O ρόλος της τριχοειδοσκόπησης στους ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "O ρόλος της τριχοειδοσκόπησης στους ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση*"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, 1-3: 46-54, 2014 πρωτoτυπη εργασια O ρόλος της τριχοειδοσκόπησης στους ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση* Α. Τριανταφύλλου 1 Π. Ανυφαντή 2 Α. Πυρπασοπούλου 2 Σ. Ασλανίδης 2 Σ. Δούμα 1 Περιληψη Δεδομένου ότι η αρτηριακή υπέρταση, μέσω των επιδράσεών της στα όργανα-στόχους, συνιστά κυρίαρχη αιτία καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως, η αναγνώριση και συνεπώς η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των ασθενών υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου ανακύπτει ως μείζονος σημασίας. Καθώς τα μικρά αγγεία του οργανισμού υπόκεινται σε ένα ευρύ φάσμα μορφολογικών και λειτουργικών αλλοιώσεων υπό την επίδραση των αυξημένων επιπέδων αρτηριακής πίεσης, το ερευνητικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια έχει μετατοπιστεί στην αναγνώριση συγκεκριμένων αλλοιώσεων της μικροκυκλοφορίας που μπορούν να αξιοποιηθούν ως προγνωστικοί δείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου. Τα τριχοειδή του δέρματος αποτελούν ένα «ανοικτό παράθυρο» μελέτης της μικροκυκλοφορίας, γνωστό εδώ και πολλά χρόνια από τη μελέτη κυρίως των ρευματολογικών ασθενών. Ωστόσο, η τριχοειδοσκόπηση αποτελεί μία από τις λιγότερο μελετημένες και από τις πιο πρόσφατα χρησιμοποιούμενες μεθόδους στο χώρο της αρτηριακή υπέρτασης. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να συνοψίσει τα βασικότερα ευρήματα, τις συσχετίσεις, τους προβληματισμούς και τις κατευθύνσεις προς περαιτέρω έρευνα από την εφαρμογή της τριχοειδοσκόπησης στους ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση. εισαγωγh 1 Γ Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη 2 Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις του δυτικού κόσμου και κυρίαρχο παράγοντα καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας 1. Από τη μελέτη τόσο των μικρών όσο και των μεγάλων αγγείων, φαίνεται ότι υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της θνησιμότητας από την αρτηριακή υπέρταση και του αριθμού, καθώς και του βαθμού της βλάβης στα διάφορα όργανα στόχους 2-4. Υπάρχουν επίσης δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση ακόμα και υποκλινικών, πρώιμων βλαβών μπορεί να ελαττώσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο αυτών των ασθενών 5,6. Δεδομένα μάλιστα από υ- γιείς ασθενείς με υποκλινικές βλάβες εντοπιζόμενες στα μικρά αγγεία (των νεφρών και του οφθαλμού) έχουν δείξει ότι η παρουσία των σημείων αυτών σε υγιή νορμοτασικά άτομα μπορεί να * Το ερευνητικό πρωτόκολλο της μελέτης αυτής ενισχύθηκε οικονομικά από την Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης.

2 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, προβλέψει την πιθανότητα μελλοντικής εμφάνισης της ίδιας της υπέρτασης 7-9. Βάσει λοιπόν των ανωτέρω και δεδομένης της μεγάλης συχνότητας της αρτηριακής υπέρτασης, υ- πάρχει ολοένα και μεγαλύτερη ανάγκη για την α- νακάλυψη, τεκμηρίωση και ευρεία χρήση όσο το δυνατόν απλούστερων, αναίμακτων και ταχείας διεκπεραίωσης τεχνικών εκτίμησης των πρώιμων αγγειακών βλαβών στους ασθενείς με υπέρταση. Τα τριχοειδή αγγεία του δέρματος αποτελούν ένα εύκολα προσβάσιμο και αντιπροσωπευτικό αγγειακό υπόστρωμα, του οποίου η μελέτη συγκεντρώνει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα πλαίσια διερεύνησης της μικροαγγειοπάθειας στους υπερτασικούς ασθενείς. η τριχοειδοσκοπηση ωσ μεθοδοσ απεικονισησ των τριχοειδων του δερματοσ Η κυριότερη μέθοδος εκτίμησης της τριχοειδικής κυκλοφορίας του δέρματος είναι η τριχοειδοσκόπηση. Η τριχοειδοσκόπηση είναι μία μη επεμβατική τεχνική, κατά την οποία, με τη βοήθεια ε- νός στερεομικροσκοπίου, πραγματοποιείται η δισδιάστατη ή τρισδιάστατη απεικόνιση του τριχοειδικού δικτύου του οργάνου που εξετάζεται, το οποίο συνήθως είναι η κοίτη των ονύχων των άνω και κάτω άκρων. Τα περισσότερα δεδομένα για την τριχοειδοσκόπηση τα έχουμε από την εφαρμογή της στους ρευματολογικούς ασθενείς Στην εικόνα 1 παρουσιάζεται διαγραμματικά ένα τριχοειδοσκόπιο. οδηγός οπτικών ινών συγκρότηµα εστίασης βάση στήριξης της κάµερας Oι κυριότερες διαταραχές που παρατηρούνται στη μικροκυκλοφορία του δέρματος σε υπερσύστηµα εγγραφής σύστηµα ανάλυσης υπολογιστή οθόνη βίντεο κάµερα φακός Εικόνα 1. Διαγραμματική απεικόνιση ενός τριχοειδοσκοπίου. Η πρώτη τριχοειδοσκόπηση έγινε το 1823, ό- ταν ο Purkinje παρατήρησε με ένα μεγεθυντικό φακό και περιέγραψε για πρώτη φορά τη μορφολογία των τριχοειδών αγγείων του δέρματος 13. Το 1912 ο Lombard 14 βρήκε ότι τα τριχοειδή μπορούσαν να γίνουν ορατά στο μικροσκόπιο με την προσθήκη μιας σταγόνας λαδιού. Τριάντα χρόνια μετά οι Maricq και Le Roy κατοχύρωσαν για πρώτη φορά την πατέντα της τριχοειδοσκόπησης, σε ασθενείς με σκληρόδερμα. Από τότε η τριχοειδοσκόπηση αποτελεί μία απλή, μη επεμβατική και επαναλήψιμη τεχνική για την αναίμακτη εκτίμηση της μικροκυκλοφορίας 15. Η τεχνική της τριχοειδοσκόπησης μπορεί να δώσει πληροφορίες για τη μορφολογία και την πυκνότητα των τριχοειδών, καθώς και για την ταχύτητα ροής των ερυθρών αιμοσφαιρίων της τριχοειδικής κυκλοφορίας. Επίσης, σε συνδυασμό με την έγχυση σκιαστικών ουσιών, μπορεί να δώσει πληροφορίες για την κατανομή της τριχοειδικής ροής, την εντόπιση ανατομικών διαταραχών μη εμφανών με την απλή τριχοειδοσκόπηση (π.χ. ανευρύσματα) και τη διατριχοειδική διάχυση ουσιών, ως δείκτη μέτρησης της διαπερατότητας των τριχοειδών 16. Στην εικόνα 2 απεικονίζονται με τη μέθοδο της τριχοειδοσκόπησης τα τριχοειδή ενός υγιούς ατόμου σε επιμήκη και εγκάρσια διατομή. Προηγμένα λογισμικά έχουν κατασκευαστεί τα τελευταία έτη για την εξασφάλιση της αντικειμενικής και γρήγορης καταμέτρησης των τριχοειδών ανά οπτικό πεδίο. Ένα αντίστοιχο λογισμικό που κατασκευάστηκε από το τμήμα μας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Κρήτης απεικονίζεται στην εικόνα 3 3,17. Στην εικόνα απεικονίζεται διαγραμματικά η παράσταση των τριχοειδών σε εγκάρσια διατομή, μαζί με τον αλγόριθμο εντοπισμού των artifact (σταγόνες κεδρέλαιου), οι οποίες στη συνέχεια αφαιρούνται αυτόματα. Στο κάτω τμήμα της εικόνας αριστερά φαίνεται το τελικό αποτέλεσμα της καταμέτρησης των τριχοειδών σε όλο το οπτικό πεδίο, ενώ στο κάτω μέρος δεξιά τα μετρούμενα τριχοειδή (με μπλε χρώμα) σε επιλεγμένη περιοχή μέτρησης. διαταραχεσ των τριχοειδων του δερματοσ στουσ υπερτασικουσ ασθενεισ

3 48 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, 1-3 Εικόνα 2. Απεικόνιση με τριχοειδοσκόπιο φυσιολογικών τριχοειδών αγγείων. Απεικόνιση φυσιολογικών τριχοειδών αγγείων του δέρματος της κοίτης του νυχιού σε επιμήκη (Α) και εγκάρσια διατομή (Β). Εικόνα 3. Λογισμικό εντοπισμού και καταμέτρησης των τριχοειδών του δέρματος σε εγκάρσια διατομή. τασικούς ασθενείς είναι η μείωση της αγγειακής πυκνότητας, η αύξηση της πίεσης στα τριχοειδή, η δημιουργία βρόγχων (looping) και η αύξηση της τριχοειδικής διήθησης 18. Μελέτες σύγκρισης υπερτασικών ασθενών, χωρίς αγωγή, και υγιών ατόμων, έδειξαν ότι οι υ- περτασικοί έχουν αυξημένη τριχοειδική πίεση. Ε- πομένως, ενώ η αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων μπορεί να προστατεύει τα τριχοειδή από τις διαταραχές που συνεπάγεται η υψηλή αρτηριακή πίεση, η υψηλή μετατριχοειδική αντίσταση πιθανώς προκαλεί την αύξηση της πίεσης μέσα στα τριχοειδή. Αντικρουόμενα είναι τα αποτελέσματα των μελετών που έχουν μετρήσει την ταχύτητα ροής της τριχοειδικής κυκλοφορίας, διαπιστώνοντας άλλοτε μειωμένες και άλλοτε φυσιολογικές τιμές στους ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση 16. αγγειακη ερημωση των τριχοειδων του δερματοσ και αρτηριακη υπερταση Κυριότερο εύρημα στους ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση είναι η αγγειακή ερήμωση, η ο- ποία αναφέρεται στη μείωση του αριθμού των τριχοειδών ανά οπτικό πεδίο (Εικ. 4). Το φαινόμενο της αγγειακής ερήμωσης έχει

4 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, Εικόνα 4. Εγκάρσια απεικόνιση τριχοειδών αγγείων του δέρματος ανάλογα με τα επίπεδα αρτηριακής πίεσης. Απεικόνιση σε εγκάρσια διατομή τριχοειδών αγγείων του δέρματος της κοίτης του νυχιού σε ασθενή με φυσιολογική αρτηριακή πίεση (Α) και σε ασθενή με αρτηριακή υπέρταση (Β). αναφερθεί σχεδόν σε όλα τα πειραματικά μοντέλα υπερτασικών πειραματόζωων 19. Περισσότερες α- πό 6 δεκαετίες πριν, ο Ruedemann 20 και λίγο αργότερα ο Lack 21, μελετώντας τον επιπεφυκότα του οφθαλμού, περιέγραψαν το φαινόμενο της αγγειακής ερήμωσης για πρώτη φορά στους ανθρώπους. Παρόμοια αποτελέσματα, από τη μελέτη όμως πλέον των τριχοειδών του δέρματος, αρχίζουν να δημοσιεύονται στην αρχή της δεκαετίας του 90, αρχικά από τον Gasser, μετρώντας σε επιμήκη διατομή τα τριχοειδή στη κοίτη των νυχιών των δακτύλων, και στη συνέχεια από την ομάδα του Prasad, στο δέρμα του αντιβραχίου 22. Το 1999 ο Antonios, με την εφαρμογή της τριχοειδοσκόπησης στο δέρμα της ράχης των δακτύλων, διαπιστώνει στατιστικά λιγότερα τριχοειδή πριν και μετά από φλεβική απόφραξη, σε μια ομάδα από 17 υπερτασικούς α- σθενείς, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου που α- ποτελείται από επίσης 17 νορμοτασικά άτομα 18. Τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνονται στις αντίστοιχες ομάδες ασθενών-υγιών από το Serne 23 (σε 52 άτομα) και τον Debbabi 24 (σε 170 άτομα). Τα ε- πόμενα χρόνια η εφαρμογή της τριχοειδοσκόπησης επεκτάθηκε και σε άλλες ομάδες ασθενών. Έ- τσι, διαπιστώθηκε ότι και ασθενείς με θωρακικό άλγος και φυσιολογική στεφανιογραφία, ανεξάρτητα από τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης, έχουν στατιστικά σημαντικά λιγότερα τριχοειδή συγκριτικά με νορμοτασικά υγιή άτομα 25. Επίσης, έχει βρεθεί ότι από αγγειακή ερήμωση χαρακτηρίζονται όχι μόνο οι ασθενείς με ιδιοπαθή υπέρταση, αλλά και οι γυναίκες με προεκλαμψία. Τα δεδομένα αυτά υποδεικνύουν ότι η αγγειακή ερήμωση θα μπορούσε να θεωρηθεί ως πιθανή αιτία για τη διατήρηση υψηλής της αρτηριακής πίεσης κατά την προεκλαμψία 26. Πράγματι, λίγα μόλις χρόνια αργότερα, η αγγειακή ερήμωση στη διάρκεια της κύησης (ιδίως κατά την 27 η -32 η εβδομάδα) αναγνωρίστηκε ως προγνωστικός δείκτης εμφάνισης προεκλαμψίας 8. Στατιστικά σημαντικά μεγαλύτερα ποσοστά αγγειακής ερήμωσης (40,9% έναντι 27%) δείξαμε πρόσφατα και εμείς, συγκρίνοντας μια ομάδα υπερτασικών, χωρίς κανένα άλλο συνυπάρχον νόσημα (66 άτομα) και πρόσφατη διάγνωση αρτηριακής υπέρτασης, με μια ομάδα υγιών α- τόμων (37 άτομα) 3. η αγγειακη ερημωση ωσ Πρωιμοσ δεικτησ εμφανισησ αρτηριακησ υπερτασησ Δεν έχει μελετηθεί επαρκώς αν η αγγειακή ε- ρήμωση προϋπάρχει ή είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της εγκατεστημένης αρτηριακής υπέρτασης. Στην απάντηση αυτή συνεισφέρει ο Antonios και η ομάδα του, δείχνοντας αρχικά ότι άτομα με οριακή αρτηριακή υπέρταση 27 και στη συνέχεια νορμοτασικά άτομα με οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης έχουν μειωμένο αριθμό τριχοειδών 28. Στη συνέχεια και στην προσπάθεια να απαντηθεί το προηγούμενο ερώτημα, έρχεται στο επίκεντρο η μελέτη των τριχοειδών του δέρματος σε ακόμα μικρότερες ηλικίες. Αρχικά μελετήθηκε η πυκνότητα των τριχοειδών σε νεογνά νορμοτασικών μητέρων 29,

5 50 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, 1-3 ώστε να διαπιστωθεί εάν το χαμηλό βάρος γέννησης, που σχετίζεται με αρτηριακή υπέρταση στο μέλλον, χαρακτηρίζεται από μικρό αριθμό τριχοειδών. Στη έρευνα αυτή όμως, αντίθετα με αυτό που αναμενόταν, διαπιστώνεται ότι τα νεογνά που ή- ταν ολιγοβαρή είχαν περισσότερα τριχοειδή ανά οπτικό πεδίο σε σχέση με αυτά που είχαν φυσιολογικό βάρος, υποστηρίζοντας την άποψη ότι οι παράγοντες που σχετίζονται με το χαμηλό βάρος γέννησης (υπέρταση, αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος κ.λπ.) δεν φαίνεται να επιδρούν στα τριχοειδή κατά την ενδομήτριο ζωή. Λίγο αργότερα όμως, η διεξαγωγή της ίδιας μελέτης σε νεογνά υπερτασικών μητέρων 30, έδειξε στατιστικά μικρότερο α- ριθμό τριχοειδών, τουλάχιστον σε αυτά που δεν γεννήθηκαν πρόωρα, υποδηλώνοντας ότι τελικά η αγγειακή ερήμωση στην υπέρταση είναι πιθανό να είναι πρωτεύουσα αγγειακή ανωμαλία. Η ίδια μελέτη στα ολιγοβαρή πρόωρα δείχνει φυσιολογικό αριθμό τριχοειδών, πιθανολογώντας ότι το ενδομήτριο περιβάλλον ενδέχεται να διαδραματίζει και αυτό το ρόλο του στην αναδιαμόρφωση της κυκλοφορίας των νεογνών, καθυστερώντας το φαινόμενο της ερήμωσης σε αυτά τα βρέφη. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία από προοπτικές μελέτες για το αν τελικά τα νεογνά ή τα νορμοτασικά άτομα με οικογενειακό ιστορικό αρτηριακής υπέρτασης που μελετήθηκαν, απέκτησαν τελικά υπέρταση σε μεταγενέστερα στάδια. O Noon, διερευνώντας και αυτός κατά πόσο η αγγειακή ερήμωση μπορεί να αποτελέσει δείκτη ανάπτυξης υπέρτασης, αναλύει τα αποτελέσματα μιας επιδημιολογικής μελέτης, της Medical Research Council Mild Hypertension Trial, που διεξάγεται στο Εδιμβούργο και από την οποία επιλέγονται 603 παντρεμένα ζευγάρια και οι 803 απόγονοι τους (άντρες ηλικίας 16 έως 24 ετών), οι ο- ποίοι υποβάλλονται σε μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και σε τριχοειδοσκόπηση. O πληθυσμός αυτός χωρίζεται σε τεταρτημόρια, ανάλογα τόσο με την αρτηριακή πίεση που έχουν οι νέοι (χαμηλή ή υψηλή), όσο και με την αρτηριακή πίεση που έχουν οι γονείς τους (χαμηλή ή υψηλή). Με βάση το παραπάνω τεκμηριωμένο επιδημιολογικό μοντέλο των «τεσσάρων γωνιών» φαίνεται ότι η αγγειακή ερήμωση σχετίζεται με την έκφραση της οικογενούς προδιάθεσης για ιδιοπαθή υπέρταση σε νεαρούς άντρες 31. Παθοφυσιολογικοι μηχανισμοι τησ αγγειακησ ερημωσησ στην αρτηριακη υπερταση Η σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ της αγγειακής ερήμωσης και της υπέρτασης παραμένει ακόμα θέμα υπό συζήτηση. Ένα ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο οι αυξημένες μηχανικές δυνάμεις στο τοίχωμα των αγγείων που οφείλονται στην υ- ψηλή αρτηριακή πίεση συνιστούν από μόνες τους τον κυρίαρχο υποκείμενο παθοφυσιολογικό μηχανισμό. Από πειραματικά μοντέλα δευτεροπαθούς υπέρτασης σε αρουραίους με μερική περίδεση της κοιλιακής αορτής, παρατηρήθηκε δομική αρτηριακή ερήμωση σε μύες των οπίσθιων άκρων 32. Καθώς το αγγειακό τοίχωμα δεν ήταν εκτεθειμένο σε υψηλές πιέσεις στο μοντέλο αυτό, πιθανολογείται μηχανισμός ανεξάρτητος από τη μηχανική πίεση. Παρομοίως ως πιθανός παθοφυσιολογικός μηχανισμός που δεν επιβεβαιώθηκε προτάθηκε το μονοξείδιο του αζώτου. Ενώ η αρτηριακή ερήμωση (arteriolar rarefaction), η οποία παρατηρήθηκε παράλληλα με την υπέρταση, σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια με ανεπάρκεια της συνθετάσης του μονοξειδίου του αζώτου, φαίνεται να αναστέλλεται από τη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης σε φυσιολογικά επίπεδα με τη χρήση της αγγειοδιασταλτικής ουσίας υδραλαζίνης, η τριχοειδική ερήμωση (capillary rarefaction) παρέμεινε ίδια, ανεξάρτητα τόσο από την ανεπάρκεια της συνθετάσης του μονοξειδίου του αζώτου όσο και από τη μεταβολή της αρτηριακής πίεσης μετά τη χορήγηση υ- δραλαζίνης 33. Επιπρόσθετα, η πυκνότητα των τριχοειδών μπορεί να μειωθεί είτε λόγω καταστροφής αγγείων είτε λόγω ανεπαρκούς αγγειογένεσης. Υπέρ της καταστροφής των αγγείων συνηγορούν πειράματα σε υπερτασικούς αρουραίους, με τη χρήση βιντεομικροσκόπησης in vivo, στα οποία παρατηρήθηκε ότι μη χυμικοί παράγοντες (πιθανώς υπερευαισθησία των λείων μυϊκών ινών σε αγγειοσυσπαστικές ουσίες) προκάλεσαν αρχικά αναστρέψιμη σύγκλειση αρτηριολίων (λειτουργική αγγειακή ερήμωση), την οποία ακολούθησε η ανατομική τους καταστροφή 34. Υπέρ της ανεπαρκούς αγγειογένεσης συνηγορούν πειράματα που έχουν δείξει παθολογικά χαμηλή πυκνότητα αγγείων σε πολύ νεαρή ηλικία σε γενετικά τροποποιημένα υπερτασικά πειραματόζωα 19. Σχετικά μικρός αριθμός τριχοειδών έχει διαπιστωθεί και σε νορμοτασικούς

6 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, ανθρώπους με κληρονομική προδιάθεση για αρτηριακή υπέρταση 28,31, υποδηλώνοντας πιθανή ανεπάρκεια της αγγειακής ανάπτυξης να ακολουθήσει το ρυθμό ανάπτυξης των οργάνων. Δεν έχει διευκρινισθεί εάν η μείωση των τριχοειδών στην αρτηριακή υπέρταση είναι αποτέλεσμα λειτουργικής ή ανατομικής διαταραχής 35. Η δομική ερήμωση των τριχοειδών έχει περιγραφεί σε πολλά πειραματικά υπερτασικά μοντέλα και ι- στούς, όπως είναι οι μύες, το λεπτό έντερο και το υποδόριο λίπος, ενώ δεν έχει διαπιστωθεί να ισχύει για τα τριχοειδή του εγκεφάλου 36. Μελέτες που έγιναν από τον Antonios και τους συνεργάτες του δείχνουν ότι πρόκειται περισσότερο για ανατομική δυσλειτουργία, εφόσον η πυκνότητα των τριχοειδών στους υπερτασικούς παρέμεινε σταθερά μικρότερη από ότι στους νορμοτασικούς, πριν και μετά τη διακοπή της φλεβικής κυκλοφορίας, με περιχειρίδα δακτύλου, για τουλάχιστον 2 λεπτά 18. Α- ντίθετα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης των Cheng και συνεργατών, τουλάχιστον όσον αφορά ασθενείς με πρόσφατη εμφάνιση αρτηριακής υ- πέρτασης, η διαφορά φαίνεται να είναι λειτουργική και σχετιζόμενη με την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία που παρατηρήθηκε στα άτομα με αρτηριακή υπέρταση. Ωστόσο, στη μελέτη αυτή δεν διαπιστώθηκαν ανατομικές μεταβολές στην πυκνότητα των τριχοειδών, γεγονός αντίθετο με τα ευρήματα που αναδεικνύουν οι περισσότερες μελέτες 37. Από τον Prewitt και τους συνεργάτες του έχει διατυπωθεί η πρόταση ότι η ερήμωση συμβαίνει σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την απώλεια της ικανότητας διάχυσης των αγγείων λόγω σύσπασης, πιθανώς ως αποτέλεσμα της αυξημένης ευαισθησίας τους στα αγγειοσυσπαστικά ερεθίσματα. Τα μη λειτουργικά πλέον αγγεία τότε υποστρέφονται και εξαφανίζονται, οδηγώντας πλέον στη δεύτερη φάση που αφορά τη δομική (ανατομική) εξαφάνιση τους από τη μικροκυκλοφορία 38. O Prewitt και οι συνεργάτες του ήταν οι πρώτοι που έκαναν τον διαχωρισμό μεταξύ ανατομικής (μείωση του αριθμού των τριχοειδών) και λειτουργικής (τα τριχοειδή είναι παρόντα αλλά το πλάσμα δεν διαχέεται επαρκώς μέσω αυτών) αραίωσης 39. Όσον αφορά στη συσχέτιση της τριχοειδικής ερήμωσης με την ηλικία, από τα δεδομένα που έ- χουμε μέχρι σήμερα φαίνεται ότι, όπως και με τη μικροαγγειοπάθεια του αμφιβληστροειδή, η ερήμωση των τριχοειδών ως αποτέλεσμα της υψηλής αρτηριακής πίεσης είναι περισσότερο χαρακτηριστικό των ατόμων νεότερης ηλικίας, και λιγότερο εμφανής στους ηλικιωμένους υπερτασικούς (>60 ετών) 40. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη, που παραδόξως δεν έδειξε διαφορά στον αριθμό των τριχοειδών μεταξύ των νέων νορμοτασικών, των ηλικιωμένων νορμοτασικών και των ηλικιωμένων υπερτασικών, περιλάμβανε πολύ λίγα άτομα (συνολικά 46), με μεγάλη πιθανότητα τα αρνητικά αποτελέσματα να οφείλονται στο μικρό αριθμό των παρατηρήσεων. Τέλος, υπάρχει μία μελέτη η οποία δείχνει σε ασθενείς με ήπια υπέρταση, σημαντική αρνητική συσχέτιση του αριθμού των τριχοειδών με την πρόσ - ληψη του αλατιού, καθώς και αύξηση των τριχο - ειδών ανά οπτικό πεδίο μετά τη μείωση της πρόσ - ληψης αυτού 41. αντιυπερτασικη αγωγη και αγγειακη ερημωση των τριχοειδων Αντικρουόμενα είναι τα αποτελέσματα των μελετών, όσον αφορά την υποστροφή της αγγειακής ερήμωσης μετά την επιτυχημένη θεραπεία α- σθενών με αρτηριακή υπέρταση. O Debabbi έδειξε, σε αναδρομική μελέτη, ότι η καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να αναστρέψει τόσο τη λειτουργική όσο και την ανατομική μεταβολή της τριχοειδικής κυκλοφορίας που παρατηρείται σε υ- περτασικούς ασθενείς 24. Στη μελέτη αυτή ο αριθμός των τριχοειδών στους υπερτασικούς ασθενείς με καλή ρύθμιση της ΑΠ (76 άτομα) ήταν στατιστικά σημαντικά χαμηλότερος από αυτόν των υπερτασικών ασθενών χωρίς αγωγή (24 άτομα) και ίδιος με τους νορμοτασικούς (74 άτομα). Ωστόσο σε μία αντίστοιχη μελέτη των Penna και συνεργατών, η ι- κανοποιητική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης δε φάνηκε να βελτιώνει την αγγειακή ερήμωση που υπήρχε στους υπερτασικούς ασθενείς 42. Η μελέτη αυτή όμως, αφενός ήταν αναδρομική και αφετέρου, και σημαντικότερο, καταμετρήθηκαν οι αγκύλες των τριχοειδών σε επιμήκη διατομή, μια μέθοδο όχι τόσο καλά τεκμηριωμένη όσο αυτή που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι ερευνητές 28,43 και η ο- ποία μετράει τα αγγεία σε εγκάρσια διατομή. Προοπτική μελέτη αύξησης του αριθμού των τριχοειδών υπάρχει μόνο μία, η οποία έδειξε ότι η θεραπεία για 6 μήνες με μετοπρολόλη ή ολμεσαρτάνη είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της αγγειακής ερήμωσης που είχαν οι υπερτασικοί ασθενείς 44.

7 52 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, 1-3 Λίγες μελέτες έχουν εξετάσει την επίδραση των διαφορετικών αντιυπερτασικών φαρμάκων στην ταχύτητα της τριχοειδικής κυκλοφορίας του δέρματος. Μία μελέτη σύγκρισης της λοσαρτάνης, με ή χωρίς υδροχλωροθειαζίδη, με την αμλοδιπίνη, έδειξε ότι μετά από 3 μήνες θεραπεία η ταχύτητα της τριχοειδικής κυκλοφορίας αυξήθηκε και στις δύο ομάδες, έχοντας όμως στατιστικά σημαντική διαφορά μόνο στη ομάδα της λοσαρτάνης 45. κλινικη σημασια τησ αναγνωρισησ τησ αγγειακησ ερημωσησ των τριχοειδων του δερματοσ Ενώ υπάρχουν αρκετές αναφορές στη σχετική βιβλιογραφία για τις μορφολογικές και ποσοτικές αλλοιώσεις των τριχοειδών του δέρματος σε υπερτασικούς ασθενείς, τους υποκείμενους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς και τους συσχετισμούς τέτοιων βλαβών με παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, εκλείπουν παντελώς προοπτικά δεδομένα που να καταδεικνύουν την αξία της τριχοειδοσκόπησης ως μεθόδου εκτίμησης του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου των υπερτασικών ασθενών. Η απουσία σχετικών μελετών καθίσταται ακόμα πιο ηχηρή δεδομένης της ευκολίας που προσφέρει η μέθοδος της τριχοειδοσκόπησης από άποψη χρόνου και κόστους. Μέχρι στιγμής, τα σχετικά δεδομένα που υφίστανται είναι ελάχιστα και πηγάζουν από μελέτης χρονικής στιγμής. Σε μία τέτοια μελέτη, βρέθηκε ότι η ποσοστιαία αύξηση των τριχοειδών (capillary recruitment, οριζόμενη ως η αύξηση των τριχοειδών ανά οπτικό πεδίο μετά από 4 λεπτά αρτηριακής α- πόφραξης προς την αρχική πυκνότητα των τριχοειδών), αλλά όχι ευθέως η αγγειακή ερήμωση, μειώνεται όσο αυξάνεται ο προβλεπόμενος κίνδυνος 46. Ωστόσο, ο μικρός πληθυσμός και η σύσταση των συμμετεχόντων στη μελέτη (46 υγιή άτομα) θα μπορούσε να επηρεάζει τα αποτελέσματα της μελέτης. Πρόσφατα, η ομάδα μας έδειξε για πρώτη φορά σε ένα ικανοποιητικό δείγμα 103 νορμοτασικών ατόμων και υπερτασικών, υγιών κατά τα άλλα, ασθενών ότι όσο ελαττώνεται ο αριθμός των τριχοειδών του δέρματος, όπως εκτιμήθηκε με τη μέθοδο της τριχοειδοσκόπησης χωρίς περίδεση, τόσο αυξάνεται ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος, όπως υπολογίστηκε από το Framingham Risk Score, συσχέτιση η οποία ήταν στατιστικά σημαντική 3. Περαιτέρω προοπτικές μελέτες είναι α- παραίτητες για να καθορίσουν εάν η τριχοειδοσκόπηση δύναται να ενταχθεί στα εργαλεία εκτίμησης και πρόβλεψης του συνολικού καρδιαγγγειακού κινδύνου των υπερτασικών ασθενών. Συνοψίζοντας, η αγγειακή ερήμωση φαίνεται να αποτελεί ένα ακόμα εύρημα βλάβης οργάνου στόχου και μικροαγγειοπάθειας στους υπερτασικούς ασθενείς. Η εκτίμηση της μπορεί να γίνει εύκολα, γρήγορα και αναίμακτα με τη χρήση του τριχοειδοσκοπίου στο δέρμα, ενώ μεγάλες προοπτικές μελέτες χρειάζονται ακόμα για να τεκμηριώσουν την αξία που μπορεί να έχουν οι βλάβες αυτές στη καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Summary Triantafyllou A, Anyfanti P, Pyrpasopoulou A, Asla - nidis S, Douma S. Τhe role of capillaroscopy in hypertensive patients. Arterial Hypertension 2014; 23: Arterial hypertension represents a leading cause of cardiovascular mortality and morbidity worldwide, through its detrimental effects on target organs. Ther - efore, the early identification and appropriate mana - gement of high-risk patients emerges as extremely important. Given that the microvasculature is subject to a sequel of morphological and functional changes under the continuous effect of high blood pressure, research over the last years has gradually moved towards the identification of specific microcirculatory alterations that may serve as early prognostic markers of cardio - vascular risk. Dermal capillaries represent an open window for the in vivo study of the human micro - circulation, that has been long used mainly for the study of rheumatic diseases. However, capillaroscopy has been relatively understudied and only recently applied in the field of hypertension. Capillaroscopy represents a forthcoming promising estimate of the microvascular status in the field of hypertension, with capillary rarefaction representing the most typical finding. The present review aims at summarizing available evidence and the main findings, as well as the premises and promises, from the use of capillaroscopy in patients with hypertension. βιβλιογραφια 1. Kearney PM, Whelton M, Reynolds K, Muntner P, Whelton PK, He J. Global burden of hypertension: analysis of worldwide data. Lancet 2005; 365(9455): Vlachopoulos C, Aznaouridis K, Stefanadis C. Prediction of cardiovascular events and all-cause mortality with

8 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, arterial stiffness: a systematic review and meta-analysis. J Am Coll Cardiol 2010; 55(13): Triantafyllou A, Anyfanti P, Zabulis X, et al. Accumulation of microvascular target organ damage in newly diagnosed hypertensive patients. J Am Soc Hypertens 2014; 8(8): Garg JP, Bakris GL. Microalbuminuria: marker of vascular dysfunction, risk factor for cardiovascular disease. Vasc Med 2002; 7(1): Thom S, Stettler C, Stanton A, et al. Differential effects of antihypertensive treatment on the retinal microcir - culation: an anglo-scandinavian cardiac outcomes trial substudy. Hypertension 2009; 54(2): Agrawal B, Wolf K, Berger A, Luft FC. Effect of antihyper - tensive treatment on qualitative estimates of microal - buminuria. J Hum Hypertens 1996; 10(8): Ding J, Wai KL, McGeechan K, Ikram MK, et al. Retinal vascular caliber and the development of hypertension: a meta-analysis of individual participant data. J Hyper - tens 2014; 32(2): Antonios TF, Nama V, Wang D, Manyonda IT. Micro - vascular remodelling in preeclampsia: quantifying capil - lary rarefaction accurately and independently predicts preeclampsia. Am J Hypertens 2013; 26(9): Wang TJ, Evans JC, Meigs JB, et al. Low-grade albuminuria and the risks of hypertension and blood pressure pro - gression. Circulation 2005; 111(11): Pyrpasopoulou A, Aslanidis S. Nailfold Capillaroscopy: A Basic Screening Tool in Raynaud's Phenomenon. In: Marguerite Gauthier, editor. Screening Tests: Prin - ciples, Analysis and Benefits. Nova Science Publisher, 2013: Cutolo M, Sulli A, Secchi ME, Paolino S, Pizzorni C. Nailfold capillaroscopy is useful for the diagnosis and follow-up of autoimmune rheumatic diseases. A future tool for the analysis of microvascular heart invol - vement? Rheumatology (Oxford) 2006; 45 Suppl 4: iv43-iv De AR, Grassi W, Cutolo M. A growing need for capil - laroscopy in rheumatology. Arthritis Rheum 2009; 61(3): Harold Cummins, Rebecca Wright Kennedy. Purkinje's Observations (1823) on Finger Prints and Other Skin Features. Journal of Criminal Law and Criminology 1940; 31[3]: Lombard WP. The blood pressure in the arterioles, capil - laries, and small veins of the human skin. Ameri can Journal of Physiology 1912; 29: Robert Baran, David A.R.de Berker, Mark Holzberg, Luk Thomas Baran, Dawbers. Imaging the Nail Unit. In: John Wiley and sons, editor. Diseases of the Nails and their Management(Google ebook). 2014: Shore AC. Capillaroscopy and the measurement of capil - lary pressure. Br J Clin Pharmacol 2000; 5: Karamaounas P, Zabulis X. Capillaroscope. Institute of Computer Science-FORTH: Heraklion Greece Tech - nical Report 417, Avalaible at: users.ics.forth.gr/ ~zabulis/2011.tr417_capillaroscope.pdf 18. Antonios TF, Singer DR, Markandu ND, Mortimer PS, Mac - Gregor GA. Structural skin capillary rarefaction in es - sential hypertension. Hypertension 1999; 33(4): Chen II, Prewitt RL, Dowell RF. Microvascular rarefaction in spontaneously hypertensive rat cremaster muscle. Am J Physiol 1981; 241(3): H306-H Ruedemann AD. Conjunctival vessels. JAMA 1933; 101: Lack A, Adolph W. Biomicroscopy of conjunctival vessels in hypertension; a capillary hypertension pattern and the occurrence of intravascular clumping (sludged blood) are described. Am Heart J 1949; 38(5): Prasad A, Dunnill GS, Mortimer PS, MacGregor GA. Capillary rarefaction in the forearm skin in essential hypertension. J Hypertens 1995; 13(2): Serne EH, Gans RO, ter Maaten JC, Tangelder GJ, Donker AJ, Stehouwer CD. Impaired skin capillary recruitment in essential hypertension is caused by both functional and structural capillary rarefaction. Hypertension 2001; 38(2): Debbabi H, Uzan L, Mourad JJ, Safar M, Levy BI, Tibirica E. Increased skin capillary density in treated essential hypertensive patients. Am J Hypertens 2006; 19(5): Antonios TF, Kaski JC, Hasan KM, Brown SJ, Singer DR. Rarefaction of skin capillaries in patients with anginal chest pain and normal coronary arteriograms. Eur Heart J 2001; 22(13): Hasan KM, Manyonda IT, Ng FS, Singer DR, Antonios TF. Skin capillary density changes in normal pregnancy and pre-eclampsia. J Hypertens 2002; 20(12): Antonios TF, Singer DR, Markandu ND, Mortimer PS, MacGregor GA. Rarefaction of skin capillaries in bor - derline essential hypertension suggests an early structural abnormality. Hypertension 1999; 34(4 Pt 1): Antonios TF, Rattray FM, Singer DR, Markandu ND, Mortimer PS, MacGregor GA. Rarefaction of skin capil - laries in normotensive offspring of individuals with essential hypertension. Heart 2003; 89(2): D'Souza R, Raghuraman RP, Nathan P, Manyonda IT, Antonios TF. Low birth weight infants do not have capillary rarefaction at birth: implications for early life influence on microcirculation. Hypertension 2011; 58(5): Antonios TF, Raghuraman RP, D'Souza R, Nathan P, Wang D, Manyonda IT. Capillary remodeling in infants born to hypertensive pregnancy: pilot study. Am J Hypertens 2012; 25(8): Noon JP, Walker BR, Webb DJ, et al. Impaired micro - vascular dilatation and capillary rarefaction in young adults with a predisposition to high blood pressure. J Clin Invest 1997; 99(8): Boegehold MA, Johnson MD, Overbeck HW. Pressureindependent arteriolar rarefaction in hypertension. Am J Physiol 1991; 261(1 Pt 2): H83-H Kubis N, Besnard S, Silvestre JS, et al. Decreased arteriolar density in endothelial nitric oxide synthase knockout mice is due to hypertension, not to the constitutive defect in endothelial nitric oxide synthase enzyme. J Hypertens 2002; 20(2):

9 54 Αρτηριακή Υπέρταση, 23, Prewitt RL, Chen II, Dowell R. Development of micro - vascular rarefaction in the spontaneously hyper tensive rat. Am J Physiol 1982; 243(2): H243-H Serne EH, Gans RO, ter Maaten JC, Tangelder GJ, Donker AJ, Stehouwer CD. Impaired skin capillary recruitment in essential hypertension is caused by both functional and structural capillary rarefaction. Hypertension 2001; 38(2): Feihl F, Liaudet L, Waeber B, Levy BI. Hypertension: a disease of the microcirculation? Hypertension 2006; 48(6): Cheng C, Diamond JJ, Falkner B. Functional capillary rarefaction in mild blood pressure elevation. Clin Transl Sci 2008; 1(1): Levy BI, Ambrosio G, Pries AR, Struijker-Boudier HA. Microcirculation in hypertension: a new target for treatment? Circulation 2001; 104(6): Prewitt RL, Hashimoto H, Stacy DL. Structural and functional rarefaction of microvessels in hypertension. In: BocaRaton FC, editor. Blood Vessels Changes in Hypertension. 1990: James MA, Tullett J, Hemsley AG, Shore AC. Effects of aging and hypertension on the microcirculation. Hyper - tension 2006; 47(5): He FJ, Marciniak M, Markandu ND, Antonios TF, MacGregor GA. Effect of modest salt reduction on skin capillary rarefaction in white, black, and Asian indivi - duals with mild hypertension. Hypertension 2010; 56(2): Penna GL, Garbero RF, Neves MF, Oigman W, Bottino DA, Bouskela E. Treatment of essential hypertension does not normalize capillary rarefaction. Clinics (Sao Paulo) 2008; 63(5): Serne EH, Stehouwer CD, ter Maaten JC, et al. Micro vascular function relates to insulin sensitivity and blood pressure in normal subjects. Circulation 1999; 99(7): Kaiser SE, Sanjuliani AF, Estato V, Gomes MB, Tibirica E. Antihypertensive treatment improves microvascular rarefaction and reactivity in low-risk hypertensive individuals. Microcirculation 2013; 20(8): Martina B, Weinbacher M, Drewe J, Gasser P. Effects of losartan titrated to losartan/hydrochlorothiazide and amlodipine on blood pressure and peripheral capillary microcirculation in patients with mild-to-moderate hypertension. J Hum Hypertens 1998; 12(7): IJzerman RG, de Jongh RT, Beijk MA, et al. Individuals at increased coronary heart disease risk are characterized by an impaired microvascular function in skin. Eur J Clin Invest 2003; 33(7):

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία

OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία OCT-αγγειογραφία χωρίς σκιαγραφικό: η πρώτη κλινική εμπειρία Στο πρόσφατο ευρωπαϊκό συνέδριο αμφιβληστροειδούς (EuRetina 2014) στο Λονδίνο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μια νέα απεικονιστική μέθοδος για

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 7 ον ΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 12/02/11 ΩΚΚ Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο

Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 35-42, 2013 ανασκoπηση Αρτηριακή υπέρταση και σεξουαλική δυσλειτουργία: ένα συχνό, παραμελημένο δίδυμο Μ. Δούμας Ε. Γκαλιαγκούση Α. Λαζαρίδης Α. Ρέκλου Β. Νικολαΐδου Π. Ανυφαντή

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ραντεβού σας. - Να μην έχετε γευματίσει τουλάχιστον μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Σκοπός Να μελετήσει τη σχέση ανάμεσα στις συγκλεισιακές ανωμαλίες & στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία.

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης - Αξονική Στεφανογραφία 41 Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα