Τόμος 15, Τεύχος 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2007 Volume 15, Number 1, January March 2007

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τόμος 15, Τεύχος 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2007 Volume 15, Number 1, January March 2007"

Transcript

1 Τόμος 15, Τεύχος 1, Ιανουάριος Μάρτιος 2007 Volume 15, Number 1, January March 2007 Ελληνικά Αρχεία AIDS Hellenic Archives ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ AIDS EDITION OF THE HELLENIC ASSOCIATION FOR THE STUDY AND CONTROL OF AIDS http: //www.aidshellas.gr ISSN

2 HELLENIC ARCHIVES of AIDS QUARTERLY SCIENTIFIC EDITION OF THE HELLENIC ASSOCIATION FOR THE STUDY AND CONTROL OF AIDS Edited by the: Hellenic Association For the Study and Control of AIDS 6, Erythrou Stavrou Str., Athens Tel. & Fax: (+30) Website: President: Vice-President: Secretary: Special Secretary: Treasurer: Members: ADVISORY BOARD P. Gargalianos Kakolyris V. Kapsimali M.K. Lazanas I. Stephanou K. Thomatou M. Lelekis, N. Mangafas, M. Nousias, A. Skoutelis EDITORIAL BOARD Chairman: P. Gargalianos Kakolyris Editor in Chief: M. Lelekis Asst. Editor in Chief: Ch. Loupa Members: D. Agrafiotis, M. Chatzivasiliou, M. Chini, E. Choremi, G. Chrysos, G. Panos, V. Papastamopoulos, A. Roumeliotou, D. Paraskevis, N. Tsongas, E. Vogiatzakis ISSN Scientific Correspondence: Magazine: HELLENIC ARCHIVES of AIDS M. Lelekis, P.O Box Athens Greece Subscriptions: P.O. BOX GR Athens Annual Subscriptions: Doctors 15,00 Members of H.A.S.C.A 6,00 Societies Organizations Libraries 50,00 Abroad 110,00 Published By: Focus on Health Tel.: (+30) Fax: ii

3 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ AIDS Ιδιοκτήτης: Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Αντιμετώπισης του AIDS Ερυθρού Σταυρού 6, Αθήνα Τηλ. και Fax: Website: Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γενικός Γραμματέας: Ειδικός Γραμματέας: Ταμίας: Μέλη: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Π. Γαργαλιάνος Κακολύρης Β. Καψιμάλη Μ.Κ. Λαζανάς Ι. Στεφάνου Κ. Θωμάτου Μ. Λελέκης, Ν. Μαγκαφάς, Μ. Νούσιας, Α. Σκουτέλης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΔΟΣΗΣ Πρόεδρος: Π. Γαργαλιάνος Κακολύρης Διευθυντής Σύνταξης: Μ. Λελέκης Αναπλ. Διευθυντής Σύνταξης: Χ. Λούπα Μέλη: Δ. Αγραφιώτης, Ε. Βογιατζάκης, Γ. Πάνος, Β. Παπασταμόπουλος, Δ. Παρασκευής, Α. Ρουμελιώτου, Ν. Τσόγκας, Μ. Χατζηβασιλείου, Μ. Χίνη, Γ. Χρύσος, Ε. Χωρέμη ISSN Εκδότης: Π. Γαργαλιάνος Κακολύρης Επιστημονική Αλληλογραφία: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS Μ. Λελέκης Τ.Θ Αθήνα Περιοδικού: Εγγραφές Συνδρομητών Συνδρομές: P.O BOX GR Athens Ετήσιες Συνδρομές: Γιατροί Μέλη Ε.Ε.Μ.Α.Α Εταιρείες Οργανισμοί Βιβλιοθήκες Εξωτερικό Εκτύπωση: Focus on Health Τηλ.: Fax: Τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS περιλαμβάνονται στα Ελληνικά επιστημονικά περιοδικά με Εθνική αναγνώριση σύμφωνα με την Υπουργική απόφαση Α 1 α /543/99, ΦΕΚ τεύχος 2 ο αριθ. φύλλου /02/1999 iii

4

5 περιεχομενα xi Οδηγίες για τους συγγραφείς 1 Υπολογισμός του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη: Η χρήση της εξίσωσης Framingham Ν. Μαγκαφάς, Ν. Τσόγκας, Μ. Χίνη, Φ. Ντούτσου, Ν. Νικολάου, Μ. Μπομπολή, Α. Τσακίρης, Μ.Κ. Λαζανάς 6 Ιολογική επιτυχία σε HIV (+) ασθενή με ανθεκτικό και στις τρεις ομάδες αντιρετροϊκών φαρμάκων τύπο ιού βάσει γονοτυπικού και φαινοτυπικού ελέγχου, με σχήμα που περιείχε Tipranavir Π. Παναγόπουλος, Δ. Παρασκευής, Α. Αντωνιάδου, Α. Παπαδόπουλος, Γ. Πουλάκου, Ε. Μαγιορκίνης, Β. Σακκά, Α. Χατζάκης, Ε. Γιαμαρέλλου 10 Πολυανθεκτικό στέλεχος HIV με αναστροφή μεταλλάξεων στη χρόνια φάση της λοίμωξης και πριν τη λήψη αντιρετροϊκής θεραπείας: Όταν ο συνηθισμένος γονοτυπικός έλεγχος αντοχής δεν είναι αρκετός Ι.Γ. Μπαραμπούτης, Β. Παπασταμόπουλος, Ο. Γεωργίου, Α. Σκουτέλης 15 Γνώσεις και στάση των μαθητών της μέσης εκπαίδευσης απέναντι στο σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας (AIDS) Χ. Λούπα, Μ. Λελέκης 20 Ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα: Κλινική εικόνα, εργαστηριακή διερεύνηση και αντιμετώπιση σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο Γ. Τσεκές, Α. Πούλου, Δ. Χαλκιαδάκη, Δ. Κούκιος, Λ. Κονδύλη, Κ. Γκούμας, Κ. Μπαρμπάτη, Μ.Κ. Λαζανάς 27 Συστηματική νοκαρδίωση: Παρουσίαση περιστατικού και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Σ. Δήμα, Ι. Περδίος, Π. Σιούτος, Μ. Δρακοπούλου, Π. Γαργαλιάνος Κακολύρης v

6 CONTENTS xi Instructions to authors 1 Estimation of cardiovascular risk in HIV-infection patients: The use of the Framingham Risk Score Ν. Μangafas, Ν. Τsogas, M. Chini, F. Dutsu, Ν. Nikolaou, Μ. Boboli, A. Tsakiris,Μ. Κ. Lazanas 6 Viral suppression in an HIV (+) patient with viral type resistant to all classes of antiretroviral drugs based on genotypic and phenotypic testing, with a regimen containing Tipranavir P. Panagopoulos, D. Paraskevis, A. Antoniadou, A. Papadopoulos, G. Poulakou, E. Mayorkinis, B. Sakka, A. Hatzakis, E. Giamarellou 10 Revertant multiresistant HIV strain in chronically infected drug naïve patients: When baseline resistance testing is not enough I.G. Baraboutis, V. Papastamopoulos, O. Georgiou, A. Skoutelis 15 Knowledge and attitude of high-school students towards AIDS H. Loupa, M. Lelekis 20 Pseudomembranous colitis: Clinical presentation, diagnosis and management in a tertiary hospital G. Tsekes, A. Poulou, D. Chalkiadaki, D. Koukios, L. Kondyli, K. Goumas, K. Barbati, M.K. Lazanas 27 Systemic nocardiosis: Presentation of a case and literature review S. Dima, I. Perdios, P. Sioutos, M. Drakopoulou, P. Gargalianos Kakolyris vi

7 ΟΔΗΓΙΕΣ Instructions to authors Οδηγίες για τους συγγραφείς Τα «Ελληνικά Αρχεία AIDS» έχουν ως βασικό σκοπό τη συνεχή εκπαίδευση και πληροφόρηση των γιατρών και κάθε επιστήμονα που ασχολείται με το νεοφανές και πολύπλευρο βιολογικό, ιατρικό, οικονομικό, κοινωνικό, νομικό και ηθικοδεοντολογικό πρόβλημα του AIDS. Κύρια επιδίωξη είναι η δημοσίευση μελετών που αναφέρονται άμεσα ή έμμεσα στους παραπάνω τομείς. Ιδιαίτερα προτιμούνται άρθρα ανασκοπήσεως γενικότερου ενδιαφέροντος, επίσης άρθρα που αναφέρονται σε επίκαιρα θέματα, σε διαγνωστικά προβλήματα και νέα τεχνολογία. Γίνονται επίσης δεκτές για δημοσίευση ερευνητικές εργασίες, ειδικά άρθρα που αφορούν τον υγειονομικό τομέα, την κοινωνική πολιτική κ.λπ. Για το Ενημερωτικό Δελτίο γίνονται δεκτές επιστολές, ανασκοπήσεις βιβλίων, περιοδικών, συνεδρίων, ενδιαφέρουσες επισημάνσεις και προτάσεις, στατιστικά στοιχεία κ.λπ. Οι μελέτες που υποβάλλονται για δημοσίευση πρέπει να είναι γραμμένες σε ομοιόμορφη γλώσσα, κατά προτίμηση τη νεοελληνική δημοτική, να είναι καλά τεκμηριωμένες πειραματικά και βιβλιογραφικά, να μην έχουν δημοσιευθεί ή να μην έχουν υποβληθεί για έγκριση σε άλλο περιοδικό. Η αποστολή της μελέτης θα πρέπει να συνοδεύεται από επιστολή στην οποία θα δηλώνεται το πιο κατάλληλο τμήμα του περιοδικού (π.χ. ερευνητική εργασία, ανασκόπηση, διαγνωστικά προβλήματα, επίκαιρα θέματα), η διεύθυνση και το τηλέφωνο του συγγραφέα που είναι υπεύθυνος για την αλληλογραφία σχετικά με την υποβαλλόμενη εργασία. Επίσης, στην επιστολή αυτή θα δηλώνεται ότι το κείμενο έχει εγκριθεί από όλους τους συγγραφείς της μελέτης. Τα προς δημοσίευση άρθρα θα πρέπει να είναι δακτυλογραφημένα στη μια όψη του φύλλου με διπλό διάστημα και κατάλληλο περιθώριο και να στέλνονται σε τρία πλήρη αντίγραφα (περιλαμβανομένων των πινάκων, σχημάτων και φωτογραφιών) στην ακόλουθη διεύθυνση: Ε.Ε.Μ.Α. AIDS Μ. ΛΕΛΕΚΗΣ Τ.Θ ΑΘΗΝΑ Ειδικότερα, για την πραγμάτωση των σκοπών του περιοδικού δημοσιεύονται: 1. Άρθρα σύνταξης: Σύντομα ανασκοπικά άρθρα σε επίκαιρα και αμφιλεγόμενα θέματα, που γράφονται με προτροπή της συντακτικής επιτροπής. Όταν εκφράζουν συλλογικά τη Σύνταξη του περιοδικού, είναι ανυπόγραφα. Στις άλλες περιπτώσεις είναι ενυπόγραφα. 2. Γενικά θέματα, που σχετίζονται με τις επιστήμες της υγείας και δεν εμπίπτουν στις άλλες κατηγορίες άρθρων του περιοδικού. 3. Ανασκοπήσεις: Ολοκληρωμένες αναλύσεις ιατρικών θεμάτων, στις οποίες υπογραμμίζονται ιδιαίτερα οι σύγχρονες απόψεις. Γίνονται δεκτές ανασκοπήσεις μέχρι δύο συγγραφέων. 4. Ερευνητικές εργασίες: Κλινικές δοκιμές ή μη πειραματικές έρευνες προοπτικού ή αναδρομικού χαρακτήρα, που πραγματοποιήθηκαν με βάση ένα ερευνητικό πρωτόκολλο, το οποίο θα περιγράφεται αναλυτικά στη μεθοδολογία. Περιέχουν πρωτοδημοσιευόμενα αποτελέσματα. 5. Ενδιαφέρουσες περιπτώσεις: Γίνονται δεκτά άρθρα, εφόσον αφορούν νέα ή πολύ σπάνια νοσήματα, εφαρμόστηκαν νέα διαγνωστικά κριτήρια κι έχει ακολουθηθεί νέα θεραπευτική μεθόδευση με ελεγμένο το αποτέλεσμα. 6. Επίκαιρα θέματα: Σύντομη περιγραφή των τελευταίων απόψεων σε συγκεκριμένο θέμα. 7. Σεμινάρια, στρογγυλά τραπέζια, κλινικοπαθολογοανατομικές συζητήσεις. vii

8 8. Γράμματα προς τη Σύνταξη: Περιέχουν κρίσεις για δημοσιευμένα άρθρα, πρόδρομα αποτελέσματα εργασιών, παρατηρήσεις για ανεπιθύμητες ενέργειες, κρίσεις για το περιοδικό κ.λπ. Δημοσιεύονται ενυπόγραφα. 9. Άρθρα εκπαιδευτικού περιεχομένου. 10. Ειδικά άρθρα. Η διάταξη της ύλης περιλαμβάνει: Τίτλο, ελληνική περίληψη, λέξεις ευρετηριασμού, εισαγωγή, μεθοδολογία, αποτελέσματα, συζήτηση, ευχαριστίες, περίληψη στην αγγλική, βιβλιογραφικές παραπομπές, πίνακες, εικόνες, λεζάντες εικόνων. Όλες οι σελίδες αριθμούνται αρχίζοντας από τη σελίδα με τον τίτλο. Τίτλος: Στη σελίδα που αναγράφεται ο τίτλος γράφονται και τα ονόματα των συγγραφέων με την εξής σειρά: Μικρό όνομα, αρχικό πατέρα ή συζύγου (προκειμένου για γυναίκες συγγραφείς), επίθετο. Στο κάτω μέρος της σελίδας γράφεται η διεύθυνση και ο συγγραφέας που πρέπει να επικοινωνεί με το περιοδικό για κάθε ενημέρωση σχετικά με τη μελέτη που υποβάλλεται. Η περίληψη στην ελληνική δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 150 λέξεις. Να περιέχει το σκοπό, τα βασικά ευρήματα και τα κύρια συμπεράσματα κατά τρόπο κατανοητό χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται αναδρομή στο κείμενο. Μετά την περίληψη παρατίθενται 3-10 λέξεις (όροι ή μικρές φράσεις) ευρετηριασμού, απαραίτητες για τη σύνταξη των ευρετηρίων του περιοδικού. Οι λέξεις αυτές πρέπει να αντιστοιχούν στους διεθνείς όρους λεξικογράφησης (Index Medicus). Στον πρόλογο πρέπει να παρατίθενται όλες οι γνώσεις που είναι απαραίτητες για να κατανοηθούν τα αποτελέσματα, χωρίς όμως να γίνεται «εκτεταμένη θεώρηση του θέματος». Στο κεφάλαιο «Υλικό και Μέθοδοι» πρέπει να αναγράφονται όλες οι πληροφορίες ώστε να μπορούν να επαναληφθούν τα πειράματα. Όταν οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι καθιερωμένες, πρέπει να αναφέρονται με συντομία και να αναγράφεται η βιβλιογραφική παραπομπή. Στην περίπτωση ερευνών που αφορούν ανθρώπους, πρέπει ιδιαίτερα να τονιστεί ότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε με βάση τη Διακήρυξη του Ελσίνκι (1975). Η φαρμακευτικές ουσίες που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη, πρέπει να αναφέρονται με την κοινόχρηστη ονομασία τους. Στα αποτελέσματα πρέπει να γράφονται τα αποτελέσματα με τρόπο σαφή. Η χρησιμοποίηση πινάκων και εικόνων, πρέπει να περιορίζεται στον απόλυτα απαραίτητο αριθμό για την κατανόηση της μελέτης. Δεν πρέπει να αναγράφονται στο κείμενο όλα τα δεδομένα πινάκων και εικόνων αλλά μόνο να αναλύονται σ αυτό οι κύριες παρατηρήσεις. Οι φωτογραφίες, τα σχήματα και τα διαγράμματα κ.λπ. ονομάζονται ως εικόνες και αριθμούνται με αραβικούς αριθμούς, όπως και οι πίνακες (π. χ. Εικόνα 1, Εικόνα 2, Πίνακας 1 κ.ο.κ). Στη συζήτηση επιχειρείται ερμηνεία των αποτελεσμάτων και σύγκριση με τα αποτελέσματα άλλων δημοσιεύσεων. Δεν πρέπει να γίνεται λεπτομερειακή αναφορά στα αποτελέσματα. Η βιβλιογραφία αναγράφεται διαδοχικά με τη σειρά που αναφέρεται στο κείμενο, πίνακες και επεξηγήσεις σχημάτων και φωτογραφιών. Η σημείωση των βιβλιογραφικών παραπομπών στα σημεία αυτά γίνεται με αραβικούς αριθμούς σε παρένθεση (Σύστημα Vancouver, 4 η έκδοση, 1991). Σε ορισμένες περιπτώσεις που θεωρείται σκόπιμο από τους συγγραφείς να αναφερθούν στο όνομα του συγγραφέα ή των συγγραφέων (όταν είναι 2) ή του πρώτου συγγραφέα και συνέχεια η σύντμηση «και συν.», όταν οι συγγραφείς είναι περισσότεροι από 2, τότε σημειώνεται σε παρένθεση με αραβικό αριθμό η παραπομπή χωρίς να γράφεται η χρονολογία δημοσιεύσεως. Δεν επιτρέπεται η αναφορά και η αναγραφή στο τμήμα της βιβλιογραφίας μελετών που δεν έχουν δημοσιευθεί, όπως π.χ. αδημοσίευτα αποτελέσματα, εργασία υποβληθείσα, εργασία υπό εκτύπωση. Ο τίτλος των περιοδικών αναγράφεται με σύντμηση. Για κάθε σχετική πληροφορία παρακαλούνται οι ενδιαφερόμενοι να ανατρέχουν στον κατάλογο των περιοδικών που καταχωρούνται στο «Index Medicus» και αναναγράφονται στην έκδοση Ιανουαρίου κάθε χρόνο. Το όνομα γράφεται πάντα μετά το επώνυμο. Ακολουθεί ο τίτλος της εργασίας, ο τίτλος του περιοδικού, η χρονολογία, ο τόμος, η πρώτη σελίδα και η τελευταία σελίδα της δημοσίευσης. Όταν οι συγγραφείς είναι 6 ή λιγότεροι, αναγράφονται όλοι. Όταν είναι περισσότεροι από 6 τότε αναγράφονται οι 6 πρώτοι και ακολουθεί η ένδειξη «και συν» ή «et al». Π.χ. Watkins J.A., Carman P.S., Melling W.S.: In vitro inhibition of CL. difficile. Amer. J. Clin. Path. 1985, 3: viii HELLENIC ARCHIVES of AIDS, 2007; 15(1)

9 Οδηγίες για τους συγγραφείς Σε περίπτωση που δεν αναφέρεται όνομα συγγραφέως σημειώνεται η λέξη Ανώνυμος (για ελληνική δημοσίευση) ή Anonymous. Π.χ. Anonymous. Carcinoid tumors and syndrome (Editorial). JAMA 1986, Παραπομπές που αναφέρονται σε εργασίες, που δημοσιεύονται σε συμπληρώματα (supplements) εκδόσεων, πρέπει να συνοδεύονται με τον αριθμό του συμπληρώματος, που σημειώνεται σε παρένθεση μετά τον τόμο. Π.χ. AIDS, 28 (suppl. 2): 35. Στη βιβλιογραφία των επίκαιρων θεμάτων παραλείπονται οι τίτλοι των εργασιών. Για την καταχώρηση συγγραμάτων ή μονογραφιών στο βιβλιογραφικό κατάλογο, αναφέρονται στη σειρά τα επώνυμα και τα αρχικά των συγγραφέων, ο τίτλος, ο αριθμός έκδοσης, ο εκδότης, η πόλη της έκδοσης, το έτος και οι σελίδες της αναφοράς. Η αναφορά σε ένα κεφάλαιο βιβλίου πρέπει να γίνεται με τον ακόλουθο τρόπο: Μαρίνης Ε., Βογιατζάκης Ε.: Μυκοβακτηρίδια. Στο: Μαθήματα Μικροβιολογίας. 1 η Έκδοση. Ascent, Αθήνα 1992, Αν η βιβλιογραφική παραπομπή αποτελεί κεφάλαιο ενός συγγράματος που έχει γραφεί από ιδιαίτερο συγγραφέα, η αναφορά γίνεται ως εξής: Carman J.A. : Bacillus antracis. In (Στο), Collins C.H. ed (ή Συντ.) Medical Microbiology. London, Academic Press 1985, Αγγλική περίληψη: Περιλαμβάνει τα ονόματα των συγγραφέων, τον τίτλο της εργασίας στα αγγλικά και την προέλευση της εργασίας. Στις πρωτότυπες εργασίες και στις ανασκοπήσεις πρέπει να έχει έκταση λέξεις, ενώ στα υπόλοιπα άρθρα λέξεις. Πρέπει να αναφέρει το σκοπό της εργασίας, τη μέθοδο και το υλικό, τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα. Στις ανασκοπήσεις πρέπει να αναφέρονται όλα τα κεφάλαια που θίγονται από τα βασικά συμπεράσματα. Οι πίνακες πρέπει να γράφονται σε ξεχωριστή σελίδα. Τα δεδομένα πρέπει να γράφονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι στήλες που έχουν παρόμοιο περιεχόμενο να διαβάζονται κάθετα και όχι οριζόντια. Το περιεχόμενο των πινάκων πρέπει να είναι αρκετά σαφές ώστε τα δεδομένα να είναι κατανοητά χωρίς να είναι απαραίτητη η αναδρομή στο κείμενο. Οι εικόνες (φωτογραφίες, σχήματα κ.λπ.) πρέπει να υποβάλλονται σε ένα πρωτότυπο και δύο αντίγραφα. Στο πίσω μέρος των φωτογραφιών να υπάρχει ο αντίστοιχος αριθμός με μολύβι, ένα τόξο που να δείχνει το πάνω μέρος και τα ονόματα των συγγραφέων. Οι σημειώσεις για τις φωτογραφίες (λεζάντες) να είναι σε ξεχωριστή σελίδα (προορίζονται για το τυπογραφείο). Εφόσον χρησιμοποιούνται φωτογραφίες ασθενών, το πρόσωπό τους δεν πρέπει να ξεχωρίζει. Στην αντίθετη περίπτωση επιβάλλεται έγγραφη συγκατάθεση του ασθενούς για τη δημοσίευση της φωτογραφίας. Όλες οι εικόνες αναφέρονται στο κείμενο και αριθμούνται με αραβικούς αριθμούς. Ανάτυπα: Η δαπάνη της παραγγελίας ανατύπων βαρύνει τους συγγραφείς και η συμφωνία γίνεται κατευθείαν με την εκδοτική εταιρεία χωρίς ανάμειξη της Σύνταξης του περιοδικού. Διορθώσεις: ο υπεύθυνος για την αλληλογραφία συγγραφέας θα κάνει την τελευταία τυπογραφική διόρθωση, κατά την οποία αποκλείεται η τροποποίηση του αρχικού κειμένου. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS, 2007; 15(1) ix

10 ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Αρχεία AIDS ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΘΥΡΙΔΑ ΑΘΗΝΑ ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΗ* ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΩΣ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ: Φυσικά πρόσωπα Μέλη Ε.Ε.Μ.Α.AIDS 6.00 Νομικά πρόσωπα, Οργανισμοί Εξωτερικό Παρακαλώ να με εγγράψετε συνδρομητή / ή να γίνει διόρθωση της διευθύνσεώς μου: ΕΠΩΝΥΜΟ... ΟΝΟΜΑ... ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ... ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ... ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΙΑ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ... ΠΟΛΗ... Τ.Κ... ΤΗΛΕΦΩΝΟ...FAX... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΥΠΟΓΡΑΦΗ Οι συνδρομές αποστέλλονται με ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ στη Διεύθυνση: Ε.Ε.Μ.Α.AIDS, Ταχυδρομική θυρίδα 14085, ΑΘΗΝΑ

11 CLINICAL SEARCH ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Υπολογισμός του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη: Η χρήση της εξίσωσης Framingham Ν. Μαγκαφάς 1, Ν. Τσόγκας 1, Μ. Χίνη 1, Φ. Ντούτσου 1, Ν. Νικολάου 1, Μ. Μπομπολή 1, Α. Τσακίρης 2, Μ.Κ. Λαζανάς 1 Περίληψη Η σύγχρονη αντιρετροϊκή θεραπεία, παρά τα αναμφισβήτητα οφέλη στους ασθενείς με HIV λοίμωξη, είναι υπεύθυνη για ανεπιθύμητες ενέργειες όπως η δυσλιπιδαιμία και ο σακχαρώδης διαβήτης, γνωστοί παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Πρόσφατα, αρκετές μελέτες ανέδειξαν τη σύνθετη σχέση μεταξύ της αντιρετροϊκής αγωγής, της HIV λοίμωξης και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Από διάφορους συγγραφείς υπογραμμίζεται η αξία της διενέργειας ενός προσεκτικού ελέγχου (screening) εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς που πρόκειται να λάβουν ή που λαμβάνουν ήδη αντιρετροϊκή αγωγή, ειδικά σε εκείνους με άλλους γνωστούς ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου. Σκοπός της μελέτης μας ήταν ο υπολογισμός του καρδιαγγειακού κινδύνου χρησιμοποιώντας το Framingham Risk Score (FRS), σε ελληνικό πληθυσμό ασθενών με HIV λοίμωξη. Τα συμπεράσματα μας επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα έγκαιρης λήψης θεραπευτικών μέτρων αλλά και συμπεριφορικών παρεμβάσεων στους παράγοντες κινδύνου με σκοπό τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη. 1 Γ Παθολογικό Τμήμα Μονάδα Λοιμώξεων Περιφερειακού Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών Κοργιαλένειο Μπενάκειο Ε.Ε.Σ. 2 Α Καρδιολογικό Τμήμα Περιφερειακού Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών Κοργιαλένειο Μπενάκειο Ε.Ε.Σ. Λέξεις κλειδιά: καρδιαγγειακός κίνδυνος, HIV λοίμωξη, εξίσωση Framingham. Estimation of cardiovascular risk in HIV-infection patients: The use of the Framingham Risk Score Ν. Μangafas, 1 Ν. Τsogas, 1 M. Chini, 1 F. Dutsu, 1 Ν. Nikolaou, 1 Μ. Boboli, 1 A. Tsakiris, 2 Μ.Κ. Lazanas 1 Abstract Although the benefits of combination antiretroviral therapy are considerable for the care of patients with HIV infection, severe adverse events have been observed, among them dyslipidemia and diabetes mellitus. Recently, different studies highlighted the complex interaction among the antiretroviral therapy, HIV infection and cardiovascular risk. Several authors underline the importance of a careful cardiac screening for patients being evaluated for or who are receiving HAART regimens, especially those with other known underlying cardiovascular risk factors. The purpose of our study was to estimate the probability of cardiovascular events using the Framingham Risk Score in HIV-infected people in Greece. Our results confirm the necessity of early therapeutic and behavioral intervention on the risk factors aimed at reducing cardiovascular risk in patients with HIV infection. 1 3 rd Internal Medicine Department, Infectious Diseases Unit, "Korgialenio- Benakio" Athens Regimal General Hospital 2 1 st Cardiology Department, "Korgialeneio-Benakeio" Athens Regional General Hospital Key words: cardiovascular risk, HIV infection, Framingham Risk Score. Εισαγωγή Η σύγχρονη αντιρετροϊκή θεραπεία (HAART) μετέτρεψε την HIV λοίμωξη από ταχέως εξελισσόμενη νόσο με υψηλή θνητότητα σε χρόνια νόσο. Εντούτοις, μετά την εισαγωγή της HAART υπήρξαν αρκετές αναφορές οξέων εμφραγμάτων 1

12 Ν. Μαγκαφάς και συν. μυοκαρδίου και πρόωρης αθηρωματικής αγγειακής νόσου μεταξύ νέων ασθενών που ελάμβαναν αντιρετροϊκή αγωγή. 1 Σύντομα η προσοχή εστιάσθηκε στις αντιπρωτεάσες (PIs), υποθέτοντας ότι η λιποδυστροφία και το συσχετιζόμενο μεταβολικό σύνδρομο, συμπεριλαμβανομένης της υπερλιπιδαιμίας και της αντίστασης στην ινσουλίνη, αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Μελέτες επιτήρησης υπεδείκνυαν ότι ο κίνδυνος εμφράγματος μυοκαρδίου ήταν υψηλότερος μεταξύ ασθενών υπό αντιρετροϊκή αγωγή και ιδιαίτερα ότι ή χρήση αντιπρωτεασών μπορεί να αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. 2 Σκοπός Σκοπός αυτής της μελέτης ήταν η ανάλυση των χαρακτηριστικών των ασθενών της μονάδας μας με HIV λοίμωξη που αφορούν στους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς και ο υπολογισμός του καρδιαγγειακού κινδύνου χρησιμοποιώντας το Framingham Risk Score (FRS) σε ασθενείς που δεν έλαβαν ποτέ αντιρετροϊκή αγωγή (naive) και σε ασθενείς υπό ΗΑΑRT. Στην αναδρομική αυτή μελέτη δεν εκτιμήθηκε η άμεση επίδραση της HAART στον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ασθενείς-Mέθοδοι Μελετήσαμε 286 ασθενείς με HIV λοίμωξη που παρακολουθούνται στη μονάδα μας. Οι ασθενείς χωρίσθηκαν σε δύο ομάδες: στην ομάδα Α εντάχθηκαν οι naive ασθενείς και στην ομάδα Β οι ασθενείς υπό HAART. Στη μελέτη μας χρησιμοποιήσαμε το Framingham Risk Score (FRS), μια μέθοδο που υπολογίζει τον απόλυτο καρδιαγγειακό κίνδυνο σε άτομα χωρίς υπερτροφία αριστερής κοιλίας και σακχαρώδη διαβήτη. 3 Συγκεκριμένα, το FRS υπολογίζει τον απόλυτο κίνδυνο για ισχαιμική καρδιοπάθεια στην επόμενη δεκαετία, σε ασθενείς που δεν έχουν βλάβη (υπερτροφία) ή επιπλοκές στα όργανα-στόχους. Οι παράμετροι που χρησιμοποιούνται είναι: η ηλικία, το φύλο, η ολική χοληστερόλη, η HDL χοληστερόλη, η συστολική αρτηριακή πίεση, η αντιυπερτασική αγωγή και το κάπνισμα. Δεν χρησιμοποιείται η διαστολική αρτηριακή πίεση, ο σακχαρώδης διαβήτης (Σ.Δ.) και η υπερτροφία της αριστερής κοιλίας. Στα άτομα που είχαν βλάβη ή επιπλοκές οργάνων-στόχων ή σακχαρώδη διαβήτη, δεν χρειάσθηκε να υπολογισθεί το FRS και συμπεριελήφθησαν στην ομάδα υψηλού κινδύνου. Αποτελέσματα Από τους 286 ασθενείς, 235 (82%) ήταν άνδρες. Η μέση ηλικία ήταν 43 έτη. Εκατόν πενήντα εννέα (55,6%) ήταν καπνιστές και 60 (21%) ελάμβαναν αντιυπερτασική αγωγή. Είκοσι τρεις ασθενείς (8%) έπασχαν από Σ.Δ. Σε 16 από αυτούς, η διάγνωση του Σ.Δ. τέθηκε μετά την έναρξη της HAART. Σαράντα ένας (14,3%) ασθενείς ήταν naive, ενώ οι υπόλοιποι 245 (85,7%) υπό HAART. Η καταγραφή των υπολοίπων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου περιλαμβάνεται στον Πίνακα 1. Με τον υπολογισμό του FRS, 42 (16,5%) ασθενείς είχαν απόλυτο κίνδυνο για ισχαιμική Πίνακας 1 Χαρακτηριστικά ασθενών Δημογραφικά Άνδρες - αρ. (%) 235 (82) Ηλικία-έτη (μέση τιμή διακύμανση) 43 (19-80) Παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου Καπνιστές - αρ. (%) 159 (55,6) Σ.Δ. - αρ. (%) 23 (8) Αντιυπερτασική αγωγή - αρ. (%) 60 (21) Ολική χοληστερόλη (mg/dl) (μέση τιμή διακύμανση) 189,5 (47-370) HDL χοληστερόλη (mg/dl) (μέση τιμή διακύμανση) 46,5 (7-89) Σ.Α.Π. (mm Hg) (μέση τιμή διακύμανση) 132,3 (97-175) Αντιρετροϊκή αγωγή naive - αρ. (%) 41 (14,3) Υπό HAART - αρ. (%) 245 (85,7) 2 HELLENIC ARCHIVES of AIDS, 2007; 15(1):1-5

13 Υπολογισμός του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη καρδιοπάθεια στην επόμενη δεκαετία 20%, κίνδυνος που θεωρείται υψηλός και πολύ υψηλός, ενώ 94 (33%) είχαν απόλυτο κίνδυνο 10%. Στην ομάδα Α συμπεριλήφθησαν 41 naive ασθενείς. 31 εξ αυτών (75%) ήταν άνδρες. Η μέση ηλικία ήταν 38 έτη. Είκοσι τρεις (56%) ήταν καπνιστές και 5 (12%) ελάμβαναν αντιυπερτασική αγωγή. Ένας ασθενής (2,5%) έπασχε από Σ.Δ. Σε αυτή την ομάδα, 4 (10%) ασθενείς είχαν απόλυτο κίνδυνο 20%, ενώ 7 (17%) είχαν απόλυτο κίνδυνο 10%. Στην ομάδα Β εντάχθηκαν 245 ασθενείς. Διακόσιοι τέσσερις εξ αυτών (83%) ήταν άνδρες. Η μέση ηλικία ήταν 44 έτη. Εκατόν είκοσι (49%) ήταν καπνιστές και 55 (22,5%) ελάμβαναν αντιυπερτασική αγωγή. Είκοσι δύο ασθενείς (9%) έπασχαν από Σ.Δ. Σε αυτή την ομάδα, 43 (17,5%) ασθενείς είχαν απόλυτο κίνδυνο 20%, ενώ 87 (35,5%) είχαν απόλυτο κίνδυνο 10%. Συμπεράσματα-Συζήτηση Πρόσφατα, αρκετές καλά σχεδιασμένες προοπτικές μελέτες διερεύνησαν τη σύνθετη αλληλεπίδραση της χρήσης αντιρετροϊκής αγωγής, της HIV λοίμωξης και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Η μελέτη SMART έδειξε ότι η διακοπή της αντιρετροϊκής αγωγής σχετιζόταν με αυξημένο κίνδυνο καιροσκοπικών λοιμώξεων ή θανάτων 4 καθώς και αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου κατά 60% κατά τη διάρκεια παρακολούθησης μέσου χρόνου 16 μηνών, αύξηση που πιθανώς σχετίζεται με τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό του ιού, υποδεικνύοντας ότι η επαρκής ιική καταστολή μπορεί να μειώσει τον βραχυπρόθεσμο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Εντούτοις, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις παραμένουν ασαφείς. Η μελέτη DAD συμπεραίνει ότι η έκθεση στις αντιπρωτεάσες σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου, γεγονός που μερικώς εξηγείται από την υπερλιπιδαιμία, και ότι παρόμοια συσχέτιση δεν παρατηρήθηκε με τη χρήση των μη νουκλεοσιδικών αναλόγων. 5 Η αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου που παρατηρήθηκε με τις αντιπρωτεάσες δεν είναι μεγάλη, ειδικά σε σύγκριση με άλλους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο σχετικός κίνδυνος ανά έτος έκθεσης στις αντιπρωτεάσες ήταν 1,16, σημαντικά μικρότερος σε σχέση με τον σχετικό κίνδυνο της ηλικίας (1,39), του ανδρικού φύλου (1,91) του καπνίσματος (2,83) και του ιστορικού καρδιαγγειακής νόσου (4,3). Εξάλλου, η επίπτωση εμφράγματος μυοκαρδίου σε ασθενείς με έκθεση στις αντιπρωτεάσες για περισσότερα από 6 χρόνια ήταν μόνο 0,6% ανά έτος, ποσοστό παρόμοιο με εκείνο των καρδιαγγειακών συμβαμάτων στην ομάδα υπό θεραπεία της μελέτης SMART (0,8%), ένα ποσοστό που θα πρέπει να θεωρηθεί χαμηλό. 6 Η μελέτη DAD κατέδειξε και τον ρόλο άλλων ανεξάρτητων παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου όπως η μεγαλύτερη ηλικία, το ανδρικό φύλο, το ιστορικό καπνίσματος, καρδιαγγειακής νόσου και σακχαρώδους διαβήτη (Σ.Δ.), καθώς και οι αυξημένες τιμές ολικής χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων. 7 Σε άλλη μελέτη φαίνεται ότι αυξημένη αρτηριακή πίεση (Α.Υ.) σε ασθενείς με HIV λοίμωξη μπορεί να συσχετίζεται με τη λιποδυστροφία και τις μεταβολικές διαταραχές των PΙs και ειδικότερα, με τα τριγλυκερίδια νηστείας. Ο επιπολασμός της Α.Υ. στους ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο οφειλόμενο στην HAART ανερχόταν στο 74%. 8 Ο κίνδυνος καρδιαγγειακών νοσημάτων σε ασθενείς με HIV λοίμωξη απασχολεί ιδιαίτερα τους θεράποντες. Έχει προταθεί η διενέργεια ενός προσεκτικού ελέγχου (screening) εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς που πρόκειται να λάβουν ή που λαμβάνουν ήδη αντιρετροϊκή αγωγή, ειδικά σε εκείνους με άλλους γνωστούς ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου. 9,10 Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε σε ασθενείς που συμμετείχαν στη μελέτη DAD η εξίσωση Framingham, ένας συμβατικός αλγόριθμος πρόβλεψης καρδιαγγειακού κινδύνου που αναπτύχθηκε σε άτομα χωρίς HIV λοίμωξη. 11 Η μελέτη οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος οφείλεται, τουλάχιστον εν μέρει, σε αλλαγές στους συμβατικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Αυτά τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη κλινική σημασία καθώς επιτρέπουν συμπεριφορικές ή θεραπευτικές παρεμβάσεις με σκοπό τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη που λαμβάνουν HAART. Το 9% του πληθυσμού της μελέτης παρουσίασε προβλεπόμενο 10ετή κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου πάνω από 10%, ποσοστό συχνά σχετιζόμενο με την έναρξη θεραπευτικών παρεμβάσεων στους παράγοντες κινδύνου. 11,12 Σε πρόσφατη πολυκεντρική μελέτη, 13 το ποσοστό αυτό (με προβλεπόμενο 10ετή κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου πάνω από 10%) ανέρχεται σε 36%, αποτέλεσμα που εν μέρει αποδίδεται στο υψηλό ποσοστό καπνιστών. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS, 2007; 15(1):1-5 3

14 Ν. Μαγκαφάς και συν. Στον πληθυσμό μας, που αποτελείται κυρίως από άνδρες, 33% των ασθενών είχαν απόλυτο κίνδυνο για ισχαιμική καρδιοπάθεια στην επόμενη δεκαετία 10%, ποσοστό που όπως προαναφέρθηκε σχετίζεται με τη λήψη θεραπευτικών μέτρων και συμπεριφορικών παρεμβάσεων στους παράγοντες κινδύνου. 11,12 Το ποσοστό αυτό είναι αντίστοιχο πρόσφατης πολυκεντρικής μελέτης, 13 αλλά μεγαλύτερο από το αντίστοιχο της μελέτης DAD. 11 Αυτή η απόκλιση μπορεί να οφείλεται εν μέρει στο αυξημένο ποσοστό Σ.Δ. που παρατηρήθηκε στον πληθυσμό μας, αλλά και στο διαφορετικό σχεδιασμό των δύο μελετών. Σημειωτέον ότι στην πλειονότητα των ασθενών μας, ο Σ.Δ. εμφανίσθηκε μετά την έναρξη της HAART όπως προκύπτει και από άλλες μελέτες, 14,15 ενισχύοντας την υπόθεση ότι ο Σ.Δ. σχετίζεται με τη HAART και το μεταβολικό σύνδρομο. 16 Ο απόλυτος κίνδυνος για ισχαιμική καρδιοπάθεια στην επόμενη δεκαετία διαφέρει σημαντικά μεταξύ των naïve και των ασθενών υπό HAART (x 2 =5,76, p=0,016), πιθανά γιατί στη μελέτη μας, η ομάδα των ασθενών υπό HAART περιελάμβανε ασθενείς με υψηλότερα ποσοστά Α.Υ. και Σ.Δ. Αντίστοιχη διαφορά παρατηρείται και στη μελέτη DAD, στην οποία ο απόλυτος κίνδυνος, από 3,6% στους naïve ανέρχεται σε ποσοστό έως και 17,5% σε ασθενείς που λαμβάνουν HAART για περισσότερο από 4 έτη. 11 Παρόλο που δεν κατέστη δυνατή η σύγκριση των αποτελεσμάτων μας με αντίστοιχα του γενικού ελληνικού πληθυσμού λόγω έλλειψης δεδομένων, από μελέτη κοορτής στο διεθνή χώρο διαπιστώνεται ότι ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά νοσήματα ήταν μεγαλύτερος στον HIV πληθυσμό σε σχέση με τον γενικό, μη HIV πληθυσμό. 10 Ως εκ τούτου, καθίσταται επιτακτική η έγκαιρη εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς που πρόκειται να λάβουν ή που λαμβάνουν ήδη αντιρετροϊκή αγωγή και η ανάγκη έγκαιρης λήψης θεραπευτικών και συμπεριφορικών παρεμβάσεων στους παράγοντες κινδύνου με σκοπό τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη, 6,9,10 με τον ίδιο τρόπο και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες που συνιστώνται για τον γενικό πληθυσμό. 11,17 Βιβλιογραφία 1. Passalaris JD, Sepkowitz KA, Glesby MJ. Coronary artery disease and human immunodeficiency virus infection. Clin Infect Dis 2000;31: Stein JH. Managing cardiovascular risk in patients with HIV infection. J Acquir Immune Defic Syndr 2005;38: Executive Summary of the Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III) JAMA 2001;285: The Strategies for Management of Antiretroviral Therapy (SMART) Study Group. CD4+ count-guided interruption of antiretroviral treatment. N Engl J Med 2006;355: The DAD Study Group. Class of antiretroviral drugs and the risk of myocardial infarction. N Engl J Med 2007;356: Stein JH. Cardiovascular Risks of Antiretroviral Therapy. N Engl J Med 2007;356: Friis-Møller N, Sabin CA, Weber R, et al. Data Collection on Adverse Events of Anti-HIV Drugs (DAD) Study Group. Combination antiretroviral therapy and the risk of myocardial infarction. N Engl J Med 2003;349: Sattler FR, Qian D, Louie S, et al. Elevated blood pressure in subjects with lipodystrophy. AIDS 2001;15: Barbaro G. HIV infection, highly active antiretroviral therapy and the cardiovascular system. Cardiovasc Res 2003; 60(1): Saves M, Chene G, Ducimetiere P et al. Risk factors for coronary heart disease in patients treated for human immunodeficiency virus infection compared with the general population. Clin Infect Dis 2003; 37: Law MG, Friis-Møller N, El-Sadr WM, et al. The Use of the Framingham Equation to Predict Myocardial Infarctions in HIV-Infected Patients: Comparison With Observed Events in the D:A:D Study. HIV Med 2006;7(4): Grundy SM, Cleeman JI, Bairey Merz CN, et al. Implications of Recent Clinical Trials for the National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III Guidelines. Circulation 2004;110: De Socio GVL, Madeddu G, Franzetti M, et al. Use of Framingham Risk Score and diagnosis of Metabolic Syndrome to identify HIV patients with a high cardiovascular risk profile in clinical practice: an Italian multicentric experience. Int Cong Drug Therapy HIV 2006, Nov 12-16;8:Abstract No. P91. 4 HELLENIC ARCHIVES of AIDS, 2007; 15(1):1-5

15 Υπολογισμός του καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με HIV λοίμωξη Smith CJ, Levy I, Sabin CA, et al. Cardiovascular disease risk factors and antiretroviral therapy in an HIV-positive UK population. HIV Medicine 2004; 5: Carr A, Samaras K, Thorisdottir A, et al. Diagnosis, prediction, and natural course of HIV-1 proteaseinhibitor-associated lipodystrophy, hyperlipidaemia, and diabetes mellitus: a cohort study. Lancet 1999;353(9170): Samaras K, Wand H, Law M, Emery S, Cooper D, Carr A. Prevalence of metabolic syndrome in HIVinfected patients receiving highly active antiretroviral therapy using International Diabetes Foundation and Adult Treatment Panel III criteria: associations with insulin resistance, disturbed body fat compartmentalization, elevated C-reactive protein, and [corrected] hypoadiponectinemia. Diabetes Care 2007;30(1): Dube MP, Stein JH, Aberg JA, et al. for the Adult AIDS Clinical Trials Group Cardiovascular Subcommittee. Guidelines for the Evaluation and Management of Dyslipidemia in Human Immunodeficiency Virus (HIV) Infected Adults Receiving Antiretroviral Therapy: Recommendations of the HIV Medicine Association of the Infectious Disease Society of America and the Adult AIDS Clinical Trials Group. Clin Infect Dis 2003;37: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS, 2007; 15(1):1-5 5

16 CASE REPORT ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Ιολογική επιτυχία σε HIV (+) ασθενή με ανθεκτικό και στις τρεις ομάδες αντιρετροϊκών φαρμάκων τύπο ιού βάσει γονοτυπικού και φαινοτυπικού ελέγχου, με σχήμα που περιείχε Tipranavir 1 Δ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» 2 Τμήμα Υγιεινής και Επιδημιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Π. Παναγόπουλος 1, Δ. Παρασκευής 2, Α. Αντωνιάδου 1, Α. Παπαδόπουλος 1, Γ. Πουλάκου 1, Ε. Μαγιορκίνης 2, Β. Σακκά 1, Α. Χατζάκης 2, Ε. Γιαμαρέλλου 1 Περίληψη Εισαγωγή: Πολυανθεκτικοί τύποι HIV-1 εμφανίζονται όλο και συχνότερα σήμερα. Ο γονοτυπικός και ο φαινοτυπικός έλεγχος αντοχής (όπως και ο εικονικός φαινότυπος) αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τον σχεδιασμό της βέλτιστης αντιρετροϊκής θεραπείας. Σκοπός: Η περιγραφή περίπτωσης ασυμφωνίας μεταξύ γονοτυπικού ελέγχου και ιολογικού αποτελέσματος. Μέθοδος: Παρουσιάζεται περίπτωση ασθενούς πολυθεραπευμένου με αντιρετροϊκά. Πραγματοποιήθηκε γονοτυπικός έλεγχος και εικονικός φαινότυπος. Αποτελέσματα: Ο ασθενής μετά από 10 έτη συνεχούς λήψης αντιρετροϊκής αγωγής με 11 διαφορετικά σχήματα -με τα οποία δεν είχε πετύχει πλήρη ιολογική καταστολή- και με πρόσφατη ταχεία πτώση του αριθμού των CD4 λεμφοκυττάρων, πέτυχε μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο με σχήμα που περιείχε Tipranavir ενισχυμένο με μικρή δόση Ριτοναβίρης. Ο ασθενής είχε ανεπιτυχώς συμμετάσχει στη διαλογή της μελέτης (φάση IV- Tipranavir- Boehringer Ingelheim) και δεν τυχαιοποιήθηκε λόγω μη κατάλληλων χαρακτηριστικών στο γονοτυπικό έλεγχο (>2 PRAMS). Συμπεράσματα: Η πλήρης ιολογική καταστολή επιτεύχθηκε παρά το γεγονός ότι ούτε ένας δραστικός παράγοντας δεν είχε συμπεριληφθεί στο τελικό σχήμα, ενώ ο γονότυπος συνηγορούσε υπέρ της αποτυχίας του Tipranavir (>7 μεταλλαγές στην περιοχή της πρωτεάσης). Λέξεις κλειδιά: αντοχή, γονοτυπικός έλεγχος, εικονικός φαινότυπος, θεραπεία διάσωσης. Viral suppression in an HIV (+) patient with viral type resistant to all classes of antiretroviral drugs based on genotypic and phenotypic testing, with a regimen containing Tipranavir 1 4 th Pathology Clinic of Athens University, "Attikon" General University Hospital 2 Hygiene and Epidermiology Department, Medical School of Athens University P. Panagopoulos, 1 D. Paraskevis, 2 A. Antoniadou, 1 A. Papadopoulos, 1 G. Poulakou, 1 E. Mayorkinis, 2 B. Sakka, 1 A. Hatzakis, 2 E. Giamarellou 1 Abstract Background: Multi-class HIV-1 resistant variants are not rare nowadays. Genotypic and/or phenotypic resistance testing (including virtual phenotype) constitutes an important tool for optimizing antiretroviral treatment. Aim: To report a case of discrepancy between resistance interpretation and virological outcome. Methods: A case of a multi-drug experienced patient is presented. Genotypic and virtual phenotypic testing analysis was used. Results: The patient after 10 years of antiretroviral therapy with 11 different antiretroviral regimens unable to produce full virological suppression and with rapidly declining CD4 counts achieved a 6

17 Ιολογική επιτυχία σε HIV (+) ασθενή successful virological outcome with a scheme containing Tipranavir boosted with low dose of ritonavir. We should note that the patient was screened for Tipranavir Phase IV study and was found ineligible after genotypic analysis. Conclusions: Virologic suppression was achieved despite the fact that neither an active agent was included in the backbone regimen nor the resistance profile could ensure the effectiveness of Tipranavir (>7 protease mutations). Key words: genotypic testing, virtual phenotype, salvage therapy. Εισαγωγή Ο γονοτυπικός όσο και ο φαινοτυπικός έλεγχος αντοχής (συμπεριλαμβανομένου του εικονικού φαινότυπου) αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για τον σχεδιασμό της βέλτιστης θεραπείας, ιδιαίτερα στους ασθενείς με πολυανθεκτικά στελέχη του ιού HIV-1 όπου και ενδείκνυται η χορήγηση σχημάτων διάσωσης 1. Περιπτώσεις ασυμφωνίας μεταξύ του ελέγχου αντοχής και των κλινικών αποτελεσμάτων (ανοσολογικών και ιολογικών) έχουν περιγραφεί στη βιβλιογραφία 2. Παρουσίαση περίπτωσης Πρόκειται για άνδρα, 33 ετών, με ομόζυγη β-μεσογειακή αναιμία, HIV(+) από το 1987 (λόγω μεταγγίσεως). Ξεκίνησε αντιρετροϊκή αγωγή το 1992 (Ζιδοβουδίνη- ΑΖΤ), ακολούθησε HAART από το 1996, αλλά το ιικό φορτίο δεν έπεσε ποτέ σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα παρά την άριστη συμμόρφωση του ασθενούς (Πίνακας 1). Ένδεκα διαδοχικά σχήματα αντιρετροϊκών φαρμάκων δοκιμάσθηκαν σε χρονικό διάστημα 14 ετών, με το ιικό φορτίο να κυμαίνεται μεταξύ αντιγράφων ανά χιλιοστόλιτρο, ενώ τα CD4 λεμφοκύτταρα ήταν μεταξύ ανά mm³. Στον συγκεκριμένο ασθενή η εξέταση της γονοτυπικής αντοχής ήταν αδύνατη με την πρώτη έκδοση της True- Gene TM HIV-1 Genotyping Assay (Visible Genetics Inc., Toronto, Ontario), λόγω της αδυναμίας εκτέλεσης της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης της ανάστροφης μεταγραφάσης (RT-PCR) στο γονιδίωμα του συγκεκριμένου τύπου ιού. Αργότερα διαπιστώθηκε ότι ο ασθενής είχε μολυνθεί με τον ανασυνδυασμένο υπότυπο του ιού CRF02/U, με ένθεση (insertion) ενός αμινοξέος στην περιοχή της πρωτεάσης. Το 2003 ως ασθενής με εμπειρία σε όλες τις διαθέσιμες κατηγορίες των αντιρετροϊκών φαρμάκων εξετάσθηκε στο πλαίσιο διαλογής (screening) του Πρωτοκόλλου A randomized open label controlled study for the safety and efficacy of Tipranavir boosted with low dose of Ritonavir in multidrug experienced patients (Boehringer Ingelheim) και υποβλήθηκε σε εξέταση εικονικού φαινοτύπου (Virtual Phenotypic Test- Virco). Ο γονοτυπικός έλεγχος (επιτεύχθηκε με τη δεύτερη έκδοση της TrueGene TM HIV-1 Genotyping Assay [Visible Genetics Inc., Toronto, Ontario]) και ο εικονικός φαινοτυπικός έλεγχος κατέδειξε την παρουσία 7 μεταλλαγών στην περιοχή της πρωτεάσης (10F, 46L, 54V, 71V, 82A, 84V, 90M) και 9 μεταλλαγών στην περιοχή της ανάστροφης μεταγραφάσης (M41L, E44D, D67N, T69D, V75M, V118I, Y188L, L210W, T215Y). Σύμφωνα με τον εικονικό φαινότυπο, το πηλίκο IC50 του μεταλλαγμένου ιού/ic50 του φυσικού τύπου (wild type) ιού (Fold Change FC) ήταν κατά πολύ υψηλότερο από τις τιμές ευαισθησίας του φυσικού τύπου ιού με βάση τα βιολογικά όρια ευαισθησίας (biological cutoffs) για όλα τα φάρμακα εκτός από τη Διδανοσίνη (ddi) (Πίνακας 2) και λόγω της παρουσίας >2 μεταλλαγών σχετιζομένων με την περιοχή της πρωτεάσης (PRAMS) ο ασθενής αποκλείσθηκε από τη μελέτη. Τον Δεκέμβριο του 2005 και ενώ ο ασθενής ελάμβανε Enfuvirtide (Fuzeon, Roche), Didanoside (Videx, BMS), Lamivudine (Epivir, GSK) και Lopinavir/ritonavir (Kaletra, Abbott) έφθασε στο ναδίρ της ανοσολογικής του κατάστασης, με αριθμό CD4 44 κύτταρα/mm³. Είναι αξιοσημείωτο ότι παρά την ιολογική αποτυχία ο ασθενής δεν εμφάνισε όλα αυτά τα χρόνια κατάσταση που χαρακτηρίζει το AIDS. Στη δεδομένη χρονική στιγμή χορηγήθηκε ένα νέο σχήμα διάσωσης που περιλάμβανε Abacavir (Ziagen, GSK), Lamivudine (Epivir, GSK), Enfuvirtide (Fuzeon, Roche) και Tipranavir ενισχυμένο με μικρή δόση Ριτοναβίρης (Boehringer Ingelhaim, Πρόγραμμα Πρώιμης Πρόσβασης). Μόλις 4 εβδομάδες από την έναρξη του νέου σχήματος είχε επιτευχθεί πλήρης ιολογική καταστολή, ενώ μέχρι τον Δεκέμβριο του 2006, 54 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS, 2007; 15(1):6-9 7

18 Π. Παναγόπουλος και συν. Πίνακας 1 Ημερομηνία CD4 (cells/mm³) Ιουν Ιουλ ,2 Οκτ ,4 Απρ ,4 Απρ ,2 Σεπ ,5 Ιικό φορτίο ( log 10 copies/ml) εβδομάδες από την έναρξη και σε 5 διαδοχικές μετρήσεις, το ιικό φορτίο παραμένει μη ανιχνεύσιμο (<50 αντίγραφα/χιλιοστόλιτρο) με τα CD4 να ανεβαίνουν σταδιακά και να ξεπερνούν το όριο των 200 κυττάρων/ mm³. Η συμμόρφωση ήταν άριστη, δεν παρατηρήθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες και δεν καταγράφηκαν μεταλλαγές αντοχής στην πρωτεΐνη gp41. Συζήτηση Η αντοχή στον HIV-1 αποτελεί έναν από τους παράγοντες που ευθύνονται για την αποτυχία των θεραπευτικών σχημάτων. Νέα αντιρετροϊκά φάρμακα εισάγονται στη φαρέτρα μας προκειμένου να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των σχημάτων διάσωσης 3. Η ερμηνεία του γονοτυπικού ελέγχου της αντοχής με τη βοήθεια ειδικών αλγορίθμων αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο στην κλινική πράξη για την επιλογή του κατάλληλου σχήματος αντιρετροϊκών. Επιπλέον, ο φαινοτυπικός έλεγχος αντοχής συνεπικουρεί στις αντίστοιχες επιλογές σε ασθενείς με πολλαπλές αποτυχίες και αντοχή σε όλες τις ομάδες των αντιρετροϊκών. Οι περιπτώσεις ασυμφωνίας αποτελεσμάτων και αποτελεσματικότητας μπορεί να σχετίζονται με μη συνεχή προσδιορισμό κλινικών και βιολογικών ορίων (cut-off) σε κάθε φάρμακο 2-4 ή μερικές φορές στην εναπομένουσα μερική δραστικότητα (residual activity) των φαρμάκων που μπορεί να χορηγηθούν σε σχήματα διάσωσης. Το Tipranavir (ένας μη πεπτιδικός αναστολέας πρωτεάσης) απέδειξε την αποτελεσματικότητά του σε περιπτώσεις ιού με αντοχή σε άλλους αναστολείς πρωτεάσης, μολαταύτα η επιτυχία του ενισχύεται από την ύπαρξη στο σχήμα όσο το δυνατόν περισσότερων δραστικών φαρμάκων. Τα ποσοστά της ιολογικής επιτυχίας αυξάνονται από 13% εάν στο επιλεγμένο σχήμα δεν υπάρχει δραστικό αντιρετροϊκό, σε 54,7% εάν σε αυτό συμπεριλαμβάνονται >3 δραστικά φάρμακα 5. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο περιστατικό που παρουσιάζουμε αφενός δεν υπήρχε δραστικό φάρμακο στο τελευταίο σχήμα διάσωσης που επιλέχθηκε, αφετέρου η παρουσία 7 μεταλλαγών στην περιοχή της πρωτεάσης δεν εξασφάλιζε την αποτελεσματικότητα του Tipranavir. Συμπεράσματα Σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ γονότυπου και κλινικής αποτελεσματικότητας. Ο γονοτυπικός έλεγχος είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, αλλά απαιτεί συνεχή ενημέρωση των βάσεων δεδομένων και επαναπροσδιορισμό των ορίων που σχετίζονται με ανταπόκριση ή μη ανταπόκριση στη θεραπεία (clinical cut-off). Η επιλογή του βέλτιστου σχήματος αποτελεί το εχέγγυο για την επιτυχία σε κάθε εξατομικευμένο περιστατικό. Πίνακας 2 Sampling date ABC (3.0) 1 ddi (2.0) 3TC (4.5) D4T (1.75) Fold Change TDF (3.0) AZT (4.0) DLV (10.0) EFV (6.0) 5/ Sampling date IDV (3.0) LPV (2.5) NLF (4.0) Fold Change RTV (3.5) SQV (2.5) 5/ ABC-Abacavir, ddi (Didanosine), D4T (Stavudine), TDF (Tenofovir), AZT (Zidovudine), DLV (Delavirdine), EFV (Efavirenz), NVP (Nevirapine), IDV (Indinavir), LPV (Lopinavir), NFV (Nelfinavir), RTV (Ritonavir), SQV (Saquinavir), APV (Amprenavir) NVP (8.0) APV (2.0) 8 HELLENIC ARCHIVES of AIDS, 2007; 15(1):6-9

19 Ιολογική επιτυχία σε HIV (+) ασθενή Βιβλιογραφία 1. Torti C, Quiros-Roldon E, Ragazzi M et al. The resistance and dosage adapted regimens [RADAR] study. CID 2005;40(12): Munoz M, Carmona R, Perez-Alvarez L et al. Analysis of discrepancies in the interpretation of antiretroviral results in HIV-1 infected patients of Basque Country, Spain. J Clin Virol 2005;33(3): Tural C, Ruiz L, Holzer C et al. Utility of HIV genotyping and clinical expert advice (HAVANA). AIDS 2002;16: Panidou ET, Trikalinos TA, Ioannidis JP. Limited benefit of antiretroviral resistance testing in treatment-experienced patients: a meta-analysis. AIDS 2004;18(16): Croom KF, Kean SJ. Tipranavir: a ritonavir-boosted protease inhibitor. Drugs 2005;65(12): ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS, 2007; 15(1):6-9 9

20 CASE REPORT ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Πολυανθεκτικό στέλεχος HIV με αναστροφή μεταλλάξεων στη χρόνια φάση της λοίμωξης και πριν τη λήψη αντιρετροϊκής θεραπείας: Όταν ο συνηθισμένος γονοτυπικός έλεγχος αντοχής δεν είναι αρκετός Μονάδα Λοιμώξεων Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Ι.Γ. Μπαραμπούτης, Β. Παπασταμόπουλος, Ο. Γεωργίου, Α. Σκουτέλης Περίληψη Παρουσιάζουμε την περίπτωση ασθενούς με χρόνια HIV λοίμωξη από πρωτογενώς πολυανθεκτικό στέλεχος. Η πλήρης έκταση της αντοχής του συγκεκριμένου στελέχους δεν έγινε αντιληπτή από το συνηθισμένο αρχικό γονοτυπικό έλεγχο λόγω αναστροφής κάποιων από τις αρχικές μεταλλάξεις του στελέχους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την άμεση και πλήρη αποτυχία του αρχικού θεραπευτικού σχήματος, με γρήγορη επανεμφάνιση των πιθανότατα αρχειοθετημένων σε μειοψηφικούς πληθυσμούςαρχικών μεταλλάξεων. Ο συνηθισμένος αρχικός γονοτυπικός έλεγχος αντοχής μπορεί να μη δίνει επαρκείς πληροφορίες στη χρόνια HIV λοίμωξη στις περιπτώσεις μετάδοσης πολυανθεκτικών στελεχών. Η παρουσία πολυμορφισμών στη θέση 215 πρέπει να εγείρει την υποψία πιθανής συνύπαρξης περισσότερων αρχειοθετημένων μεταλλάξεων που σχετίζονται με αντοχή σε νουκλεοσιδικούς αλλά και σε μη νουκλεοσιδικούς αναστολείς της ανάστροφης μεταγραφάσης (NRTI και NNRTI αντίστοιχα). Σε τέτοιες περιπτώσεις, η χρήση θεραπευτικών σχημάτων με χαμηλό γενετικό φραγμό στην αντoχή μπορεί να μην αποτελεί την καλύτερη επιλογή και όταν γίνεται, θα πρέπει να γίνεται με συχνότερη παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία απ' ό,τι γίνεται συνήθως. Λέξεις κλειδιά: χρόνια HIV λοίμωξη, αναστροφή μεταλλάξεων, γονοτυπικός έλεγχος αντοχής, αντιρετροϊκή θεραπεία, πολυανθεκτικός HIV. Revertant multiresistant HIV strain in chronically infected drug naïve patients: When baseline resistance testing is not enough Infectious Diseases & HIV Unit, "O Evaggelismos" Athens General Hospital I.G. Baraboutis, V. Papastamopoulos, O. Georgiou, A. Skoutelis Abstract We present a patient with chronic HIV-1 infection and primary multi-drug resistance, the magnitude of which was underestimated by the baseline genotypic resistance testing due to reversion of some of the mutations of the transmitted strain. This resulted in complete failure of his first antiretroviral regimen with rapid appearance of presumably archived mutations to more than one antiretroviral classes. Baseline genotypic resistance testing in chronic HIV infection may not provide adequate information in the presence of acquired multi-drug resistant HIV strains, which have one or more of their mutations reverted. The presence of 215 codon polymorphisms should alert physicians to the possible coexistence of archived nucleoside and non-nucleoside reverse transcriptase inhibitor (NRTI and NNRTI) mutations. In such a case, initiation of a regimen with a low genetic barrier to resistance may not be the best choice and, if done, should be done cautiously and with more frequent monitoring of treatment response than usual. Additionally, the variability in the natural history and characteristics of infections with multiresistant 10

21 Χρόνια λοίμωξη με πολυανθεκτικό στέλεχος HIV με αναστροφή μεταλλάξεων strains is nicely illustrated in our case. The patient had a rapid immunologic deterioration with CD4 levels in the hundreds within 4 years of the onset of infection. Furthermore, his viral load remained high even in the presence of the M184V mutation, possibly meaning that the specific strain had already found ways to overcome the usually conferred fitness disadvantage. Even though primary drug resistance in naïve patients seems to be stabilizing or even decreasing in several-but not allparts of the world, the fact that whole classes of antiretrovirals may be excluded a priori from the therapeutic armamentarium in newly diagnosed patients, usually young people, is frightening. Key words: chronic HIV infection, reversion of mutations, genotypic resistance testing, antiretroviral treatment, multi-drug resistant HIV. Παρουσίαση περίπτωσης Λοίμωξη με ιό HIV διαγνώστηκε σε αμφιφυλόφιλο άνδρα 32 ετών, ελληνικής καταγωγής, κατά τη διάρκεια ελέγχου σε αιμοδοσία. Ο ασθενής ανέφερε ότι είχε εξεταστεί προ 4ετίας, πάλι σε αιμοδοσία. Ήταν ασυμπτωματικός και στη φυσική εξέταση τα μόνα ευρήματα ήταν σπληνομεγαλία και ήπια διόγκωση βουβωνικών λεμφαδένων αμφοτερόπλευρα. Οι αρχικοί απόλυτοι αριθμοί και ποσοστά CD4 λεμφοκυττάρων σε 2 μετρήσεις με μία εβδομάδα διαφορά ήταν 107/mm 3 (10,5%) και 149/mm 3 (7%), ενώ το αρχικό ιικό φορτίο HIV ήταν 428 x 10 3 αντίγραφα/ml. Τα αποτελέσματα του αρχικού και των μεταγενέστερων γονοτυπικών ελέγχων αντοχής, καθώς και μετέπειτα εργαστηριακά δεδομένα και λεπτομέρειες για τα θεραπευτικά σχήματα περιγράφονται στο Διάγραμμα 1. Ο ασθενής ξεκίνησε θεραπεία με το σταθερό συνδυασμό τενοφοβίρης/εμτρισιταμπίνης (Truvada ) μαζί με εφαβιρένζη (Stocrin ). Περαιτέρω έλεγχος στις 6 εβδομάδες θεραπείας κατέδειξε την ανυπαρξία ιολογικής και ανοσολογικής ανταπόκρισης στη θεραπεία, ενώ νέος γονοτυπικός έλεγχος ανέδειξε νέες μεταλλάξεις, συγκεκριμένα την M184V και 3 NNRTI μεταλλάξεις (Διάγραμμα 1). Ο ασθενής ρωτήθηκε επανειλημμένα για τη συμμόρφωσή του στη θεραπεία και αρνήθηκε οποιαδήποτε παρέκκλιση από την καθημερινή λήψη της θεραπείας. Ευτυχώς, ο ασθενής παρέμεινε ασυμπτωματικός. Έγινε αλλαγή του θεραπευτικού σχήματος σε τενοφοβίρη/εμτρισιταμπίνη (Truvada ), σακουιναβίρη (Invirase και λοπιναβίρη/ριτοναβίρη (Kaletra ), με ικανοποιητική απάντηση αυτή τη φορά. Συζήτηση Το φαινόμενο της λοίμωξης με πρωτογενώς ανθεκτικά στελέχη HIV είναι συνέπεια της αυξημένης επιβίωσης των ασθενών με HIV σε συνδυασμό με το γεγονός της ανάπτυξης αντοχής στην ART. Οι δύο αυτές παράμετροι συντελούν στη δημιουργία μιας διαρκώς αυξανόμενης σε όγκο «δεξαμενής» ασθενών που λαμβάνουν ή δεν λαμβάνουν θεραπεία και οι οποίοι μπορούν να αποτελέσουν πηγή μετάδοσης ανθεκτικού ιού. Περίπου το 10-20% των πρωτοδιαγιγνωσκόμενων HIV θετικών ασθενών σε Ευρώπη και ΗΠΑ αφορά λοίμωξη με στέλεχος ανθεκτικό σε τουλάχιστον ένα φάρμακο. 1 Τα ποσοστά μεταδιδόμενης αντοχής τείνουν να σταθεροποιηθούν τα τελευταία χρόνια σε αρκετές περιοχές του κόσμου, όπως στην Πορτογαλία (γύρω στο 8-9% από 2003 μέχρι 2005), Μ. Βρετανία (περίπου 6% μεταξύ 2000 και 2004) και Γερμανία (περίπου 10% από το 2001 και πέρα). Σε άλλες περιοχές αναφέρεται ότι βρίσκονται ακόμη σε αύξηση. Για παράδειγμα, από στοιχεία από τη Νέα Υόρκη, τα ποσοστά αυξήθηκαν από 13,2% σε 24,1% μεταξύ των περιόδων και αντίστοιχα, ενώ από την Ισπανία αναφέρεται αύξηση από 9,4% σε 14% μεταξύ του 2005 και ,3,4 Σε λίγες περιπτώσεις αναφέρεται μείωση, όπως στην Πολωνία (από 14% σε 6% μεταξύ 2002 και 2006). 5 Μελέτες που αφορούν στη φάση της πρωτολοίμωξης ή σε πρώιμες λοιμώξεις δίνουν μια πιο ακριβή εικόνα των ποσοστών μεταδιδόμενης αντοχής. Από την άλλη πλευρά, η διάγνωση της νόσου στη φάση της χρόνιας λοίμωξης και η ανάγκη για έναρξη ART μερικά χρόνια μετά τη μετάδοση της λοίμωξης αποτελούν το συνηθέστερο κλινικό σενάριο. Στις περιπτώσεις αυτές, εάν δεν υπάρχει διαθέσιμος γονοτυπικός έλεγχος από την περίοδο της πρωτολοίμωξης ή έστω της πρώιμης λοίμωξης (ο τελευταίος όρος χρησιμοποιείται για λοιμώξεις χρονολογούμενες μέχρι 6 μήνες), τίθεται για τον κλινικό γιατρό το ερώτημα της ύπαρξης μεταλλάξεων αρχειοθετημένων σε ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ AIDS, 2007; 15(1):

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 Περιεχόµενα Επιδηµιολογία HIV λοίµωξης (2014) ΟιόςHIV ιάγνωση κλινική εικόνα Θεραπεία Κάθετη µετάδοση: απο

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστική Συνεδρία Επιλέγωντας Αντιρετροϊκή αγωγή ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

Διαδραστική Συνεδρία Επιλέγωντας Αντιρετροϊκή αγωγή ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαδραστική Συνεδρία Επιλέγωντας Αντιρετροϊκή αγωγή ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Ν.Π.Παΐσιος Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Επικουρικός Ιατρός Α Παθολογική Κλινική/Μονάδα Λοιμώξεων ΓΝΑ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Άνδρας, 31 ετών Πρώην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΥΜΠΑ ΕΥΔΟΚΙΑ ΜΑΝΔΕΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Α. ΠΑΠΟΥΤΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Ορισμός AIDS: Acquired Immune

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ HIV ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ AIDS: Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας ρετροιός RNA (Lentivirus)

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος 15, Τεύχος 2, Απρίλιος Ιούνιος 2007 Volume 15, Number 2, April June 2007

Τόμος 15, Τεύχος 2, Απρίλιος Ιούνιος 2007 Volume 15, Number 2, April June 2007 Τόμος 15, Τεύχος 2, Απρίλιος Ιούνιος 2007 Volume 15, Number 2, April June 2007 Ελληνικά Αρχεία AIDS Hellenic Archives ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ AIDS EDITION OF THE HELLENIC

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 1. Επιπολασμός HIV λοίμωξης ανά έτος σε άτομα ηλικίας > 15 ετών.

Σχήμα 1. Επιπολασμός HIV λοίμωξης ανά έτος σε άτομα ηλικίας > 15 ετών. Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ESTIMATION AND PROJECTION PACKAGE (EPP) ΚΑΙ SPECTRUM ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΗΣ ΤΗΣ HIV ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στην Ελλάδα, η επιτήρηση της HIV/AIDS λοίμωξης

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Παναγιώτα Κουρίδου Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΙV. Αντιρετροϊική Αγωγή

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΙV. Αντιρετροϊική Αγωγή ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΙV Αντιρετροϊική Αγωγή Ποια είναι η Σύνθεση Είμαστε μια ομάδα ακτιβιστών, άλλοι οροθετικοί άλλοι όχι. Ένας από τους βασικούς στόχους μας είναι να αποκτήσουν όσοι έχουν διαγνωστεί θετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Αντιρετροϊκή θεραπεία στα παιδιά: Επιτυχίες και προβληματισμοί

Αντιρετροϊκή θεραπεία στα παιδιά: Επιτυχίες και προβληματισμοί Αντιρετροϊκή θεραπεία στα παιδιά: Επιτυχίες και προβληματισμοί Ιωάννα Κοντού Παιδίατρος, MD, MPH Εξειδικευόμενη Λοιμωξιολογίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν. Παίδων «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµός αντοχής. µείωση στην ανασταλτική επίδραση της θεραπείας στον ιικό πολλαπλασιασµό. θεραπείας. ιολογικής ανταπόκρισης στη θεραπεία

Ορισµός αντοχής. µείωση στην ανασταλτική επίδραση της θεραπείας στον ιικό πολλαπλασιασµό. θεραπείας. ιολογικής ανταπόκρισης στη θεραπεία Ορισµός αντοχής ü Ως αντοχή στην αντιρετροϊκή θεραπεία ορίζεται η µείωση στην ανασταλτική επίδραση της θεραπείας στον ιικό πολλαπλασιασµό ü Η αντοχή µπορεί και να προϋπάρχει της θεραπείας ü Η αντοχή µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Περικλής Παναγόπουλος Παθολόγος - Λοιµωξιολόγος

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Περικλής Παναγόπουλος Παθολόγος - Λοιµωξιολόγος ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΤΙΡΕΤΡΟΪΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Περικλής Παναγόπουλος Παθολόγος - Λοιµωξιολόγος ddi (VIDEX) 100 100 100 100 200 200 400 mg Meltrex TM : Amorphous Solid Dispersion

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Οι απόψεις των ασθενών στην προτεινόμενη θεραπευτική επιλογή - μια κριτική ματιά» Ανεβάζοντας τον πήχυ στην αντιμετώπιση της HΙV λοίμωξης

«Οι απόψεις των ασθενών στην προτεινόμενη θεραπευτική επιλογή - μια κριτική ματιά» Ανεβάζοντας τον πήχυ στην αντιμετώπιση της HΙV λοίμωξης «Οι απόψεις των ασθενών στην προτεινόμενη θεραπευτική επιλογή - μια κριτική ματιά» Ανεβάζοντας τον πήχυ στην αντιμετώπιση της HΙV λοίμωξης Μήνα Ψυχογυιού Λέκτορας Παθολογίας Λοιμώξεων Μήνα Ψυχογυιού A

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280)

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280) «Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια» Παραδοτέο Π1.36 Έκδοση ενημερωτικών φυλλαδίων Υπεύθυνος φορέας: Κέντρο Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Τ. ιδάγγελος 1, Η. Ευθυμίου 2, Κ. Kαζάκος 3, Χ. Μανές 4, Ε. Πάγκαλος

Διαβάστε περισσότερα

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές

με το Διαβητικό πόδι Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Δ,Γουλή Σκούτας Δ,Καραγιάννη Ε,Ρογκότη Ο,Παππά Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Το Κάπνισμα και η σχέση του με το Διαβητικό πόδι Σκούτας Δ,Καραγιάννη Δ,Γουλή Ο,Παππά Ε,Ρογκότη Μ, ΠαπαντωνίουΣ,Εξιάρα Τ,Δούκας, Λ,Σακαλή Κ,Μανές Χ. Διαβητολογικό Κέντρο Π.Γ.Ν.ΠαπαγεωργίουΠαπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά»

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Ελληνική Μικροβιολογική Εταιρεία «Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Προτάσεις για όρια Ευαισθησίας στις Καρμπαπενέμες. Θεραπευτικές Οδηγίες Πρόταση Απόφαση: Με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (Executive Summary)

Περίληψη (Executive Summary) 1 Περίληψη (Executive Summary) Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο την "Αγοραστική/ καταναλωτική συμπεριφορά. Η περίπτωση των Σπετσών" Κύριος σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Οικονομετρική διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Κώστας Αθανασάκης BScHS, BScEcon, MSc, PhD, PD Επιστημονικός Συνεργάτης, Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί Συνάδελφοι, Η επιστημονική αυτή Συνάντηση θα πραγματοποιηθεί από 27 έως 29 Σεπτεμβρίου 2013, στην Αθήνα, στο ξενοδοχείο Royal Olympic.

Αγαπητοί Συνάδελφοι, Η επιστημονική αυτή Συνάντηση θα πραγματοποιηθεί από 27 έως 29 Σεπτεμβρίου 2013, στην Αθήνα, στο ξενοδοχείο Royal Olympic. Αγαπητοί Συνάδελφοι, Έχω την τιμή και τη χαρά να σας προσκαλέσω στην 1 η Πανελλήνια Συνάντηση «AIDS & Ηπατίτιδες», όπου για πρώτη φορά διοργανώνεται, μεταξύ άλλων, από το Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

athanasiadis@rhodes.aegean.gr , -.

athanasiadis@rhodes.aegean.gr , -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 88 - * athanasiadis@rhodes.aegean.gr -., -.. Abstract The aim of this survey is to show how students of the three last school classes of the Primary School evaluated

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα