφορική Ι Μετάφραση Αγγλικά- Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα Κεφάλαιο 1 Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ Σ Α Β Β Α Τ Ο 1 0 Μ Α Ϊ Ο Υ 2 0 1 4

ΑΓΓΛΙΚΑ Σ Α Β Β Α Τ Ο 1 0 Μ Α Ϊ Ο Υ 2 0 1 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΓΓΛΙΚΑ ΑΓΓΛΙΚΑ Α (Α1 «στοιχειώδης γνώση» και Α2 «βασική γνώση») 0 10.15-10.40 Ενότητα 3: «Κατανόηση προφορικού λόγου» ΑΓΓΛΙΚΑ Γ (Γ1 «πολύ καλή γνώση», Γ2 «άριστη γνώση») 18.00-18.30

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15

O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ. Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 O ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ Ερευνητική εργασία Β Λυκείου Άσπρων Σπιτιών 2014-15 Συμμετείχαν οι μαθητές : Α ΟΜΑΔΑ Κρομμύδα Μαρίνα, Κωτούλα Μαρία, Γκεντς Φατμέ, Παναγιώτη Αναστασία. Β ΟΜΑΔΑ Χατζηκωνσταντίνου Ραφαέλα,

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων 518297-LLP-2011-IT-ERASMUS-FEXI Εισαγωγή Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων των μεταφράσεων των οικονομικών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Από το ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του Επιμελητηρίου το έτος 2009 θα αναφερθούν εδώ τα βασικότερα σημεία.

Από το ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του Επιμελητηρίου το έτος 2009 θα αναφερθούν εδώ τα βασικότερα σημεία. 4. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Από το ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του Επιμελητηρίου το έτος 2009 θα αναφερθούν εδώ τα βασικότερα σημεία. ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ Το 2009 ξεκίνησε με τις εξαιρετικά προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT- Ερευνητική Εργασία 2012-2013

PROJECT- Ερευνητική Εργασία 2012-2013 PROJECT- Ερευνητική Εργασία 2012-2013 «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ» ΤΟ ΞΕΝΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΕΥΡΩΠΗ: ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι αρχαιότερες γραπτές ιστορίες που ανακαλύφθηκαν ήταν στην Ανατολή και αποτελούνταν από μια συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Τηλεόραση & Φιλαναγνωσία ΚΕΙΜΕΝΟ Ένα σηµαντικό ζήτηµα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιµήσεων του κοινού συνδέεται µε τις επιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo.

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo. Η μπύρα στην αγορά της Γαλλίας ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η μπύρα στην Γαλλία δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο είναι ο οίνος. Το συγκεκριμένο ποτό δεν έχει την παράδοση και την φήμη που έχει σε άλλες ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό βιβλίο, Βιβλιοθήκες και Εκπαίδευση Ανιχνεύοντας τα νέα δεδομένα

Ηλεκτρονικό βιβλίο, Βιβλιοθήκες και Εκπαίδευση Ανιχνεύοντας τα νέα δεδομένα Ηλεκτρονικό βιβλίο, Βιβλιοθήκες και Εκπαίδευση Ανιχνεύοντας τα νέα δεδομένα Γιώργος Γλωσσιώτης Βιβλιοθηκονόμος Πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Αφροδίτη Φράγκου MSc Βιβλιοθηκονόμος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Μπορεί η Ελλάδα να διδαχθεί από την ιστορία του παρελθόντος; [στα πλαίσια της οικονομικής ύφεσης] ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους.

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου»

Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου» Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου» ΣΗΜΑΙΑ ΓΑΛΛΙΑΣ Χριστόδουλος Λουκία ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΓΑΛΛΙΑ ; 65 700 000 632 760 km2 ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα