Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο"

Transcript

1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 13: Μη παρασιτικές & μετασυλλεκτικές ασθένειες και μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1

2 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου Τμήμα: Τεχνολόγων Γεωπόνων Τίτλος Μαθήματος: Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 13: Μη παρασιτικές & μετασυλλεκτικές ασθένειες και μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού Όνομα Καθηγητή: Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Βαθμίδα Καθηγητή: Καθηγήτρια Άρτα,

3 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 3

4 Χρηματοδότηση Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο TEI Ηπείρου» έχει χρηματοδοτήσει μόνο την αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. 4

5 Μη παρασιτικές & μετασυλλεκτικές ασθένειες και μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού 5

6 Σκοποί ενότητας Διάκριση των μη παρασιτικών ασθενειών. Διάκριση των μετασυλλεκτικών ασθενειών. Αναφορά έννοιας μυκοτοξινών και ειδών των μυκήτων, που τις παράγουν. Ικανότητα μέτρησης μικροβιακών πληθυσμών στο εργαστήριο. 6

7 Περιεχόμενα ενότητας Μη παρασιτικές ασθένειες (τροφοπενίες). Μετασυλλεκτικές ασθένειες. Μυκοτοξίνες. Μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού. 7

8 Μη παρασιτικές ασθένειες 8

9 Ορισμοί Παρασιτικές ασθένειες (ή μεταδοτικές ή μολυσματικές ή βιοτικές): προκαλούνται από παθογόνους μικροοργανισμούς (μύκητες, βακτήρια, φυτοπλάσματα, φύκη κ.λπ.), φανερόγαμα παράσιτα, ιοί και ιοειδή Μη παραστικές ασθένειες (ή μη μεταδοτικές ή αβιοτικές): προκαλούνται από δυσμενείς για το φυτό φυσικοχημικές συνθήκες περιβάλλοντος ή από γενετικής φύσεως αίτια χωρίς τη μεσολάβηση παρασίτου 9

10 Αίτια μη παρασιτικών ασθενειών (1) Διαταραχές ανόργανης θρέψης Ακραίες τιμές θερμοκρασίας Έλλειψη ή περίσσεια εδαφικής υγρασίας Έλλειψη οξυγόνου Δυσμενείςσυνθήκεςφωτισμού Ακραίες καιρικές συνθήκες (βροχή, άνεμος, χιόνι, ηλεκτρικές εκκενώσεις) Τοξική επίδραση φυτοπροστατευτικών προϊόντων Μηχανικά τραύματα Φυτοτοξικές ουσίες στην ατμόσφαιρα Γενετικές ανωμαλίες 10

11 Αίτια μη παρασιτικών ασθενειών (2) Φυσικοχημικά αίτια δεν δρουν μεμονωμένα, αλλά σε συνδυασμό και πολλές φορές είναι δύσκολος ο διαχωρισμός της επίδρασης του καθενός Βλάβη από μη παρασιτικά αίτια «ανοίγει» το δρόμο στη μόλυνση των φυτών από μικροοργανισμούς, π.χ. αρχική ζημιά σε λεμονιά από παγετό ευνοεί την είσοδο στο παθογόνο Phoma tracheiphila (κορυφοξήρα) Σημαντικότερες μη παρασιτικές ασθένειες οι τροποφενίες: έλλειψη θρεπτικών στοιχείων 11

12 Θρέψη φυτών (1) Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, για την ομαλή ανάπτυξη των φυτών C, O, H: παραλαμβάνονται από τον αέρα Μακροστοιχεία: N, P, K, Ca, Mg (παραλαμβάνονται από το έδαφος) Μικροστοιχεία: Mn, B, Cu, Zn, Mo, Cl, Fe (απαιτούνται σε ίχνη, δηλαδή σε μικρή ποσότητα) 12

13 Θρέψη φυτών (2) Γιαταθρεπτικάστοιχείαπρέπει: Να υπάρχουν στο έδαφος σε αφομοιώσιμη μορφή και σε αναλογία ανταποκρινόμενη στη φυσιολογία του φυτού Να υφίστανται κατάλληλες περιβαλλοντικές και καλλιεργητικές συνθήκες, για την απορρόφηση και μεταφορά τους από το έδαφος στα φυτικά κύτταρα 13

14 Διαταραχές ανόργανης θρέψης Επικράτηση ανισορροπίας της σχετικής αναλογίας των θρεπτικών στοιχείων εντός του φυτού Τροφοπενίες: όταν ο εφοδιασμός του φυτού σε ανόργανα θρεπτικά στοιχεία είναι ανεπαρκής Τοξικότητες: όταν ο εφοδιασμός του φυτού σε ανόργανα θρεπτικά στοιχεία είναι σε περίσσεια 14

15 Παράγοντες που επιδρούν στη διαθεσιμότητα ανόργανης θρέψης Αντίδραση ph στο έδαφος Οξειδοαναγωγική ικανότητα Παρουσία ανόργανων (CO3, PO4, SO4) ή οργανικών ουσιών που τα ανόργανα στοιχεία αντιδρούν προς σχηματισμό δυσδιάλυτων ενώσεων Παρουσία μικροοργανισμών που ανταγωνίζονται στην πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων 15

16 Παράγοντες που επιδρούν στη διαθεσιμότητα ανόργανης θρέψης Δυσμενείς καιρικές συνθήκες (ξηρασία, έντονο ηλιακό φως, υπερβολική υγρασία, υψηλή θερμοκρασία) Μη ορθολογική χρήση λιπασμάτων και φυτοπροστατευτικών προϊόντων Κακή κατεργασία εδάφους Παρασιτικές προσβολές Χρήση ποικιλιών υψηλών αποδόσεων 16

17 Διάγνωση διαταραχών ανόργανης θρέψης Μακροσκοπική παρατήρηση συμπτωμάτων Έλεγχος της αντίδρασης των φυτών στη χορήγηση θρεπτικών στοιχείων Χημική ανάλυση εδάφους και φυτικών ιστών Κυρίως φύλλων (φυλλοδιαγνωστική), γιατί τα ανόργανα θρεπτικά στοιχεία συσσωρεύονται κυρίως στα φύλλα 17

18 Παραδείγματα μη παρασιτικών ασθενειών Τροφοπενίες εσπεριδοειδών Σχετικά εύκολη διάγνωση, λόγω της «τυποποιημένης» εμφάνισης των ειδικών συμπτωμάτων τους στα φύλλα 18

19 Τροφοπενία Fe Εμφανίζεται στα νεαρά φύλλα της κορυφής των βλαστών, τα οποία παρουσιάζουν λεπτό δίκτυο πράσινων νευρώσεων εντός κίτρινου ελάσματος 19

20 Τροφοπενία Ζn Μικρά νεαρά φύλλα με ανορθωμένο έλασμα και εμφανίζουν μεσονεύρια χλώρωση («ψαροκόκκαλο») 20

21 Τροφοπενία Mg Στα παλαιότερα φύλλα, χλώρωση στο μεγαλύτερο μέρος του ελάσματος εκτός μίας περιοχής στη βάση του ελάσματος που παραμένει πράσινη («Σχήμα βέλους ή ανεστραμμένου V») 21

22 Τροφοπενία Mn Μεσονεύρια χλώρωση ακανόνιστου σχήματος (τα νεύρα και μία περιοχή γύρω από αυτά παραμένει πράσινη) 22

23 Μετασυλλεκτικές ασθένειες 23

24 Μετασυλλεκτικές ασθένειες (1) Καλούνται εκείνες που αναπτύσσονται και προκαλούν ζημιές κατάτη συγκομιδή, ταξινόμηση, συσκευασία, μεταφορά στην αποθήκη, αποθήκευση, μεταφορά πάλι για διάθεση και μέχρι την κατανάλωση Αναφέρεται ο όρος «ασθένεια», γιατί τα συγκομιζόμενα φυτικά προϊόντα αποτελούνται από ζωντανούς ιστούς Οι φυτικοί ιστοί των συγκομιζόμενων γεωργικών προϊόντων διαθέτουν μηχανισμούς αντοχής (έστω και μειωμένης) στα παθογόνα αίτια 24

25 Μετασυλλεκτικές ασθένειες (2) Αν και αυτές οι ασθένειες νοείται ότι αναπτύσσονται κυρίως μετά τη συγκομιδή, ωστόσο τα πρώτα στάδια (π.χ. μόλυνση ή πρώτη ανάπτυξη του παθογόνου μέσα στους ιστούς) της ασθένειας μπορεί να έχουν πραγματοποιηθεί στον αγρό Αποφυγή δημιουργίας πληγών κατά τους χειρισμούς βοηθά αρκετά στη μείωση εμφάνισης μετασυλλεκτικών προσβολών 25

26 Αίτια μετασυλλεκτικών ασθενειών Μετά τη συγκομιδή, τα νωπά φυτικά προϊόντα υπόκεινται σε ανεπιθύμητες αλλοιώσεις Φυσικά αίτια: για παράδειγμα οι ακατάλληλες θερμοκρασίες, η απουσία οξυγόνου κ.λπ. Παρασιτικά αίτια: μύκητες και βακτήρια Φυσιολογικά αίτια: για παράδειγμα η δράση ενζύμων του ιδίου του ιστού 26

27 Συμπτώματα μετασυλλεκτικών ασθενειών Μεταχρωματισμοί Κηλίδες Νεκρώσεις Σήψεις Μαρασμός Εκκρίσεις Υπερτροφίες Ατροφίες Παραμορφώσεις Πτώσεις οργάνων 27

28 Τρόπος αντιμετώπισης: Ψύξη (1) Συντομότερη τοποθέτηση συγκομιζόμενων γεωργικών προϊόντων στην πιο χαμηλή θερμοκρασία κατά την οποία, ανάλογα με το προϊόν, δεν έχει δυσμενή επίδραση σε αυτό Ανκαιδενείναιπάνταεφικτό, δεν μάς εξασφαλίζει απόλυτα από τις μετασυλλεκτικές ασθένειες, γιατί: Οιτρέχουσεςσυνθήκεςεμπορίαςεκθέτουντοακατέργαστο προϊόν σε συνθήκες περιβάλλοντος λίγο πριν την κατανάλωση Στις χαμηλές θερμοκρασίες ίσως απουσία συμπτωμάτων, όταν εκτεθούν όμως για λίγες ώρες στη θερμοκρασία περιβάλλοντος μπορεί να αλλοιωθούν ολοκληρωτικά 28

29 Τρόπος αντιμετώπισης: Ψύξη Ανκαιδενείναιπάνταεφικτό, δεν μάς εξασφαλίζει απόλυτα από τις μετασυλλεκτικές ασθένειες, γιατί: Μερικά προϊόντα (π.χ. λεμόνια) δεν αντέχουν στις χαμηλές θερμοκρασίες Προϊόντα (π.χ. μήλα, σταφύλια) αντέχουν στους 0 2 o C(δεν επιτρέπεται ανάπτυξη μυκήτων), αλλάμπορείναπαραμείνουν για μήνες και έτσι κάποιοι μύκητες (π.χ. Botrytis cinerea, Penicillium expansum) να αναπτύσσονται έστω και με βραδύ ρυθμό και να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές 29

30 Παθογόνα μετασυλλεκτικών ασθενειών Παράσιτα πληγών: εισέρχονται σε καρπούς μέσω πληγών που υπάρχουν στο φλοιό τους (π. χ. Alternaria spp,botrytis cinerea, Monilia fructigena, Penicillium expansum, Rhizoctonia nigricans) Παράσιτα φυσιολογικής διείσδυσης: αποικίζουν τους καρπούς μέσω των φυσικών ανοιγμάτων, όπως φακίδια, ποδίσκος κ.ά. (π. χ. Botrytis cinerea, Gloeosporium album, Trichothecium roseum) Παράσιτα ενεργού διείσδυσης: δύνανται να «τρυπήσουν» την επιδερμίδα των καρπών με μηχανικό ή ενζυματικό τρόπο 30

31 Σημαντικότερα παθογόνα μετασυλλεκτικών ασθενειών Δευτερομύκητες: Fusarium, Botrytis, Alternaria, Penicillium, Botrytis cinerea, Aspergillus Ωομύκητες: Pythium, Phytophthora Ζυγομύκητες: Rhizopus, Mucor Ασκομύκητες: Venturia (ατελής μορφή Fusicladium) Βακτήρια: Erwinia, Pseudomonas Μερικά από τα παραπάνω παθογόνα δύνανται να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές και στον αγρό (π.χ. Botrytis cinerea στα σταφύλια) 31

32 Alternaria Καστανόμαυρες σήψεις (και προσυλλεκτικά) Είσοδος παθογόνου μέσω πληγών, φυσικών ανοιγμάτων, απευθείας διάτρηση 32

33 Fusarium Ροζ ή κίτρινες κηλιδώσεις σε λαχανικά Μόλυνση πριν τη συγκομιδή, αλλά ορατά συμπτώματα στην αποθήκη Γνωστή ως ξηρή σήψη κονδύλων πατάτας 33

34 Botrytis Γκριζοκάστανες σήψεις Προσβάλλει σχεδόν όλους τους νωπούς καρπούς (αχλάδια, μήλα, σταφύλια), λαχανικά (τομάτα, αγγούρι, μαρούλι) και βολβούς (κρεμμύδι, καρότο, σκόρδο) 34

35 Geotrichum Ξινή σήψη σε καρπούς εσπεριδοειδών και διάφορα λαχανικά (τομάτα, καρότο κ.ά. Σχίσιμο φλοιού με αποκάλυψη λευκούχνουδωτού μυκηλίου 35

36 Sclerotinia Μαλακέςκαιυδαρείςσήψειςσελεμόνια, λαχανικά Λευκό βαμβακώδες μυκήλιο 36

37 Gloeosporium Φακιδιακή σήψη, κυρίως στα μήλα 37

38 Μαύρησήψησελαχανικά Λευκήεξάνθισημεμαύρες καρποφορίες Rhizopus 38

39 Aspergillus (1) Μετασυλλεκτικές σήψεις σπόρων σιτηρών & ψυχανθών Μεταχρωματισμός, θάνατος εμβρύου, παραγωγή μυκοτοξινών 39

40 Aspergillus (2) 40

41 Υγρές βακτηριακές σήψεις Βακτηριακά γένη: Erwinia & Pseudomonas Προσβολή ξεκινά από τον αγρό Προσβολή εκδηλώνεται με μικρές υδατώδεις κηλίδες, που μεγαλώνουν γρήγορα Προσβεβλημένοι ιστοί καθίστανται υδαρείς και πολτώδεις Προσβάλλονται σχεδόν όλα τα κηπευτικά Διασπορά βακτηριακών κυττάρων με τα εργαλεία, ρούχα, προσβεβλημένο φυτικό ιστό 41

42 Υγρές βακτηριακές σήψεις πατάτα Erwinia Καθαρή καλλιέργεια Psedomonas 42

43 Μυκοτοξίνες 43

44 Μυκοτοξίνες (1) Τοξικές ουσίες, που παράγονται από μύκητες και προκαλούν μυκοτοξινώσεις Πρόκληση δηλητηριάσεων μετά από κατανάλωση προσβεβλημένων προϊόντων από ορισμένους μύκητες Ανίχνευση μυκοτοξινών σε αποθηκευμένα προϊόντα είναι συχνή, αλλά τις περισσότερες φορές δεν ξεπερνά τα επιτρεπόμενα όρια Σημαντικοί μύκητες που παράγουν μυκοτοξίνες: Aspergillus, Penicillium, Fusarium 44

45 Μυκοτοξίνες (2) Αφλατοξίνες: Παράγονται από τους Aspergillus; ανιχνεύονται σε σπόρους σιτηρών και οσπρίων σε χαμηλές συνήθως συγκεντρώσεις (<50ppb) Μυκοτοξίνες φουζαρίου (π.χ. φουμονισίνες, τριχοθηκίνες, ζεαραλόνη): κυρίωςσεαραβόσιτο Μυκοτοξίνες πενικιλλίου (π.χ. πατουλίνη): κυρίως σε ρύζι, μήλα 45

46 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (1) «Αλλοιώσεις», αποκλίσεις δηλαδή από από την κανονική κατάσταση ποιότητας ως προς την εμφάνιση, χρώμα, οργανοληπτικά) του προϊόντος Μπορεί να οφείλονται: Περιβαλλοντικοί Παράγοντες: θερμοκρασία, υγρασία, φωτισμός Προ συλλεκτικοί χειρισμοί: λίπανση, κλάδευμα, άρδευση 46

47 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (2) Κατηγορίες καταπονήσεων Θερμική: επίδραση υψηλών θερμοκρασιών, ζημιές από παγετό Ατμοσφαιρική: μειωμένο O 2, αυξημένο CO 2, παρουσία αιθυλενίου Θρεπτική: έλλειψη θρεπτικών στοιχείων Χημική: διαφυγή αμμωνίας, διφαινυλαμίνη Άγνωστα αίτια: εξωτερικές & εσωτερικές αλλοιώσεις καρπών 47

48 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (3) Ζημιά από φρέον Ζημιά από χλωριούχο ασβέστιο Ζημιά από αμμωνία 48

49 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (4) Υδαρής σήψη: οι εσωτερικοί χιτώνες παρουσιάζουν αλλοιωμένο χρώμα και κηλίδες, λόγω χαμηλών θερμοκρασιών και κακών συνθηκών αποθήκευσης Μαύρη καρδιά: έντονη αναπνοή και το οξυγόνο δεν εισδύει στο κέντρο του κονδύλου 49

50 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (5) Πικρή κηλίδωση: «βρεγμένη» επιδερμίδα αρχικά, καστανή μεταγενέστερα. Κηλίδες ελαφρώς βυθισμένες (ίσως λόγω χαμηλής συγκέντρωσης Ca) Επιφανειακό έγκαυμα: «ζεμάτισμα» επιδερμίδας του καρπού (π.χ. υψηλή θερμοκρασία και χαμηλή σχετική υγρασία), η οποίακαφετιάζει 50

51 Μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού 51

52 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (1) Μικροσκοπική μέτρηση των μικροβιακών κυττάρων Χρήση του αιματοκυττόμετρου ή αντικειμενοφόρου πλάκας Neubauer ή Petroff Hausser Μέτρηση ολικού αριθμού κυττάρων (ζωντανά & νεκρά) στην καλλιέργεια 52

53 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (1) Μικροσκοπική μέτρηση των μικροβιακών κυττάρων Αιματοκυτταρόμετρο είναι αντικειμενοφόρος πλάκα, που φέρει πλέγμα από χαραγές και από πάνω τοποθετείται ειδική καλυπτρίδα, ώστε μεταξύ πλάκας και οι χαραγών να δημιουργούν διαμερίσματα συγκεκριμένου όγκου Τοποθέτηση σταγόνας υγρής μικροβιακής καλλιέργειας τοποθετείται στο κέντρο της πλάκας και από πάνω στερεώνεται η καλυπτρίδα και έτσι «παγιδεύεται» συγκεκριμένος (γνωστός) όγκος καλλιέργειας Μικροσκοπική παρατήρηση & καταμέτρηση κυττάρων, ώστε με τις κατάλληλες αριθμητικές αναγωγής να προσδιοριστεί ο αριθμός των μικροβιακών κυττάρων της αρχικής καλλιέργειας 53

54 Αιματοκυττόμετρο Neubauer (1) οπτικό πεδίο στο μικροσκόπιο Τετράγωνο 1: 1 mm x 1 mm = 1 mm 2 (επιφάνεια) και 1 mm 2 x 0,1 mm = 0,1 mm 3 = 1 x 10-4 ml (όγκος) Συγκέντρωση καλλιέργειας: σύνολο κυττάρων που μετρήθηκαν x Τετράγωνο 2: 0,25 mm x 0,25 mm = 0,0625 mm 2 (επιφάνεια) και 0,0625mm 2 x 0,1 mm = 6,25 x 10-3 mm 3 = 6,25 x 10-6 ml Συγκέντρωση καλλιέργειας: σύνολο κυττάρων που μετρήθηκαν x

55 Αιματοκυττόμετρο Neubauer (2) οπτικό πεδίο στο μικροσκόπιο 55

56 Αιματοκυττόμετρο Neubauer (3) Μειονεκτήματα Απουσία διαχωρισμού νεκρών ζωντανών κυττάρων Μικρού μεγέθους κύτταρα δεν είναι ευδιάκριτα Απαιτείται μικροσκόπιο αντίθετης φάσης, όταν τα κύτταρα δεν είναι βαμμένα Κύτταρα που κινούνται είναι δύσκολο να μετρηθούν Σε αραιές καλλιέργειες (π.χ. λιγότερο από 10 6 κύτταρα/ml) δεν ενδείκνυται ως μέθοδος 56

57 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (2) Εκτίμηση αριθμού βιώσιμων κυττάρων (δείκτης βιωσιμότητας) Μέτρηση αριθμού κυττάρων, τα οποία είναι ικανά να πολλαπλασιαστούν και να δώσουν νέα θυγατρικά κύτταρα Μέθοδος: μέτρηση μόνο των κυττάρων, που σχηματίζουν αποικίες σε κατάλληλοστερεόθρεπτικόυλικό Παραδοχή μεθόδου: κάθε βιώσιμο κύτταρο μπορεί να δώσει μία αποικία Τρόποι εφαρμογής μεθόδου: α) με επίστρωση του υγρού δείγματος (εμβολίου) στην επιφάνεια του στερεού θρεπτικού υλικού, β) με ενσωμάτωση του υγρού δείγματος (εμβολίου) στη μάζα του στερεού θρεπτικού υλικού 57

58 Εκτίμηση αριθμού βιώσιμων κυττάρων Συνήθως απαιτείται αραίωση του δείγματος πριν την επίστρωσή του στο τρυβλίο 58

59 Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων (υγρές καλλιέργειες) Παράγοντας αραίωσης είναι το αντίστροφο της αραίωσης και κατά την επίστρωση στο τρυβλίο (διασπορά κυττάρων) ίσως γίνει επιπλέον αραίωση Μειονεκτήματα: Πιθανά στατιστικά σφάλματα, όχι γρήγορη,«δυσκολία/ ανωμαλία» καταμέτρησης επί τρυβλίου Πλεονεκτήματα: ευρεία εφαρμογή, υψηλή ευαισθησία, ευχέρεια επιλεκτικής μέτρησης μικροβιακών ομάδων 59

60 Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων αποικίες Όταν είναι πολύ υψηλός ο μικροβιακός πληθυσμός, ώστε να είναι μη μετρήσιμος αριθμός αποικιών, και έτσι απαιτείται πρώτα να αραιωθεί αρκετά η καλλιέργεια Διαδοχικές (συνήθως δεκαδικές) αραιώσεις από την αρχική καλλιέργεια, ώστε τελικά να περιέχονται μόνο κύτταρα (αξιόπιστες μετρήσεις στατιστικά και να μπορούν παράλληλα οι αποικίες στο τρυβλίο να μετρηθούν) στο 0.1 ml ήστο1 ml, που θα χρησιμοποιηθεί για τον εμβολιασμό του στερεού υλικού Τελικός εμβολιασμός των τρυβλίων γίνεται είτε με επίστρωση (συνήθως 0,1 ml εμβόλιο), είτε με ενσωμάτωση (συνήθως 1 ml εμβόλιο) Ακολουθεί επώαση για 1 2 ημέρες σε κατάλληλες συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των μικροοργανισμών και σχηματισμού αποικιών Μέτρηση αποικιών στο τρυβλίο και με τις κατάλληλες αναγωγές υπολογίζεται ο αριθμός των μικροβιακών κυττάρων που υπήρχαν σε ένα ml της αρχικής 60 καλλιέργειας

61 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (4) Μέθοδος ηθμομεμβράνης (διήθηση): διήθηση δείγματος μέσω μεμβράνης (ηθμός ή φίλτρο) αποστειρωμένης, η οποία έχει αρκετά μικρούς σε μέγεθος πόρους (συνήθως 0.45 μm), ώστε να συγκρατεί τα μικροβιακά κύτταρα Τοποθέτηση μεμβράνης επί κατάλληλου στερεού θρεπτικού υλικού Τα κύτταρα που έχουν συγκρατηθεί στη μεμβράνη, αφού επωασθούν σχηματίζουν αποικίες και καταμετρούνται 61

62 Μέθοδος ηθμομεμβράνης (διήθηση) Πλεονεκτήματα Επιτρέπει την εξέταση μεγάλου όγκου δείγματος Αρκετά γρήγορη και οικονομική Αρκετά αποτελεσματική για τη μέτρηση μικροβιακών κυττάρων σε δείγματα με μικρό αριθμό τους Μειονεκτήματα Δεν εφαρμόζεται σε δείγματα υψηλού ιξώδους, λόγω του ότι η μεμβράνη φράζει εύκολα Δε εφαρμόζεται σε δείγματα με υψηλή περιεκτικότητα σε βαρέα μέταλλα και φαινολικές ουσίες, διότι οι ουσίες αυτές συγκρατούνται από τη μεμβράνη και η αυξημένη συγκέντρωσή τους παρεμποδίζει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών 62

63 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΕΜΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (1) Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Μέτρηση οπτικής πυκνότητας (απορρόφησης) του εναιωρήματος καλλιέργειας με τη χρήση του φωτομέτρου ή φασματοφωτομέτρου Σε μονοκύτταρους μικροοργανισμούς, η απορρόφηση είναι ανάλογη του αριθμού των κυττάρων Απαιτείται η κατασκευή μιας πρότυπης καμπύλης, που να συσχετίζει μια άμεση μέτρηση του αριθμού των κυττάρων (μικροσκοπική ή δείκτη βιωσιμότητας) με την έμμεση μέτρηση (θολερότητα) 63

64 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Α. Υγρή καλλιέργεια βακτηρίου («θολερός» σωλήνας), στην οποία είχε εμβολιασθεί στο κατάλληλο θρεπτικό υλικό και έχει αναπτυχθεί μετά από 2 ημέρες επώασης στις κατάλληλες συνθήκες Β. Θρεπτικό υλικό που δεν έχει εμβολιασθεί κάποιος μικροοργανισμός και έτσι παραμένει διαυγές 64

65 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Μικροβιακά κύτταρα υγρής καλλιέργειας έχουν την ιδιότητα να δημιουργούν «φράγμα» στηδιέλευσητωνακτινώντουφωτόςπου διαπερνά το υλικό και να τις ανακλούν Έτσι υφίσταται εμφάνιση θολότητας στο υγρό υλικό, όταν ο αριθμός των κυττάρων είναι αρκετά μεγάλος Εντός ορισμένων ορίων, μετρώντας αυτή τη θολότητα (ήτοι, την απορρόφηση φωτός) στην υγρή καλλιέργεια, υπολογίζεται ο αριθμός των κυττάρων της μιας και είναι ανάλογη (η απορρόφηση) του αριθμού των κυττάρων που περιέχονται στο εναιώρημα Όργανο μέτρησης θολότητας: φωτόμετρο ή φασματοφωτόμετρο ή σπεκτοφωτόμετρο 65

66 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Αρχή λειτουργίας: το ποσοστό του φωτός που απορροφάται, καθώς αυτό περνάει μέσα από ένα μέσο Ποσότητα της υγρής καλλιέργειας τοποθετείται σε ένα ειδικό σωλήνα (κιβέτα) και πηγή φωτός στο φωτόμετρο εκπέμπει ακτίνες φωτός, οι οποίες κατευθύνονται και διαπερνάνε τη μικροβιακή καλλιέργεια στην κυβέτα Μέρος αυτών των ακτίνων δεν καταφέρνουν να διαπεράσουν το δείγμα γιατί απορροφώνται από τα μικροβιακά κύτταρα (απορρόφηση Α, Absorbance), ενώ οι ακτίνες που καταφέρνουν να διαπεράσουν το δείγμα καταγράφονται από το όργανο και εκφράζουν τη διαπερατότητα (Transmittance T) του δείγματος 66

67 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Αρχή λειτουργίας: στο φωτόμετρο εμφανίζονται οι ενδείξεις Τ & Α (λέγεται και οπτική πυκνότητα (Optical Density, OD); Όσο περισσότερα κύτταρα υπάρχουν στο δείγμα, τόσο περισσότερο φως παγιδεύεται από τα κύτταρα μεαποτέλεσμαητιμήτηςαπορρόφησηςπουδείχνειησυσκευήνααυξάνει (ενώ η τιμή της διαπερατότητας μειώνεται) Φίλτρο επιτρέπει μόνο στις ακτίνες συγκεκριμένου μήκους κύματος να κατευθυνθεί στο δείγμα Στην περίπτωση που επιθυμείται η μέτρηση της θολότητας σε μια υγρή μικροβιακή καλλιέργεια, το μήκος κύματος που επιλέγεται είναι τα 600 nm γιατί σε αυτό το μήκος κύματος παρατηρείται το μέγιστο της απορρόφησης των κυττάρων 67

68 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων 68

69 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Μέτρηση θολότητας (απορρόφηση φωτός συνήθως 600 nm) δεν δίνει τον αριθμό των μικροβιακών κυττάρων που υπάρχουν στην καλλιέργεια Μικροβιακός πληθυσμός υπολογίζεται έμμεσα από την μέτρηση της απορρόφησης μέσω της καμπύλης αναφοράς (ή πρότυπη καμπύλη), που να συσχετίζει την απορρόφηση φωτομέτρου με τον αριθμό των κυττάρων Δημιουργία αυτής της καμπύλης μέσω άλλης μεθόδου μέτρησης κυττάρων, π.χ. αιματοκυτταρόμετρο, και σε κάθε γνωστό αριθμό μικροβιακών κυττάρων μετράται και η απορρόφηση σε μήκος κύματος 600 nm Πρότυπη καμπύλη (ευθεία) συσχετίζει αυτούς τους δύο παράγοντες (στον άξονα των Χ είναι ο αριθμός των μικροβιακών κυττάρων και στον άξονα των Ψ η απορρόφηση) και παρέχει τη δυνατότητα υπολογισμού του αριθμού των κυττάρων του συγκεκριμένου μικροοργανισμού σε μία υγρή καλλιέργεια (ή σε οποιαδήποτε αραίωση αυτής), μετρώντας απλά την απορρόφηση (Α600) με τη βοήθεια του φωτομέτρου 69

70 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Α: Πρότυπη καμπύλη συσχέτισης της απορρόφησης φωτός μια μικροβιακής καλλιέργειας με τον αριθμό μικροβιακών κυττάρων ανά ml της καλλιέργειας Β: χρήση της καμπύλης για τον προσδιορισμό του αριθμού των μικροβιακών κυττάρων που υπάρχουν σε 1 ml μιας καλλιέργειας 70

71 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος Μειονεκτήματα: μικροβιακών κυττάρων λιγότερο ευαίσθητη σε σχέση με τον αριθμό των βιώσιμων κυττάρων μετράει ζωντανά και νεκρά κύτταρα Ανεφάρμοστη για τη μέτρηση μυκήτων που φτιάχνουν μυκήλιο και σε μικροοργανισμούς με μεγάλα κύτταρα (π.χ. πρωτόζωα), γιατί προκαλούν ανομοιόμορφη διάθλαση φωτός Πλεονεκτήματα: απλή, εύκολη, γρήγορη και οικονομική 71

72 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΕΜΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (2) Μέτρηση ξηρού βάρους μικροβιακής καλλιέργειας Συλλογή μικροβιακών κυττάρων με φυγοκέντρηση και υπολογισμός του βάρους τους Ποσότητα του υγρού μέσου παγιδεύεται στο ίζημα των κυττάρων με αποτέλεσμα η μέτρηση να μην αντιστοιχεί πράγματι στο καθαρό βάρος τους Πρόβλημα μπορεί να ξεπεραστεί λαμβάνοντας το ξηρό βάρος του ιζήματος που λαμβάνεται με τη φυγοκέντρηση, μέσω της τοποθέτησης του σε ξηρό κλίβανο υψηλής θερμοκρασίας, στο οποίο και απομακρύνεται η υγρασία και ακολουθεί ζύγιση Ξηρό βάρος μικροβιακών κυττάρων προσδιορίζει τη βιομάζα αυτών Εφαρμογή κυρίως σε μικροοργανισμούς με μεγάλα κύτταρα, καθώς και σε μύκητες με μυκήλιο 72

73 Ανάγκες για την καλλιέργεια μ/ο Αερόβιοι: ανακίνηση, γιατί το Ο2 είναι δυσδιάλυτο στο νερό και δεν ανανεώνεται γρήγορα Αναερόβιοι: πλήρης απουσία Ο2 (ερμητικό κλείσιμο των φιαλών, αναγωγικοί παράγοντες, ανοξικό δοχείο GasPack, βρασμός θρεπτικού υλικού, ανοξικοί θάλαμοι) Για το χειρισμό και την επώαση καλλιεργειών υπό ανοξικές συνθήκες; (α) ανοξικό δοχείο, (β) ανοξικός θάλαμος 73

74 Βιβλιογραφία Ανώνυμος, Εργαστηριακές σημειώσεις Φυτοπαθολογίας. Εκδόσεις Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 45 σελ. Ζωάκη-Μαλισιόβα Δ., Εργαστήρια Φυτοπροστασίας Ι. Εκδόσεις ΤΕΙ Ηπείρου, 93 σελ. Ζωάκη-Μαλισιόβα Δ., Μαθήματα Φυτοπροστασίας Ι. Διδακτικές σημειώσεις, Εκδόσεις ΤΕΙ Ηπείρου, 121 σελ. Ηλιόπουλος Α.Γ., Γενική Φυτοπαθολογία. Εκδόσεις Έμβρυο, 296 σελ. Τζάμος Ε.Κ., Φυτοπαθολογία. Εκδόσεις Σταμούλης, 557 σελ. 74

75 Σημείωμα Αναφοράς Copyright Τεχνολογικό Ίδρυμα Ηπείρου. Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα. Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο. Μη παρασιτικές & Μετασυλλεκτικές ασθένειες. Έκδοση: 1.0. Άρτα, Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: <http://eclass.teiep.gr/courses/texg101/> 75

76 Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές [1] ή μεταγενέστερη. Εξαιρούνται τα αυτοτελή έργα τρίτων π.χ. φωτογραφίες, Διαγράμματα κ.λπ., τα οποία εμπεριέχονται σε αυτό και τα οποία αναφέρονται μαζί με τους όρους χρήσης τους στο «Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων». Ο δικαιούχος μπορεί να παρέχει στον αδειοδόχο ξεχωριστή άδεια να χρησιμοποιεί το έργο για εμπορική χρήση, εφόσον αυτό του ζητηθεί. [1] nc nd/4.0/deed.el 76

77 Τέλος Ενότητας Επεξεργασία: ρ Αντωνόπουλος ημήτριος Γεωπόνος-Φυτικής Παραγωγής ΓΠΑ Γεωπόνος-Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας ΓΠΑ ΕΠΠΑΙΚ ΑΣΠΑΙΤΕ Μ Ε (MPhil) Φυτοπροστασίας ΓΠΑ Μ Ε (MSc) Ασφάλειας Τροφίμων WUR (PhD) Φυτοπαθολογίας ΓΠΑ Μετα- (Post-Doc) Φυτοπαθολογίας NCSU USA Μετα- (Post-Doc) Φυτοπαθολογίας ΓΠΑ-ΙΚΥ Άρτα,

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις Ενότητα 9: Σχέσεις διαφημιστή-διαφημιζόμενου

Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις Ενότητα 9: Σχέσεις διαφημιστή-διαφημιζόμενου Διαφήμιση και Δημόσιες Σχέσεις Ενότητα 9: Σχέσεις διαφημιστή-διαφημιζόμενου Θεοδωρίδης Προκόπης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 7: Κλασσικές & Σύγχρονες (Ταχείες) Μέθοδοι Μέτρησης Μικροβιακού Φορτίου (1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Ηξηράλατη ελιά της Θάσου αποτελεί

Ηξηράλατη ελιά της Θάσου αποτελεί ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΕΛΙΑ του Ευστάθιου Ζ. Πανάγου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, Εργαστήριο Μικροβιολογίας και Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Συσκευασία της ξηράλατης ελιάς Θάσου

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 12 : Δομή και Λειτουργία της CPU 2/2 Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

(E) Το περιεχόμενο. Προγράμματος. διαφορετικά

(E) Το περιεχόμενο. Προγράμματος. διαφορετικά Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Ηλεκτροτεχνία, ηλ. μηχανές & εγκαταστάσεις πλοίου (E) Ενότητα 12: Ηλεκτρικός Ισολογισμόςς Πλοίου Δημήτριος Νικόλαος Παγώνης Τμήμα Ναυπηγών

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 2: Βασικές μικροβιολογικές μέθοδοι Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές έννοιες θεωρίας Συστημάτων Αυτομάτου Ελέγχου

Εισαγωγικές έννοιες θεωρίας Συστημάτων Αυτομάτου Ελέγχου Εισαγωγικές έννοιες θεωρίας Συστημάτων Αυτομάτου Ελέγχου Ενότητα 4 η : ΕΥΣΤΑΘΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Επ. Καθηγητής Γαύρος Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα δημητριακών. Αποθήκευση Σιτηρών - Οσπρίων. Φυσιολογία Τεχνολογία Αποθηκευμένων Σιτηρών - Οσπρίων. Περιγραφή κόκκου δημητριακών.

Ποιότητα δημητριακών. Αποθήκευση Σιτηρών - Οσπρίων. Φυσιολογία Τεχνολογία Αποθηκευμένων Σιτηρών - Οσπρίων. Περιγραφή κόκκου δημητριακών. Φυσιολογία Τεχνολογία Αποθηκευμένων Σιτηρών - Οσπρίων Περιγραφή κόκκου δημητριακών Παραγωγή: Σε λίγες χώρες τεράστιες ποσότητες για εξαγωγή, εποχιακή παραγωγή και τεράστια ανάγκη για αποθήκευση και μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μικροοικονομική. Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μικροοικονομική. Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μικροοικονομική Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Λογιστικής και χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη με το όνομα της

Η θρέψη με το όνομα της Η θρέψη με το όνομα της Εισαγωγή Σύγκριση Nutri-Leaf με άλλα Υδατοδιαλυτά Λιπάσματα Για πάνω από 60 χρόνια η εταιρεία Miller (Η.Π.Α) πρωτοπορεί στην παραγωγή υδατοδιαλυτών λιπασμάτων με τη σειρά Nutri-Leaf.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο ήπιων µορφών ενέργειας

Εργαστήριο ήπιων µορφών ενέργειας Εργαστήριο ήπιων µορφών ενέργειας Ενότητα: Θερµικός υπολογισµός ηλιακού συλλέκτη Ταουσανίδης Νίκος Τµήµα ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά

Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το ICC. Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό. Προϊόν Καναδά Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Λίπασµα µε βάση τον Χαλκό Προϊόν Καναδά Η δύναµη του Ιονισµένου Χαλκού Κάνε την σίγουρη κίνηση... Τώρα έχεις το Το προέρχεται από µια καινοτόµο και µοναδική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Α π ο φ α σ ί ζ ο υ µ ε

Α π ο φ α σ ί ζ ο υ µ ε ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 11/11/1998 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Αριθ. Πρωτ.: 78776 /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ. /νση: Ιπποκράτους 3-5 Ταχ. Κώδικας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1 γ Α2 α Α3 α Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1) Το οικοσύστηµα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική των επιχειρήσεων

Διοικητική των επιχειρήσεων Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοικητική των επιχειρήσεων Ενότητα 13 :Ιστορία της Διοικητικής Σκέψης Καραμάνης Κωνσταντίνος 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Λογιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGF450 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 4 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Ενότητα: Άσκηση 6: Αντιστάθμιση γραμμών μεταφοράς με σύγχρονους αντισταθμιστές Νικόλαος Βοβός, Γαβριήλ Γιαννακόπουλος, Παναγής Βοβός Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ρόλος και προετοιμασία μικροβιακών καλλιεργειών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Μικροβιακή κινητική και λειτουργία Βιοαντιδραστήρων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Βιοχημικό προφίλ Μικροοργανισμών (Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

(E) Κώδικας. Το περιεχόμενο. Προγράμματος. διαφορετικά

(E) Κώδικας. Το περιεχόμενο. Προγράμματος. διαφορετικά Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Ηλεκτροτεχνία, ηλ. μηχανές & εγκαταστάσεις πλοίου (E) Ενότητα 1: Ο Νόμος του ΟΗΜ και ο Χρωματικός Κώδικας Δημήτριος Νικόλαος Παγώνης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την. λίπανση της πατάτας. Πληροφορίες για την λίπανση της πατάτας. Η καλλιέργεια της Πατάτας. H Αυθεντία στο Κάλιο και στο Μαγνήσιο

Πληροφορίες για την. λίπανση της πατάτας. Πληροφορίες για την λίπανση της πατάτας. Η καλλιέργεια της Πατάτας. H Αυθεντία στο Κάλιο και στο Μαγνήσιο Πληροφορίες για την λίπανση της πατάτας Πληροφορίες για την λίπανση της πατάτας Η καλλιέργεια της Πατάτας H Αυθεντία στο Κάλιο και στο Μαγνήσιο Παραγωγή και Ποιότητα: Παράμετροι που εξαρτώνται από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Χημικές ιδιότητες εδάφους Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων Οξύτητα εδάφους (ph) Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ολική περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 1. Κυριότερες ιδιότητες της αργίλου 2. Ποια είναι τα ποιο κοινά ορυκτά της αργίλου. Ποιο θεωρείτε σημαντικότερο. 3. Κατατάξτε τα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Φυτοπροστασία της Ελιάς ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Η ασθένεια του κυκλοκόνιου Γνωστή και ως μαύρισμα ή μουτζούρωμα ευρύτατα διαδεδομένη ασθένεια Συμπτώματα: Καφέ - Σταχτί κηλίδες στα φύλλα Φυλλόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικός οδηγός Με τροφοπενίες θρεπτικών στοιχείων στα κηπευτικά

Ενημερωτικός οδηγός Με τροφοπενίες θρεπτικών στοιχείων στα κηπευτικά Τροφοπενίες θρεπτικών στοιχείων N P K Mg S Mn B Zn Ενημερωτικός οδηγός Με τροφοπενίες θρεπτικών στοιχείων στα κηπευτικά Η Αυθεντία στο Κάλιο και στο Μαγνήσιο 2 Περιεχόμενα: 1. Κεφάλαιο: Εισαγωγή 3 2. Κεφάλαιο:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας. Καινοτομίες στη γεωργία

Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας. Καινοτομίες στη γεωργία Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας Καινοτομίες στη γεωργία Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των αγροτών Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων Αύξηση της παραγωγικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς ρ. Παυλίνα ρογούδη, Αναπληρώτρια Ερευνήτρια ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα Νάουσα, Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές

Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές Ενότητα 1: Εξαρτήματα Ηλεκτρικών Συσκευών Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 2: Μικροβιολογικά Θρεπτικά Υποστρώματα, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα Τρυφινοπούλου Αναστάσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2008 (ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 4Π/2008)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2008 (ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 4Π/2008) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2008 (ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 4Π/2008) Κλάδοι-Ειδικότητες: ΠΕ 14.04 ΓΕΩΠΟΝΩΝ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕ 18.12 ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΚΥΠΡΙΩΤΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ M.Sc., Ph.D. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής Σαν αμειψισπορά θεωρείται η εγκατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι Επώνυµο: Όνοµα: Πατρώνυµο: ΑΜ: Εξάµηνο: Ηµεροµηνία: Θέµα 1. Υπογραµµίσατε ή κυκλώσατε ή γράψετε τη λέξη που δίδει ή συµπληρώνει σωστά την πρόταση. (Μονάδες 3). 1. Μια βιοµηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: 1) Εταιρείες παρασκευής εισαγωγής και αντιπροσώπους Φυτοπροστατευτικών

ΠΡΟΣ: 1) Εταιρείες παρασκευής εισαγωγής και αντιπροσώπους Φυτοπροστατευτικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 21.04.2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ. Πρωτ.: 118259 ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ. /νση :

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΕΨΗ ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ

ΘΡΕΨΗ ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ ΘΡΕΨΗ ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ Για την ανάπτυξη και καρποφορία των καρποφόρων δένδρων πρέπει να καλύπτονται οι ανάγκες αυτών σε θρεπτικά στοιχεία. Τα θρεπτικά στοιχεία προσλαμβάνονται από το έδαφος και από το

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 3: Μελέτες Φωτισμού Εσωτερικών Χώρων Mέθοδος Favie-Οικονομόπουλος Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα