Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα μιας σχέσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα μιας σχέσης"

Transcript

1 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 1 Γρηγόρης Καραφύλλης* Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα μιας σχέσης Abstract Philosophy and Children: Starkness and openness of a relationship In my announcement, I examine and revise Philosophy in terms of its existence and functionality for the children. More exactly posed, I want to enforce the attitude which is in favour of the children s ability to philosophize or to express themselves philosophically. I try to raise arguments which derive from the social and primarily the educational reality and fortify the existence of a well-tuned relation between these two factors. Children philosophize according to their own level of intellectual ability and through a mode which differs from the one used by the grownups, who have primarily to comprehend concepts. Children live in the same world with the grownups and therefore they have to perceive and comprehend this particular world in order to exist in terms of communication. This can be done and it is surely done. Nevertheless, that thing which should not be pursued and naturally it is impossible to happen it is the demand for the children to understand the intellectual world of the grownups. For many people, this consists in a stalemate and is translated as an inability on behalf of the children to philosophize. According to our fore mentioned thoughts, this is an attitude which we do not accept. On the contrary, we invest in the children s ability to philosophize * Ο Γρηγόρης Καραφύλλης είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

2 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 2 1. Εισαγωγή Στην εισήγησή μου επανεξετάζω το πλαίσιο ύπαρξης και λειτουργίας της φιλοσοφίας για παιδιά. Ακριβέστερα, αποπειρώμαι να ενισχύσω τη θέση που τάσσεται υπέρ της δυνατότητας των παιδιών να φιλοσοφούν ή να εκφράζονται φιλοσοφικά. Προς ενίσχυση της θέσης αυτής, θα επιχειρήσω να επιστρατεύσω επιχειρήματα από το πεδίο της νοητικής συγκρότησης των παιδιών, αλλά και από το πεδίο της εκπαιδευτικής πραγματικότητας, επιχειρήματα που θα δυναμοποιήσουν την ύπαρξη μιας εύρυθμης σχέσης μεταξύ των δύο εξεταζόμενων παραγόντων. Τα παιδιά φιλοσοφούν στο δικό τους επίπεδο και με άλλο τρόπο, διαφορετικό 1 από εκείνον των μεγάλων που πρέπει πρωτίστως να κατανοούν έννοιες. Τα παιδιά ζουν στον ίδιο κόσμο με τους ενήλικες και άρα, για να υπάρχουν επικοινωνιακά, πρέπει να προσλαμβάνουν και να καταλαβαίνουν τον συγκεκριμένο κόσμο. Αυτό μπορεί να γίνει και ασφαλώς γίνεται. Εκείνο όμως που δεν πρέπει να επιδιώκεται και είναι αδύνατον φυσικά να γίνει είναι η απαίτηση να κατανοούν τα παιδιά τον νοητικό κόσμο των μεγάλων. Αυτό συνιστά για πολλούς το αδιέξοδο και μεταφράζεται ως αδυναμία των παιδιών να φιλοσοφούν. Θέση την οποία εμείς, κατά τον παραπάνω συλλογισμό μας, δεν ασπαζόμαστε, αλλά τουναντίον επενδύουμε στη δυνατότητα του φιλοσοφείν των παιδιών. Σύμφωνα λοιπόν με τη σειρά που θέσαμε τα ζητήματα, πρέπει να εξετάσουμε αρχικά το περιεχόμενο των εύχρηστων όρων που αποδίδουν αυτή την ιδιαίτερη φιλοσοφική δραστηριότητα των παιδιών. Oι όροι 2 φιλοσοφία για παιδιά (philosophy for children) και φιλοσοφίες των παιδιών (children s philosophy), μαζί με τους επιπρόσθετους και ενδιάμεσους όρους φιλοσοφία με παιδιά (philosophy with children) και φιλοσοφία της παιδικής ηλικίας (philosophy of childhood), όπως τονίσαμε και σε προηγούμενη εργασία μας 3 είναι τέσσερεις όροι που θα μπορούσαν να συμπεριλάβουν ολόκληρο το περιεχόμενο της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Ειδικότερα όμως η φιλοσοφία για παιδιά 4 και η φιλοσοφία με παιδιά 5 αναφέρονται στο φιλοσοφείν των παιδιών, συμπεριλαμβάνοντας όχι μόνο τα θέματα αλλά και τα εργαλεία και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται. Εδώ τίθενται φιλοσοφικά ερωτήματα στα οποία τα παιδιά συμμετέχουν και δεν είναι απλοί αποδέκτες, συνεισφέροντας στη μεταφορά της συνολικής πρακτικής της φιλοσοφίας. Οι δύο δραστηριότητες που περιγράφονται στους εν λόγω όρους εγγίζουν αυτό που θα μπορούσε να αποτιμηθεί ως αποτέλεσμα μιας φιλοσοφίας που αναφέρεται στην παιδική ηλικία και ως φιλοσοφικές δυνατότητες και προσεγγίσεις των παιδιών. Ο 1 Βλ. J. Haynes (2009), σσ Πρβ. και V. Quinn (1977). 2 Στην αγγλική, από όπου αντλήθηκαν οι όροι αυτοί, υπάρχει η εξής αντιστοιχία: Philosophy for Children (P4C) ή Philosophy with Children (PwC), Children s Philosophies και Philosophy of Childhood. 3 Γρ. Καραφύλλης (2002), σσ ( ). 4 Η Philosophy for Children συνδέεται κυρίως με την πρωτοβουλία του Matthew Lipman. H έρευνα και η προσφορά του φιλοσόφου αυτού είναι καθοριστική. Βλέπε τις βασικές του προσεγγίσεις: M. Lipman ( , pp ) και Lipman M., Sharp A.M. & Oscanyan F.S. ( ). 5 Η Philosophy with Children συνδέεται με τον Gareth Matthews. Βασικές του εργασίες είναι: G. Matthews ( ).

3 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 3 τρίτος τώρα όρος, η φιλοσοφία της παιδικής ηλικίας 6, είναι μια φιλοσοφία της κατηγορίας εκείνης που χαρακτηρίζεται από πρακτικές ιστορικά και κοινωνικά θεσμοθετημένες, όπως είναι στην προκειμένη περίπτωση η παιδική ηλικία. Τέλος οι φιλοσοφίες των παιδιών 7 επιτρέπουν την εμφάνιση και την έκφραση της φωνής των παιδιών σε διάφορες φιλοσοφικές διαστάσεις. Κατά την εκτίμησή μας, οι παραπάνω οριοθετήσεις συμπεριλαμβάνουν κάθε πλευρά και παράμετρο του εξεταζόμενου ζητήματος και μας επιτρέπουν να προχωρήσουμε περαιτέρω στις διασυνδέσεις του φιλοσοφείν των παιδιών με άλλες απαραίτητες και προαπαιτούμενες νοητικές λειτουργίες. 2. Η διαμόρφωση της σκέψης στην παιδική ηλικία Η πρώτη, λοιπόν, επισήμανση που απαιτείται είναι η προβολή της σταθερής αρχής ότι η δυνατότητα των παιδιών να φιλοσοφούν συνδέεται αναπόσπαστα με τη διαμόρφωση και τη συγκρότηση της σκέψης και ειδικότερα με την ικανότητά τους να σχηματίζουν έννοιες. Η de facto αποδοχή αυτής της πιστοποιημένης αρχής είναι αναγκαία και αναγκαστική προϋπόθεση, για να δείξουμε και να αποδείξουμε στη συνέχεια το αναμφίβολο της ικανότητας των παιδιών να σχηματίζουν και να διατυπώνουν και φιλοσοφικές έννοιες. Είναι, λοιπόν, πρωταρχικώς απαραίτητο να προβούμε στη διάκριση και την οριοθέτηση της σκεπτικής διαδικασίας κατά την παιδική ηλικία. Στο πεδίο αυτό θεωρούμε κοινό τόπο τον καθορισμό των χρονικών ορίων στα οποία πραγματώνεται η διεργασία συγκρότησης της παιδικής σκέψης και τα οποία συναρθρώνονται από τα αρχικά στάδια της νοητικής ανάπτυξης του παιδιού έως την ολοκλήρωση της εφηβείας. Υπερβαίνοντας όμως την αρχή και το τέλος της διαδικασίας αυτής, αναφερόμαστε και εμμένουμε κυρίως στο μεσαίο στάδιο, στο οποίο έχει σημειωθεί η απαραίτητη ανάπτυξη, εννοώντας ότι οι ανώτερες και υψηλότερες νοητικές λειτουργίες της λογικής και συλλογιστικής ικανότητας έχουν φτάσει σε ένα στάδιο ικανοποιητικής διαμόρφωσης, η οποία εξασφαλίζει τη συγκρότηση απλοϊκών εννοιών καθώς και τη σχετική ταξινόμησή τους. Τα νοητικά αυτά χαρακτηριστικά της συναφούς ικανότητας αποκτούν συστηματικό χαρακτήρα και το επίπεδο αυτό εμφαίνεται στην ίδια τη σκεπτική διεργασία, αλλά πιστοποιείται κυρίως από την προφάνεια της εκφοράς της διά του λόγου 8. Αυτό που επιτυγχάνεται επακριβώς στο στάδιο αυτό, στο στάδιο της μεσότητας της παιδικής ηλικίας, που είναι η ηλικία των 12 ετών, θα μπορούσαμε, με σχετική ασφάλεια, να πούμε ότι είναι η ολοκλήρωση των νοητικών διεργασιών και η απόκτηση της ικανότητας του παιδιού να συνδέει πραγματικές συνθήκες της υλικής ζωής με την αφηρημένη νοητική σύλληψη και απόδοσή τους. Η εξασφάλιση αυτής της ικανότητας καθιστά στο εξής τυπική τη διαδικασία συνθήκη-νοητική απόδοση ως συνειρμική ικανότητα, και για το λόγο αυτό οι έννοιες δεν προϋποθέτουν πλέον χωροχρονικά συμβάντα ως αναγκαίες συνθήκες για την εν συνεχεία απόκτηση της αφηρημένης έκφρασής τους, αλλά αυτή έχει γίνει ήδη μια τυπική και ταυτοχρόνως ουσιαστική συνειρμική διαδικασία, ένας μηχανισμός που δεν απαιτεί κάθε φορά συγκεκριμένες συνδέσεις συμβάντων-νοητικών αποδόσεων. Τουτέστιν, οι έννοιες έχουν αποκτήσει πλέον μια ανεξαρτησία ως προς τις υλικές και πραγματικές συνθήκες των συμβάντων και γεγονότων από τα οποία γεννήθηκαν ή από τα οποία απέδωσαν και μπορούν να λειτουργούν, νοητικά πλέον και μόνον, σε 6 Βλ. εδώ τις θέσεις του D. Kennedy ( ). 7 Kohan, Walter (1999), p J. Piaget (1979), σ. 22.

4 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 4 υποθετικές συνθήκες νοητικής διεργασίας, αποδείχνοντας έτσι την ολοκλήρωση της κανονιστικής τους λειτουργίας. Η διαδικασία, την οποία περιγράψαμε παραπάνω, ανήκει και ακολουθεί σε γενικές γραμμές τη θεωρία των σταδίων, η οποία, κατά τη γνώμη μας, είναι ικανή και επαρκής για να δείξει τη διαμόρφωση της εννοιακής ικανότητας των παιδιών. Ασφαλώς η διαδικασία αυτή της διαμόρφωσης μπορεί να ακολουθεί διάφορα μοντέλα. Εμείς θα εμμείνουμε σε ένα από τα πιο ισχυρά, όπως είναι το μοντέλο του Vygotsky 9, χάριν παραδείγματος. Κατά το μοντέλο αυτό, η διαμόρφωση της παιδικής σκέψης συνδέεται αναγκαστικά με την αναγκαιότητα της διαρκούς αναβάθμισης της γνωσιακής ικανότητας του παιδιού, δηλαδή διαμόρφωση και αναβάθμιση βαίνουν με εσωτερική συνοχή, θα λέγαμε μάλιστα ότι συνυφαίνονται και λειτουργούν μέσα στο πλέγμα των δεδομένων, τα οποία επισυμβαίνουν ως διαρκείς αλλαγές και οριοθετούν το σχετικό πεδίο. Ο παράγοντας αυτός των αλλαγών, που είναι κοινότοπος ως προς την αποδοχή του, αποδεικνύει την ισχύ των δεδομένων διά του πειραματικού ελέγχου, αφού μπορεί να μας δείξει τη διαφορετική ταυτότητα των ίδιων πραγμάτων μέσα στο πεδίο και υπό την εξάρτηση άλλων συνθηκών. Αλλά και το ίδιο το παιδί μαθαίνει και μπορεί να εκπαιδευθεί στις συγκεκριμένες διαδικασίες απόκτησης διά του παραδείγματος ή της επανάληψης και παρατήρησης των δεδομένων σχετικής ικανότητας ή τη διόρθωσή της, συνδέοντας πραγματικά και νοητικά στοιχεία και κατόπιν συνδέοντας μόνο νοητικά στοιχεία και καταστάσεις. Εξελιξιμότητα, λοιπόν, της νοητικής διαδικασίας και πιστοποίησή της με την εναλλαγή πραγματικών δεδομένων, ενώ η ίδια διαδικασία αποκτά ένα υψηλότερο επίπεδο, αποχωριζόμενη από την παράσταση των πραγματικών δεδομένων και επιτυγχάνοντας τη νοητικότητα αυτόνομα. Άρα, μέσα από την περιγραφόμενη σταδιακότητα, αν συνοψίσουμε όλες αυτές τις λειτουργίες, μπορούμε να έχουμε τη γενική φόρμα μέσα στην οποία σχηματίζεται και συγκροτείται η παιδική σκέψη 10. Η υπέρβαση των πραγματικών συνθηκών και η συνειρμική λειτουργία των εννοιών και των νοητικών καταστάσεων συνιστούν ένα ανώτερο επίπεδο. Πριν την ολοκλήρωση όμως αυτή, πρέπει να επισημάνουμε και να ορίσουμε ότι η διαδικασία ανωτατοποίησης της νοητικής διεργασίας θεμελιώνεται αρχικά και στη σύνδεση των πραγματικών συνθηκών με τις εμπειρίες που αποκτά το παιδί στην καθημερινή ζωή και οι οποίες, κατά κάποιο τρόπο, διαμορφώνουν μια διαισθητική αντίληψη για τον κόσμο. Αυτή η αντίληψη δεν ταυτίζεται με την επιστημονική 11, αλλά βοηθάει τα παιδιά, μέσα από τι συσσωρευόμενες εμπειρίες να αποκτούν σχετικές πεποιθήσεις και να συγκροτούν μία στοιχειώδη και γενική αντίληψη (θεωρία!) για τον κόσμο, όπως ενδεικτικά είναι αυτή για τα φυσικά φαινόμενα. Ασφαλώς, δεν μπορούμε να έχουμε, πέραν της γενικής, και συγκεκριμένες εξηγήσεις επί συγκεκριμένων θεμάτων, γιατί οι γενικές αυτές οντολογικές πεποιθήσεις των παιδιών είναι ανεπαρκείς ακόμη και απαιτούν την αναβάθμισή τους. Καταλήγουμε όμως να πούμε ότι η συμπερίληψη όλων των παραπάνω στοιχείων εντάσσονται σε μια άτυπη λογική των παιδιών που αγνοούν ακόμη τους λογικούς κανόνες, αλλά μαθαίνουν και έχουν μάθει από τις συνθήκες και τις εμπειρίες να τους ακολουθούν Πρβλ. L.S. Vygotsky (1962, orig. pub. 1934), pp Βλ. N. Hayes (1994), pp Σ. Βοσνιάδου - W.F. Brewer (2004), σ Άλλοι ερευνητές δεν αποδέχονται τέτοια ικανότητα των παιδιών, υποστηρίζοντας ότι σκέψη και στοιχειώδης νοημοσύνη δεν μπορούν να συμβαδίσουν, αλλά ότι απαιτείται μια υψηλή νοημοσύνη και η σκέψη προϋποθέτει τον κανονιστικό και λειτουργικό χαρακτήρα της λογικής (R.S. Nickerson, D.N. Perkins & E.E. Smith (1985), pp F.C. Barlett (1958), pp Παρ όλα αυτά όμως η σκέψη και ο στοχασμός, όπως δείχνει η εμπειρία, είναι δυνατά: J. Haynes (2009), σσ Ακόμη, για τη

5 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 5 3. Η θεμελίωση της Φιλοσοφίας για Παιδιά Μετά την επαρκή παρουσίαση του ζητήματος της συγκρότησης της σκέψης κατά την παιδική ηλικία μάς επιτρέπεται να προχωρήσουμε στο θέμα της παιδικής ικανότητας για διατύπωση φιλοσοφικών εννοιών. Η πλέον συστηματική ενασχόληση με το ζήτημα αυτό και η αντίστοιχη συνεισφορά ανήκει στον Αμερικανό Matthew Lipman, τον οποίο, βιβλιογραφικά, αναφέραμε και σε προηγούμενα σημεία της εργασίας μας. Αυτό που ερεύνησε αποτελεσματικά και περιέγραψε φιλοσοφικά ο εν λόγω καθηγητής ήταν η δυνατότητα των παιδιών για ανάπτυξη και διατύπωση σκέψεων που δομούνται με βάση τον ορθό λόγο. Ο Lipman δίνει έναν ορισμό 13 της φιλοσοφίας, ο οποίος συμπεριλαμβάνει και τα κριτήρια του φιλοσοφείν, υποστηρίζοντας δηλαδή ότι «η φιλοσοφία είναι ο κλάδος ο οποίος συσχετίζεται όχι μόνο με την εξεύρεση, αλλά και με την καθιέρωση των κριτηρίων βάσει των οποίων σκεφτόμαστε». Ο συγκεκριμένος ορισμός για την ταυτότητα της φιλοσοφίας έχει ισχύ και για το φιλοσοφείν των παιδιών, γιατί και εδώ προβαίνουμε στη διερεύνηση της δυνατότητας να χρησιμοποιούν κριτήρια στοχασμού που θα βοηθήσουν το παιδί να απαντήσει σε ζητήματα και να λύσει προβλήματα που αντιμετωπίζει με ποικίλους τρόπους μέσα στο ζωτικό του περιβάλλον 14. Τη στοχαστική λειτουργία που βαίνει θεμελιωνόμενη στην αναπτυσσόμενη λογικότητα ως κατάσταση ισχύος του ορθού λόγου οφείλουμε να την εκλάβουμε ως μία νοητική δραστηριότητα, ως μία διεργασία της σκέψης, η οποία τεχνικά απαιτεί ερευνητικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο ασκείται ο διάλογος 15 των παιδιών, μέσα δηλαδή στο σχολικό περιβάλλον, και μέσα από τη διαδικασία αυτή να κατατάξουμε τις προκύπτουσες και χρησιμοποιούμενες έννοιες σε κατηγορίες 16. Η εννοιακή αυτή δυνατότητα των παιδιών, την οποία αναλύουμε, μπορεί να βρει υποστήριξη και επίρρωση και στις απόψεις του Piaget, από όπου συμπεραίνεται ότι είναι εξακριβωμένη η δυνατότητα του φιλοσοφείν στα παιδιά των τελευταίων τάξεων του δημοτικού σχολείου (ηλικίας 7-11 ετών), τα οποία μπορούν να επιτελέσουν λογικές πράξεις και να σχηματίσουν αφηρημένες λογικές έννοιες 17. Δηλαδή, η γνωσιακή ικανότητα επιτρέπει όχι μόνο το σχηματισμό φιλοσοφικών εννοιών, αλλά και την αντιμετώπιση προβλημάτων που απαιτούν φιλοσοφικό στοχασμό και φιλοσοφικές απαντήσεις ή έχουν απλώς φιλοσοφική προέκταση, όπως ενδεικτικά είναι οι θεμελιώδεις έννοιες και αξίες ελευθερία, δικαιοσύνη και ισότητα, για να μείνουμε σε έναν αποτυπωμένο ιστορικό και κοινωνικό φορμαλισμό. Επιστρέφοντας όμως στον Lipman, πρέπει να τονίσουμε ότι οι έρευνές του επεκτάθηκαν περαιτέρω και απέδειξαν ότι η ικανότητα των παιδιών για το φιλοσοφείν πραγματώνεται στην ηλικία των και κυρίως στην ηλικία ετών. Το ηλικιακό αυτό status αντιστοιχίζεται με το στάδιο που ο Piaget αποκαλεί στάδιο των αφηρημένων τυπικών λειτουργιών, γιατί είναι ένα στάδιο πνευματικής ωριμότητας των παιδιών κατά το οποίο αυτά αποκτούν και διαθέτουν την ικανότητα του φιλοσοφείν, του φιλοσοφικού στοχασμού. Οι θέσεις του Lipman και οι αντιλήψεις του Piaget μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε ως επαρκή την ικανότητα των παιδιών των παραπάνω ηλικιών και ιδιαίτερα της μεσότητας των χρονών για συγκρότηση των εννοιών βλ. την ανάλυση του μυθιστορήματος του M. Lipman ( ) καθώς και M. Lipman (2001), No. 2, p M. Lipman ( ), p M. Lipman, ibid., p G. Matthews (1978), p A.M. Sharp and L.J. Splitter (2007), σ Βλ. A. Giddens ( ), p. 88.

6 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 6 την πρόσληψη και κατανόηση φιλοσοφικών εννοιών, η οποία πειραματικά μπορεί να γίνεται και στο πλαίσιο μιας σχολικής τάξης η οποία θεωρείται ως επιστημονική κοινότητα διερεύνησης Οριοθετήσεις - Προτάσεις Διευκρινίσαμε μέχρι εδώ τη δομική σχέση της διατύπωσης των φιλοσοφικών εννοιών με τις έννοιες εν γένει και πρωτίστως με την ανάπτυξη της σκέψης των παιδιών. Οι ενδεχόμενες επιφυλάξεις που μπορούν να γεννηθούν αναφέρονται στο κατά πόσον η φιλοσοφία, εν γένει, έχει τη δυνατότητα να συμβάλλει στην ανάπτυξη της παιδικής σκέψης. Έτσι, επαναθέτουμε για συζήτηση τον υπότιτλο της παρούσας εργασίας. Προτείνουμε, λοιπόν, η συνέχεια και η ολοκλήρωση της συζήτησης να κινηθεί στο πλαίσιο της επιβοήθησης ή της παρεμπόδισης της παιδικής σκέψης που υποδηλώνουν οι έννοιες δυσκαμψία 19 και ανοικτότητα. Με την πρώτη εννοούμε την έλλειψη ευλυγισίας, αλλά και την ακαμψία και ειδικότερα την ύπαρξη μιας σχέσης, μόνον εξωτερικής, δύο μεγεθών που δεν συντίθενται, αλλά υπάρχουν ξεχωριστά ή που υπεισέρχονται μεν το ένα στο άλλο, αλλά η συνύπαρξη αυτή παραμένει εξωτερική και προβληματική. Αντίθετα, η ανοικτότητα σημαίνει την ευκαμψία και την οργανική συνύπαρξη και αφήνει ανοικτό το χώρο για περαιτέρω σύνθεση των δύο εννοιών. Είναι προφανές ότι η περαιτέρω συζήτηση αφορά το επίπεδο και τις δυσκολίες πρόσληψης και κατανόησης των φιλοσοφικών εννοιών, γιατί, από τη στιγμή που λύσαμε το ζήτημα της διαμόρφωσης της παιδικής σκέψης και της ικανότητας για διατύπωση εννοιών, αυτό που μένει είναι ένα τεχνικό πρόβλημα, δηλαδή το επίπεδο της διατύπωσης των εννοιών και όχι πλέον η ικανότητα. Στο σημείο αυτό παρουσιάζεται η πρώτη δυσκαμψία, που επικεντρώνεται στη δυσκολία ότι δεν μπορούμε να έχουμε μία γλωσσική δίοδο επικοινωνίας ανεξαρτήτως ηλικίας ή την ίδια δίοδο για όλες τις ηλικίες. Γι αυτό, πρέπει να ακολουθήσουμε την οδό της απλής λογικής: δηλαδή, να χρησιμοποιήσουμε έναν φιλοσοφικό λόγο και μια γλωσσική έκφραση που να αντιστοιχούν στο επίπεδο της δυνατότητας των παιδιών για τη σχετική κατανόησή τους. Εννοούμε να κάνουμε και για τις φιλοσοφικές ό,τι κάνουμε και για τις άλλες επιστημονικές ή μη έννοιες: να προσαρμόσουμε το περιεχόμενό τους στο νοητικό επίπεδο των παιδιών και να χρησιμοποιήσουμε χρηστικούς γλωσσικούς όρους. Εξυπακούεται, ασφαλώς, ότι δεν θα δεχθούμε την απόρριψη της ικανότητας των παιδιών να κατανοούν φιλοσοφικές έννοιες, επειδή δεν είναι σε θέση να χειρίζονται σύνθετους φιλοσοφικούς όρους και να κατανοούν υψηλές έννοιες, αντίστοιχες των ενηλίκων. Αντίθετα, δεχόμαστε την ικανότητά τους στο πεδίο αυτό, αρκεί να προσλαμβάνουν στο δικό τους επίπεδο, τα ίδια πραγματικά και νοητικά φαινόμενα, που δεν εμφανίζονται με την εννοιακή συνθετότητα και το εννοιακό βάθος που έχουν στους ενήλικες. Έτσι, αυτή η δυσκαμψία στην αποδοχή της ικανότητας των παιδιών να φιλοσοφούν υπερβαίνεται, και αντιλαμβανόμαστε πληρέστερα μιαν ανοικτότητα της παιδικής φιλοσοφικής σκέψης που επιτρέπει τη διαρκώς ανανεούμενη και αναπροσαρμοζόμενη ικανότητά τους να φιλοσοφούν. Στο πεδίο της τεχνικής διαδικασίας η ικανότητα αυτή των παιδιών μπορεί να οργανωθεί ως ακολούθως: κατ αρχήν να εισαχθεί η φιλοσοφία ως μάθημα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτό βέβαια απαιτεί τη γενική αποδοχή της ικανότητας των παιδιών για φιλοσοφική σκέψη, κάτι που βρίσκει διαρκώς και μεγαλύτερη 18 M. Lipman (2002), p Εδώ με την έννοια της δυσκολίας του φιλοσοφείν, βλ. R. Kitchener (1990), pp. 427, J. White (1992), p. 75. Πρβλ. και το εισαγωγικό σημείωμα του J. Wilson (1992), p. 17.

7 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 7 ανταπόκριση. Η εισαγωγή αυτή της φιλοσοφίας πρέπει να είναι δοκιμαστική και πιλοτική ως μάθημα επιλογής, αν είναι δυνατόν, για να εξαχθούν μετά από έναν κύκλο διδασκαλίας τα απαραίτητα συμπεράσματα. Νωρίτερα, βέβαια, απαιτείται η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών που θα αναλάβουν αυτό το έργο μέσα από έναν κύκλο σεμιναρίων. Η αποτίμηση των συμπερασμάτων πρέπει να γίνει από την ομάδα των εκπαιδευτικών που δίδαξαν το μάθημα σε συνεργασία και υπό την εποπτεία φιλοσόφων της παιδείας που ασχολούνται ειδικότερα με τη φιλοσοφία για παιδιά. Είναι προφανές ότι για την αποτελεσματική διδασκαλία 20 απαιτείται η παραγωγή εξειδικευμένου εκπαιδευτικού και διδακτικού υλικού. Σ αυτό απαραίτητα θα συμπεριλαμβάνεται μία σειρά κειμένων 21 κατάλληλων για την ηλικία και την τάξη που διδάσκεται το μάθημα. Είναι αναγκαίο για την καλλιέργεια και την ανάπτυξη της φιλοσοφικής σκέψης και της ικανότητας του φιλοσοφείν, αλλά πρωτίστως για την αυτενέργεια των μαθητών, τα κείμενα αυτά να εμπεριέχουν ενδεικτικούς φιλοσοφικούς διαλόγους από τους οποίους θα εξάγονται και θα κατανοούνται οι φιλοσοφικές έννοιες, αφαιρουμένων των πραγματικών στοιχείων στα οποία στηρίζονται (για παράδειγμα ο μύθος του Θησέα) 22. Ο φιλοσοφικός διάλογος είναι ένα ισχυρό μέσο πρόσληψης και κατανόησης φιλοσοφικών εννοιών, αλλά μπορούν να υπάρξουν και άλλες μορφές φιλοσοφικής εκπαίδευσης και φιλοσοφικών πρακτικών, τις οποίες μία ερευνητική και εκπαιδευτική ομάδα μπορεί να σχεδιάσει και να προτείνει την ένταξή τους στο πρόγραμμα φιλοσοφικής εκπαίδευσης των παιδιών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - Barlett, F.C., Thinking: An experimental and social study, Allen & Unwin, London Giddens, A., Sociology, Polity Press in association with Blackwell Publishers Ltd., London (Ελλην. μτφρ. A. Giddens, Κοινωνιολογία, μτφρ. και επιμέλεια: Δ. Τσαούσης, Gutenberg, Αθήνα 2002). - Hayes, N., Foundations of Psychology - An Introductory Text, Routledge, London (Ελλην. μτφρ., N. Hayes, Εισαγωγή στην Ψυχολογία, Α Τόμος, μτφρ. Γ. Σπανούδης - Κ. Σύρμαλη, επιμ. Α. Κωσταρίδου-Ευκλείδη, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1998). - Haynes, Joanna, Τα παιδιά ως φιλόσοφοι, πρόλ.-μτφρ. Γ. Τζαβάρας, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα Καραφύλλης, Γρ., «Φιλοσοφία για παιδιά και φιλοσοφίες των παιδιών», ανάτυπο από τον τ. Σχολική Γνώση και Διδασκαλία στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, Ιωάννινα 2002, σσ Kennedy, D., «The Hermeneutics of Childhood», Philosophy Today, 36.1 (1992), pp Kennedy, D., «Review to Matthews». The Philosophy of Childhood (1994), in Thinking, 12. 2, pp Kitchener, Richard, «Do Children think philosophically?», Metaphilosophy, Vol. 21, (1990), N. 4, pp Kohan, Walter, «What Can Philosophy and Children Offer Each Other»? in Thinking, The Journal of Philosophy for Children, Vol. 1 (1999), N. 4, pp Lipman, Matthew, Mark, Institute for the Advancement of Philosophy for Children, Montclair State University, Upper Montclair, New Jersey Lipman, M., Harry Stottlemeier s Discovery, Institute for the advancement of philosophy for children, Upper Montclair, N.J Βλ. ενδεικτικά, Έ. Θεοδωροπούλου (2002). 21 M. Lipman ( ). 22 G. Matthews (1984), pp

8 ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ, «Φιλοσοφία και παιδιά. Δυσκαμψία και ανοικτότητα» 8 - Lipman M., «Thinking Skills Fostered by Philosophy for Children», in J.W. Segal, F. Chipman & R. Glaser, Thinking and Learning Skills, Vol. 1, Lawrence Erlbaum Associates, Hillsdale, N.J. 1985, pp Lipman, M., «Response to Professor Kitchener», Metaphilosophy, 21, 4, (1990), pp Lipman, M., Thinking in Education, Cambridge University Press, New York Lipman, M., «Developing Philosophies of Childhood», in M. Lipman (ed.), Thinking Children and Education, Kendall/Hant, Dubuque Lipman, M., «On Children s Philosophical Style», in Thinking: The Journal of Philosophy for Children, Vol. 14, (1998), No. 2, pp Lipman, M., «Dialogue from sixth grade philosophy class» reported in Thinking, Vol. 3, (2001), N. 2, pp Lipman, M., Philosophy goes to School, 2 nd edition, Temple University Press, Philadelphia Lipman, M., Thinking in Education, Cambridge University Press, Cambridge Lipman M., Sharp A.M. & Oscanyan F.S., Philosophy in the Classroom, Temple University Press, Philadelphia Matthews, Gareth, «The child as natural philosopher», in M. Lipman and A.M. Sharp (eds.), Growing up with Philosophy, Temple University Press, Philadelphia 1978, pp Matthews, G., Philosophy and the young child, Cambridge MA Harvard University Press Matthews, G., Dialogues with children, Cambridge MA - Harvard University Press Matthews, G., «Childhood: the recapitulation mode», in M. Lipman (ed.), Thinking Children and Education, Kendall/Hunt, Montclair Matthews, G., The Philosophy of Childhood, Cambridge MA - Harvard University Press Nickerson, R.S., Perkins D.N. & Smith, E.E., The teaching of thinking, Erlbaum, Hillsdale, N.J Piaget J., Ψυχολογία και Παιδαγωγική, (επιµ. Τ. Ανθούλιας, µτφρ. Α. Βερβερίδης), εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα Quinn V., Critical Thinking in Young Minds, David Fluton, London Sharp A.M. and Splitter L.J., Φιλοσοφία για Παιδιά, Το Κουκλονοσοκομείο και Δίνοντας νόημα στον κόσμο, μτφρ. - εισαγ. - σημ.: Έ. Θεοδωροπούλου, Εκδόσεις Ατραπός, Αθήνα Θεοδωροπούλου, Έ., «Διδάσκοντας Φιλοσοφία στα Παιδιά», στην ηλεκτρονική παρουσίαση των πρακτικών του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Παιδαγωγικής Εταιρίας Ελλάδας, με τίτλο «Ελληνική Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική Έρευνα», Αθήνα, 7-9 Νοεμβρίου 2002, στο http//www.pee.gr (24/03/2010). - Βοσνιάδου Σ. - Brewer W.F., «Νοητικά Μοντέλα της Γης: Μια Έρευνα για την Εννοιολογική Αλλαγή στην Παιδική Ηλικία», στο Γνωσιακή Ψυχολογία, Ψυχολογικές Μελέτες και Δοκίμια, Επιμέλεια: Σ. Βοσνιάδου, Gutenberg, Αθήνα Vygotsky, L.S., Thought and Language, Wiley, New York (1962, orig. pub. 1934). (Ελλην. μτφρ. L. Vygotsky, Σκέψη και Γλώσσα, εκδ. Γνώση, Αθήνα 1988). - White, J., «The Roots of Philosophy», in: A.P. Griffiths (ed.), The Impulses of Philosophise, Cambridge University Press, Campridge Wilson, John, «Philosophy for Children: a note of warning», Thinking 10, 1 (1992), pp

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Νικολιδάκη * Τα διαφορετικά ερεθίσματα και οι πιθανοί τρόποι προσέγγισής τους στο χώρο της Φιλοσοφίας για παιδιά

Σοφία Νικολιδάκη * Τα διαφορετικά ερεθίσματα και οι πιθανοί τρόποι προσέγγισής τους στο χώρο της Φιλοσοφίας για παιδιά ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΙΔΑΚΗ, «Τα διαφορετικά ερεθίσματα» 1 Σοφία Νικολιδάκη * Τα διαφορετικά ερεθίσματα και οι πιθανοί τρόποι προσέγγισής τους στο χώρο της Φιλοσοφίας για παιδιά Abstract The different stimuli used

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

επιστημονική ημερίδα: εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ

επιστημονική ημερίδα: εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ επιστημονική ημερίδα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ Επιστημονική Επιμέλεια: Δρ Εμμανουηλίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ Ακαδημαϊκή Θέση Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. email: fbonoti@uth.gr Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

«Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου»

«Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟ ΕΓΚΡΙΣΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου» Πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΕΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΜΕΣΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΕΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΜΕΣΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητε ς-ικανότητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία Διεύθυνση: Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Η «Φιλοσοφία για Παιδιά» ως εργαλείο στα προγράμματα για το Περιβάλλον και την Αειφορία

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Η «Φιλοσοφία για Παιδιά» ως εργαλείο στα προγράμματα για το Περιβάλλον και την Αειφορία ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Η «Φιλοσοφία για Παιδιά» ως εργαλείο στα προγράμματα για το Περιβάλλον και την Αειφορία Βαρβάρα Βορύλλα (Μ.Εd) Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ/νσης Α/θμιας Εκπ/σης Ανατ. Αττικής veravorylla@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή Το σεμινάριο παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδίασης και ανάπτυξης ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Εστιάζει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα Γκιούρογλου, Χ. & Οικονομίδης, Α.A.: Είδη ερωτήσεων σε προσαρμοστική δοκιμασία κατάταξης στην Αγγλική γλώσσα, 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ε.Τ.Π.Ε- Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

2008-2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

2008-2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Μελιτζάνη Ειρήνη Ημερ/νία γέννησης 04-02-1972 E-mail irene.melitzani@gmail.com ΣΠΟΥΔΕΣ 2008-2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην ειδίκευση «Διαπολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών. Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007

Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών. Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007 Ποιότητα Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών & Προστασία Καταναλωτών Συνέδριο ΕΕΤΤ, 11 Δεκεμβρίου 2007 Killer Application in Telecoms the killer application of the future will be Organizational Excellence Do not

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Organic.Edunet Web portal

Organic.Edunet Web portal Σχεδιασµός Εκπαιδευτικών Σεναρίων µε τη Χρήση Νέων Τεχνολογιών και Εργαλείων Παγκόσµιου Ιστού Πέτρος Λαµέρας Ελληνογερµανική Αγωγή 29 Απριλίου 2010 Τοέργο Organic.Edunet Στόχος να αποκτήσουν εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Παναγιώτα Μεταλλίδου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας & Μαρία Πλατσίδου Πανεπιστήµιο Μακεδονίας

Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Παναγιώτα Μεταλλίδου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας & Μαρία Πλατσίδου Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Μεταλλίδου, Π., & Πλατσίδου, Μ. (2004). Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Στο: Ν. Μακρής & εσλή,. (Επιµ.Εκδ.), Η γνωστική ψυχολογία σήµερα: Γέφυρες για τη µελέτη της νόησης

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Υπεύθυνη Συντονισµού Διδακτικού Μαθησιακού Αντικειµένου της Γεωγραφίας: Αικατερίνη Κλωνάρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ:

1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ: 1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΌΝΟΜΑ: ΜΑΡΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΛΑΔΑΚΗ ΌΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΤΕΡΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΗΤΕΡΑΣ: ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΡΟΔΟΣ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ 8 ΙΑΛΥΣΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ»

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ» Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-201 www.ppp.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ρομποτική: Το παράδειγμα του αυτόματου συστήματος διαχείρισης νερού

Εκπαιδευτική Ρομποτική: Το παράδειγμα του αυτόματου συστήματος διαχείρισης νερού 5ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Εκπαιδευτική Ρομποτική: Το παράδειγμα του αυτόματου συστήματος διαχείρισης νερού Μάριος Ξένος Κων/νος Ασημακόπουλος Πληροφορικός ΠΕ20 Μηχανολόγος ΠΕ12 mariosxenos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ. http://sym.pblogs.gr

ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ. http://sym.pblogs.gr ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ http://sym.pblogs.gr «Το μάθημα των Φυσικών Επιστημών στο ημοτικό Σχολείο είναι η απάντησή μας στην ανάγκη του κάθε παιδιού να μάθει» (Jacobson) ΠΟΥ ΣΤΟΧΕΥΩ ΟΤΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μια Διερευνητική και Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Ζωγραφικής Μέσω Η/Υ στην Α Γυμνασίου

Μια Διερευνητική και Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Ζωγραφικής Μέσω Η/Υ στην Α Γυμνασίου Μια Διερευνητική και Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Ζωγραφικής Μέσω Η/Υ στην Α Γυμνασίου Β. Σουβατζόγλου Πειραματικό Γυμνάσιο Τρίπολης basou@sch.gr Περίληψη Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Διδάκτορας Πανεπιστημίου Paris 5 - René Descartes. 1. Εισαγωγή

ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Διδάκτορας Πανεπιστημίου Paris 5 - René Descartes. 1. Εισαγωγή Η διδασκαλία των μαθηματικών στα προγράμματα σπουδών των Π.Τ.Δ.Ε 1. στην Ελλάδα. Mία πρώτη προσέγγιση με βάση τους οδηγούς σπουδών των τμημάτων στα τέλη της δεκαετίας του 90 ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Διδάκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Δράσης: μια ποιοτική μορφή έρευνας στην εκπαίδευση

Έρευνα Δράσης: μια ποιοτική μορφή έρευνας στην εκπαίδευση Έρευνα Δράσης: μια ποιοτική μορφή έρευνας στην εκπαίδευση ΜΑΡΙΑ ΦΡΑΓΚΑΚΗ The time is now, break free ad fly if you have the courage Ορίζοντας ρζ την έρευνας δράσης «Ένας πρακτικός τρόπος να εξετάσει κάποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα