Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο"

Transcript

1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 13: Μη παρασιτικές & μετασυλλεκτικές ασθένειες και μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1

2 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου Τμήμα: Τεχνολόγων Γεωπόνων Τίτλος Μαθήματος: Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 13: Μη παρασιτικές & μετασυλλεκτικές ασθένειες και μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού Όνομα Καθηγητή: Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Βαθμίδα Καθηγητή: Καθηγήτρια Άρτα,

3 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 3

4 Χρηματοδότηση Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο TEI Ηπείρου» έχει χρηματοδοτήσει μόνο την αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. 4

5 Μη παρασιτικές & μετασυλλεκτικές ασθένειες και μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού 5

6 Σκοποί ενότητας Διάκριση των μη παρασιτικών ασθενειών. Διάκριση των μετασυλλεκτικών ασθενειών. Αναφορά έννοιας μυκοτοξινών και ειδών των μυκήτων, που τις παράγουν. Ικανότητα μέτρησης μικροβιακών πληθυσμών στο εργαστήριο. 6

7 Περιεχόμενα ενότητας Μη παρασιτικές ασθένειες (τροφοπενίες). Μετασυλλεκτικές ασθένειες. Μυκοτοξίνες. Μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού. 7

8 Μη παρασιτικές ασθένειες 8

9 Ορισμοί Παρασιτικές ασθένειες (ή μεταδοτικές ή μολυσματικές ή βιοτικές): προκαλούνται από παθογόνους μικροοργανισμούς (μύκητες, βακτήρια, φυτοπλάσματα, φύκη κ.λπ.), φανερόγαμα παράσιτα, ιοί και ιοειδή Μη παραστικές ασθένειες (ή μη μεταδοτικές ή αβιοτικές): προκαλούνται από δυσμενείς για το φυτό φυσικοχημικές συνθήκες περιβάλλοντος ή από γενετικής φύσεως αίτια χωρίς τη μεσολάβηση παρασίτου 9

10 Αίτια μη παρασιτικών ασθενειών (1) Διαταραχές ανόργανης θρέψης Ακραίες τιμές θερμοκρασίας Έλλειψη ή περίσσεια εδαφικής υγρασίας Έλλειψη οξυγόνου Δυσμενείςσυνθήκεςφωτισμού Ακραίες καιρικές συνθήκες (βροχή, άνεμος, χιόνι, ηλεκτρικές εκκενώσεις) Τοξική επίδραση φυτοπροστατευτικών προϊόντων Μηχανικά τραύματα Φυτοτοξικές ουσίες στην ατμόσφαιρα Γενετικές ανωμαλίες 10

11 Αίτια μη παρασιτικών ασθενειών (2) Φυσικοχημικά αίτια δεν δρουν μεμονωμένα, αλλά σε συνδυασμό και πολλές φορές είναι δύσκολος ο διαχωρισμός της επίδρασης του καθενός Βλάβη από μη παρασιτικά αίτια «ανοίγει» το δρόμο στη μόλυνση των φυτών από μικροοργανισμούς, π.χ. αρχική ζημιά σε λεμονιά από παγετό ευνοεί την είσοδο στο παθογόνο Phoma tracheiphila (κορυφοξήρα) Σημαντικότερες μη παρασιτικές ασθένειες οι τροποφενίες: έλλειψη θρεπτικών στοιχείων 11

12 Θρέψη φυτών (1) Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, για την ομαλή ανάπτυξη των φυτών C, O, H: παραλαμβάνονται από τον αέρα Μακροστοιχεία: N, P, K, Ca, Mg (παραλαμβάνονται από το έδαφος) Μικροστοιχεία: Mn, B, Cu, Zn, Mo, Cl, Fe (απαιτούνται σε ίχνη, δηλαδή σε μικρή ποσότητα) 12

13 Θρέψη φυτών (2) Γιαταθρεπτικάστοιχείαπρέπει: Να υπάρχουν στο έδαφος σε αφομοιώσιμη μορφή και σε αναλογία ανταποκρινόμενη στη φυσιολογία του φυτού Να υφίστανται κατάλληλες περιβαλλοντικές και καλλιεργητικές συνθήκες, για την απορρόφηση και μεταφορά τους από το έδαφος στα φυτικά κύτταρα 13

14 Διαταραχές ανόργανης θρέψης Επικράτηση ανισορροπίας της σχετικής αναλογίας των θρεπτικών στοιχείων εντός του φυτού Τροφοπενίες: όταν ο εφοδιασμός του φυτού σε ανόργανα θρεπτικά στοιχεία είναι ανεπαρκής Τοξικότητες: όταν ο εφοδιασμός του φυτού σε ανόργανα θρεπτικά στοιχεία είναι σε περίσσεια 14

15 Παράγοντες που επιδρούν στη διαθεσιμότητα ανόργανης θρέψης Αντίδραση ph στο έδαφος Οξειδοαναγωγική ικανότητα Παρουσία ανόργανων (CO3, PO4, SO4) ή οργανικών ουσιών που τα ανόργανα στοιχεία αντιδρούν προς σχηματισμό δυσδιάλυτων ενώσεων Παρουσία μικροοργανισμών που ανταγωνίζονται στην πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων 15

16 Παράγοντες που επιδρούν στη διαθεσιμότητα ανόργανης θρέψης Δυσμενείς καιρικές συνθήκες (ξηρασία, έντονο ηλιακό φως, υπερβολική υγρασία, υψηλή θερμοκρασία) Μη ορθολογική χρήση λιπασμάτων και φυτοπροστατευτικών προϊόντων Κακή κατεργασία εδάφους Παρασιτικές προσβολές Χρήση ποικιλιών υψηλών αποδόσεων 16

17 Διάγνωση διαταραχών ανόργανης θρέψης Μακροσκοπική παρατήρηση συμπτωμάτων Έλεγχος της αντίδρασης των φυτών στη χορήγηση θρεπτικών στοιχείων Χημική ανάλυση εδάφους και φυτικών ιστών Κυρίως φύλλων (φυλλοδιαγνωστική), γιατί τα ανόργανα θρεπτικά στοιχεία συσσωρεύονται κυρίως στα φύλλα 17

18 Παραδείγματα μη παρασιτικών ασθενειών Τροφοπενίες εσπεριδοειδών Σχετικά εύκολη διάγνωση, λόγω της «τυποποιημένης» εμφάνισης των ειδικών συμπτωμάτων τους στα φύλλα 18

19 Τροφοπενία Fe Εμφανίζεται στα νεαρά φύλλα της κορυφής των βλαστών, τα οποία παρουσιάζουν λεπτό δίκτυο πράσινων νευρώσεων εντός κίτρινου ελάσματος 19

20 Τροφοπενία Ζn Μικρά νεαρά φύλλα με ανορθωμένο έλασμα και εμφανίζουν μεσονεύρια χλώρωση («ψαροκόκκαλο») 20

21 Τροφοπενία Mg Στα παλαιότερα φύλλα, χλώρωση στο μεγαλύτερο μέρος του ελάσματος εκτός μίας περιοχής στη βάση του ελάσματος που παραμένει πράσινη («Σχήμα βέλους ή ανεστραμμένου V») 21

22 Τροφοπενία Mn Μεσονεύρια χλώρωση ακανόνιστου σχήματος (τα νεύρα και μία περιοχή γύρω από αυτά παραμένει πράσινη) 22

23 Μετασυλλεκτικές ασθένειες 23

24 Μετασυλλεκτικές ασθένειες (1) Καλούνται εκείνες που αναπτύσσονται και προκαλούν ζημιές κατάτη συγκομιδή, ταξινόμηση, συσκευασία, μεταφορά στην αποθήκη, αποθήκευση, μεταφορά πάλι για διάθεση και μέχρι την κατανάλωση Αναφέρεται ο όρος «ασθένεια», γιατί τα συγκομιζόμενα φυτικά προϊόντα αποτελούνται από ζωντανούς ιστούς Οι φυτικοί ιστοί των συγκομιζόμενων γεωργικών προϊόντων διαθέτουν μηχανισμούς αντοχής (έστω και μειωμένης) στα παθογόνα αίτια 24

25 Μετασυλλεκτικές ασθένειες (2) Αν και αυτές οι ασθένειες νοείται ότι αναπτύσσονται κυρίως μετά τη συγκομιδή, ωστόσο τα πρώτα στάδια (π.χ. μόλυνση ή πρώτη ανάπτυξη του παθογόνου μέσα στους ιστούς) της ασθένειας μπορεί να έχουν πραγματοποιηθεί στον αγρό Αποφυγή δημιουργίας πληγών κατά τους χειρισμούς βοηθά αρκετά στη μείωση εμφάνισης μετασυλλεκτικών προσβολών 25

26 Αίτια μετασυλλεκτικών ασθενειών Μετά τη συγκομιδή, τα νωπά φυτικά προϊόντα υπόκεινται σε ανεπιθύμητες αλλοιώσεις Φυσικά αίτια: για παράδειγμα οι ακατάλληλες θερμοκρασίες, η απουσία οξυγόνου κ.λπ. Παρασιτικά αίτια: μύκητες και βακτήρια Φυσιολογικά αίτια: για παράδειγμα η δράση ενζύμων του ιδίου του ιστού 26

27 Συμπτώματα μετασυλλεκτικών ασθενειών Μεταχρωματισμοί Κηλίδες Νεκρώσεις Σήψεις Μαρασμός Εκκρίσεις Υπερτροφίες Ατροφίες Παραμορφώσεις Πτώσεις οργάνων 27

28 Τρόπος αντιμετώπισης: Ψύξη (1) Συντομότερη τοποθέτηση συγκομιζόμενων γεωργικών προϊόντων στην πιο χαμηλή θερμοκρασία κατά την οποία, ανάλογα με το προϊόν, δεν έχει δυσμενή επίδραση σε αυτό Ανκαιδενείναιπάνταεφικτό, δεν μάς εξασφαλίζει απόλυτα από τις μετασυλλεκτικές ασθένειες, γιατί: Οιτρέχουσεςσυνθήκεςεμπορίαςεκθέτουντοακατέργαστο προϊόν σε συνθήκες περιβάλλοντος λίγο πριν την κατανάλωση Στις χαμηλές θερμοκρασίες ίσως απουσία συμπτωμάτων, όταν εκτεθούν όμως για λίγες ώρες στη θερμοκρασία περιβάλλοντος μπορεί να αλλοιωθούν ολοκληρωτικά 28

29 Τρόπος αντιμετώπισης: Ψύξη Ανκαιδενείναιπάνταεφικτό, δεν μάς εξασφαλίζει απόλυτα από τις μετασυλλεκτικές ασθένειες, γιατί: Μερικά προϊόντα (π.χ. λεμόνια) δεν αντέχουν στις χαμηλές θερμοκρασίες Προϊόντα (π.χ. μήλα, σταφύλια) αντέχουν στους 0 2 o C(δεν επιτρέπεται ανάπτυξη μυκήτων), αλλάμπορείναπαραμείνουν για μήνες και έτσι κάποιοι μύκητες (π.χ. Botrytis cinerea, Penicillium expansum) να αναπτύσσονται έστω και με βραδύ ρυθμό και να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές 29

30 Παθογόνα μετασυλλεκτικών ασθενειών Παράσιτα πληγών: εισέρχονται σε καρπούς μέσω πληγών που υπάρχουν στο φλοιό τους (π. χ. Alternaria spp,botrytis cinerea, Monilia fructigena, Penicillium expansum, Rhizoctonia nigricans) Παράσιτα φυσιολογικής διείσδυσης: αποικίζουν τους καρπούς μέσω των φυσικών ανοιγμάτων, όπως φακίδια, ποδίσκος κ.ά. (π. χ. Botrytis cinerea, Gloeosporium album, Trichothecium roseum) Παράσιτα ενεργού διείσδυσης: δύνανται να «τρυπήσουν» την επιδερμίδα των καρπών με μηχανικό ή ενζυματικό τρόπο 30

31 Σημαντικότερα παθογόνα μετασυλλεκτικών ασθενειών Δευτερομύκητες: Fusarium, Botrytis, Alternaria, Penicillium, Botrytis cinerea, Aspergillus Ωομύκητες: Pythium, Phytophthora Ζυγομύκητες: Rhizopus, Mucor Ασκομύκητες: Venturia (ατελής μορφή Fusicladium) Βακτήρια: Erwinia, Pseudomonas Μερικά από τα παραπάνω παθογόνα δύνανται να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές και στον αγρό (π.χ. Botrytis cinerea στα σταφύλια) 31

32 Alternaria Καστανόμαυρες σήψεις (και προσυλλεκτικά) Είσοδος παθογόνου μέσω πληγών, φυσικών ανοιγμάτων, απευθείας διάτρηση 32

33 Fusarium Ροζ ή κίτρινες κηλιδώσεις σε λαχανικά Μόλυνση πριν τη συγκομιδή, αλλά ορατά συμπτώματα στην αποθήκη Γνωστή ως ξηρή σήψη κονδύλων πατάτας 33

34 Botrytis Γκριζοκάστανες σήψεις Προσβάλλει σχεδόν όλους τους νωπούς καρπούς (αχλάδια, μήλα, σταφύλια), λαχανικά (τομάτα, αγγούρι, μαρούλι) και βολβούς (κρεμμύδι, καρότο, σκόρδο) 34

35 Geotrichum Ξινή σήψη σε καρπούς εσπεριδοειδών και διάφορα λαχανικά (τομάτα, καρότο κ.ά. Σχίσιμο φλοιού με αποκάλυψη λευκούχνουδωτού μυκηλίου 35

36 Sclerotinia Μαλακέςκαιυδαρείςσήψειςσελεμόνια, λαχανικά Λευκό βαμβακώδες μυκήλιο 36

37 Gloeosporium Φακιδιακή σήψη, κυρίως στα μήλα 37

38 Μαύρησήψησελαχανικά Λευκήεξάνθισημεμαύρες καρποφορίες Rhizopus 38

39 Aspergillus (1) Μετασυλλεκτικές σήψεις σπόρων σιτηρών & ψυχανθών Μεταχρωματισμός, θάνατος εμβρύου, παραγωγή μυκοτοξινών 39

40 Aspergillus (2) 40

41 Υγρές βακτηριακές σήψεις Βακτηριακά γένη: Erwinia & Pseudomonas Προσβολή ξεκινά από τον αγρό Προσβολή εκδηλώνεται με μικρές υδατώδεις κηλίδες, που μεγαλώνουν γρήγορα Προσβεβλημένοι ιστοί καθίστανται υδαρείς και πολτώδεις Προσβάλλονται σχεδόν όλα τα κηπευτικά Διασπορά βακτηριακών κυττάρων με τα εργαλεία, ρούχα, προσβεβλημένο φυτικό ιστό 41

42 Υγρές βακτηριακές σήψεις πατάτα Erwinia Καθαρή καλλιέργεια Psedomonas 42

43 Μυκοτοξίνες 43

44 Μυκοτοξίνες (1) Τοξικές ουσίες, που παράγονται από μύκητες και προκαλούν μυκοτοξινώσεις Πρόκληση δηλητηριάσεων μετά από κατανάλωση προσβεβλημένων προϊόντων από ορισμένους μύκητες Ανίχνευση μυκοτοξινών σε αποθηκευμένα προϊόντα είναι συχνή, αλλά τις περισσότερες φορές δεν ξεπερνά τα επιτρεπόμενα όρια Σημαντικοί μύκητες που παράγουν μυκοτοξίνες: Aspergillus, Penicillium, Fusarium 44

45 Μυκοτοξίνες (2) Αφλατοξίνες: Παράγονται από τους Aspergillus; ανιχνεύονται σε σπόρους σιτηρών και οσπρίων σε χαμηλές συνήθως συγκεντρώσεις (<50ppb) Μυκοτοξίνες φουζαρίου (π.χ. φουμονισίνες, τριχοθηκίνες, ζεαραλόνη): κυρίωςσεαραβόσιτο Μυκοτοξίνες πενικιλλίου (π.χ. πατουλίνη): κυρίως σε ρύζι, μήλα 45

46 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (1) «Αλλοιώσεις», αποκλίσεις δηλαδή από από την κανονική κατάσταση ποιότητας ως προς την εμφάνιση, χρώμα, οργανοληπτικά) του προϊόντος Μπορεί να οφείλονται: Περιβαλλοντικοί Παράγοντες: θερμοκρασία, υγρασία, φωτισμός Προ συλλεκτικοί χειρισμοί: λίπανση, κλάδευμα, άρδευση 46

47 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (2) Κατηγορίες καταπονήσεων Θερμική: επίδραση υψηλών θερμοκρασιών, ζημιές από παγετό Ατμοσφαιρική: μειωμένο O 2, αυξημένο CO 2, παρουσία αιθυλενίου Θρεπτική: έλλειψη θρεπτικών στοιχείων Χημική: διαφυγή αμμωνίας, διφαινυλαμίνη Άγνωστα αίτια: εξωτερικές & εσωτερικές αλλοιώσεις καρπών 47

48 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (3) Ζημιά από φρέον Ζημιά από χλωριούχο ασβέστιο Ζημιά από αμμωνία 48

49 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (4) Υδαρής σήψη: οι εσωτερικοί χιτώνες παρουσιάζουν αλλοιωμένο χρώμα και κηλίδες, λόγω χαμηλών θερμοκρασιών και κακών συνθηκών αποθήκευσης Μαύρη καρδιά: έντονη αναπνοή και το οξυγόνο δεν εισδύει στο κέντρο του κονδύλου 49

50 Μετασυλλεκτικές διαταραχές στη φυσιολογία του προϊόντος (5) Πικρή κηλίδωση: «βρεγμένη» επιδερμίδα αρχικά, καστανή μεταγενέστερα. Κηλίδες ελαφρώς βυθισμένες (ίσως λόγω χαμηλής συγκέντρωσης Ca) Επιφανειακό έγκαυμα: «ζεμάτισμα» επιδερμίδας του καρπού (π.χ. υψηλή θερμοκρασία και χαμηλή σχετική υγρασία), η οποίακαφετιάζει 50

51 Μέθοδοι εκτίμησης μικροβιακού πληθυσμού 51

52 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (1) Μικροσκοπική μέτρηση των μικροβιακών κυττάρων Χρήση του αιματοκυττόμετρου ή αντικειμενοφόρου πλάκας Neubauer ή Petroff Hausser Μέτρηση ολικού αριθμού κυττάρων (ζωντανά & νεκρά) στην καλλιέργεια 52

53 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (1) Μικροσκοπική μέτρηση των μικροβιακών κυττάρων Αιματοκυτταρόμετρο είναι αντικειμενοφόρος πλάκα, που φέρει πλέγμα από χαραγές και από πάνω τοποθετείται ειδική καλυπτρίδα, ώστε μεταξύ πλάκας και οι χαραγών να δημιουργούν διαμερίσματα συγκεκριμένου όγκου Τοποθέτηση σταγόνας υγρής μικροβιακής καλλιέργειας τοποθετείται στο κέντρο της πλάκας και από πάνω στερεώνεται η καλυπτρίδα και έτσι «παγιδεύεται» συγκεκριμένος (γνωστός) όγκος καλλιέργειας Μικροσκοπική παρατήρηση & καταμέτρηση κυττάρων, ώστε με τις κατάλληλες αριθμητικές αναγωγής να προσδιοριστεί ο αριθμός των μικροβιακών κυττάρων της αρχικής καλλιέργειας 53

54 Αιματοκυττόμετρο Neubauer (1) οπτικό πεδίο στο μικροσκόπιο Τετράγωνο 1: 1 mm x 1 mm = 1 mm 2 (επιφάνεια) και 1 mm 2 x 0,1 mm = 0,1 mm 3 = 1 x 10-4 ml (όγκος) Συγκέντρωση καλλιέργειας: σύνολο κυττάρων που μετρήθηκαν x Τετράγωνο 2: 0,25 mm x 0,25 mm = 0,0625 mm 2 (επιφάνεια) και 0,0625mm 2 x 0,1 mm = 6,25 x 10-3 mm 3 = 6,25 x 10-6 ml Συγκέντρωση καλλιέργειας: σύνολο κυττάρων που μετρήθηκαν x

55 Αιματοκυττόμετρο Neubauer (2) οπτικό πεδίο στο μικροσκόπιο 55

56 Αιματοκυττόμετρο Neubauer (3) Μειονεκτήματα Απουσία διαχωρισμού νεκρών ζωντανών κυττάρων Μικρού μεγέθους κύτταρα δεν είναι ευδιάκριτα Απαιτείται μικροσκόπιο αντίθετης φάσης, όταν τα κύτταρα δεν είναι βαμμένα Κύτταρα που κινούνται είναι δύσκολο να μετρηθούν Σε αραιές καλλιέργειες (π.χ. λιγότερο από 10 6 κύτταρα/ml) δεν ενδείκνυται ως μέθοδος 56

57 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (2) Εκτίμηση αριθμού βιώσιμων κυττάρων (δείκτης βιωσιμότητας) Μέτρηση αριθμού κυττάρων, τα οποία είναι ικανά να πολλαπλασιαστούν και να δώσουν νέα θυγατρικά κύτταρα Μέθοδος: μέτρηση μόνο των κυττάρων, που σχηματίζουν αποικίες σε κατάλληλοστερεόθρεπτικόυλικό Παραδοχή μεθόδου: κάθε βιώσιμο κύτταρο μπορεί να δώσει μία αποικία Τρόποι εφαρμογής μεθόδου: α) με επίστρωση του υγρού δείγματος (εμβολίου) στην επιφάνεια του στερεού θρεπτικού υλικού, β) με ενσωμάτωση του υγρού δείγματος (εμβολίου) στη μάζα του στερεού θρεπτικού υλικού 57

58 Εκτίμηση αριθμού βιώσιμων κυττάρων Συνήθως απαιτείται αραίωση του δείγματος πριν την επίστρωσή του στο τρυβλίο 58

59 Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων (υγρές καλλιέργειες) Παράγοντας αραίωσης είναι το αντίστροφο της αραίωσης και κατά την επίστρωση στο τρυβλίο (διασπορά κυττάρων) ίσως γίνει επιπλέον αραίωση Μειονεκτήματα: Πιθανά στατιστικά σφάλματα, όχι γρήγορη,«δυσκολία/ ανωμαλία» καταμέτρησης επί τρυβλίου Πλεονεκτήματα: ευρεία εφαρμογή, υψηλή ευαισθησία, ευχέρεια επιλεκτικής μέτρησης μικροβιακών ομάδων 59

60 Μέθοδος διαδοχικών αραιώσεων αποικίες Όταν είναι πολύ υψηλός ο μικροβιακός πληθυσμός, ώστε να είναι μη μετρήσιμος αριθμός αποικιών, και έτσι απαιτείται πρώτα να αραιωθεί αρκετά η καλλιέργεια Διαδοχικές (συνήθως δεκαδικές) αραιώσεις από την αρχική καλλιέργεια, ώστε τελικά να περιέχονται μόνο κύτταρα (αξιόπιστες μετρήσεις στατιστικά και να μπορούν παράλληλα οι αποικίες στο τρυβλίο να μετρηθούν) στο 0.1 ml ήστο1 ml, που θα χρησιμοποιηθεί για τον εμβολιασμό του στερεού υλικού Τελικός εμβολιασμός των τρυβλίων γίνεται είτε με επίστρωση (συνήθως 0,1 ml εμβόλιο), είτε με ενσωμάτωση (συνήθως 1 ml εμβόλιο) Ακολουθεί επώαση για 1 2 ημέρες σε κατάλληλες συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των μικροοργανισμών και σχηματισμού αποικιών Μέτρηση αποικιών στο τρυβλίο και με τις κατάλληλες αναγωγές υπολογίζεται ο αριθμός των μικροβιακών κυττάρων που υπήρχαν σε ένα ml της αρχικής 60 καλλιέργειας

61 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΑΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (4) Μέθοδος ηθμομεμβράνης (διήθηση): διήθηση δείγματος μέσω μεμβράνης (ηθμός ή φίλτρο) αποστειρωμένης, η οποία έχει αρκετά μικρούς σε μέγεθος πόρους (συνήθως 0.45 μm), ώστε να συγκρατεί τα μικροβιακά κύτταρα Τοποθέτηση μεμβράνης επί κατάλληλου στερεού θρεπτικού υλικού Τα κύτταρα που έχουν συγκρατηθεί στη μεμβράνη, αφού επωασθούν σχηματίζουν αποικίες και καταμετρούνται 61

62 Μέθοδος ηθμομεμβράνης (διήθηση) Πλεονεκτήματα Επιτρέπει την εξέταση μεγάλου όγκου δείγματος Αρκετά γρήγορη και οικονομική Αρκετά αποτελεσματική για τη μέτρηση μικροβιακών κυττάρων σε δείγματα με μικρό αριθμό τους Μειονεκτήματα Δεν εφαρμόζεται σε δείγματα υψηλού ιξώδους, λόγω του ότι η μεμβράνη φράζει εύκολα Δε εφαρμόζεται σε δείγματα με υψηλή περιεκτικότητα σε βαρέα μέταλλα και φαινολικές ουσίες, διότι οι ουσίες αυτές συγκρατούνται από τη μεμβράνη και η αυξημένη συγκέντρωσή τους παρεμποδίζει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών 62

63 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΕΜΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (1) Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Μέτρηση οπτικής πυκνότητας (απορρόφησης) του εναιωρήματος καλλιέργειας με τη χρήση του φωτομέτρου ή φασματοφωτομέτρου Σε μονοκύτταρους μικροοργανισμούς, η απορρόφηση είναι ανάλογη του αριθμού των κυττάρων Απαιτείται η κατασκευή μιας πρότυπης καμπύλης, που να συσχετίζει μια άμεση μέτρηση του αριθμού των κυττάρων (μικροσκοπική ή δείκτη βιωσιμότητας) με την έμμεση μέτρηση (θολερότητα) 63

64 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Α. Υγρή καλλιέργεια βακτηρίου («θολερός» σωλήνας), στην οποία είχε εμβολιασθεί στο κατάλληλο θρεπτικό υλικό και έχει αναπτυχθεί μετά από 2 ημέρες επώασης στις κατάλληλες συνθήκες Β. Θρεπτικό υλικό που δεν έχει εμβολιασθεί κάποιος μικροοργανισμός και έτσι παραμένει διαυγές 64

65 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Μικροβιακά κύτταρα υγρής καλλιέργειας έχουν την ιδιότητα να δημιουργούν «φράγμα» στηδιέλευσητωνακτινώντουφωτόςπου διαπερνά το υλικό και να τις ανακλούν Έτσι υφίσταται εμφάνιση θολότητας στο υγρό υλικό, όταν ο αριθμός των κυττάρων είναι αρκετά μεγάλος Εντός ορισμένων ορίων, μετρώντας αυτή τη θολότητα (ήτοι, την απορρόφηση φωτός) στην υγρή καλλιέργεια, υπολογίζεται ο αριθμός των κυττάρων της μιας και είναι ανάλογη (η απορρόφηση) του αριθμού των κυττάρων που περιέχονται στο εναιώρημα Όργανο μέτρησης θολότητας: φωτόμετρο ή φασματοφωτόμετρο ή σπεκτοφωτόμετρο 65

66 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Αρχή λειτουργίας: το ποσοστό του φωτός που απορροφάται, καθώς αυτό περνάει μέσα από ένα μέσο Ποσότητα της υγρής καλλιέργειας τοποθετείται σε ένα ειδικό σωλήνα (κιβέτα) και πηγή φωτός στο φωτόμετρο εκπέμπει ακτίνες φωτός, οι οποίες κατευθύνονται και διαπερνάνε τη μικροβιακή καλλιέργεια στην κυβέτα Μέρος αυτών των ακτίνων δεν καταφέρνουν να διαπεράσουν το δείγμα γιατί απορροφώνται από τα μικροβιακά κύτταρα (απορρόφηση Α, Absorbance), ενώ οι ακτίνες που καταφέρνουν να διαπεράσουν το δείγμα καταγράφονται από το όργανο και εκφράζουν τη διαπερατότητα (Transmittance T) του δείγματος 66

67 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Αρχή λειτουργίας: στο φωτόμετρο εμφανίζονται οι ενδείξεις Τ & Α (λέγεται και οπτική πυκνότητα (Optical Density, OD); Όσο περισσότερα κύτταρα υπάρχουν στο δείγμα, τόσο περισσότερο φως παγιδεύεται από τα κύτταρα μεαποτέλεσμαητιμήτηςαπορρόφησηςπουδείχνειησυσκευήνααυξάνει (ενώ η τιμή της διαπερατότητας μειώνεται) Φίλτρο επιτρέπει μόνο στις ακτίνες συγκεκριμένου μήκους κύματος να κατευθυνθεί στο δείγμα Στην περίπτωση που επιθυμείται η μέτρηση της θολότητας σε μια υγρή μικροβιακή καλλιέργεια, το μήκος κύματος που επιλέγεται είναι τα 600 nm γιατί σε αυτό το μήκος κύματος παρατηρείται το μέγιστο της απορρόφησης των κυττάρων 67

68 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων 68

69 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Μέτρηση θολότητας (απορρόφηση φωτός συνήθως 600 nm) δεν δίνει τον αριθμό των μικροβιακών κυττάρων που υπάρχουν στην καλλιέργεια Μικροβιακός πληθυσμός υπολογίζεται έμμεσα από την μέτρηση της απορρόφησης μέσω της καμπύλης αναφοράς (ή πρότυπη καμπύλη), που να συσχετίζει την απορρόφηση φωτομέτρου με τον αριθμό των κυττάρων Δημιουργία αυτής της καμπύλης μέσω άλλης μεθόδου μέτρησης κυττάρων, π.χ. αιματοκυτταρόμετρο, και σε κάθε γνωστό αριθμό μικροβιακών κυττάρων μετράται και η απορρόφηση σε μήκος κύματος 600 nm Πρότυπη καμπύλη (ευθεία) συσχετίζει αυτούς τους δύο παράγοντες (στον άξονα των Χ είναι ο αριθμός των μικροβιακών κυττάρων και στον άξονα των Ψ η απορρόφηση) και παρέχει τη δυνατότητα υπολογισμού του αριθμού των κυττάρων του συγκεκριμένου μικροοργανισμού σε μία υγρή καλλιέργεια (ή σε οποιαδήποτε αραίωση αυτής), μετρώντας απλά την απορρόφηση (Α600) με τη βοήθεια του φωτομέτρου 69

70 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος μικροβιακών κυττάρων Α: Πρότυπη καμπύλη συσχέτισης της απορρόφησης φωτός μια μικροβιακής καλλιέργειας με τον αριθμό μικροβιακών κυττάρων ανά ml της καλλιέργειας Β: χρήση της καμπύλης για τον προσδιορισμό του αριθμού των μικροβιακών κυττάρων που υπάρχουν σε 1 ml μιας καλλιέργειας 70

71 Μέτρηση «θολότητας» αιωρήματος Μειονεκτήματα: μικροβιακών κυττάρων λιγότερο ευαίσθητη σε σχέση με τον αριθμό των βιώσιμων κυττάρων μετράει ζωντανά και νεκρά κύτταρα Ανεφάρμοστη για τη μέτρηση μυκήτων που φτιάχνουν μυκήλιο και σε μικροοργανισμούς με μεγάλα κύτταρα (π.χ. πρωτόζωα), γιατί προκαλούν ανομοιόμορφη διάθλαση φωτός Πλεονεκτήματα: απλή, εύκολη, γρήγορη και οικονομική 71

72 Εκτίμηση μικροβιακού πληθυσμού ΕΜΜΕΣΟΙ μέθοδοι μέτρησης (2) Μέτρηση ξηρού βάρους μικροβιακής καλλιέργειας Συλλογή μικροβιακών κυττάρων με φυγοκέντρηση και υπολογισμός του βάρους τους Ποσότητα του υγρού μέσου παγιδεύεται στο ίζημα των κυττάρων με αποτέλεσμα η μέτρηση να μην αντιστοιχεί πράγματι στο καθαρό βάρος τους Πρόβλημα μπορεί να ξεπεραστεί λαμβάνοντας το ξηρό βάρος του ιζήματος που λαμβάνεται με τη φυγοκέντρηση, μέσω της τοποθέτησης του σε ξηρό κλίβανο υψηλής θερμοκρασίας, στο οποίο και απομακρύνεται η υγρασία και ακολουθεί ζύγιση Ξηρό βάρος μικροβιακών κυττάρων προσδιορίζει τη βιομάζα αυτών Εφαρμογή κυρίως σε μικροοργανισμούς με μεγάλα κύτταρα, καθώς και σε μύκητες με μυκήλιο 72

73 Ανάγκες για την καλλιέργεια μ/ο Αερόβιοι: ανακίνηση, γιατί το Ο2 είναι δυσδιάλυτο στο νερό και δεν ανανεώνεται γρήγορα Αναερόβιοι: πλήρης απουσία Ο2 (ερμητικό κλείσιμο των φιαλών, αναγωγικοί παράγοντες, ανοξικό δοχείο GasPack, βρασμός θρεπτικού υλικού, ανοξικοί θάλαμοι) Για το χειρισμό και την επώαση καλλιεργειών υπό ανοξικές συνθήκες; (α) ανοξικό δοχείο, (β) ανοξικός θάλαμος 73

74 Βιβλιογραφία Ανώνυμος, Εργαστηριακές σημειώσεις Φυτοπαθολογίας. Εκδόσεις Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 45 σελ. Ζωάκη-Μαλισιόβα Δ., Εργαστήρια Φυτοπροστασίας Ι. Εκδόσεις ΤΕΙ Ηπείρου, 93 σελ. Ζωάκη-Μαλισιόβα Δ., Μαθήματα Φυτοπροστασίας Ι. Διδακτικές σημειώσεις, Εκδόσεις ΤΕΙ Ηπείρου, 121 σελ. Ηλιόπουλος Α.Γ., Γενική Φυτοπαθολογία. Εκδόσεις Έμβρυο, 296 σελ. Τζάμος Ε.Κ., Φυτοπαθολογία. Εκδόσεις Σταμούλης, 557 σελ. 74

75 Σημείωμα Αναφοράς Copyright Τεχνολογικό Ίδρυμα Ηπείρου. Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα. Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο. Μη παρασιτικές & Μετασυλλεκτικές ασθένειες. Έκδοση: 1.0. Άρτα, Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: <http://eclass.teiep.gr/courses/texg101/> 75

76 Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές [1] ή μεταγενέστερη. Εξαιρούνται τα αυτοτελή έργα τρίτων π.χ. φωτογραφίες, Διαγράμματα κ.λπ., τα οποία εμπεριέχονται σε αυτό και τα οποία αναφέρονται μαζί με τους όρους χρήσης τους στο «Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων». Ο δικαιούχος μπορεί να παρέχει στον αδειοδόχο ξεχωριστή άδεια να χρησιμοποιεί το έργο για εμπορική χρήση, εφόσον αυτό του ζητηθεί. [1] nc nd/4.0/deed.el 76

77 Τέλος Ενότητας Επεξεργασία: ρ Αντωνόπουλος ημήτριος Γεωπόνος-Φυτικής Παραγωγής ΓΠΑ Γεωπόνος-Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας ΓΠΑ ΕΠΠΑΙΚ ΑΣΠΑΙΤΕ Μ Ε (MPhil) Φυτοπροστασίας ΓΠΑ Μ Ε (MSc) Ασφάλειας Τροφίμων WUR (PhD) Φυτοπαθολογίας ΓΠΑ Μετα- (Post-Doc) Φυτοπαθολογίας NCSU USA Μετα- (Post-Doc) Φυτοπαθολογίας ΓΠΑ-ΙΚΥ Άρτα,

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 7: Chromista (Peronosporaceae) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp.

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp. ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp. Rhizoctonia spp. R. solani τέλεια μορφή Βασιδιομύκητας Thanatephorus cucumeris ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 13 η : Αποθήκευση, Μετασυλλεκτική Συντήρηση. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ.

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 13 η : Αποθήκευση, Μετασυλλεκτική Συντήρηση. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Τμήμα: Ενότητα 13 η : Αποθήκευση, Μετασυλλεκτική Συντήρηση ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Παράγοντες που επηρεάζουν τη μετασυλλεκτική ζωή των κηπευτικών

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 1: Εισαγωγή Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 9 η : Σήψεις ριζών και στελέχους σιτηρών Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 7 η : Τήξεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών Sclerotinia spp. - Rhizopus spp. κλάση: Ascomycetes θαλλός: πολυκύτταρο μυκήλιο προαιρετικά παράσιτα ή προαιρετικά σαπρόφυτα εγγενής αναπαραγωγή: ασκοί, ελεύθεροι ή σε καρποφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 1 η Εισαγωγή (μέρος α) Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 1 η Εισαγωγή (μέρος α) Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Θρέψη Φυτών Ενότητα 1 η Εισαγωγή (μέρος α) Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Στόχοι ενότητας 1. Περιγραφή της ύλης του μαθήματος. 2. Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 4 ο Εργαστήριο: Αδρομυκώσεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 12 η : Σηψιρριζίες- Σήψεις λαιμού καπνού Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία

Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία Ενότητα 13 : Γεωργία Ακριβείας, η Γεωργία του Μέλλοντος Επισκόπηση Μαθήματος Μελετίου Γεράσιμος 1

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5 ο Εργαστήριο: Τήξεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικά Φάρμακα ΙΙΙ

Γεωργικά Φάρμακα ΙΙΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Φωτομετρία Ουρανία Μενκίσογλου-Σπυρούδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 7 η : Εγκατάσταση Καλλιέργειας. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 7 η : Εγκατάσταση Καλλιέργειας. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Ενότητα 7 η : Εγκατάσταση Καλλιέργειας Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Εγκατάσταση νέας λαχανοκομικής καλλιέργειας Απευθείας σπορά Μεταφύτευση σποροφύτων

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 9: Προνύμφες & νύμφες των ολομετάβολων εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 3: Μέθοδοι εμβολιασμούασηπτικές συνθήκες Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Εργαστήριο. Ενότητα 5 η : Εμβολιασμός κηπευτικών ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ. Τμήμα: Διδάσκοντες:

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Εργαστήριο. Ενότητα 5 η : Εμβολιασμός κηπευτικών ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ. Τμήμα: Διδάσκοντες: ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Εργαστήριο Ενότητα 5 η : Εμβολιασμός κηπευτικών Τμήμα: Διδάσκοντες: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ ΣΑΒΒΑΣ, Χ ΠΑΣΣΑΜ Εμβολιασμός κηπευτικών Εμβολιασμός κηπευτικών Σημασία εμβολιασμού στη

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών Pythium spp. Phytophthora spp. κλάση: Oomycetes θαλλός: κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση κυτταρικά τοιχώματα με κυτταρίνη αντί για χιτίνη σαπρόφυτα παράσιτα περιβάλλον:

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 14 η : Πρώτη Επανάληψη (Β Μέρος) Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών κλάση: Deuteromycetes θαλλός: πολυκύτταρο μυκήλιο σαπρόφυτα παράσιτα αναπαραγωγή: κυρίως αγενώς (ατελής μορφή) τέλεια μορφή: Ασκομύκητες (κυρίως), Βασιδιομύκητες τάξη: Moniliales

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 9 η : Άρδευση Λαχανικών. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 9 η : Άρδευση Λαχανικών. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Ενότητα 9 η : Άρδευση Λαχανικών Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Τρόποι άρδευσης λαχανοκομικών καλλιεργειών Άρδευση με αυλάκια Άρδευση με καταιονισμό

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 21 η : Κηλιδώσεις φύλλων μηδικής - Ασκοχυτώσεις ψυχανθών Αναστασία Λαγοπόδη

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 7 : Λάρυγγας (Μέρος Α ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 9 : Φυσιολογία φωνής (Μέρος Α ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 10 : Φυσιολογία φωνής (Μέρος Β ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 2 : Περιγραφή του ωτός Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 12 η : Διαλογή, Συσκευασία Κηπευτικών. Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ.

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 12 η : Διαλογή, Συσκευασία Κηπευτικών. Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Ενότητα 12 η : Διαλογή, Συσκευασία Κηπευτικών Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Μετασυλλεκτικά χαρακτηριστικά λαχανικών Είναι πολύ φθαρτά Έχουν σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 1 : Ακουστική οδός Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 3: Η Απαρίθμηση του Μικροβιακού Πληθυσμού στα Τρόφιμα, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 7 ο Εργαστήριο: Ασθένειες φυλλώματος και σήψεις κόκκων Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 6 : Στοματική κοιλότητα - Φάρυγγας (Μέρος Β ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικά Δίκτυα Αρδεύσεων

Ατομικά Δίκτυα Αρδεύσεων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3 : Εξατμισοδιαπνοή Ευαγγελίδης Χρήστος Τμήμα Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Μικροβιακή αύξηση Σε καθαρές καλλιέργειες: η σύνθεση των μακρομορίων ενός μο εξαρτάται από τον ρυθμό που αυξάνεται και τη φύση των συνθηκών αύξησης (π.χ. την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 3. Περονόσποροι

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 3. Περονόσποροι ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 3. κλάση: Oomycetes θαλλός: κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση κυτταρικά τοιχώματα με κυτταρίνη αντί για χιτίνη σαπρόφυτα παράσιτα

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΧΘΡΩΝ ΣΕ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΕΩΝΕΣ 1. ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών κλάση: Oomycetes θαλλός: κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση κυτταρικά τοιχώματα με κυτταρίνη αντί για χιτίνη σαπρόφυτα παράσιτα περιβάλλον: υψηλή υγρασία αγενής αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοδυναμική. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα. Πίνακες Νερού σε κατάσταση Κορεσμού. Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής

Θερμοδυναμική. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα. Πίνακες Νερού σε κατάσταση Κορεσμού. Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Πίνακες Νερού σε κατάσταση Κορεσμού Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής Διπλ. Ναυπηγός Μηχανολόγος Μηχανικός M.Sc. Διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 5 : Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας (Μέρος Α ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 8: Μικροβιολογική Ανάλυση Νερού, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα Τρυφινοπούλου Αναστάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 8: Αντιμικροβιακα Εμπόδια Βιολογικές Δομές, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟ. Μέταλλα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟ. Μέταλλα ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟ Μέταλλα Τα μέταλλα αποτελούν μία από τις τρεις βασικές κατηγορίες διαχωρισμού των στοιχείων του περιοδικού συστήματος. Οι δύο άλλες κατηγορίες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής

Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής Ενότητα 4: Τοποθέτηση d ηλεκτρονίων σε οκτάεδρα Σύμπλοκα Περικλής Ακρίβος Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδη Νοσήματα Υγιεινή Αγροτικών Ζώων

Λοιμώδη Νοσήματα Υγιεινή Αγροτικών Ζώων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λοιμώδη Νοσήματα Υγιεινή Αγροτικών Ζώων Ενότητα 1 : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΛΟΙΜΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΥΓΙΕΙΝΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ιωάννης Σκούφος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 23 η : Τρίτη Επανάληψη Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής

Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής Ενότητα 6: Προσδιορισμός δ0 σε οκτάεδρα σύμπλοκα Περικλής Ακρίβος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Εργαστήριο

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Εργαστήριο ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Εργαστήριο Ενότητα 4 η : Βλαστικότητα σπόρων λαχανικών Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Βλαστικότητα σπόρων Η εκατοστιαία αναλογία των σπόρων που

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια: Κλιματικοί παράγοντες Εδαφικοί παράγοντες (δυσμενείς συνθήκες υγρασίας, έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων)

Αίτια: Κλιματικοί παράγοντες Εδαφικοί παράγοντες (δυσμενείς συνθήκες υγρασίας, έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων) ΜΗ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Αίτια: Κλιματικοί παράγοντες Εδαφικοί παράγοντες (δυσμενείς συνθήκες υγρασίας, έλλειψη ή περίσσεια θρεπτικών στοιχείων) Ατμοσφαιρικοί ρυπαντές Ασθένειες που προκαλούνται από κλιματικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΟΣ I ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ Α) Γενικά...21 B) Βιολογικοί Παράγοντες οι οποίοι συντελούνστην Υποβάθμιση της Ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 19 η : Πυρικουλάρια ρυζιού Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρο-Ιστοκαλλιέργεια

Κυτταρο-Ιστοκαλλιέργεια Κυτταρο-Ιστοκαλλιέργεια Ενότητα 9 η Παραγωγή βιοδραστικών ουσιών (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Σ. Κίντζιος Τμήμα: Βιοτεχνολογίας Στόχοι ενότητας 1. In vitro παραγωγή φαρμακευτικών και βιοδραστικών ουσιών.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία

Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία Ενότητα 1 : Εισαγωγή Μελετίου Γεράσιμος 1 Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ Δέρμα Φθορά-Συντήρηση Στους ιστορικούς χρόνους: Δερμάτινα ρούχα με ή χωρίς γούνα. Υποδήματα. Διάφορα ενδυματολογικά αξεσουάρ (ζώνες, καπέλα κτλ). Τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Υδροχημεία Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση των οξειδοαναγωγικών φαινομένων, δυναμικό οξειδοαναγωγής Κατανόηση της διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία Σκληρών Οδοντικών Ιστών

Παθολογία Σκληρών Οδοντικών Ιστών Παθολογία Σκληρών Οδοντικών Ιστών Ενότητα: Ιστοποθολογικές μεταβολές κατά τη διάρκεια της τερηδόνας. Ραχιώτης Χρήστος Οδοντιατρική Σχολή Ιστοποθολογικές μεταβολές κατά τη διάρκεια της τερηδόνας Κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 9 η ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΥΞΗΣΗ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 9 η ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΥΞΗΣΗ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 9 η ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΑΥΞΗΣΗ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία και διαχείριση στερεών αποβλήτων

Επεξεργασία και διαχείριση στερεών αποβλήτων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επεξεργασία και διαχείριση στερεών αποβλήτων Ενότητα 10: Τελική διάθεση Ταφή. Μουσιόπουλος Νικόλαος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 4: Μελέτη ISO Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 4: Μελέτη ISO Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 4: Μελέτη Κουππάρης Μιχαήλ Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας 5.7. ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (1) 5.7.1. Το Εργαστήριο πρέπει να διαθέτει σχέδιο και διαδικασία δειγματοληψίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων

Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 7: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 11 η Ενότητα Επίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1855 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 5 Ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 3: Έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 3: Έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 3: Έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων Δρ.Ευσταθία Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Το περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Κόστους Ενότητα 12: Λογισμός Κόστους (2)

Λογιστική Κόστους Ενότητα 12: Λογισμός Κόστους (2) Λογιστική Κόστους Ενότητα 12: Λογισμός Κόστους (2) Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. 6 ο Μάθημα: Διαστήματα Εμπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Στατιστική. 6 ο Μάθημα: Διαστήματα Εμπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στατιστική 6 ο Μάθημα: Διαστήματα Εμπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΣΗΕ Λαμπρίδης Δημήτρης Κατσανού Βάνα Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΣΗΕ Λαμπρίδης Δημήτρης Κατσανού Βάνα Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΣΗΕ Λαμπρίδης Δημήτρης Κατσανού Βάνα Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Θεωρία

Γενική Φυτοπαθολογία Θεωρία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Θεωρία Ενότητα 3: Σημειολογία Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Ενότητα 5 η Άσκηση Συγχώνευση & απαρίθμηση Διδάσκων Χρήστος Ζαρολιάγκης Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Πατρών Email: zaro@ceid.upatras.gr Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της μετάφρασης

Ιστορία της μετάφρασης ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Μεταφραστές και πρωτότυπα. Ελένη Κασάπη ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 1 ο εργαστήριο: Σκωριάσεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδη Νοσήματα Υγιεινή Αγροτικών Ζώων

Λοιμώδη Νοσήματα Υγιεινή Αγροτικών Ζώων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λοιμώδη Νοσήματα Υγιεινή Αγροτικών Ζώων Ενότητα 16: ΜΥΚΗΤΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ ΚΑΙ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΕΙΛΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΕΙΛΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΕΙΛΕΣ Χάρτης βλάστησης Ελλάδος Κίνδυνοι για τα Δασικά Οικοσυστήματα από μεταδοτικές & μη μεταδοτικές ασθένειες Σχέσεις Εντόμων - Φυτών 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 2: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 2: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 2: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Ενότητα 6: Ηλεκτροστατικά Φίλτρα

ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Ενότητα 6: Ηλεκτροστατικά Φίλτρα ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Ενότητα 6: Ηλεκτροστατικά Φίλτρα Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής

Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εργαστήριο Χημείας Ενώσεων Συναρμογής Ενότητα 9: Μέτρηση Αγωγιμότητας Διαλυμάτων Περικλής Ακρίβος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας, TLC

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας, TLC ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας, TLC Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 1: Καταχώρηση δεδομένων

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 1: Καταχώρηση δεδομένων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 1: Καταχώρηση δεδομένων Δρ.Ευσταθία Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Η μελέτη της πρόσληψης και αξιοποίησης των ανόργανων θρεπτικών από τα φυτά H αξιοποίηση περιλαμβάνει τη: διακίνηση

Διαβάστε περισσότερα

1 η Διάλεξη. Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων

1 η Διάλεξη. Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων 1 η Διάλεξη Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων 1 Περιεχόμενα 1 η Άσκηση... 3 2 η Άσκηση... 3 3 η Άσκηση... 3 4 η Άσκηση... 3 5 η Άσκηση... 4 6 η Άσκηση... 4 7 η Άσκηση... 4 8 η Άσκηση... 5 9 η Άσκηση... 5 10

Διαβάστε περισσότερα

Εκκλησιαστικό Δίκαιο. Ενότητα 10η: Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας και Διαρκής Ιερά Σύνοδος Κυριάκος Κυριαζόπουλος Τμήμα Νομικής Α.Π.Θ.

Εκκλησιαστικό Δίκαιο. Ενότητα 10η: Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας και Διαρκής Ιερά Σύνοδος Κυριάκος Κυριαζόπουλος Τμήμα Νομικής Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 10η: Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας και Διαρκής Ιερά Σύνοδος Κυριάκος Κυριαζόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 3: Η διαδικασία της έρευνας αγοράς Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 2: Περιγραφική στατιστική

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 2: Περιγραφική στατιστική Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 2: Περιγραφική στατιστική Δρ.Ευσταθία Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Το περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. 5 ο Μάθημα: Βασικές Έννοιες Εκτιμητικής. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Στατιστική. 5 ο Μάθημα: Βασικές Έννοιες Εκτιμητικής. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στατιστική 5 ο Μάθημα: Βασικές Έννοιες Εκτιμητικής Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 15: Συσκευασία Τροποποιημένης Ατμόσφαιρας Modified Atmosphere Packaging, 2ΔΩ

Συσκευασία Τροφίμων. Ενότητα 15: Συσκευασία Τροποποιημένης Ατμόσφαιρας Modified Atmosphere Packaging, 2ΔΩ Συσκευασία Τροφίμων Ενότητα 15: Συσκευασία Τροποποιημένης Ατμόσφαιρας Modified Atmosphere Packaging, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκων: Αντώνιος Καναβούρας Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Ενότητα # (13): Ενώσεις Μετάλλων Ακρίβος Περικλής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 1: Εκτιμητές και Ιδιότητες. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 1: Εκτιμητές και Ιδιότητες. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 1: Εκτιμητές και Ιδιότητες. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4 : Υδρολογικός κύκλος Ευαγγελίδης Χρήστος Τμήμα Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Ενότητα 5 η Άσκηση - Συγχώνευση Διδάσκων Χρήστος Ζαρολιάγκης Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Πατρών Email: zaro@ceid.upatras.gr Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Εργαστήριο. Ενότητα 10 η : Θρεπτικά Διαλύματα Για Καλλιέργειες Εκτός Εδάφους ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ.

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Εργαστήριο. Ενότητα 10 η : Θρεπτικά Διαλύματα Για Καλλιέργειες Εκτός Εδάφους ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Εργαστήριο Τμήμα: Διδάσκοντες: Ενότητα 10 η : Θρεπτικά Διαλύματα Για Καλλιέργειες Εκτός Εδάφους ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Yδρογεωχημεία Αναλυτική Γεωχημεία Ενότητα 5: Εισαγωγή εργαστηριακών ασκήσεων

Yδρογεωχημεία Αναλυτική Γεωχημεία Ενότητα 5: Εισαγωγή εργαστηριακών ασκήσεων Yδρογεωχημεία Αναλυτική Γεωχημεία Ενότητα 5: Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Στόχοι εργαστηριακών ασκήσεων Εξάσκηση στη δειγματοληψία από διαφορετικούς υδροφορείς

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 15 η : Αλτερναριάσεις και Τοξίνες Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ Σχολή Αγροτικής Παραγωγής, Υποδομών και Περιβάλλοντος ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1855 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 5 ο ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Βιολογία. Ενότητα # (2): Μεταλλάξεις και γενετική ποικιλότητα στα βακτήρια. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής

Μοριακή Βιολογία. Ενότητα # (2): Μεταλλάξεις και γενετική ποικιλότητα στα βακτήρια. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μοριακή Βιολογία Ενότητα # (2): Μεταλλάξεις και γενετική ποικιλότητα στα βακτήρια Παναγιωτίδης Χρήστος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα