ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ"

Transcript

1 ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΟΣΜΙ ΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΠΟΥΡΤΖΗ ΙΣΜΗΝΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007

2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΛΑΒ ΑΝΙΤΗ ΜΑΡΙΑ 1

3 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ : ΛΑΒ ΑΝΙΤΗ ΜΑΡΙΑ, επιβλέπουσα καθηγήτρια ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΥ ΑΛΕΞΑΝ ΡΑ, καθηγήτρια εφαρµογών ΑΒΡΑΜΙΚΑ ΜΑΡΙΑ, καθηγήτρια εφαρµογών 2

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο καρκίνος του µαστού αποτελεί συχνότερο πρόβληµα που απαντάται στον γυναικείο πληθυσµό παγκοσµίως.τα τελευταία χρόνια η θνησιµότητα εξ αιτίας του έχει µειωθεί σηµαντικά γεγονός που οφείλεται στην εξέλιξη των µεθόδων ανίχνευσης του κυρίως στις υτικές χώρες και στην αποτελεσµατικότητα των νεότερων θεραπειών που χρησιµοποιούνται. Ο µαστός για την γυναίκα αποτελεί το κύριο σύµβολο θηλυκότητας. Η απώλεια τέτοιου οργάνου προκαλεί αισθήµατα κατωτερότητας που προέρχονται από την αλλαγή του σωµατικού της ειδώλου βιώνοντας ταυτόχρονα την δυσφορία σε ψυχολογικό και συναισθηµατικό επίπεδο καθώς ο ρόλος της στην οικογένεια,στην εργασία και γενικότερα στην κοινωνία µεταβάλλεται καθώς ο καρκίνος του µαστού την φέρνει αντιµέτωπη µε την πραγµατικότητα της διάγνωσής και µετέπειτα µε τις ανεπιθύµητες ενέργειες τις θεραπείας,κάνοντας την να ζει µε έναν φόβο :αυτό του επικείµενου θανάτου. Στο σηµείο αυτό θα θέλαµε να ευχαριστήσοµε θερµά την καθηγήτρια µας κ.λαβδανίτη Μαρία για την ξεχωριστή ευκαιρία που µας έδωσε να µελετήσουµε αυτό το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέµα µέσα από το οποίο µας ώθησε στο να αντιληφθούµε ωριµότερα ίσως και για πρώτη φορά τον πολυδιάστατο και πολυπαραγοντικό ρόλο του νοσηλευτή, να ασχοληθούµε ουσιαστικά µε την νοσηλευτική προσέγγιση του ασθενούς, µε αυτό το ιδιαίτερο κεφάλαιο της νοσηλευτικής επιστήµης µε την πραγµάτευση του οποίου αποκοµίσαµε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης που θα µας βοηθήσει στο ξεκίνηµα µας ως αυριανοί νοσηλευτές. Τέλος την ευχαριστούµε τόσο για την επιµέλεια και τόσο και για την καθοδήγηση της όπως και όλους τους καθηγητές του ιδρύµατος για όσα µας έχουν προσφέρει κατά την διάρκεια της φοίτησης µας στο Τµήµα Νοσηλευτικής. Τυχόν λάθη, αδυναµίες και παραλείψεις βαραίνουν αποκλειστικά εµάς. 3

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛΙ Α ΠΡΟΛΟΓΟΣ.3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ..4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ..8 Μαστός - Ιστορική αναδροµή Εµβρυολογία και ανατοµία του µαστού.8 Στοιχεία εµβρυολογίας του µαστού.. 10 Ανατοµία µαστού.12 Έµµηνος ρύση και Μαστός..16 Κύηση γαλουχία και µαστός..16 Εµµηνόπαυση και µαστός.17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ.18 Φυσική εξέλιξη του καρκίνου του µαστού.18 Παθολογική ανατοµία.18 Παθολογοανατοµική ταξινόµηση. 20 Φυσική εξέλιξη του καρκίνου του µαστού 23 Μεταστάσεις του καρκίνου του µαστού-νοσηλευτική παρέµβαση.. 24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ.26 Παράγοντες κινδύνου στον καρκίνο του µαστού 26 Ιογενείς παράγοντες...26 Ιδιοσυστατικοί παράγοντες 27 Ορµονικοί παράγοντες...28 Γενετικοί παράγοντες...28 Παράγοντες που σχετίζονται µε τη γεννητική υπόσταση της γυναίκας...29 Περιβαλλοντικοί παράγοντες 30 ιαιτητικοί παράγοντες...30 Παθολογοανατοµικοί παράγοντες...31 Φαρµακευτικοί παράγοντες...32 Κλινική εικόνα πρόγνωση του καρκίνου του µαστού..32 Κλινική εικόνα...32 Κλινική εξέταση...34 Α. Επισκόπηση 34 Ψηλάφηση...35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ..37 Εφαρµογές και µέσα κατά τη ιάγνωση του καρκίνου του µαστού.37 Τεχνική Αυτοεξέτασης µαστού (ΑΕΜ)

6 Εργαστηριακός έλεγχος...38 Ακτινολογικός έλεγχος 39 Ιστολογικές εξετάσεις 39 Α. Παρακέντηση µε λεπτή βελόνα...39 Β. Βιοψία..40 Μαστογραφία..41 Υπερηχοτοµογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ...47 Θεραπευτικές µέθοδοι Νοσηλευτικές παρεµβάσεις στον καρκίνο του µαστού.47 Θεραπεία..47 Χειρουργική θεραπεία Ριζική µαστεκτοµή...48 Τροποποιηµένη ριζική µαστεκτοµή..49 Μερική µαστεκτοµή 49 Απλή µαστεκτοµή..49 Ογκεκτοµή...49 Πιθανά προβλήµατα-επιπλοκές Χειρουργικής θεραπεία...50 Χηµειοθεραπεία...53 Συµπληρωµατική προφυλακτική χηµειοθεραπεία του καρκίνου του µαστού..55 Νοσηλευτικές παρεµβάσεις στην προφυλακτική θεραπεία..55 Χηµειοθεραπεία προχωρηµένου καρκίνου του µαστού...57 Μέτρα ασφαλείας για την ασθενή κατά τη χρήση χηµειοθεραπευτικών φαρµάκων...58 Νοσηλευτικές ευθύνες στην εφαρµογή χηµειοθεραπείας...59 Ανεπιθύµητες ενέργειες από τη χηµειοθεραπεία- νοσηλευτικές παρεµβάσεις...60 ιδασκαλία Καρκινοπαθούς..66 Ακτινοθεραπεία Νοσηλευτική παρέµβαση 66 Ορµονοθεραπεία Νοσηλευτική παρέµβαση.68 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ.70 Νοσηλευτική προσέγγιση ασθενούς µε προβλήµατα καρκίνου του µαστού που υποβάλλεται σε θεραπεία Ψυχολογική υποστήριξη της ασθενούς...70 Κοινωνική υποστήριξη της ασθενούς..73 Νοσηλευτική προσέγγιση στα προβλήµατα ασθενών µε καρκίνο του µαστού τελικού σταδίου.77 Φροντίδα σε οργανικό επίπεδο...77 Φροντίδα σε ψυχολογικό επίπεδο 82 Φροντίδα σε κοινωνικό επίπεδο...83 Φροντίδα σε πνευµατικό επίπεδο 84 Συνοπτική παρουσίαση των σταδίων η φάση πρώιµο στάδιο η φάση ενδιάµεσο στάδιο.87 3 η φάση τελικό στάδιο.88 ΕΠΙΛΟΓΟΣ..89 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.90 5

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα πτυχιακή εργασία πραγµατεύεται το θέµα της νοσηλευτικής προσέγγισης ασθενούς µε προβλήµατα καρκίνου του µαστού που υποβάλλεται σε χηµειοθεραπεία, η ολοκλήρωση του οποίου απαιτεί κατά πρώτο λόγο την αναφορά του καρκίνου του µαστού γενικότερα σαν νόσο,δηλαδή στην προσβολή που αυτός επιφέρει στον γυναικείο πληθυσµό σε οργανικό επίπεδο κατά την θεραπεία,µε τις ανεπιθύµητες ενέργειες της και κατά δεύτερο λόγο µέσα από νοσηλευτική σκοπιά την προσέγγιση των ψυχοκοινωνικών αναγκών της ασθενούς αναφέροντας τις ουσιαστικότερες νοσηλευτικές παρεµβάσεις στην κάθε περίπτωση όπως και σε αυτήν της ασθενούς µε καρκίνο τελικού σταδίου επικεντρώνοντας στην παροχή ανακουφιστικής φροντίδας από πλευράς του νοσηλευτή. Μέσα από τα έξι κεφάλαια της εργασίας µας προσπαθήσαµε πιστεύουµε µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο µέσα στο πλαίσιο των γνώσεων και των δυνατοτήτων µας να τονίσουµε τον πολυδιάστατο ρόλο του νοσηλευτή, ο οποίος πηγάζει από τη θέση του ως έναν από τους επαγγελµατίες υγείας που βρίσκεται και δαπανά τον περισσότερο χρόνο κοντά στην ασθενή. Κάθε κεφάλαιο παρέχει πληροφορίες και είναι αλληλένδετο µα τα υπόλοιπα ώστε το θέµα να παρουσιαστεί ολοκληρωµένα στον αναγνώστη. Το πρώτο κεφάλαιο αρχίζει παρουσιάζοντας αναδροµικά την πορεία του µαστού στο χρόνο ως διαχρονικό αντικείµενο στην τέχνη σε όλες της εκφάνσεις της ως µοναδικό και αδιαµφισβήτο σύµβολο της γυναικείας φύσης. Συνεχίζει µε τα Στοιχεία εµβρυολογίας του µαστού στα οποία εµπεριέχονται η ανατοµία και η φυσιολογία του µαστού και η «συµπεριφορά» αυτού στην έµµηνο ρύση την κύηση και την γαλουχία. Το δεύτερο κεφάλαιο «φυσική εξέλιξη του καρκίνου του µαστού» περιλαµβάνει την παθολογική ανατοµία καθώς και την παθολογική ταξινόµηση αυτού την διασπορά, τις µεταστάσεις του καρκίνου όπως επίσης και τις νοσηλευτικές παρεµβάσεις αυτών. 6

8 Το τρίτο κεφάλαιο εκθέτει τους εννέα παράγοντες κινδύνου καρκίνου του µαστού λεπτοµερώς όπως και την κλινική εικόνα, κλινική εξέταση της καρκινοπαθούς. Tο τέταρτο κεφαλαίο περιλαµβάνει τα µέσα και τις νοσηλευτικές παρεµβάσεις στην διάγνωση του καρκίνου του µαστού όπως είναι η αυτοεξέταση, ο απαραίτητος εργαστηριακός και ακτινολογικός έλεγχος, οι ιστολογικές εξετάσεις, καθώς επίσης οι διαγνωστικές εξετάσεις της παρακέντησης και της βιοψίας. Παραθέτονται αναφορικώς η µαστογραφία και η υπερηχοτοµογραφία. Στο πέµπτο κεφάλαιο παραθέτονται επιγραµµατικά όλες οι θεραπευτικές µέθοδοι που χρησιµοποιούνται αυτήν την στιγµή στην χώρα µας, όπως η χειρουργική θεραπεία διαιρούµενη στις επιµέρους τεχνικές της συµπεριλαµβάνοντας τα πιθανά προβλήµατα και τις µετεγχειρητικές επιπλοκές αυτής, η χηµειοθεραπεία στα στάδια της συµπληρωµατικής προφυλακτικής χηµειοθεραπείας και στον προχωρηµένου καρκίνου του µαστού, τα µέτρα ασφάλειας-νοσηλευτικές ευθύνες κατά την χρήση της και οι ανεπιθύµητες ενέργειες από την εφαρµογή της. Επιπλέον εδώ παραθέτονται οι θεραπευτικές µέθοδοι τις ακτινοθεραπείας και της ορµονοθεραπείας, καθώς και ο συνδυασµός θεραπευτικών σχηµάτων. Σηµαντική είναι η παρουσία της νοσηλευτικής παρέµβασης σε όλες τις δοµές των προαναφερθέντων θεραπευτικών µεθόδων καθώς και η διδασκαλία της καρκινοπαθούς. Στο έκτο και τελευταίο κεφαλαίο της εργασίας µας το οποίο διακρίνεται σε δυο µέρη παρουσιάζεται: A) η υποστηρικτική αγωγήνοσηλευτική προσέγγιση της ασθενούς που υποβάλλεται στα παραπάνω θεραπευτικά σχήµατα σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο η οποία ολοκληρώνεται µε την συνοπτική σταδιοποίηση των ψυχικών διακυµάνσεων της καρκινοπαθούς. Το δεύτερο µέρος του κεφαλαίου αυτού αναφέρεται η νοσηλευτική προσέγγιση των ασθενών µε καρκίνο του µαστού τελικού σταδίου τόσο σε οργανικό, σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο όσο και σε πνευµατικό επίπεδο. 7

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΜΑΣΤΟΣ :ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ Ο µαστός αποτελεί το χαρακτηριστικό γνώρισµα για την κατάταξη του ανθρώπου στην τάξη των θηλαστικών. Στον άνδρα, εκτός από λίγες εξαιρέσεις, παραµένει ανενεργή, ενώ στη γυναίκα υπόκειται σε πλήθος λειτουργικών και µορφολογικών µεταβολών που σχετίζονται µε την εµµηνορρυσία, την εγκυµοσύνη, τη γαλουχία και την εµµηνόπαυση. (Πινακίδης, Μπούτης 1993) Από την αρχαιότητα ο µαστός αποτελούσε και αποτελεί το σύµβολο της ευγονίας, της θηλυκότητας, της γυναικείας οµορφιάς, της παρθενικότητας και της αγνότητας. Είναι ένα σπουδαίο στοιχείο έκφρασης που υµνήθηκε από ποιητές και συγγραφείς, σµιλεύτηκε από γλύπτες και αποθανατίστηκε από ζωγράφους. Ο Όµηρος στην Ιλιάδα του εξιστορεί πως η Εκάβη, θέλοντας να προστατέψει το γιο της Έκτορα, άνοιξε το χιτώνα του στήθους της µε το ένα χέρι και µε το άλλο ανασήκωσε το µαστό της. Η αρχαία γλυπτική µε τη σειρά της, απεικόνισε µε επιδέξιο παραστατικό τρόπο το µαστό, σαν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της γυναικείας φύσης. Σε αρχαίο αγγείο στο Λονδίνο παριστάνεται η Ήρα να θηλάζει τον Ηρακλή, γιο του ια και της Αλκµήνης, ο οποίος δε θα µπορούσε να λατρεύεται ως θεός, αν πρώτα δε θήλαζε από το µαστό της Ήρας. Αλλά και η ζωγραφική µε τις δικές της πινελιές και χρώµατα αποθανάτισε τη µοναδικότητα του µαστού της γυναίκας µέσα στο χρόνο µέχρι και σήµερα. Από το ατελιέ του Leonardo da Vinci προέρχεται ο πίνακας της Madonna Litta, ζωγραφισµένος από τον Abrogio de Predis, στον οποίο διακρίνεται άνοιγµα στο φόρεµα που χρησίµευε για το θηλασµό. Παρόλο όµως, που ο µαστός εξυµνήθηκε από την ποίηση, τη γλυπτική και τη ζωγραφική ως το κυριότερο κόσµηµα του γυναικείου σώµατος, ωστόσο έχουν διασωθεί πολλές µαρτυρίες που επισκιάζουν και αµαυρώνουν την αντίληψη για το µαστό. Χαρακτηριστικά αναφέρεται και 8

10 απεικονίζεται σε πίνακα πως στην Κατάνη της Σικελίας, την εποχή των χριστιανικών διωγµών, µαρτύρησε η Χριαστινή Αγαθή µε αποκοπή των µαστών της, επειδή δεν ανταποκρίθηκε στις ερωτικές επιθυµίες του άρχοντα της Σικελίας Quintianus. Ακόµη, ο Αλή Πάσας στα Γιάννενα αναφέρεται πως έκοβε τις θηλές των γυναικών, που δεν του έδιναν τις κόρες τους για το χαρέµι του, έπειτα τις ξέραινε στον ήλιο και τις έφτιαχνε κοµπολόι. Πολλά συγγράµµατα της αρχαιότητας µαρτυρούν την ύπαρξη ασθενειών και την καρκινογένεση στο µαστό από εκείνα τα χρόνια. Η πρώτη επιστηµονική αναφορά του καρκίνου του µαστού γίνεται από τον Ιπποκράτη, ο οποίος παροµοίωσε την πάθηση µε καρκίνο (κάβουρα) λόγω της ακτινοειδής διάταξης των φλεβών που έµοιαζαν µε ποδιά κάβουρα. Ο µαστός στη σηµερινή εποχή, όπως και στην αρχαιότητα συνδέεται µε τη θηλυκότητα, τη µητρότητα και τη σεξουαλική συµπεριφορά της σύγχρονης γυναίκας. Η επιθυµία της γυναίκας για την απόκτηση ενός ωραίου µαστού αναφύεται µέσα από τις παιδικές της εµπειρίες, τις αντιδράσεις και επιδράσεις της οικογένειας, των φίλων της και γενικά της κοινωνίας. Μεγάλο ρόλο στη διαµόρφωση της εικόνας που έχει η γυναίκα για το στήθος διαδραµατίζουν τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης, τα οποία µε τη συνεχή προβολή διαφηµιστικών spots γυναικών µε ωραία στήθη προκαλούν ενσυνείδητα η ασυνείδητα ισχυρά συναισθήµατα. Ακόµη, οι σύγχρονες επιταγές της µόδας αναδεικνύουν το γυναικείο στήθος και τονίζουν την αισθητική της γυναίκας µε τα είδη ρουχισµού και αξεσουάρ. Στο µαστό, σε ένα από τα πιο ευαίσθητα όργανα του γυναικείου σώµατος, αντανακλώνται οι επιδράσεις του περιβάλλοντος και του σύγχρονου τρόπου διαβίωσης προκαλώντας ενοχλήσεις, που µπορεί να εκτείνονται από µια φλεγµονή µέχρι και έναν καρκίνο. Η λέξη «καρκίνος» ακόµη και σήµερα, που η εξέλιξη της επιστήµης, και ειδικότερα της Ιατρικής, έχει τόσο προχωρήσει, συνεχίζει να προκαλεί φόβο, άγχος και αγωνία στον άνθρωπο, και αυτό γιατί παραµένουν αδιευκρίνιστες οι αιτίες που τον προκαλούν και τα θεραπευτικά µέτρα φαντάζουν περίπλοκα. Ο καρκίνος του µαστού 9

11 προσβάλλει κυρίως τις γυναίκες και αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου για αυτές. Η συχνότητα εµφάνισης του διαφέρει από χώρα σε χώρα, καθώς είναι σηµαντικά µεγαλύτερη στη Βόρεια Αµερική και τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης παρά στις ασιατικές και τις αφρικάνικες χώρες. Ο καρκίνος του µαστού εντοπίζεται στις µεσήλικες γυναίκες, µεταξύ ετών, και η συχνότητα του αυξάνεται παράλληλα µε την αύξηση της ηλικίας, ενώ αποτελεί σπάνιο φαινόµενο η εντόπιση του κάτω από τα 25 χρόνια. Πειραµατικές και κλινικές έρευνες δείχνουν ότι ορισµένες οµάδες γυναικών βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο αναπτύξεως καρκινώµατος του µαστού. (Φαχαντίδης, 1997) Στις Ελληνίδες, ο καρκίνος του µαστού κατέχει την πρώτη θέση σαν αιτία θανάτου µε ένα µέσο όρο θνησιµότητας θανάτων ανά έτος. Η θνησιµότητα αυτή είναι συγκριτικά χαµηλή σε σχέση µε άλλες χώρες της Ευρώπης ή της Βορείου Αµερικής, ενώ είναι υψηλότερη από την αντίστοιχη της Ιαπωνίας και των άλλων χωρών της Ασίας και Λατινικής Αµερικής. ιαχρονικά, οι θάνατοι από καρκίνο του µαστού στην Ελλάδα αυξάνονται κατά µέσο όρο 4% κατά την τελευταία εικοσαετία και εντοπίζονται αυξηµένοι στις αστικές παρά στις αγροτικές περιοχές. (Πινακίδης Μπούτης, 1993). ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ O µαστός είναι όργανο που εµφανίστηκε αργά στη φυλογενετική κλίµακα, αφού αποτελεί ανατοµικό χαρακτηριστικό των θηλαστικών ζώων και χρησιµεύει για την θρέψει των σχετικά ανώριµων κατά τη γέννηση παιδιών τους. Η πρώτη καταβολή του παρουσιάζεται την έκτη εµβρυϊκή εβδοµάδα µε τη µορφή εξωδερµικής πάχυνσης κατά µήκος της επιµήκους γραµµής, που ξεκινάει από τη µασχάλη, αριστερά και δεξιά, ως τη βουβωνική χώρα. Η πάχυνση αυτή ονοµάζεται µαστική ακρολοφία (milk line). Μέχρι την ένατη εµβρυϊκή εβδοµάδα έχουν ατροφήσει τα δυο τρίτα αυτής, ενώ το τµήµα που βρίσκεται στη θωρακική περιοχή αναπτύσσονται πέντε µε έξι οζίδια, τα µαστικά λοφίδια, που αποτελούν τις καταβολές των 10

12 µαστών. Στη διάρκεια του πέτου µήνα της εµβρυϊκής ζωής, ο αρχέγονος µαζικός αδένας παρουσιάζει προεκβολές, που απωθούν το υποκείµενο µεσέγχυµα και αναπτύσσονται προς τα κάτω, σχηµατίζοντας πολλαπλές διακλαδώσεις. Αυτές αποτελούν τους πρωτογενείς εκφορητικούς πόρους που συνεχίζουν την ανάπτυξη τους σε όλη τη διάρκεια της εµβρυϊκής ζωής. Στην αρχή είναι συµπαγείς, αλλά σταδιακά αποκτούν αυλό. Επίσης η αρχικά προέχουσα ελεύθερη επιφάνεια του αρχέγονου µαστού γίνεται επίπεδη και στη συνέχεια σχηµατίζει κεντρικά εµβάθυνση, στην οποία εκβάλλουν οι νεοσχηµατισµένοι εκφορητικοί πόροι. Κατά τη γέννηση, η εµβαθυσµένη περιοχή υπεγείρεται και σχηµατίζει τη θηλή του µαστού. Η θηλή αναγνωρίζεται από τον πέµπτο εµβρυϊκό µήνα ως κυκλική, χωρίς καταβολές τριχών περιοχή, µε τους χαρακτηριστικούς αδένες του Montgomery. Στη γυναίκα η περιοχή αυτή ανυψώνεται πριν από την ήβη. Την εποχή αυτή, παρατηρείται γρήγορη ανάπτυξη του µεγέθους του µαστού που οφείλεται κυρίως στην εναπόθεση λίπους γύρω από τους πόρους που, επίσης αναπτύσσονται µε την επίδραση των οιστρογόνων. Τελικά, ο µαστός παίρνει ηµισφαιρικό σχήµα µε τη θηλή στην κορυφή. Η ανάπτυξη των εκφορητικών πόρων συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ήβη, µε νέες διακλαδώσεις και ανάπτυξη τελικά, στα ακραία τµήµατα, παχύνσεων οι οποίες είναι οι καταβολές των αδενοκυψέλων. Στην εγκυµοσύνη, οι ορµόνες που εκκρίνονται προκαλούν παραπέρα αύξηση του όγκου του µαστού, µε υπερτροφία και διαφοροποίηση της δοµής των πόρων και των αδενοκυψέλων. Όταν συµπληρωθεί η διαφοροποίηση και η ανάπτυξη, ο µαστός είναι έτοιµος να παράγει γάλα. (Κόνιαρη, 1998). Οι διαταραχές της διάπλασης του µαστού είναι συχνές. Στις πιο συνηθισµένες ανήκουν η αµαστία, δηλαδή η έλλειψη του ενός η και των δυο µαστών, η µικροµαστία, µε παραµονή των µαστών σε παιδική κατάσταση, η µικροµαστία, µε υπερµεγέθη ανάπτυξη αυτών, ενώ στους άνδρες η µεγάλη αναπτυξη των µαστών ονοµάζεται γυναικοµαστία. Η αύξηση του αριθµού των µαστών, η υπερµαστία, είναι σπάνια. Συχνότερη 11

13 είναι η υπερθηλία, δηλαδή η ύπαρξη υπεράριθµων θηλών, συνήθως στη θέση της µαστικής ακρολοφίας. (Πινακίδης- Μπουτης, 1993). ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ο µαστός βρίσκεται στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωµα και εκτείνεται από το πλάγιο χείλος του στέρνου ως την πρόσθια µασχαλιαία γραµµή και από δεύτερη ή τρίτη µέχρι την έκτη ή έβδοµη πλευρά. Ο µαστός έχει περίµετρο κυκλική. Το κεφαλουραίο µήκος του είναι κατά µέσο όρο 3 5 εκατοστά. Το βάρος του µαστού κυµαίνεται από γραµµάρια, αλλά στη γαλουχία µπορεί να φτάσει τα γραµµάρια. Κάθε µαστός αποτελείται από λοβούς, οι οποίοι διαχωρίζονται µε ινώδεις δεσµίδες, τους λεγόµενους συνδέσµους του Cooper. Κάθε λοβός καταλήγει σε εκφορητικό πόρο, τον γαλακτοφόρο, που εκβάλει ανεξάρτητα ο καθένας στο δέρµα της θηλής, αφού προηγουµένως σχηµατίσει µια ατρακτοειδή διεύρυνση κάτω από τη θηλή, που χρησιµεύει για προσωρινή συλλογή της εκκρίσεως. Συχνά ο µαστός σχηµατίζει προβολή προς τη µασχάλη, την ουρά του µαζικού αδένα, που είναι γνωστή ως ουρά του Spence ή Spencer, η οποία πολλές φορές είναι ορατή και ψηλαφητή στο γυναικείο σώµα. Στην κεντρική περιοχή του µαστού και στο ύψος του τέταρτου µεσοπλεύριου διαστήµατος προβάλλει ένα µικρό κυλινδρικό ή κωνικό έπαρµα, η θηλή του, η οποία περιβάλλεται από τη θηλαία άλω, µια στεφάνη κεχρωσµένη, µε διάµετρο περίπου 3 5 εκατοστά. Το χρώµα της στεφάνης αυτής σχετίζεται µε τη χρωστική του δέρµατος. Έτσι, είναι ρόδινο στα ξανθά άτοµα και πιο σκούρο στα µελαχρινά. Το δέρµα της θηλής στερείται λίπούς, τριχών και σµηγµατογόνων αδένων. Οι τελευταίοι υπάρχουν στην περιφέρεια της θηλαίας άλω µε µορφή υποστρόγγυλων πολλαπλών επαρµάτων, τα λεγόµενα οζίδια του Montgomery. Η κορυφή της θηλής είναι διάτρητη από µικρά στόµια, από τα οποία εκβάλλουν οι γαλακτοφόροι πόροι του µαστικού αδένα. Τέλος, η επιφάνεια της είναι ανόµοια και αρυτίδωτη. 12

14 Ο µαστός αποτελείται από έξω προς τα έσω από δέρµα, το περιµαστικό λίπος και το µαζικό αδένα. Το δέρµα είναι λεπτό και µαλακό προς την περιφερική ζώνη και διαθέτει σµηγµατογόνους και ιδρωτοποιούς αδένες, εκτός από το δέρµα των θηλών. Το περιµαστικό λίπος είναι λιπώδεις ιστός που περιβάλλει το µαζικό αδένα. Αυτός αποτελεί σύνθετο σωνηνοκυψελοειδή αδένα και συνιστάται από λοβούς ανώµαλου σχήµατος, που φέρονται ακτινοειδώς από τη θηλή προς την περιφέρεια, ινώδη διαφράγµατα διαχωρίζουν τους λοβούς και τους διαιρούν σε διαφόρου µεγέθους λόβια. Έτσι, κάθε λοβός αποτελείται από ένα µείζονα εκφορητικό πόρο, το γαλακτοφόρο, ο οποίος εκβάλει στη θηλή και από διαφόρου αριθµού λόβια, τα µικρότερα από τα οποία αποτελούνται από βασική µεµβράνη, λεπτή στιβάδα µυοεπιθηλιακών κυττάρων και µια στοιβάδα κυλινδρικών αδενικών κυττάρων και είναι ελάχιστες κατά την περίοδο ηρεµίας του µαστού, ενώ αυξάνονται σε µέγεθος και αριθµό κατά την κύηση. (Πινακίδης Μπούτης, 1993). Ο µαστός έχει άµεση σχέση µε τη µασχαλιαία κοιλότητα, καθώς συνορεύει µε αυτήν, και επηρεάζεται από τη δική της αναδροµική δοµή και φυσιολογία. Η µασχαλιαία κοιλότητα έχει σχήµα τετράπλευρης πυραµίδας µε τέσσερα τοιχώµατα, κορυφή και βάση. Το πρόσθιο τοίχωµα σχηµατίζεται από την έξω µοίρα του µείζονος και του ελάσσονος θωρακικού µυός. Το οπίσθιο τοίχωµα σχηµατίζεται από τον υποπλάτιο, το µείζονα στρογγυλό και τον πλατύ ραχιαίο µυ. Το έσω τοίχωµα σχηµατίζεται από τον πρόσθιο οδοντωτό και το έξω τοίχωµα διαµορφώνεται από το βραχιόνιο οστό, από τον κορακοβραχιόνιο µυ και από τη βραχεία κεφαλή του δικέφαλου βραχιονίου µυός. Η κορυφή της µασχαλιαίας κοιλότητας φέρεται προς τα άνω και έσω και δέρµα και τη µασχαλιαία περιτονία. Η τελευταία διαδράµει τη µασχάλη προς το εγγύς αντιβράχιο, αποτελούµενη από ανώµαλα διατεταγµένο παχύ συνδετικό ιστό, ανάµεσα στον οποίο παρεµβάλλονται ζώνες χαλαρού ιστού, λίπος λεµφικά αγγεία και λεµφαδένες, τα οποία αφαιρούνται κατά τη διάρκεια της ριζικής µαστεκτοµής. Oι µύες του µαστού συγκρατούνται από τις περιτονίες, οι οποίες διαχωρίζονται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε την περιοχή που 13

15 περικλείουν. Η πρώτη κατηγορία αφορά την υποδόρια περιτονία είναι διπέταλη και περιβάλει το µαζικό αδένα σαν έλυτρο. Προς τα άνω συνεχίζεται µε την υποδόρια περιτονία του τραχήλου και των άνω άκρων, ενώ προς τα κάτω µε την οµώνυµη περιτονία της κοιλίας και πίσω µε την ράχη. Η δεύτερη κατηγορία εσωκλείει την περιτονία του µείζονα θωρακικού µυός, είναι διπέταλη και περιβάλλει το µείζονα θωρακικό µυ. Τέλος, η Τρίτη κατηγορία περιβάλει την περιτονία του ελάσσονα θωρακικού µυός, που προς τα άνω αποτελείται από παχύ ινώδες πέταλο, την κλειδοθωρακική περιτονία, και προς τα κάτω τα δύο πέταλά της ενώνονται και προσφύονται στη µασχαλιαία περιτονία και το δέρµα της µασχάλης. (Πινακίδης Μπούτης, 1993). Οι µύες που ανήκουν στην περιοχή του µαστού, όπως κατά διαστήµατα έχουν αναφερθεί, είναι ο µείζον θωρακικός µυς, ο έλασσον θωρακικός µυς, ο πρόσθιος οδοντωτός µυς, ο κορακοβραχιόνιος µυς και ο έξω λοξός κοιλιακός µυς. Οι µύες αυτοί παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εγχειρητική του µαστού. Η αγγείωση του µαστού επιτελείται από αγγεία που διανέµονται στο πρόσθιο και στο πλάγιο τοίχωµα του θώρακα. Οι κύριες αρτηρίες που αιµατώνουν το µαστό είναι οι διατιτραίνονταις κλάδοι της έσω µαστικής, που συµβάλουν στο 50%της συνολικής αιµάτωσης, η πλάγια και η ανώτερη θωρακική αρτηρία, η οποία εκφύεται από τη µασχαλιαία αρτηρία. Για τον καρκίνο του µαστού, ιδιαίτερη σηµασία έχει η τελευταία αρτηρία, γιατί στην πορεία της συνοδεύεται από οµάδα λεµφαδένων που παίρνουν µέρος στις µεταστάσεις, και οι κλάδοι της προκαλούν µεγάλη αιµορραγία όταν γίνεται ριζική µαστεκτοµή. (Παπανικολάου, 1994). Ο µαζικός αδένας έχει πλούσιο αναστοµωτικό δίκτυο επιφανειακών φλεβών. Οι φλέβες αυτές διατείνονται κατά την εγκυµοσύνη, ενώ µερικές φορές γίνονται ιδιαίτερα εµφανείς σε περιοχές υπερκείµενες νεοπλασµάτων. Η πλειονότητα των επιφανειακών φλεβών, των επιπολής υποδορίων φλεβών, καταλήγει στην άνω έσω µαστική φλέβα και από εκεί στην ανώνυµο. Οι εν τω βάθει φλέβες του µαζικού αδένα ακολουθούν οδούς αντίστοιχες µε τα αρτηριακά στελέχη. Μια οδός παροχέτευσης είναι η δια των προσθίων διατιτρώντων µεσοπλεύριων φλεβών προς την έσω µαστική φλέβα, µία άλλη οδός είναι αυτή που µε πολλαπλούς µικρούς 14

16 κλάδους καταλήγει στη µασχαλιαία φλέβα, ενώ η Τρίτη οδός είναι η δια των οπισθίων αναστοµωτικών κλάδων προς τις µεσοπλεύριες φλέβες, οι οποίες αναστοµώνονται µε τις σπονδυλικές φλέβες και καταλήγουν στην άζυγο φλέβα. Το γεγονός αυτό θεωρείται ότι αποτελεί την ερµηνεία της εµφανίσεως µεταστάσεων στα σώµατα των σπονδύλων ή και στα λαγόνια. (www.medlook.gr ). Κατά µήκος των αρτηριών και φλεβών του µαστού πορεύεται ένα πλούσιο λεµφικό πλέγµα, το οποίο παροχετεύει το δέρµα και τον αδενικό ιστό του µαστού προς δύο κυρίως κατευθύνσεις, προς τα µασχαλιαία και τα έσω µαστικά λεµφογάγγλια. Η εξωτερική λεµφική οδός απάγει το 75% της λέµφου από τη θηλή και το έξω τµήµα του µαστού προς τη µασχάλη, και η εσωτερική οδός αποχετεύει κυρίως τη λέµφο από το εν των βάθει και έσω τµήµα του µαστού προς τα έσω µαστικά γάγγλια. Υπάρχουν περίπου 53 λεµφογάγγλια στη µασχαλιαία κοιλότητα, τα οποία διακρίνονται τοπογραφικά σε κεντρικά, υποπλάτια, υποκλείδια, παραµαστικά και υποµαστικά. Αυτά τα λεµφογάγγλια διαιρούνται για πρακτικούς λόγους σε τρία επίπεδα. Στο πρώτο επίπεδο περιλαµβάνεται ο ιστός κάτω και πλάγια του κάτω χείλους του ελάσσονα µυ, στο δεύτερο επίπεδο ο ιστός αµέσως κάτω και πίσω από τον ελάσσονα θωρακικό µυ και στο τρίτο επίπεδο, ο ιστός πάνω και µέσα από τον ελάσσονα θωρακικό µυ. Αξιοσηµείωτο είναι, πως η πρόγνωση στο καρκίνο του µαστού έχει άµεση σχέση µε το επίπεδο των κατειληµµένων λεµφογαγγλίων. Η νεύρωση του µαστού πραγµατοποιείται από το µεσοπλευροβραχιόνιο νεύρο, το θωρακορραχιαίο και το µακρύ θωρακικό, καθώς επίσης και από το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα. Μάλιστα, οι αισθητικές ίνες του πόνου πορεύονται µε το µεσοπλεύριο νεύρο και αναστοµώνονται µε την αυχενική ρίζα και το βραχιόνιο πλέγµα, ώστε ο πόνος από της παθήσεις του µαστού να επεκτείνεται προς τον τράχηλο, τη µασχάλη, τον ώµο, την έσω επιφάνεια του άνω άκρου ή και σε ολόκληρο το τοίχωµα του ηµιθωρακίου. Όγκοι που πιθανόν εντοπίζονται µόνο στο παρέγχυµα, το οποίο στερείται αισθητικές ίνες του πόνου, είναι ανώδυνοι. (Παπανικολάου, 1994). 15

17 Έµµηνος ρύση και µαστός Αρχίζοντας από την όγδοη ηµέρα του καταµήνιου κύκλου, ο γυναικείος µαστός αυξάνει βαθµιαία σε µέγεθος, ενώ ο όγκος του πριν την εµµηνορρυσία µπορεί να αυξηθεί ως 50%, µε αποτέλεσµα να εµφανίζει τάση και πιθανώς ευαισθησία. Η αύξηση αυτή του µεγέθους του µαστού οφείλεται σε οίδηµα µεταξύ των λοβίων, αγγειακή συµφόρηση και αύξηση του παρεγχύµατος µε εµφάνιση νέων λοβίων, τα οποία κατά την εµµηνορρυσία υποστρέφονται και υφίστανται ίνωση. Με τη εµφάνιση της εµµήνου ρύσεως τόσο η αγγειακή συµφόρηση όσο και το οίδηµα αρχίζουν να υποχωρούν και ο µαστός επανέρχεται στο µικρότερο µέγεθός του κατά την όγδοη µε δέκατη ηµέρα του κύκλου, χρονική περίοδος άριστη για την εξέταση του µαστού. Στην έφηβη κοπέλα και οι δύο µαστοί συνήθως αναπτύσσονται µε τον ίδιο ρυθµό. Μερικές φορές όµως, µπορεί να υπάρξει ασύγχρονη ανάπτυξη, µε αποτέλεσµα την ασυµµετρία. Η διαφορά αυτή στο µέγεθος των µαστών συνήθως επανορθώνεται µε το χρόνο και γι αυτό κρίνεται απαραίτητη η αναµονή αυτών των ασθενών µέχρι το πέρας της εφηβείας (www.medlook.gr). Κύηση Γαλουχία και µαστός Kατά την εγκυµοσύνη, παρατηρείται µεγάλη διαφοροποίηση του µαστού. Ταυτόχρονα µε την κύηση αρχίζει η αύξηση του µεγέθους των µαστών, που µπορεί να φθάσει στο διπλάσιο ή τριπλάσιο από του φυσιολογικού. Η θηλή και η θηλαία άλως στην εγκυµοσύνη παρουσιάζουν υπέρχρωση, ενώ σχηµατίζεται και η δευτερεύουσα άλως, που αποτελεί δακτύλιο, ο οποίος περιβάλλει την άλω και έχει χρώµα ενδιάµεσο µεταξύ του δικού της και εκείνου της επιδερµίδας. Κατά τη γαλουχία τα κύτταρα των αδενοκυψελών του µαστού γίνονται κυλινδρικά και προσλαµβάνουν εµφάνιση εξωτερικών κυττάρων. Λιπίδια, υδατάνθρακες και πρωτεϊνούχα προϊόντα των κυττάρων αυτών εναποτίθενται στον αυλό των αδενοκυψελών, απ όπου 16

18 µεταφέρονται στους µεγαλύτερους πόρους, για να καταλήξουν τελικά στους γαλακτοφόρους πόρους και κόλπους. Η µεταφορά αυτή επιτυγχάνεται µε σύσπαση των µυοεπιθηλιακών κυττάρων. Το ερέθισµα για τη σύσπαση αποτελεί ο θηλασµός του βρέφους. Το φαινόµενο της γαλουχίας ελέγχεται από πλήθος ορµονών, όπως η προγεστερόνη, τα οιστρογόνα, η προλακτίνη, το πλακουντιακό γαλακτογόνο και η κορτιζόνη. Τα οιστρογόνα από µόνα τους δε φαίνεται να παίζουν τόσο σηµαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του µαστού. Αντίθετα, η προγεστερόνη διεγείρει την ανάπτυξη των κυψελών του µαστού ενώ αναστέλλει την εκκριτική τους λειτουργία. Αυτό το επιτυγχάνει µπλοκάροντας την τελικά διαφοροποίηση τους, η οποία αργότερα προάγεται από την προλακτίνη. Η τελευταία, της οποίας η δράση ενισχύεται από την κορτιζόνη, θεωρείται απαραίτητη ορµόνη για την παραγωγή γάλακτος. Μετά τη διακοπή της γαλουχίας, ο µαστός επανέρχεται στην αρχική κατάσταση ηρεµίας µε ανάπτυξη ινώδους ιστού µεταξύ των λοβίων και απώλεια της ελαστικότητας του υπάρχοντος συνδετικού ιστού (www.medlook.gr). Εµµηνόπαυση και µαστός Μετά την εµµηνόπαυση ο µαζικός αδένας προοδευτικά ατροφεί. Τα αδενικά λοβία εµφανίζονται και παραµένουν µόνο ελάχιστα, ατροφικά, καθώς και οι µεγαλύτεροι από τους εκφορητικούς πόρους. Καθώς το αδενικό στοιχείο υποχωρεί, ο λιπώδης ιστός αναπτύσσεται, µε αποτέλεσµα ο µαστός να διατηρεί το εξωτερικό σφαιρικό του περίγραµµα. Στις πολύ αδύνατες γυναίκες, όµως, οι µαστοί εµφανίζονται πλαδαροί εξαιτίας αυτής ακριβώς της µείωσης του αδενικού στοιχείου (Πινακίδης Μπούτης, 1993). 17

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Παθολογική ανατοµία Στους ζωντανούς οργανισµούς συµβαίνουν συχνά καθηµερινά βιολογικά φαινόµενα, τα οποία έχουν συµβάλλει και συνεχίζουν να συµβάλλουν στην εξέλιξη αυτών. Ανάµεσα σε αυτά τα φαινόµενα εντάσσεται και ο καρκίνος. Είναι αποδεκτό πως η ζωή δεν είναι στατικό φαινόµενο, αλλά εξελίσσεται διαρκώς, και σε αυτήν την εξέλιξη µετέχουν όλοι οι οργανισµοί, από τους απλούστερους µονοκύτταρους µέχρι τον άνθρωπο. Άλλωστε, η εξέλιξη είναι µια διαδικασία που έχει επιτρέψει στους οργανισµούς να φθάσουν σε τέτοιο σηµείο ισορροπίας µε το περιβάλλον τους, και συνεπώς, να µπορούν να επιβιώνουν µέσα σε αυτό. Η πρώτη ύλη της εξέλιξης είναι οι µεταλλάξεις, οι οποίες άλλοτε είναι ωφέλιµες και άλλοτε βλαβερές για τους φορείς τους, επειδή συµπεριφέρονται ουδέτερα συµβαίνουν απλά και τυχαία και δηµιουργούν προϋποθέσεις για επιβίωση ή εξαφάνιση, καθώς δεν έχουν συγκεκριµένους στόχους. Μέσα στα πλαίσια της εξέλιξης, τα περισσότερα κύτταρα των ζωντανών οργανισµών διαφοροποιούνται και αναπροσαρµόζονται στις εκάστοτε συνθήκες. Αυτό σηµαίνει ότι έχουν µία συγκεκριµένη µορφολογία και λειτουργία, και έτσι εντάσσονται στο σύνολο του οργανισµού. Μία από τις χαρακτηριστικές ιδιότητες των διαφοροποιηµένων κυττάρων είναι ότι έχουν χάσει την ικανότητα πολλαπλασιασµού, έτσι ώστε η αντικατάσταση των γηρασµένων κυττάρων να γίνεται µε πολλαπλασιασµό των µη διαφοροποιηµένων προγονικών τους κυττάρων, των αρχέγονων (stem cells). Αυτά τα αρχέγονα κύτταρα, δεν είναι τυχαίο, πως αποτελούν την αφετηρία για τους περισσότερους καρκίνους. Σύγχρονες απόψεις υποστηρίζουν ότι ο κάθε καρκίνος εξελίσσεται και αναπτύσσεται από ένα και µοναδικό κύτταρο. Πρόκειται για την 18

20 επονοµαζόµενη «µονοκλωνική» θεωρία του καρκίνου. Σύµφωνα µε αυτή ο καρκίνος ξεκινά από την κακοήθη εξαλλαγή ενός κυττάρου, που πολλαπλασιαζόµενο δίνει έναν κακοήθη κυτταρικό κλώνο. Τα κύτταρα του κλώνου µπορεί να εµφανίζουν τις ίδιες βιολογικές ιδιότητες µε το µητρικό τους,αλλά µπορεί και να αποκτούν νέες ιδιότητες, δηλαδή να παρουσιάζουν «ετερογένεια». Η ετερογένεια είναι υπεύθυνη για τη γενετικά αστάθεια του καρκινικού κυττάρου, µε αποτέλεσµα αυτό να γίνεται πολύ συχνά στόχος νέων µεταλλάξεων και διαφοροποιήσεων. Ωστόσο, διατηρεί αρκετά από τα αρχικά χαρακτηριστικά του, ώστε να είναι δυνατή η αναγνώριση της ιστικής του προέλευσης. Μία άλλη, και ίσως η πιο σηµαντική ιδιότητα του µεταλλαγµένου κυττάρου, είναι η ικανότητά του να κάνει µεταστάσεις, κάτι που δε συµβαίνει µε το φυσιολογικό. Η ικανότητα του αυτή οφείλεται σε ατυπίες των δοµικών µορίων του κυτταροσκελετού, καθώς επίσης και των ειδικών πρωτεϊνών της κυτταρικής επιφάνειας, όπως οι φιµπρονεκτίνες, µέσω των οποίων τα κύτταρα συνδέονται στερεά µε τα γειτονικά τους και µε το υπόστρωµα. Σε αυτές ακριβώς τις ατυπίες οφείλεται ένα ακόµη χαρακτηριστικό γνώρισµα των καρκινικών κυττάρων, η απουσία της ιδιότητας της αναστολής εξ επαφής, που ευνοεί τη µετανάστευση αυτών. Η διαταραχή της ισορροπίας µεταξύ του φαινότυπου και του γονότυπου, που προκαλεί τη µετάλλαξη του φυσιολογικού κυττάρου σε καρκινικό, προσδίδει σε αυτό αρκετά διαφορετική βιοχηµική προσωπικότητα (profile).αυτή εκδηλώνεται µε τη βιοσύνθεση δοµικών (κυτταροσκελετός) και λειτουργικών (ένζυµα) πρωτεϊνών, διαφορετικών στην πρωτοπαγή τους δοµή από τις αντίστοιχες του φυσιολογικού κυττάρου. Επίσης, η κλινική εµπειρία από τον αγώνα εναντίον του καρκίνου αλλά και πειραµατικά δεδοµένα από καλλιέργειες σειρών καρκινικών κυττάρων, δείχνουν ότι το καρκινικό κύτταρο λόγω της γενετικής του αστάθειας αποκτά όλο και αυξανόµενη ανθεκτικότητα απέναντι στα αντικαρκινικά φάρµακα. Παρόµοια συµπεριφορά, άλλωστε, αναπτύσσουν τα µικρόβια στα αντιβιοτικά φάρµακα, αυξάνοντας την ανθεκτικότητα τους. Παρόλο που τα δύο αυτά φαινόµενα δεν είναι όµοια, εντούτοις καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσµα : δυσχεραίνουν την 19

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. "ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014"

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014 Λειτουργίες μαστού Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος Στάδια Ανάπτυξης Μαστού εφηβεία ενήλικη εγκυμοσύνη γαλουχία απογαλακτισμός λόβια Θηλαία άλω Θηλή λίπος Γαλακτοφόροι πόροι Μυοεπιθηλιακά κύτταρα (ωκυτοκίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες)

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες) ΡΑΧΗ Ι. Γενικά Α. Η ράχη αποτελείται από την οπίσθια επιφάνεια του σώµατος 1. Αποτελεί µυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορµού 2. Οστικά στοιχεία α. Σπόνδυλοι β. Κεντρικά τµήµατα των πλευρών γ. Άνω επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΜΑΝΑΤΙΔΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Όρια της κοιλιάς Άνω: Πλευρικό τόξο 7-12 Ξιφοειδής απόφυση: επίπεδο 10ου πλευρικού χόνδρου = Ο3 Κάτω : Ηβικά οστά και λαγόνια ακρολοφία:

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα Βουβωνική Χώρα Ι. Βουβωνικός Χώρα Α. Βουβωνικός Σύνδεσµος (του Poupart) Δεν είναι πραγµατικός σύνδεσµος Είναι η αναδίπλωση προς τα έσω του ελευθέρου κάτω χείλους του έξω λοξού µυός από την εκφυσή του από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015

Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Σχολή Επιστημών Υγείας ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015 Γιώργος Κύργιας Ογκολόγος Ακτινοθεραπευτής Αναπλ. Καθηγητής Ακτινοθεραπείας ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΑΣΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ανάπτυξη ήπατος Ηπατικό εκκόλπωμα: προσεκβολή της ενδοδερματικής επένδυσης του προσθίου εντέρου ανάπτυξη ηπατικών δοκίδων και καταβολών του συστήματος χοληφόρων

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ << H ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Σ>>. ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: Α.Ε.Μ. 391 ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ

ΣΧΟΛΗ << H ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Σ>>. ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: Α.Ε.Μ. 391 ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Θέμα πτυχιακής εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΠΙΝΘΗΡΟΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΤC99m-TETROFOSMIN Γεωργοσοπούλου Μ, Λύρα Σ, Χατζηλύρα Π Γεωργούντζος Β, Παππάς, Μανδάλου Α, Τσουρούλας Μ, Στριγγάρης Κ, Βλάχος Λ Εργ. Ακτινολογίας Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτική μαστογραφία

Ανιχνευτική μαστογραφία ια περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Πρόγραμμα του Κεμπέκ για την Ανίχνευση του Καρκίνου του Μαστού ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΟΝΤΡΕΑΛ Γραμμή πληροφοριών: 514 528-2424 Ανιχνευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη.

Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη. KΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Όγκοι - Γυναικολογικός Καρκίνος Με τον όρο καρκίνο περιγράφονται ομάδες νοσημάτων που η αιτία τους βρίσκεται σε κυτταρικό επίπεδο. Ο όρος αναφέρεται σε υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΣΕ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Δουλκερίδου Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη αιτία διεθνώς, θανάτων από κακοήθη νόσο. Ο λόγος είναι ότι οι πολύποδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠ.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠ. ΦΑΧΑΝΤΙΔΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2010-2011 Αριθμ. 2709 Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΥΣΤΕΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του ώμου; Η άρθρωση του ώμου σχηματίζεται από την σύνδεση τριών οστών: του βραχιονίου, της ωμοπλάτης και της κλείδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική διερεύνηση του πλευριτικού και μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας κτηνίατρος - ιατρός Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος Ευρωπαϊκού Κολεγίου

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Δημήτρης Λ. Αβραμόπουλος

Πρόλογος. Δημήτρης Λ. Αβραμόπουλος Δημήτρης Λ. Αβραμόπουλος Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Πρόλογος ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Η πρόληψη αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του στρατηγικού μας σχεδιασμού για την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Παρουσίαση περιστατικού Ονόµατα: Α.Γιακαµόζης, Β.Βουτσάς, Θ.Λαζαρίδης,, Β.Ράντου, Π.Κοντού, Α.Ιωαννίδου, Ι Φρανσές, Μ.Μπιτζάνη ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα