Ιατρική - Φαρμακολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ιατρική - Φαρμακολογία"

Transcript

1 Κεφάλαιο 7 Ιατρική - Φαρμακολογία Διδακτικό σενάριο Διδακτικός χρόνος: 7 δ.π. Διδακτικοί στόχοι του κεφαλαίου Με την ολοκλήρωση του κεφαλαίου, επιδιώκεται οι μαθητές: 1. Να κατανοήσουν τον σχηματισμό και τη λειτουργία των ρηματικών επιθέτων σε τέος 2. Να κατανοήσουν και να διακρίνουν με ακρίβεια τύπους χρονικών σχέσεων των γεγονότων που αποτυπώνονται με διάφορους τρόπους στον λόγο 3. Να αναγνωρίζουν και να κλίνουν συνηρημένα επίθετα και ουσιαστικά σε ους 4. Να κατανοήσουν τον σχηματισμό τριγενών και δικατάληκτων επιθέτων 5. Να επαναλάβουν αντωνυμίες, να συστηματοποιήσουν και να μάθουν την κλίση της αναφορικής αντωνυμίας ὅς, ἥ, ὅ 6. Να αναγνωρίζουν και να χρησιμοποιούν την οριστική ενεστώτα των συνηρημένων ρημάτων 7. Να εξοικειωθούν με τη σύνταξη των ὥστε, πρίν + απαρέμφατο 8. Να εξασκηθούν στην ανάγνωση και την ορθογραφία Στο κεφάλαιο αυτό οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να έλθουν σε επαφή με κείμενα των σημαντικότερων γιατρών του αρχαίου κόσμου (Ιπποκράτη, Γαληνού αλλά και του πολύ σημαντικού Σωρανού), και του σημαντικότερου συγγραφέα φαρμακολογικής πραγματείας (Διοσκουρίδη). Όλων τα έργα άσκησαν τεράστια επίδραση για σειρά αιώνων σε Ανατολή και Δύση. Το έργο του Στέφανου του Αθηναίου είναι επιπλέον πολύτιμο δείγμα για τις διδακτικές πρακτικές της Ύστερης Αρχαιότητας: ανάγνωση και συνεχής υπομνηματισμός αρχαίων κειμένων, διασάφηση δύσκολων σημείων και συζήτηση διαφορετικών απόψεων. Η μέθοδος αυτή συνηθιζόταν τόσο στις φιλοσοφικές σχολές, όσο και στην «πανεπιστημιακή» ιατρική εκπαίδευση, όπως δείχνει το συγκεκριμένο κείμενο. Τα κείμενα δεν αποτελούν μόνο τεκμήρια για το επίπεδο της ιατρικής και φαρμακολογικής επιστήμης, αλλά επιτρέπουν να εισχωρήσουμε στην καθημερινότητα των ανθρώπων: τα ατυχήματα στην καθημερινή ζωή, τα νευρολογικά προβλήματα ενός ασήμαντου κατά τα άλλα ανθρώπου, τα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, η διατροφή και η περίθαλψη της εγκύου μας δείχνουν μια άγνωστη και σπάνια όψη της αρχαιότητας, καθώς βρίσκονται έξω από τα ενδιαφέροντα των πιο διαδεδομένων και γνωστών ειδών της αρχαιότητας που ευτύχησαν να σωθούν και μελετώνται σε σχολεία και πανεπιστήμια, δηλαδή της ποίησης, της ιστοριογραφίας, της φιλοσοφίας και της ρητορικής.

2 Δεν προσφέρονται όλα τα κείμενα εξίσου για διεξοδική μελέτη. Λόγω της γλώσσας, της έκτασης, του περιεχομένου και του φιλοσοφικού χαρακτήρα τους, ορισμένα κείμενα θα πρέπει να εξεταστούν με τρόπο που να τα κάνει περισσότερο εύληπτα, χωρίς οι μαθητές να επιβαρυνθούν με δυσκολίες που δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν. Τα κείμενα του Γαληνού (σσ ) και του Στέφανου του Αθηναίου (σ. 72) δεν προϋποτίθενται για την επίλυση των ασκήσεων, έτσι η μελέτη τους είναι προαιρετική. Συνιστάται όμως να μην αγνοηθούν, διότι προσφέρουν ευκαιρίες εξοικείωσης με το ύφος του φιλοσοφικού λόγου, ενώ είναι διδακτικά και από άλλες απόψεις. Γενικά το περιεχόμενο των κειμένων τα καθιστά πρόσφορα για συζήτηση. Με κατάλληλη προετοιμασία ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να μεριμνήσει ώστε ο απαραίτητος γλωσσικός σχολιασμός να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας ενδιαφέρουσας συζήτησης που φαινομενικά θα ακολουθεί ελεύθερη πορεία και θα επικεντρώνεται στο περιεχόμενο, σε συγκρίσεις με τις γνώσεις και εμπειρίες των παιδιών (Σωρανός) ή σε αφηγηματολογικά ζητήματα (στο ιπποκρατικό κείμενο). Αφόρμηση Ξεκινούμε με τη μέθοδο της ιδεοθύελλας. Καταγράφουμε τα στοιχεία που δίνουν οι μαθητές όταν ακούνε τον όρο «αρχαία ιατρική». Αξιοποιούμε τα στοιχεία που θα δώσουν εμπλουτίζοντάς τα και με αυτά του εισαγωγικού σημειώματος. Αν το κρίνουμε σκόπιμο, εκτός από το εικονογραφικό υλικό της ενότητας, προσκομίζουμε και άλλο. 1. Ιπποκρατική συλλογή: Ἐπιδημίαι Τα αποσπάσματα των Επιδημιών ανήκουν πιθανότατα στα μέσα του 4 ου αιώνα π.χ. και πιθανότατα αναφέρονται σε περιστατικά που παρατηρήθηκαν σε περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας. Ως ειδική αφόρμηση μπορούμε να συζητήσουμε τον τίτλο της συλλογής και να οδηγηθούμε από τη σύγχρονη στην αρχική αρχαιοελληνική σημασία. Η χρήση του όρου στον τίτλο της συγκεκριμένης συλλογής εξηγεί την εξέλιξή του! Παιδίον ὑπὸ οὐρέως ἐπλήγη τὴν γαστέρα καὶ τὸ ἦπαρ, ἀπέθανε τετάρτῃ τὸ δὲ πνεῦμα πυκινὸν εἶχε καὶ οὐ κατενόει καὶ πυρετὸς εἶχεν. Κατά την πρώτη επεξεργασία παρατηρούμε: - Ασύνδετο στην πρώτη περίοδο - Ελλειπτικότητα: τετάρτῃ (ενν. ἡμέρᾳ) - Διαφορετική σημασία του εἶχε: «είχε» και «διακατείχε». Το παιδίον στην πρώτη περίπτωση (τὸ δὲ πνεῦμα πυκινὸν εἶχε) είναι υποκείμενο, στη δεύτερη (καὶ πυρετὸς εἶχεν) εννοείται ως αντικείμενο. Το παράδειγμα δείχνει ότι η σύνταξη σε ένα κείμενο με μορφή σημείωσης δεν είναι πάντοτε ομαλή, αλλά συχνά διαμορφώνεται κατά το νοούμενον. Στη συνέχεια, και προκειμένου να δοθεί αφορμή για λεπτομερέστερη συζήτηση όλων των σημείων του κειμένου, μπορούμε να ρωτήσουμε αν ο συγγραφέας ακολουθεί τη σειρά των γεγονότων κατά την καταγραφή. (Θα διαπιστώσουμε ότι ο θάνατος αναφέρεται πριν την κανονική του σειρά: Η πρώτη περίοδος ασχολείται με τη γενική πορεία, η δεύτερη εστιάζει στα επιμέρους συμπτώματα).

3 Ὁ Κλεομένεος παῖς, χειμῶνος ἀρξάμενος, ἀπόσιτος ἄνευ πυρετοῦ ἐτρύχετο, καὶ ἤμει τὰ σιτία, καὶ φλέγμα. Δύο μῆνας ἀσιτίη παρηκολούθησε. Μπορούμε να ζητήσουμε: - Εντοπισμό των διαλεκτικών (ιωνικών) τύπων: Κλεομένεος, ἀσιτίη (αντί Κλεομένους, ἀσιτία) - Εντοπισμό των χρονικών προσδιορισμών (μπορεί να γίνει και στο προηγούμενο κείμενο), προσπάθεια διάκρισης ακριβούς σημασίας, ανάλογα με τη συντακτική μορφή του προσδιορισμού - Χρονική σειρά γεγονότων (αναφέρονται μάλλον με την πραγματική τους σειρά) Τὸ Νικάνορος πάθος ὁπότε ἐς ποτὸν ὁρμῷτο, φόβος τῆς αὐλητρίδος ὅτε ἀρχομένης αὐλεῖν ἀκούσειεν ἐν ξυμποσίῳ, ὑπὸ δειμάτων ὄχλοι μόλις ὑπομένειν ἔφη, ὅτε εἴη νύξ ἡμέρης δὲ ἀκούων οὐδὲν διετρέπετο. Τοιαῦτα παρείπετο συχνὸν χρόνον. Η διευκρίνιση γλωσσικών δυσκολιών είναι καλύτερα να συνδυαστεί με την απάντηση ερωτημάτων που θα θέσουμε και που καλύπτουν ποικίλες πτυχές του κειμένου. Διαφορές από προηγούμενες περιπτώσεις: - Υπάρχει επικεφαλίδα της καταχώρισης. - Μαθαίνουμε το όνομα του ασθενούς (επειδή είναι άνδρας, αν και δεν αναφέρεται το όνομα όλων των αρρένων ασθενών). - Επίκληση ισχυρισμού του ιδίου ασθενούς (ἔφη), προφορικό ιστορικό. Διαλεκτικοί τύποι: ξυμποσίῳ, ἡμέρης (συμποσίῳ, ἡμέρας: το ξὺν αντί σὺν είναι κυρίως αρχαίο αττικό, αλλά απαντά και σε ιωνικά κείμενα, όχι τόσο σε αρχαία όσο μεταγενέστερα, θεωρούμενος ιωνισμός). Τα γεγονότα αναφέρονται με τη χρονική τους σειρά; [Όχι, πρόκειται για επαναλαμβανόμενα συμπτώματα (πρβλ. συχνὸν χρόνον)] Στο σημείο αυτό μπορούμε να επισημάνουμε τη χρήση επαναληπτικής ευκτικής και τη σημασία των χρονικών συνδέσμων. Πώς είναι οργανωμένες οι πληροφορίες; [Χρονικός προσδιορισμός (συνήθως χρονική πρόταση) γεγονός] Το σημείο αυτό είναι πρόσφορο για πιο λεπτομερή συζήτηση του νοήματος. Μπορούμε να ζητήσουμε να δοθούν σε μορφή πίνακα τα στοιχεία (χρόνος/γεγονός). Με αυτή την αφορμή μπορούμε να συζητήσουμε τη λειτουργία των υπόλοιπων χρονικών προσδιορισμών. Ἡ παρθένος ἡ καλὴ ἡ τοῦ Νερίου ἦν μὲν εἰκοσαέτης, ὑπὸ δὲ γυναίου φίλης παιζούσης πλατέῃ τῇ χειρὶ ἐπλήγη κατὰ τὸ βρέγμα. Καὶ τότε μὲν ἐσκοτώθη καὶ ἄπνοος ἐγένετο, καὶ ὅτε ἐς οἶκον ἦλθεν αὐτίκα τὸ πῦρ εἶχε καὶ ἤλγει τὴν κεφαλήν, καὶ ἔρευθος ἀμφὶ πρόσωπον ἦν. Ἑβδομαίῃ ἐούσῃ ἀμφὶ τὸ οὖς τὸ δεξιὸν πύον ἐχώρησε δυσῶδες, ὑπέρυθρον, πλεῖον κυάθου καὶ ἔδοξεν ἄμεινον ἔχειν καὶ ἐκουφίσθη. Πάλιν ἐπετείνετο τῷ πυρετῷ καὶ κατεφέρετο καὶ ἄναυδος ἦν καὶ τοῦ προσώπου τὸ δεξιὸν μέρος εἵλκετο

4 καὶ δύσπνοος ἦν καὶ σπασμός τρομώδης ἦν καὶ γλῶσσα ἐπείχετο ὀφθαλμὸς καταπλήξ ἐνάτῃ ἔθανεν. Το κείμενο είναι εκτενέστερο και δυσκολότερο. Τι προκαλεί εντύπωση σε όσα γράφει ο γιατρός που συνέταξε την «καρτέλα» (κάρτα ασθενείας) αυτής της περίπτωσης; [Ξεφεύγει από το νηφάλιο, ουδέτερο ύφος των άλλων καταγραφών: η παρθένος χαρακτηρίζεται καλή, ενώ η κοπέλα που τη χτύπησε γύναιον!] Με ποια περίπτωση από τις προηγούμενες μπορεί να συγκριθεί; [Με την πρώτη: παρόμοια αιτία (χτύπημα), ίδια κατάληξη (θάνατος).] Τα γεγονότα περιγράφονται με τη χρονική τους σειρά; [Ναι] Η ασθένεια είχε σταθερή πορεία; [Όχι, καταγράφεται πρόσκαιρη βελτίωση και υποτροπή.] Με πόση ακρίβεια καταγράφονται τα συμπτώματα; [Μέχρι την πρόσκαιρη βελτίωση υπάρχει ακριβής χρονική ένδειξη. Τα συμπτώματα της υποτροπής απλώς απαριθμούνται συνοπτικά, με πιο ελλειπτικές προτάσεις.] Στο σημείο αυτό μπορούμε συζητώντας να προκαλέσουμε λεπτομερέστερη απαρίθμηση των συμπτωμάτων, έτσι ώστε σταδιακά να αποδοθεί το νόημα ολόκληρου του κειμένου και να συμπληρωθούν όλα τα κενά κατανόησης. Σημεία που μπορούν να σχολιασθούν ιδιαιτέρως ως προς την εξέλιξη της σημασίας των λέξεων/παραγώγων: παιζούσης: εδώ έχει τη σημασία «για αστείο, πάνω στο παιγνίδι» ἐσκοτώθη: της ήλθε σκοτοδίνη, έχασε τις αισθήσεις της πῦρ: πυρετός ἐκουφίσθη: ανακουφίστηκε (κατά λέξη: ένιωσε «ελάφρωμα») τρομώδης: ο τρόμος αρχικά είναι σωματικό σύμπτωμα, ρίγος ἐπείχετο: κατά λέξη «συγκρατιόταν». Η «εποχή» του χρόνου είναι η σταθερή κατάσταση του καιρού (μια σειρά χαρακτηριστικών που επιμένουν, δεν φεύγουν, για αρκετό διάστημα). Ασκήσεις Με την ολοκλήρωση της ενότητας 1 μπορούν να ανατεθούν οι ασκήσεις 1, 2 και 10. Υπενθύμιση Βασική άσκηση που αναθέτουμε κάθε φορά είναι η εξάσκηση στην ανάγνωση του κειμένου. Σε τακτά διαστήματα ορίζουμε, επίσης, σύντομο απόσπασμα/πρόταση του κειμένου για εκμάθηση ορθογραφίας. 2. Έλληνες γιατροί στη Ρώμη Σωρανός Θα πρέπει αρχικά να τονισθούν οι πληροφορίες της εισαγωγής για να φανεί πως ένας άγνωστος σε μας συγγραφέας, ο Σωρανός, υπήρξε διάσημος στην εποχή του. Για

5 πολλούς αιώνες παρέμεινε αυθεντία στο αντικείμενό του και ήταν πολύ πιο γνωστός από τους ποιητές και φιλοσόφους που μελετούμε σήμερα ως τους κορυφαίους εκπροσώπους της αρχαιότητας, και οι οποίοι καθορίζουν εν πολλοίς την εικόνα μας για τον αρχαίο πολιτισμό. Η περίπτωση αυτή είναι χαρακτηριστική για μεγάλο αριθμό συγγραφέων που το έργο τους κάποτε ξεπεράστηκε λόγω του περιεχομένου ή των απόψεών τους. Το κείμενο που επιλέγεται θα αποτελέσει μια «έκπληξη» για τους μαθητές και κάθε σύγχρονο αναγνώστη, καθώς θα βρουν σε αυτό πληροφορίες για συμπτώματα ή διαιτητικές οδηγίες που θα μπορούσαν να προέρχονται και από ένα σύγχρονο κείμενο, πληροφορίες που ίσως δεν ανέμεναν από την αρχαιότητα (ότι οι γιατροί συνιστούσαν στις εγκύους γυναίκες να πίνουν κρασί, ότι συνιστούσαν ήπια άσκηση στην οποία περιλαμβανόταν η χρήση σάκων πυγμαχίας αλλά και η εκφραστική ανάγνωση κλπ.). Το κείμενο θα πρέπει να δουλευτεί με τρόπο που να μη φανεί δύσκολο ή βαρετό. Δεν θα πρέπει να γίνει εξαντλητικός γλωσσικός σχολιασμός, αλλά η έμφαση να δοθεί σε επιλεγμένα σημεία που αποτελούν στόχο εκμάθησης. Μετά την ανάγνωση από τον/την καθηγητή/τρια και τους/τις μαθητές/τριες, θα πρέπει να συζητήσουμε κάθε παράγραφο ξεχωριστά. Θα διαβάζουμε το κείμενο ανά πρόταση δίνοντας τις απαραίτητες μόνο γλωσσικές πληροφορίες και διανθίζοντας τη συζήτηση με παρατηρήσεις, σχόλια και ερωτήσεις που θα καθιστούν το κείμενο όσο γίνεται πιο επίκαιρο. Τὸ πάθος τὸ συμβαῖνον ταῖς κυούσαις περὶ τὸν δεύτερον μῆνα κίσσα ὠνόμασται. Διαβάζοντας την πρόταση αυτή μπορούμε να ξεκινήσουμε μια ελεύθερη συζήτηση με τα παιδιά για το ποια φάση της εγκυμοσύνης θεωρείται πιο δύσκολη και για τις δυσκολίες των πρώτων μηνών. Μπορούμε να αναφερθούμε στις σύγχρονες αντιλήψεις για τα συμπτώματα της εγκυμοσύνης (λαϊκές παραδόσεις αλλά και καθημερινή εμπειρία και συζητήσεις για περιπτώσεις βουλιμίας, ναυτίας, εμετών). Γλωσσικά: πάθος: εδώ με την αρχική σημασία, αυτό που παθαίνει κανείς, η αδιαθεσία. περὶ τὸν δεύτερον μῆνα: ο προσδιορισμός δηλώνει όχι ακρίβεια, αλλά προσέγγιση (αυτό είναι εδώ το ζητούμενο, αφού η εμφάνιση των συμπτωμάτων ποικίλλει σε διάφορους ανθρώπους). Σημ.: Να διορθωθεί στο βιβλίο η λέξη μῆνα. Στη συνέχεια διατρέχουμε την υπόλοιπη παράγραφο που αναφέρεται στα συμπτώματα εξηγώντας ή παραφράζοντας το νόημα, χωρίς να χρονοτριβούμε σε λεπτομέρειες. Παρέπεται δὲ αὐταῖς ἀνατροπὴ στομάχου, ναυτία τε καὶ ἀνορεξία ποτὲ μὲν πρὸς πάντα, ποτὲ δὲ πρός τινα, καὶ τῶν ἀσυνήθων ὄρεξις, οἷον γῆς, ἀνθράκων, ἑλίκων ἀμπέλου καὶ ὀπώρας ἀώρου τε καὶ ὀξώδους ἐνίαις δὲ καὶ ἔμετος ἐκ διαστημάτων ἢ κατὰ πᾶσαν προσφορὰν τροφῆς, καὶ βάρος καὶ σκοτώματα καὶ ἀλγήματα κεφαλῆς, ὠχρότης τε καὶ κοιλίας σκληρία, ἐνίοτε καὶ πυρέτια λεπτά.

6 Μπορούμε, εναλλακτικά, αν το κρίνουμε σκόπιμο, να προκαλέσουμε συζήτηση γύρω από το περιεχόμενο (που θα οδηγήσει σε γλωσσικές διευκρινήσεις) με ερωτήσεις όπως: Η εγκυμοσύνη έχει σταθερά συμπτώματα; [Όχι, μπορεί μάλιστα να έχει και εντελώς αντίθετα μεταξύ τους, άλλοτε βουλιμία και άλλοτε ανορεξία.] Αναμένεται ότι το ενδιαφέρον θα ενταθεί με την αναφορά των «ἀσυνήθων», αλλά και με τη διαπίστωση της χρήσεων της λέξης σκοτώματα (έχουμε συναντήσει το ἐσκοτώθη με συναφή σημασία). Μπορούμε να επισημάνουμε την ποικιλία των όρων που χρησιμοποιούν οι γιατροί για τον πυρετό. Εδώ: πυρέτια. Σύντομη αναφορά μπορεί να γίνει στον σχηματισμό του παρέπεται και στη σημασία του («το ακολουθούν», «το συνοδεύουν», και με τροπή της σύνταξης «ακολουθείται», «συνοδεύεται» από ). Το αὐταῖς είναι αντικείμενο στο παρέπεται. Τῆς πρώτης οὖν συναισθήσεως γενομένης πρὸς μίαν ἡμέραν συστολὴν παραλαμβάνειν, μηδὲν εὐλαβούμενον, ὡς οἱ πολλοὶ λέγουσιν, ὅτι δυσὶν ζῴοις ὁσηνδήποτε δεῖ παραθεῖναι τροφήν. Τῆς πρώτης οὖν συναισθήσεως γενομένης. Ποια είναι η πρώτη συναίσθησις; Όταν νιώσει η γυναίκα τα συγκεκριμένα συμπτώματα; Συχνά αυτά συμπίπτουν με τη διάγνωση της ίδιας της εγκυμοσύνης! [«Μόλις γίνουν αντιληπτά τα πρώτα συμπτώματα (ενν. της κίσσας)»;] πρὸς μίαν ἡμέραν συστολὴν παραλαμβάνειν Διευκρινίζουμε γλωσσικά: συστολήν: συστολή, συρρίκνωση, μείωση, στέρηση, νηστεία πρός + αιτ. (για χρόνο), χρησιμοποιείται για 1. χρονικό όριο ή χρονική στιγμή κατά προσέγγιση, 2. εποχή/περίοδο/ηλικία παραλαμβάνειν: στην ιατρική συχνά με γενική σημασία, χρησιμοποιείται απαρέμφατο αντί προστακτικής (είναι γνωστό από το Κεφάλαιο 1 - Απόφθεγμα). Ποιος απευθύνεται σε ποιον; (Ο συγγραφέας απευθύνεται στον αναγνώστη-γιατρό). ὡς οἱ πολλοὶ λέγουσιν, ὅτι δυσὶν ζῴοις ὁσηνδήποτε δεῖ παραθεῖναι τροφήν Λέμε κι εμείς σήμερα σε μία έγκυο ότι «πρέπει να τρώει για δύο»; Το παραθεῖναι θα πρέπει απλώς να αναγνωρισθεί γραμματικά ως απαρεμφατικός τύπος, και να δοθεί το ρήμα. Τῇ δὲ ἑξῆς ἡμέρᾳ σὺν ἀλείμματι μὲν ἀποθεραπευτέαι, τροφὴν δὲ δοτέον ὀλίγην καὶ ποτὸν ὕδωρ, οὐ πολύ, ψυχρὸν δέ, εἰ σύνηθες Οι εκφράσεις αυτής της περιόδου (ἑξῆς / ἄλειμμα / ποτὸν ὕδωρ / εἰ σύνηθες) μπορούν να κατανοηθούν από τους μαθητές, έτσι ώστε να μη χρειαστεί να δώσουμε εμείς τη σημασία. Για τα ρηματικά επίθετα ἀποθεραπευτέαι, δοτέον μπορούμε να παραπέμψουμε σε παραδείγματα από την καθομιλουμένη (διδακτέα ύλη, μετεξεταστέος μαθητής) και με τη βοήθεια και των συμφραζομένων (κατευθυντήριες προτάσεις) να ζητήσουμε να προσδιορισθεί το νόημα.

7 Ταῖς δὲ ἑξῆς ἡμέραις, πρὸ τοῦ ἀλείμματος, προκαταψᾶν αὐτῶν τὸ σῶμα δι ὀθονίων τρυφερῶν ἄχρι συμμέτρου φοινιγμοῦ. Σημ.: Στο βιβλίο η λέξη ὀθωνίων να διορθωθεί σε ὀθονίων. Η πρόταση αυτή μπορεί να αναλυθεί με τη βοήθεια των παρακάτω ερωτήσεων που θα επιτρέψουν την τμηματική κατανόησή της: - Ποιες εκφράσεις δηλώνουν χρόνο; Ποια είναι η ακριβής σημασία τους; - Ποια είναι η κύρια πρόταση; Ποιο είναι το ρήμα; μετὰ δὲ τὰς πρώτας ἡμέρας λουτρῷ χρῆσθαι ζεστοτέρῳ καὶ οἰναρίῳ συμμέτρῳ καὶ κινήσεσι ταῖς δι αἰώρας, φορείῳ τὸ πρῶτον καὶ καθέδρᾳ, κἄπειτα ζευκτῷ, καὶ περιπάτοις ἀναφωνήσεσίν τε καὶ ἀναγνώσεσιν μετὰ πλάσματος καὶ γυμνασίοις τοῖς δι ὀρχήσεως κωρύκου τε καὶ σφαίρας καὶ τρίψεως. Ποιες εκφράσεις δηλώνουν χρόνο; Ποια είναι η ακριβής σημασία τους; [μετὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, κἄπειτα: εκφράζουν κάτι που θα γίνει σε μεταγενέστερο χρόνο σε σύγκριση με αυτό που λέχθηκε ακριβώς πριν.] Ποιο είναι το ρήμα; Πώς συντάσσεται και ποια είναι η σημασία του; [χρῆσθαι: απαρέμφατο σε θέση ρήματος, με σημασία προστακτικής. Δέχεται αντικείμενο σε δοτική.] Διαπιστώνουμε ότι η απόδοσή του δεν είναι πάντοτε εύκολη. Η γενική σημασία «χρησιμοποιώ» πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με το αντικείμενο (που βρίσκεται πάντοτε σε δοτική): «πρέπει να τη βάζουμε να κάνει ένα πιο ζεστό λουτρό, να πίνει λίγο κρασάκι και να κινείται ελαφρά» Για τη σημασία του κωρύκου και της τρίψεως μπορούμε να παραπέμψουμε στην εικόνα. Καὶ ἐπιθέμασι προσέτι χρηστέον, ἐξ ὧν εἰσι φοίνικες ξηροὶ προβρεχθέντες ἢ ἑψηθέντες ἐν οἴνῳ αὐστηρῷ ἢ ὀξυκράτῳ, καὶ μῆλα καὶ κυδώνια παραπλησίως ἑφθά, κατ ἰδίαν ἢ μετὰ τῆς πρὸς τοὺς φοίνικας συμπλοκῆς. Εδώ για ποιο πράγμα γίνεται λόγος; [Οι μαθητές μπορεί να απαντήσουν για τροφές, θα πρέπει επομένως να στρέψουμε την προσοχή τους στο ἐπιθέμασι και να αναζητήσουμε τη σημασία στα συνθετικά του.] Ο τύπος χρηστέον τι είδους λέξη είναι και από πού προέρχεται; [ρηματικό επίθετο, χρῶμαι] Μάλιστα δὲ προνοητέον τοῦ διατάσσειν τροφὰς εὐστομάχους, εὐδιοικήτους τε καὶ δυσφθάρτους, οἷον ᾠὸν ἁπαλὸν καὶ χόνδρον δι ὕδατος ψυχροῦ ἢ ὀξυκράτου ἢ μετὰ πυρήνων ῥόας, ἢ ἀλφίτων πόλτον ψαθαρώτατον, καὶ μάλιστα τὸν διὰ τῆς ὀρύζης, καὶ τῶν πτηνῶν τὰ μὴ καταπίμελα, ψαθαρωτέραν δὲ ἔχοντα τὴν σάρκαν καθάπερ φάσσαν, πέρδικα, νήσσας ἀγρίας, κίχλας, κοσσύφους, περιστεράς, ὄρνεις κατοικητηρίους, καὶ τούτων μάλιστα τὰ στήθη καὶ τῶν ἀγριμαίων κρέας λάγειον ἢ δορκάδειον, τῶν δὲ ἄλλων τὰ ἐρίφεια, καὶ τῶν τρυφερῶν χοιρείων ῥύγχη, πόδας, ὦτα, κοιλίας, μήτρας τῶν δὲ ἀπὸ θαλάττης ὁμοίως τὰ στερεόσαρκα τούτων δέ εἰσι τρίγλαι, κάραβοι, καρίδες, σφόνδυλοι, λαχάνων δὲ σέριν ὠμὴν τε καὶ ἑφθήν, ἀσπάραγον ἄγριον. Τῶν δὲ ἀπὸ

8 ταμείου ἐλαίας κολυμβάδας, κυδώνια, καὶ τούτων μάλιστα τὸ ὀπτόν, τὸ μὲν γὰρ ὠμὸν δυσκατέργαστον. Την παράγραφο αυτή μπορούμε να την εξετάσουμε χωρίς νέα ανάγνωση από εμάς και τους μαθητές. Διαβάζουμε και παραφράζουμε απευθείας κάθε φράση, ζητώντας εισηγήσεις από τους μαθητές για την απόδοση λέξεων που εύκολα μπορούν να εξευρεθούν ή δίνοντας απευθείας τις λέξεις που δεν είναι γνωστές ή δεν μπορούν να κατανοηθούν με βάση τη ρίζα τους. Την ίδια μέθοδο θα ακολουθήσουμε και στις επόμενες παραγράφους μέχρι το τέλος του κειμένου. Αξίζει να επιμείνουμε στη σημασία του ταμεῖον. Εἰ δὲ ἑφθὸν αὐτό τις βούλοιτο λαβεῖν, ἐπιδιακείμενον αὐτὸ καλάμοις ἑψητέον ἢ κρεμαστέον διά τινος, ὥστε μὴ τοῦ ὕδατος ἅπτεσθαι, διὰ δὲ τῆς ἀτμῶν φορᾶς λαβεῖν τὴν ἕψησιν. Δοτέον δὲ καὶ ἄπιον ἢ μέσπιλον ἢ σταφυλὴν τὴν ἀπὸ κύθρας ἢ κρεμαστήν πνευματοῖ γὰρ ἡ πρόσφατος καὶ ἀμύγδαλα. εἰ βούλοιτο: η ευκτική εδώ χρησιμοποιείται για κάτι που λέγεται ως μια σκέψη για κάτι ενδεχόμενο, αλλά όχι πολύ πιθανόν. Ζητούμε αναγνώριση ρηματικών επιθέτων. [ἑφθόν, ἑψητέον, κρεμαστέον, δοτέον] Προνοητέον δὲ ὅπως μηδὲν ᾖ τῶν προσφερομένων κεκαρυκευμένον τὸ γὰρ ποικίλον καὶ περίεργον τῆς ἀρτύσεως βραδυπεψίας καὶ διαφθορὰς σιτίων ποιεῖ. διαφθορά: στην ιατρική χρησιμοποιείται γενικά για τη στομαχική διαταραχή. Γαληνός Το κείμενο έχει φιλοσοφικό χαρακτήρα. Τόσο το περιεχόμενο όσο και η γλώσσα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές δυσκολίες. Για τον λόγο αυτό η ανάγνωσή του στην αρχή μπορεί να προκαλέσει σύγχυση. Η ανάγνωση ενός κειμένου που δεν θα κατανοηθεί ίσως σε ικανοποιητικό βαθμό θα έχει αρνητικά αποτελέσματα, δυστυχώς αρκετά γνωστά σε όλους! Καλύτερη είναι η βαθμιαία προσπέλαση, αφού μάλιστα πρόκειται για κείμενο με αυστηρά λογική δομή. Θα μπορούσε να διαβαστεί μία-μία πρόταση και απευθείας να εξετάζεται το νόημά της, έτσι ώστε ήδη από την πρώτη εντύπωση να φανεί ότι δεν είναι απρόσιτο. Έχει ιδιαίτερη σημασία να διευκρινίζεται το ακριβές νόημα κάθε λέξης πριν προχωρήσουμε στη συνέχεια του κειμένου, διότι εμφανίζονται λέξεις που δεν είναι άγνωστες, αλλά έχουν ειδική ή τεχνική σημασία. Τί ἐστιν ἰατρική; «Τι είναι ιατρική;» Ὅροις μὲν ἐχρήσαντο οἱ λογικοί ὑπογραφαῖς δὲ οἱ ἐμπειρικοί τὸ δὲ περὶ τούτων ζητεῖν φιλοσόφοις μόνον ἁρμόζει. Εξηγούμε: ὅροις, λογικοί, ὑπογραφαῖς, ἐμπειρικοί Αναγνωρίζουμε τον τύπο ἐχρήσαντο και τη σύνταξή του (έχει εμφανισθεί στο προηγούμενο κείμενο ο ενεστώτας και το ρηματικό επίθετο χρηστέος).

9 Ἰατρική ἐστι κατὰ μὲν Ἱπποκράτην πρόσθεσις καὶ ἀφαίρεσις, πρόσθεσις μὲν τῶν ἐλλειπόντων, ἀφαίρεσις δὲ τῶν πλεοναζόντων ἐπὶ ἀνθρωπείων σωμάτων. Είναι φυσικό να ξεκινά από τον Ιπποκράτη, τον πατέρα της ιατρικής επιστήμης και αδιαμφισβήτητη αυθεντία. Η μετοχή ἐλλειπόντων από ποιο ρήμα βγαίνει; Είναι απλό ή σύνθετο; Ποια είναι τα συνθετικά του; [ἐν+λείπω] Η άποψη αναφέρεται στην αντίληψη του Ιπποκράτη για την ισορροπία των στοιχείων στον οργανισμό (βλ. μεθεπόμενη ενότητα). Μια τέτοια προσέγγιση φαίνεται να βρίσκεται σε συμφωνία με τη σύγχρονη επιστήμη που έχει εντοπίσει πλήθος στοιχείων που πρέπει να περιέχονται στον οργανισμό σε κατάλληλη ποσότητα. Οἱ δὲ νεώτεροι οὕτως ὡρίσαντο ἰατρική ἐστιν ἐπιστήμη, ὑγιείας μὲν τηρητική, νόσων δὲ ἀπαλλακτική, οὐκ ὀρθῶς. Εξηγούμε τον σχηματισμό του τύπου ὡρίσαντο και διευκρινίζουμε ότι, αν και ο τύπος είναι της Μέσης Φωνής, έχει ενεργητική διάθεση, οπότε το αποδίδουμε ενεργητικά (όρισαν, καθόρισαν). Η σημασία του τηρητική (που διατηρεί), μπορεί να συλληφθεί ευκολότερα μέσω της αντίθεσης προς το ἀπαλλακτική. Επισημαίνουμε την ελλειπτική φράση οὐκ ὀρθῶς, που επιτάσσεται χωρίς να διακόπτει την πρόταση. Πρώτα παραθέτει αυτούσια την άποψη, και σε ένα επόμενο στάδιο δηλώνει την προσωπική του αξιολόγηση. Γιατί όμως αναφέρει μια άποψη με την οποία δε συμφωνεί; [Σημασία έχει όχι να δηλώσει τη δική του άποψη δογματικά, αλλά να συζητήσει με επιχειρήματα τις διάφορες απόψεις. Η επιστημονική συζήτηση επιζητεί να καλύψει το ζήτημα από όλες τις πλευρές, να συζητήσει όλες τις απόψεις και να επιλέξει μετά από ορθολογική εξέταση την καλύτερη. Έτσι, η απόρριψη της άποψης τεκμηριώνεται αμέσως με ένα συλλογισμό.] Οὐ γὰρ αὐτὴ ταῦτα ἐνεργεῖ, ἀλλ ἐξ ὧν ἐνεργεῖ ταῦτα ἀποτελεῖται καὶ οὐκ ἀεί. Ἕτερον γάρ τί ἐστιν ἡ τέχνη καὶ ἕτερον τὸ τέλος αὐτῆς. Εδώ η προσοχή πρέπει να στραφεί στους φιλοσοφικούς όρους τέλος (σκοπός) και ἀποτελεῖται (εκπληρώνονται, πραγματοποιούνται, υλοποιούνται, επιτυγχάνουν το «τέλος», φθάνουν στον προορισμό τους). Για την κατανόηση της άποψης επιβάλλεται να δώσουμε έμφαση στη διάκριση των εννοιών του μέσου και του σκοπού. Οὕτως οὖν καὶ κυβερνητικὴ καὶ τοξικὴ οὐκ ἀπὸ τῶν τελῶν ὁρίζονται οὐ γὰρ ἀεὶ τούτου τυγχάνουσιν, ἀλλ ἐξ ὧν συνεστήκασι καὶ δι ὧν ἐνεργοῦσιν, ἵνα τῶν τελῶν περιγίγνωνται, κἂν μὴ περιγίγνωνται. Το οὖν (ή το γοῦν) εισάγει παράδειγμα.

10 συνεστήκασι: «συνίστανται», «αποτελούνται» περιγίγνομαι τοῦ τέλους: «επιτυγχάνω τον στόχο μου» κἂν μὴ περιγίγνωνται: «κι αν ακόμα δεν τον επιτύχουν» (εναντιωματική πρόταση). Δοκεῖ δὲ τῶν μετὰ Ἱπποκράτην οὗτος ὁ ὅρος ὀρθῶς ἔχειν Ἡροφίλου, ὅτι ἰατρική ἐστιν ἐπιστήμη ὑγιεινῶν καὶ νοσωδῶν καὶ οὐδετέρων. ἐπιστήμη: Θα πρέπει να τονιστεί εδώ ότι αρχικά σημαίνει «γνώση», αλλά τώρα έχει αποκτήσει τη μεταγενέστερη τεχνική σημασία (βλ. διάκριση παρακάτω από γνῶσιν)! ὑγιεινῶν καὶ νοσωδῶν καὶ οὐδετέρων Μπορούμε να ξεκινήσουμε με την ερώτηση: τι ονομάζουμε ὑγιεινόν, και να καταλήξουμε ζητώντας την ακριβή σημασία του οὐδετέρων με αφετηρία τα συμφραζόμενα: «αυτών που φέρνουν υγεία, αυτών που φέρνουν ασθένεια, και αυτών που δεν φέρνουν ούτε το ένα ούτε το άλλο». Τῶν τριῶν γὰρ τούτων γνῶσιν ἔχει, ὑγιεινῶν μὲν τῶν κατασκευαζόντων τὰ ἐν ἀνθρώπῳ οὕτως ἔχειν, ἐξ ὧν εὖ ἡρμοσμένων πρὸς ἄλληλα τὸ ὑγιαίνειν συνίσταται, νοσωδῶν δὲ τῶν τὴν ὑγιεινὴν ἁρμονίαν διαλυόντων. ἐξ ὧν εὖ ἡρμοσμένων πρὸς ἄλληλα : «Αυτά που είναι συνταιριασμένα όμορφα μεταξύ τους, βρίσκονται σε αρμονία». Παραπομπή στα κείμενα του Πλουτάρχου και του Σαλούστιου, Ρωμαίου φιλοσόφου, για την έννοια της αρμονίας. Οὐδέτερα δέ ἐστιν ἅπαντα τὰ προσφερόμενα ἐν ταῖς νόσοις βοηθήματα καὶ ἡ ὕλη αὐτῶν. Ταῦτα γὰρ πρὶν ἤ παραληφθῆναι ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ, οὐδέτερά ἐστιν, οὔτε ὑγιεινὰ οὔτε νοσώδη. Παράδειγμα για να γίνει κατανοητή η άποψη: ένα αντιβιοτικό δεν θα κάνει τίποτε στον υγιή, δεν είναι από μόνο του απαραίτητο για την κατάσταση της υγείας. Χορηγείται απλώς για να καταπολεμήσει την ασθένεια. Ή το ιώδιο που βάζουμε σε μια πληγή δεν χρειάζεται να το βάζει ένας υγιής Επισημαίνουμε την απαρεμφατική χρονική πρόταση πρὶν ἤ + απαρέμφατο και την παρόμοια περίπτωση του ὥστε + απαρέμφατο. Βλ. παραπάνω στον Σωρανό: ὥστε μὴ τοῦ ὕδατος ἅπτεσθαι, αλλά και Μύθων και λόγων στέφανος Εν. 8: ὥστε εἶναι τὸν μὲν οὐρανὸν ὑπὲρ κεφαλῆς,, χαλκοῦν, τὴν δὲ γῆν ὑποκάτω σιδηρᾶν. Ασκήσεις Με την ολοκλήρωση της ενότητας 2 μπορούν να ανατεθούν οι ασκήσεις 3 και Το φαρμακολογικό λεξικό του Διοσκουρίδη Τα κείμενα που ακολουθούν (σελ ) ανήκουν στο είδος της λεξικογραφίας. Πρόκειται για κείμενα καθαρά πληροφοριακού τύπου και, συνεπώς, ο λόγος είναι σύντομος, με τον μέγιστο βαθμό συμπύκνωσης και οικονομίας. Χαρακτηρίζεται από απλότητα της έκφρασης, και δεν υπάρχουν συλλογισμοί αφού η πρόθεση του συγγραφέα δεν είναι να πείσει, αλλά να πληροφορήσει τον αναγνώστη.

11 Μπορεί να γίνει σύγκριση με τα προηγούμενα κείμενα από αυτές τις απόψεις. Ειδικότερα, μπορεί να γίνει διάκριση αφηγηματικού, περιγραφικού, επιχειρηματολογικού και πληροφοριακού/αναφορικού κειμένου. Για μια λεπτομερέστερη και συστηματική αποτύπωση των τύπων του λόγου και των γλωσσικών χαρακτηριστικών που επικρατούν στο καθένα βλ. C.S. Smith, Modes of Discourse, Cambridge Επίσης μπορούν να γίνουν συγκρίσεις με κειμενικά είδη που έχουν εξετασθεί στο μάθημα των Νέων Ελληνικών. Κύμινον τὸ ἥμερον. Εὐστόμαχον, καὶ τούτου μᾶλλον τὸ αἰθιοπικόν, ὅπερ Ἱπποκράτης βασιλικὸν ἐκάλεσεν. Δευτερεύει δὲ τὸ Αἰγύπτιον, εἶτα τὸ λοιπόν. Φύεται δὲ ἐν Γαλατίᾳ καὶ Σπανίᾳ καὶ ἐν Κιλικίᾳ καὶ ἐν πλείστοις ἄλλοις τόποις. Δύναμιν ἔχει θερμαντικήν, ξηραντικήν, στυπτικήν, ἁρμόζουσαν πρὸς στρόφους καὶ ἐμπνευματώσεις ἐγκλυζόμενον ἑφθὸν σὺν ἐλαίῳ. Δίδοται δὲ καὶ ὀρθοπνοϊκοῖς σὺν ὀξυκράτῳ, θηριοδήκτοις δὲ σὺν οἴνῳ ἐπέχει δὲ καὶ ῥοῦν γυναικεῖον καὶ τὰς ἐκ μυκτήρων αἱμορραγίας τρέπει δὲ καὶ χρῶτα ἐπὶ τὸ ὠχρότερον πινόμενόν τε καὶ ἐγχριόμενον. Το κείμενο είναι σχετικά εύληπτο. Μετά την ανάγνωση από τον/τη φιλόλογο και ένα μαθητή μπορούμε να ζητήσουμε να χωρισθεί σε μέρη. α. Κύμινον τὸ ἥμερον = Λήμμα. β. Το υπόλοιπο είναι το κυρίως λήμμα, και χωρίζεται εύκολα σε τρία μέρη: βασική ιδιότητα και είδη τόπος όπου ευδοκιμεί χρήσεις (κάπως ανορθόδοξη η πρόταξη της βασικής ιδιότητας, μπορεί όμως ίσως να δικαιολογηθεί από την πρόθεση ταξινόμησης με ευκαιρία την ιδιότητα αυτή). Εὐστόμαχον, καὶ τούτου μᾶλλον τὸ αἰθιοπικόν, ὅπερ Ἱπποκράτης βασιλικὸν ἐκάλεσεν. Δευτερεύει δὲ τὸ Αἰγύπτιον, εἶτα τὸ λοιπόν. Επίκληση στην αυθεντία του Ιπποκράτη. Από τα συμφραζόμενα μπορεί να κατανοηθεί και να αποδοθεί καταλλήλως το δευτερεύει και το λοιπόν. Το τούτου είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση γενικής διαιρετικής. Χρησιμοποιείται ο ενικός γιατί εδώ έχει περιληπτική σημασία (αναφέρεται στο σύνολο των ποικιλιών του φυτού.) ὅπερ: θυμίζουμε ότι έχουμε συναντήσει ως τώρα τις σύνθετες λέξεις με το μόριο περ ὥσπερ, καθάπερ, ἐπείπερ, καίπερ, και το ὅπερ (σε κείμενο όμως που ίσως δεν έχει διδαχθεί): ὥσπερ ἄρκον τῷ κορκόμῳ κατέχει σε δεδεμένον (Περίπλους, κεφ. 3, σ. 55) οὐκ εὔχυλος δὲ ὥσπερ οἱ ἄλλοι (Περίπλους, κεφ. 6, σ. 35) εἶτα ἀναφύει τὸ ἐλλεῖπον, ὥσπερ οὖν τῆς φύσεως τοῦτο αὐτῷ ἐν τῷ λιμῷ παρασκευαζούσης ἕτοιμον τὸ δεῖπνον (Περίπλους, κεφ. 6, σ. 37) ψαθαρωτέραν δὲ ἔχοντα τὴν σάρκαν καθάπερ φάσσαν (Περίπλους, κεφ. 7, σ. 64) καθάπερ τὸν κόσμον καὶ ἥλιον καὶ σελήνην (Περίπλους, κεφ. 6, σ. 32) ἐπείπερ ἡ ὀγδόη τῶν ἁγίων Θεοφανείων ἡμέρα ἦν (Μύθων καὶ λόγων στέφανος, εν. 8, σ. 91) καίπερ ὁρῶν τοὺς Πέρσας τεταγμένους ὡς ἐς μάχην ἦν (Μύθων καὶ λόγων στέφανος, εν. 5, σ. 54)

12 οἱ τριήραρχοι εἶδον τοὺς Ἀθηναίους ἐσκεδασμένους κατὰ τὴν Χερρόνησον, ὅπερ ἐποίουν πολὺ μᾶλλον καθ ἑκάστην ἡμέραν ἦν (Μύθων καὶ λόγων στέφανος, εν. 9, σ. 103) Αναγνωρίζουμε τα συνθετικά. Το περ όταν συνοδεύει ή ενώνεται με συνδέσμους και αναφορικές αντωνυμίες ή επιρρήματα προσδίδει μια χροιά ακρίβειας και βεβαιότητας στη δήλωση που εισάγεται με τον σύνδεσμο ή το αναφορικό. Η αίσθηση της βεβαιότητας προκύπτει εν μέρει από τη συσχέτιση με κάτι που είναι γνωστό. Έτσι, στο χωρίο που εξετάζουμε είναι σαν να υπονοεί ο ομιλητής «είναι αυτό ακριβώς που» (υπονοώντας ότι είναι γνωστή η ονομασία που παραδίδει ο Ιπποκράτης και ότι αυτή η υπενθύμιση θα είναι βοηθητική για τον αναγνώστη). Φύεται δὲ ἐν Γαλατίᾳ καὶ Σπανίᾳ καὶ ἐν Κιλικίᾳ καὶ ἐν πλείστοις ἄλλοις τόποις. πλείστοις (χωρίς άρθρο) όπως συχνά και στα Νέα Ελληνικά (και ιδίως στην κυπριακή ομιλία) με τη σημασία «σε πάρα πολλούς», με το οριστικό άρθρο αντίθετα σημαίνει «στους περισσότερους». Δύναμιν ἔχει θερμαντικήν, ξηραντικήν, στυπτικήν, ἁρμόζουσαν πρὸς στρόφους καὶ ἐμπνευματώσεις ἐγκλυζόμενον ἑφθὸν σὺν ἐλαίῳ. Δίδοται δὲ καὶ ὀρθοπνοϊκοῖς σὺν ὀξυκράτῳ, θηριοδήκτοις δὲ σὺν οἴνῳ ἐπέχει δὲ καὶ ῥοῦν γυναικεῖον καὶ τὰς ἐκ μυκτήρων αἱμορραγίας τρέπει δὲ καὶ χρῶτα ἐπὶ τὸ ὠχρότερον πινόμενόν τε καὶ ἐγχριόμενον. ἐπέχει = σταματά Μπορούμε να σχολιάσουμε τη θέση των μετοχών ἐγκλυζόμενον, πινόμενον και ἐγχριόμενον: αφού αναφερθεί η ιδιότητα του φυτού, στη συνέχεια αναφέρεται ο τρόπος χορήγησης. Η πρόταση μπορεί να αποδοθεί «αν χορηγηθεί ως κλύσμα, αν καταποθεί ή γίνει επάλειψη» ή πιο απλά «ως κλύσμα», «όταν το πιει κανείς» κ.ο.κ. Ἀκτῆ. Δισσή ἡ μὲν γάρ τίς ἐστι δενδρώδης, κλάδους καλαμοειδεῖς ἔχουσα, στρογγύλους, ὑπολεύκους, εὐμήκεις. Τὰ δὲ φύλλα τρία ἢ τέσσαρα ἐκ διαστημάτων περὶ τὴν ῥάβδον, καρύᾳ βασιλικῇ ὅμοια, βαρύοσμα δὲ καὶ μικρότερα. Τὸ δὲ ἕτερον αὐτῆς χαμαιάκτη καλεῖται, ὑφ ὧν δὲ ἕλειος ἀκτῆ. Δισσή: Σχολιάζουμε σημασιολογικά (αττ. τύπος διττή) και συντακτικά (ως κατηγορούμενο στην ελλειπτική πρόταση). Διακρίνουμε την άρθρωση του κειμένου (ἡ μὲν γάρ τις- τὸ δὲ ἕτερον αὐτῆς) και συζητούμε την απόδοση. Στα Νέα Ελληνικά διαθέτουμε πιο τυποποιημένες εκφράσεις «το ένα είδος της το άλλο», χωρίς χρήση συνδέσμων ή κατά λέξη απόδοση των γάρ, τις, αὐτῆς κλπ.). Το γὰρ απλώς εισάγει την επεξήγηση, περαιτέρω ανάλυση (ισοδυναμεί με τη χρήση άνω και κάτω στιγμής και την αλλαγή παραγράφου σε ένα σύγχρονο κείμενο). Η αοριστολογική σημασία του τις εμπεριέχεται στην έννοια «ένα», με το οποίο προσδιορίζεται το «είδος» και που είναι αρκετά αόριστη καθώς δεν προσδιορίζει περαιτέρω το υποκείμενο. Το αὐτῆς στα Νέα Ελληνικά προϋποθέτει ένα ουσιαστικό («το άλλο είδος της»). Μπορεί η γενική να

13 χρησιμοποιηθεί ελεύθερα ανάλογα με τη θέση και τη συχνότητα που θα χρησιμοποιήσουμε το «είδος» στην απόδοση. ὑφ ὧν = ὑπό τινων Η συνέχεια του κειμένου δεν αναμένεται να προκαλέσει δυσκολίες. Δύναμις δὲ ἡ αὐτὴ ἀμφοτέρων καὶ χρῆσις, ψυκτική, ὑδραγωγός, κακοστόμαχος μέντοι. Ἑψόμενα δὲ τὰ φύλλα ὡς λάχανα καθαίρει φλέγμα καὶ χολήν. Καὶ ἡ ῥίζα αὐτῆς ἑψηθεῖσα σὺν οἴνῳ βοηθεῖ ἐχιδνοδήκτοις πινομένη. Καὶ ὁ καρπὸς δὲ σὺν οἴνῳ τὰ αὐτὰ ποιεῖ, μελαίνει δὲ καὶ τρίχας ἐγχριόμενος. Καὶ ποδαγρικοῖς βοηθεῖ μετὰ στέατος ταυρείου ἢ τραγείου καταπλασσόμενα. Δύναμις δὲ ἡ αὐτὴ ἀμφοτέρων καὶ χρῆσις Μπορούμε να αναλύσουμε συντακτικά τους όρους της πρότασης. Πρόκειται για σύνθετη πρόταση, με δύο υποκείμενα, κοινό παραλειπόμενο ρήμα και κοινό κατηγορούμενο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ η γενική (δύναμις καὶ χρῆσις ἀμφοτέρων), η οποία στη μια περίπτωση εκφράζει υποκειμενική σχέση (δύνανται ἀμφότεραι), ενώ στην άλλη αντικειμενική (χρῶνται ἀμφοτέραις). καθαίρει: Ζητούμε να αναγνωρισθεί η αττική σύνταξη (λ.χ μπορούμε να ρωτήσουμε «Υπάρχει κάτι αξιοσημείωτο στη σύνταξη;»). Το ρήμα παράγεται από το επίθετο καθαρός. Ποια παράγωγα ουσιαστικά χρησιμοποιούνται και σήμερα; Κάθαρση, καθαρμός, κάθαρμα (ό,τι απορρίπτεται κατά τον καθαρισμό, το σκουπίδι, επίσης αυτός που εκδιώκεται για να εξαλειφθεί ένα μίασμα, ο φαρμακός). καθαίρει, μελαίνει Γιατί ενώ τα επίθετα έχουν α (καθαρός, μέλας, -ανος) τα ρήματα έχουν αι; [Λόγω της επένθεσης του j: καθαρ-j-ω, μελαν-j-ω, το οποίο αποβάλλεται και με αναπληρωματική έκταση (αντέκταση) το α τρέπεται σε αι. Ο ενεστώτας και ο παρατατικός σχηματίζονται με τον τρόπο αυτό, οι άλλοι χρόνοι διατηρούν το θέμα αναλλοίωτο.] Η εξήγηση μπορεί να δοθεί με τη βοήθεια του πίνακα της γραμματικής για τον σχηματισμό και την κλίση των ρημάτων. Προετοιμάζει τα παιδιά για την καλύτερη κατανόηση του σχηματισμού των χρόνων των ρημάτων. Με αφορμή τη διπλή εμφάνιση του ρ. βοηθῶ επισημαίνουμε τη σύνταξη των ρημάτων που δείχνουν φιλική ή εχθρική διάθεση με δοτική. Δραστηριότητες 1. Αναζήτησε σύγχρονη βιβλιογραφία για τις ιδιότητες των δύο φυτών και πληροφορίες για τη χρήση τους στη λαϊκή ιατρική. 2. Αναζήτησε στοιχεία και για άλλα φυτά που παρουσιάζονται στο φαρμακολογικό λεξικό του Διοσκουρίδη και παρουσίασέ τα στην τάξη σου. 3. Μελέτησε τα κείμενα στις σελ του Ανθολογίου Αρχαίας Κυπριακής Γραμματείας, ΥΑΠ 2011), όπου παρουσιάζονται οι ιδιότητες διαφόρων φυτών (ραπάνια, κύπερη, τσουκνίδα, ηλιοτρόπιο) και αναζήτησε και άλλα φυτά με

14 θεραπευτικές ιδιότητες. Ετοίμασε μία σχετική αφίσα (ή ηλεκτρονική παρουσίαση) με εικόνες των φυτών και συνοδευτικά κείμενα. Ασκήσεις Με την ολοκλήρωση της ενότητας 3 μπορούν να ανατεθούν οι ασκήσεις 5, 6 και Η ιατρική παράδοση στην ύστερη αρχαιότητα: Στέφανος Αθηναίος Το κείμενο αναφέρεται στην αποκατάσταση της ισορροπίας των χυμών. Όταν κάποιος πλεονάζει, θα πρέπει να αφαιρείται. «Φαρμακεύειν θέρεος μᾶλλον τὰς ἄνω, χειμῶνος δὲ τὰς κάτω». Κοιλίας δεῖ σε νοῆσαι «τὰς μὲν ἄνω» τὸν στόμαχον καὶ τὴν γαστέρα, «τὰς δὲ κάτω» κοιλίας δεῖ σε νοῆσαι ἔντερα. Ἐνταῦθα ὁ Ἱπποκράτης παραδίδωσιν ἡμῖν, ἐν ποίοις τόποις συνίστανται οἱ χυμοὶ παρὰ τὴν διάφορον ὥραν. Καί φησιν, ὅτι ἐν τῷ θέρει γεννᾶται ἡ χολή, αὕτη δὲ ἡ χολὴ κούφη οὖσα καὶ λεπτομερὴς ἐπιπολαίως φέρεται καὶ ἐν τοῖς ἄνω μέρεσιν πλεονάζει, καὶ δεῖ ἐν τῷ θέρει, ἐπειδὴ ἄνω ἐστὶν ἡ χολή, καὶ τὴν κάθαρσιν ἄνωθεν ποιεῖσθαι ἐν μέντοι τῷ χειμῶνι φλέγμα γεννᾶται, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο βαρὺ ὂν κάτω βρίθει, δεῖ καὶ τὴν κάθαρσιν κάτω ποιεῖσθαι. Kαὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπιπόλαιος ἐξήγησις καὶ ἐλαφρά. Λέγουσι δὲ καὶ τὴν ἄλλην ἐξήγησιν, τὸ ἀληθὲς ἔχουσαν. Δεῖ τὴν κάθαρσιν ποιεῖσθαι πρὸς τὴν ῥοπὴν καὶ φορὰν καὶ ὁρμὴν τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ. Ἐν μὲν γὰρ τῷ θέρει ἄνω φέρεται τὸ ἔμφυτον θερμὸν δίκην τῶν φρεατιαίων ὑδάτων. Καὶ δεῖ τὴν κάθαρσιν ἐπὶ τὰ ἄνω ποιεῖσθαι, ἵνα συνεργήσῃ καὶ συμβοηθήσῃ τὸ ἔμφυτον θερμόν. Δομή Η πρώτη φράση είναι το παράθεμα από το πρωτότυπο κείμενο που μελετάται. Η δεύτερη παράγραφος είναι η γλωσσική εξομάλυνση. Η τρίτη είναι η ερμηνεία. «Φαρμακεύειν θέρεος μᾶλλον τὰς ἄνω, χειμῶνος δὲ τὰς κάτω». Σχολιάζουμε τη χρήση της γενικής ως χρονικού προσδιορισμού (με τη βοήθεια παραδειγμάτων που ήδη συναντήσαμε). Τι δηλώνει; [Φυσικό χρονικό διάστημα (εποχή, φάση της ημέρας) εντός του οποίου συμβαίνει κάτι.] Ζητούμε να προσδιορισθεί η σημασία του φαρμακεύειν («αντιμετωπίζω με φάρμακα», «ακολουθώ φαρμακευτική αγωγή»). Θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η ετυμολογία και τα συμφραζόμενα. Αντίθετα, η νεοελληνική εξέλιξη της σημασίας παρεμφερών ρημάτων στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να απορριφθεί (φαρμακώνω, δηλητηριάζω). Κοιλίας δεῖ σε νοῆσαι «τὰς μὲν ἄνω» τὸν στόμαχον καὶ τὴν γαστέρα, «τὰς δὲ κάτω» κοιλίας δεῖ σε νοῆσαι ἔντερα.

15 δεῖ νοῆσαι: με έναν όρο; [Νοητέον έχει ήδη εμφανισθεί στο κεφάλαιο το προνοητέον.] Σε ποιον απευθύνεται ο συγγραφέας; [Στον αναγνώστη, γι αυτό χρησιμοποιεί ενικό αριθμό. Το κείμενο δεν είναι αυτούσιο το χειρόγραφο από το οποίο δίδασκε, αλλά είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες της έκδοσης και κυκλοφορίας του.] Στη συνέχεια διαβάζουμε κάθε πρόταση και παραφράζουμε το νόημα, σταματώντας στα σημεία που προτιμούμε να ρωτήσουμε πρώτα την τάξη. Ἐνταῦθα ὁ Ἱπποκράτης παραδίδωσιν ἡμῖν, ἐν ποίοις τόποις συνίστανται οἱ χυμοὶ παρὰ τὴν διάφορον ὥραν. Το παραδίδωσιν απλώς μεταφράζεται «Εδώ ο Ιπποκράτης μας παραδίδει». Το συνίστανται καλό είναι να το ζητήσουμε (σε αντίθεση με το κείμενο του Γαληνού, όπου δηλώνει κατάσταση «αποτελείται», εδώ δηλώνει ενέργεια «σχηματίζεται, δημιουργείται»). παρὰ τὴν διάφορον ὥραν: Με βάση τα συμφραζόμενα μπορεί να κατανοηθεί και η χρήση αυτή του παρά + αιτιατική (με χρονική σημασία, για να δηλώσει ακρίβεια στο συγκεκριμένο παράδειγμα ενυπάρχει και η έννοια της αναφοράς, πάλι με αυστηρή ακρίβεια: «σε συμφωνία με τις διάφορες εποχές»). Είναι επίσης σκόπιμο να αναγνωρίσουμε τη δευτερεύουσα πρόταση ως πλάγια ερωτηματική, και ενδεχομένως τη συντακτική της θέση στην πρόταση, ως άμεσο αντικείμενο του ρήματος παραδίδωσιν. Καί φησιν, ὅτι ἐν τῷ θέρει γεννᾶται ἡ χολή, αὕτη δὲ ἡ χολὴ κούφη οὖσα καὶ λεπτομερὴς ἐπιπολαίως φέρεται καὶ ἐν τοῖς ἄνω μέρεσιν πλεονάζει, καὶ δεῖ ἐν τῷ θέρει, ἐπειδὴ ἄνω ἐστὶν ἡ χολή, καὶ τὴν κάθαρσιν ἄνωθεν ποιεῖσθαι ἐν μέντοι τῷ χειμῶνι φλέγμα γεννᾶται, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο βαρὺ ὂν κάτω βρίθει, δεῖ καὶ τὴν κάθαρσιν κάτω ποιεῖσθαι. Θα πρέπει να δώσουμε προσοχή στην κατανόηση της λειτουργίας των μετοχών οὖσα και ὂν («όντας», «καθώς είναι»). Μπορούμε, για διευκόλυνση της τάξης, να σπάσουμε την απόδοση σε μικρότερες προτάσεις. («Λέει ότι γεννιέται το καλοκαίρι. Αυτή η χολή, καθώς είναι ελαφριά και αραιή, κινείται προς την επιφάνεια και μαζεύεται στα ψηλότερα σημεία. Το καλοκαίρι [λοιπόν] πρέπει, επειδή η χολή βρίσκεται ψηλά, και η κάθαρση να γίνει από πάνω [δηλ. να προκαλέσουμε εμετό]. Το χειμώνα όμως γεννιέται φλέγμα. Και επειδή αυτό είναι βαρύ και πέφτει προς τα κάτω, πρέπει και η κάθαρση να γίνει από κάτω [δηλ. να κάνουμε κλύσμα]»). Kαὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπιπόλαιος ἐξήγησις καὶ ἐλαφρά. Μας κάνει εντύπωση ότι χρησιμοποιεί το επίθετο ἐπιπόλαιος που έχει ήδη χρησιμοποιηθεί κατά την ιατρική ανάλυση. Λέγουσι δὲ καὶ τὴν ἄλλην ἐξήγησιν, τὸ ἀληθὲς ἔχουσαν. Η φράση είναι ένα καλό παράδειγμα για εξάσκηση στην ελεύθερη μετάφραση, προκειμένου να αποδοθεί με ακρίβεια το νόημα σε δόκιμο νεοελληνικό λόγο. Π.χ.: «Δίνουν/προτείνουν και την [εξής] άλλη εξήγηση/ερμηνεία, που είναι ορθή/που

16 ανταποκρίνεται στην αλήθεια/που αληθεύει». (Αντίθετα δεν μπορούμε να πούμε «λέω μια εξήγηση» και «έχω την αλήθεια». Χρησιμοποιούμε το ρήμα «περιέχω», αλλά συνήθως με τη σημασία ότι κάτι «περιέχει μέρος» της αλήθειας, όχι ότι αληθεύει ολοκληρωτικά). Δεῖ τὴν κάθαρσιν ποιεῖσθαι πρὸς τὴν ῥοπὴν καὶ φορὰν καὶ ὁρμὴν τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ. Ἐν μὲν γὰρ τῷ θέρει ἄνω φέρεται τὸ ἔμφυτον θερμὸν δίκην τῶν φρεατιαίων ὑδάτων. Καὶ δεῖ τὴν κάθαρσιν ἐπὶ τὰ ἄνω ποιεῖσθαι, ἵνα συνεργήσῃ καὶ συμβοηθήσῃ τὸ ἔμφυτον θερμόν. Η παράγραφος αυτή αναφέρεται μόνο στη θερινή παθολογία, έχει παραλειφθεί η συνέχεια που ορίζει πώς πρέπει να γίνεται η κάθαρσις το χειμώνα. Ασκήσεις Με την ολοκλήρωση της ενότητας 4 μπορούν να ανατεθούν οι ασκήσεις 8 και 9. Σημ.: Η ενότητα 4 δεν προϋποτίθεται για τη διδασκαλία ασκήσεων. Οι ασκήσεις 8 και 9 θα μπορούσαν να ανατεθούν σε οποιοδήποτε άλλο σημείο της διδασκαλίας του κεφ. 6, αλλά για καθαρά πρακτικούς λόγους, τέθηκαν εδώ. Δραστηριότητες 1. Ο όρκος του Ιπποκράτη εκφράζει την ιατρική δεοντολογία του αρχαιοελληνικού κόσμου. Μελέτησε τον όρκο του Ιπποκράτη (σελ. 61) και κατάγραψε τα βασικά στοιχεία αυτής της δεοντολογίας. Ισχύουν και σήμερα; 2. Η ιατρική στην αρχαία Κύπρο αναπτύχθηκε λόγω του φυτικού και ορυκτού της πλούτου. Συγκέντρωσε πληροφορίες για τα φυτά της Κύπρου με φαρμακευτικές ιδιότητες, για τον ορυκτό πλούτο και την αξιοποίησή του στην ιατρική (ιατρικά εργαλεία, φάρμακα κλπ.) και ετοίμασε μια παρουσίαση του σχετικού υλικού στη μορφή που προτιμάς (αφίσα, ηλεκτρονική παρουσίαση ή άλλη). Πληροφορίες μπορείς να αντλήσεις από τις σελ του βιβλίου σου, όπου υπάρχει και σχετική βιβλιογραφία. 3. Αναζήτησε πληροφορίες για τα Ασκληπιεία και παρουσίασέ τις σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Από το εγχειρίδιο της Α Γυμνασίου Ενότητα 12 Α. Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης.

Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης. Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016 Από 18 Ιουνίου έως 31 Ιουλίου 2015 Διάρκεια προγράμματος: έξι (6) εβδομάδες Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης. συγκεκριμένος σχεδιασμός διδακτέας και εξεταστέας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ 322Α - 323Α

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ 322Α - 323Α ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΤΑΞΗ... Γ ΛΥΚΕΙΟΥ... ΜΑΘΗΜΑ...ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ... Α] ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (ΑΓΝΩΣΤΟ)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 1: Ἴσως οὖν εἴποιεν ἂν πολλοὶ τῶν φασκόντων φιλοσοφεῖν, ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο, οὐδὲ ὁ σώφρων

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Για τη διδασκαλία του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

«Ρήματα της αρχαίας ελληνικής που συντάσσονται με γενική»

«Ρήματα της αρχαίας ελληνικής που συντάσσονται με γενική» 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Ρήματα της αρχαίας ελληνικής που συντάσσονται με γενική» Παξιμαδάκη Ειρήνη Φιλόλογος, ΓΕΛ Κάτω Μηλιάς Πιερίας eirinipax@gmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Ακαδημίας 98, Πλατεία Κάνιγγος Αθήνα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Ακόμη το να σφάλλει κανείς μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους (γιατί το κακό και το άπειρο πάνε μαζί,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Συντακτικό. χρόνου. Απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις Προσοχή ουσιαστ.(σε ονομαστ.)+ἐστί ουδέτερο επιθέτου+ἐστί(π.χ. ἄξιον ἐστί) ουδέτερο μτχ.

Συντακτικό. χρόνου. Απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις Προσοχή ουσιαστ.(σε ονομαστ.)+ἐστί ουδέτερο επιθέτου+ἐστί(π.χ. ἄξιον ἐστί) ουδέτερο μτχ. Συντακτικό Υποκείμενο -οτιδήποτε έχει άρθρο -εμπρόθετος προσδιορισμός(ἀμφί+αιτ.=ποσό κατά προσέγγιση) -Υποκ.απαρεμφάτου(ταυτοπροσωπία-ετεροπροσωπία) -Υποκ.μετοχής=ίδια πτώση,γένος,αριθμό με τη μετοχή (εκτός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016. Από 22 Ιουνίου έως 24 Ιουλίου Διάρκεια προγράμματος: 5 εβδομάδες

Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016. Από 22 Ιουνίου έως 24 Ιουλίου Διάρκεια προγράμματος: 5 εβδομάδες Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016 Από 22 Ιουνίου έως 24 Ιουλίου Διάρκεια προγράμματος: 5 εβδομάδες Εβδομαδιαίο πρόγραμμα (διδακτική ώρα: 50 ) 1. Νεοελληνική Γλώσσα (για όλες τις ομάδες προσανατολισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα γνωρίζετε, από τον Ιούνιο του 2010 ένα νέο «ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ» λειτουργεί και στη Χαλκίδα. Στο Φροντιστήριό μας, κάνοντας χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Ξενοφώντος Αγησίλαος Κεφάλαιο 7, 1 Διδακτική πρόταση: Πόπη Πούγιουρου, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Εποπτεία:Λουκία Χατζημιχαήλ, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΑΙΑ / Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31/03/2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Εἰ μέλλουσιν ἡμῖν ἐνθένδε εἴτε ἀποδιδράσκειν, εἴθ ὅπως

Διαβάστε περισσότερα

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Θέμα: Επεξεργασία λεξιλογίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών Εισαγωγή: η επεξεργασία του λεξιλογίου των ενοτήτων στο μάθημα της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ Ξενοφῶντος, Ἑλληνικά, 1,1,27-28 Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ ἠγγέλθη τοῖς τῶν Συρακοσίων στρατηγοῖς οἴκοθεν ὅτι φεύγοιεν ὑπὸ τοῦ δήμου. Συγκαλέσαντες οὖν τοὺς ἑαυτῶν στρατιώτας Ἑρμοκράτους

Διαβάστε περισσότερα

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο Πλάτωνος Πρωταγόρας (323Α-Ε)

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο Πλάτωνος Πρωταγόρας (323Α-Ε) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α Κείμενο Ἀκούσας ταῦτα ὁ Θηραμένης, ἀνεπήδησεν ἐπί τήν ἑστίαν καί εἶπεν: «Ἐγώ δ ἔφη, ὦ ἄνδρες, ἱκευεύω τά πάντων ἐννομώτατα, μή ἐπί Κριτίᾳ εἶναι ἐξαλείφειν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Προβλήματα ΘΕΜΑΤΑ Δείκτες επάρκειας (στόχοι, δείκτες επίπεδα) Διδασκαλία Αρνητικά αποτελέσματα επίδοσης Συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΑΔΑ Α : AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ ἑτέρας πόλεις κατοικοῦντες, πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἐπιτηδεύουσι, ἵνα τὰ ἀναγκαῖα πορίζωνται: Ναυσικύδης ναύκληρος ὢν περὶ τὴν τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος Πρωταγόρας 323C-324Α

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος Πρωταγόρας 323C-324Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Επομένως, οι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας, έχουμε όμως από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, αλλά γινόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ.

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2014-2015) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΤΠΕ Δ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤ/ΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: MAΪΝΑΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΙΣΤΟΡΙΑ Α) Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1.

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. Μετάφραση Γιατί η ηθική αρετή έχει σχέση με τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα γιατί κάνουμε τα τιποτένια για την ευχαρίστηση, ενώ απέχουμε από τα όμορφα εξαιτίας της λύπης. Γι αυτό πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

The G C School of Careers

The G C School of Careers The G C School of Careers ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Στ ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 8 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Ετυμολογικά 1. Να κατατάξετε τα παρακάτω παράγωγα ουσιαστικά στην κατηγορία στην οποία ανήκουν (υποκοριστικά, περιεκτικά, τοπικά): κυνηγέσιον, πευκών, σφηκιά, κηπάριον, χαλκεῖον, πυργίσκος, ξιφίδιον,

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΙΟΙ ΚΑΙ OMOHXΟΙ ΤΥΠΟΙ

ΟΜΟΙΟΙ ΚΑΙ OMOHXΟΙ ΤΥΠΟΙ ΟΜΟΙΟΙ ΚΑΙ OMOHXΟΙ ΤΥΠΟΙ Κατά την κλίση των ρημάτων παρουσιάζονται ορισμένοι όμοιοι τύποι. Ιδιαίτερη προσοχή λοιπόν πρέπει να δοθεί στους εξής: 1. Το γ ενικό πρόσωπο Οριστικής Ενεστώτα Ενεργητικής Φωνής

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ α) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Λυσία, Υπέρ Μαντιθέου. Θα διδάσκεται επί μία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό.

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ - ΕΥΘΥΣ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ Β Ερωτηματικές προτάσεις Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. Με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. 3) Να σχολιάσετε τον κάθε όρο ειρήνης και ποιές συνέπειες θα έχει για τους Αθηναίους. Πώς ο Ξενοφώντας διακρίνει τον σημαντικότερο όρο;

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. 3) Να σχολιάσετε τον κάθε όρο ειρήνης και ποιές συνέπειες θα έχει για τους Αθηναίους. Πώς ο Ξενοφώντας διακρίνει τον σημαντικότερο όρο; ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ερωτήσεις κατανόησης 1) Ποια απάντηση έδωσαν οι Σπαρτιάτες στους συμμάχους τους για την τύχη των Αθηναίων; Ποιοι οι λόγοι αυτής της απόφασης και ποια τα κίνητρα των Σπαρτιατών; Πώς την κρίνετε;

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Β1. Η διάκριση των αρετών δ ι α ν ο η τ ι κ έ ς η θ ι κ έ ς Διανοητικές αρετές

Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Β1. Η διάκριση των αρετών δ ι α ν ο η τ ι κ έ ς η θ ι κ έ ς Διανοητικές αρετές Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Ούτε μέσα μας, λοιπόν, ούτε ενάντια στη φύση γεννιούνται οι αρετές, αλλά (σ εμάς) που έχουμε από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, ενώ τελειοποιούμαστε με τη συνήθεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ www.scooltime.gr www.schooitime.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κείµενο ιδαγµένο: ηµοσθένους, Υπέρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας, (18-20) 18 Ὥστ ἔγωγ οὐκ ἄν ὀκνήσαιµ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Πρώτη διδακτική πρόταση Υγιεινή διατροφή Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα Ομάδα στόχος: παιδιά ή ενήλικες χαμηλού επιπέδου Διδακτικός στόχος: κατανόηση ερωτηματολογίου

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση   Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές  Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Οι αρετές λοιπόν δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, ούτε όμως είναι αντίθετο με τη φύση μας να γεννιούνται μέσα μας, αλλά εμείς έχουμε από τη φύση την ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Γραμματική: Συμφωνόληκτα 3 Κλήση αφωνόληκτων 4-6 Κλίση ημιφωνόληκτων 7-15 Ασκήσεις 16-23 Εργασία για το σπίτι 24 Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) Διδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 322b6-323a3

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 322b6-323a3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 11 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

ƆƧʽƧƤƭƵƱ ƭƨʽ ƨưʊ ƌʊƶƭƶƨƣƨʊƶ ƍƴƵƱƲƬƿƯ Ɖ 115 ƐƱƯʷƧƨƳ 20 ƈ1.ƥ. ɦƮƤƥƱƯ ɢ ƱƮƠ ƱƶƯ ɢƭơƲƶưƤƯ ƨʅʈʊư

ƆƧʽƧƤƭƵƱ ƭƨʽ ƨưʊ ƌʊƶƭƶƨƣƨʊƶ ƍƴƵƱƲƬƿƯ Ɖ 115 ƐƱƯʷƧƨƳ 20 ƈ1.ƥ. ɦƮƤƥƱƯ ɢ ƱƮƠ ƱƶƯ ɢƭơƲƶưƤƯ ƨʅʈʊư 1 25 Ï 2009 : : (5) 1, 1-4,,,,,.,,,,.,,.,, (,, ),,,,,. 1 5 2. : «.» 10. : 1. «....»,,, 37-38 ( ): «,,.» 15 2., ; 15 3. ; 10 4.,, :,,,,. 10 2 5 3 115 1. 2, 3..,. ----------- 1. = 2. = 3. =,.. 20 1.. : :.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Κυρία ΦΟΥΝΤΟΥΛΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ Κύριο ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΜΑΡΓΙΑΝΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα