ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ"

Transcript

1 ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ Ευγενία Σαρηγιαννίδη Γιάννης Παπαμιχαήλ Είναι απαραίτητη η εννοιολογική διευκρίνιση των παραπάνω όρων. Γλώσσα αποκαλείται το σύστημα των ήχων και των εννοιών που χρησιμοποιείται σε κάθε γλωσσική κοινότητα για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους τα άτομα που την αποτελούν. Επικοινωνία είναι η συμβολική ανταλλαγή πληροφοριών και νοημάτων ανάμεσα σε όντα μιας κοινότητας. Μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορα μέσα (ήχους, οσμές, οπτικά σήματα, κινήσεις κλπ.). Η επικοινωνία που βασίζεται στη γλώσσα και στις συμβολικές συνδιαλλαγές που αυτή επιτρέπει φαίνεται ωστόσο να είναι η πιο αναπτυγμένη μορφή επικοινωνίας, χαρακτηριστική αποκλειστικά του ανθρώπινου όντος. Πρέπει επίσης να διακρίνουμε τη γλώσσα ως Λόγο, δηλαδή κοινό σύστημα ήχων και εννοιών που κάθε ανθρώπινη κοινότητα χρησιμοποιεί για να επικοινωνήσει από τη γλώσσα ως ομιλία, δηλαδή από την χρήση αυτού του συστήματος επικοινωνίας από το κάθε άτομο που εντάσσεται σε αυτή τη γλωσσική κοινότητα. Ακόμα, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε τη διάκριση που καθιέρωσε ο Chomsky ανάμεσα στην γλωσσική ικανότητα (competence) που είναι η εσωτερική (έμφυτη) δυνατότητα του κάθε ομιλούντος ατόμου να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα, από την γλωσσική επίδοση (performance) που είναι οι εξατομικευμένες δυνατότητες της χρήσης αυτής της γλωσσικής ικανότητας από διάφορα άτομα μιας γλωσσικής κοινότητας, στις πραγματικές περιστάσεις όπου μεσολαβούν διάφοροι κοινωνικοί και ψυχολογικοί παράγοντες οι οποίοι διαφοροποιούν τις κοινές γλωσσικές ικανότητες που διαθέτουν όλα τα ανθρώπινα άτομα. Από την άποψη της ψυχολογίας της μάθησης η γλωσσική έκφραση αποτελεί μια συμπεριφορά τα βασικά χαρακτηριστικά της οποίας είναι: Ότι είναι παρατηρήσιμη Ότι αποτελεί μια συμπεριφορά που εκδηλώνει πρόθεση της επικοινωνίας του υποκειμένου με το κοινωνικό του περιβάλλον,

2 Ότι αποτελεί προϊόν μαθησιακής διαδικασίας Ότι συγκροτείται από τρεις διαφορετικές ψυχολογικές διεργασίες (παραγωγή φράσεων, αντίληψη και ερμηνεία, απομνημόνευση), Ότι πραγματώνεται και εμφανίζεται στο διάστημα και στα πλαίσια της εκμάθησης μιας γλώσσας. Αυτή η ψυχολογική θεώρηση της γλωσσικής έκφρασης αναδιατυπώνει λοιπόν ουσιαστικά τους όρους με τους οποίους τίθενται οι σχέσεις της σκέψης με τη γλωσσική έκφραση. Με άλλα λόγια, για τους ψυχολόγους, η σκέψη συγκροτείται διαμέσου της γλωσσικής έκφρασης και δεν υπάρχει με τρόπο ανεξάρτητο, «πριν» την ανάπτυξη της έκφρασης αυτής. Σύμφωνα με την κοινωνιοοικοδομιστική προοπτική ο λόγος εμφανίζεται πάντα στα πλαίσια μιας κατάστασης. Κατά συνέπεια, θα λέγαμε ότι οι γνώσεις του μαθητή, τα σχήματα δράσης και σκέψης που έχει κάθε στιγμή στη διάθεσή του βρίσκονται μονίμως σε αλληλεπίδραση με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ενταγμένος ο μαθητής και γενικότερα κάθε κοινωνικό άτομο. Μια θεωρία λοιπόν της εξέλιξης των παραστάσεων και της ίδιας της σκέψης απαιτεί μια θεωρία που να λαμβάνει υπόψη της τις αναφορές του μαθητή. Η αναφορά στην παράσταση που το κάθε άτομο έχει για τον κόσμο δεν είναι μόνον τα αντικείμενα και οι ιδιότητές τους, αλλά επίσης οι καταστάσεις μέσα στις οποίες εμπλέκεται η δραστηριότητα του υποκειμένου και από τις οποίες αντλεί τις βάσεις της οργάνωσής της. Η εκπαίδευση συμβάλλει ενεργά στο σχηματισμό ενός σύνθετου φάσματος γνώσεων, αξιών και σχημάτων δράσης και σκέψης στο μέτρο μόνο που καταφέρνει αυτά τα σχήματα να μην αποστεώνονται και να μην καθίστανται στερεότυπα. Ενώ λοιπόν η χρήση της γλώσσας στην ανθρώπινη επικοινωνία θεωρείται αυτονόητη, ο ρόλος της γλώσσας ως θεμέλιο της σκέψης, δηλαδή της οικοδόμησης σημαινόντων στοιχείων μέσω των οποίων νοηματοδοτείται ως κοινό ένα πρόβλημα προς επίλυση, είχε επισημανθεί λιγότερο συχνά στις επιστημονικές και φιλοσοφικές μελέτες περί του θέματος. Στο χώρο της ψυχολογίας η πρώτη θεωρητική επεξεργασία σχετικά με το διττό ρόλο της γλώσσας προήλθε από τον Vygotsky. Αυτός ο τελευταίος ως ιδρυτής ενός ρεύματος ερευνών που αποκαλείται «κοινωνικός οικοδομισμός» υπέθεσε ότι η γλώσσα αναπτύσσεται καταρχάς εντός της εξελικτικής διαδικασίας ως

3 όργανο επικοινωνίας, αλλά από ένα σημείο και μετά (με όρους ατομικής οντογένεσης γύρω στα 2 έτη) εξελίσσεται σε οργανωτή της ατομικής σκέψης. Έτσι, η αναπτυγμένη σκέψη του ενηλίκου ατόμου δεν υπάρχει ουσιαστικά χωρίς τη γλώσσα και τους «πολιτισμικούς ενισχυτές» (συστήματα υπολογισμού, γραφή κλπ.), αφού αυτοί οι πολιτισμικοί ενισχυτές και οι λέξεις αποτελούν τις αφηρημένες κατηγοριοποιήσεις μέσω των οποίων οργανώνεται η δράση του νοήμονος ατόμου επί του εξωτερικού περιβάλλοντος. Ο Vygotsky προσφέρει μεταξύ άλλων και μια υπόθεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η γλώσσα κατά την ανάπτυξη του μικρού παιδιού μετατρέπεται από όργανο επικοινωνίας σε οργανωτή της σκέψης. Ο Vygotsky θεωρεί ότι το παιδί κάποια στιγμή χρησιμοποιεί τη γλώσσα όχι μόνο για να απευθυνθεί σε άλλα άτομα, αλλά και για να επεξεργαστεί «μονολογώντας» σκέψεις και συναισθήματα για τον εαυτό του. Σύμφωνα λοιπόν με τον Vygotsky, ο μονόλογος αυτός διαπλέκεται με τις πράξεις του παιδιού και λειτουργεί μάλιστα κατευθυντικά για την οργάνωση των πράξεων. Επίσης, στέκεται και μόνος του δηλαδή υπάρχει χωρίς να διαπλέκεται με πράξεις του παιδιού σε κάποιο παιχνίδι, αλλά το βοηθάει να ξαναβιώσει εμπειρίες, να κάνει ερμηνευτικές υποθέσεις ή να εκφράσει επιθυμίες. Έτσι, αυτός ο μονόλογος σταδιακά αλλάζει μορφή, καθίσταται όλο και πιο ελλειπτικός γραμματικά και σιωπηλός φωνολογικά, έως ότου κάποια στιγμή στην αρχή περίπου της σχολικής ηλικίας μετασχηματιστεί σε εσωτερική άφωνη ομιλία δηλαδή μεταστραφεί από ομιλία και μονόλογο σε εσωτερικευμένη σκέψη. Αυτή η κατευθυντική χρήση της γλώσσας που είχε επισημάνει ο Vygotsky στα παιχνίδια των παιδιών παρατηρείται επίσης στον κόσμο των ενηλίκων στις περιστάσεις όπου αντιμετωπίζοντας δύσκολα προβλήματα οι ενήλικοι τείνουν να μονολογούν ψιθυριστά. Μπορούμε συνεπώς, στη βάση της προσέγγισης του «κοινωνικού οικοδομισμού» να διακρίνουμε την κοινωνική ομιλία της οποίας η επικοινωνιακή λειτουργία απευθύνεται άμεσα σε άλλα άτομα και την προσωπική ομιλία που συνιστά σκέψη και που εσωτερικεύοντας την κοινωνική διάσταση του ανθρώπινου ατόμου, καθιστά την ομιλία άφωνη και εσωτερική. Επιπρόσθετα, ο κοινωνικός μονόλογος θέτει πιο σοβαρά γνωστικά προβλήματα στο παιδί από ότι ο διάλογος στις συνηθισμένες τουλάχιστον περιστάσεις τη καθημερινής ζωής, αφού το παιδί καλείται στην περίπτωση αυτή να αναφερθεί εκτενώς σε ένα θέμα χωρίς την συμβολή των άλλων. Από την άλλη μεριά, ο κοινωνικός λόγος απαιτεί πάντα μια οργάνωση των

4 πληροφοριών που λαμβάνει υπόψη αφενός την επικοινωνιακή πρόθεση του ομιλούντος ατόμου και αφετέρου τις γνώσεις του ατόμου που δέχεται το μήνυμα. Η ικανότητα να λάβουμε υπόψη τι ήδη γνωρίζουν τα άλλα άτομα και τι χρειάζεται να προστεθεί απαιτεί προφανώς μια γνωστική ωρίμανση. Μια άλλη διάκριση του κοινωνικού λόγου είναι πως μπορεί να παρατηρείται πλαισιωμένος ή αποπλαισιωμένος. Ο κοινωνικός λόγος οργανώνει πάντα τις πληροφορίες του ανάλογα με τον εάν συνεισφέρει στη μετάδοση του όποιου μηνύματος προς τον άλλο. Το φυσικό πλαίσιο όπως και άλλα μέσα επικοινωνίας συμβάλλουν καθοριστικά στην μετάδοση των μηνυμάτων. Όσο λιγότερο εξαρτημένος είναι ο λόγος από το φυσικό πλαίσιο και από άλλα μέσα επικοινωνίας, τόσο πιο αποπλαισιωμένος θεωρείται και τόσο μεγαλύτερα γνωστικά προβλήματα εγείρει. Επίσης, το επικοινωνιακό μήνυμα μπορεί να μεταδοθεί και με τη βοήθεια άλλων μέσων επικοινωνίας, όπως νεύματα, εκφράσεις του προσώπου, επιτονισμός της φωνής κλπ. Η μελέτη μάλιστα της ανάπτυξης της επικοινωνίας από τον Bruner δείχνει μια πορεία όπου το παιδί αρχίζει να εκφράζεται με μη λεκτικά μέσα, συνδυάζει στη συνέχεια τα μη λεκτικά μέσα με λεκτικά και φτάνει τέλος να εκφράζεται μόνο με λεκτικά μέσα. Μια από τις πιο λεπτομερείς υποθέσεις για την ανάπτυξη των λειτουργιών της γλώσσας στο παιδί έχουμε από τον Halliday (1975), ο οποίος μελέτησε την ανάπτυξη διαφόρων λειτουργιών στην ομιλία του γιου του, από την ηλικία των εννέα έως δεκαοκτώ μηνών. Η εργαλειακή και η ελεγκτική χρήση της γλώσσας παρατηρήθηκαν εξαρχής σε αντίθεση με την ευριστική και την φανταστική χρήση που εμφανίστηκαν τελευταίες. Στις δυο πρώτες το παιδί εκφράζει επιθυμίες και αποπειράται να ελέγξει τις πράξεις των άλλων, έτσι ώστε να πραγματοποιηθούν οι επιθυμίες του. Στις δυο τελευταίες εξερευνά τον κόσμο μέσω της γλώσσας ρωτώντας γι αυτόν ή υποθέτοντας διαφορετικούς κόσμους όπως συμβαίνει στο λεγόμενο συμβολικό παιχνίδι. Η χρήση της γλώσσας για να κατευθυνθούν οι πράξεις των άλλων, ακόμα και οι πράξεις του ίδιου του ατόμου που μιλά στην περίπτωση που έχουμε το μονόλογο που συνοδεύει το παιχνίδι των παιδιών, είναι πιο πρώιμη από αυτή που η γλώσσα γίνεται το μέσο σκέψης για τον κόσμο. Οι πολύ καθημερινές χρήσεις της γλώσσας είναι συνήθως για την επιτέλεση πράξεων. Ακόμα ωστόσο και ο απλός σχολιασμός

5 γεγονότων, προσώπων κλπ. στην καθημερινή συνομιλία συνιστά μια ερμηνευτική χρήση της γλώσσας. Βέβαια, οι διαφορετικοί τρόποι ζωής εξοικειώνουν τα παιδιά με χρήσεις του λόγου που συνηθίζονται στην κοινότητά τους. Το σχολείο αντίθετα χρησιμοποιεί και δίνει αξία σε ορισμένους μόνο τρόπους χρήσης της γλώσσας και απαιτεί από όλα τα παιδιά να είναι εξοικειωμένα με αυτούς τους τρόπους. Είναι λοιπόν φυσικό οι μαθητές που δεν έχουν την απαιτούμενη εξοικείωση να οδηγούνται πιο εύκολα στην σχολική αποτυχία. Με άλλα λόγια, ορισμένες χρήσεις της γλώσσας είναι σαφώς πιο δύσκολες από γνωστικής άποψης. Στην πιαζετική παράδοση οι έρευνες αναφέρονται στις ικανότητες της γνωστικής αποκέντρωσης που απαιτούνται για την μετάδοση πληροφοριών σε άλλα άτομα. Το παιδί λόγου χάρη χρειάζεται να αποκεντρωθεί από τη στενή δική του οπτική των γεγονότων και να λάβει υπόψη την οπτική των άλλων. Χρειάζεται επίσης να αποκεντρωθεί από την άμεση εμπειρία και τις διαισθητικές ερμηνείες που δίνει στα γεγονότα για να ενταχθεί σταδιακά στην αφαιρετική τους περιγραφή μέσω της γλώσσας. Είναι φανερό ότι η σχολική εκπαίδευση θα στηριχθεί λοιπόν σε χρήσεις γλώσσας πολύ πιο απαιτητικές από γνωστικής άποψης και θα θέσει στο παιδί προβλήματα γνωστικά και ταυτόχρονα επικοινωνιακά που συνήθως δεν αντιμετωπίζει στην καθημερινή του ζωή. Αυτό συνεπάγεται ότι όσο πιο πολλές ευκαιρίες έχει το παιδί να εξασκηθεί σε πιο δύσκολες μορφές επικοινωνίας, τόσο πιο προετοιμασμένο θα είναι για την ένταξή του στις εκπαιδευτικές διαδικασίες. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια η εξάσκηση στις πιο απαιτητικές μορφές επικοινωνιακών δεξιοτήτων μπορεί να συνεισφέρει στην ανάπτυξη των γνωστικών δυνατοτήτων του μαθητή. Ήδη κατά το διάστημα της προσχολικής εκπαίδευσης, είναι δυνατόν λοιπόν να δημιουργηθούν περιστάσεις χρήσης του λόγου ικανές να εξοικειώσουν τα παιδιά με διαφορετικές επικοινωνιακές δεξιότητες. Η προφορική αφήγηση, καθώς και οι δραστηριότητες του σχεδίου και της ζωγραφικής αποτελούν για παράδειγμα μια μετάβαση προς την πλήρη αποπλαισίωση του γραπτού λόγου. Η εξάσκηση στο θεατρικό παιχνίδι βοηθάει στο να ξεπεράσει ο μικρός μαθητής την εγωκεντρική αντίληψη του κόσμου. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα παιχνίδια που περιλαμβάνουν ρόλους οι οποίοι εξοικειώνουν τα μικρά παιδιά με χρήσεις του λόγου που υπερβαίνουν το εγωκεντρικό πλαίσιο σκέψης και έκφρασης.

6 Ενεργή Μάθηση και Παιδαγωγική Εμψύχωση των μαθητικών δραστηριοτήτων στα πλαίσια της τάξης Σύμφωνα με τον Παπαμιχαήλ (1988) το πρόβλημα των διαφορών μεταξύ του «γενετικού» οικοδομισμού του Piaget και του κοινωνικού οικοδομισού του Vygotsky, σε συνάρτηση με τις αμφίδρομες σχέσεις μεταξύ της μάθησης αφενός, της γλωσσικής και της γνωστικής ανάπτυξης αφετέρου, μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Άραγε ο άνθρωπος αναπτύσσεται γνωστικά επειδή μαθαίνει και «μαθαίνει να μαθαίνει», μέσα στις κοινωνικές καταστάσεις όπου ζει και όπου η μάθηση οργανώνεται θεσμικά σε συνάρτηση με την διδασκαλία, με την ευρύτερη σημασία του όρου; Αυτή είναι η κεντρική υπόθεση του κοινωνικού οικοδομισμού (Vygotsky κλπ.). Ή μήπως το ανθρώπινο άτομο είναι δυνατό να μάθει και να προοδεύσει γνωστικά, από τις πιο στοιχειώδεις μορφές της νοημοσύνης του νεογέννητου ως τις πιο αφηρημένες δομές της σκέψης που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία της επιστημονικής ιδίως σκέψης, επειδή με την δράση του επί του περιβάλλοντος, οικοδομεί κατά το διάστημα της εξέλιξης του τις λογικές και γλωσσικές δομές της νοημοσύνης του; Αυτή η δεύτερη υπόθεση, εν μέρει τουλάχιστον διαφορετική ή και «αντίθετη» με εκείνη του κοινωνικού οικοδομισμού, είναι εκείνη που, με αφετηρία τις έρευνες και το συνολικό έργο του Piaget, διατυπώνει η γενετική επιστημολογία. Η σύγχρονη έρευνα γύρω από τις διδακτικές μεθοδολογίες διαφόρων γνωστικών αντικειμένων για όλες τις κατηγορίες και τις ηλικίες των μαθητών γονιμοποιήθηκε και από τις δυο παραπάνω, μεγάλες θεωρητικές υποθέσεις γύρω από τις αμφίδρομες σχέσεις της συγκρότησης των γνώσεων με την μάθηση. Ιδιαίτερο βάρος στην συγκρότηση των υποθέσεων της διδακτικής είχε ωστόσο η έννοια της «Ζώνης Εγγύτερης Ανάπτυξης» του Vygotsky. Η έννοια αυτή προσδιορίζει την ατομική γνωστική πρόοδο σε δυο «φάσεις»(ή σε δύο «βήματα»): το πρώτο βήμα είναι εκείνο της συνεργασίας, της διαπροσωπικής σχέσης μεταξύ διδάσκοντος και μαθητή, ενώ το δεύτερο είναι εκείνο της γνωστικής αυτονομίας και της ενδο-ατομικής επάρκειας που κατακτά ο μαθητευόμενος όταν έχει πια «μάθει το μάθημά του» και μπορεί πλέον να προχωρήσει, με τη βοήθεια και πάλι του διδάσκοντος, σε ένα νέο γνωστικά ανώτερο

7 πεδίο προβλημάτων. Με άλλα λόγια η Ζώνη Εγγύτερης Ανάπτυξης, δίνοντας έμφαση στην λειτουργία της επικοινωνίας (και συνεπώς στους γλωσσικούς κώδικες που την οργανώνουν και που διαμορφώνουν τις έννοιες και τα νοήματα που συγκροτούν την σκέψη κατά το διάστημα της εξέλιξης της) εγκαθιστά τον κάθε εκπαιδευόμενο σε μια μόνιμη σχέση αλληλεπίδρασης με το κοινωνικό περιβάλλον, δηλαδή σε μια προοπτική «δια βίου μάθησης», τόσο πιο πραγματική και αποτελεσματική, όσο περισσότερο το κοινωνικό, εκπαιδευτικό περιβάλλον είναι επιστημονικά σε θέση να «διδάξει» στον εκπαιδευόμενο τα περιεχόμενα και τις μεθόδους της σκέψης που του είναι απαραίτητα σε κάθε στιγμή της εξέλιξης του, ώστε να «καταλάβει» τον κόσμο και να αυτονομηθεί γνωστικά. Σύμφωνα με την οικοδομιστική θέση το άτομο είναι εκείνο που στην ουσία χτίζει με τη δραστηριότητά του τη δική του γνώση και συνεπώς, είναι υπεύθυνο για την προοδευτική του γνωστική εξέλιξη και μεταμόρφωση. Το πιαζετικής προέλευσης απόφθεγμα «μαθαίνω = ανακαλύπτω» σημαίνει ότι το παιδί από τις πρώτες κιόλας στιγμές της συγκρότησης των γνώσεων και της νοημοσύνης του κατανοεί, μαθαίνει και αναπτύσσεται με δική του δραστηριότητα, η αποτελεσματικότητα της οποίας ως προς την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει εξαρτάται κατά το κάθε στάδιο ανάπτυξης από την προηγούμενη γνώση του. Στο μέτρο που ο πιαζετικός ιδίως οικοδομισμός προσπαθεί να προσδιορίσει τους ψυχολογικούς μηχανισμούς της εξέλιξης και της προσαρμογής σε συνάρτηση με τους βιολογικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν την εξισορρόπηση, οι πιαζετικές οικοδομιστικές θέσεις φαίνονται συχνά να παραμελούν την σπουδαιότητα του κοινωνικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος του ανθρώπου και να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις λογικής φύσης δομές της νοημοσύνης (Karmilott Smith, 1979). Εντούτοις, ο οικοδομισμός δεν υποστηρίζει ότι τα παιδιά είναι οι μόνοι δράστες που με την γνωστική τους κινητοποίηση συγκροτούν τις γνώσεις και οικοδομούν τις διαδικασίες της ανάπτυξης τους. Πράγματι, ο Πιαζέ, παρά το ότι σε όλο το έργο του αντικρούει τις εμπειριστικές και κοινωνιολογικές θέσεις σχετικά με τις διαδικασίες της οικοδόμησης της γνώσης - καθώς και τον νατιβισμό που θεωρεί ότι οι δομές της νοημοσύνης είναι έμφυτες, επέμενε στην στενή σχέση αλληλεπίδρασης που δένει το παιδί με το περιβάλλον στο οποίο προσπαθεί να προσαρμοστεί με τη δράση του και με την νοημοσύνη του. Επίσης, ο Πιαζέ αναφερόμενος στην κατανόηση που προκύπτει από τις διαδικασίες της διαφοροποίησης της προηγούμενης κεκτημένης γνώσης υποστηρίζει μια αυστηρά

8 οικοδομιστική προσέγγιση της εξέλιξης: οι λογικομαθηματικές έννοιες που συγκροτούν τις δομές της νοημοσύνης κατά τις διάφορες φάσεις της εξέλιξης είναι γνωστικά εργαλεία που δεν απορρέουν μόνο από τη γνώση των ιδιοτήτων των αντικειμένων, αλλά επίσης ιδιαίτερα από τις ιδιότητες των πράξεων που έχει εφαρμόσει σε αυτά τα αντικείμενα το ανθρώπινο υποκείμενο στην προσπάθειά του να τα «καταλάβει» και να τα οικειοποιηθεί γνωστικά. Η παραπάνω οικοδομιστική θέση είχε και έχει ακόμα πολύ σημαντικές ψυχοεκπαιδευτικές συνέπειες και επέτρεψε την ανάπτυξη ενός κλάδου ερευνών που αφορά την διδασκαλία και τους τρόπους βελτίωσής της, δηλαδή τις «διδακτικές μεθοδολογίες». Οι διδακτικές ενδιαφέρονται για τη μάθηση και τη διδασκαλία ειδικών περιεχομένων της γνώσης. Για την τεκμηρίωση τους χρειάζονται λοιπόν αναφορές γενικές είτε στις επιστημονικές θεωρίες και στην ιστορία τους, είτε στις επαγγελματικές εξειδικεύσεις και τις τεχνικές τους. Αυτό το επιστημολογικό σκέλος του κάθε γνωστικού αντικειμένου που καλείται να διδαχθεί στο σχολείο καλείται συνεπώς να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: σε ποια πρακτικά ή θεωρητικά προβλήματα αντιστοιχεί η εισαγωγή μιας Χ έννοιας (π.χ. η έννοια της βαρύτητας στη φυσική). Πέραν αυτού του επιστημολογικού κριτηρίου, η διδακτική αποτελεί έναν αναστοχασμό πάνω στις επαγγελματικές πρακτικές των εκπαιδευτικών με αφετηρία τις δυσκολίες που συναντούν κατά το διάστημα της διδακτικής σκηνοθεσίας του αντικειμένου που καλούνται να διδάξουν. Τέλος, η διδακτική συναρτάται με την εργασία της εκπαιδευτικής έρευνας στα πλαίσια της τάξης, δηλαδή μέσα σε εκπαιδευτικές οργανωμένες και προετοιμασμένες κατάλληλα για τη διδασκαλία ενός τμήματος του εκπαιδευτικού προγράμματος. Έτσι, η διδακτική διαμεσολάβηση μεταξύ του μαθητή και του γνωστικού αντικειμένου συναντά το βασικότερο ίσως πρόβλημα της οικοδομιστικής προοπτικής να διαφωτίσει τις παιδαγωγικές συνθήκες μέσα από τις οποίες το παιδί, υπό την ιδιότητα του μαθητή, δημιουργεί αφαιρετικά γενικές εννοιολογικές δομές μέσα από την δράση του πάνω στα διδακτικώς σκηνοθετημένα γνωστικά αντικείμενα. Με όλες τις εκπαιδευτικές του συνέπειες, το πρόβλημα αυτό ορίζει σε μεγάλο βαθμό το ζήτημα της γνωστικής ανάπτυξης. Στην ουσία η σύγχρονη παιδαγωγική, είτε στηρίζεται στην πιαζετική προοπτική είτε όχι τείνει να δραστηριποιήσει το μαθητή. Πρόκειται για την πεποίθηση ότι το παιδί μπορεί να παράγει μερικές γνώσεις από την δράση του εντός των κοινωνικά διαμεσολαβημένων εκπαιδευτικών καταστάσεων.

9 Ανακεφαλαιώνοντας, στο μέτρο που η εκπαίδευση μετασχηματίζει τις έγκυρες επιστημονικές γνώσεις σε σχολικές, συγκροτώντας τες έτσι σε «μάθημα» - περιεχόμενο γνώσεων που θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις γνωστικές δεξιότητες του εκπαιδευόμενου «μαθητή» με την διαμεσολάβηση του εκπαιδευτικού ως προσώπου και του εκπαιδευτικού υλικού ως υποδομής υποβοηθητικής στη διαδικασία της συγκρότησης των γνώσεων, πρέπει να τονίσουμε ότι η ανάλυση των γνώσεων που απαιτεί μια επιστημονική σχολική εργασία είναι ένα πράγμα που οφείλει να κάνει ο κάθε εκπαιδευτικός. Εντούτοις, αυτή η επιστημολογική εξειδίκευση των εκπαιδευτικών αλλά αυτό δεν εξαντλεί τα χαρακτηριστικά των γνώσεων που δομούν τα σχολικά κείμενα, ούτε τα ψυχολογικά φαινόμενα που λαμβάνουν χώρα στα πλαίσια της σχολικής μάθησης. Σε αυτό το πεδίο ο Vygotsky επισημαίνει ότι οι επιστημονικές έννοιες 1 ον : Έχουν μια γενικευτική αξία συγκριτικά πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με τις καθημερινές έννοιες, αφού σχηματίζουν σύνθετα συστήματα σκέψης και κατανόησης του κόσμου 2 ον : Μεταβιβάζονται στους μαθητές μέσα από τους σχολικούς θεσμούς και μέσα από την εμπρόθετη δράση του εκπαιδευτικού, ενώ οι καθημερινές έννοιες σχηματίζονται αυθόρμητα από το παιδί στα πλαίσια των βιωμάτων των εμπειριών του 3 ον : Είναι αντικείμενα μιας επικοινωνίας που κάνει έκκληση σε γλωσσικά και άλλα συμβολικά μέσα έκφρασης και απεικόνισής τους, ενώ οι καθημερινές έννοιες παραμένουν άρρητες και πολύ συχνά «ασυνείδητες». Αυτή η διάκριση μεταξύ των καθημερινών εννοιών και των επιστημονικών εννοιών είναι ιδιαίτερα γόνιμη για την ανάλυση της διδακτικής πράξης και της σχολικής μάθησης. Μια ρητώς διατυπωμένη πρόταση μπορεί να είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ενώ μια πρόταση που θεωρείται αληθινή με τρόπο εντελώς διαισθητικό προφανώς δεν μπορεί. Ο χαρακτήρας της γνώσης αλλάζει λοιπόν στο μέτρο που η γνώση αυτή καθίσταται επικοινωνίσιμη και διαπραγματεύσιμη. Στα πλαίσια της εκπαίδευσης η ιδέα της μεσολάβησης με την έννοια που δίνει σε αυτήν την λέξη ο Vygotsky, έχει για τη σημερινή εκπαιδευτική έρευνα μια κεφαλαιώδη σημασία: ο εκπαιδευτικός είναι ένας μεσολαβητής, η γλώσσα είναι επίσης ένας μεσολαβητής. Αυτό το ρεύμα σκέψης που συγκροτήθηκε γύρω από τις έρευνες του Bruner με την ανάλυση των μεσολαβήσεων τόσο των πράξεων λόγου, όσο και των επικοινωνιακών δράσεων των μητέρων με τα πολύ μικρά παιδιά τους, έδωσε στη διδακτική παιδαγωγική έρευνα ένα θεωρητικό και μεθοδολογικό άξονα

10 που ανανέωσε τους προηγούμενους εμπειριστικούς προσανατολισμούς του παιδαγωγικού λόγου. Παράλληλα, η αναζήτηση των παιδαγωγικών πρακτικών μέσω των οποίων ο μαθητής συγκροτεί τις συμβολικές και γλωσσικές μορφές της εννοιοποίησης των προβλημάτων ξεπέρασε τους στενά επιστημολογικούς και ατομοκεντρικούς προσανατολισμούς που είχε προσδώσει στην εκπαιδευτική έρευνα η πιαζετική προοπτική της συγκρότησης των γνώσεων. Με άλλα λόγια, η κατανόηση των προβλημάτων της διδασκαλίας και της μάθησης εξαρτάται από την ταυτόχρονη ανάλυση των επικοινωνιακών, αλλά και των επιχειρησιακών λογικών μορφών μέσω των οποίων ο μαθητής συγκροτεί τις γνώσεις του. Μια ίδια έννοια μπορεί να εμφανίζεται στο γνωστικό πεδίο σε διάφορα επίπεδα εννοιολογικών επεξεργασιών, για την συγκρότηση των οποίων η διδακτική και γλωσσική μεσολάβηση έχει μια κεφαλαιώδη σημασία. Λόγου χάρη, το να ξέρει κάποιος πώς να υπολογίσει μια ταχύτητα διαιρώντας μια απόσταση με μια διάρκεια δεν αποτελεί μια εννοιοποίηση του ίδιου επιπέδου με εκείνη που γλωσσικά εκφράζει η ιδέα ότι «η ταχύτητα είναι ανάλογη με την απόσταση, όταν η διάρκεια παραμένει σταθερή και αντιστρόφως ανάλογη με τη διάρκεια όταν η απόσταση παραμένει σταθερή». Ακόμα, δεν είναι το ίδιο ακριβώς πρόβλημα κατανοητό στο ίδιο εννοιολογικό επίπεδο όταν ο μαθητής εκφράζει αυτήν την ίδια σχέση με τον τύπο d=vt. Πως λοιπόν μπορεί κανείς να καθοδηγήσει την επίλυση προβλημάτων, ώστε αυτή να υποβοηθάει τους αναπτυξιακούς σκοπούς; Μια πρώτη αρχή είναι να μην χρησιμοποιούνται πολύ συχνά προβλήματα που δεν σχετίζονται άμεσα με την κατάκτηση βασικών εννοιών. Αυτή η αρχή προτείνει συστηματικά να βασίζει κανείς τη γνωστική εκπαίδευση πάνω σε προβλήματα η επίλυση των οποίων μπορεί μακροπρόθεσμα να οδηγήσει στην οικοδόμηση γενικής εννοιολογικής γνώσης. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους πρέπει να χρησιμοποιήσουμε προβλήματα ειδικά σχεδιασμένα για τη συναγωγή μακροπρόθεσμα εννοιολογικών δομών. Το πιο σημαντικό στην περίπτωση αυτή είναι να επιτραπεί στον μαθητή να ασκήσει πιο άμεσο αποτελεσματικό αυτοέλεγχο πάνω στη δραστηριότητά του για επίλυση προβλημάτων στο βαθμό που μπορεί να στηριχθεί σε γενικές παραστάσεις που αποκτήθηκαν σε προηγούμενες φάσεις της ανάπτυξης.

11 Μια δεύτερη αρχή είναι το να δοθεί ειδική θέση στις μαθησιακές καταστάσεις, οι οποίες στην πορεία επίλυσης των προβλημάτων, στηρίζουν τη σύγκριση των αναμενόμενων αποτελεσμάτων των πράξεων του υποκειμένου με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα. Στην πραγματικότητα σύμφωνα με την πιαζετική θεώρηση, η συνειδητοποίηση των ιδιοτήτων των πράξεων επιτυγχάνεται με την μετάβαση από την παρατήρηση των αποτελεσμάτων τους πάνω στα αντικείμενα, στον αναστοχασμό του εκπαιδευόμενου πάνω στον τρόπο που είχε σχεδιάσει την πράξη ως λύση του προβλήματος και συνεπώς, πάνω στις πράξεις και στις έννοιες που καθοδήγησαν τη δράση και τη σκέψη του. Μια ολόκληρη σειρά διδακτικών παρεμβάσεων μπορεί να διευκολύνει αυτή την μεταγνωστική φύσης διαδικασία όπως α) παρακίνηση του υποκειμένου να έχει έναν αναμενόμενο στόχο, β) καθοδήγηση του υποκειμένου να επιλύσει προβλήματα που έχει θέσει το ίδιο, γ) επιλογή καταστάσεων στις οποίες οι αποτυχίες και οι επιτυχίες εμφανίζονται ως άμεσες συνέπειες των πράξεων χωρίς να εξαρτώνται άμεσα από την εξωτερική κρίση του διδάσκοντος, δ) ενθάρρυνση για τη γόνιμη (μεταγνωστική) χρήση των λαθών, ε) παρακίνηση για ενεργητική χρησιμοποίηση των πληροφοριών, ειδικά με το να μην παρουσιάζεται άμεσα το σύνολο των πληροφοριών που πρέπει να επεξεργαστεί ο μαθητής, στ) συνεχής διευκρίνιση της λεκτικής περιγραφής και εξήγηση αυτού που γίνεται κατανοητό, ζ) συναγωγή, διατύπωση και χρησιμοποίηση γενικών κανόνων κατά την επίλυση μιας κατηγορίας προβλημάτων. Από οικοδομιστικής λοιπόν άποψης, η διδακτική μεσολάβηση που συνίσταται στο να προτείνεται ευθέως η λύση των προβλημάτων ή η σωστή στρατηγική για την επίλυσή τους είναι ίσως πιο σύντομη, αλλά δεν διευκολύνει πάντα την ανακάλυψη από τον ίδιο τον μαθητή της δυναμικής και της χρησιμότητας της γνώσης που διδάσκεται. Αντίθετα, αν ο διδάσκων δεν επιτρέπει στον εαυτό του να δίνει άμεσα τις σωστές απαντήσεις, να υποδεικνύει στρατηγικές και να επιβάλλει τις δικές του παραστάσεις, τότε η διδακτική παρέμβαση γίνεται συχνά πιο δημιουργική. Με άλλα λόγια, ο εκπαιδευτικός ως μεσολαβητής πρέπει να έχει την ευελιξία να προσαρμόζει σε διαφορετικές περιπτώσεις την σχέση που προσπαθεί να μεταβιβάσει και να δημιουργεί καταστάσεις στις οποίες ο μαθητής θα μπορούσε να θέσει γόνιμα ερωτήματα έτσι ώστε να καθοδηγηθεί έμμεσα μεν, αλλά αποτελεσματικά, στις διαδικασίες κατανόησης και επίλυσης των προβλημάτων που προτείνει και σκηνοθετεί ως καταστάσεις ο εκπαιδευτικός.

12 Βιβλιογραφία Halliday M.A.K. (1975). Learning How to Mean: Exploration in the Developmentof Language, London, Edward Arnold Karmilott Smith, A. (1979). A Functional Approach to Child Language, Cambridge: Cambridge, University Press Παπαμιχαήλ, Γ. (1988). Μάθηση και Κοινωνία: Η εκπαίδευση στις Θεωρίες της Γνωστικής Ανάπτυξης, Αθήνα: Οδυσσέας Vygotsky, L.S. (1934/1988), Σκέψη και Γλώσσα, Αθήνα: Γνώση Chomsky, N. (1957/1991), Συντακτικές Δομές, Αθήνα: Νεφέλη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη Θεωρίες για την Ανάπτυξη Πολιτισμική προσέγγιση (Vygotsky) Βιο-οικολογική προσέγγιση Bronfenbrenner ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Vygotsky, L.S. (1978/1997)

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοπολιτισμικές. Θεωρίες Μάθησης. & Εκπαιδευτικό Λογισμικό

Κοινωνικοπολιτισμικές. Θεωρίες Μάθησης. & Εκπαιδευτικό Λογισμικό Κοινωνικοπολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης & Εκπαιδευτικό Λογισμικό Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις Η σκέψη αναπτύσσεται (προϊόν οικοδόμησης και αναδόμησης γνώσεων) στα πλαίσια συνεργατικών δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46).

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46). 1896 1934 2 ξεχωριστές στην καταγωγή τους γραμμές ανάπτυξης: Α) Μία πρωτόγονη, φυσική γραμμή ανάπτυξης,, αυτόνομης εκδίπλωσης των βιολογικών δομών του οργανισμού, και Β) μία πολιτισμική, ανώτερη ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Τίτλος Μαθήματος: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ι Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ L. S. Vygotsky Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Στόχοι της εισήγησης Να παρουσιαστούν οι βασικές

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 2: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος Ι Θέματα διάλεξης Νοημοσύνη Ανάπτυξη Μάθηση Οι κύριοι παράγοντες που ορίζουν την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Κασιμάτη Αικατερίνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Κασιμάτη Αικατερίνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Κασιμάτη Αικατερίνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Σύγχρονες θεωρητικές αντιλήψεις Ενεργή συμμετοχή μαθητή στην oικοδόμηση - ανάπτυξη της γνώσης (θεωρία κατασκευής της γνώσης-constructivism).

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Περιληπτικά Τα δομικά στοιχεία της διδασκαλίας και βασικά ερωτήματα του διδάσκοντος Διάγραμμα διδασκαλίας Βασικά μοντέλα /

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

των βασικών αρχών των θεωριών μάθησης και των πιο γνωστών τους διδακτικών μοντέλων.

των βασικών αρχών των θεωριών μάθησης και των πιο γνωστών τους διδακτικών μοντέλων. Θεωρίες Μάθησης και ιδακτικές Στρατηγικές Εισαγωγή γή στις βασικές έννοιες 11/4/2011 Σκοπός του 3 ου μαθήματος Η συνοπτική παρουσίαση των βασικών αρχών των θεωριών μάθησης και των πιο γνωστών τους διδακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες θεωρήσεις για τη μάθηση

Σύγχρονες θεωρήσεις για τη μάθηση Σύγχρονες θεωρήσεις για τη μάθηση Ισαβέλλα Κοτίνη, Σοφία Τζελέπη Ορισμός της μάθησης Σχολές που θεωρούν τη μάθηση ως μια διαδικασία πρόσκτησης της γνώσης (θεωρίες που συνδέονται με το συμπεριφορισμό),

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-πολιτισμική προσέγγιση - VYGOTSKY

Κοινωνικο-πολιτισμική προσέγγιση - VYGOTSKY Ο πρώτος που διατύπωσε μια ιστορικο-κοινωνική προσέγγιση της ανθρώπινης νοητικής δραστηριότητας η ανθρώπινη δραστηριότητα δια-μεσολαβείται από ιστορικά και κοινωνικά διαμορφωμένα συστήματα συμβολικών αναπαραστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 7: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: μορφές αποτελεσματική διδασκαλία Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΘεωρία του Πιαζέ. Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΗΘεωρία του Πιαζέ. Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών ΗΘεωρία του Πιαζέ Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών Jean Piaget (1896-1986) Γεννήθηκε στο Νιουσατέλ της Ελβετίας όπου και σπούδασε βιολογία. Δούλεψε στο εργαστήριο του Alferd Binet και ενδιαφέρθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog Σελίδα 1 μελέτη περίπτωσης πληροφορίες 1. Γενικές Πληροφορίες Πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο για ενήλικες (ηλικία άνω 25 Επίπεδο (ηλικία των μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης ΚΑΡΠΑΤΣΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη Ενότητα 2 Θεωρία του L. Vygotsky: Βασικές Αρχές και Κριτική Θεώρηση Ελευθερία Ν. Γωνίδα

Διαβάστε περισσότερα

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου kchatzop@uth.gr Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική αναδρομή Μορφές και τύποι της αξιολόγησης Η συζήτηση γύρω από την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 6: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της προσχολικής ηλικίας Ι Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Προσχολική ηλικία Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

Τροχιές μάθησης. learning trajectories. Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών. επ. Κωνσταντίνος Π.

Τροχιές μάθησης. learning trajectories. Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών. επ. Κωνσταντίνος Π. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τροχιές μάθησης learning trajectories Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου τι είναι η τροχιά μάθησης Η μάθηση των μαθηματικών ακολουθεί μία τροχιά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Μέση παιδική ηλικία Γνωστική ανάπτυξη. Ανάπτυξη του παιδιού ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου- Λήδα Αναγνωστάκη ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Μέση παιδική ηλικία Γνωστική ανάπτυξη. Ανάπτυξη του παιδιού ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου- Λήδα Αναγνωστάκη ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Μέση παιδική ηλικία Γνωστική ανάπτυξη Ανάπτυξη του παιδιού ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου- Λήδα Αναγνωστάκη ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Βασική βιβλιογραφία Craig,J. & Baucum, D. (2007) Η Ανάπτυξη του Ανθρώπου. Αθήνα: Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες θεωρίες μάθησης

Σύγχρονες θεωρίες μάθησης Σύγχρονες θεωρίες μάθησης Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων 1 Ορισμοί μάθησης Ποικίλοι οι ορισμοί ανάλογα με τη θεωρητική σχολή. Οι σύγχρονες θεωρήσεις επικεντρώνονται: α) στην απόκτηση γνώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #1: Επικοινωνιακή Προσέγγιση Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Η Διδακτική στα πλαίσια της παραδοσιακής Παιδαγωγικής Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 1 Η αξιολόγηση (µπορεί να) αναφέρεται στον εκπαιδευτικό, στο µαθητή, στο Αναλυτικό Πρόγραµµα, στα διδακτικά υλικά στη σχολική µονάδα ή (και) στο θεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης. Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου

Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης. Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου Περίγραμμα Νοοκατασκευαστική θεώρηση της μάθησης Ιστορικό υπόβαθρο Top-down * bottom up Ομαδοσυνεργατική μάθηση Νοοκατασκευαστικές μέθοδοι στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Τι εννοούμε με τον όρο «βιωματική μάθηση»; Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΒΟΛΕΪ Η μάθηση μιας κίνησης είναι το σύνολο των εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μάθημα 5 Α. Πιαζετική & Μετα Πιαζετική οπτική για τη νοητική ανάπτυξη Β. Η «Διερευνητική Διδασκαλία & Μάθηση» στις ΦΕ & Β (I) Στο προηγούμενο μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ o Ηγνωστική σύνδεση Η γνωστική σύνδεση, σύμφωνα με τον Ausebel, διαδραματίζει βασικότατο ρόλο στη διαδικασία της ουσιαστικής μάθησης, ηοποία σημαίνει τη διαδικασία σύνδεσης των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ

Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ «Ενσωμάτωση και αξιοποίηση των εννοιολογικών χαρτών στην εκπαιδευτική διαδικασία μέσα από μία δραστηριότητα εποικοδομητικού τύπου» Δέγγλερη Σοφία Μουδατσάκη Ελένη Λιόβας

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Παιδαγωγική και κοινωνική υπόσταση της αξιολόγησης

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Παιδαγωγική και κοινωνική υπόσταση της αξιολόγησης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Παιδαγωγική και κοινωνική υπόσταση της αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Και οι απαντήσεις τους Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «παλιό» και στο «σύγχρονο» μάθημα των Μαθηματικών; Στο μάθημα παλαιού τύπου η γνώση παρουσιάζεται στο μαθητή από τον διδάσκοντα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Κατευθυντήριες γραμμές σχεδίασης μαθησιακών δραστηριοτήτων Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες

Διαβάστε περισσότερα