Έθιμα λαϊκής οικοδομικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έθιμα λαϊκής οικοδομικής"

Transcript

1 Έθιμα λαϊκής οικοδομικής Ζέτα Παπαγεωργοπούλου, ΠΡΙΣΜΑ 13 Προσεγγίζουμε τον παραδοσιακό πολιτισμό που διαμορφώθηκε κατά τον 19 ο και τις πρώτες δεκαετίες του 20 ου αιώνα στη Μακεδονία, με σκοπό να ανιχνεύσουμε έθιμα της λαϊκής οικοδομικής, όπως καταγράφονται κατά κύριο λόγο στη βιβλιογραφία, αλλά και στην προφορική παράδοση της περιοχής της Γουμένισσας 1. Η οικοδομική στην οποία γίνεται αναφορά ακολουθεί την παράδοση της λαϊκής αρχιτεκτονικής που συναντάται στην κεντροδυτική Μακεδονία και στην Ήπειρο. Αντικείμενό της είναι κατά κύριο λόγο κτίσματα, τα οποία προορίζονταν για τον λαό και κτίστηκαν από λαϊκούς μαστόρους ή και από τους ίδιους τούς ενοίκους τους, και όχι αρχοντικά, τύπου Σιάτιστας, Βέροιας ή Καστοριάς (Καλογερίδης & Σπηλιόπουλος 1996). Κατοικία Κατά την εξεταζόμενη χρονική περίοδο, η κατοικία συνδεόταν άμεσα με τον άνθρωπο και αποτελούσε την ουσιαστικότερη έκφραση της λαϊκής αρχιτεκτονικής, διαμορφούμενη από την αλληλεπίδραση ποικίλων στοιχείων. Επηρεάζεται από παράγοντες όπως η μορφολογία του εδάφους, το κλίμα, οι πρώτες ύλες της περιοχής, τις γενικότερες αλλά και τις τοπικές ιστορικοκοινωνικές συνθήκες, τις τεχνικές γνώσεις των μαστόρων και τις επιδράσεις που δέχτηκαν 2, καθώς και τα μέσα 1 Η Γουμένισσα είναι πρωτεύουσα της επαρχίας Παιονίας του νομού Κιλκίς, κέντρο της αμπελουργικής ζώνης παραγωγής του οίνου με την Ονομασία Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητος «ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΑ». Εργάστηκα στην περιοχή στο πλαίσιο εθνογραφικής έρευνας για την παραδοσιακή αμπελουργία και οινοποίηση στη Βόρειο Ελλάδα ( ), η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Φανή Μπουτάρη. Παράλληλα, και με τη συνεργασία του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού Γρίβα, είχα την ευκαιρία να καταγράψω την παράδοσή του με σκοπό να πραγματοποιηθεί έκθεση λαογραφικού υλικού (έγινε το 1997, με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Θεσσαλονίκη 97») και έκδοση (εκκρεμεί ακόμη, με δική μου, θα έλεγε κανείς, ευθύνη). Έίχαν τότε γίνει δύο ελεύθερες συνεντεύξεις του Γριβιώτη Πέτρου Δούμου, του Ιωάννη, γεννηθέντος το 1922, μάστορα εμπειροτεχνίτη, από οικογένεια μαστόρων. Το υλικό των συνεντεύξεων φάνηκε ιδιαίτερα χρήσιμο στο παρόν άρθρο. 2 Βλ. Μερακλής (1992), σελ

2 τα οποία διέθεσε ο συγκεκριμένος νοικοκύρης για να χτίσει το σπιτικό του (Πολυμέρου-Καμηλάκη, Ανδρίτσου & Θανόπουλος, 2000). Το σπίτι περιέκλειε την αυτόνομη και αυτάρκη ομάδα, το «σπιτικό», ήταν συγχρόνως κατοικία και μέσο παραγωγής, ενώ η δομή του καταδείκνυε την ένταξή του στο κοινωνικοοικονομικό σύστημα (Σκουτέρη, 1992). Κατάλληλα διαμορφωμένο και εξοπλισμένο ώστε να καλύπτει τις ανάγκες τής, κατά βάση αγροτικής, οικογένειας, διέθετε τις απαραίτητες εγκαταστάσεις για τη διαβίωση των μελών της, τους χώρους για τη συντήρηση των ζώων και των εργαλείων, καθώς και χώρους για την πρωτογενή επεξεργασία των αγροτικών προϊόντων και την προσωρινή τους αποθήκευση. Όπως αναφέρει ο Καλογερίδης (1998), γύρω από την, περίκλειστη με κτίσματα ή τοίχους - για λόγους ασφαλείας- αυλή, οργανώνονταν οι δραστηριότητες σε κλειστούς και ημιυπαίθριους βοηθητικούς χώρους, κατασκευασμένους συνήθως πρόχειρα, από ευτελή υλικά (μ.α. φούρνος, κουζίνα, υπόστεγο, αχούρι, αποθήκη, κελάρι, θερινό καθιστικό, αποχωρητήριο, καζάνι για το ζέσταμα του νερού, πηγάδι, τα τελευταία χρόνια της περιόδου, ίσως και βρύση). Μοναδικό σημείο πρόσβασης στην αυλή ήταν η αυλόπορτα, η οποία ασφάλιζε με ζεύγος ξύλινων θυρόφυλλων. Στραμμένο προς την αυλή και σε άμεση επαφή μαζί της ήταν το σπίτι, η «οικία», το πιο προσεγμένο από τα κτίσματα, συνήθως διώροφο, με δίρρικτη στέγη, χτισμένο πάνω από το κελάρι και το αχούρι. Στο ισόγειο βρισκόταν η κουζίνα και το καθημερινό και στον επάνω όροφο οι κάμαρες, ή η κατοικία ήταν εξολοκλήρου διατεταγμένη στον επάνω όροφο. Συνήθως στον όροφο υπήρχε χαγιάτι, ο χαρακτηριστικός ξύλινος στεγασμένος εξώστης, και σαχνισί, κλειστή προεξοχή στην όψη του κτιρίου. Φορείς της λαϊκής οικοδομικής Το χτίσιμο γινόταν από ειδικούς τεχνίτες - μαστόρους, οργανωμένους σε ομάδες, συντεχνίες, ισνάφια ή εσνάφια, οι οποίοι περιόδευαν, από τις Απόκριες μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, στην οθωμανική αυτοκρατορία. Οι ομάδες αυτές, με αυστηρή εσωτερική ιεράρχηση, είχαν επικεφαλής τον πρωτομάστορα, ο οποίος κατείχε αυξημένες τεχνικές γνώσεις, ενώ αποτελούνταν από διάφορους τεχνίτες 3, τσιράκια και μαθητούδια. Οι τεχνίτες προέρχονταν κατά κύριο λόγο από συγκεκριμένες περιοχές, συνήθως ορεινές, απομακρυσμένες και φτωχές 4, οι οποίες εξειδικεύτηκαν και ανέπτυξαν 3 Στο θέμα των ομάδων μαστόρων αναφέρεται διεξοδικά ο Μουτσόπουλος (1971). Συνήθως κάθε ομάδα, μπουλούκι, αποτελούνταν από μαστόρους, διαφόρων ειδικοτήτων, αλλά υπήρχαν συντροφιές με περισσότερους από 100 τεχνίτες, που ανελάμβαναν τα μεγαλύτερα έργα -γεφύρια, δρόμους, υδραγωγεία, καραβανσαράγια, υδραγωγεία, εκκλησίες. Ανάλογο με το μέγεθος του μπουλουκιού ήταν και το πλήθος των τεχνικών ειδικοτήτων -χτιστάδες, σουβατζήδες, μαντεμτζήδες ή νταμαρτζήδες, μαρμαράδες πελεκάνοι, ταβαντζήδες, μαραγκοί, ξυλογλύπτες ταγιαδόροι, ζωγράφοι και άλλοι. Εξάλλου, «η λαϊκή αρχιτεκτονική ενσωματώνει στα έργα της και άλλες τέχνες που συμβάλλουν στην ολοκλήρωσή της: την ξυλουργική, τη γλυπτική, σε πέτρα και σε ξύλο, την κεραμοπλαστική, τη σιδηρουργική, τη μεταλλολεπτουργική και τη ζωγραφική» (Τζελέπης, 1977, όπ. αναφ. στο Μερακλής, 1992, σελ. 210). Σημειώνεται ότι και στον Πόντο οι οικοδόμοι (μαστόρ ή συστάδες) και οι αρχιμαστόροι (σουσταπασήδες) αποτελούσαν ξεχωριστό συνάφι, μετακινούνταν πολύ και οι πιο ικανοί ήταν περιζήτητοι και σε ξένους τόπους (Γεωργιάδης, Επιμ. 1991, σελ. 538). 4 Ο Μουτσόπουλος (1971) καταγράφει ως περιοχές οι οποίες έδωσαν πλήθος οργανωμένων σε οικοδομικές συντεχνίες, μαστόρων, που ονομάζονταν κουδαραίοι (Δυτικομακεδόνες και Ηπειρώτες) ή δουλγέρηδες (Θρακιώτες): μ.α. τα χωριά της Κορυτσάς -Χότστα, Μπίγλιτσα, Πλικότι, Ραδιμήσι, το Ζουπάνι, τα Χουλιαροχώρια της Ηπείρου, οι Χουλιαράδες, το Βασταβέτσι, το Μιχαλίτσι, τα χωριά των Τζουμέρκων, τα Πράμαντα, τα μαστοροχώρια της Κόνιτσας - Πυρσόγιαννη, Βούρμπιανη, Στράτσανη, Καστάνιανη, Κεράσοβο, Κούτσικο, Χιονάδες (ζωγραφική-αγιογραφία), Τούρναβο (ξυλογλυπτική), Ίσβορο, τα περίχωρα της Άρτας και της Παραμυθιάς, τα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας και ιδιαίτερα τα ορεινά χωριά της Φλώρινας Νεγοβάνη, Μπελκαμένη, της Κοζάνης -Πεντάλοφος, Επταχώρι, τα ορεινά της επαρχίας Ανασελίτσας, τα χωριά της Σιάτιστας, η Γαλατινή, η Εράτυρα, το Βογατσικό της Καστοριάς, τα Ζουπάνια του

3 τεχνική παράδοση. Το ότι δούλεψαν εσνάφια μαστόρων στο χτίσιμο των σπιτιών της Μακεδονίας είναι γνωστό κυρίως από την προφορική παράδοση, καθώς και από λίγες επιγραφές 5 και συμφωνητικά που έχουν σωθεί. Στην περιοχή πάντως της Γουμένισσας, στο χωριό Γρίβα, γέροντας οικοδόμος μας διηγήθηκε ότι «παλιά έρχονταν Αρναούτηδες οικοδόμοι από την Αλβανία, μπουλούκια με πολλά τσιράκια, και έχτιζαν, και αυτοί έμαθαν την τέχνη και στους δικούς μας», ενώ θυμάται ότι «έρχονταν και μαστόροι από τη Φλώρινα». Το έργο των οργανωμένων συντεχνιών ενίσχυαν τα μέλη της κοινότητας, ως ανειδίκευτοι εργάτες, στο πλαίσιο της ατύπως καθιερωμένης αλληλοβοήθειας και κοινοτικής συνεργασίας, ενώ προσέφεραν επίσης υλικά για το χτίσιμο ή βοηθούσαν στη συγκέντρωσή τους. Οι φτωχότεροι χρησιμοποιούσαν χωρικούς χτίστες από την περιοχή ή, αδυνατώντας να πληρώσουν μαστόρους, έχτιζαν μόνοι το σπιτικό τους, με την οικογένεια, τους γειτόνους και τους φίλους τους. Έθιμα της λαϊκής οικοδομικής Το σπίτι αποτελούσε χώρο προστατευτικό για τον άνθρωπο και για το βιος του, συνδεδεμένο με τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του. Ασχέτως αν επρόκειτο για αρχοντόσπιτο ή για ταπεινή κατοικία, η οικοδομησή του, από τη θεμελίωση ως τη στέγαση και την κατοίκησή του, πλαισιωνόταν από ενέργειες και δοξασίες που είχαν ως στόχο την προσπάθεια διασφάλισης της ευτυχίας. Αναφέρονται έθιμα και εκδηλώσεις που σχετίζονται με τη θεμελίωση, τη στέγαση και την αλληλοβοήθεια κατά το χτίσιμο, σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση την οποία ακολουθεί ο Αικατερινίδης (1990). Κεντρικό πρόσωπο ήταν ο νοικοκύρης, στον οποίο προσφερόταν υπηρεσία (μισθωτή ή με ανταλλαγή υπηρεσιών). Σε αντάλλαγμα προσέφερε δώρα, αρχικώς ως πληρωμή σε είδος, αργότερα όμως παράλληλα με τις χρηματικές αμοιβές των μαστόρων, συνέχισε να προσφέρει δώρα με συμβολικό χαρακτήρα, στις πιο κρίσιμες στιγμές της οικοδομής (Σκουτέρη, 1992, σελ. 346). Κατά τη θεμελίωση Με πράξεις χριστιανικού και δεισιδαιμονικού περιεχομένου καλούνταν οι υπερφυσικές δυνάμεις να συνδράμουν στην προσπάθεια για την εδραίωση της οικοδομής. Ακόμη και πριν τη θεμελίωση εκδηλωνόταν η μαγική σκέψη. Έτσι, ο Αικατερινίδης (1990) καταγράφει ότι, στο χωριό Ποντισμένο των Σερρών, μετά την εκσκαφή των θεμελίων και πριν την τοποθέτηση του θεμελίου λίθου, ο νοικοκύρης, ως μέτρο προστασίας από τον βρυκόλακα, έριχνε ή κεχρί, «να μην τα καταφέρει να μετρήσει τα σπυριά και να σκάσει», ή αγκάθια, «να τον κεντούν» (σελ. 148). Με προσοχή επέλεγαν την ημέρα έναρξης της οικοδόμησης, αφού ποτέ δεν έπαψε να ισχύει η αρχαία αντίληψη για τις αποφράδες ή μιαρές ημέρες (Παπαδόπουλος, 1948), οι οποίες είναι, ακατάλληλες, αναλόγως, για όλες ή για ορισμένες εργασίες ή για την έναρξη εργασίας. Την Τρίτη την Βοΐου και άλλα, ενώ στη Θράκη οι Σοφίδες της Βιζύης, το Σουφλί, το Ορτάκιοϊ και η Αδριανούπολη (σελ ). Στα εξειδικευμένα αυτά χωριά γεννήθηκαν οι μυστικές επαγγελματικές γλώσσες των τεχνιτών, η ελληνική (τα κουδαραίικα ή μαστόρικα, με πατρίδα τα πιο παλιά μαστοροχώρια της Ηπείρου), η αρβανίτικη και η σλαβική (ο Μουτσόπουλος, 1971, σελ , αμφισβητεί την ύπαρξή της). Στη χρήση μυστικής γλώσσας στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής ως λαϊκής τέχνης αναφέρεται ο Μερακλής (1992). 5 Οι επιγραφές και τα συμφωνητικά αφορούν βέβαια στα εντυπωσιακότερα οικοδομήματα. «Αν ρωτάτε άρχοντες, ποιος μάστορας το έχτισε, Νάκος τόνομα απ την Κόνιτσα» δηλώνει μια επιγραφή σε αρχοντικό της Σιάτιστας, μαρτυρώντας με συγκινητικό τρόπο την υπερηφάνεια του τεχνίτη για το κατόρθωμά του (Μουτσόπουλος, 1971, σελ.43).

4 απέφευγαν γενικώς, ενώ η Δευτέρα και η Τετάρτη θεωρούνταν οι πλέον κατάλληλες ημέρες για την έναρξη οικοδομής (Αικατερινίδης, 1990). Πριν από τη θεμελίωση συγκεντρώνονταν όλη η οικογένεια, οι μαστόροι και οι γείτονες και γινόταν επιτόπου από τον ιερέα αγιασμός, διαβαζόταν η σχετική «ευχή επί θεμελίου οίκου» 6, ενώ η καθιερωμένη εκκλησιαστικά τελετουργία συνοδευόταν από λαϊκές δοξασίες και εθιμικές εκδηλώσεις. Γέμιζαν με τον αγιασμό τέσσερα μπουκαλάκια και τα τοποθετούσαν στις τέσσερεις γωνίες του οικοπέδου (Γρίβα). Μετά τον αγιασμό, τη στιγμή κατά την οποία ευχόταν ο ιερέας «έδρασον αυτόν (τον οίκον) επί την στερεάν πέτραν», ο ιδιοκτήτης και οι παρευρισκόμενοι, φίλοι και συγγενείς, ασήμωναν, πετούσαν δηλαδή νομίσματα στα θεμέλια, τα οποία τα δικαιούνταν οι μαστόροι, άφηναν όμως και μέσα στο θεμέλιο (Αικατερινίδης, 1990). Τα νομίσματα αυτά αποτελούσαν εθιμική παροχή στους μαστόρους και ονομάζονταν θεμελιάτικα ή θεμελιώτικα.. Η Σκουτέρη (1992) κατά την περιγραφή θεμελίωσης στο Κριμίνι του Βοΐου, αναφέρει ότι μετά τον αγιασμό, ανέγραφαν τη χρονολογία κτίσεως στον θεμέλιο λίθο που έμπαινε στην ανατολική πλευρά του οικοπέδου, κάτω απ αυτόν έβαζαν νόμισμα, ενώ δίπλα του ένα μπουκάλι με αγιασμό. Ιδιαίτερη έμφαση στην τελετή της θεμελίωσης προσέδιδε το έθιμο της ζωοθυσίας, γνωστής με το όνομα κουρμπάνι 7. Η θυσία γινόταν στα θεμέλια της οικοδομής «για το αίμα, το οποίο στη λαϊκή πίστη είναι το ισοδύναμο παράλληλο του αγιασμού, σταγόνες αίμα και σταγόνες αγιασμού έχουν κοινό σκοπό τη στοιχείωση του κτιρίου, να γίνει γερό» (Αικατερινίδης, 1979, σελ. 147). Σε κουρμπάνι για στοίχειωμα σπιτιού έσφαζαν συνήθως πετεινό ή όρνιθα, επίσης συχνά αναφέρεται το αρνί και ακολουθούν το κατσίκι και το τραγί, ενώ πλούσιοι νοικοκυραίοι, ή σε κτηνοτροφικές περιοχές, έσφαζαν και μεγαλύτερα ζώα 8. Στα ποντιακά χωριά έσφαζαν παλιότερα κριάρι και μεταγενέστερα κόκορα 9 (Γεωργιάδης, Επιμ. 1991, σελ. 528), ενώ στην Ανακού της Καππαδοκίας, ο ιδιοκτήτης έσφαζε πετεινό, σπάνια αρνί, και άφηνε εκεί το κεφάλι, κι έπειτα ρίχναν οι συγγενείς νομίσματα κι έλεγαν χαϊρλούδικο (Κωστάκης, 1963, σελ. 51). Αλλά και στη Γρίβα «ο αρχιμάστορας έκοβε κότα λευκή και στη γωνιά, εκεί που έτρεχε το αίμα, έβαζαν την πρώτη πέτρα, τη θεμέλια». 6 «Ο Θεός ο παντοκράτωρ, ο ποιήσας τον ουρανόν εν συνέσει, και θεμελιώσας την γην επί την ασφάλειαν αυτής, ο κτίστης και δημιουργός των απάντων, έπιδε επί τον δούλον σου (τον δε) τον ελόμενον, εν τω κράτει της ισχύος σου, εγείραι οίκον εις κατοικίαν, και τω κτίσματι αυτόν ανεγείραι έδρασον αυτόν επί την στερεάν πέτραν, ην κατά την σην θείαν εν Ευαγγελίοις φωνήν, ουκ άνεμος, ουχ ύδωρ, ουχ έτερόν τι καταβλάψαι ισχύσει ευδόκησον αυτόν εις τέλος αχθήναι, και τους εν αυτώ μέλλοντας κατοικείν, εκ πάσης επιβουλής του αντικειμένου ελευθέρωσον. Ότι σον το κράτος, και σου εστιν η βασιλεία, και η δύναμις, και η δόξα, του Πατρός. κτλ». (Ευχολόγιον το Μέγα η Εκδ. σελ. 492). 7 Κουρμπάνι είναι η αρκετά διαδεδομένη σε όλο τον ελληνικό χώρο ακόμα και σήμερα προσφορά αιματηρής θυσίας στο θείο με στόχο ορισμένα ανταλλάγματα για την κοινότητα ή για τον ιδιώτη που το προσφέρει. Για το θέμα βλ. Αικατερινίδης (1979). Στον νομό Κιλκίς τελούνται, ακόμη και σήμερα, αρκετά κοινοτικά κουρμπάνια: του Αγίου Τρύφωνα (Γουμένισσα, Κιλκίς), του Αγίου Γεωργίου (Ευρωπός, Καμποχώρι), τη Δευτέρα μετά του Αγίου Γεωργίου (Πολύκαστρο), του Αγίου Αθανασίου, 2/05, (Τούμπα), της Αναλήψεως (Γρίβα), του Προφήτη Ηλία (Καστανερή), της Παναγίας (Καστανιές) κ.α. (Παπαγεωργοπούλου, 2001). 8 Ο Αικατερινίδης (1979) συλλέγει σχετικές παραλλαγές από διάφορες περιοχές: «κότα ή κόκορα, πρόβατο εάν είναι πλούσιος ο νοικοκύρης» (Καρπερή Σερρών), «ανάλογα με το νοικοκύρη, σφάζει κουρμπάνι κόκορα ή πρόβατο ή βόδι» (Ερμακιά Κοζάνης), «στα θεμέλια σφάζεις ζώο, πρόβατο ή πετεινάρι, ο φτωχός» (Άγιος Παντελεήμων Φλώρινας). 9 Ακόμη και σήμερα, όταν δεν τηρείται η παράδοση λένε στα ποντιακά χωριά της Ελλάδας «Εσκάλωσεν να χτιζ οσπίτ και σα θεμέλα πετεινόν κι έσπαξεν. Αίμαν αν κι κχύεται εκεί, τ οσπίτ κι στερεών» (Γεωργιάδης, Επιμ. 1991, σελ. 528).

5 Ο Αικατερινίδης (1979) εντοπίζει σε πολλές σχετικές καταγραφές τελετουργική χρήση του αίματος. Ο ραντισμός των θεμελίων με αίμα και με αγιασμό, ο σχηματισμός σταυρών με αίμα στις πρώτες πέτρες της οικοδομής, καθώς και το στάξιμο ή η τοποθέτηση αίματος (σε μπουκαλάκια) στις τέσσερις γωνίες του οικοπέδου ήταν οι πιο συνηθισμένες πρακτικές, ενώ γινόταν και περιφορά του σφαγμένου ζώου στα θεμέλια, ώστε να περιραντισθούν, δημιουργώντας μαγικό προστατευτικό κύκλο (μ.α. Δαμασκηνιά Κοζάνης, Αγριανή, Μανδήλι και Καρπερή Σερρών, Χουλιαράδες και Άσσος Ηπείρου). Για να σκοτώσουν τον πετεινό χρησιμοποιούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις το σφυρί του πρωτομάστορα (μ.α. Σιάτιστα Κοζάνης, Άβδηρα Θράκης), ματώνοντας έτσι και ένα βασικό οικοδομικό εργαλείο. Μερικές φορές έθαβαν στα θεμέλια το κεφάλι του ζώου (Ανακού Καππαδοκίας, Θράκη). Ο σκοπός του κουρμπανιού κατά τη θεμελίωση σπιτιού, όπως αυτός ορίζεται από τους τελεστές του, παρουσιάζει ποικιλία: «να γίνει στερεό» (Παλαιοκώμη Σερρών), «επειδή χαλάει ο κόκορας δεν πάνε παρακαιρίδια, διαβόλοι» (Μικρό Σούλι Σερρών), «να τραβάει το αίμα τον νοικοκύρη και να μη φεύγει μακριά» (Μανδήλι Σερρών), «όπως ρίζωσε το αίμα να ριζώσει και το σπίτι» (Άσσος Ηπείρου), ενώ ο Μουτσόπουλος (1971) αναφέρει «για να γίνει το αντέτι», το έθιμο (σελ. 43). Η ποικιλία αυτή, κατά τον Αικατερινίδη (1990), δηλώνει ασάφεια ως προς τον αρχικό σκοπό της θυσίας, ο οποίος πηγάζει από την, αρχέγονη και κοινή σε πολλούς λαούς, δοξασία, ότι με τον τρόπο αυτόν το σπίτι αποκτά φύλακα προστάτη, το στοιχειό, που με μορφή αράπη, πετεινού, κριαριού και συνηθέστερα, φιδιού 10, διώχνει κάθε κακό. Οι ζωοθυσίες αντικατέστησαν σταδιακά 11 τις ανθρωποθυσίες για στερέωση κτίσματος, οι οποίες αναφέρονται σε αρχαίους ελληνικούς μύθους και βυζαντινές παραδόσεις, αλλά και στο ευρύτατα διαδεδομένο δημοτικό τραγούδι του Γεφυριού της Άρτας 12. Ανάμνηση ανθρωποθυσιών ανιχνεύεται στη δοξασία (Άγιο Πνεύμα Σερρών) ότι αν θεμελιωθεί η σκιά κάποιου ή χώμα από την πατημασιά του, τότε αυτός θα πεθάνει (σελ ). Ύστερα πάντως από την τελετουργική χρήση του αίματος, το ζώο μαγειρευόταν και ο νοικοκύρης παρέθετε στους μαστόρους τραπέζι, με οινοποσία και ευχές για την επιτυχία του έργου. Το τραπέζι αυτό αποτελούσε, όπως και τα θεμελιάτικα (χρήματα), καθιερωμένη εθιμική προσφορά. Κατά την κατασκευή της στέγης Η κατασκευή της στέγης περιβαλλόταν από ειδική εθιμολογία, επειδή αποτελούσε, όπως και η θεμελίωση εξάλλου, κρίσιμη φάση της οικοδόμησης. Πρόκειται για έργο τεχνικώς δύσκολο αλλά και ευχάριστο, αφού σήμαινε την αποπεράτωση της οικοδομής. Με τις συνθήκες που γίνονταν οι οικοδομικές εργασίες κατά τη μελετώμενη χρονική περίοδο, «...δεν είναι μικρό πράγμα να φτάσεις στη σκεπή, στο τέλος να πούμε...», όπως σοφά επεσήμανε Ηπειρώτης τεχνίτης. Το χαρακτηριστικότερο έθιμο είναι τα μαντηλώματα, η συνήθεια δηλαδή να προσφέρουν στους μαστόρους δώρα, κυρίως μαντήλια, μόλις τελειώναν οι τοίχοι και άρχιζε η κατασκευή της στέγης ή μετά την ολοκλήρωση της στέγης, πριν την τοποθέτηση των κεραμιδιών. Στη Γρίβα «μόλις 10 Διακρίνονται επιβιώσεις της αρχαιοελληνικής λατρείας του οικουρού όφεως (Nilsson, M.P.όπ. αναφ. στο Αικατερινίδης, 1990). 11 Η Εκκλησία αναγκάστηκε να θεσπίσει νομοκάνονα με αυστηρές ποινές για τους χτίστες που θα επιχειρούσαν να θυσιάσουν άνθρωπο στα θεμέλια κτίσματος. Στον υπ αριθ. 59 Κώδικα της Μονής Βλατάδων, οπ. αναφ. στο Γεωργιάδης (Επιμ.) (1991), σελ. 527, αναγράφεται η διάταξη: «Οι οικοδόμοι, ήγουν οι κτίσται, εάν βάλωσιν άνθρωπον στοιχείον εις οικοδομή και αποθάνη, ως φονείς κανονίζονται ει δε ουκ αποθάνη, χρόνους β (δυο) μη κοινωνήσουν και μετανοίας τ (300) ει δε τις ποιήσει αυτά αντίστροφα και αποθάνη ο κτίστης, αμαρτίαν ουκ έχει λάκκον γαρ ώρυξεν και ενέπεσεν εις αυτόν». 12 Η ποντιακή παραλλαγή του, «τη Τρίχας το γεφύρ», λέει μια παράδοση πως αναφέρεται σε γεφύρι που βρίσκεται 18 χιλιόμετρα από την Τραπεζούντα (Γεωργιάδης, Επιμ. 1991, σελ. 538).

6 αρχίζαμε τη σκεπή, σηκώναμε ξύλινο σταυρό πάνω από τον παπά (μεγάλο κεντρικό δοκάρι, στο οποίο στηρίζεται η στέγη) κι έρχονταν και κρεμούσαν μαντήλια, πετσέτες, τσουράπια, στο σταυρό αυτόν επάνω. Το χε μεράκι ο νοικοκύρης ν ακούσει τον πρωτομάστορα να χτυπάει το σκεπάρνι του και να φωνάζει λόγια για τον καθένα που κρεμούσε Να ζήσει ο. Ήθελε πείρα για να το κάνεις. Στο σταυρό κρεμασμένα τ αφήναμε κι όταν τελείωνε η σκεπή τα μοιραζόμασταν». Σε περιγραφές του εθίμου από το Κριμίνι του Βοΐου και τον Κολινδρό της Πιερίας (Σκουτέρη, 1992), τη Σιάτιστα της Κοζάνης και τους Χουλιαράδες της Ηπείρου (Αικατερινίδης, 1990) εντοπίζονται μικρές διαφορές: α. στις ευχές 13 προς τους δωρητές, οι οποίες εξάλλου διαμορφώνονταν πρόχειρα ανάλογα με την περίπτωση. β. Στον τρόπο με τον οποίο λέγονταν αυτές (πιο απλός στη Σιάτιστα, όπου ένας μάστορας, ανεβασμένος στη στέγη, φώναζε για τον κάθε δωρητή ορισμένους στίχους, πιο σύνθετος στους Χουλιαράδες, όπου ο πρωτομάστορας διαλαλούσε τραγουδιστά τα δώρα, ενώ τα μαστόρια, ανεβασμένα κι αυτά στη στέγη, φώναζαν εν χορώ την τελευταία λέξη και χτυπούσαν τα σφυριά ή τα σκεπάρνια τους μόλις ακουγόταν το όνομα του δωρητή). γ. Στο τι χρησιμοποιούσαν για να κρεμάσουν τα δώρα, «ν ανεμίζουν ως το τέλος του έργου» (σταυρό ή σκοινί τεντωμένο μεταξύ δυο σταυρών ενώ σκοινί τεντωμένο μεταξύ σταυρού και σημαίας αναφέρουν στη Φλώρινα και στο Ροδολίβος των Σερρών). Ο Αικατερινίδης (1990) καταγράφει παρουσία του εθίμου, με μικρές παραλλαγές, στη Σιάτιστα, την Ήπειρο, τη Φλώρινα, την Κοζάνη, τις Σέρρες, τη Βέροια, την Ξάνθη, το Διδυμότειχο, τη Μάδυτο και τα Κοτύωρα, αλλά και σε πολλές περιοχές της υπόλοιπης Ελλάδας. Η διάδοσή του σε όλη τη χώρα και η άσκησή του ακόμη και σε μεγάλα αστικά κέντρα δημιούργησε κανόνα δικαίου, με στόχο την οικονομική αλλά και την ηθική ικανοποίηση των μαστόρων. Η αθέτηση των εθιμικών αυτών υποχρεώσεων προκαλούσε περιφρόνηση και αποδοκιμασία. Οι μαστόροι ήταν αναγκασμένοι να εργάζονται μακριά από τα σπίτια τους, σε έναν κόσμο συχνά διαφορετικό από τον δικό τους, με άλλες συνήθειες, γλώσσα και θρησκεία, χωρίς ουσιαστική στήριξη από δικαστήριο ή αστυνομία. Έπρεπε να είναι έτοιμοι να αμυνθούν απέναντι στον εργοδότη, σε περίπτωση που ήθελε να τους εκμεταλλευτεί. Ο Μουτσόπουλος (1971) αναφέρει ως μοναδική αποτελεσματική άμυνα κατά ασυνεπούς στις υποχρεώσεις του εργοδότη, την εγκατάλειψη του γιαπιού. Στην περίπτωση αυτή κανένα άλλο ισνάφι δεν ανελάμβανε τη συνέχεια του έργου αν δεν ταχτοποιούνταν οι λογαριασμοί με το προηγούμενο ισνάφι. Μηχανεύονταν και άλλους τρόπους αντιπαράθεσης στον δύστροπο εργοδότη, για παράδειγμα έκαμναν πολύωρη διακοπή της εργασίας για μεσημεριανό φαγητό, αν βέβαια πληρώνονταν με το μεροκάματο. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι πιο εύκολο να κατανοήσει κανείς τον λόγο ύπαρξης των συνθηματικών γλωσσών (σελ. 110 κ.ε.). Με το ίδιο πνεύμα αναφέρει ο Αικατερινίδης (1990) μαρτυρία παλιού μαστόρου από το Πήλιο: Χτίζαν μια οικοδομή, έφτασαν στα μαντηλώματα και ενώ περίμεναν να τους κεράσουν, τους φέρνει η νοικοκυρά κρασί ξεροσφύρι, χωρίς μεζέ. Παράτησαν το έργο και φύγαν και ο νοικοκύρης δυσκολεύτηκε πολύ να βρει ξένους μαστόρους να του τελειώσουνε το σπίτι (σελ. 161). 13 «Καλώς όρισεν ο... μαζί με το ρεγάλο του. Εφιλοτίμησε το αφεντικό και φιλοδώρισε τους μαστόρους./ Ο Θεός να τον αξιώνει να κάνει κι αυτός μεγαλύτερο./ Ο Θεός να τον αξιώνει να πάει στον Άγιο Τάφο./ Να πάει με υγεία, να έρθει με ευτυχία./ Όσα λουλούδια του Μαγιού και φύλλα από τα δέντρα, /οσ άστρια έχει ο ουρανός και άμμος της θαλάσσης,/ τόσα καλά να του δώσει ο Θεός/ και στο γιαπί που κάνομε/ πέτρα, ξύλο, καρφί, να μη ραΐσει/ κι ο νοικοκύρης του σπιτιού, χίλια χρόνια να ζήσει» (Σιάτιστα, Αικατερινίδης, 1990). «Καλώς όρισε το μπαχτσίσι του κυρ Θωμά που έφερε δι αγάπη των μαστόρων. Ο Θεός να του δώσει ό,τι αγαπάει η καρδιά του, να ζήσουν τα παιδιά του, να ζήσει να τα χαίρεται. Όσα λουλούδια τα βουνά και χόρταρα στους κάμπους και φύλλα στα δέντρα, όσα καρφοπατήματα στου Βαρδαριού τον κάμπο, τόσα καλά κι αγαθά να του δίνει ο Θεός. Ευχαριστούμε το δώρο του» (Κριμίνι Βοΐου, Σκουτέρη, 1992).

7 Σε συμφωνητικό του 1803 μεταξύ του αρχιτέκτονα Ζηπανιώτη και των ενοριτών τού μαχαλά της Αγίας Παρασκευής Ζαγοράς, αποδέχτηκαν οι μαστόροι να μην πάρουν τίποτε άλλο, ούτε μανδηλώματα, ούτε θεμελιάτικα, μόνο το ημερομίσθιο, αλλά να τους δίνουν από μια οκά ρακή την ημέρα και να τους κάνουν και δυο, συνολικά, τραπεζώματα. Στη συνέχεια όμως υπαναχώρησαν και απαίτησαν τα δικαιωματικά τους μανδηλώματα. Σε άλλο πάλι συμφωνητικό, του 1890, μεταξύ των αρχιτεκτόνων Τζουμάνη και Τσιούμα και νοικοκύρη από τον Βυθό Κοζάνης για κατασκευή οικίας, η συμφωνία ήταν να πληρωθούν με τον πήχυ, «αποκοπή», όπως και σήμερα πληρώνονται συχνά οι εργολάβοι. Ο ιδιοκτήτης είχε επίσης την υποχρέωση, συνήθη όπως και τα μαντηλώματα, να τους παρέχει «ένα γεύμα και δειλινόν», αλλά και να τους προμηθέψει τα εργαλεία της δουλειάς και του μαντεμιού, πράγμα ασύνηθες. Στο τέλος του συμφωνητικού αναγράφονται, ως προσφορές στο ισνάφι, διάφορα πουκάμισα και υφάσματα 14, για τα οποία δεν γνωρίζουμε εάν πρόκειται για μανδηλώματα ή, το πιθανότερο, για πρόσθετα ρεγάλα ως κίνητρο για καλή κατασκευή (Μουτσόπουλος, 1971). Ο Λουκάτος (1961) παραθέτει την, ορθολογιστική, ερμηνεία των μαστόρων για τον οικοδομικό σταυρό, τα μαντήλια και τη σημαία, ότι δηλαδή ο σταυρός φέρνει ευτυχία, το μαντήλι θυμίζει τον ιδρώτα του εργάτη και η σημαία σημαίνει τη νίκη, το τελείωμα του έργου. Χρήση και των τριών παρατηρείται σε ποικίλες εθιμικές εκδηλώσεις, το καθοριστικό όμως στοιχείο που χαρακτηρίζει το έθιμο ως δρώμενο, είναι κατά τον Αικατερινίδη (1990), το στόλισμα του σταυρού με πρασινάδες. Πράγματι, ο πρόχειρος οικοδομικός σταυρός στολιζόταν με λουλούδια, συχνά πλεγμένα σε στεφάνι, όπως στο Ροδολίβος των Σερρών, και χλωρά κλαδιά, συμβολίζοντας έτσι την αφθονία, τη θαλερότητα, τη γονιμότητα, και προοιωνίζοντας τη μελλοντική ευτυχία του σπιτικού. Το πνεύμα συνεργασίας και αλληλοβοήθειας Στην οικοδόμηση σπιτιού, η οποία αποτελούσε 15 μια από τις πιο εξαντλητικές οικονομικά δραστηριότητες του παραδοσιακού βίου, εκδηλωνόταν αποτελεσματικά το πνεύμα συνεργασίας και αλληλοβοήθειας 16. Σχετικά έθιμα ήταν διαδεδομένα σε όλον τον μακεδονικό χώρο, δίνοντας λύση σε περιστάσεις ανάγκης για εργατικά χέρια, για μεταφορικά μέσα, για υλικά, κ.α. Ο νοικοκύρης που έχτιζε σπίτι έπρεπε να συγκεντρώσει, με τη βοήθεια της οικογένειάς του, των γειτόνων και των φίλων, συχνά και όλου του χωριού, τα απαραίτητα υλικά -πέτρα, ξυλεία, ασβέστη, πλιθιά. Το κόψιμο και η μεταφορά της πέτρας, καθώς και η μεταφορά των μεγάλων ξύλων που απαιτούνται για τη στέγη, ήταν εργασίες για τις οποίες τονίζεται συχνά η ανάγκη αλληλοβοήθειας. Στη Θάσο, όταν κάποιος κάνει σπίτι, κόβει τα ξύλα και την Κυριακή ανεβαίνουν στο βουνό όλοι, συγγενείς και φίλοι, να τον βοηθήσουν να τα κατεβάσει, ενώ η νοικοκυρά τούς περιμένει να τους φιλέψει λουκουμάδες και ρακή (Σκουτέρη, 1992, σελ. 346). Στην Ήπειρο πάλι, συνηθίζονταν τα μιντάνια, οι προαιρετικές συγκεντρώσεις για να βοηθήσουν στο χτίσιμο. Ο νοικοκύρης καλούσε τους συγχωριανούς και κείνοι έρχονταν πρόθυμα και με ευχάριστη διάθεση και βοηθούσαν στο κουβάλημα, στο σπάσιμο της πέτρας ή όπου αλλού. Την ώρα του φαγητού, το οποίο 14 Δέκα πουκάμισα τρανά, ενα πουκάμισο αδιόρθουτω, πεντουνις ζευγάρια 15, τσιράδια ζουφλα 7, πουδεψες 6, προσκεφάλι 1, τεσιρε πουκαμισα του διμου, συντροφιά, ένα στην συντροφιά, κλωτσες ενα τόπι, πέντε κοματια πανί, δυο πουκάμισα του βάσου, τέσιρα κομάτια δικού, διο κομάτια φλοκάτου, διο κομάτια με δίχος φλοκάτου, ένα πουκάμισο μικρό αδιορθωτο (sic) ( Μουτσόπουλος, 1971, σελ. 120). 15 Και συνεχίζει να αποτελεί, όπως δηλώνει και η διαδεδομένη παροιμία «όποιος δεν έκτισε σπίτι και δεν επάντρεψε κορίτσι δεν ξέρει τι θα πει βάσανο». 16 Όπως εξάλλου και σε πολλές άλλες περιπτώσεις του παραδοσιακού βίου (φύτεμα αμπελιού, τρύγος, θερισμός, ξεφλούδισμα καλαμποκιού, μάζεμα και πέρασμα των καπνών, κ.λπ.).

8 προσέφερε βέβαια ο νοικοκύρης, εύχονταν «καλορίζικο» και «καλό τελειωμό» (Αικατερινίδης, 1990 σελ. 165). Το τραπέζι μετά το τέλος της εργασίας σε όλους όσους βοήθησαν, το οποίο συνοδευόταν από οινοποσία και γλέντι, αποτελούσε υποχρέωση του νοικοκύρη και καλοδεχούμενη ανάπαυλα στην καθημερινότητα. Η σημασία της αλληλοβοήθειας κατά την οικοδόμηση σπιτιού ήταν πολύ μεγάλη στα χρόνια της ακμής του παραδοσιακού πολιτισμού, περίοδο κατά την οποία τα τεχνικά μέσα ήταν ανύπαρκτα και οι οικονομικές δυνατότητες συνήθως περιορισμένες. Επισημαίνει ο Αικατερινίδης (1990) ότι η αλληλοβοήθεια εκδηλωνόταν συνήθως την Κυριακή ή άλλη εορταστική ημέρα. Το γεγονός αυτό δείχνει πως η παραδοσιακή κοινωνία θεωρούσε την αλληλοβοήθεια κατά την οικοδόμηση ιερό χρέος, αφού σε άλλη περίπτωση η παραβίαση της αυστηρά τηρούμενης αργίας θα λογαριαζόταν πρόξενος μεγάλων δεινών, για την οικογένεια και για την κοινότητα. Και γενικότερα όμως, οι λαϊκές συνήθειες που σχετίζονται με την αλληλοβοήθεια είναι σημαντικές, γιατί δείχνουν με ποιον τρόπο ρυθμίζονταν οι συνεργατικές σχέσεις και υποχρεώσεις μεταξύ των μελών της παραδοσιακής κοινωνίας. Η θεμελίωση της νέας κατοικίας, όπως και η ολοκλήρωση της στέγης, αποτελούν κρίσιμες στιγμές της οικοδόμησης, αφού πρόκειται ουσιαστικά για φάσεις μετάβασης από μια κατάσταση σε μια άλλη (από οικόπεδο σε οικοδομή και από οικοδομή σε κατοικία), επομένως για περιόδους αυξημένων κινδύνων. Αυτός είναι και ο λόγος που παρατηρείται συγκέντρωση εθιμικών προστατευτικών τελετουργιών, τις οποίες ο Arnold Van Gennep ονόμασε συνολικά διαβατήρια έθιμα (Σκουτέρη, 1992). Η εθιμική συμπεριφορά που χαρακτήριζε τα μακεδονικά διαβατήρια έθιμα της οικοδομικής συμπεριελάμβανε ζωοθυσίες, τραπεζώματα και προσφορές (τα μαντηλώματα, τα θεμελιάτικα), καθώς και ευχές, οι οποίες συνόδευαν τις τελετουργικές πράξεις. Για να προφυλαχθεί το καινούργιο σπίτι από κάθε κακό χρησιμοποιούνταν πλήθος αποτρεπτικών και προληπτικών εθιμικών μέσων. Αμέσως πριν κατοικηθεί γινόταν νέος αγιασμός και διαβαζόταν η σχετική ευχή «Όταν μέλλη τις εισελθείν εις οίκον νέον» 17. Κατά τη διάρκεια του ετήσιου εορταστικού κύκλου και με σκοπό την προστασία του σπιτιού, τελούνταν και συνεχίζουν σε κάποιο βαθμό να τελούνται- ποικίλες εθιμικές πρακτικές. Η περιγραφή τους όμως ξεπερνά το θέμα τού παρόντος άρθρου 18. Βιβλιογραφικές Αναφορές Αικατερινίδης, Γ. (1990). «Εθιμολογικά ελληνικής λαϊκής οικοδομίας». ΑΡΜΟΣ-Ειδική Έκδοση για τα 25 χρόνια του καθηγητή Ν. Μουτσόπουλου. σελ Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ-Τμήμα Αρχιτεκτόνων. Αικατερινίδης, Γ. (1979). «Νεοελληνικές αιματηρές θυσίες: Λειτουργία Μορφολογία Τυπολογία». Λαογραφία 8, Παράρτημα. Αθήναι: Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία. Γεωργιάδης, Θ (Επιμ.) (1991). Ο Πόντος: Ιστορία, Λαογραφία και Πολιτισμός. Θεσσαλονίκη: Μαλλιάρης-Παιδεία. Ευχολόγιον το Μέγα.(1986). (3 η Εκδ.). Αθήνα: Αστήρ. 17 Ο Θεός ο Σωτήρ ημών, ο καταξιώσας υπό την σκηνήν του Ζακχαίου εισελθείν, και σωτηρία αυτώ, και παντί τω οίκω αυτού γενόμενος αυτός και νυν, τους ενταύθα οικείν βουληθέντας, και δι ημών των αναξίων τας δεήσεις σοι και ικεσίας προσάγοντας, από πάσης βλάβης τήρησον ατρώτους, ευλογών αυτών και την ενταύθα κατοικίαν και ανεπιβούλευτον αυτών την ωήν διαφυλάττων. Ότι πρέπει σοι πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις, συν τω ανάρχω σου Πατρί. κτλ. (Ευχολόγιον το Μέγα η Εκδ. σελ. 492). 18 Έτσι κι αλλιώς, το παρόν άρθρο με ξενήτεψε κάπως από τη συνήθη θεματολογία, και με έριξε στον σχεδόν άγνωστο, αλλά τόσο γοητευτικό, χώρο των παραδοσιακών μαστόρων, σε ανάμνηση του φίλου Κώστα Κωσταντινίδη. πόσο πολύ λιγόστεψαν οι ποιητές, Κώστα, πόσο πολύ λιγόστεψαν και οι φίλοι...

9 Καλογερίδης, Π. (1998) «Η λαϊκή αρχιτεκτονική της Γρίβας: Η αρχιτεκτονική της κατοικίας». ΠΡΙΣΜΑ, 7. σελ Κιλκίς. Καλογερίδης, Π. & Σπηλιόπουλος, Α. (1996). «Παραδοσιακή κατοικία στη Γουμένισσα». ΠΡΙΣΜΑ, 2. σελ Κιλκίς. Κωστάκης, Θ. (1963). Η Ανακού. Αθήνα: Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Λουκάτος, Δ.Σ. (1961). «Τα μαντηλώματα ή ο σταυρός της στέγης». Ηώς, 44. σελ Μερακλής, Μ. (1992). Λαϊκή Τέχνη: Ελληνική Λαογραφία, τόμος Γ. Αθήνα: Οδυσσέας. Μουτσόπουλος, Ν. (1971). Μακεδονική Αρχιτεκτονική: Συμβολή εις την μελέτην της ελληνικής οικίας. Θεσσαλονίκη: Βερβερίδης Πολυχρονίδης. Παπαγεωργοπούλου Ζ. (2001) «Το παστό και το τουρσί: παραδοσιακές χρήσεις του αλατιού για τη συντήρηση των τροφίμων στο νομό Κιλκίς», Το Ελληνικό Αλάτι, σελ Αθήνα: ΠΤΙ ΕΤΒΑ. Παπαδόπουλος, Ι. (1948). «Περί των αποφράδων ημερών». Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών. ΙΗ. σελ Αθήνα. Πολυμέρου-Καμηλάκη, Α., Ανδρίτσου, Ε. & Θανόπουλος, Γ. (2000). Αγροτική Παράδοση και Λαϊκή Τέχνη. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Εκδ. Οργ. Λιβάνη ΑΒΕ. Σκουτέρη - Διδασκάλου, Ε. (1992) «Όψεις του παραδοσιακού πολιτισμού της Μακεδονίας (19 ος - αρχές 20ού αιώνα)», Η νεότερη και σύγχρονη Μακεδονία, σ.σ Θεσσαλονίκη: Εκδ Παπαζήση Παρατηρητής.

Konstantinos Zorbas Productions Presents

Konstantinos Zorbas Productions Presents Οι μάστορες της πέτρας - Ηπειρώτες μάστορες που έχτισαν τον κόσμο όλο Konstantinos Zorbas Productions Presents 1 Το σύνολο της ελληνικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής φτιάχτηκε από τους λαϊκούς, ανώνυμους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΠΙΒΛΕΨΗ: Whitebox Architects - Π. Κοκκαλίδης, Α.Τριανταφυλλίδου, Α. Δρέλλα www.whitebox.gr ΣΤΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: Χ. Βαχλιώτης H/M MEΛETH: Conap - Α. Ψαρουδάκης TEXNIKH ETAIPΕIA

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Αι πρωτόψωμο και τιμημένο Πιοσ(ΐ) τίμ(η) σι ου θιός κι ου κόσμους Ετσι να τ(ι)μάει και η νύφ(η) τα πιθιρικά τς.

Αι πρωτόψωμο και τιμημένο Πιοσ(ΐ) τίμ(η) σι ου θιός κι ου κόσμους Ετσι να τ(ι)μάει και η νύφ(η) τα πιθιρικά τς. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κυρίες και κύριοι σύνεδροι, θα ήθελα να κάνω μια αναφορά στο έθιμο και στον παραδοσιακό χορό του πρωτοψώματος, που γινόταν και γίνεται την παραμονή του γάμου. Είναι ένα έθιμο, που ακόμη και σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό έργο. Μαστοροχώρια. Τρίκαλα 2005

Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό έργο. Μαστοροχώρια. Τρίκαλα 2005 Βιβλιογραφία Βιβλιογραφία. Μακρής Κίτσος. Χιονιαδίτες ζωγράφοι. Αθήνα 1981. Εξάρχου Χρήστος. Η Φούρκα της Ηπείρου. Τουφίδης Σωτήρης. Η Κόνιτσα και τα χωριά της.κόνιτσα 1994. Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά κατασκευαστικά σχέδια 1:50 Σχέδια ξυλοτύπων 1:50

Γενικά κατασκευαστικά σχέδια 1:50 Σχέδια ξυλοτύπων 1:50 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ 4 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Περιοχή ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗΣ & Περιοχή ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 3ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗ 1 ιδάσκοντες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΥ & ΟΙΝΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΥ & ΟΙΝΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΥ & ΟΙΝΟΥ ππεερρι ιηηγγήήσσεει ιςς µµεε ττοονν οοί ίννοο οοδδηηγγόό Κα ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ : Καλησπέρα. Η Εθνική Διεπαγγελµατική Οργάνωση Αµπέλου και Οίνου µας συγκέντρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 41: Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα ΙΙ: Οι Νεότεροι Χρόνοι Ακ. Έτος: 2007-8. ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 ης

ΕΛΠ 41: Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα ΙΙ: Οι Νεότεροι Χρόνοι Ακ. Έτος: 2007-8. ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 ης ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 41: Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα ΙΙ: Οι Νεότεροι Χρόνοι Ακ. Έτος: 2007-8 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η μεσογειακή διατροφική τριάδα: το σιτάρι, το κρασί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΔΗΜΟΣ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΠΑΓΓΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΙΟΥΛΙΟΣ 3 4 Ιουλίου 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΑΣ ΠΕΡΑΜΟΥ Παραστάσεις της θεατρικής ομάδας του Συλλόγου «Του νεκρού αδελφού», θερινό σινεμά «Αλκυονίς»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΥΜΕ,ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΜΕ,ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΠΕΤΡΙΝΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΥΜΕ,ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΜΕ,ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΠΕΤΡΙΝΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΥΜΕ,ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΜΕ,ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΠΕΤΡΙΝΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ Οι μαθητές στο διώροφο κτίριο του ΕΠΑΛ Μουζακίου Χάραξη πορείας φωτογράφισης στο χάρτη του Οικισμού

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Εκδηλώσεις του Συλλόγου Φίλων. προς υποστήριξη του Προγράμματος Υποτροφιών

Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Εκδηλώσεις του Συλλόγου Φίλων. προς υποστήριξη του Προγράμματος Υποτροφιών Αμερικανική Γεωργική Σχολή Εκδηλώσεις του Συλλόγου Φίλων προς υποστήριξη του Προγράμματος Υποτροφιών 2008-2009 Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 12:30 μ.μ. Country & Western Barbeque - Αθήνα Βρεθείτε με τους φίλους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες Συζήτηση για το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ που συμπληρώθηκε στο σεμινάριο και πρόταση για το προτεινόμενο τελικό φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας

Ειδική Υπηρεσία Προβολής και Αξιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σύγχρονης Δημιουργίας Υπουργός Αναπληρωτής Υπουργός Γραφείο Νομοθετικής Πρωτοβουλίας Εκπαιδευτικής Πολιτικής & Θρησκευμάτων Πολιτικής Τομέων & Δ. Ανθρ. Πόρων Υ Γενική Οικονομικών Υπηρεσιών Υ Γενική και Γενική Αναστήλωσης, Μουσείων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΤΕΝΟΜΕΤΩΠΟ ΚΑΜΑΡΟΣΠΙΤΟ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET20: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET20: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την εξέλιξη του αριθμού και του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων στους Νομούς και στις Περιφέρειες στη Ζώνης Επιρροής της Εγνατίας Οδού

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Αμερικανική Γεωργική Σχολή Εκδηλώσεις του Συλλόγου Φίλων

Αμερικανική Γεωργική Σχολή Εκδηλώσεις του Συλλόγου Φίλων Αμερικανική Γεωργική Σχολή Εκδηλώσεις του Συλλόγου Φίλων προς υποστήριξη του Προγράμματος Υποτροφιών 2009-2010 Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 12:30 μ.μ. Μπάρμπεκιου Γουρουνόπουλου Οι φίλοι της Σχολής απολαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που νοιάζεται για όλους Ο Αγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Ο Άγιος Ιωάννης γεννήθηκε στην πόλη της Άμαθούντας*. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς χριστιανοί. Ο πατέρας του ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΕΡΙΝOΣ ΜΑΥΡIΩΤΗΣ. παραμύθια. του. παππού. δώδεκα λαϊκά παραμύθια από την ανατολική Θράκη

ΑΥΓΕΡΙΝOΣ ΜΑΥΡIΩΤΗΣ. παραμύθια. του. παππού. δώδεκα λαϊκά παραμύθια από την ανατολική Θράκη ΑΥΓΕΡΙΝOΣ ΜΑΥΡIΩΤΗΣ τα παραμύθια του παππού δώδεκα λαϊκά παραμύθια από την ανατολική Θράκη ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΜΑΥΡΙΩΤΗΣ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ (ΔΩΔΕΚΑ ΛΑΪΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Αμπέλου και Οίνου, τον κύριο Μπουτάρη. Παρακαλώ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή - Εισαγωγη: Μέσα στην περιοχή του χωριού µας, όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ ΘΕΣΗ Σε οικόπεδο που βρίσκεται στην οδό Νικόµαχου 12 (Ο.Τ. 69) στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης πρόκειται να ανεγερθεί διώροφη οικοδοµή µε ισόγειο λόγω

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ Οι ιδιαίτερες δεσµεύσεις νέων κτισµάτων σε προστατευόµενες περιοχές αφορούν: 1) Την υποχρέωσή τους να ακολουθήσουν τον αρκετά δεσµευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε ΚΕΦ. 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του μαθήματος των Οικονομικών είναι να προσφέρει τις αναγκαίες οικονομικές γνώσεις, ώστε να αντιλαμβανόμαστε σωστά τον τρόπο λειτουργίας της Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ - ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ - ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ - ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-11 αμαλία πατρόκλου- μαρία χατζηγιώρκη- στέλλα χατζηχαραλάμπους ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς 21.11.2005 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 17/01/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Οκτώβριος 2013 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 Όνομα σχολείου: Δημοτικό Σχολείο Αλάμπρας Συντονιστική ομάδα: 1. Μερόπη Κυριάκου(Διευθύντρια) 2. Γιώτα Δημητρίου (Συντονίστρια) 3. Στάλω

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Νοεμβρίου 2014 ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011 Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις Μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας και ελέγχου όλων των μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2011 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΦΥΛΛΟ/ ΣΧΕΔΙΟ

ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2011 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΦΥΛΛΟ/ ΣΧΕΔΙΟ 6/7/12 AAO13/12 BM13/08 6/7/12 ΑΑΟ14/12 Β349/79 6/7/12 ΑΑΟ15/12 ΒΜ91/95 6/7/12 ΑΑΟ17/12 Β363/62 Ενσωμάτωση εγκριμένης βεράντας στην κύρια χρήση του διαμερίσματος στον 3 ον όροφο (ρετιρέ) Μετατροπή μέρους

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Στην 1 η Ενότητα ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - αναφέρουμε βασικές αλλά σημαντικές πληροφορίες για την επιχειρηματική και την κοινωνική ζωή στην Ελλάδα. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 2η στάση 3 ΒΕΡΟΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ Άφιξη περίπου... Στο Epirus Palace 5* 7ο χλμ. Ιωαννίνων-Αθηνών Τηλέφωνο: 2651 093555 0 λεπτά ΜΟΥΣΘΕΝΗ 1η στάση 15 λεπτά ΞΑΝΘΗ Αναχώρηση 07.00

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella)

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella) Τσούμας Θανάσης Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Η Ταραντέλα (Tarantella) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκεκριμένη πρόταση υλοποίησης σχεδίου εργασίας στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στην ΣΤ τάξη δεν έγινε τυχαία,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ Α. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΘΕΣΗΣ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ Το ακίνητο κατασκευάστηκε σε οικόπεδο που βρίσκεται εντός του οικισμού Στύρων στη θέση Μεγάλη Βρύση. Τοπωνυμία, από την μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα