Νέο πρωτόκολλο δημιουργίας και μελέτης ανευρύσματος κοιλιακής αορτής με έγχυση παγκρεατικής ελαστάσης σε επίμυες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νέο πρωτόκολλο δημιουργίας και μελέτης ανευρύσματος κοιλιακής αορτής με έγχυση παγκρεατικής ελαστάσης σε επίμυες"

Transcript

1 SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2015, 32(5): Νέο πρωτόκολλο δημιουργίας και μελέτης ανευρύσματος κοιλιακής αορτής με έγχυση παγκρεατικής ελαστάσης σε επίμυες Η ανευρυσματική νόσος είναι μια συνεχώς εξελισσόμενη διαδικασία που περιλαμβάνει ολόκληρη την αορτή. Το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ) αποτελεί σημαντικό πρόβλημα εξ αιτίας του κινδύνου ρήξης και του υψηλού ποσοστού θανάτων που προκαλεί η ρήξη αυτού. Ενώ και τα μικρά ανευρύσματα μπορεί να οδηγηθούν σε ρήξη, πιο μεγάλο κίνδυνο έχουν τα μεγαλύτερα και γι αυτόν το λόγο η πρώιμη και έγκαιρη διάγνωση μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου (screening), καθώς και η κατάλληλη εκτίμηση και ο προσδιορισμός των ανευρυσμάτων εκείνων που εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα για ρήξη, αποτελούν τα κλειδιά για τη διαχείριση και την έρευνα αναφορικά με τα ΑΚΑ. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν προς το παρόν ειδικοί εργαστηριακοί δείκτες που θα παρείχαν τη δυνατότητα διάκρισης των ασθενών με ανεύρυσμα σε σχέση με τον υγιή πληθυσμό. Στόχος του παρόντος πειράματος είναι η παρουσίαση και η ανάλυση της εξ αντικειμένου αδήριτης ανάγκης για τον προσδιορισμό και τη διαμόρφωση εκείνων των βιοδεικτών που θα περιγράφουν με αξιοπιστία τη βιολογική συμπεριφορά και τη φυσική ιστορία (παθογένεση, αύξηση και ρήξη) του ΑΚΑ. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2015, 32(5): Δ. Μώρης, 1 Χ. Μπακογιάννης, 1 Ε. Ντούση, 2 Π. Τσακιρόπουλος, 2 Ν. Τσακιρόπουλος, 2 Χ. Τσιγκρής, 1 Δ. Περρέα, 2 Σ. Γεωργόπουλος 1 1 Α Χειρουργική Κλινική, Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό», Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 2 Eργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Έρευνας «Ν.Σ. Χρηστέας», Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Novel protocol for creation and study of abdominal aortic aneurysm with porcine pancreatic elastase infusion in rats Abstract at the end of the article Λέξεις ευρετηρίου Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ) Βιοδείκτες Μοντέλα με πειραματόζωα Παγκρεατική ελαστάση Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ) είναι μια σχετικά συχνή και δυνητικά απειλητική για τη ζωή νόσος, με επιπολασμό που κυμαίνεται από 4,1 11,5% στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. 1 Η πλέον τρομακτική και θορυβώδης επιπλοκή του ΑΚΑ είναι η ρήξη, που συχνά οδηγεί και στο θάνατο του ασθενούς. Ενώ και τα μικρά ανευρύσματα μπορεί να οδηγηθούν σε ρήξη, πιο μεγάλο κίνδυνο έχουν τα μεγαλύτερα και γι αυτόν το λόγο η πρώιμη και έγκαιρη διάγνωση μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου (screening), καθώς και η κατάλληλη εκτίμηση και ο προσδιορισμός των ανευρυσμάτων εκείνων που εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα για ρήξη, αποτελούν τα κλειδιά για τη διαχείριση και την έρευνα αναφορικά με τα ΑΚΑ. Η παθοφυσιολογία της νόσου έγκειται στην εντοπισμένη δομική εκφύλιση του αορτικού τοιχώματος, η οποία οδηγεί σε σταδιακή διάταση της αορτής και τελικά σε ρήξη αυτής. 2 Η καλύτερη κατανόηση των μοριακών μηχανισμών αποτελεί σημαντικό βήμα στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας και του ρόλου των μοριακών και των γενετικών βιοδεικτών, καθώς και στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών στρατηγικών. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν προς το παρόν ειδικοί εργαστηριακοί δείκτες που θα παρείχαν τη δυνατότητα

2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΟΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΑ 637 διάκρισης των ασθενών με ανεύρυσμα σε σχέση με τον υγιή πληθυσμό. Η χρήση ιστών έχει αρκετά μειονεκτήματα, όπως η δυσκολία στην εύρεση δειγμάτων ελέγχου (control samples), καθώς και το σφάλμα λόγω χρήσης φυσιολογικών δειγμάτων από πτωματικούς δότες, δότες οργάνων ή ασθενείς με άλλα νοσήματα. Το περιφερικό αίμα είναι ένα πολύπλοκο υγρό με υψηλό ρυθμό κυτταρικής ανακύκλωσης (turnover), το οποίο εξασφαλίζει τη δυναμική προσέγγιση της κατάστασης κάθε ιστού. Από τη στιγμή που τα δείγματα αίματος μπορούν να συλλέγονται εύκολα, χωρίς ιδιαίτερη δυσφορία από τους ασθενείς, βιοδείκτες προερχόμενοι από το RNA του αίματος προσφέρουν καλύτερη ενσωμάτωση στην κλινική και την απεικονιστική πρακτική για τη διάγνωση και την πρόγνωση του ΑΚΑ. 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΚΑΙ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Παρ όλο που οι μελέτες σε ανθρώπινες αορτές (ιστολογικά παρασκευάσματα), κατά τη χειρουργική αποκατάσταση, έχουν προσφέρει σημαντικά στοιχεία στην κατανόηση της παθογένεσης του ΑΚΑ, αδυνατούν να παράσχουν πολλές πληροφορίες όσον αφορά στις δυναμικές αλλαγές οι οποίες σχετίζονται με την πρόοδο του ΑΚΑ, καθώς τα εν λόγω παρασκευάσματα είναι προϊόντα «τελικού σταδίου» της νόσου. Η διαμόρφωση μικρών πειραματικών μοντέλων δημιουργίας ΑΚΑ παρέχουν γι αυτόν το λόγο σημαντικά πλεονεκτήματα, επιτρέποντας πιο ενδελεχή μελέτη στους κυτταρικούς και στους μοριακούς μηχανισμούς της νόσου σε ένα προσωρινά ελεγχόμενο περιβάλλον. 3 5 Συνεπώς, αρκετή από τη γνώση σχετικά με την παθοφυσιολογία του ΑΚΑ προέρχεται από την έρευνα σε πειραματικά μοντέλα, όπως οι ανευρυσματικές αορτικές βλάβες που αναπτύσσονται μετά από παροδική χορήγηση στην κοιλιακή αορτή χοίρειας παγκρεατικής ελαστάσης (PPE). 6 Το βασικό επιστημονικό πρόταγμα των πειραματικών μοντέλων έγκειται στο γεγονός ότι μιμούνται τα κυτταρικά και τα βιοχημικά χαρακτηριστικά της παθογένεσης και της προόδου της ανθρώπινης νοσολογίας. Στην περίπτωση του ΑΚΑ, υπάρχει σχετική ένδεια πληροφοριών για τη μέτρηση και την εξασφάλιση της πιστότητας της αναπαραγωγής της ανθρώπινης νοσολογίας στα πειραματικά μοντέλα. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται οι προσεγγίσεις για τον καθορισμό της αιτιολογίας του ΑΚΑ. Το πειραματικό μοντέλο της παγκρεατικής ελαστάσης στο ΑΚΑ έχει χρησιμοποιηθεί με υψηλή πιστότητα ευρέως, τόσο σε αρουραίους όσο και σε ποντίκια, όπου διερευνήθηκαν οι μοριακοί μηχανισμοί και η λειτουργία των μεσολαβητών φλεγμονής και των μεταλλοπρωτεϊνασών (MMPs) αποδόμησης της εξωκυττάριας ουσίας του ΑΚΑ, όπως και οι πιθανοί φαρμακευτικοί στόχοι καταστολής της αύξησης του σχηματισμού και της αύξησης του ΑΚΑ. Αν και έχουν περιγραφεί πολλά, το πλέον γνωστό μοντέλο δημιουργίας και μελέτης της παθοφυσιολογίας του ΑΚΑ από παγκρεατική ελαστάση είναι αυτό των Anidjar et al. 7 9 Η παθοφυσιολογική λογική πίσω από τη γένεση του ΑΚΑ σε αυτά τα πειραματόζωα βασίζεται στη διαταραχή της σύστασης της ελαστίνης στην αορτή και στην αναγκαιότητα της ύπαρξης της ελαστίνης για τη διατήρηση της δομικής ακεραιότητας του αγγείου. 10 Στα περισσότερα εργαστήρια που εφαρμόζουν αυτό το μοντέλο, μόνο ήπια διάταση της αορτής παρατηρείται άμεσα μετά από την έγχυση της ουσίας, ενώ συγχρόνως διαπιστώνονται λίγα στοιχεία αποδόμησης της ελαστίνης στο μικροσκόπιο. 6 Στο παραπάνω πρωτόκολλο, η αορτική διάμετρος παραμένει σταθερή για 7 ημέρες, μετά τις οποίες παρατηρείται ραγδαία αύξηση της αορτικής διαμέτρου. Στο πέρας των 14 ημερών αναπτύσσονται τυπικά τα πειραματικά ΑΚΑ, και μάλιστα με διάμετρο τουλάχιστον 100% μεγαλύτερη από εκείνη της φυσιολογικής (πριν από την έγχυση) αορτής. Η εν λόγω καθυστέρηση στην έναρξη της διάτασης της αορτής, στο συγκεκριμένο μοντέλο, σχετίζεται με την Πίνακας 1. Προσεγγίσεις για τον καθορισμό της αιτιολογίας του ανευρύσματος κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ). Δυνατότητες Μειονεκτήματα Έρευνες αξιολόγησης ιστών από ΑΚΑ Συστηματικές ανωμαλίες ασθενών με ΑΚΑ Εντοπισμός αιτιολογικών παραγόντων Εντοπισμός παραγόντων που επάγουν την αύξηση του ΑΚΑ Προσδιορισμός παθογενετικών μηχανισμών και γονιδίων Πιθανότατη αναγνώριση αιτιολογικών παραγόντων αντί επιφαινομένων Μη σταθερότητα αιτιολογικών παραγόντων Λανθασμένη αποδοχή του επιφαινόμενου ως αιτιολογικού παράγοντα Πολλές πρωτεΐνες και γονίδια προς ανάλυση Μοντέλα με πειραματόζωα Οριοθέτηση ή αλλαγή μηχανισμών δημιουργίας ΑΚΑ Εσφαλμένες πληροφορίες, εκτός εάν το πείραμα ανακεφαλαιώνει την παθοφυσιολογία του ΑΚΑ στον άνθρωπο

3 638 Δ. ΜΩΡΗΣ και συν παροδική και τμηματική διήθηση του αορτικού τοιχώματος με μονοκύτταρα, με την αυξημένη τοπική έκφραση της ελαστολυτικής δράσης των MMPs και με την εξεσημασμένη καταστροφή του έσω ελαστικού χιτώνα. 11 Γι αυτόν το λόγο, το συγκεκριμένο μοντέλο με την έγχυση της παγκρεατικής ελαστάσης είναι το καταλληλότερο για τη μελέτη του ρόλου της χρόνιας φλεγμονής και των ειδικών ενζύμων αποδόμησης της εξωκυττάριας ουσίας στην εκφύλιση του αορτικού τοιχώματος και για τη δοκιμή των επιπτώσεων διαφορετικών φαρμακευτικών παραγόντων ή γενετικών μεταβολών στη δημιουργία του ΑΚΑ. Το παραπάνω μοντέλο είναι παρόμοιο ιστολογικά και αιμοδυναμικά με το φυσικό ανθρώπινο ΑΚΑ και γι αυτό η έγχυση ελαστάσης αποτελεί την πιο συχνή μέθοδο δημιουργίας ΑΚΑ σε πειραματόζωα. 7,10,12-18 Ένα ενδιαφέρον εύρημα του πειραματικού μοντέλου είναι το φαινόμενο της λανθάνουσας κατάστασης, δηλαδή της μετάχρονης αύξησης της διαμέτρου της αορτής σε χρόνο διαφορετικό από αυτόν της έγχυσης, γεγονός που υποδηλώνει την παρουσία επιπρόσθετων μονοπατιών δημιουργίας του ΑΚΑ εκτός από την αρχική βλάβη και τον ενδοθηλιακό τραυματισμό. 13 Παρά την πιστότητα του πειραματικού μοντέλου με την ανθρώπινη νόσο οι τεχνικές δυσκολίες του πειράματος είναι μεγάλες, γιατί απαιτείται κανουλάρισμα αγγείου μετρικά μικρής διαμέτρου λόγω διάπλασης του πειραματοζώου (αορτή ή ακόμη και κοινή λαγόνιος αρτηρία), καθιστώντας τη χειρουργική επέμβαση πιο απαιτητική τεχνικά και πολύπλοκη. Πιθανή διαφυγή της ελαστάσης ενδεχομένως να οδηγήσει σε χειρουργική-πειραματική αποτυχία ή ακόμη και στο θάνατο του ζώου. 3. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ; Οι βιοδείκτες έχουν προσελκύσει το ερευνητικό ενδιαφέρον αναφορικά με το επιστημονικό πεδίο της φυσικής ιστορίας του ΑΚΑ και ορίζονται ως μετρήσιμα μόρια (πεπτίδια, πρωτεΐνες, προϊόντα μεταβολισμού), τα οποία εκφράζουν και αποτυπώνουν συγκεκριμένες και ειδικές βιολογικές διεργασίες στον οργανισμό μια δεδομένη χρονική στιγμή. 19 Για να θεωρηθεί κάποιος βιοδείκτης χρήσιμος κλινικά ή εργαστηριακά θα πρέπει να είναι σε θέση είτε αμέσως να προσδιορίζει κάποια νόσο ή να προδικάζει την εξέλιξη αυτής. Άρα στην παρούσα περίπτωση, ένας χρήσιμος βιοδείκτης θα ήταν αυτός που θα προσδιόριζε την παρουσία ενός υποκλινικού ΑΚΑ ή θα καθόριζε το μέγεθος και το ρυθμό αύξησης του ΑΚΑ και συνεπώς την πιθανότητα ρήξης αυτού. 20 Ένας ή περισσότεροι βιοδείκτες μπορούν να είναι ενδεικτικοί κάποιας νόσου ή της προόδου αυτής. Όσον αφορά στο ΑΚΑ, η διάμετρος και ο ρυθμός αύξησης αντανακλούν την εκφυλιστική διεργασία του αορτικού τοιχώματος και κατ επέκταση αποτελούν αρχόμενο δείκτη για πιθανή ρήξη. Η τρέχουσα έρευνα συνεχίζει να αναζητά δείκτες πέραν του μεγέθους που να προσδιορίζουν τον κίνδυνο ρήξης. 21 Οι βιοδείκτες μπορούν επίσης να προσδιορίσουν πιθανά παθοφυσιολογικά μονοπάτια και από αυτά να δώσουν ώθηση για φαρμακευτική αναστολή της αύξησης του ΑΚΑ και την παρακολούθηση αυτής. Και από τη στιγμή που η διάμετρος και ο ρυθμός αύξησης του ΑΚΑ αποτελούν τους καθοριστικούς παράγοντες για τη ρήξη και την ανάγκη για εκλεκτική αποκατάστασή του, οι βιοδείκτες που θα σχετιστούν με την ταχύτερη αύξηση του ΑΚΑ θα είναι χρήσιμοι τόσο στην κλινική πρακτική όσο και στην έγκαιρη διάγνωση και την πρόληψη. Επιπρόσθετα, ένας βιοδείκτης θα μπορούσε να καθορίσει και τα ιδανικά χρονικά διαστήματα για την παρακολούθηση και πιθανότατα να εντοπίσει τα μονοπάτια παθοφυσιολογίας στη φυσική ιστορία του ΑΚΑ και να συνδράμει στην παρακολούθηση και τη θεραπεία αυτού. 22 Δεν πρέπει να παραλειφθεί και το γεγονός ότι ένας βιοδείκτης, για να είναι χρήσιμος στα σύγχρονα συστήματα υγείας, θα πρέπει να έχει ικανοποιητική σχέση κόστους/ αποτελεσματικότητας. Και επειδή οι προαναφερθείσες απεικονιστικές τεχνικές έχουν a priori τα μειονεκτήματα του αυξημένου κόστους και του ιατρικού υποκειμενισμού, οι βιοδείκτες μπορούν να αποτελέσουν ελκυστική εναλλακτική για λόγους προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) και παρακολούθησης, ιδίως σε συστήματα υγείας που στερούνται υποδομών υποστήριξης πρωτογενών ή δευτερογενών προγραμμάτων screening. Πολλοί πιθανοί βιοδείκτες έχουν μελετηθεί για την εκτίμηση της αύξησης του ΑΚΑ. Τα πεπτίδια της ελαστάσης στον ορό δείχνουν να είναι επαρκή στην πρόβλεψη της αύξησης και της ρήξης του ΑΚΑ, αλλά απαιτούνται προηγμένες τεχνικές (ELISA) και μεγαλύτερες τεχνικές για την ταυτοποίηση του ακριβούς τους ρόλου. Οι βιοδείκτες με τη μεγαλύτερη συσχέτιση με τη φυσική ιστορία του ΑΚΑ σχετίζονται επίσης και με την παρουσία ενδοαυλικού θρόμβου, όπου ο λεπτός θρόμβος αποτελεί ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα υψηλών συγκεντρώσεων MMP-9 και CRP. 23 Η σύγχρονη έρευνα αναφορικά με το θέμα των βιοδεικτών στο ΑΚΑ έρχεται αντιμέτωπη με πολλούς περιορισμούς, που σχετίζονται με το γεγονός ότι πολλοί βιοδείκτες δεν είναι ειδικοί για το ΑΚΑ λόγω της καλά τεκμηριωμένης συσχέτισής τους με την αθηρωματική νόσο. Επιπρόσθετα, το ΑΚΑ είναι μια πολυπαραγοντική νόσος

4 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΟΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΑ 639 που σχετίζεται τόσο με γενετικές μεταλλάξεις όσο και με περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως το κάπνισμα. Η μελλοντική έρευνα αναφορικά με το θέμα πρέπει να εστιάσει στους υποκείμενους μηχανισμούς συσχέτισης των εν λόγω βιοδεικτών με τη φυσική ιστορία του ΑΚΑ μέσω μεγάλων μακροπρόθεσμων μελετών παρατήρησης και παρέμβασης. Νέες μέθοδοι περιλαμβάνουσες την πρωτεομική και τη γενετική μπορούν να αναδείξουν νέα παθοφυσιολογικά μονοπάτια και βιοδείκτες. 24 Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η κλινική αξία των βιοδεικτών βασίζεται στις ιδιότητές τους να ικανοποιούν τους στόχους της έγκαιρης διάγνωσης (screening), της επιτήρησης με την έννοια της αρχικής και της απώτερης εξέλιξης της νόσου και της παρακολούθησης της βιολογικής συμπεριφοράς του ΑΚΑ μετά τη χειρουργική αντιμετώπισή του. Ο ιδανικός βιοδείκτης πρέπει να πληροί και τις τρεις προϋποθέσεις. Η πρώιμη και στενή επιτήρηση μπορεί να ωφελήσει σημαντικά τους ασθενείς, επειδή οδηγούνται σε εκλεκτική αποκατάσταση του ΑΚΑ με μικρότερο εγχειρητικό κίνδυνο σε σχέση με την επείγουσα αντιμετώπισή του Η θνητότητα της εκλεκτικής αποκατάστασης ανέρχεται στο 5% ή λιγότερο, αλλά αν επισυμβεί η ρήξη η διεγχειρητική θνητότητα φθάνει μέχρι και το 48%. 28 Επίσης, υπάρχουν μελέτες που διαπιστώνουν αυξημένο κόστος της ανοικτής αποκατάστασης του ραγέντος ΑΚΑ (ΡΑΚΑ) σε σχέση με την εκλεκτική αποκατάσταση ενίοτε και >5 φορές μεγαλύτερο για κάθε ασθενή που σώζεται ανά χρόνο, με το κόστος για την επείγουσα αποκατάσταση μέσω EVAR να είναι ακόμη υψηλότερο. 29,30 Πολλές ανεπτυγμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία, έχουν θεσμοθετήσει εθνικά προγράμματα screening για ΑΚΑ βασισμένα στην υπερηχοτομογραφία, με σημαντικά αποτελέσματα στο επίπεδο της πρώιμης διάγνωσης και της παρακολούθησης Δυστυχώς, δεν ισχύει το ίδιο και σε άλλες χώρες που δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν το υψηλό κόστος ευρείας εφαρμογής ενός τέτοιου προγράμματος screening. 35 Πιο συγκεκριμένα, σε μια πρόσφατη μελέτη 37,38 βρέθηκε ότι το εξατομικευμένο κόστος ανά άτομο ήταν 60 (US $ 83,2) και 0,011 επί πλέον σταθμισμένα με την ποιότητα ζωής έτη (QALY) κερδήθηκαν ανά ασθενή, αντιστοιχώντας σε ένα λόγο κόστους/αποτελεσματικότητας του ύψους των 5.673/QALY (US $ 7.870/QALY). 38 Τα εν λόγω ποσά είναι πολύ δύσκολο να προσεγγιστούν σε μια περίοδο παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Λαμβάνοντας υπ όψη το σχετικά μεγάλο επιπολασμό της νόσου, την υψηλή θνητότητα σε περιπτώσεις ρήξης, καθώς και τα υψηλά κόστη για νοσηλεία και εντατική θεραπεία, 39 ακόμη και μετά από EVAR, φαίνεται αναγκαίο να καθιερωθούν και οι βιοδείκτες, οι οποίοι μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή ιατρική πρακτική και συγχρόνως θα είναι αποτελεσματικοί σε σχέση με το κόστος τους ΣΚΟΠΟΣ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ Σκοπός του παρόντος πειράματος είναι η μελέτη και ο εντοπισμός βιοδεικτών που να σχετίζονται ισχυρά τόσο στατιστικά όσο και παθολογικά και παθολογοανατομικά με το ρυθμό αύξησης του ανευρύσματος, ώστε να μπορεί μέσω αυτών να καθοριστεί η φυσική ιστορία ενός ανευρύσματος (ταχεία αύξηση και ρήξη) και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Για τις ανάγκες της μελέτης στρατολογούνται 22 αρσενικά wistar rats (wild type), μέσου βάρους 417 g (εύρος g). Στα 11 από αυτά θα δημιουργηθεί ΑΚΑ και τα 11 θα αποτελούν την ομάδα ελέγχου (sham group). Ως ανεύρυσμα ορίστηκε η αύξηση της αορτής στο 150% και πλέον της αρχικής διαμέτρου. To AKA θα δημιουργηθεί με τον κάτωθι τρόπο: 1. Πριν από την έναρξη του πειράματος, τα ζώα ζυγίζονται σε ειδική ηλεκτρονική ζυγαριά και λαμβάνουν ενδομυϊκά την εισαγωγή στην αναισθησία και την αναλγησία με συνοδό αντιβιοτική κάλυψη 2. Η προαναισθητική αγωγή περιλαμβάνει xylazine 1 5 mg/kg και ketamine μmg/kg 3. Τα wistar rats θα αναισθητοποιηθούν με εισπνεόμενο isoflurane 2 3 ml/l 4. Τα wistar rats τοποθετούνται ύπτια στο χειρουργικό πεδίο 5. Διενεργείται αποστείρωση του κοιλιακού τοιχώματος με διάλυμα ιωδιούχου ποβιδόνης 10% 6. Εκτελείται μακριά μέση επιμήκης τομή με νυστέρι nο 15. Προσεκτική μετατόπιση κοιλιακών σπλάγχνων προς τα δεξιά και τοποθέτησή τους σε αποστειρωμένες γάζες εμβαπτισμένες σε φυσιολογικό ορό (N/S 0,9%) 7. Προσεκτική διάνοιξη οπισθίου περιτοναίου με χρήση εργαλείων μικροχειρουργικής και τολυπίων (στειλεοί) 8. Αποκαλύπτεται και παρασκευάζεται η κοιλιακή αορτή από το ύψος της αριστερής νεφρικής φλέβας μέχρι το διχασμό της αορτής (εικ. 1) 9. Οι κλάδοι της αορτής απολινώνονται με 8-0 ράμματα, εφ όσον χρειαστεί 10. Μόνιμες 4.0 απολινώσεις από μετάξι τοποθετούνται εγγύς και άπω στην αορτή (εικ. 2)

5 640 Δ. ΜΩΡΗΣ και συν Εικόνα 2. Ο αποκλεισμός της αορτής. Εικόνα 1. Η αορτή μετά το τέλος της παρασκευής. 11. Η αορτοτομή γίνεται στο ύψος του διχασμού με φλεβοκαθετήρα 26-gauge Εικόνα 3. Χορήγηση της ελαστάσης εντός της αορτής. 12. Χρησιμοποιώντας μια σύριγγα 10 ml που θα εξασφαλίσει υψηλές ενδοαορτικές πιέσεις (>100 mmhg), η αορτή γεμίζει με ορό που περιέχει 4,5 U/mL type I χοίρειας παγκρεατικής ελαστάσης (E MG) σε διάλυμα 0,2 ml στα 10 ml φυσιολογικού ορού (N/S 0,9%) (εικ. 3) 13. Η αορτή διευρύνεται στο % της αρχικής διαμέτρου μετά το τέλος της έγχυσης, διάρκειας μέχρι 5 min (εικ. 4) 14. Στην ομάδα ελέγχου χορηγούνται 10 ml φυσιολογικού ορού (N/S 0,9%) χωρίς την παρουσία ελαστάσης, με την ίδια τεχνική όπως περιγράφηκε στο βήμα Η μέτρηση της αορτής πραγματοποιείται με ειδικό υποδεκάμετρο πάντα από τον ίδιο μελετητή 16. Ο καθετήρας αφαιρείται και η τομή συγκλείεται με nylon ράμμα 8-0 ή 10-0, εάν χρειαστεί 17. Κατόπιν αφαιρούνται οι εγγύς και οι άπω απολινώσεις 18. Τα υπόλοιπα σπλάγχνα επανατοποθετούνται και η κοιλιά Εικόνα 4. Η διατεταμένη αορτή μετά το πέρας της έγχυσης. συγκλείεται με συνεχόμενη ραφή με ράμμα Prolene 3-0 ή Dexon Τα ποντίκια τοποθετούνται σε θερμό χώρο ανάνηψης και ανανήπτουν σε 15 min

6 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΟΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΑ Τα ζώα παρακολουθούνται ανά εβδομάδα για διάστημα 2 εβδομάδων, με λαπαροτομία και μέτρηση της αορτής 21. Στο τέλος των 2 εβδομάδων, τα ζώα θυσιάζονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες από το Πειραματικό Χειρουργείο και την Κτηνιατρική Υπηρεσία 22. Οι αορτές αφαιρούνται και τοποθετούνται σε διάλυμα φορμόλης αραιωμένο σε ουδέτερο ρυθμιστικό διάλυμα και αποστέλλονται στο Παθολογοανατομικό Εργαστήριο της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για ιστολογική ανάλυση 23. Οι αιμοληψίες στα ζώα πραγματοποιούνται με τον προβλεπόμενο τρόπο από τους συνεργάτες του Πειραματικού Χειρουργείου σε χρόνο 0 (πριν από την έγχυση του διαλύματος ελαστάσης στην ομάδα ΑΚΑ ή του φυσιολογικού ορού στην ομάδα ελέγχου), σε χρόνο 7 (1 εβδομάδα μετά από το χειρουργείο) και σε χρόνο 14 (2 εβδομάδες μετά από το χειρουργείο). Τα αίματα φυλάσσονται στους -80 ο C. 5. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Επειδή η έρευνα είναι ένα αέναο ταξίδι, πριν από την παρουσίαση των αποτελεσμάτων θα ήταν σημαντικό να παρατεθούν κάποια ενδιαφέροντα ευρήματα του πειράματος που μπορεί να αποτελέσουν το έναυσμα για περαιτέρω έρευνα και πειραματικό προβληματισμό. Ένα ενδιαφέρον εύρημα του πειραματικού μοντέλου είναι το φαινόμενο της λανθάνουσας κατάστασης, δηλαδή της μετάχρονης αύξησης της διαμέτρου της αορτής σε χρόνο διαφορετικό από αυτόν της έγχυσης, γεγονός που υποδηλώνει την παρουσία επιπρόσθετων μονοπατιών δημιουργίας του ΑΚΑ πέραν της αρχικής βλάβης (mechanical strain) και του ενδοθηλιακού τραυματισμού. Με απλά λόγια, ενώ μετά το πέρας της έγχυσης της ελαστάσης η αορτή αυξάνεται στο % της αρχικής διαμέτρου, στην πρώτη εβδομάδα παρακολούθησης η αορτή υπερβαίνει το 200% της αρχικής. Συνεπώς, οι πρώτες 7 ημέρες είναι οι καθοριστικές για τη δημιουργία του ΑΚΑ. Με αυτό το δεδομένο, για τη στενότερη επιτήρηση της ημερήσιας αύξησης της αορτής θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μια ειδικά διαμορφωμένη συσκευή υπερήχων, η οποία θα μετρούσε τη διάμετρο της αορτής χωρίς να υποβάλλεται το ζώο σε πολλαπλές, διαδοχικές λαπαροτομίες. Από την ερευνητική μας ομάδα έγινε προσπάθεια για ανεύρεση και εξασφάλιση μιας τέτοιας συσκευής, αλλά κατέστη αδύνατη η χρήση της, λόγω τεχνικών δυσχερειών. Επιπρόσθετα, πρέπει να επισημανθεί ότι δεν χάθηκε κάποιο ζώο στο πλαίσιο της παρακολούθησης. Δηλαδή, όλα τα ζώα της ομάδας ΑΚΑ εμφάνισαν ανεύρυσμα και κανένα ζώο δεν εμφάνισε ρήξη του ΑΚΑ. Ακόμη, κατά τη δεύτερη εβδομάδα παρακολούθησης υπήρξαν ζώα που συνέχισαν να αυξάνουν τη διάμετρο της αορτής τους, ενώ άλλα όχι. Έτσι, φαίνεται ότι υπάρχουν περισσότερα του ενός πρότυπα αύξησης του ανευρύσματος (συνεχές-ασυνεχές). Άρα, για την περαιτέρω αύξηση της αορτής ίσως απαιτείται, κατά τη διάρκεια της επιτήρησης νέα έγχυση της ουσίας, με κίνδυνο βέβαια τη ρήξη της αορτής. Συν τοις άλλοις, για την προτυποποίηση του πειράματος, προηγήθηκε μια πρώτη φάση πιλοτικής χρήσης της ελαστάσης και παρακολούθησης της βιολογικής συμπεριφοράς των ζώων. Εκεί διαπιστώθηκαν τα εξής: Κατ αρχάς, απαιτείται άρτια κινητοποίηση της αορτής, χωρίς υποχρεωτική απολίνωση κλάδων της, για τον ομαλό αποκλεισμό της από την κυκλοφορία, στα σημεία που ήδη αναφέρθηκαν. Κατά τη διάρκεια αυτών των χειρισμών, ιδίως στο σημείο της κάτω απολίνωσης, είναι αρκετά εύκολος ο τραυματισμός της πολύ μεγαλύτερης από την αορτή κάτω κοίλης φλέβας, που σε αυτά τα ζώα, σχεδόν πάντα, ισοδυναμεί με απώλεια του πειραματοζώου. Δεδομένης της αιμοδυναμικής ευαλωτότητας των ζώων, η υποδόρια χορήγηση ορού, πριν και κατά τη διάρκεια του πειράματος, φαίνεται ότι βοηθά στην ομαλή μετεγχειρητική πορεία. Τέλος, ισχυρός προγνωστικός παράγοντας επιβίωσης αυτών των ζώων μετεγχειρητικά, ίσως και περισσότερο από τη διεγχειρητική απώλεια αίματος, είναι ο χρόνος ισχαιμίας που προκαλείται από τον αποκλεισμό της αορτής. Γι αυτό, η αορτή πρέπει να κλείνει και να ανοίγει πρώτα περιφερικά, ώστε να εξασφαλιστεί ομαλή αιματική παροχή στα σπλάγχνα και στα ευαίσθητα στην ισχαιμία κάτω άκρα. Η χρήση αντιπηκτικών για την προφύλαξη των κάτω άκρων από πιθανή θρόμβωση λόγω του αορτικού αποκλεισμού δεν εφαρμόστηκε, γιατί η καλή και η ταχεία αιμοστατική συμπεριφορά των ζώων είναι σύμμαχος στην περίπτωση της αορτοτομής στο σημείο της παρακέντησης της βελόνης, ώστε να αποφευχθούν οι ραφές στην αορτή, που δυνητικά οδηγούν σε στένωση αυτής και περαιτέρω ισχαιμία στα κάτω άκρα. 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η πειραματική προσέγγιση της φυσικής ιστορίας του ΑΚΑ με τη χορήγηση παγκρεατικής ελαστάσης ενδοαορτικά αποτελεί μια αξιόπιστη μέθοδο δημιουργίας ΑΚΑ σε πολλαπλά μοντέλα πειραματοζώων. Το πείραμα είναι μέ-

7 642 Δ. ΜΩΡΗΣ και συν τριας σφοδρότητας αν εφαρμοστεί με προσοχή, με μικρή καμπύλη εκμάθησης και παρέχει τη δυνατότητα μελέτης πολλαπλών βιοδεικτών που σχετίζονται με μονοπάτια φλεγμονής και ελαστόλυσης-εκφύλισης της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Στο Ίδρυμα Παιδείας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού (ΙΠΕΠ) για την ένθερμη και τιμητική υποστήριξη και αρωγή του στην εκπόνηση του παρόντος ερευνητικού πρωτοκόλλου. ABSTRACT Novel protocol for creation and study of abdominal aortic aneurysm with porcine pancreatic elastase infusion in rats D. MORIS, 1 C. BAKOYIANNIS, 1 E. DOUSI, 2 P. TSAKIROPOULOS, 2 N. TSAKIROPOULOS, 2 C. TSIGRIS, 1 D. PERREA, 2 S. GEORGOPOULOS 1 1 First Department of Surgery, Laiko General Hospital, National and Kapodistrian University of Athens, Athens, 2 Division of Experimental Surgery, National and Kapodistrian University of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2015, 32(5): Abdominal aortic aneurysm (AAA) constitutes a serious threat for human life, especially the case where it is asymptomatic until rupture of the aneurysm, which is a common cause of death in subjects with AAA. There are no specific laboratory markers for distinguishing in a simple way between aneurysm bearers and the healthy population. Many biomarkers related to AAA outcome are not disease specific, due to their established correlation with atherosclerosis. Research is required to establish the underlying relations between these biomarkers and their role in AAA pathophysiology. With this experimental protocol, using the rabbit model, we aim to offer a conceptual description of potential biomarkers that will correlate with and predict the natural history of an AAA. Key words: Abdominal aortic aneurysm (AAA), Animal models, Biomarkers, Porcine pancreatic elastase Βιβλιογραφία 1. CORNUZ J, SIDOTI PINTO C, TEVAEARAI H, EGGER M. Risk factors for asymptomatic abdominal aortic aneurysm: Systematic review and meta-analysis of population-based screening studies. Eur J Public Health 2004, 14: LEDERLE FA, JOHNSON GR, WILSON SE, BALLARD DJ, JORDAN WD Jr, BLEBEA J ET AL. Rupture rate of large abdominal aortic aneurysms in patients refusing or unfit for elective repair. JAMA 2002, 287: DOBRIN PB. Animal models of aneurysms. Ann Vasc Surg 1999, 13: CARRELL TW, SMITH A, BURNAND KG. Experimental techniques and models in the study of the development and treatment of abdominal aortic aneurysm. Br J Surg 1999, 86: DAUGHERTY A, CASSIS LA. Mouse models of abdominal aortic aneurysms. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2004, 24: PYO R, LEE JK, SHIPLEY JM, CURCI JA, MAO D, ZIPORIN SJ ET AL. Targeted gene disruption of matrix metalloproteinase-9 (gelatinase B) suppresses development of experimental abdominal aortic aneurysms. J Clin Invest 2000, 105: ANIDJAR S, SALZMANN JL, GENTRIC D, LAGNEAU P, CAMILLERI JP, MICHEL JB. Elastase-induced experimental aneurysms in rats. Circulation 1990, 82: ANIDJAR S, DOBRIN PB, EICHORST M, GRAHAM GP, CHEJFEC G. Correlation of inflammatory infiltrate with the enlargement of experimental aortic aneurysms. J Vasc Surg 1992, 16: ANIDJAR S, DOBRIN PB, CHEJFEC G, MICHEL JB. Experimental study of determinants of aneurysmal expansion of the abdominal aorta. Ann Vasc Surg 1994, 8: YAMAGUCHI T, YOKOKAWA M, SUZUKI M, HIGASHIDE S, KATOH Y, SUGIYAMA S ET AL. Morphologic changes in the aorta during elastase infusion in the rat aneurysm model. J Surg Res 2001, 95: THOMPSON RW, CURCI JA, ENNIS TL, MAO D, PAGANO MB, PHAM CT. Pathophysiology of abdominal aortic aneurysms: Insights from the elastase-induced model in mice with different genetic backgrounds. Ann N Y Acad Sci 2006, 1085: KOBAYASHI H, MATSUSHITA M, ODA K, NISHIKIMI N, SAKURAI T, KO- MORI K. Effects of atherosclerotic plaque on the enlargement of an experimental model of abdominal aortic aneurysm in rabbits. Eur J Vasc Endovasc Surg 2004, 28: MICHINEAU S, DAI J, GERVAIS M, ZIDI M, CLOWES AW, BECQUEMIN JP ET AL. Aortic length changes during abdominal aortic aneurysm formation, expansion and stabilisation in a rat model. Eur J Vasc Endovasc Surg 2010, 40: TANAKA A, HASEGAWA T, CHEN Z, OKITA Y, OKADA K. A novel rat model of abdominal aortic aneurysm using a combination

8 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΟΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΑ 643 of intraluminal elastase infusion and extraluminal calcium chloride exposure. J Vasc Surg 2009, 50: ZHANG Q, HUANG JH, XIA RP, DUAN XH, JIANG YB, JIANG Q ET AL. Suppression of experimental abdominal aortic aneurysm in a rat model by the phosphodiesterase 3 inhibitor cilostazol. J Surg Res 2011, 167:e385 e MATSUSHITA M, KOBAYASHI H, ODA K, NISHIKIMI N, SAKURAI T, NIMURA Y. A rabbit model of abdominal aortic aneurysm associated with intimal thickening. Eur Surg Res 1999, 31: AASSAR OS, FUJIWARA NH, MARX WF, MATSUMOTO AH, KALLMES DF. Aneurysm growth, elastinolysis, and attempted doxycycline inhibition of elastase-induced aneurysms in rabbits. J Vasc Intervent Radiol 2003, 14: PALMIERI D, PANE B, BARISIONE C, SPINELLA G, GARIBALDI S, GHIGLI- OTTI G ET AL. Resveratrol counteracts systemic and local inflammation involved in early abdominal aortic aneurysm development. J Surg Res 2011, 171:e237 e BECKER RC. Emerging paradigms, platforms, and unifying themes in biomarker science. J Am Coll Cardiol 2007, 50: LIMET R, SAKALIHASSAN N, ALBERT A. Determination of the expansion rate and incidence of rupture of abdominal aortic aneurysms. J Vasc Surg 1991, 14: SAKALIHASAN N, LIMET R, DEFAWE OD. Abdominal aortic aneurysm. Lancet 2005, 365: URBONAVICIUS S, URBONAVICIENE G, HONORÉ B, HENNEBERG EW, VORUM H, LINDHOLT JS. Potential circulating biomarkers for abdominal aortic aneurysm expansion and rupture a systematic review. Eur J Vasc Endovasc Surg 2008, 36: WIERNICKI I, MILLO B, SAFRANOW K, GORECKA-SZYLD B, GUTOWS- KI P. MMP-9, homocysteine and CRP circulating levels are associated with intraluminal thrombus thickness of abdominal aortic aneurysms: New implication of the old biomarkers. Dis Markers 2011, 31: HTUN NM, PETER K. Biomarkers for AAA: Encouraging steps but clinical relevance still to be delivered. Proteomics Clin Appl 2014, 8: UNITED KINGDOM EVAR TRIAL INVESTIGATORS; GREENHALGH RM, BROWN LC, POWELL JT, THOMPSON SG, EPSTEIN D ET AL. Endovascular versus open repair of abdominal aortic aneurysm. N Engl J Med 2010, 362: HARRIS DA, AL-ALLAK A, THOMAS J, HEDGES AR. Influence of presentation on outcome in abdominal aortic aneurysm repair. Eur J Vasc Endovasc Surg 2006, 32: DUECK AD, KUCEY DS, JOHNSTON KW, ALTER D, LAUPACIS A. Longterm survival and temporal trends in patient and surgeon factors after elective and ruptured abdominal aortic aneurysm surgery. J Vasc Surg 2004, 39: BOWN MJ, SUTTON AJ, BELL PR, SAYERS RD. A meta-analysis of 50 years of ruptured abdominal aortic aneurysm repair. Br J Surg 2002, 89: COTA AM, OMER AA, JAIPERSAD AS, WILSON NV. Elective versus ruptured abdominal aortic aneurysm repair: A 1-year costeffectiveness analysis. Ann Vasc Surg 2005, 19: HINCHLIFFE RJ, YUSUF SW, MACIEREWICZ JA, MACSWEENEY ST, WENHAM PW, HOPKINSON BR. Endovascular repair of ruptured abdominal aortic aneurysm a challenge to open repair? Results of a single centre experience in 20 patients. Eur J Vasc Endovasc Surg 2001, 22: HARTSHORNE TC, McCOLLUM CN, EARNSHAW JJ, MORRIS J, NASIM A. Ultrasound measurement of aortic diameter in a national screening programme. Eur J Vasc Endovasc Surg 2011, 42: SVENSJÖ S, BJÖRCK M, GÜRTELSCHMID M, DJAVANI GIDLUND K, HELLBERG A, WANHAINEN A. Low prevalence of abdominal aortic aneurysm among 65-year-old Swedish men indicates a change in the epidemiology of the disease. Circulation 2011, 124: LEDERLE FA, JOHNSON GR, WILSON SE, LITTOOY FN, KRUPSKI WC, BANDYK D ET AL. Yield of repeated screening for abdominal aortic aneurysm after a 4-year interval. Aneurysm Detection and Management Veterans Affairs Cooperative Study Investigators. Arch Intern Med 2000, 160: BRADY AR, THOMPSON SG, FOWKES FG, GREENHALGH RM, POW- ELL JT; UK SMALL ANEURYSM TRIAL PARTICIPANTS. Abdominal aortic aneurysm expansion: Risk factors and time intervals for surveillance. Circulation 2004, 110: NAIR N, SARFATI D, SHAW C. Population screening for abdominal aortic aneurysm: Evaluating the evidence against screening criteria. N Z Med J 2012, 125: SVENSJÖ S, MANI K, BJÖRCK M, LUNDKVIST J, WANHAINEN A. Screening for abdominal aortic aneurysm in 65-year-old men remains cost-effective with contemporary epidemiology and management. Eur J Vasc Endovasc Surg 2014, 47: GIARDINA S, PANE B, SPINELLA G, CAFUERI G, CORBO M, BRASSEUR P ET AL. An economic evaluation of an abdominal aortic aneurysm screening program in Italy. J Vasc Surg 2011, 54: GLOVER MJ, KIM LG, SWEETING MJ, THOMPSON SG, BUXTON MJ. Cost-effectiveness of the National Health Service Abdominal Aortic Aneurysm Screening Programme in England. Br J Surg 2014, 101: SADAT U, BOYLE JR, WALSH SR, TANG T, VARTY K, HAYES PD. Endovascular vs open repair of acute abdominal aortic aneurysms a systematic review and meta-analysis. J Vasc Surg 2008, 48: CHICHEPORTICHE Y, BOURDON PR, XU H, HSU YM, SCOTT H, HES- SION C ET AL. TWEAK, a new secreted ligand in the tumor necrosis factor family that weakly induces apoptosis. J Biol Chem 1997, 272: CHIQUET-EHRISMANN R, CHIQUET M. Tenascins: Regulation and putative functions during pathological stress. J Pathol 2003, 200: CHIQUET-EHRISMANN R, TANNHEIMER M, KOCH M, BRUNNER A, SPRING J, MARTIN D ET AL. Tenascin-C expression by fibroblasts is elevated in stressed collagen gels. J Cell Biol 1994, 127: DAWSON J, COCKERILL G, CHOKE E, LOFTUS I, THOMPSON MM. Aortic aneurysms as a source of circulating interleukin-6. Ann N Y Acad Sci 2006, 1085: DAWSON J, COCKERILL GW, CHOKE E, BELLI AM, LOFTUS I, THOMP-

9 644 Δ. ΜΩΡΗΣ και συν SON MM. Aortic aneurysms secrete interleukin-6 into the circulation. J Vasc Surg 2007, 45: DOMANOVITS H, SCHILLINGER M, MÜLLNER M, HÖLZENBEIN T, JA- NATA K, BAYEGAN K ET AL. Acute phase reactants in patients with abdominal aortic aneurysm. Atherosclerosis 2002, 163: ABDUL-HUSSIEN H, HANEMAAIJER R, KLEEMANN R, VERHAAREN BF, VAN BOCKEL JH, LINDEMAN JH. The pathophysiology of abdominal aortic aneurysm growth: Corresponding and discordant inflammatory and proteolytic processes in abdominal aortic and popliteal artery aneurysms. J Vasc Surg 2010, 51: AKIRA S, HIRANO T, TAGA T, KISHIMOTO T. Biology of multifunctional cytokines: IL 6 and related molecules (IL 1 and TNF). FASEB J 1990, 4: JONES KG, BRULL DJ, BROWN LC, SIAN M, GREENHALGH RM, HUM- PHRIES SE ET AL. Interleukin-6 (IL-6) and the prognosis of abdominal aortic aneurysms. Circulation 2001, 103: KIMURA T, YOSHIMURA K, AOKI H, IMANAKA-YOSHIDA K, YOSHIDA T, IKEDA Y ET AL. Tenascin-C is expressed in abdominal aortic aneurysm tissue with an active degradation process. Pathol Int 2011, 61: LINDHOLT JS, MARTIN-VENTURA JL, URBONAVICIUS S, RAMOS-MO- ZO P, FLYVBJERG A, EGIDO J ET AL. Insulin-like growth factor I a novel biomarker of abdominal aortic aneurysms. Eur J Vasc Endovasc Surg 2011, 42: MACKIE EJ, SCOTT-BURDEN T, HAHN AW, KERN F, BERNHARDT J, REGENASS S ET AL. Expression of tenascin by vascular smooth muscle cells. Alterations in hypertensive rats and stimulation by angiotensin II. Am J Pathol 1992, 141: MARTINEZ-PINNA R, RAMOS-MOZO P, MADRIGAL-MATUTE J, BLAN- CO-COLIO LM, LOPEZ JA, CALVO E ET AL. Identification of peroxiredoxin-1 as a novel biomarker of abdominal aortic aneurysm. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2011, 31: MUÑOZ-GARCÍA B, MARTÍN-VENTURA JL, MARTÍNEZ E, SÁNCHEZ S, HERNÁNDEZ G, ORTEGA L ET AL. Fn14 is upregulated in cytokine-stimulated vascular smooth muscle cells and is expressed in human carotid atherosclerotic plaques: Modulation by atorvastatin. Stroke 2006, 37: MIDWOOD KS, OREND G. The role of tenascin-c in tissue injury and tumorigenesis. J Cell Commun Signal 2009, 3: ROHDE LE, ARROYO LH, RIFAI N, CREAGER MA, LIBBY P, RIDKER PM ET AL. Plasma concentrations of interleukin-6 and abdominal aortic diameter among subjects without aortic dilatation. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1999, 19: SATTA J, SOINI Y, POLLANEN R, PÄÄKKÖ P, JUVONEN T. Tenascin expression is associated with a chronic inflammatory process in abdominal aortic aneurysms. J Vasc Surg 1997, 26: AZUMA J, ASAGAMI T, DALMAN R, TSAO PS. Creation of murine experimental abdominal aortic aneurysms with elastase. J Vis Exp 2009, 29:pii:1280 Corresponding author: D.N. Moris, 56 Anastasiou Gennadiou street, GR Athens, Greece

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Το Ανεύρυσµα της Κοιλιακής Αορτής. Παπάζογλου Κωνσταντίνος. Αγγειοχειρουργός Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ.

Το Ανεύρυσµα της Κοιλιακής Αορτής. Παπάζογλου Κωνσταντίνος. Αγγειοχειρουργός Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Το Ανεύρυσµα της Κοιλιακής Αορτής. Παπάζογλου Κωνσταντίνος Αγγειοχειρουργός Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Ανεύρυσµα Κοιλιακής Αορτής Παθολογική και µόνιµη, εντοπισµένη διάταση τµήµατος αρτηρίας µε διάµετρο µεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Εργαστήριο Ανατομίας - "Ανατομείο", Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση σπάνιας παραλλαγής της έκφυσης αριστερής γαστρικής αρτηρίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

MAΪΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

MAΪΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα MAΪΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Περίπτωση ανδρός με άλγος στην οσφύ Παρουσιάζεται από: Δ. Ραφαηλίδη, Αικ. Σδρόλια, Δ. Κατσίμπα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Γ. ΧΟΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Γ. ΧΟΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Γ. ΧΟΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Ορισμός Ανευρυσματική διάταση: 50% αύξηση της φυσιολογικής διαμέτρου Φυσική Ιστορία των Θωρακικών

Διαβάστε περισσότερα

Ως ανεύρυσμα ορίζεται μια εντοπισμένη, παθολογική

Ως ανεύρυσμα ορίζεται μια εντοπισμένη, παθολογική Ενδοαγγειακή αντιμετώπιση ανευρυσμάτων αορτής στο ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» n Ι. Μαρaκης 1, Χ. Ρηγoπουλος 2, Β. Κατσiκας 2 1 Διευθυντής Αγγειοχειρουργικής Κλινικής ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» 2 Ιατροί Αγγειοχειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Aνεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής Διάγνωση Θεραπεία Παπάζογλου Κωνσταντίνος Αγγειοχ/γος Α.Π.Θ.

Aνεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής Διάγνωση Θεραπεία Παπάζογλου Κωνσταντίνος Αγγειοχ/γος Α.Π.Θ. Aνεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής Διάγνωση Θεραπεία Παπάζογλου Κωνσταντίνος Αγγειοχ/γος Α.Π.Θ. Γνωρίζεις πώς χάθηκε ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά στην ιστορία? 2006 Medtronic, Inc. All rights reserved. This presentation

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες 1 Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Λοξή Βουβωνοκήλη 2 Βουβωνοκήλες Ευθεία Βουβωνοκήλη Χειρουργικές Τεχνικές Ανοικτές πρόσθιες τεχνικές (Bassini, McVay, Shouldice) Ανοικτές οπίσθιες τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΦΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ

Η ΣΧΕΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΦΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θρόμβωσης Αντιθρομβωτικής Αγωγής, 12 Απριλίου 2014 Η ΣΧΕΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΦΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Συζήτηση Αναφορές ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ 1 Α Χειρουργική 424 ΓΣΝΕ, 2 Γαστεντερολογικό 424 ΓΣΝΕ Το 23% των ασθενών όπου υποβάλλονται σε ERCP παρουσιάζουν περιληκυθικά εκκολπώματα Tα περισσότερα εκκολπώματα δωδ/λου

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Χρόνια Φλεβική Νόσος. Χειμερινό Σχολείο 2013 2014. Καλάβρυτα,1 2 Νοεμβρίου 2013. Από Αστέριο Ν. Κατσαμούρη

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Χρόνια Φλεβική Νόσος. Χειμερινό Σχολείο 2013 2014. Καλάβρυτα,1 2 Νοεμβρίου 2013. Από Αστέριο Ν. Κατσαμούρη Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Χειμερινό Σχολείο 2013 2014 Χρόνια Φλεβική Νόσος Από Αστέριο Ν. Κατσαμούρη Καλάβρυτα,1 2 Νοεμβρίου 2013 Χρόνια Φλεβική Νόσος Κιρσοί Οίδημα Υπέρχρωση δέρματος στα σφυρά Έκζεμα Ατροφικές υπομελαγχρωστικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Οόρος«μεταφραστική επιστήμη» νωρίς δεκαετία 1990 αφορούσε προσπάθειες για την ανεύρεση νέων αντικαρκινικών γονιδίων Karp

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης Στρογγυλό Τραπέζι Η επεμβατική Καρδιολογία στη χώρα μας και η εναρμόνισή της με τις διεθνείς εταιρείες επεμβατικής Καρδιολογίας Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Αγγελική Χρόνη Ερευνήτρια Β Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ηµερίδα «ΗΣυµβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ.

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ. Πρόληψη Να ζείτε συνετά, σε χίλιους ανθρώπους µόνο ένας θα πεθάνει φυσικά, οι υπόλοιποι θα υποκύψουν λόγω του παράλογου τρόπου ζωής τους Μαµµωνίδης 1135-1204 µ.χ. Τι θα διαπραγµατευτεί το µάθηµα Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα.

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Βασικός στόχος, η σταθεροποίηση της κατάστασης της μητέρας. Ιατρός επειγόντων Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Παναγιώτης Τσιριγώτης Αιμαφαίρεση και Μεταμόσχευση Λήψη του μοσχεύματος Αντιμετώπιση επιπλοκών Αντιμετώπιση νόσου του μοσχεύματος έναντι

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

λαπαροσκοπικά εργαλεία.

λαπαροσκοπικά εργαλεία. 1η Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Αθήνα., Κεντρικά Χειρουργεία, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, 3Παθολογοανατομικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών 1

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Φλεβικά ανευρύσματα κάτω άκρων μια σπάνια κλινική οντότητα: παρουσίαση περίπτωσης

Φλεβικά ανευρύσματα κάτω άκρων μια σπάνια κλινική οντότητα: παρουσίαση περίπτωσης 108 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ EΛΛHNIKH ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Tεύχος 16, 2009 (108-112) Φλεβικά ανευρύσματα κάτω άκρων μια σπάνια κλινική οντότητα: παρουσίαση περίπτωσης Δ. Παπαδημητρίου, Μ. Ταχτσή, Γ. Πιτούλιας,

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα