Μητρικός θηλασμός Γιώργος Λιόσης Νοσοκομείο -Μαιευτήριο. Ελενα Ε Βενιζέλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μητρικός θηλασμός Γιώργος Λιόσης Νοσοκομείο -Μαιευτήριο. Ελενα Ε Βενιζέλου"

Transcript

1 ζ Μητρικός θηλασμός Γιώργος Λιόσης Νοσοκομείο -Μαιευτήριο Ελενα Ε Βενιζέλου

2 Το νεογνό χρειάζεται τρία πράγματα: γάλα από το μαστό της μητέρας του ζεστασιά στην αγκαλιά της ασφάλεια σιγουριά από την παρουσία της

3 ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΚΑΘΕ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΟΥ ΧΡΕΟΣ ΚΑΘΕ ΜΗΤΕΡΑΣ Το μητρικό γάλα είναι ειδικό για το είδος Είναι συμβατό με > 50% του γενετικού υλικού του νεογνού

4 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Ισχυρότερος ψυχικός δεσμός μητέρας παιδιού Αίσθημα τέρψης και ικανοποίησης Καλύτερη διαμόρφωση προσωπικότητας Υψηλότερο IQ Μείωση κινδύνου για σύνδρομο αιφνιδίου νεογνικού θανάτου

5 Πλεονεκτήματα του μητρικού θηλασμού Λοιμώξεις Μειωμένα ποσοστά λοιμώξεων όπως Μηνιγγίτιδα βακτηριαμία Διάρροια Λοιμώξεις αναπνευστικού Νεκρωτική εντεροκολίτις Οξεία μέση ωτίτης Ουρολοιμώξεις Σημαντική μείωση του παιδικού καρκίνου Λέμφωμα Λευχαιμία Νόσος Hodgkin

6 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΝΑΝΤΙ ΧΡΟΝΙΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (Crohn) Ελκώδης κολίτις Κοιλιοκάκη Σακχαρώδης διαβήτης Παχυσαρκία (ΜΘ X 3-53 μήνες: 13% vs 35%) Παιδικός καρκίνος Shu XO. Int J Epidemiol 1995; 24:27-34 Davis MK. Int J Cancer Suppl 1998;11:29-33

7 Κάνει καλό στη σιλουέτα. Η παραγωγή του μητρικού γάλακτος από τον οργανισμό της μητέρας βοηθά στην κατανάλωση του επιπλέον λίπους που έχει συγκεντρωθεί στο σώμα κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης. Είναι ένας φυσικός τρόπος αντισύλληψης. Ο Μητρικός Θηλασμός παρέχει γάλα άμεσα στην σωστή θερμοκρασία και χωρίς τη διαδικασία προετοιμασίας και αποστείρωσης. Μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου Προστατεύει τη μητέρα από την οστεοπόρωση. Προστατεύει τη μητέρα από τον καρκίνο του μαστού Προαγωγή της ψυχικής υγείας της μητέρας στη περίοδο της γαλουχίας Ευκολία στη σίτιση στις εξόδους με το παιδί Οικονομία

8 Το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας για τον μητρικό θηλασμό

9 1989 Γενική συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών Τα μέλη κράτη ανέλαβαν την υποχρέωση να δημιουργήσουν συνθήκες κατάλληλες ώστε όλα τα μέλη της κοινωνίας και ιδιαίτερα οι γονείς να ενημερώνονται και εκπαιδεύονται για το μητρικό θηλασμό

10 Ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας των Υποκατάστατων του Μητρικού Γάλακτος WHO - UNICEF Υιοθετήθηκε το 1981 από την Παγκόσμια Διάσκεψη Υγείας Επικυρώνει το δικαίωμα κάθε παιδιού, κάθε εγκύου και θηλάζουσας γυναίκας να τρέφεται επαρκώς με αποτέλεσμα την διατήρηση της υγείας Αναγνωρίζει ότι το πρόβλημα της κακής διατροφής των νεογνών είναι μέρος του μεγαλύτερου προβλήματος έλλειψης εκπαίδευσης, φτώχειας και κοινωνικής αδικίας

11 Άρθρο 2 ο : τα υποκατάστατα του μητρικού θηλασμού Τι θεωρείται υποκατάστατο μητρικού γάλακτος. Τροποποιημένα γάλατα νεογνών. Άλλα παράγωγα γάλακτος, τρόφιμα και επιδόρπια που συμπεριλαμβάνουν συμπληρωματικές τροφές που δίνονται με το μπουκάλι, τροφές που αντικαθιστούν μερικά ή ολικά τον θηλασμό Οι φιάλες και οι θηλές Ο κώδικας αναφέρεται: στην ποιότητα των παραπάνω προϊόντων στην επάρκειά τους και στις πληροφορίες για την χρήση τους.

12 Διακήρυξη Innocenti UNICEF Π.Ο.Υ Ολες οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ορίσουν Εθνική Επιτροπή Θηλασμού Να εφαρμόζονται σε όλα τα μαιευτήρια τα 10 βήματα για επιτυχή θηλασμό Να θεσπιστεί ευεργετική νομοθεσία για τις μητέρες που θηλάζουν Να δημιουργηθούν συνθήκες ώστε η νομοθεσία να εφαρμόζεται

13 Ο. Baby Friendly Hospital Π.Ο.Υ UNICEF 1992 Aαπαραίτητη προϋπόθεση Η εφαρμογή των 10 βημάτων Τήρηση των άρθρων του διεθνούς κώδικα εμπορίας υποκατάστατων μητρικού γάλακτος

14 WABA UNICEF- WHO 1993 πρωτοβουλία για το φιλικό χώρο εργασίας για τη θηλάζουσα μητέρα Mother Friendly Work Place Initiative

15 Το ιδανικότερο ξεκίνημα της ζωής είναι ο αποκλειστικός μητρικός θηλασμός για τα βρέφη τους πρώτους 6 μήνες της ζωής. Και στη συνέχεια βρεφικός θηλασμός μαζί με το νερό και τις τροφές και μετά το 2 ο χρόνο ζωής. (WHO, WHO, FAO, UNICEF)

16 Φιλικό στο θηλασμό Νοσοκομείο 10 βήματα για τον επιτυχή μητρικό θηλασμό Π.Ο.Υ UNICEF Να υπάρχει γραπτή πολιτική και η πολιτική αυτή να ακολουθείται από όλους τους φορείς του μαιευτηρίου που ασχολούνται με τη φροντίδα του νεογέννητου. 2. Οι φορείς να εκπαιδεύονται ώστε να γίνουν ικανοί να εφαρμόσουν την πολιτική αυτή. 3. Να ενημερώνονται όλες οι μητέρες για τα πλεονεκτήματα του μητρικού θηλασμού. 4. Ο θηλασμός να αρχίζει το πρώτο ημίωρο μετά τον τοκετό με τη βοήθεια εκπαιδευμένου προσωπικού. 5. Οι μητέρες να εκπαιδεύονται στην τέχνη του θηλασμού. Σε περίπτωση πρόωρου τοκετού και αναγκαστικού αποχωρισμού από το παιδί τους οι μητέρες να εκπαιδεύονται στη διατήρηση της γαλουχίας.

17 Bήμα 6 Στο νεογέννητο δίδεται μόνο μητρικό γάλα ούτε υγρά,ούτε συμπλήρωμα εκτός εάν υπάρχει ειδικός ιατρικός λόγος

18 Βήμα 7 ROOMING-IN Πρέπει να αρχίζει το λιγότερο μία ώρα μετά τον τοκετό Διευκολύνει τον ψυχικό δεσμό και την συναισθηματική επαφή μητέρας παιδιού (bonding) ανεξάρτητα από τον τρόπο σίτισης Μειώνει το ποσοστό παραμέλησης, κακοποίησης, εγκατάλειψης Προάγει την αισθητηριακή και συναισθηματική ωρίμανση του παιδιού Διευκολύνει τον αποκλειστικό ΜΘ Βοηθά τη γρήγορη παραγωγή του μητρικού γάλακτος Βοηθά στην εγκατάσταση και διατήρηση του ΜΘ

19 ROOMING-IN Μειώνει τον κίνδυνο περιγεννητικών λοιμώξεων σε αντίθεση με το κλειστό περιβάλλον του θαλάμου βρεφών όπου σοβαρές επιδημίες μπορούν να συμβούν (W.H.O. 1989) Η σωματική επαφή μητέρας παιδιού ευνοεί τη δημιουργία αποικιών μικροοργανισμών στο δέρμα και το ΓΕΣ του νεογνού, ίδιων με της μητέρας Δεν είναι παθογόνα γιατί τα αντίστοιχα αντισώματα περνούν μέσω του ΜΓ στο παιδί Χρειάζεται λιγότερο εξοπλισμό και προσωπικό Μειώνει το κόστος

20 Βήμα 8ο : ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΟΣ «Δεν υπάρχει περιορισμός στη συχνότητα και διάρκεια των γευμάτων θηλασμού. Τα νεογνά θηλάζουν όσο συχνά θέλουν ή πεινούν και για όση ώρα θέλουν. Οι μητέρες θα πρέπει να ξυπνούν τα παιδιά τους όταν κοιμούνται πολλές ώρες ή όταν το στήθος παρουσιάζει υπερφόρτωση» WHO/UNICEF 1992

21 ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΟΣ Η μητέρα ανταποκρίνεται σε πρώιμα σημάδια πείνας: Κινήσεις και ήχοι θηλασμού Γρήγορες κινήσεις οφθαλμού Χέρια στο στόμα Ανησυχία Απαλά γουργουρίσματα Ο θηλασμός είναι πιο εύκολος όταν το νεογνό είναι ήρεμο Το κλάμα είναι ένδειξη προχωρημένης πείνας και εκνευρισμού και εμποδίζει την επιτυχία του θηλασμού

22 Βήμα 9ο : Να μην χορηγούνται πιπίλες, τεχνητές θηλές ή άλλα υγρά στα νεογνά που θηλάζουν Είναι δύσκολος ο διαχωρισμός Του τρόπου χορήγησης (biberon) Από το περιεχόμενο (γάλα φόρμουλας ή άλλα υγρά)

23 ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΟΣ Ταχύτερη εγκατάσταση επαρκούς ροής γάλακτος Μεγαλύτερος όγκος γάλακτος την 3 η ημέρα Ταχύτερη δίοδος μηκωνίου Μικρότερη απώλεια βάρους Ταχύτερη ανάκτηση του ΒΓ Λιγότερος ίκτερος Σταθερά επίπεδα γλυκόζης Μικρότερη υπερφόρτωση μαστών Μεγαλύτερη διάρκεια θηλασμού

24 ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΟΣ Είναι εφικτός μόνο σε rooming-in Το νεογνό θηλάζει τουλάχιστον 8 φορές ημερησίως: συχνότης θηλασμού κάθε 1-3h Οι πληγωμένες θηλές δεν οφείλονται στη διάρκεια ή τη συχνότητα αλλά στην κακή τεχνική του θηλασμού Η ελάττωση της διάρκειας του γεύματος μειώνει το προσλαμβανόμενο hind milk (πλούσιο σε θερμίδες, λιπαρά, λιποδιαλυτές βιταμίνες)

25 Με την άμεση επαφή του μωρού και τη γρήγορη έναρξη του μητρικού θηλασμού: Αυξάνεται η διάρκεια και η αποτελεσματικότητα του θηλασμού. Γίνεται αποικισμός του νεογνού με μητρικούς οργανισμούς. Το πύαρ παρέχει την πρώτη ανοσοποίηση του βρέφους. Αυξάνεται η θερμοκρασία του βρέφους και τα επίπεδα της γλυκόζης στα 90 λεπτά. Αυξάνεται η εγρήγορση της μητέρας και μειώνονται οι αιμορραγίες. Βελτιώνεται η μητρική συμπεριφορά και το δέσιμο μητέρας και παιδιού.

26 Η χρήση πιπίλας ή θηλής biberon παρεμβαίνει στη διαδικασία μάθησης του θηλασμού Δυσκολίες σύλληψης μαστού μετά χρήση πιπίλας Μηχανικές και δυναμικές διαφορές Τοποθέτηση της γλώσσας Άνοιγμα στόματος και χειλιών Εναλλακτική μέθοδος σίτισης: το φλιτζάνι

27 O θάλαμος βρεφών Περισσότερο προσωπικό Περισσότερος θόρυβος και φως τη νύχτα Μεγαλύτερος αριθμός επεισοδίων νεογνικού κλάματος Μικρότερη ανταπόκριση του νοσηλευτικού προσωπικού στο κλάμα σε σχέση με τη μητέρα Εμποδίζει την πρώιμη σχέση μητέρας παιδιού Λιγότερη αυτοεκτίμηση και σιγουριά της μητέρας Αύξηση του κινδύνου λοιμώξεων και επιδημιών διάρροιας και σταφυλοκοκκικής νόσου Περισσότερα είδη παθογόνων και ανθεκτικών μικροβίων Το ξένο γάλα δεν περιέχει έτοιμα αντισώματα

28 Βημα 7 Ο : ROOMING-IN ΤΟ ΝΕΟΓΝΟ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΔΙΠΛΑ ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ 24 ΩΡΕΣ ΤΟ 24ωρο Ο αποχωρισμός μητέρας νεογνού αποτελεί Ιατρική πλάνη του δυτικού πολιτισμού Μεταβάλλει την παραδοσιακή σχέση μητέρας-παιδιού

29 Επιπτώσεις σίτισης με Biberon Παράταση εκπνοής Μείωση συχνότητας αναπνοών και κορεσμού Πτώση διαδερμικού κορεσμού σε πρόωρα Τερηδόνα νεογιλών από biberon Ανώμαλη σύγκλιση των δοντιών (μειωμένη δραστηριότητα μασητήρων?) Μυκητιασική στοματίτιδα Αύξηση ΟΜΩ και ΧΜΩ (δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας?, ΓΟΠ?)

30 Απαραίτητες αρχές επιτυχίας Μητρικού Θηλασμού Θηλασμός αμέσως μετά τον τοκετό Σωστή θέση και στάση θηλασμού Άμεση και συνεχής επαφή μητέρας-παιδιού Αποκλειστικός θηλασμός Ρύθμιση της διάρκειας και της συχνότητας του θηλασμού από το παιδί Αποφυγή πιπίλας, biberon, άλλων υγρών

31 ΕΛΕΝΑ Ε ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ Παρέχεται σχέδιο δράσης προσιτό σε όλο το προσωπικό Βοηθά να εγκατασταθεί συστηματική φροντίδα για τις μητέρες και τα μωρά Η ύπαρξη της πολιτικής αυξάνει την πιθανότητα έναρξης και την διάρκεια του μητρικού θηλασμού(1) Ακατάλληλες πολιτικές εμποδίζουν τον θηλασμό (2) 1. Broadfoot M, Britten J, Tappin DM, MacKenzie JM. The Baby Friendly Hospital Initiative and breast feeding rates in Scotland. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed Mar;90(2):F Reiff MI, Essock-Vitale SM (1985) Hospital influences on early infant-feeding feeding practices. Pediatrics, 76:

32 Προβλήματα της μητέρας κατά την λοχεία που μπορούν να επηρεάσουν τον μητρικό θηλασμό Προβλήματα του μαστού Ψυχολογικές διαταραχές κατά τη λοχεία Αντισύλληψη κατά την γαλουχία

33 Προβλήματα μαστών Υπερφόρτωση μαστών (συμφόρηση) Διάταση γαλακτοφόρων πόρων Μαστίτιδα Απόστημα μαστού

34 Υπερφόρτωση μαστών Φυσιολογική κατάσταση χαρακτηριζόμενη από Επώδυνη διόγκωση των μαστών που σχετίζεται με απότομη αύξηση του όγκου του γάλακτος συμφόρηση λεμφαγγειακή και αγγειακή διάμεσο οίδημα Εμφάνιση κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων εβδομάδων της λοχείας

35 Μηχανισμός υπερφόρτωσης 1 Υπερδιάταση των κυψελών Επιπέδωση των εκκριτικών κυττάρων Απόφραξη μερική ή πλήρης των τριχοειδών που περιβάλουν τα κύτταρα της κυψέλης Ελάττωση της ροής του αίματος στα τριχοειδή που είναι πλούσιο σε οκυτοκίνη Διαρροή υγρών στον περιβάλλοντα ιστικό χώρο Ένας φαύλος κύκλος συμφόρησης, οιδήματος, πτωχής ροής, συμφόρησης αρχίζει

36 Μηχανισμός υπερφόρτωσης 2 Η πίεση και η συμφόρηση αποφράσει την λεμφική ροή των μαστών μαστίτιδα (φλεγμονή και λοίμωξη) Η πρωτεΐνη που καλείται παλίνδρομος αναστολέας της γαλουχίας (feedback inhibitor of lactation, FIL) συγκεντρώνεται στο μαζικό αδένα με τη στάση μειώνει την παραγωγή γάλακτος. Η συγκέντρωση του γάλακτος και η επακόλουθη συμφόρηση πυροδοτούν απόπτωση του κυψελιδικού επιθηλίου παύση της παραγωγής του γάλατος.

37 Προληπτικά μέτρα Συχνοί θηλασμοί αμέσως μετά την γέννηση θηλασμός όσες φορές ζητάει το μωρό απεριόριστος χρόνος θηλασμού Το νεογνό πρέπει να αφήσει μόνο του το στήθος πριν του προφερθεί το άλλο σωστές τεχνικές θηλασμού

38 Αντιμετώπιση Θερμά επιθέματα. Μάλαξη της άλω πριν το θηλασμό Κρύα επιθέματα Η εφαρμογή κρύου ενεργοποιεί ένα κύκλο αγγεισύσπασης κατά τα πρώτα 9-16 λεπτά όταν η ροή αίματος μειώνεται, το τοπικό οίδημα ελαττώνεται και η απορροή της λέμφου αυξάνει. Αυτή η κατάσταση ακολουθείται από αγγειοδιαστολή ιστών στο βάθος που διαρκεί 4-6 λεπτά η οποία προλαμβάνει τη θερμική βλάβη Υπέρηχοι Θεραπεία με παροχέτευση της λέμφου Εξαγωγή του γάλακτος Η αποφυγή της εξαγωγής του γάλακτος για να μην αυξηθεί η παραγωγή είναι λάθος

39 Μαστίτιδα Συχνή επιπλοκή της γαλουχίας αλλά μπορεί να προληφθεί. Εμφανίζεται συνήθως τις πρώτες τρείς εβδομάδες της λοχείας ή σε απότομη διακοπή του θηλασμού και γενικά σε κακή τεχνική θηλασμού.

40 Ψυχολογικές διαταραχές 0,15 Ψύχωση της λοχείας Κατάθλιψη μετά τον τοκετό 10-15% (Baby blues)οι μαύρες 50-80%

41 Ψυχολογικά προβλήματα baby blues Οι μαύρες της Συναισθηματικές διαταραχές συμβαίνουν στο % των γυναικών μέσα σε λίγες ώρες μετά τον τοκετό Η γρήγορη πτώση της προγεστερόνης και των οιστρογόνων ενοχοποιούνται συνήθως σαν αιτίες Είναι μια μεταβατική κατάσταση που διαρκεί από λίγες ώρες έως λίγες ημέρες και χαρακτηρίζεται από Καταβολή αϋπνία κατάθλιψη ανησυχία σύγχυση και εξωπραγματική αίσθηση Δεν υπάρχει ανάγκη θεραπείας και η επιβεβαίωση ότι είναι φυσιολογική κατάσταση και η λίγο παραπάνω φροντίδα και τρυφερότητα είναι αρκετές

42 Ψύχωση της λοχείας Είναι ψυχιατρική επείγουσα κατάσταση που εμφανίζεται περίπου σε 0,1% των λεχωίδων Τυπικά εμφανίζεται μέσα στην πρώτη εβδομάδα από τον τοκετό και περιλαμβάνει: παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις, κατάθλιψη, ενοχές, σύγχυση, αδυναμία λήψης αποφάσεων και περιόδους αλαζονείας Υπάρχει μικρός αλλά πραγματικός κίνδυνος αυτοκτονίας και ή βρεφοκτονίας Θεραπεία εισαγωγή σε ψυχιατρικό τμήμα

43 Κατάθλιψη και θηλασμός Η ικανότητα να θηλάσει ίσως ενισχύσει την σκέψη ότι ο ρόλος της είναι σημαντικός ενδυναμώνοντας έτσι την αίσθηση επάρκειας της μητέρας Όμως για μερικές καταθλιπτικές μητέρες η αυξανόμενη εξάρτηση του μωρού και ο φόβος της μήπως αποτύχει να θηλάσει, ίσως ενισχύσει την καταθλιπτική της κατάσταση.

44 Κατάθλιψη μετά τη γέννηση Συχνότητα 10-15% 15% και συνήθως συμβαίνει μέσα στους τρείς πρώτους μήνες αλλά μπορεί να εμφανισθεί μέχρι και τους 6 μήνες

45 Τυπικά συμπτώματα Ανήσυχη, καταθλιπτική, αγχώδης ή ευερέθιστη διάθεση Εξάντληση και απώλεια ενέργειας Διαταραχές ύπνου και όρεξης Διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης Αίσθηση ενοχής, ντροπής, θυμού, ανεπάρκειας, απελπισίας Σκέψεις αυτοκτονίας, σχέδια δράσης Απώλεια σεξουαλικής διάθεσης Ιδεοληπτικές σκέψεις και δραστηριότητες Φόβος να βγει από το σπίτι Υπερβολικοί φόβοι σχετικά με την ίδια, το νεογνό ή

46 Αντιμετώπιση Η διάγνωση και η κατάλληλη αντιμετώπιση είναι πολύ σημαντικά για αυτή την κατάσταση ώστε να μειωθεί η διάρκεια και να προληφθεί πιθανώς η επανεμφάνιση στο μέλλον. Πολλές μητέρες μένουν χωρίς θεραπεία γιατί κρύβουν την κατάσταση φοβούμενες τον κόσμο (τι θα πει) ή οι γιατροί δεν αναγνωρίζουν τα συμπτώματα. Η θεραπεία περιλαμβάνει ψυχολογικές παρεμβάσεις και μερικές φορές χρησιμοποιούνται αντιψυχωτικά φάρμακα.

47 Θηλασμός και αντικαταθλιπτικά Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά θεωρούνται ασφαλή όμως ο θηλασμός δεν πρέπει να γίνεται κατά τον χρόνο της μεγίστης συγκέντρωσης ώστε να μειώνεται η έκθεση του νεογνού. Υπάρχουν και νεώτερα αντικαταθλιπτικά αλλά χρήση τους πρέπει να γίνεται με πολύ προσοχή. Η χρήση των αντικαταθλιπτικών δεν είναι λόγος διακοπής της γαλουχίας

48 Για τον θηλασμό πρέπει να ληφθούν υπόψιν η επίδραση του στα αισθήματα επάρκειας της μητέρας, τα φάρμακα που παίρνει, και η ασφάλεια του νεογνού που είναι στη φροντίδα της. Έκθλιψη του γάλακτος για κάποιο διάστημα εφόσον είναι ένα οξύ επεισόδιο και μπορεί να θηλάσει όταν η κατάσταση της σταθεροποιηθεί

49 Αμυνα του οργανισμού και μητρικός θηλασμός

50

51 Placental Transfer of Immunoglobulines Από τον πλακούντα περνούν μόνον τα αντισώματα τύπου IgG. Ο FcRn υποδοχέας σην επιφάνεια της τροφοβλάστης συνδέεται με με το Fc τμήμα της IgG ανοσοσφαιρίνης. Η IgG (και ιδιαίτερα η IgG1 και η IgG3) περνά με μια διεργασία ενδοκύτωσης από την μητέρα στο αίμα του εμβρύου. Tο πέρασμα αρχίζει την nd εβδομάδα της ζωής αλλά κατά σε αυξημένες ποσότητες λαμβάνει χώρα την 30 th week. Οι ανοσοσφαιρίνες αυτές έχουν χρόνο ημίσειας ζωής περίπου 20 ημέρες

52 Λεμφοκύτταρα CD3+b,CD3+ CD4b CD3 CD8+b,CD3/ CD8+c CD19+b Τ-κύτταρα ΝΚ CD8 CD84/CD8

53 Άξονας μητέρας νεογνού στην παραγωγή IgA και κυττάρων Mητέρα Νεογνό Εντερικός βλεννογόνος κύτταρα του μαστού εντερικός βλενογόνος πνευμόνων βλενογόνος

54 OTI ΔΕΝ ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΛΑΚΟΥΝΤΑ ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΜΗΤΡΙΚΟ ΓΑΛΑ

55 Ο. Το μητρικό γάλα είναι η γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ του ανοσολογικού συστήματος Της μητέρας Και του νεογνού διδάσκει το ανοσολογικό σύστημα του νεογνού το τροποποιεί κατάλληλα ενεργοποιεί την μικροβιακή χλωρίδα

56 Στο τελειόμηνο νεογνό τα επίπεδα της IgM είναι πολύ μικρά. οι ποσότητες της IgG είναι στα επίπεδα της μητέρας ή ακόμα και 10 % υψηλότερα Τα επίπεδα IgA είναι πολύ χαμηλά η απουσιάζουν τελείως Οι ανοσοσφαιρίνες στο παιδί Φθάνουν στα επίπεδα του ενήλικα η μεν IgM στο τέλος του πρώτου χρόνου η IgG στον πέμτο χρόνο και η IgA στα 10 με 14 χρόνια

57 Ανοσολογικές ιδιότητες του μητρικού γάλακτος Αντισώματα Κύτταρα ιαλυτοί παράγοντες - IGA - IgG - IgE - IgM - IgD -- Μακροφάγα Λεμφοκύτταρα CD3+b,CD3+ CD4b CD3 CD8+b, CD3/ CD8+c CD 19+b Τ-κύτταρα Πολυμορφοπύρηνα Επιθηλιακά (Κυταροκίνες) IL1β,IL6,IL7,IL10,ΙL12, IL1β,IL6,TNFa Λακτοφερίνη Λυσοζύμη Παράγοντες του συμπληρώματος Παράγοντας προπεριδίνης Β Ε πιθηλιακός αυξητικός παράγοντας

58 Μικρόβια, ιοί και άλλοι παθογόνοι μικροοργανισμοί εναντίον των οποίων είναι δραστική η εκκριτική ανοσοσφαιρίνη Βακτηρίδιατοξίνες Kολοβακτηρίδιο Kορυνοβακτηρίδιο διθερίτιδας Ιοί Αλλοι μικροοργανισμοί Κολοβακτηρίδιο Σιγκέλα Σαλμονέλα Καμπυλοβακτιρίδιο Ιός rοtα Αναπνευστικός Συγκυτιακός ιός Giardia Candida albicans Δονάκιο της χολέρας Αιμόφιλος imfluenzae Στρεπτόκοκκος πνευμονίας Κλωστηρίδιο dificile Kλωστρίδιο butilinum Κλεμπσιέλα πνευμονίας Ιός πολιομυελίτιδας Άλλοι εντεροϊοί Ιός της γρίπης Κυτταρομεγαλοϊός Ιός HIV

59 Τρόπος δράσης των ανοσολογικών παραγόντων του μητρικού γάλακτος Ι κυτταρικοί παράγοντες Β λεμφοκυτταρα Μακροφάγα Πολυμορφοπύρηνα Παράγουν αντισώματα έναντι μικροβίων στόχων Καταστρέφουν μικρόβια που εισέρχονται στο Γ.Ε.Σ παράγουν λυσοζύμη και ενεργοποιούν άλλους ανοσολογικούς παράγοντες. Δρουν σαν φαγοκύττυτταρα έναντι μικροβίων στο Γ.Ε.Σ. του νεογνού Τ- λεμφοκύτταρα 1)Κυτταρικτονία 2)ενεργοποιούν άλλους παράγοντες της ανοσίας

60 Αντιφλεγμονώδεις παράγοντες στο μητρικό γάλα Προσταγλανδίνες Ε2, F2 α προστατευτική δράση στο κύτταρο Κορτιζόλη ωρίμανση του κυττάρου Επιδερμικός παράγοντας αυξητική δράση αύξησης στο επιθήλιο Ουρικό οξύ, α-τοκοφερόλη αντιοξειδωτική β-καροτίνη, ασκορβικό οξύ δράση

61 Δεσμευτική πρωτείνη ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΟΣΗΣ: της Β12 γ-ιντερφερόνη Παράγοντας bifidus Φιμπρονεκτίνη Λακτοφερίνη Λυσοζύμη Μουσίνη ΜειώνειταελεύθερααποθέματατηςΒ12 στο αίμα με αποτέλεσμα να μην βρίσκουν αρκετά αποθέματα τα μικρόβια βοηθάτακύτταρατηςανοσίαςστην αντιμικροβιακή τους δράση βοηθά στην ανάπτυξη της μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου και κυρίως του λακτοβάκιλου Συνεργάζεται με τα φαγοκύτταρα στην φαγοκυττάρωση των μικροβίων. Βοηθά στην αποκατάσταση των βλεννογόνων του εντέρου που έχουν υποστεί βλάβη από ανοσολογικά συμπλέγματα Δεσμεύει τον σίδηρο με αποτέλεσμα τα μικρόβια να μην βρίσκουν σίδηρο για την ανάπτυξη τους Καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των μικροβίων Η δράση της πρωτείνης αυτής σχετίζεται με την αντίσταση έναντι του ιού Rota

62 Μακροφαγα Φαγοκυτταρική δράση (Σταφυλόκοκκος aureus Candida Albicans E-Coli) Κυτταροκτονία (Ερπήτας) Μετατροπή της δράσης των Τ λεμφοκυττάρων Παραγωγή Κυτταροκινών IL1 IL4 IL5,IL6 IL8 IL10,IL12,IL13,IL6,TNFa,MCP, Λακτοφερίνη Λυσοζύμη Παράγοντες του συμπληρώματος Παράγοντας προπεριδίνης Β Επιθηλιακός αυξητικός παράγοντας

63 Λακτοφερίνη Ανταγωνίζεται με τα σιδηρόφιλα μικρόβια και μύκητες στην σύνδεση με τον σίδηρο Είναι ανθεκτική στο γαστρικό οξύ του στομάχου Πολύ μεγάλη ποσότητα στη αρχή της γαλουχίας μειώνεται αργότερα

64 Μητρικό Γάλα και λεπτίνη Leptin Levels in Preterm Human Breast Milk and Infant Formula Migdalia Resto*; Darlise O Connor, BA Kathleen Leef, Vicky Funanage, Michael Spear, MD ; and Robert Locke, PEDIATRICS Vol. 108 No. 1 July 2001 Λ Ε Π Τ Ι Ν Η Ανάπτυξη ανοσολογικού συστήματος Αγγειογέννεση Επούλωση των πληγών Αιμοποίηση Ανάπτυξη του νευροενδοκρινικού συστήματος Του σκελετικού συστήματος

65 α-λακταλβουμίνη Σεσύνδεσημετοολεικόοξυ σχηματίζει το κλάσμα ΗΑΜLΕΤ Που δρά κυρίως στο όξινο περιβάλλον του στομάχου και έχει σημαντική ανασταλτική δράση κατά των καρκινικών όγκων

66 Υπάρχει ένα πολύ κριτικό χρονικό διάστημα για το νεογέννητο

67 Παράγοντες ωρίμανσης των κυττάρων ιδιαίτερα του εντερικού βλενογόνου EGF,TGF-a a,tgf-,igf, λεπτίνη,προλακτίνη προλακτίνη, κορτικοστερόνη Κυττοκύνες IL 10 Ανταγωνιστές άλλων κυττοκινών ΙL1- R,TNF ari,tnf-a a II Ακετυλουδρολάση (PAF-AH) AH) καταστρέφει τον PAF Αντιφλεγμονώδης Αντιφλογιστική δράση Αντιοξειδωτικοί παράγονες Ασκορβικό οξύ, ουρικό οξύ,α- τοκοφερόλη, β-καροτίνη, Βιταμίνη Ε Εγκατάτσταση της μικροβιακής χλωρίδας Πρεβιοτικά + Προβιοτικά

68 Ορμόνες με ανοσοτροποποιητική δράση στο νεογνό Οιστρογόνα Προκαλσιτονίνη, Καλσιτονίνη Στεροειδή Προλακτίνη Θυροξίνη Ερυθροποιητίνη Γοναδοτροφίνες Μελανοτονίνη Ωχρινοποιητική ορμόνη Επιδερμικός αυξητικός παράγοντας Αδρενοκορτικοτροφίνη Thyropin releasing hormone Προσταγλαδίνες Ορμόνη που ενεργοποιεί τον θυρεοειδή Τhyroid-stimulating hormone

69 O ρόλος των LCPs στο ανθρώπινο σώμα Συστατικά των μεμβρανών Υψηλή συγκέντρωση στις μεμβράνες του νευρικού συστήματος και στον εγκέφαλο AA + DHA = 1/5 των φωσφολιπιδίων του εγκεφάλου (Farquharson et al. 1992) Υψηλή συγκέντρωση στα κύτταρα/ νευρικούς υποδοχείς των φωτεινών ερεθισμάτων του αμφιβληστροειδούς DHA = 2/3 των φωσφολιπιδίων του αμφιβληστροειδούς (Uauy et al. 1992) Σύνθεση προσταγλανδινών, θρομβοξανών, κα. Σημαντικό ρόλο στην πρόλιψη της ατοπίας

70 Νουκλεοτιδια Ν Ο Υ Κ Λ Ε Ο Τ Ι Δ Ι Α Γέφυρα μεταξύ των θρεπτικών και ανοσολογικών ιδιοτήτων του ΜΓ Ωριμάζουν τον εντερικό βλενγόνο Προωθούν την παραγωγή ΙL2 Αυξάνουν την κυτταροτοξική δράση των Κυττάρων φονέων Μειώνουν τα ποσοστά διάροιας Αυξάνουν το ποσοστό των αντισωμάτων μετά από εμβολιασμό

71 ΧΥΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΤΟ ΓΑΛΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ Οι ολιγοσακχαρίτες οι ακόρεστα λιπαρά οξέα με την χυμική τους δομή εμποδίζουν την πρόσληψη τους από βακτηρίδια και τις τοξίνες τους Η μεγάλη ποσότητα στο μητρικό γάλα εμποδίζει τη σύνδεσή τους από τα εντερικά παράσιτα όπως ηgiardia inteenstinalis Tα λιπαρά οξέα επίσης εμποδίζουν την ανάπτυξη διαφόρων ιών όπως ο έρπητας ο ιός της αφθώδους στοματίτιδας και ο ιός της ιλαράς

72 Ποσοστά αντισωμάτων μετά από εμβολιασμό με εμβόλιο πολιομυελίτιδας

73 To λινολενικού και ολεικό έχουν δράση κατά των ιών που περιβάλονται από περίβλημα Δράση έναντι του ιού της αφθώδους στοματίτιδας του λινολενικού και ολεικού

74 Ποσοστά NEC σε προωρα Μόνο μητρικό γάλα νεογνά Γάλα ειδικό για προωρα εμλουτισμένο με μητρικό γάλα Γάλα ειδικό για προωρα μόνο 1.2 % 2.5 % 7.5 % Lucas A,Cole T: Breast milk and neonatal necrotizing enterocolitis.lancet 336:

75 IgA Μπλοκάρισμα της μεγαλομοριακής Αντιγόνο ένωσης από την IgA Εντερικός αυλός

76 Stark & Lee, 1982; Orrhage & Nord, 1999; Harmsen et al., 2000 ενδομήτρια γέννηση 4 ημέρες 20 ημέρες 4-6 μήνες άσηπτο ανομοιόμορφη εντερική χλωρίδα Επιμόλυνση από το στόμα με την εντερική και κολπική χλωρίδα της μητέρας ηεπίδρασητηςδιατροφής Η εξέλιξη της εντερικής χλωρίδας του βρέφους

77 Οι ολιγοσακχαρίτες τουμητρικούγάλακτος... ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα... δημιουργεί μια υγιή εντερική χλωρίδα... ενισχύει τον εντερικό φραγμό... μειώνει τα παθογόνα βακτηρίδια... ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα που έχει σχέση με το παχύ έντερο Το μητρικό γάλα περιέχει ολιγοσακχαρίτες σαν κύριο προστατευτικό παράγοντα

78 O ρόλος των πρεβοτικών στο βρέφος = ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος Βλαβερά βακτηρίδια Ξένες πρωτεΐνες Ιοί Μύκητες Παράσιτα Τα βρέφη γεννώνται με ανώριμο ανοσοποιητικό σύστημα, που χρειάζεται συνεχή ανάπτυξη.

79 Επιβλαβής/παθογόνος δράση Παραγωγή τοξινών: Διάρροια/ δυσκοιλιότητα Λοιμώξεις Βλάβη του ήπατος Καρκίνος Εγκεφαλοπάθεια Παραγωγή καρκινογόνων Εντερική σήψη Ps-Aeruginosa Proteus Σταφυλόκοκκοι Κλωστηρίδια Veillonellae 2 4 Εντερόκοκκοι E. coli 8 Στρεπτόκοκκοι Ωφέλιμη για την υγεία δράση Γαλακτοβάκιλλοι Ευβακτήρια Παρεμπόδιση ανάπτυξης εξωγενών και/ή επιβλαβών βακτηριδίων Διέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος Υποβοήθηση της πέψης και/ή της απορρόφησης των συστατικών της τροφής/ ιχνοστοιχείων Βακτηριοειδή Βακτηρίδια Bifidus Σύνθεση βιταμινών 11 Αριθμός/g κοπράνων (Log 10 scale) Gibson & Roberfroid, 1994 Η εντερική μικροβιακή χλωρίδα

80 Συστατικά ανά 100 ml Λακτόζη (δισακχαρίτης, DP 2) g Ολιγοσακχαρίτες (DP 3 - DP 50) g Stahl B, Thurl S, Zeng J, Karas M, Hillenkamp F, Steup M, Sawatzki G. Anal Biochem 1994; 223: Πρωτεΐνες g Σίδηρος 0.1 mg Η ιδιότητα του μητρικού γάλατος να προάγει την ανάπτυξη των βακτηριδίων bifidus οφείλεται, το πιθανότερο, στην υψηλή περιεκτικότητα σε ολιγοσακχαρίτες και στη χαμηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και σίδηρο (Heine, 1989). Παράγοντες ανάπτυξης των bifidus στο μητρικό γάλα

81 Howie et al, 1990 Συχνότητα Λοιμώξεων του Γαστρεντερολογικού και του Αναπνευστικού κατά τις πρώτες 13 εβδομάδες (Κλινική μελέτη με 478 βρέφη στη Σκωτία) Αθροιστική συχνότητα [%] Διατροφή με μπιμπερόν Αποκλειστικός θηλασμός Μικτή διατροφή p < p < Λοιμώξεις του γαστρεντερολογικού Λοιμώξεις του αναπνευστικού Το μητρικό γάλα ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα του βρέφους

82 Τρόπος δράσης των ανοσολογικών παραγόντων του μητρικού γάλακτος Ι κυτταρικοί παράγοντες Β λεμφοκυτταρα Μακροφάγα Πολυμορφοπύρηνα Παράγουν αντισώματα έναντι μικροβίων στόχων Καταστρέφουν μικρόβια που εισέρχονται στο Γ.Ε.Σ παράγουν λυσοζύμη και ενεργοποιούν άλλους ανοσολογικούς παράγοντες. Δρουν σαν φαγοκύττυτταρα έναντι μικροβίων στο Γ.Ε.Σ. του νεογνού Τ- λεμφοκύτταρα 1)Κυτταρικτονία 2)ενεργοποιούν άλλους παράγοντες της ανοσίας

83 Μακροφαγα Φαγοκυτταρική δράση (Σταφυλόκοκκος aureus Candida Albicans E-Coli) Κυτταροκτονία (Ερπήτας) Μετατροπή της δράσης των Τ λεμφοκυττάρων Παραγωγή Κυτταροκινών IL1 IL4 IL5,IL6 IL8 IL10,IL12,IL13,IL6,TNFa,MCP, Λακτοφερίνη Λυσοζύμη Παράγοντες του συμπληρώματος Παράγοντας προπεριδίνης Β Επιθηλιακός αυξητικός παράγοντας

84 Ορμόνες με ανοσοτροποποιητική δράση στο νεογνό Οιστρογόνα Προκαλσιτονίνη, Καλσιτονίνη Στεροειδή Προλακτίνη Θυροξίνη Ερυθροποιητίνη Γοναδοτροφίνες Μελανοτονίνη Ωχρινοποιητική ορμόνη Επιδερμικός αυξητικός παράγοντας Αδρενοκορτικοτροφίνη Thyropin releasing hormone Προσταγλαδίνες Ορμόνη που ενεργοποιεί τον θυρεοειδή Τhyroid-stimulating hormone

85 Λακτοφερίνη Ανταγωνίζεται με τα σιδηρόφιλα μικρόβια και μύκητες στην σύνδεση με τον σίδηρο Είναι ανθεκτική στο γαστρικό οξύ του στομάχου Πολύ μεγάλη ποσότητα στη αρχή της γαλουχίας μειώνεται αργότερα

86 α-λακταλβουμίνη Σεσύνδεσημετοολεικόοξυ σχηματίζει το κλάσμα ΗΑΜLΕΤ Που δρά κυρίως στο όξινο περιβάλλον του στομάχου και έχει σημαντική ανασταλτική δράση κατά των καρκινικών όγκων

87 Μητρικό Γάλα και λεπτίνη Leptin Levels in Preterm Human Breast Milk and Infant Formula Migdalia Resto*; Darlise O Connor, BA Kathleen Leef, Vicky Funanage, Michael Spear, MD ; and Robert Locke, PEDIATRICS Vol. 108 No. 1 July 2001 Λ Ε Π Τ Ι Ν Η Ανάπτυξη ανοσολογικού συστήματος Αγγειογέννεση Επούλωση των πληγών Αιμοποίηση Ανάπτυξη του νευροενδοκρινικού συστήματος Του σκελετικού συστήματος

88 Νουκλεοτιδια Ν Ο Υ Κ Λ Ε Ο Τ Ι Δ Ι Α Γέφυρα μεταξύ των θρεπτικών και ανοσολογικών ιδιοτήτων του ΜΓ Ωριμάζουν τον εντερικό βλενγόνο Προωθούν την παραγωγή ΙL2 Αυξάνουν την κυτταροτοξική δράση των Κυττάρων φονέων Μειώνουν τα ποσοστά διάροιας Αυξάνουν το ποσοστό των αντισωμάτων μετά από εμβολιασμό

89 Χαρακτηριστικό παράδειγμα παιδιού που τρέφεται για μεγάλο χρονικό διάστημα με bibero

90 Δεσμευτική πρωτείνη ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΟΣΗΣ: της Β12 γ-ιντερφερόνη Παράγοντας bifidus Φιμπρονεκτίνη Λακτοφερίνη Λυσοζύμη Μουσίνη ΜειώνειταελεύθερααποθέματατηςΒ12 στο αίμα με αποτέλεσμα να μην βρίσκουν αρκετά αποθέματα τα μικρόβια βοηθάτακύτταρατηςανοσίαςστην αντιμικροβιακή τους δράση βοηθά στην ανάπτυξη της μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου και κυρίως του λακτοβάκιλου Συνεργάζεται με τα φαγοκύτταρα στην φαγοκυττάρωση των μικροβίων. Βοηθά στην αποκατάσταση των βλεννογόνων του εντέρου που έχουν υποστεί βλάβη από ανοσολογικά συμπλέγματα Δεσμεύει τον σίδηρο με αποτέλεσμα τα μικρόβια να μην βρίσκουν σίδηρο για την ανάπτυξη τους Καταστρέφει το κυτταρικό τοίχωμα των μικροβίων Η δράση της πρωτείνης αυτής σχετίζεται με την αντίσταση έναντι του ιού Rota

91 ΧΥΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΣΤΟ ΓΑΛΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ Οι ολιγοσακχαρίτες οι ακόρεστα λιπαρά οξέα με την χυμική τους δομή εμποδίζουν την πρόσληψη τους από βακτηρίδια και τις τοξίνες τους Η μεγάλη ποσότητα στο μητρικό γάλα εμποδίζει τη σύνδεσή τους από τα εντερικά παράσιτα όπως ηgiardia inteenstinalis Tα λιπαρά οξέα επίσης εμποδίζουν την ανάπτυξη διαφόρων ιών όπως ο έρπητας ο ιός της αφθώδους στοματίτιδας και ο ιός της ιλαράς

92 O ρόλος των LCPs στο ανθρώπινο σώμα Συστατικά των μεμβρανών Υψηλή συγκέντρωση στις μεμβράνες του νευρικού συστήματος και στον εγκέφαλο AA + DHA = 1/5 των φωσφολιπιδίων του εγκεφάλου (Farquharson et al. 1992) Υψηλή συγκέντρωση στα κύτταρα/ νευρικούς υποδοχείς των φωτεινών ερεθισμάτων του αμφιβληστροειδούς DHA = 2/3 των φωσφολιπιδίων του αμφιβληστροειδούς (Uauy et al. 1992) Σύνθεση προσταγλανδινών, θρομβοξανών, κα. Σημαντικό ρόλο στην πρόλιψη της ατοπίας

93 Πρόσληψη LCPs με το μητρικό γάλα CH - O -C 2 O CH -O-C O CH - O -C 2 O CH - O -C 2 O CH - O -C O O R -P-O-CH 2 O - AA DHA AA DHA LCPs σε μορφή τριγλυκεριδίων TG: % LCPs σε μορφή φωσφολιπιδίων PL: %

94 Τις πρώτες μέρες τα νεογνά που δεν απομακρύνονται από την μητέρα τους αποικίζονται από μικτή χλωρίδα από τον γεννητικό σωλήνα ή το δέρμα της μητέρας έτσι υπερτερεί ο λευκός σταφυλόκοκκος, ο αλφα- αιμολυτικός στρεπτόκοκκος, ο λακτοβάκιλος και το κολοβακτηρίδιο, δεν είναι σπάνια και μύκητες όπως η Candida. Μετά την 4 η ημέρα αρχίζει να φαίνεται η επίδραση του είδους του γάλακτος στα νεογνά που θηλάζουν υπερτερεί ο λακτοβάκιλος, ενώ στα νεογνά που τρέφονται με τροποποιημένο υπερτερεί ο εντερόκοκκος και τα αρνητικά κατά gram βακτηρίδια. Η ύπαρξη αυτών των μικροβίων με χαμηλή τοξικότητα προφυλάσσει τον οργανισμό από εγκατάσταση μικροβίων με μεγάλη τοξικότητα

95 Είναι σημαντικό ο μητρικός θηλασμός να αρχίζει το πρώτο ημίωρο μετά τον τοκετό με την βοήθεια εκπαιδευμένου προσωπικού. Κι αυτό γιατί: «Μητέρες που γέννησαν με φυσιολογικό τοκετό πρέπει να απαιτούν τη δερματική επαφή με το μωρό τους μέσα στο 1 ο ημίωρο από τον τοκετό και για τουλάχιστον 30 λεπτά. Το ίδιο πρέπει να γίνεται στις γυναίκες που γέννησαν με καισαρική τομή.» (WHO, UNICEF 1992)

96 Το μωρό πρέπει να τοποθετηθεί στο στήθος μέσα στο πρώτο ημίωρο μετά τον τοκετό γιατί: Οι κινήσεις αναζήτησης αρχίζουν μετά από λεπτά μετά τον τοκετό. Το Peak των θηλαστικών κινήσεων γίνεται 45 λεπτά μετά τον τοκετό και ακολουθεί σταδιακή μείωση και σταμάτημα 2,5 ώρες περίπου μετά τον τοκετό.

97 ΣΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ Η ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΕΧΕΙ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Απελευθερώνει την ωκυτοκίνη, μια ορμόνη που βοηθά τη μήτρα να επανέλθει στην αρχική της κατάσταση. Με το θηλασμό αμέσως μετά τον τοκετό μειώνεται η απώλεια αίματος. Η χαλαρωτική ουσία που περιέχει το μητρικό γάλα με τον θηλασμό κυκλοφορεί και στο αίμα της μητέρας, βοηθώντας την να ηρεμήσει. Η ορμόνη προλακτίνη που παράγεται με τον θηλασμό συμβάλλει στο να νιώσει η μητέρα αυτό που ονομάζεται «μητρικό ένστικτο» και την προστατεύει από τη μελαγχολία μετά τον τοκετό. Μειώνει τις πιθανότητες να εμφανιστεί καρκίνος του μαστού αλλά και της μήτρας.

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός Ο Μητρικός Θηλασμός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε νεογνό και μητέρα, είναι η συνέχεια της φυσικής τους σχέσης, που έχει αναπτυχθεί από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ f Το καλύτερο γάλα κάθε νεογέννητου είναι το γάλα του είδους του, δηλαδή το γάλα της μάνας του. Για τον άνθρωπο το καλύτερο γάλα είναι το γάλα της γυναίκας δηλαδή το γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία του μαθητή Κ. Παναγιώτη Α1. Μητρικός Θηλασμός

Ερευνητική εργασία του μαθητή Κ. Παναγιώτη Α1. Μητρικός Θηλασμός Ερευνητική εργασία του μαθητή Κ. Παναγιώτη Α1 Μητρικός Θηλασμός Αποκλειστικός μητρικός θηλασμός σημαίνει να μην παρέχεται στο παιδί κανενός άλλου είδους τροφή σε υγρή ή στερεά μορφή, αλλά το παιδί να θηλάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. "ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014"

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014 Λειτουργίες μαστού Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος Στάδια Ανάπτυξης Μαστού εφηβεία ενήλικη εγκυμοσύνη γαλουχία απογαλακτισμός λόβια Θηλαία άλω Θηλή λίπος Γαλακτοφόροι πόροι Μυοεπιθηλιακά κύτταρα (ωκυτοκίνη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Το αίμα Έχει όγκο περίπου 5 λίτρα Αποτελείται από Πλάσμα (55%) Είναι νερό και διαλυμένες ουσίες Πρωτεΐνες Ορμόνες Άλατα Άλλες θρεπτικές

Διαβάστε περισσότερα

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Ερωτήσεις κατανόησης της θεωρίας του 1 ο κεφαλαίου (συνέχεια) 1. Από τι εξαρτάται η επιβίωση του ανθρώπου και ποιοι εξωτερικοί παράγοντες θα μπορούσαν να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚ Η ΤΡΑΠΕΖ Α ΓΑΛΑΚΤ ΟΣ

ΑΤΟΜΙΚ Η ΤΡΑΠΕΖ Α ΓΑΛΑΚΤ ΟΣ ΑΤΟΜΙΚ Η ΤΡΑΠΕΖ Α ΓΑΛΑΚΤ ΟΣ Καλοπίση Χρυσή Μαία - IBCLC Γ.Ν.Καβάλας Ο λόγος που η μητέρα αντλεί το γάλα της θα καθορίσει τη μέθοδο που θα χρησιμο-ποιήσει, το αν και πως θα αποθηκεύσει το μητρικό γάλα και

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.3 : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Χαρακτηρίστε τις προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες. 1. Οι βλεννογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

όλοι αναπνευστική οδός στομάχι στόμα

όλοι αναπνευστική οδός στομάχι στόμα κεράτινη στιβάδα περιέχει σμήγμα λιπαρά οξέα Μηχανισμοί που παρεμποδίζουν την είσοδο Δέρμα περιέχει ιδρώτας φυσιολογική μικροχλωρίδα λυσοζύμη γαλακτικό οξύ μικροοργανισμών Βλεννογόνοι όλοι αναπνευστική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΑΣΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ

ΓΡΑΠΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΑΣΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΓΡΑΠΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΑΣΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Η γραπτή πολιτική η οποία ακολουθείται στην Κλινική για την προστασία, την προώθηση και την υποστήριξη του Μητρικού Θηλασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Ή ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ

ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Ή ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Ή ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Το γάλα µου µωράκι µου βάλσαµο να σου γίνει και όταν µεγάλος θα γενείς δύναµη να σου δίνει.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΗ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

ΣΥΣΤΑΣΗ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΔΑΜΙΔΗΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Γ.Ν.ΞΑΝΘΗΣ Το μητρικό γάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί.

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί. 1 ΘΕΜΑΤΑ κεφ 1. Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΑΜΕΣΗ COOMBS Θεμελιώδες γνώρισμα του κάθε οργανισμού είναι ότι αναγνωρίζει τα κύτταρα των άλλων οργανισμών ως ξένα Αντιδρά με σκοπό την καταστροφή ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. 8. ραστικοί µηχανισµοί της χυµικής ανοσίας: Η εξάλειψη των εξωκυττάριων µικροοργανισµών και τοξινών

Κεφ. 8. ραστικοί µηχανισµοί της χυµικής ανοσίας: Η εξάλειψη των εξωκυττάριων µικροοργανισµών και τοξινών Κεφ. 8. ραστικοί µηχανισµοί της χυµικής ανοσίας: Η εξάλειψη των εξωκυττάριων µικροοργανισµών και τοξινών Οι ιδιότητες των αντισωµάτων που καθορίζουν τις δραστικές τους λειτουργίες Οι δραστικές λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση προβλημάτων στο θηλασμό. Θηλασμός και πρώιμη επιστροφή στην εργασία

Αντιμετώπιση προβλημάτων στο θηλασμό. Θηλασμός και πρώιμη επιστροφή στην εργασία 1 η Συνάντηση Αντιμετώπιση προβλημάτων στο θηλασμό. Θηλασμός και πρώιμη επιστροφή στην εργασία Υπερφόρτωση Θηλάζουμε από την αρχή και τακτικά το μωρό Ελέγχουμε τη σωστή θέση και σίτισή Ζεστό μπάνιο και

Διαβάστε περισσότερα

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr!

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! «Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! Όλοι γνωρίζουν την παροιμία»ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα». Πλέον έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία-Αδαµαντία Μαλλιαρού Επιµελήτρια, Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ

Μαρία-Αδαµαντία Μαλλιαρού Επιµελήτρια, Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Μαρία-Αδαµαντία Μαλλιαρού Επιµελήτρια, Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Στην Ελλάδα τα ποσοστά αποκλειστικού θηλασµού κατά το πρώτο εξάµηνο της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΣΡΙΚΟ ΘΗΛΑΜΟ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΥΡΟΝΣΙΔΑ Η ΠΡΟΠΑΘΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΗ ΣΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΞΙΑ ΣΟΤ ΜΗΣΡΙΚΟΤ ΘΗΛΑΜΟΤ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΟΤ ΒΡΕΥΟΤ.

ΜΗΣΡΙΚΟ ΘΗΛΑΜΟ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΥΡΟΝΣΙΔΑ Η ΠΡΟΠΑΘΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΗ ΣΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΞΙΑ ΣΟΤ ΜΗΣΡΙΚΟΤ ΘΗΛΑΜΟΤ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΟΤ ΒΡΕΥΟΤ. ΜΗΣΡΙΚΟ ΘΗΛΑΜΟ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΥΡΟΝΣΙΔΑ Η ΠΡΟΠΑΘΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΗ ΣΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΞΙΑ ΣΟΤ ΜΗΣΡΙΚΟΤ ΘΗΛΑΜΟΤ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΟΤ ΒΡΕΥΟΤ. Η ενημέρωση των εγκύων για τα πλεονεκτήματα και τις τεχνικές του θηλασμού

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4ο Αίµα. στην άµυνα του οργανισµού (µε τα λευκά αιµοσφαίρια και τα αντισώµατα) και. Τεχνητή. Φυσική

Κεφάλαιο 4ο Αίµα. στην άµυνα του οργανισµού (µε τα λευκά αιµοσφαίρια και τα αντισώµατα) και. Τεχνητή. Φυσική Κεφάλαιο 4ο Αίµα 4.1 Γενικά Το αίµα έχει όγκο περίπου 5 λίτρα. Αποτελείται από το πλάσµα (55%), το οποίο είναι νερό και µέσα του βίσκονται διαλυµένες πρωτεϊνες, ορµόνες, άλατα και άλλες θρεπτικές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ Κ Α Ρ Α Γ Κ Ι Ο Ζ Ο Γ Λ Ο Υ - Λ Α Μ Π Ο Υ Η Θ Ω Μ Α Η Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς Πρωτεϊνες γάλατος αγελάδος % συνόλου % Καζείνη % Λεύκωμα ορού Ειδική απάντηση % περιπτ. ΑΓΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23-10-11 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν κυτταρικό

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τμήμα ΒΥ2 Υπεύθυνοι Καθηγητές Λεβέτσιου Αικατερίνη-Τριχά Ελισάβετ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τμήμα ΒΥ2 Υπεύθυνοι Καθηγητές Λεβέτσιου Αικατερίνη-Τριχά Ελισάβετ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τμήμα ΒΥ2 Υπεύθυνοι Καθηγητές Λεβέτσιου Αικατερίνη-Τριχά Ελισάβετ Ερευνητική Εργασία: Μαιευτήρια Φιλικά προς τα Βρέφη. Υπογραφή συμβολαίου Γνωριμία των μαθητών μέσα στην ομάδα Σκοπός-Στόχοι-Θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θηλασμός παιδιού που έχει ειδικές ανάγκες

Θηλασμός παιδιού που έχει ειδικές ανάγκες Θηλασμός παιδιού που έχει ειδικές ανάγκες Η γέννηση ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες μπορεί να προκαλέσει πολλά διαφορετικά συναισθήματα χαρά κι ενθουσιασμό, όπως και ανησυχία για το άγνωστο. Αυτό που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Τα συμπτώματα της βρογχιολίτιδας εμφανίζονται συνήθως 1-3 ημέρες μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων κοινού κρυολογήματος και περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

Τα συμπτώματα της βρογχιολίτιδας εμφανίζονται συνήθως 1-3 ημέρες μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων κοινού κρυολογήματος και περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: ΒΡΟΓΧΙΟΛΙΤΙΔΑ Σαββίδου Αβρόρα Η οξεία βρογχιολίτιδα είναι νόσος της βρεφικής ηλικίας. Η μέγιστη επίπτωση της νόσου είναι μεταξύ 3-6 μηνών, ενώ το 95% των εισαγωγών είναι βρέφη μικρότερα του 1 έτους. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Ομιλία Ευθυμίας Πατσουράκου Προϊσταμένη Τμήματος Μητρικού Θηλασμού Γ.Ν.Μαιευτήριο ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Ομιλία Ευθυμίας Πατσουράκου Προϊσταμένη Τμήματος Μητρικού Θηλασμού Γ.Ν.Μαιευτήριο ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Ομιλία Ευθυμίας Πατσουράκου Προϊσταμένη Τμήματος Μητρικού Θηλασμού Γ.Ν.Μαιευτήριο ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ Το μητρικό γάλα είναι άριστο γιατί είναι ειδικό για τον άνθρωπο και κανένα άλλο γάλα δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία και προσέγγιση μητέρων για Μητρικό Θηλασμό

Προετοιμασία και προσέγγιση μητέρων για Μητρικό Θηλασμό Προετοιμασία και προσέγγιση μητέρων για Μητρικό Θηλασμό Καλλιόπη Μάλφα Μαία, ελεύθερη επαγγελματίας τ..πρόεδρος ΣΕΜΜ Αθηνών Αντιπρόεδρος Ψυχοπροφυλακτικής Εταιρείας Μέλος Εθνικής Επιτροπής Μητρικού Θηλασμού

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Γαλουχία και Διατροφή ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Β Πανεπιστημιακή Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική Βασιλόπουλος Χρήστος Επιστήμoνας Tροφίμων Διατροφολόγος ΜSc, MBA

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο.

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει ποτέ να τα αγνοούμε γιατί η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου μπορεί να σώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 14 / 10 / 10 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ &

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 14 / 10 / 10 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 14 / 10 / 10 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Αριθ. Πρωτ.Y1/Γ.Π./οικ.128429 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ /ΝΣΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΜΗΜΑ: Β ΠΡΟΣ: ΠΙΝΑΚΑ ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Οι αποικοδομητές είναι:

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία KΕΦΑΛΑΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται από: α.

Διαβάστε περισσότερα

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου

- Θεωρία- Δρ. ΠέτρουΚαρκαλούσου - Θεωρία- Έκδοση2008 Πρόλογος Αγαπητοίσπουδαστέςοισημειώσειςπουκρατάτεσταχέριασαςέχουνσκοπόνασας εισαγάγουνστιςβασικέςγνώσειςμιαςαπότιςσημαντικότερεςβιοιατρικέςεπιστήμες, της ανοσολογίας. Η ανοσολογίαείναιμιασχετικάνέαεπιστήμηηοποίαεμφανίστηκεστοτέλοςτου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

26 Ιουλίου 2014 Ήλια Παφίτη

26 Ιουλίου 2014 Ήλια Παφίτη ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 26 Ιουλίου 2014 Ήλια Παφίτη 99365414 Η διεπιστημονική ομάδα του «BrEaST start in life» ανακοινώνουν τα ευρήματα ερευνητικού προγράμματος με θέμα το βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Δρακόπουλος 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ)

Γιάννης Δρακόπουλος 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ) Γιάννης Δρακόπουλος 1 1. ΚΕΦ.1.3 ΘΕΜΑΤΑ (ομάδα Δ) 2. Το διάγραµµα α δείχνει ότι τα αντιγόνα είναι αρχικά πολλά και εν συνεχεία ελαττώνονται διαρκώς. Δεν µεσολαβεί στάδιο αύξησης τους, επομένως δεν παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Ενιαίου Λυκείου Γενικής Παιδείας

Βιολογία Γ Ενιαίου Λυκείου Γενικής Παιδείας Ερωτήσεις κλειστού τύπου που τέθηκαν στις πανελλήνιες εξετάσεις (2000-2014) και αφορούν το 1 ο κεφάλαιο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. (σελ. 31-49) Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΝΑΝΑ. 16/11/2011 Νομικού Ζωή 1

ΜΠΑΝΑΝΑ. 16/11/2011 Νομικού Ζωή 1 ΜΠΑΝΑΝΑ 16/11/2011 Νομικού Ζωή 1 Ιστορία της μπανάνας Το όνομα της μπανάνας προέρχεται από την αραβική λέξη banan που σημαίνει δάκτυλο. Ευδοκιμεί κυρίως σε τροπικό κλίμα, ενώ η συλλογή της γίνεται ενώ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Παπανικολάου Μαριάννα Μαία Msc Γ.Ν.Καβάλας

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Παπανικολάου Μαριάννα Μαία Msc Γ.Ν.Καβάλας ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΘΗΛΑΣΜΟΥ Παπανικολάου Μαριάννα Μαία Msc Γ.Ν.Καβάλας Τα βρέφη είναι προορισμένα από τη φύση να τρέφονται με μητρικό γάλα Η φύση φροντίζει σχεδόν πάντα να καλύψει τις σωματικές προϋποθέσεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς;

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς; ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς; ΘΕΜΑ Β ίνεται το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Διαχειρίζομαι το στρες, απολαμβάνω τη ζωή!!! Πίζγα Ασπασία, Ψυχολόγος MSc Διαχείριση του Στρες & Προαγωγή Υγείας

Διαχειρίζομαι το στρες, απολαμβάνω τη ζωή!!! Πίζγα Ασπασία, Ψυχολόγος MSc Διαχείριση του Στρες & Προαγωγή Υγείας Διαχειρίζομαι το στρες, απολαμβάνω τη ζωή!!! Πίζγα Ασπασία, Ψυχολόγος MSc Διαχείριση του Στρες & Προαγωγή Υγείας Ας ξεκινήσουμε με ένα σύντομο τεστ Για κάθε δήλωση που συμφωνείτε προσθέτετε 1 βαθμό. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Αναφέρετε ονομαστικά όλα τα μικρόβια και τις ασθένειες που αυτά προκαλούν. 2. Φτιάξτε ένα πίνακα που να φαίνονται οι δομικές κ λειτουργικές διαφορές μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΘΗΛΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΘΗΛΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΘΗΛΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στα πλαίσια της συμμετοχής του στο Δίκτυο Φαρμακείων Φιλικών προς το Μητρικό Θηλασμό Το φαρμακείο μας αναγνωρίζει ότι: Ο θηλασμός είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ-ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014. ΞΑΝΘΗ (ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΕΛΙΣΩ) από 22/10/2014 4 μ.μ. έως 26/10/2014 3 μ.μ.

ΣΥΝΕΔΡΙΟ-ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014. ΞΑΝΘΗ (ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΕΛΙΣΩ) από 22/10/2014 4 μ.μ. έως 26/10/2014 3 μ.μ. ΣΥΝΕΔΡΙΟ-ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014 ΞΑΝΘΗ (ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΕΛΙΣΩ) από 22/10/2014 4 μ.μ. έως 26/10/2014 3 μ.μ. Μετεκπαιδευτικό σεμινάριο μητρικού θηλασμού: Θα χορηγηθούν 39,5 διεθνή μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού 1-7 Νοεμβρίου 2012»

ΘΕΜΑ: «Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού 1-7 Νοεμβρίου 2012» ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ ΑΘΗΝΑ: 8/11/2012 Αρ. Πρωτ.:46189 ΠΡΟΣ ΑΔΑ: Β4ΣΠΟΞ7Μ-1ΜΙ Γενική Δ/νση: Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Υπηρεσιών Υγείας Δ/νση: Σχεδιασμού Τμήμα: Πρόληψης & Προαγωγής Υγείας Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Όροι, προϋποθέσεις, διαδικασίες ανάπτυξης, κριτήρια, δείκτες, διαδικασία αξιολόγησης και εποπτεία των Νοσοκομείων Φιλικών για τα Βρέφη

Όροι, προϋποθέσεις, διαδικασίες ανάπτυξης, κριτήρια, δείκτες, διαδικασία αξιολόγησης και εποπτεία των Νοσοκομείων Φιλικών για τα Βρέφη Όροι, προϋποθέσεις, διαδικασίες ανάπτυξης, κριτήρια, δείκτες, διαδικασία αξιολόγησης και εποπτεία των Νοσοκομείων Φιλικών για τα Βρέφη Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Διεύθυνση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 40 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Μακρή, MSc, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Γράφει: Εύα Μακρή, MSc, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Γράφει: Εύα Μακρή, MSc, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Τα τελευταία χρόνια, τα προβιοτικά βακτήρια, έχουν γίνει αντικείμενο διεθνούς μελέτης, για την διερεύνηση πιθανών ευεργετικών επιδράσεων στην υγεία

Διαβάστε περισσότερα

προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι.

προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. σύγχρονο Φάσµα & Group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 210 50 51 557 210 50 56 296 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 210 50 20 990 210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς

ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς Ονόματα: Γωγώ Μουρίζι Έρικα Μπαλίου Τμήμα: Γ 3 Τί ονομάζουμε εμβόλια; ΕΜΒΟΛΙΑ Εμβόλια ονομάζονται τα σκευάσματα εκείνα, που χορηγούμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΕΒ ΟΜΑ Α ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα