ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ"

Transcript

1

2 Μετάφραση: Καλλιόπη Ζούρα ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ

3 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; Τίτλος πρωτοτύπου: TOUS RUINÉS DANS DIX ANS? Συγγραφέας: Jacques Attali Μετάφραση: Καλλιόπη Ζούρα Επιμέλεια- ιόρθωση: Αλέξανδρος Καρατζάς Librairie Arthème Fayard, Princeton University Press, 2009, για τους πίνακες 1, 2 και , Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος Α.Ε. για την ελληνική γλώσσα «Αυτό το βιβλίο ενισχύθηκε από το πρόγραμμα βοήθειας για εκδότες της Culturesfrance / Υπουργείο εξωτερικών και ευρωπαϊκών υποθέσεων». Cet ouvrage a bénéficié du soutien des Programmes d aide à la publication de Culturesfrance / ministère français des Affaires étrangères et européennes. Η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρις καμιά διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της. Κατά το Ν. 2387/20 (όπως έχει τροποποιηθεί με το Ν. 2121/93 και ισχύει σήμερα) και κατά τη ιεθνή Σύμβαση της Βέρνης (που έχει κυρωθεί με το Ν. 100/1975), απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αποθήκευση σε κάποιο σύστημα διάσωσης και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιονδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη. Πρώτη έκδοση: Φεβρουάριος 2011 EK ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Καποδιστρίου 9, Μεταμόρφωση Αττικής τηλ.: , ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙO Μασσαλίας 14, Αθήνα, τηλ.: ISBN

4 Περιεχόμενα Πρόλογος στην ελληνική έκδοση...11 Πρόλογος...17 Κεφάλαιο 1 Η γένεση του δημοσίου χρέους...31 Το χρέος πριν από το χρέος Η γένεση του δημοσίου χρέους στην Αγγλία Η δημιουργία του δημοσίου ταμείου στην Ιταλία Η εμφάνιση των φοροεισπρακτόρων στη Γαλλία Κεφάλαιο 2 Όταν το δημόσιο χρέος γράφει ιστορία...47 Τα πρώτα κρατικά χρεοστάσια Σε επαναστατικό αναβρασμό Το δημόσιο χρέος στον πυρήνα της γένεσης των Ηνωμένων Πολιτειών Επαναστάσεις και δημόσια χρέη Δύο στρατηγικές για τη χρηματοδότηση του πολέμου Ο αιώνας των εισοδηματιών Το χρέος επιστρέφει με τον Αμερικανικό Εμφύλιο Κεφάλαιο 3 Ο κυρίαρχος λαός Από τον έναν πόλεμο στον άλλον Ο πληθωρισμός ως μέσο εναντίον του χρέος Οι κρίσεις των δημοσίων οικονομικών στις χώρες του Νότου Η μόχλευση του δημοσίου χρέους στο Βορρά... 90

5 Κεφάλαιο 4 Η μεγάλη ανατροπή Η μεταφορά της κρίσης από τους τραπεζίτες στα κράτη Η μετατόπιση του κέντρου βάρους από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό Η κατάσταση στα μέσα Μαΐου του 2010: Το δημόσιο χρέος αγγίζει καταστροφικά όρια Κεφάλαιο 5 Τα δώδεκα διδάγματα της ιστορίας του δημοσίου χρέους Κεφάλαιο 6 Το χειρότερο σενάριο Πρώτο στάδιο: Η υπερχρέωση του κράτους μεγαλώνει Δεύτερο στάδιο: Η κατάρρευση του ευρώ και η παγκόσμια οικονομική ύφεση Τρίτο στάδιο: Κατάρρευση του δολαρίου και αναζωπύρωση του πληθωρισμού σε παγκόσμια κλίμακα Τέταρτο στάδιο: Οικονομική ύφεση και κατάρρευση της Ασίας Κεφάλαιο 7 Το εύλογο επίπεδο του «καλού» χρέους Το είδος του καλού χρέους Το εύλογο επίπεδο του καλού χρέους Κεφάλαιο 8 Η περίπτωση της Γαλλίας Η κατάσταση του δημοσίου χρέους Το μελλοντικό χρέος Η μελλοντική κρίση φερεγγυότητας

6 Να επιστρέψουμε στις μελλοντικές γενιές αυτά που τους ανήκουν Επανακαθορίζοντας το κοινωνικό μας μοντέλο Επιλέγοντας ρυθμούς ομαλής λειτουργίας Κεφάλαιο 9 Η ευρωπαϊκή υποχρέωση Δημιουργώντας τα μέσα του ευρωπαϊκού δανεισμού: τα ευρω-ομόλογα Η ενίσχυση του ευρώ μέσω ενός δημοσιονομικού φεντεραλισμού: ένα ευρωπαϊκό δημοσιονομικό ταμείο Οι απαραίτητες επενδύσεις στην Ευρώπη Κεφάλαιο 10 Μια παγκόσμια στρατηγική Μια παγκόσμια αρχιτεκτονική διαχείρισης των δημοσίων χρεών Παγκόσμια βιώσιμη και εύρυθμη αύξηση του παγκόσμιου πλούτου Επίλογος Γλωσσάρι Παραρτήματα Βιβλιογραφία Ευχαριστίες

7 Τ ο βιβλίο αυτό αρχίζει και τελειώνει με την Ελλάδα. Στα τέσσερα πρώτα κεφάλαια περιγράφεται η ιστορία του δημοσίου χρέους. Τα πρώτα κείμενα που κάνουν λόγο για δημόσια δάνεια εντοπίζονται στην αρχαία Ελλάδα του 5ου αιώνα π.χ. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου χρησιμοποιήθηκαν για την κάλυψη των στρατιωτικών δαπανών, όταν οι φόροι και τα λάφυρα δεν επαρκούσαν. Οι πόλεις-κράτη δανείζονταν από τη θρησκευτική εξουσία, η οποία για να ανταποκριθεί στο αίτημά τους αποθησαύριζε τις προσφορές των πιστών. Έτσι, η Σπάρτη, για παράδειγμα, χρησιμοποίησε τις αποταμιεύσεις των ιερών της Ολυμπίας και των ελφών, ενώ η Αθήνα συνήψε τρία δάνεια με τους ιερείς της Αθηνάς Πολιάδος, της Αθηνάς Νίκης και της Αρτέμιδος. Στη συνέχεια, η διαδικασία αυτή επαναλήφθηκε πολλές φορές και η ύβρις του δημοσίου χρέους συνέβαλε στην παρακμή των πόλεων-κρατών της αρχαίας Ελλάδας και στην άνοδο της Ρώμης. Το βιβλίο τελειώνει στην Ελλάδα τού σήμερα με το ζήτημα της κρίσης χρέους. Πώς δημιουργήθηκε άραγε; Εν έτει 2010, οι Έλληνες πολίτες δικαίως διερωτώνται πώς έφτασε η χώρα τους σε αυτό το σημείο. Τα κράτη, όπως και τα νοικοκυριά, ζουν επί πιστώσει. Σήμερα, όμως, το δημόσιο χρέος έχει ανέλθει σε πρωτοφανή επίπεδα. Η κρίση στην Ελλάδα έφερε απλώς στην επιφάνεια το γεγονός αυτό, καταδεικνύοντας ότι ακόμα και τα πλουσιότερα κράτη ξεπερνούν σήμερα τα όρια των δυνατοτήτων τους. Η εν λόγω κρίση ήταν η συνισταμένη τριών παραγόντων. Της ανισορροπίας, κατ αρχάς, των οικονομικών της χώρας (ρε- 11

8 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; κόρ δημοσίων ελλειμμάτων, βάρος του δημοσίου τομέα και της παραοικονομίας), και εν συνεχεία της εισόδου σε οικονομική ύφεση. Η αναθεώρηση, τέλος, των στοιχείων του δημοσιονομικού ελλείμματος (από 3,7% σχεδόν στο 15% του ΑΕΠ το 2009) αποτέλεσε το έναυσμα της κρίσης. Οι συνέπειες είναι γνωστές: απώλεια της εμπιστοσύνης των αγορών, άνοδος των επιτοκίων του ελληνικού χρέους, όλο και πιο απαγορευτικό κόστος δανεισμού. Πώς θα βγούμε από το αδιέξοδο; Αυτό ακριβώς πραγματεύεται το ανά χείρας βιβλίο. Το κεφάλαιο 5 καταδεικνύει ότι πρέπει να ξεκινήσουμε με την εξάλειψη του υπάρχοντος χρέους. Υπάρχουν μονάχα οκτώ πιθανές στρατηγικές: περισσότεροι φόροι, λιγότερες δαπάνες, μεγαλύτερη ανάπτυξη, χαμηλότερα επιτόκια, μεγαλύτερος πληθωρισμός (λύση που χρησιμοποιείται σχεδόν συστηματικά), πόλεμος (διαδεδομένη λύση κατά το παρελθόν σε παρόμοιες περιστάσεις), εξωτερική στήριξη ή αθέτηση εκπλήρωσης των υποχρεώσεων. Οκτώ επιλογές αλλά μία μόνο σοβαρή και ταυτόχρονα ευκταία: η ανάπτυξη. Η ανάπτυξη πρέπει να εξαλείψει το «κακό χρέος», ούτως ώστε, μόλις αποκατασταθεί η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών, ο δανεισμός να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί ορθολογιστικά, για την ανάληψη ενός χρέους που θα είναι χρήσιμο για την ανάπτυξη. Ο κανόνας συμπεριφοράς τον οποίο πρέπει να ακολουθεί κάθε υπεύθυνο κράτος είναι απλός: δεν πρέπει να χρηματοδοτεί τη λειτουργία του μέσω δανείων και πρέπει να περιορίζει τις επενδύσεις του με βάση την ικανότητά του να εξοφλεί τα χρέη του. Ωστόσο, η κρίση στην Ελλάδα υπήρξε πολύ έντονη καθώς είναι και διαρθρωτική κρίση, που αποκαλύπτει την πελατειακή φύση της πολιτικής στην Ελλάδα, η οποία δημιούργησε έναν τεράστιο δημόσιο τομέα, σπάταλο, αναποτελεσματικό και, ορισμένες φορές, διεφθαρμένο. Ευτυχώς, η Ελλάδα δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνη της αυτές τις προ- 12

9 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; κλήσεις. Η αρωγή των Ευρωπαίων εταίρων ήταν σημαντική. Τα μέτρα που έλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν απαραίτητα, ταυτόχρονα όμως ανεπαρκή. Αποτέλεσαν μια αναγκαία άμεση αντίδραση και μια αδιαμφισβήτητη πρόοδο. Ο μηχανισμός στήριξης της Ελλάδας, ο οποίος επεκτείνεται με τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Σταθερότητας, καθησύχασε, προσωρινά, τις χρηματοπιστωτικές αγορές σχετικά με την ικανότητα των ευρωπαϊκών κρατών να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις χρέους. Οδήγησε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα σε μια νέα φάση και αυτό συνέβη χωρίς την τροποποίηση των Συνθηκών. Ωστόσο, αυτά τα μέτρα δεν θα επαρκέσουν μακροπρόθεσμα, αν μη τι άλλο επειδή το Ευρωπαϊκό Ταμείο Σταθερότητας δεν διαθέτει τα ποσά που είναι απαραίτητα στα πλέον εκτεθειμένα κράτη. Πράγματι, τα μέτρα που έλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θίγουν τον πυρήνα του προβλήματος: η Ευρώπη παραμένει σήμερα ο μόνος οικονομικός χώρος που δεν διαθέτει δανειοληπτική ικανότητα. Συνεπώς, θα πρέπει να προχωρήσουμε ένα βήμα πιο πέρα και να δημιουργήσουμε πραγματικά ευρωπαϊκά ομόλογα, όπως και έναν πραγματικό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με σημαντικές εξουσίες. Το εγχείρημα αυτό περιγράφεται στο κεφάλαιο 9 και η υλοποίησή του είναι επιτακτική. Η Ελλάδα φαίνεται να βρίσκεται στον σωστό δρόμο. Η χώρα κατέβαλε τεράστια προσπάθεια για να μειώσει όσο το δυνατόν ταχύτερα το δημόσιο έλλειμμά της, μέσω της μείωσης των κρατικών δαπανών και της αύξησης της φορολογίας. Ήδη, το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε κατά το ήμισυ και το 2010 ανέρχεται στο 8% του ΑΕΠ. Όσο η Ελλάδα δείχνει τη βούληση να αποκαταστήσει τις δημοσιονομικές ισορροπίες, είναι μάλλον απίθανο να αθετήσει τις υποχρεώσεις της. Παρ όλα αυτά, σε περίπτωση έντονης επιδείνωσης της διεθνούς συγκυρίας, η Ελλάδα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε αναδιάρθρωση των χρεών της (επιμήκυνση της διάρκειας των δανείων), κάτι που υποχρεώθηκε να κάνει και στο παρελθόν. 13

10 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; Τα όσα έχουν επιτευχθεί σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα εμπνέουν το σεβασμό. Ελάχιστα κράτη στην Ιστορία μπόρεσαν να προβούν σε τόσο βαθιές και ταχείες μεταρρυθμίσεις. Αυξάνοντας τη βιωσιμότητα των δημοσίων δαπανών, βελτιώνοντας τα φορολογικά έσοδα και διατηρώντας τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, η ελληνική κυβέρνηση αποκαθιστά σταδιακά τη διεθνή της αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη στην οικονομία της. Το χειρότερο σενάριο, για το οποίο γίνεται λόγος στο κεφάλαιο 6, παραμένει πιθανό και δεν είναι δύσκολο να γίνει πραγματικότητα: Η κυβέρνηση αποφασίζει να μη συνεχίσει τις προσπάθειες που έχουν αναληφθεί ή υποκύπτει σε κλαδικές διεκδικήσεις. Τότε οι αγορές, γνωρίζοντας ότι επίκειται στάση πληρωμών, σταματούν να δανείζουν την Ελλάδα. Το λεγόμενο rollover του χρέους (χρησιμοποίηση νέων δανείων για την αποπληρωμή των παλιών) δεν λειτουργεί πλέον, ενώ ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη αρνούνται να παράσχουν την ευρωπαϊκή εγγύηση στην Ελλάδα, η οποία χρεοκοπεί, συμπαρασύροντας ένα μέρος της Ευρώπης. Το κόστος της αποδιοργάνωσης που θα ακολουθούσε θα ήταν πολύ υψηλό, οδηγώντας σε εντονότατη οικονομική ύφεση. Μακροπρόθεσμα, η λύση που θα δοθεί δεν μπορεί να αφορά μόνο την Ελλάδα, ούτε καν μόνο την Ευρώπη. Θα πρέπει να είναι παγκόσμια, όπως δείχνουν και τα κεφάλαια 9 και 10. Η Ελλάδα, που διαθέτει υπερδισχιλιετή εμπειρία στο δημόσιο χρέος, οφείλει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο εγχείρημα αυτό. 14

11

12 Μήπως πλησιάζει η καταστροφή μας; Μήπως καταστρέφουμε τα παιδιά μας; Στις μέρες μας, τα ερωτήματα αυτά δεν θα μπορούσαν να τεθούν πιο επιτακτικά. Ποτέ άλλοτε, εκτός από την περίοδο ενός ολοκληρωτικού πολέμου, το δημόσιο χρέος των ισχυρότερων κρατών του κόσμου δεν υπήρξε τόσο υψηλό. Ποτέ άλλοτε οι κίνδυνοι που εγκυμονεί το χρέος αυτό για το επίπεδο ζωής και το πολιτικό σύστημα των κρατών αυτών δεν ήταν τόσο απειλητικοί. Ίσως το θέμα αυτό να φαίνεται άχαρο να μοιάζει να αφορά μόνο «τεχνοκράτες», στην πραγματικότητα, όμως, δεν είναι. Πρόκειται για το μέλλον μας. Στη Γαλλία, συγκεκριμένα, εάν η αύξηση του δημοσίου χρέους δεν ανακοπεί το συντομότερο δυνατό, το μόνο που θα μπορέσει να κάνει ο επόμενος Πρόεδρος της ημοκρατίας καθ όλη τη διάρκεια της θητείας του θα είναι να εφαρμόσει μια πολιτική λιτότητας. Για την επόμενη δεκαετία, ολόκληρη η χώρα και οι Γάλλοι πολίτες θα υφίστανται τις συνέπειες της απερισκεψίας της δεκαετίας που αφήνουμε πίσω μας. *** Ανέκαθεν, τα όνειρα, η ανάγκη, η ανυπομονησία, η φιλοδοξία οδηγούσαν ορισμένους ανθρώπους να πάρουν από άλλους τους αναγκαίους πόρους προκειμένου να διεκπεραιώσουν τις υποθέσεις τους, να ανέλ- 17

13 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; θουν στην εξουσία, να αυξήσουν την περιουσία τους. Οι ιερείς, έπειτα οι στρατηγοί, στη συνέχεια οι ηγεμόνες και, τέλος, οι επιχειρηματίες συγκεντρώνουν, μέσω της πίστης, της δύναμης, του κοινωνικού ελέγχου ή της αγοράς όλο και μεγαλύτερα κεφάλαια, χρησιμοποιώντας όλο και πιο εξελιγμένα μέσα. Για πολύ καιρό, ο κατέχων την εξουσία, είτε αυτή είναι θρησκευτική είτε στρατιωτική ή πολιτική, δανείζεται επί προσωπικής βάσεως, εφόσον δεν έχει λάφυρα να προσμένει και δεν μπορεί, ή δεν θέλει, να αυξήσει τους φόρους των υπηκόων του. εν αποπληρώνει αυτά τα δάνεια, με λάφυρα ή φόρους, παρά μόνο εάν πρέπει να διατηρήσει καλές σχέσεις με τους πιστωτές του προκειμένου να δανείζεται εκ νέου ενόσω ζει. Έπειτα, ο κατέχων την εξουσία παίρνει τη μορφή μιας αφηρημένης οντότητας, που θεωρείται αθάνατη, και αρχίζει να υπηρετεί τους υπηκόους του και όχι μόνο να τους χρησιμοποιεί: πρόκειται πλέον για μια συλλογικότητα, μια δυναστεία, ένα κράτος, ένα έθνος, ο προσωρινός υπεύθυνος των οποίων μεταβιβάζει τις απαιτήσεις στον διάδοχό του. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στους διαδοχικούς κατόχους της κυρίαρχης εξουσίας να προσελκύουν δανειστές στους οποίους μπορούν να εγγυηθούν την αποπληρωμή ενός δανείου εντός της προθεσμίας του ή ακόμα και την επ άπειρον εξόφληση ενός δανείου αόριστης διάρκειας. Κατά αυτό τον τρόπο δημιουργούνται οι χρηματοπιστωτικές αγορές, όπου οι δανειστές έχουν τη δυνατότητα να εκχωρούν τις απαιτήσεις τους. Οι αγορές αυτές χρηματοδοτούν τη βιομηχανία προτού γίνουν οι κυρίαρχοί της και, ορισμένες φορές μάλιστα, προτού πάρουν τον έλεγχο από τον ασκούντα την εξουσία, εάν αυτός είναι υπερχρεωμένος. Έτσι, το κράτος δημιουργεί αγορές οι οποίες, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, το υπονομεύουν. Αυτή είναι η ιστορία του δημοσίου χρέους, αλλά και η ιστορία της συγκρότησης της κυρίαρχης εξουσίας και του επαπειλούμενου γι αυτήν 18

14 κινδύνου. Αυτό είναι σήμερα και το διακύβευμα του δημοσίου χρέους, το οποίο αποδείχθηκε ότι ασκεί καταλυτικό ρόλο στην προσωρινή αντιμετώπιση της πρόσφατης χρηματοπιστωτικής κρίσης, την ίδια στιγμή που ο καθένας μας αντιλαμβάνεται ότι εάν συνεχίσει να αυξάνεται θα οδηγήσει στις μεγαλύτερες καταστροφές. *** Πρόλογος Μπορούμε ακόμα να αποφύγουμε την καταστροφή των αποταμιευτών, των εργαζομένων και των συνταξιούχων, όπως και των μελλοντικών γενεών. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να έχουμε το θάρρος να επανεξετάσουμε το ρόλο του κράτους, ιδιαιτέρως το ρόλο του ως ασφαλιστή, να επανακαθορίσουμε το μερίδιο των δημοσίων δαπανών στον εθνικό πλούτο, να αποκαταστήσουμε την ισορροπία από τη μια γενιά στην άλλη, να εφαρμόσουμε νέους λογιστικούς κανόνες και να εμπνευστούμε μια ολοκαίνουργια τραπεζική, χρηματοπιστωτική και πολιτική αρχιτεκτονική στη Γαλλία, την Ευρώπη και σε παγκόσμια κλίμακα. Για να κατανοήσουμε το ζήτημα καλύτερα, θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε την έννοια του χρέους, να περιγράψουμε την προέλευσή της και τη σχέση της με την έννοια του ασκούντος την εξουσία. Το πρώτο χρέος του ανθρώπου είναι το χρέος της ζωής. Ο Θεός ή μια άλλη δύναμη μας «δανείζει» τη ζωή. Λατρεύουμε και ταυτόχρονα απεχθανόμαστε το δημιουργό μας, είτε πρόκειται για Θεό, άνθρωπο ή κάτι άλλο, συμπεριλαμβανομένης και της τύχης, γιατί Αυτός (ή Αυτή) μας υπενθυμίζει με την ίδια την ύπαρξή του τα όριά μας, τα λάθη μας και τα καθήκοντά μας απέναντί του. Για ορισμένους, ο θάνατος μοιάζει να είναι η μόνη δυνατή λύτρωση, καθώς διακυβεύεται η ίδια η ζωή και το νόημά της. Για άλλους, αντιθέτως, η λύση είναι να απαλλαγούν από το δανειστή (ή δημιουργό). Έτσι 19

15 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; λοιπόν, ο άνθρωπος, τουλάχιστον από τον Οιδίποδα και μετά, προκειμένου να μην οφείλει τίποτα και σε κανέναν, προσπαθεί να σκοτώσει το Θεό ή τον πατέρα του και να αναγορευθεί σε δημιουργός, επινοώντας τη μορφή του υπερανθρώπου, που είναι εγγυητής του εαυτού του, δημιουργός των δικών του αξιών, απαλλαγμένος από κάθε χρέος. ανείζω, λοιπόν, σημαίνει διατρέχω τον κίνδυνο να δεχτώ την αγνωμοσύνη των οφειλετών μου. Ο Θεός κινδυνεύει να τον αποκηρύξει ο άνθρωπος. Ομοίως, εκείνος που δανείζει το όνομά του, την εργασία του, την αγάπη του ή τα χρήματά του διατρέχει επίσης τον κίνδυνο να καταστραφεί από αυτούς που δεν θέλουν διόλου να χρωστούν σε κανέναν, πόσω μάλλον να εξοφλήσουν. Αντιστρόφως, ο δανεισμός οδηγεί τον οφειλέτη στην αποδοχή μιας συγκεκριμένης εξάρτησης, στην απώλεια της αυτονομίας του απέναντι στο δανειστή, στη μείωση του πεδίου των δυνατοτήτων του, σ ένα πλήγμα στο ναρκισσισμό του, το οποίο του υπενθυμίζει τα όριά του. ανείζομαι σημαίνει έρχομαι αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Ωστόσο, χρεώνομαι σημαίνει επίσης ότι έχω το κουράγιο να αγκαλιάσω το μέλλον. Μαρτυρά την επιθυμία για μια έντονη και ριψοκίνδυνη ζωή, αφήνοντας το αρχικό και νοσηρό χρέος για άλλα, που είναι φορείς περιπετειών, ικανοποιήσεων, σχεδίων και ελπίδων. ανειστές και δανειζόμενοι φοβούνται, εν γένει, τη μεταξύ τους εξάρτηση. Και οι μεν προσπαθούν να απαλλαγούν πρώτοι από τους δε. Για το λόγο αυτό, η βία που μπορεί να προκαλέσει η συσσώρευση απαιτήσεων και χρεών πολύ συχνά αποφεύγεται με την κατάργησή τους ανά τακτά χρονικά διαστήματα, είτε με τη θεία συγχώρεση είτε με έναν Κατακλυσμό ή ένα χρεοστάσιο. Κάθε τεσσαράκοντα εννέα έτη, αναφέρει η Βίβλος. ανείζομαι σημαίνει, λοιπόν, έχω μια υποχρέωση απέναντι στον πιστωτή μου: η υποχρέωση είναι όπως αναφέρει η ίδια η λέξη ένα χρέος. 20

16 Πρόλογος Αυτός που δέχεται λιγότερο να είναι υπόχρεος είναι ο πρίγκιπας,* διότι εξ ορισμού δεν χρωστάει τίποτα σε κανέναν. Αντίθετα με τον ιδιώτη οφειλέτη, ο κατέχων την εξουσία δεν διακινδυνεύει σχεδόν τίποτα εάν δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις του. Ενώ ο ιδιώτης οφειλέτης εάν αθετήσει την υποχρέωσή του μπορεί να χάσει όλα του τα υπάρχοντα, ο δημόσιος οφειλέτης που αθετεί τις υποχρεώσεις του δεν μπορεί να στερηθεί, γενικά, κανένα από τα θεμελιώδη αγαθά του: ούτε τη γη του, ούτε τα υλικά περιουσιακά του στοιχεία, ούτε την ελευθερία του. Είναι ο κυρίαρχος. Η κυριαρχία του μεγαλώνει ακόμα περισσότερο όταν ξεφεύγει από το πρόσωπο του μονάρχη και μετατρέπεται σε ένα κράτος ή ένα λαό. Μόνο ο φόβος των αντιποίνων μπορεί να τον αναγκάσει να τηρήσει το λόγο του. Επιπλέον, αντίθετα από τον ιδιώτη οφειλέτη, είτε πρόκειται για οικογένεια είτε για επιχείρηση, ο κατέχων την εξουσία, από τη στιγμή που μετατρέπεται σε κράτος, είναι ουσιαστικά αθάνατος και μπορεί κάλλιστα να αυξήσει ελεύθερα τα εισοδήματά του, χωρίς αυτή η αύξηση να αντιστοιχεί σχεδόν καθόλου στη δουλειά του. Μπορεί ακόμα και να αρκεστεί στην καταβολή των τόκων χωρίς ποτέ να εξοφλεί την κύρια οφειλή. Για το λόγο αυτό, η ιστορία του δημοσίου χρέους συνδέεται στενά με την ιστορία του κράτους. Για πολύ καιρό, είναι απλώς η προσωπική ιστορία ενός μονάρχη και έχει να κάνει με τον ίδιο ή τα καμώματά του. Γίνεται πραγματικά «δημόσια» πολύ αργότερα, όταν ο ασκών την εξουσία αποδεχτεί τελικά ότι το κράτος δεν του ανήκει, ότι μετά από αυτόν δεν θα έρθει ο Κατακλυσμός και ότι κάθε σύμβαση που υπογράφει δεσμεύει και τους διαδόχους του. Το δημόσιο χρέος παρουσιάζεται, αρχικά, ως ένα προσωπικό χρέος των αρχόντων. Υπάρχει σίγουρα σε ορισμένες αυτοκρατορίες, από τη Βαβυλώνα μέχρι την Αίγυπτο και την Κίνα, ακόμα και αν δεν έχουμε * Κατά το λατινικό princeps που σημαίνει ο πρώτος στο αξίωμα, ο αυτοκράτορας. (Σ.τ.Μ.) 21

17 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; αποδείξεις. Περιγράφεται στα κείμενα των πόλεων-κρατών της Αρχαίας Ελλάδας, κατά τον 5ο αιώνα π.χ., όπου χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση πολέμων όταν ο άρχων δεν έχει το χρόνο ή τα μέσα να εισπράξει τη φορολογία. ανειζόμαστε, λοιπόν, από αυτόν απ τον οποίο δεν τολμάμε να πάρουμε. Η πρώτη που δανείζεται είναι η λαϊκή εξουσία από τη θρησκευτική, που αποταμιεύει τις εισφορές των πιστών. Τον 12ο αιώνα, στα αγγλικά μοναστήρια, το δημόσιο χρέος αρχίζει για πρώτη φορά να διαχωρίζεται από τους επικεφαλής που το συνάπτουν. Στη συνέχεια εκδηλώνεται στις ιταλικές πόλεις τον 13ο αιώνα, στις πόλεις της Φλάνδρας τον 14ο αιώνα, στην ισπανική αυτοκρατορία τον 15ο, στο βασίλειο της Γαλλίας τον 16ο αιώνα, στην Ολλανδία τον 17ο αιώνα, στην Αγγλία τον 18ο αιώνα και στις Ηνωμένες Πολιτείες τον 19ο αιώνα. Καθένα από αυτά τα έθνη υπερισχύει των αντιπάλων του εάν κατορθώσει, συμπληρωματικά με την επιβολή όλο και πιο επαχθών φόρων, να δανειστεί επαρκώς από τους πολίτες του ή από το εξωτερικό, για τη χρηματοδότηση πολέμων που θα του εξασφαλίσουν εξωτερικές αγορές και κάποιες δημόσιες υποδομές, κυρίως λιμάνια, δρόμους και ταχυδρομεία. Αυτός που ήταν κάποτε δανειστής γίνεται ο αυριανός οφειλέτης. Αρχίζει, συνήθως, να δανείζει τους πιο ισχυρούς ασκούντες την εξουσία και στη συνέχεια τους αντικαθιστά προτού πέσει και ο ίδιος θύμα αυτής της τακτικής. Από τα τέλη του 19ου αιώνα, στην Ευρώπη, κυρίαρχος γίνεται ο λαός. Συνεπώς, κάθε πολίτης είναι υπεύθυνος για το δημόσιο χρέος. Το κράτος δεν δανείζεται πλέον μόνο για να διεξαγάγει πόλεμο, αλλά και για να επιτελέσει διαφορετικά τον θεμελιώδη ρόλο του: να διασφαλίσει την προστασία των υπηκόων του απέναντι στη βία. Αυτό πραγματοποιείται ουσιαστικά μέσω της παροχής υπηρεσιών μεταφοράς, επικοινωνιών, δημόσιας τάξης, υγείας, παιδείας και κοινωνικής ασφάλισης. Κατά αυτό 22

18 Πρόλογος τον τρόπο, οι δαπάνες της δημόσιας εξουσίας αυξάνονται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι τα έσοδά της. Για να τις χρηματοδοτήσει, πρέπει να αυξήσει τη φορολογία. Σε διαφορετική περίπτωση, το κράτος πρέπει να δανειστεί και άλλο, ευελπιστώντας ότι η ανάπτυξη της οικονομίας, και ως εκ τούτου η αύξηση των φορολογικών εσόδων, θα συμβάλει στην αποπληρωμή του χρέους του. Σε κάθε περίοδο, δημιουργείται ο ίδιος φαύλος κύκλος: οι δημόσιες ανάγκες ωθούν το κράτος να δημιουργήσει χρηματοπιστωτικά μέσα τα οποία εν συνεχεία θα επιτρέψουν στον ιδιωτικό τομέα να χρεωθεί περαιτέρω για δικό του λογαριασμό. ημιουργείται έτσι μια φούσκα (με την αύξηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων ακινήτων, χρηματοπιστωτικών ή άλλων) το σκάσιμο της οποίας υποχρεώνει τον ασκούντα την εξουσία να επιβαρυνθεί περαιτέρω με χρέη και, εν συνεχεία, να απαλλαγεί από τους πιστωτές του, είτε μέσω νέων φόρων είτε καθυστερώντας την αποπληρωμή των χρεών του ή ακόμα και αθετώντας την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. Αρκεί οι πιστωτές του να μην επιδιώξουν την εξόντωσή του. Από τη δεκαετία του 1980, οι μισθοί μένουν στάσιμοι, οι δημόσιες ανάγκες αυξάνονται, γεγονός που ωθεί όλα τα κράτη να αυξήσουν ραγδαία την αναλογία των δημοσίων εσόδων και δαπανών ως προς το εθνικό εισόδημα και να δανειστούν από τους αποταμιευτές ολόκληρου του κόσμου. Από τα χρεοστάσια στον πληθωρισμό, από τα προγράμματα λιτότητας στην επανάσταση, τα φτωχότερα κράτη στενάζουν κάτω από την πίεση των πιστωτών. Από την άλλη πλευρά, τα πλουσιότερα δημιουργούν νέα χρηματοδοτικά μέσα, απορρυθμίζουν τις αγορές και προσελκύουν όλους τους δανειστές. Και έπειτα, έρχονται τα πάνω κάτω: το 2007, ανακαλύπτουμε ότι το μέρος του κόσμου που εθεωρείτο πλούσιο είναι χρεωμένο προς το μέρος εκείνο που εθεωρείτο φτωχό. Όπως συνέβαινε συχνά στο παρελθόν, το 23

19 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; σκάσιμο μιας νέας φούσκας περιουσιακών στοιχείων πυροδοτεί μια νέα τραπεζική κρίση και ύφεση, που γρήγορα μεταφέρονται στους φορολογούμενους. Σε όλες τις δυτικές χώρες, το δημόσιο χρέος λαμβάνει άγνωστες μέχρι πρότινος διαστάσεις, εξαιρουμένων των περιόδων πολέμου. Το 2010, εάν εξαιρέσουμε τη Ζιμπάμπουε, η χώρα με το μεγαλύτερο καθαρό δημόσιο χρέος είναι η Ιαπωνία, το χρέος της οποίας ανέρχεται στο 204% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών ανέρχεται σε 11 τρισεκατομμύρια δολάρια, ήτοι στο 54% του ΑΕΠ και στο 674% των φορολογικών εσόδων της χώρας, ενώ τα ετήσια δάνειά τους αντιπροσωπεύουν το 248% των φορολογικών εσόδων. Το 2010, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ πρέπει να αναχρηματοδοτήσει περισσότερο από το ήμισυ του χρέους του. Αυτό πραγματοποιείται κατά το ήμισυ μέσω κεφαλαίων από το εξωτερικό, το 50% των οποίων προέρχεται από την Ιαπωνία και την Κίνα. Όσον αφορά το ευρωπαϊκό δημόσιο χρέος, αυτό αντιστοιχεί στο 80% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το δημόσιο χρέος της Μεγάλης Βρετανίας προσεγγίζει το 100% του ΑΕΠ, ενώ της Ελλάδας το 135% του ΑΕΠ, τα δύο τρίτα του οποίου οφείλονται στην αλλοδαπή. Στη Γαλλία, το δημόσιο χρέος αντιστοιχεί στο 77% του ΑΕΠ και στο 535% των φορολογικών εσόδων. Τα δημόσια ετήσια δάνεια της χώρας αντιπροσωπεύουν το 137% των φορολογικών εσόδων. Πολλές χώρες της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου, που επλήγησαν από τις αγορές, ετοιμάζονται σιωπηρά να κηρύξουν πτώχευση. Τελικά, οι τράπεζες της ύσης δεν μπορούν πλέον να δανείσουν, εφόσον προσπαθούν πάση θυσία να μειώσουν το χρέος τους, ενώ τα κράτη δεν μπορούν να δράσουν, λόγω του ότι αδυνατούν να αυξήσουν το δικό τους. Η ύση έγινε φάντασμα του εαυτού της. Πρόκειται για μια παράξενη κατάσταση, όπου οι πλούσιοι ζουν σε βάρος των φτωχών, όπου Κινέζοι οι οποίοι κερδίζουν λιγότερο από ευρώ μηνιαίως διαθέτουν το ήμισυ του εισοδήματός τους για τη 24

20 Πρόλογος χρηματοδότηση των μισθών των Αμερικανών δημοσίων υπαλλήλων, στρατιωτικών ή ερευνητών που κερδίζουν πάνω από το δεκαπλάσιο του εισοδήματος των πρώτων, όπου το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα χρηματοδοτεί την κατανάλωση των χωρών του Βορρά με τις αποταμιεύσεις των χωρών του Νότου εισπράττοντας εν τω μεταξύ μεγάλες προμήθειες, όπου οι γηραιότεροι ζουν από τη δουλειά των νέων, όπου οι αρχηγοί των φτωχών κρατών δεν επιθυμούν να δουν τους πολίτες τους να πλουτίζουν γρήγορα, όπου κανείς δεν θέλει να μάθει ποια είναι πραγματικά τα χρέη των κρατών, όπου η θεωρία καταρρίπτεται εντελώς και αδυνατεί ακόμα και να προσδιορίσει τις σχετικές έννοιες, πολλώ δε μάλλον να προβεί σε μια πρακτική εφαρμογή των εννοιών αυτών, όπου όλοι μεταφέρουν το «λογαριασμό» σε αναρίθμητους αποδιοπομπαίους τράγους. Σήμερα, πολλοί από τους ιθύνοντες σκέφτονται να γλιτώσουν και πάλι με χίλια δυο τεχνάσματα. Πιστεύουν ότι τα βουνά των απαιτήσεων θα εξαφανιστούν ξαφνικά. Αρνούνται για μία ακόμη φορά να λάβουν υπόψη τους όσους προειδοποιούν για την άσχημη κατάληξη της όλης ιστορίας. Ξεχνούν ότι η κακή διαχείριση του χρέους καταστρέφει πάντα και τους δανειστές και τους οφειλέτες. εν θυμούνται ότι, πολύ συχνά, για τον οφειλέτη που αθετεί την εκπλήρωση της υποχρέωσής του ελλοχεύει κίνδυνος πολέμου. Αγνοούν το γεγονός ότι η αγορά, που κολακεύει το κράτος όταν όλα βαίνουν καλώς, δεν διστάζει να του επιτεθεί όταν η κατάσταση δυσκολεύει. Και η κατάσταση είναι όντως δύσκολη: με τους σημερινούς ρυθμούς, το δημόσιο χρέος των κυριότερων χωρών της ύσης θα ξεπεράσει σύντομα τον πλούτο που παράγουν οι χώρες αυτές ετησίως, χωρίς να βρίσκονται σε έντονη ανάπτυξη ή χωρίς να υπάρχει πληθωρισμός, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε σε κάθε έκρηξη του χρέους. Ακόμα και χωρίς άνοδο των επιτοκίων, οι τόκοι του δημοσίου χρέους που θα κληθούν να 25

21 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; καταβάλουν τα πλούσια κράτη θα υπερδιπλασιαστούν μεταξύ 2007 και Ο κάθε πολίτης αυτών των κρατών θα πρέπει να χρηματοδοτήσει, πέραν των προσωπικών του δανείων, ένα μέρος του δημοσίου χρέους που ισούται με το ετήσιο προσωπικό του εισόδημα. Με άλλα λόγια κάθε απασχολούμενος θα πρέπει να διαθέσει εισοδήματα τριών ετών για τη χρηματοδότηση του χρέους. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα ή την Ιαπωνία. Πώς θα αντιδρούσε, παραδείγματος χάρη, ένας ιδιώτης επενδυτής εάν έπρεπε να επενδύσει σε μια επιχείρηση της οποίας το χρέος θα αντιστοιχούσε στον κύκλο εργασιών πέντε ετών, οι ετήσιες ζημίες θα αντιπροσώπευαν το ένα πέμπτο του κύκλου εργασιών και οι ετήσιες ανάγκες δανεισμού θα υπερέβαιναν τον τζίρο της; Αυτή είναι η πραγματικότητα στη Γαλλία σήμερα. Εάν η σημερινή τάση δεν αντιστραφεί άμεσα, το γαλλικό κράτος, όπως και πολλά άλλα, θα αδυνατεί κάποια μέρα (πιο σύντομα από όσο νομίζουμε) να διατηρήσει την ομαλή λειτουργία των βασικότερων δημοσίων υπηρεσιών, δηλαδή σχολείων, νοσοκομείων, ενόπλων δυνάμεων και σωμάτων ασφαλείας, ή να καταβάλει συντάξεις. Το ίδιο θα συμβεί και με πολλούς κοινωνικούς φορείς και φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, η χειρότερη έκβαση δεν είναι κάτι το πρωτοφανές: η αθέτηση εκπλήρωσης των υποχρεώσεων είναι εδώ και καιρό η συνηθέστερη λύση σε περίπτωση υπερχρέωσης. Μεταξύ 1800 και 2009, σημειώθηκαν 250 περιπτώσεις αθέτησης υποχρέωσης στον τομέα του εξωτερικού χρέους και 68 περιπτώσεις στον τομέα του δημοσίου χρέους. Μόνον ο Καναδάς, η ανία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Νότια Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, η Σιγκαπούρη, η Ταϊβάν, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία έχουν κατορθώσει μέχρι στιγμής να αποφύγουν την αθέτηση των υποχρεώσεών τους, αλλά, και πάλι, ορισμένες από αυτές τις χώρες δεν απείχαν και πολύ από το σημείο αυτό. 26

22 Πρόλογος Συνεπώς, η κατάρρευση ολόκληρης της ύσης είναι ένα βάσιμο σενάριο, το οποίο δεν αναμένουν οι σύγχρονοί μας, ακριβώς όπως δεν ανέμεναν και την κατάρρευση της Βενετίας, της Γένοβας ή της Μαδρίτης οι άνθρωποι της εποχής εκείνης. Όπως και στο παρελθόν, το υπερβολικό δημόσιο χρέος μπορεί να προκαλέσει αυτή την κατάρρευση, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να αποτελέσει το μέσο για να αντιληφθούμε τον επικείμενο χαρακτήρα της: με τους περιορισμούς που επιβάλλει, αποτελεί ένα εργαλείο για να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα. Κανένας δεν γνωρίζει πότε οι αγορές θα σημάνουν το τέλος της ανεμελιάς ανεβάζοντας παντού τα επιτόκια. Ούτε εάν η κοινή γνώμη απαιτήσει από τους κυβερνώντες να αναστείλουν την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους προκειμένου να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση των δημοσίων υπηρεσιών. Κανένας δείκτης δεν επιτρέπει τη διάκριση ενός καλού από ένα κακό χρέος, ούτε τον καθορισμό του εύλογου επιπέδου του καλού χρέους, ούτε μπορεί να παίξει ρόλο ρυθμιστή στη θανάσιμη μονομαχία μεταξύ κράτους και αγορών. Κανένας δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι υπάρχει ένα ιδεατό επίπεδο ελλειμμάτων και χρεών. Η Ιστορία δείχνει μόνο ότι οι αγορές χρηματοδοτούν ανέτως επίπεδα χρεών που είναι πολύ πιο υψηλά από ό,τι προβλέπουν όλες οι θεωρίες, καθώς και ότι υπάρχουν κράτη που αντεπεξέρχονται σε ένα χρέος ίσο με το 250% του ΑΕΠ τους, ενώ, αντίθετα, άλλα αθετούν την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους με ένα δημόσιο χρέος στο 20% του ΑΕΠ τους. Κανένας δείκτης δεν είναι κατάλληλος για να προβλέψουμε το ξέσπασμα μιας κρίσης, εκτός, ίσως, από το μερίδιο που καταλαμβάνει η εξυπηρέτηση του χρέους στον προϋπολογισμό: όταν ανέλθει στο 50% των φορολογικών εσόδων, η καταστροφή είναι αναπόφευκτη. Γενικά, σε αυτό το επίπεδο δημοσίου χρέους, η κυβέρνηση αναγκάζεται να παρέμβει μειώνοντας δραστικά τις δαπάνες, αλλιώς η αγορά θα απαιτήσει τις οφειλές της. Στην πραγματικότητα, η εκδήλωση μιας κρίσης δημοσίου χρέους 27

23 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; εξαρτάται από πλήθος παραμέτρων: την εμπιστοσύνη των δανειστών, το συντονισμό των προσδοκιών τους, την πολιτική ικανότητα του κράτους να τηρεί τις δεσμεύσεις του, τη μεταβολή του ρυθμού ανάπτυξης, την εξέλιξη των επιτοκίων, των δημογραφικών δεδομένων, του ποσοστού αποταμίευσης, την ικανότητα των φορολογικών εσόδων τού εν λόγω κράτους να εξυπηρετούν το χρέος, το πρωτογενές πλεόνασμα (δηλαδή το δημοσιονομικό αποτέλεσμα πριν από την εξυπηρέτηση του χρέους), την κατάσταση των περιουσιακών του στοιχείων, την ικανότητά του να δανείζεται στο δικό του νόμισμα, την ικανότητα της κυβέρνησής του να επιβάλλει περαιτέρω φορολογία και να εξοικονομεί χρήματα. Στον τομέα αυτό, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, η οικονομία είναι μια καθαρά πολιτική επιστήμη. Περισσότερο πολιτική παρά επιστήμη... εν θα πρέπει να δραματοποιούμε την κατάσταση χρησιμοποιώντας απλοποιημένους δείκτες, ούτε και να εφησυχάζουμε βλέποντας ότι κάποιοι άλλοι βρίσκονται σε χειρότερη θέση. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ολόκληρη η ύση έχει εισέλθει σε μια επικίνδυνη ζώνη, όπου κράτος και αγορά μετρούν τις δυνάμεις τους, διερωτώμενοι ποιος από τους δύο θα καταφέρει το πρώτο χτύπημα. Για να αποφύγουμε μια τέτοια έκβαση, θα πρέπει να ακολουθήσουμε μια στρατηγική η οποία είναι πολύ φιλόδοξη, σχεδόν αδύνατον να υλοποιηθεί και που δύσκολα θα περιληφθεί στην ημερήσια διάταξη των κυριότερων κρατών. Αρχικά, θα πρέπει να καταλάβουμε και να καταστήσουμε σαφές σε όλους ότι το χειρότερο μπορεί να συμβεί, ότι ο κόσμος βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού, ότι το δημόσιο χρέος απορρέει από τη δυσκολία να αυξήσουμε τα έσοδα με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνονται οι δαπάνες. Πιο συγκεκριμένα, δείχνει πόσο απρόθυμοι είναι οι λαοί να παραδεχτούν την αναπόφευκτη τάση για μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας στις υπηρεσίες ασφάλισης και περίθαλψης. Μαρτυρά μια αδυναμία του κρά- 28

24 Πρόλογος τους και την απουσία κοινωνικής συναίνεσης. Στη συνέχεια θα πρέπει να αξιολογήσουμε με σαφήνεια τις ευθύνες των μεν και των δε για το χρέος, ιδιαιτέρως τις ευθύνες του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Θα ήταν σκανδαλώδες να πρέπει να περικόψουμε τα κοινωνικά προγράμματα για να χρηματοδοτήσουμε τις απερισκεψίες των τραπεζιτών. εν θα πρέπει να υποκύψουμε στην αυταπάτη της «αποανάπτυξης», που θα αύξανε το βάρος του χρέους και θα μείωνε την αγοραστική δύναμη των μελλοντικών γενεών. Θα πρέπει ακόμα να γνωρίζουμε σε βάθος τις συμπεριφορές, τις στρατηγικές και τους προβληματισμούς των πιστωτών. Το τελευταίο σημείο είναι απαραίτητο, καθώς το κράτος θα μπορέσει να επιβιώσει μέσω της κατανόησης των αγορών. Θα πρέπει επίσης να προετοιμαστούμε, ειδικά στη Γαλλία, να κάνουμε μεγάλη οικονομία, να αυξήσουμε αισθητά τη φορολογία και τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, ακόμα και να επιτρέψουμε την ύπαρξη ενός κάποιου πληθωρισμού. Όσο οδυνηρά και αν είναι αυτά τα μέτρα, είναι αναπόφευκτα εκτός και αν σημειωθεί ταχεία επάνοδος σε έντονη ανάπτυξη, γεγονός μάλλον απίθανο βραχυπρόθεσμα, ή εάν υπάρξει μια τελείως διαφορετική διοικητική οργάνωση της χώρας, κάτι που είναι ακόμα πιο απίθανο. Για να αποκτήσουμε πραγματικά περιθώρια ελιγμού, θα πρέπει να καταρτίζουμε τους δημόσιους προϋπολογισμούς κατά τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργείται επαρκές πλεόνασμα και έτσι να επαναφέρουμε το χρέος σε ανεκτά επίπεδα, διατηρώντας τη ρευστότητα και τη φερεγγυότητα του κράτους και επιτρέποντας την τήρηση των υποσχέσεων προς τη σημερινή γενιά για τις συντάξεις της και την αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών. Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι το δημόσιο χρέος χρηματοδοτεί μόνο μελλοντικές δαπάνες, δηλαδή επενδύσεις σε υποδομές, υλικές ή άυλες, που είναι φορείς μιας νέας ανάπτυξης. Η πραγματική λύση στην κρίση χρέους είναι η ανάπτυξη, η οποία 29

25 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; προϋποθέτει ανταγωνιστικές επενδύσεις, που με τη σειρά τους απαιτούν δημόσιες υποδομές. Συνεπώς, η εξάλειψη του κακού χρέους προϋποθέτει την ανάπτυξη του καλού χρέους. Εάν δεν ληφθεί κανένα σοβαρό μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση, το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αυξάνεται, με αποτέλεσμα να πρέπει να δημιουργηθεί ένα εθνικό ταμείο απόσβεσης που θα κατανείμει το βάρος του χρέους σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, παραδείγματος χάρη σε διάστημα πενήντα ετών. Η εξέλιξη αυτή θα ισοδυναμούσε με χρεοστάσιο, με όλες τις αρνητικές επιπτώσεις που συνεπάγεται, και θα αποτελούσε μια ακραία λύση. Οι προαναφερθείσες μεταρρυθμίσεις θα επιβληθούν ούτως ή άλλως μετά την επόμενη σοβαρή κρίση, την οποία θα μπορούσαν να έχουν αποτρέψει. Αυτό συνέβη το 1944, όταν τελικά επιτελέσαμε τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και δημιουργήσαμε τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τα οποία κάποιοι ονειρεύονταν από το Το μέλλον εξαρτάται από την τροπή που θα πάρει η σχετική πολιτική συζήτηση. Η τελευταία θα πρέπει να θέσει το ζήτημα του δημοσίου χρέους στην πρώτη θέση των θεμάτων που απασχολούν τους πολίτες, εντάσσοντάς το στο πραγματικό του πλαίσιο: στη θέση που κατέχει η έννοια του συνόλου σε κοινωνίες που δίνουν μεγάλη σημασία στην ατομική ελευθερία. Συνεπώς, εναπόκειται στους εκλογείς, ως άμεση προτεραιότητα, να μην αφήσουν το κράτος στα χέρια εκείνων που σκέφτονται και ενεργούν σαν να μην έπρεπε να λογοδοτήσουν ποτέ για τις πράξεις τους στις μελλοντικές γενεές. 30

26 Κεφάλαιο 1 Η γένεση του δημοσίου χρέους Α νέκαθεν, ανεξαρτήτως νομιμότητας, οι κατέχοντες την εξουσία σφετερίζονταν τη γη, τις γυναίκες και τα πλούτη των γύρω τους προκειμένου να συσσωρεύσουν πλεονάσματα, να χρηματοδοτήσουν στρατούς, να εδραιώσουν την κυριαρχία τους. Κατά αυτό τον τρόπο ανέρχονται, και στη συνέχεια παραμένουν, στην εξουσία, γίνονται δηλαδή κύριοι του περιβάλλοντός τους. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούν την πίστη, πείθοντας τους πιστούς ότι οι προσφορές τους θα τους εξασφαλίσουν ειρήνη με τα θεία. Χρησιμοποιούν το φόβο, λεηλατώντας ή επιβάλλοντας φόρους στους υπηκόους τους. Χρησιμοποιούν τη λογική, προσφέροντας ως αντάλλαγμα προστασία και ασφάλεια στους συμπολίτες τους. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ασκήσουν ή να απειλήσουν ότι θα ασκήσουν τη δύναμή τους προκειμένου να διασφαλίσουν τα προνόμιά τους. Προσφάτως στην ανθρώπινη ιστορία, οι ασκούντες την εξουσία δεσμεύτηκαν να επιστρέψουν ορισμένους από αυτούς τους πόρους σε αυτούς στους οποίους ανήκαν, ορισμένες φορές μάλιστα εντόκως, αφού τους είχαν χρησιμοποιήσει: αυτό είναι το δημόσιο δάνειο. Τα δάνεια αυτά σωρευτικά δημιουργούν το δημόσιο χρέος. 31

27 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΣΕ 10 ΧΡΟΝΙΑ; ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΕΟΣ Αντλώντας τη νομιμοποίησή τους από τη δύναμη, οι πρώτοι ηγεμόνες, όταν δεν μπορούσαν να εισπράξουν αρκετούς φόρους ή να πάρουν αρκετά λάφυρα, δανείζονταν αρχικά από τους ναούς, που δέχονταν τις θυσίες και τις προσφορές των πιστών. Τα χρέη αυτών των ηγεμόνων ήταν προσωπικά και δεν μεταβιβάζονταν στους κληρονόμους ή τους διαδόχους τους. Όπως και οι φόροι, χρησιμοποιούνταν μόνο για τη χρηματοδότηση πολέμων και για τις απολαύσεις του ηγεμόνα. εν γνωρίζουμε με βεβαιότητα από πότε χρονολογείται το φαινόμενο αυτό. Ίσως ξεκίνησε στη Μεσοποταμία, όπου υπήρχαν τράπεζες τουλάχιστον από τον 6ο αιώνα π.χ., όπως η τράπεζα του οίκου Εγκιμπί στη Βαβυλώνα και του οίκου Μουρασού στη Νιππούρ, οι οποίες δάνειζαν με τόκο χρήματα και σπόρους. Ίσως στο Βασίλειο του Ισραήλ, τον καιρό του Σολομώντα, ή αργότερα, όταν η Πεντάτευχος επέτρεψε απρόθυμα τον έντοκο δανεισμό. Ίσως πάλι ξεκίνησε στην Αθήνα, όπου αναπτύχθηκαν τα ναυτιλιακά δάνεια. Ωστόσο, η πρώτη περίπτωση καταγεγραμμένης δημόσιας δανειακής πράξης που γνωρίζουμε εντοπίζεται στην Ελλάδα. Τον 5ο αιώνα π.χ., οι κυβερνώντες της Σπάρτης και πολλών άλλων συμμαχικών πόλεωνκρατών, ελλείψει χρημάτων όταν το 431 π.χ. ξέσπασε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος που τους έφερε αντιμέτωπους με την Αθήνα, δανείστηκαν άτοκα πόρους που δεν μπορούσαν να καταλάβουν: τις αποταμιεύσεις των ιερών της Ολυμπίας και των ελφών, που προορίζονταν θεωρητικά για τις τελετές και τη συντήρηση των ιερών χώρων. Στο αντίπαλο στρατόπεδο, η Αθήνα, η οποία σταδιακά καταστρεφόταν από αυτό τον πόλεμο, έπρεπε και εκείνη να δανειστεί από τους ναούς. Έτσι, από το 426 π.χ. έως το 422 π.χ., οι υπεύθυνοι της πόλης συνήψαν τρία δάνεια με τους ιερείς των ναών της Αθηνάς Πολιάδος, της Αθηνάς Νίκης και 32

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Από τον Ολιβιέ Μπλανσάρ 9 Ιουλίου 2015 Τα μάτια όλου του κόσμου είναι καρφωμένα στην Ελλάδα, καθώς τα εμπλεκόμενα μέρη συνεχίζουν τις προσπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

εθνικιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αποβλέπουν στην ενίσχυση της παρουσίας τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει δε και των εκλογών την

εθνικιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων οι οποίες αποβλέπουν στην ενίσχυση της παρουσίας τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενόψει δε και των εκλογών την Ομιλία Πάνου Καρβούνη Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα στο Συνέδριο του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών και Ερευνών (ΕΚΕΜΕ) και της Trans European Policy Studies

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow. Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ΣΩΣΤΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ. ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΣΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ Ο ΠΕΡΙ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ 2011

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ Ο ΠΕΡΙ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ 2011 ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ Ο ΠΕΡΙ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ 2011 Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Επιβολής Ειδικού Φόρου Πιστωτικού Ιδρύματος του 2011. Ερμηνεία.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Η φερεγγυότητα των ελληνικών τραπεζών δεν κινδυνεύει απ' αυτή την κρίση, διότι δεν υπάρχουν οι δίαυλοι για τη μετάδοση στην Ελλάδα των προβλημάτων που

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση των ΚΕΠΠ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, με θέμα: «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Συνέντευξη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 14 Μαρτίου 2014 στον Μιχάλη Περσιάνη Ερ.: Σήμερα η οικονομία προσβλέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Οριακή κερδοφορία για τους πρώτους έξι μήνες Στο 61% τα ΜΕΔ Παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση Ενθαρρυντικές οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων Θετικό το μομέντουμ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Οι παράγοντες που εγγυώνται την περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι δύο: από τη μία πλευρά η επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης που

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Χρεωστικού Υπολοίπου σε Χρήματα DEGIRO

Όροι Χρεωστικού Υπολοίπου σε Χρήματα DEGIRO Όροι Χρεωστικού Υπολοίπου σε Χρήματα EIRO Περιεχόμενα Άρθρο 1. Ορισμοί... 3 Άρθρο 2. Συμβατική Σχέση... 3 Άρθρο 3. Καταχώρηση Πιστώσεων... 4 Άρθρο 4. Χρεωστικό Υπόλοιπο σε Χρήματα... 4 Άρθρο 5. Απλή Εκτέλεση...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015.

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Δήλωση της κυρίας Χρυστάλλας Γιωρκάτζη, Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στη

Διαβάστε περισσότερα

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του Παρουσίαση «Έκθεσης για την Οικονομία και την Απασχόληση 2013» 16 Δεκεμβρίου 2013, Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΤΚΑ/ΠΕΟ Άνοιγμα Παύλου Καλοσυνάτου, Γενικού Διευθυντή του ΙΝΕΚ- ΠΕΟ Συνάδελφε Γ.Γ. της ΠΕΟ και Πρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΚΥΡΙΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ

ΣΥΝΟΨΗ ΚΥΡΙΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΝΟΨΗ ΚΥΡΙΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ Η παρούσα σύνοψη πρέπει να διαβάζεται ως εισαγωγή στο παρόν Ενημερωτικό Δελτίο και κάθε απόφαση επένδυσης στο RAAM EUROPE πρέπει να βασίζεται στην εκτίμηση του Ενημερωτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Παραθέτουμε ένα ΕΛΑΧΙΣΤΟΤΑΤΟ ΔΕΙΓΜΑ από πιθανά θέματα για τον Γραπτό Διαγωνισμό του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Στα πλαίσια της φροντιστηριακής προετοιμασίας μας οι υποψήφιοι θα έχουν την δυνατότητα να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Νουριέλ Ρουμπίνι Αναπόφευκτη θεωρεί την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, σε συνέντευξή του,στο in.gr και τον BHMA 99,5

Νουριέλ Ρουμπίνι Αναπόφευκτη θεωρεί την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, σε συνέντευξή του,στο in.gr και τον BHMA 99,5 Νουριέλ Ρουμπίνι Αναπόφευκτη θεωρεί την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, σε συνέντευξή του,στο in.gr και τον BHMA 99,5 Αθήνα - Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου 2010 Σε συνέντευξή του στο in.gr ο γνωστός οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ Ο ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2013

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ Ο ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2013 ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ Ο ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΣΕ ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2013 Προοίμιο. ΕΠΕΙΔΗ υπάρχει εθνική ανάγκη διασφάλισης της χρηματοοικονομικής σταθερότητας και αποφυγής οποιωνδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

«Το Eurogroup καλωσορίζει τη συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς με την προσθήκη του ΔΝΤ για το πρόγραμμα του ESM. ΤΟ Eurogroup συγχαίρει τις ελληνικές αρχές για την ισχυρή δέσμευση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ολη η ρύθµιση για φόρους και εισφορές

Ολη η ρύθµιση για φόρους και εισφορές Ολη η ρύθµιση για φόρους και εισφορές Τι προβλέπει το νοµοσχέδιο των υπουργείων Οικονοµικών και Εργασίας Ρύθµιση νέας αρχής ικαίωµα υπαγωγής 1. Τα χρέη που µπορούν να υπαχθούν είναι αυτά που είχαν δηµιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Αθήνα, Απρίλιος 2012 www.minfin.gr ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΜΗΝΙΑΙΑ TAMEIAKA ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013 Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Δολάριο: Γεμάτο προκλήσεις το α τρίμηνο του 2013 Των Jamie Saettele,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς.

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Θέλω να συγχαρώ το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο για την οργάνωση του Συνεδρίου αυτού που

Διαβάστε περισσότερα

Έρ Έ ε ρ υνα α γ ια α τ ο τ Δ ημό μ σιο Χρ Χ έ ρ ος Ιανουάριος 2009

Έρ Έ ε ρ υνα α γ ια α τ ο τ Δ ημό μ σιο Χρ Χ έ ρ ος Ιανουάριος 2009 Έρευνα για το Δημόσιο Χρέος Ιανουάριος 2009 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΠΙΚΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 2: ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΜΕΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 25 Απριλίου 2014 Αναβαθμίσεις από Standard and Poor s και Fitch Ένας από τους σημαντικότερους στόχους της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης είναι η επάνοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ι: Μακροθεωρία και Πολιτική Νίκος Κουτσιαράς. Κυριάκος Φιλίνης

Πολιτική Οικονομία Ι: Μακροθεωρία και Πολιτική Νίκος Κουτσιαράς. Κυριάκος Φιλίνης Πολιτική Οικονομία Ι: Μακροθεωρία και Πολιτική Νίκος Κουτσιαράς Κυριάκος Φιλίνης Οργανισμοί που δέχονται καταθέσεις Εμπορικές τράπεζες ΣυνεταιριστικέςτράπεζεςΣ έ ά ζ Πιστωτικές ενώσεις Οργανισμοί αποταμιεύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Συνολική Ζήτηση για εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ/GDP) απαρτίζεται από Y = C + I + G + NX απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά Επενδυτικές απάνες από τα νοικοκυριά

Διαβάστε περισσότερα

Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος. από τον Mark Joób

Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος. από τον Mark Joób Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος από τον Mark Joób Σήμερα όλο και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι το χρήμα είναι κάτι περισσότερο από ένα ουδέτερο μέσο για

Διαβάστε περισσότερα

Credit Risk Διάλεξη 5

Credit Risk Διάλεξη 5 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Credit Risk Διάλεξη 5 Μια αναφορά στα τιτλοποιημένα αξιόγραφα Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων

Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, ενώ ασφαλέστερες εμφανίζονται οι μεγάλες επιχειρήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Συμβάσεις επί διαφορών (CFD)

Συμβάσεις επί διαφορών (CFD) Προειδοποιηση για τουσ επενδυτεσ 28/02/2013 Συμβάσεις επί διαφορών (CFD) Βασικά μηνύματα Οι χρηματοπιστωτικές συμβάσεις επί διαφορών (contracts for differences «CFD») είναι σύνθετα προϊόντα και δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0343 Οδηγία 87/343/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για την τροποποίηση, όσον αφορά την ασφάλιση πιστώσεων και εγγυήσεων, της οδηγίας 73/239/ΕΟΚ περί συντονισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελληνική Ασφαλιστική Αγορά εν έτει 2015 24.6.2015

Η Ελληνική Ασφαλιστική Αγορά εν έτει 2015 24.6.2015 Θέση φωτογραφίας Η Ελληνική Ασφαλιστική Αγορά εν έτει 2015 24.6.2015 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ζούμε στον πλανήτη Γη και από την πρώτες έως τις τελευταίες ημέρες μας αντιμετωπίζουμε κινδύνους που απειλούν το άτομο, την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΕΤΕ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ Γ.Σ. ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ Ε.Τ.Ε. 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 Τραπεζιτική 648 Για να έχουμε πραγματικά στο μέλλον ένα υγιές

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος Το Νομισματικό Σύστημα Κεφάλαιο 27 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ορισμός χρήματος Χρήμα είναιτοσύνολοτωνοικονομικών αξιών που οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα