Tεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και καρκίνος. Υπάρχει συσχέτιση με το μελάνωμα;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Tεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και καρκίνος. Υπάρχει συσχέτιση με το μελάνωμα;"

Transcript

1 Ανασκόπηση Tεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και καρκίνος. Υπάρχει συσχέτιση με το μελάνωμα; Κυριαζοπούλου Μ. Στρατηγός Α. Α Πανεπιστημιακή Κλινική, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων, Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Τις τελευταίες δεκαετίες η εφαρμογή Τεχνικών Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε. Σήμερα, η πιθανή αιτιολογική συσχέτιση μεταξύ των θεραπειών υπογονιμότητας και διαφόρων τύπων κακοήθειας πιθανολογείται και ερευνάται. Summa ry Αssisted Reproduction Techniques and Cancer. Is There any Link with Melanoma? Kyriazopoulou M., Stratigos A. Over the past decades the use of Assisted Reproduction Techniques (ART) has been developing and evoluting. Nowadays, a possible causal link between fertility treatments and various types of malignancies is postulated and studied. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Yπογονιμότητα, στειρότητα, ατεκνία, τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, παράγοντες διέγερσης ωοθηκών, καρκίνος, μελάνωμα. KEY WORDS Infertility, sterility, nulliparity, assisted reproduction techniques, ovulation inducing agents, cancer, melanoma. FSH Follicle Stimulating Hormone HMG Human Menopausal Gonadotropin hcg Human Chorionic Gonadotropin GnRH Gonadotropin-Releasing Hormone LHRH Luteinizing-hormone-releasing Hormone Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΉ 1. ART: Assisted Reproduction Techniques Χρησιμοποιείται για να περιγράψει όλες τις διαθέσιμες σήμερα τεχνικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις της στειρότητας ή της υπογονιμότητας. 2. Υπογονιμότητα: Η αδυναμία επίτευξης κύησης μετά από ένα έτος ελεύθερων επαφών, ανεξαρτήτως αιτίου. 3. Στειρότητα: Η πλήρης αδυναμία επίτευξης κύησης. Χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις που η γυναίκα έχει πλήρη απόφραξη των σαλπίγγων ή απουσία των ωοθηκών ή ο άνδρας εμφανίζει αζωοσπερμία. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις προτιμάται ο όρος υπογονιμό- Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 23: , 2012

2 88 Μ. Κυριαζοπούλου, Α. Στρατηγός τητα. Στη διεθνή βιβλιογραφία χρησιμοποιείται ο όρος infertility για την υπογονιμότητα και οι όροι nulligravidity ή nulliparity για τις περιπτώσεις επίμονης διαταραχής της αναπαραγωγικής ικανότητας. 4. Υπάρχει διάσταση του όρου υπογονιμότητα κλινικά και δημογραφικά κυρίως λόγω του διαφορετικού χρονικού σημείου πέρα από το οποίο η απουσία γέννησης θεωρείται ανικανότητα. Η κλινική χρήση του όρου προσδιορίζει το ένα έτος ως το σημείο έγκαιρης έναρξης της διερεύνησης του αιτίου απουσίας γέννησης, ενώ δημογραφικά/επιδημιολογικά το όριο τοποθετείται στα 5 έτη. Στον πίνακα παρατίθενται οι ορισμοί της υπογονιμότητας διαχρονικά, όπως χρησιμοποιήθηκαν στη βιβλιογραφία και στα γραφήματα οι επιδημιολογικοί όροι της πρωτοπαθούς και δευτεροπαθούς υπογονιμότητας, όπως ισχύουν σήμερα. Αυτοί δεν πρέπει να συγχέονται με κλινικούς όρους, όπως π.χ. η πρωτοπαθής ωοθηκική ανεπάρκεια. Oρισμοί του όρου υπογονιμότητα διαχρονικά International Committee for Κλινικός ορισμός της υπογονιμότητας: Είναι νόσος του Monitoring Technology and αναπαραγωγικού συστήματος, η οποία ορίζεται από την World Health Organization, αποτυχία να επιτευχθεί κλινικά διαπιστωμένη εγκυμοσύνη Revised Glossary on ART Terminology μετά από 12 ή περισσότερους μήνες τακτικών απροφύλακτων σεξουαλικών επαφών. American Society for Reproductive H υπογονιμότητα είναι νόσος που ορίζεται από την αδυ- Medicine, ναμία να επιτευχθεί κανονική κύηση με τακτική απροφύ- Definitions of infertility and recurrent λακτη επαφή επί χρονικό διάστημα 12 μηνών ή περισσόpregnancy loss. τερο. Η πρωιμότερη αξιολόγηση και θεραπεία πρέπει να αιτιολογηθεί βάσει ιατρικού ιστορικού και ευρημάτων της φυσικής εξέτασης και δικαιολογείται από τον έκτο μήνα και εξής για γυναίκες άνω των 35 ετών. National Institute for Health and Clinical Ως υπογονιμότητα πρέπει να ορίζεται η αδυναμία να επι- Excellence guideline 2004 τευχθεί σύλληψη με συνεχείς απροφύλακτες επαφές επί δύο έτη, απουσία γνωστής αναπαραγωγικής διαταραχής. World Health Organization, Reproductive Υπογόνιμες γυναίκες: Ο πληθυσμός των γυναικών αναπα- Health Indicators for Global Monitoring ραγωγικής ηλικίας (15-49) με πιθανότητα εγκυμοσύνης (μη έγκυοι, σεξουαλικά ενεργές, μη λαμβάνουσες μέτρα αντισύλληψης, μη θηλάζουσες), οι οποίες δηλώνουν προσπάθεια για εγκυμοσύνη επί δύο έτη ή περισσότερο. World Health Organization, Manual for Πρωτοπαθής υπογονιμότητα: Η γυναίκα δε συνέλαβε παρά the investigation and diagnosis of the infertile τη συμβίωση, την έκθεση σε εγκυμοσύνη και την επιθυcouple. μία να τεκνοποιήσει για τουλάχιστο 12 μήνες. Δευτεροπαθής υπογονιμότητα: Η γυναίκα συνέλαβε στο παρελθόν, αλλά αδυνατεί να συλλάβει παρά τη συμβίωση, έκθεση σε εγκυμοσύνη και την επιθυμία να μείνει πάλι έγκυος για τουλάχιστο 12 μήνες. Δημογραφικός Ορισμός, Υπογονιμότητα: H αδυναμία να γεννηθεί ζωντανό τέκνο. The dictionary of demography Ο όρος αναφέρεται συνήθως στις γυναίκες, αλλά τόσο οι άντρες όσο και τα ζεύγη πρέπει να συνιστούν αντικείμενο προσοχής. Η στειρότητα υποδηλοί μη αναστρέψιμη κατάσταση, ενώ ο όρος προσωρινή στειρότητα χρησιμοποιείται ενίοτε. Διακριτοί είναι οι όροι πρωτοπαθής στειρότητα (η γυναίκα δεν κατάφερε ποτέ να τεκνοποιήσει) και δευτεροπαθής στειρότητα (αδυναμία να τεκνοποιήσει πάλι μετά τη γέννηση τουλάχιστο ενός τέκνου κατά το παρελθόν). World Health Organization Πρωτοπαθής υπογονιμότητα: Η γυναίκα δε συνέλαβε The Epidemiology of infertility-report of a ποτέ παρά τη συμβίωση και έκθεση σε εγκυμοσύνη για τουλάχιστο δύο έτη. Ðß íá êáò 1 ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑ; 89 Γράφημα 1 Επιδημιολογικοί ορισμοί πρωτοπαθούς και δευτεροπαθούς υπογονιμότητας. ΙΙ. ΑΙΤΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Ή ΣΤΕΙΡΟΤΗΤΑΣ 2,3 Α. Από τη γυναίκα Σάλπιγγες: Συμφύσεις, μερική περιφερική απόφραξη ή φίμωση, πλήρης περιφερική απόφραξη ή υδροσάλπιγγες, απολίνωση σαλπίγγων και κεντρική απόφραξη κεντρικά στο σημείο των σαλπιγγικών στομίων (πυελική φλεγμονή, χειρουργική επέμβαση στην πύελο ή την κοιλία, φλεγμονή μετά από έκτρωση, επιλόχειες λοιμώξεις, σκωληκοειδίτιδα). Ενδομητρίωση Ωοθήκες: Διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας - Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός, Ενδοκρινικά νοσήματα. Γή- Ôüìïò 23, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2012

4 90 Μ. Κυριαζοπούλου, Α. Στρατηγός ρανση των ωοθηκών μείωση του ωοθηκικού αποθέματος, έκπτωση της ποιότητας των ωαρίων. Μήτρα: Συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας, απλασία της μήτρας, ινομυώματα, ενδομήτριες συμφύσεις, χρόνιες φλεγμονές της μήτρας. Ανοσολογικοί παράγοντες: Αυτοάνοση ωοθηκική ανεπάρκεια (αντισώματα έναντι των ωοθυλακικών κυττάρων και αδυναμία επίδρασης σε αυτά των γοναδοτροπινών), παραγωγή αντισωμάτων έναντι σπερματοζωαρίων. Γενετικά νοσήματα (σύνδρομο Τurner και οι περιπτώσεις μωσαϊκισμού, οι γενετικές μεταλλάξεις στο χρωμόσωμα Χ). Φάρμακα επεμβάσεις (ιατρογενής/φαρμακογενής στειρότητα): Αλκυλιωτικοί παράγοντες, mitoxantrone, χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία πριν μεταμόσχευση μυελού των οστών ή λόγω κακοήθειας, αιμοχρωμάτωση, χειρουργικές επεμβάσεις κοιλίας ή πυέλου. Διάφορα νοσήματα: Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, Πολλαπλή σκλήρυνση, Χρόνια Νεφρική Νόσος, Γαλακτοζαιμία, Σακχαρώδης διαβήτης, Νοσήματα του θυρεοειδούς (συνδέονται με διαταραχή της αναπαραγωγής πρωτοπαθώς ή φαρμακογενώς) Β. Από τον άνδρα Ελάττωση της γονιμοποιητικής ικανότητας του άνδρα (ολιγο-ασθενο-τερατοσπερμία) Αζωοσπερμία 1. Αποφρακτικού τύπου: συγγενής απουσία των σπερματικών πόρων, απολίνωση αυτών, αποτυχούσα αναστόμωση ή μεταφλεγμονώδης απόφραξη φορεία κυστικής ίνωσης. 2. Μη αποφρακτικού τύπου: μεταπαρωτιδική ορχίτιδα, σύνδρομο «sertoli cell only», αναστολή σπερματογένεσης, ατροφία των σπερματικών σωληναρίων λόγω κρυψορχίας, χρωμοσωμικές ανωμαλίες (σύνδρομο Klinefelter), δομικές ανωμαλίες των χρωμοσωμάτων του φύλου, χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ART Περιλαμβάνουν δύο στάδια: Α. Τη διέγερση των ωοθηκών (ovulation induction, superovulation) Στόχος είναι η ανάπτυξη πολλών ωαρίων σε ένα κύκλο, ώστε να αυξηθεί και ο αριθμός των εμβρύων που θα προκύψουν από την αμέσως επόμενη διαδικασία (Β). Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι η clomiphene citrate, οι γοναδοτροπίνες- FSH, HMG και hcg, οι ανταγωνιστές και αγωνιστές της GnRH. Σημειώνεται ότι στη σχετική βιβλιογραφία o όρος γοναδοτροπίνες συχνά αναφέρεται στις FSH και HMG ως διακριτή κατηγορία ωοθηκοδιεγερτικών λόγω του όμοιου μηχανισμού δράσεως. Η hcg είναι γοναδοτροπίνη που όμως δρα με διαφορετικό μηχανισμό. Προϋποτίθεται η προετοιμασία της μήτρας για την υποδοχή του υλικού και την υποστήριξη της ενδεχόμενης εγκυμοσύνης στα πρώτα στάδια (hcg, progesterone). B. Τη γονιμοποίηση Τεχνικές: ΙVF (επώαση ωαρίων και σπερματοζωαρίων σε κατάλληλα θρεπτικά μέσα και επιλογή προς εμβρυομεταφορά μετά από 48h των καλύτερων εμβρύων, τα οποία τότε βρίσκονται στο στάδιο των 2 ή 4 κυττάρων) GIFT (ενδοσαλπιγγική μεταφορά γαμετών) ZIFT (ενδοσαλπιγγική μεταφορά ζυγωτών) TET (ενδοσαλπιγγική μεταφορά εμβρύων) ICSI (ενδοωαριακή έγχυση σπερματοζωαρίων) ΙUI (ενδομήτρια σπερματέγχυση με ή χωρίς προηγούμενη διέγερση των ωοθηκών)) Κρυοσυντήρηση ωαρίων ή εμβρύων (η δεύτερη συνιστά την ευρύτερα χρησιμοποιούμενη εκ των δύο τεχνική) - Μεταφορά ψυχθέντων εμβρύων (FET-Frozen Embryo Transfer) Άλλες τεχνικές Κρυοσυντήρηση ωοθηκικού ιστού και in vitro ωρίμανση ωοθυλακίων σε δεύτερο χρόνο (σε πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια και στην προεφηβική περίοδο υπό διαμόρφωση τεχνική). Δωρεά ωαρίων/εμβρύων Χειρουργικές τεχνικές Χειρουργική εμβρυομεταφορά Χειρουργική συλλογή των ωοκυττάρων Μέθοδοι προετοιμασίας του σπέρματος και έγχυσης εντός του ωαρίου Χειρουργική αποκατάσταση του αυλού των σαλπίγγων Αντιμετώπιση συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών Το σύνδρομο αυτό συνιστά συχνό αίτιο υπογονι- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑ; 91 μότητας. Η θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει τα εξής: 1. Φαρμακευτική αγωγή Bρωμοκρυπτίνη Clomiphene citrate GnRH-αγωνιστές και γοναδοτροπίνες Γοναδοτροπίνες (ΗMG και FSH) Insulin sensitising agents Θεραπεία ώσεων με LHRH Στεροειδή 2. Χειρουργικές μέθοδοι Λαπαροσκοπικό ωοθηκικό «drilling» Σφηνοειδής εκτομή (Wedge resection) (Πιο πάνω αναφέρονται τόσο οι κλασικές θεραπείες όσο και οι νεότερες που είτε βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο είτε εφαρμόζονται για μικρό χρονικό διάστημα) ΙII. ΣΧΕΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ART ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Οι βιβλιογραφικές αναφορές αφορούν κυρίως στους εξής καρκίνους: 1. Καρκίνος των ωοθηκών 2. Καρκίνος του ενδομητρίου 3. Καρκίνος του μαστού 4. Καρκίνος του θυρεοειδούς 5. Non-melanoma skin cancer 6. Μελάνωμα Πολύ μικρή αναφορά γίνεται στο καρκίνο του παχέος εντέρου, του τραχήλου της μήτρας, του πνεύμονα και στα non-hodgkin λεμφώματα. Καρκίνος των ωοθηκών και ART Ο καρκίνος των ωοθηκών εμφανίζει την υψηλότερη θνητότητα μεταξύ των γυναικολογικών καρκίνων. Προστατευτικοί παράγοντες θεωρούνται η πολυτοκία και η χρήση αντισυλληπτικών 4-5, ενώ συγχυτικοί παράγοντες στην έρευνα είναι οι διαταραχές της γονιμότητας και η ατοκία 4. Στο παρελθόν διατυπώθηκαν οι θεωρίες της «συνεχούς διέγερσης των ωοθηκών» και «των αυξημένων γοναδοτροπινών» που υποστήριζαν την πιθανή συσχέτιση του καρκίνου των ωοθηκών και της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Οι έως σήμερα δημοσιευμένες μελέτες δεν καταδεικνύουν σαφή συσχέτιση ART και Ca ωοθηκών. Ωστόσο, έχει βρεθεί εικόνα όμοια της ωοθηκικής επιθηλιακής δυσπλασίας σε γυναίκες που υπεβλήθησαν στο παρελθόν σε διέγερση των ωοθηκών (ovulation induction). Αυτή ήταν πιο σοβαρή στις γυναίκες που παρά την αγωγή δεν τεκνοποίησαν. Είναι η μοναδική αναφορά στην ιστοπαθολογική εικόνα των ωοθηκών μετά από τη χορήγηση αγωγής διέγερσης 6. Φαίνεται, επίσης, ότι δεν μπορεί να συσχετιστεί σαφώς η θεραπεία της στειρότητας με τους invasive όγκους των ωοθηκών στις πλέον πρόσφατες cohort μελέτες και reviews 7,8,9. Το ερώτημα παραμένει για τους borderline 8. Σε πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη cohort των Yli-Kuha AN, et al. από τη Φινλανδία, υποστηρίζεται ότι οι γυναίκες αυτές ανέπτυξαν τρεις φορές πιο διηθητικούς καρκίνους από τις control, διαφορά όμως μη σημαντική, οφειλόμενη πιθανώς στο μικρό αριθμό των περιπτώσεων. Ο κίνδυνος εμφανίζεται να είναι στατιστικά σημαντικός στις γυναίκες που παρά τη θεραπεία δεν τεκνοποίησαν ποτέ 4,10,11. Αυτό διατυπώθηκε και σε άρθρο του 2012 από τους Kurta ML, et al. που αφορούσε σε US-based case control μελέτη. Η αναφορά αυξημένου κινδύνου συσχετίζεται με το παρατεταμένο status στειρότητας παρά με την ληφθείσα αγωγή 14. Σε αναδρομική cohort μελέτη παρατήρησης από το Iσραήλ 7, ο συνολικός κίνδυνος εμφάνισης Ca ωοθηκών δεν αυξήθηκε με τις θεραπείες, αλλά ούτε παρατηρήθηκε συσχέτιση με συγκεκριμένο φάρμακο από όσα χρησιμοποιούνται για τη διέγερση των ωοθηκών. Σε population-based cohort μελέτη των Jensen A, et al. από τη Δανία 12 με γυναίκες που απευθύνθηκαν σε κλινικές υπογονιμότητας την περίοδο , οποιοδήποτε φάρμακο ή αριθμός κύκλων θεραπείας ή διάρκεια παρακολούθησης ή status τεκνοποίησης δε βρέθηκε να συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Ca ωοθηκών. Οι περισσότερες αναφορές που συσχέτιζαν θετικά τις θεραπείες υπογονιμότητας και τον κίνδυνο ανάπτυξης του καρκίνου των ωοθηκών ανήκουν στη δεκαετία του 90 και φαίνεται να συνδέονται με τυχαία γεγονότα ή bias 13. Καρκίνος του ενδομητρίου και ART Η καλύτερα τεκμηριωμένη σχέση καρκίνου και ART αφορά στον καρκίνο του ενδομητρίου. Δεν επισημαίνονται από τη βιβλιογραφική έρευνα μεγάλες διαφορές στα συμπεράσματα των ερευνών. Αυτό που προκύπτει από τις βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις είναι ότι οι γυναίκες που έλαβαν κάποια στιγμή στο παρελθόν φαρμακευτική αγωγή για την υπογονιμότητα έχουν μία προδιάθεση για καρκίνο του ενδομητρίου 8,14. Το ενδομήτριο θεωρείται ιστός ιδιαιτέρως Ôüìïò 23, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2012

6 92 Μ. Κυριαζοπούλου, Α. Στρατηγός αποκρινόμενος στις ορμονικές αλλαγές. Δε λείπουν και αναφορές σε μη σαφή συσχέτιση καρκίνου του ενδομητρίου και ART 9. Η πρόσφατη cohort μελέτη των Liat LG, et al. από το Ισραήλ καταδεικνύει στατιστικά σημαντική αύξηση του καρκίνου του ενδομητρίου σε υπογόνιμες γυναίκες σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό 7. Αυτή αφορούσε γυναίκες που απευθύνθηκαν κάποια στιγμή σε κλινικές υπογονιμότητας. Μια δεύτερη cohort από το Ισραήλ 15 μελέτησε τις γυναίκες που γέννησαν σε συγκεκριμένη περίοδο στο παρελθόν και έλεγξαν το γυναικολογικό ιστορικό τους. Όσες είχαν λάβει παράγοντες διέγερσης των ωοθηκών και ειδικά clomiphene citrate έδειξαν αυξημένο σημαντικά κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου. Το παραπάνω εύρημα παρατίθεται προς επίρρωση του συμπεράσματος της population-based cohort από τη Δανία 16. Σε αυτή δεν επιβεβαιώθηκε η σχέση του καρκίνου του ενδομητρίου με την χρήση οποιασδήποτε κατηγορίας φαρμάκων ART, αλλά η σχέση με τη χρήση: α) γοναδοτροπινών (FSH και ΗMG) γενικά, αλλά και ειδικά μετά τα 10 έτη follow-up β) clomiphene citrate και hcg, μόνο ειδικά μετά από 6 κύκλους θεραπείας γ) GnRH-analogs ανεξαρτήτως διάρκειας παρακολούθησης ή έκθεσης στον παράγοντα. Τα παραπάνω ευρήματα παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς η clomiphene είναι συγγενής δομικά με την tamoxifen, ένα φάρμακο στενότατα αιτιολογικά συνδεδεμένο με αυτό τον καρκίνο 16,17. Αξιοσημείωτη είναι, επίσης, μία αναδρομική cohort μελέτη που αφορούσε σε υπογόνιμες γυναίκες με κοινό χαρακτηριστικό την περίσσεια ανδρογόνων και τις διαταραχές εμμηνορυσίας (ειδικά σε περιπτώσεις πρωτοπαθούς στειρότητας), συμπεριλαμβανομένου και του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών 18. Μεταξύ άλλων αυτές οι γυναίκες εμφάνισαν στατιστικά σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του ενδομητρίου σε σχέση τόσο με το γενικό πληθυσμό όσο και με τις υπόλοιπες υπογόνιμες γυναίκες με δευτεροπαθή υπογονιμότητα και συνεπώς, μη σχετιζόμενη με υπερανδρογοναιμία ή εμμηνορυσιακές διαταραχές. Καρκίνος του μαστού και ART Οι ενδείξεις καρκινογόνου επίδρασης της ART στο μαστό δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρές. Η φινλανδική cohort μελέτη 6 των υπογόνιμων γυναικών που υποβλήθηκαν σε διέγερση των ωοθηκών έδειξε μια μειωμένη επίπτωση, στατιστικά μη σημαντική σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Η πλέον πρόσφατη αναδρομική cohort μελέτη των Liat LG, et al. από το Ισραήλ 7 με γυναίκες που υποβλήθηκαν σε ART σε συγκεκριμένο κέντρο ανέδειξε οριακή αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου αυτού σε σχέση με τα αναμενόμενα στο γενικό πληθυσμό (σύμφωνα με το εθνικό μητρώο καταγραφής για τον καρκίνο). Η δεύτερη cohort από το Ισραήλ 15 των Calderon-Margalit et al. συμπεριέλαβε γυναίκες, οι οποίες τεκνοποίησαν σε συγκεκριμένη περίοδο ( ), την τριακονταετή τους παρακολούθηση για εμφάνιση καρκίνου και ανέδειξε οριακά σημαντική αύξηση της επίπτωσης του Ca μαστού στον ART πληθυσμό. Σημαντική αύξηση του Ca μαστού σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό αναφέρεται σε μελέτη γυναικών με πρωτοπαθή υπογονιμότητα λόγω υπερανδρογοναιμίας ή διαταραχών του κύκλου (συμπεριλαμβανομένου και του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών). Αυξημένος κίνδυνος παρατηρείται και σε σχέση με την ενδομητρίωση, σύνηθες αίτιο υπογονιμότητας 5. Η χρήση της προγεστερόνης έδειξε να αυξάνει την επίπτωση του Ca μαστού στην cohort από τη Δανία 19 που εκτίμησε τον κίνδυνο σε γυναίκες με διαταραχή αναπαραγωγής. Τα υπόλοιπα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην ART δεν επηρέασαν την επίπτωση σύμφωνα με τη μελέτη αυτή. Τα αποτελέσματα χαρακτηρίζονται μάλλον αντικρουόμενα και συνεπώς μη ενδεικτικά οποιασδήποτε αιτιολογικής συσχέτισης 8. Καρκίνος του θυρεοειδούς Στην cohort μελέτη γυναικών που υποβλήθηκαν σε ART στο διάστημα στη Δανία εκτιμήθηκε και η εμφάνιση καρκίνου του θυρεοειδούς 20. Διαπιστώθηκε αυξημένος κίνδυνος οποιουδήποτε ιστολογικού τύπου, ωστόσο τα περιστατικά ήταν λίγα. Η διαστρωμάτωση βάσει status τεκνοποίησης έδειξε ότι στις γυναίκες που τελικά γέννησαν ο κίνδυνος σχετιζόταν πρωτίστως με τη χρήση clomiphene citrate και αμέσως μετά με τη χρήση της προγεστερόνης. Αυξημένος κίνδυνος Ca θυρεοειδούς υφίσταται και στις γυναίκες με ενδομητρίωση, δηλαδή γυναίκες με πρωτοπαθή διαταραχή της αναπαραγωγικής τους ικανότητας, σύμφωνα με σουηδική cohort μελέτη 5 των Melin A, et al. Σε αυτήν οι ερευνητές αντιπαρέβαλλαν τα εξιτήρια της περιόδου με διάγνωση ενδομητρίωσης και το εθνικό μητρώο καταγραφής των καρκινοπαθών. Τέλος, ανάμεσα στις γυναίκες που έχουν εκτιμηθεί για υπογονιμότητα έχει βρεθεί μία αύξηση του κινδύνου Ca θυρεοει- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑ; 93 δούς σε εκείνες που παρέμειναν άτεκνες 21. Παρ όλα τα παραπάνω ευρήματα, δεν είναι δυνατή η τεκμηρίωση σαφούς συσχέτισης ανάμεσα στην ART ή την υπογονιμότητα και τον καρκίνο του θυρεοειδούς. Non-melanoma skin cancer και ART Η βιβλιογραφία είναι εξαιρετικά πτωχή, αλλά παρατίθεται εδώ λόγω ειδικού ενδιαφέροντος. Σε πρόσφατη μελέτη cohort 6 αναφέρεται στατιστικά σημαντική αύξηση αυτών των καρκίνων μεταξύ γυναικών που υποβλήθηκαν σε ART στη Φινλανδία κατά τη 2ετία Μελάνωμα και ART Γυναικολογικό ιστορικό Υπογονιμότητα Το ενδιαφέρον για τη σχέση του μελανώματος και ART είναι πολύ παλιό και μάλιστα οι αρχικές βιβλιογραφικές αναφορές σε οποιαδήποτε σχέση ART-καρκίνου αφορούν κυρίως στο μελάνωμα. Η πιο παλιά μελέτη cohort, όπου εμφανίζεται αύξηση του κινδύνου ανάπτυξης μελανώματος στις γυναίκες ART, προέρχεται από το Ισραήλ²². Η διαφορά από το γενικό πληθυσμό δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Η αναδρομική cohort μελέτη των Brinton LA, et al αφορούσε σε ασθενείς της Mayo Clinic²³ και σημειώνεται ότι ο υπό εξέταση πληθυσμός ήταν γυναίκες που εκτιμήθηκαν ως υπογόνιμες κατά τη χρονική περίοδο ! Σύμφωνα με τους συγγραφείς η αύξηση του μελανώματος, καθώς και άλλων καρκίνων, ανάμεσα σε υπογόνιμες γυναίκες συσχετίζεται με αυξημένα επίπεδα προγεστερόνης. Διευκρινίζεται ότι η προγεστερόνη χρησιμεύει ως αξιόπιστος δείκτης ωοθυλακιορρηξίας κατά τη διερεύνηση και διαχείριση της υπογονιμότητας. Η επόμενη σχετική cohort 24 δημοσιεύτηκε το 1995 και αφορούσε σε γυναίκες που εξετάστηκαν για υπογονιμότητα στο διάστημα σε ειδικές κλινικές του Seattle. Tο εύρημα ήταν αυξημένη επίπτωση του μελανώματος, ιδιαιτέρως στις γυναίκες με διαταραχές της ωοθηκικής λειτουργίας και 12 κύκλους clomiphene citrate. Ο αριθμός των γυναικών ήταν μικρός, μόλις 4, ενώ οι 3 είχαν λάβει και ΗCG. Συνεπώς, δεν ήταν δυνατό να αποδειχθεί, αν ήταν το φάρμακο που επηρέασε τον κίνδυνο, ο συνδυασμός των φαρμάκων ή η υποκείμενη υπογόνιμη κατάσταση. Η population-based case-control μελέτη 25 του 1995 από τους Holly EA, et al. Αφορούσε σε γυναίκες με διάγνωση μελανώματος εντός του διαστήματος Εξετάστηκε λεπτομερώς το γυναικολογικό ιστορικό αυτών των ασθενών: η λήψη αντισυλληπτικών, η ηλικία διάγνωσης του μελανώματος, ο χρόνος μεταξύ διακοπής της λήψης αντισυλληπτικών και της διάγνωσης, η ηλικία έναρξης της αντισύλληψης, η ηλικία τεκνοποίησης, το ιστορικό αποβολών (αυτόματων ή προκλητών), η κανονικότητα των κύκλων, η αγωγή με ART φάρμακα ή άλλες ορμόνες για ρύθμιση του κύκλου. Προέκυψε ότι όσες εμφάνισαν επιφανειακώς επεκτεινόμενα μελανώματα είχαν ιστορικό πιο μακρoχρόνιας λήψης αντισυλληπτικών per os έναντι των υγιών control γυναικών. Όλα τα υπόλοιπα δεν βρέθηκε να επηρεάζουν τον κίνδυνο. Εκτός από τις μελέτες, αξίζει να αναφερθούν και τα case reports μελανώματος που σχετίστηκαν με την ART στο παρελθόν. Το πρώτο αφορά σε γυναίκα υπό ART 26. Μετά από λίγες μέρες αγωγής εμφάνισε διόγκωση στη δεξιά βουβωνική χώρα. Επρόκειτο για μετάσταση μελανώματος στο σύστοιχο κάτω άκρο που είχε αφαιρεθεί έξι μήνες νωρίτερα. Η πρώτη προσπάθεια IVF σε αυτή τη γυναίκα ήταν επιτυχής, το παιδί που γεννήθηκε ήταν υγιές, ο πλακούντας, ωστόσο, είχε μεταστάσεις και η μητέρα πέθανε 2 μήνες μετά τον τοκετό. Το δεύτερο περιστατικό αφορά σε μεταστατικό μελάνωμα δέρματος που εντοπίστηκε σε γυναίκα αμφοτερόπλευρα στις ωοθήκες ένα μόλις μήνα μετά την έναρξη θεραπείας με clomiphene citrate 27. Yπήρχε ιστορικό αφαιρεθέντος άτυπου σπίλου, αγνώστων λοιπών στοιχείων, 15 έτη νωρίτερα. Σύμφωνα με αναδρομική cohort μελέτη των Young P, et al. από την Αυστραλία 28 στις αρχές της προηγούμενης 10ετίας, που εκτιμούσε την επίπτωση του μελανώματος σε καταγεγραμμένες υπογόνιμες γυναίκες, αυτή ήταν όμοια με την επίπτωση του μελανώματος στο γυναικείο πληθυσμό του Queensland. Τα φάρμακα δεν φάνηκε γενικά να επηρεάζουν παρά μόνο σε γυναίκες με υπογόνιμους συντρόφους. Όσες είχαν λάβει περισσότερους από έναν κύκλο clomiphene citrate ή ΗMG είχαν σημαντικά ελαττωμένο κίνδυνο σε σύγκριση με όσες εκτέθηκαν σε 1 ή κανένα κύκλο ART. Σε μεταγενέστερη cohort 21 μελέτη που εκτιμούσε μεταξύ άλλων καρκίνων και το μελάνωμα σε υπογόνιμες γυναίκες, παρατήρησαν ότι η έκθεση στην clomiphene δεν αύξησε σημαντικά την επίπτωση του μελανώματος παρά μόνο σε εκείνες που παρέμειναν άτεκνες παρά την ART. Η μεγαλύτερη cohort υπογόνιμων γυναικών μέχρι σήμερα 29 από τους Hannibal CG, et al. δεν ανέδειξε συσχέτιση των φαρμάκων ART και του μελανώματος. Ωστόσο, η διαστρωμάτωση βάσει τεκνοποίησης έδειξε σημαντική αύξηση του κινδύνου μελανώματος σε Ôüìïò 23, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2012

8 94 Μ. Κυριαζοπούλου, Α. Στρατηγός γυναίκες που έλαβαν γοναδοτροπίνες ή GnRH και τελικά γέννησαν. Ο αριθμός των κύκλων ή ο χρόνος από την πρώτη λήψη μέχρι την εμφάνιση του μελανώματος (λανθάνων χρόνος) δεν έδειξαν να επηρεάζουν τον κίνδυνο. Η population-based cohort 12 μελέτη από τους Calderon-Margalit R, et al. που δημοσιεύτηκε το 2009 κατέδειξε αυξημένο κίνδυνο μελανώματος σε υπογόνιμες γυναίκες που είχαν λάβει αγωγή και ισχυρότερη συσχέτιση σε όσες περίμεναν πέραν του έτους για να συλλάβουν. Η βιβλιογραφία περιλαμβάνει και μελέτες σε πληθυσμούς γυναικών με γνωστά αίτια υπογονιμότητας. Η ενδομητρίωση ως παράγοντας πρωτοπαθούς ωοθηκικής ανεπάρκειας συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος, όπως και με άλλους ορμονοευαίσθητους καρκίνους 5. Στην τελευταία προ 2ετίας αναφορά 18, επισημαίνεται σε αναδρομική cohort μελέτη από τους Brinton LA, et al. η σημαντική αύξηση του μελανώματος σε γυναίκες με υπερανδρογοναιμία ή εμμηνορυσιακές διαταραχές, αλλά η διαφορά αυτή έπαψε να υφίσταται, όταν έγινε προσαρμογή με βάση την πρωτοπαθή υπογονιμότητα, όπως αυτή ορίστηκε στην αρχή. ΣΧΟΛΙΑ 1. Δε συνάγεται συμπέρασμα σχετικό με τη συνολική επίπτωση του καρκίνου στον πληθυσμό των ατόμων που υποβλήθηκαν σε ART αγωγή. Σημειώνεται δε ότι ο πληθυσμός αυτός εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια ως προς την αιτία της υπογονιμότητας, το είδος της θεραπείας (μονοθεραπεία ή συνδυασμοί, αλλαγές σχημάτων), τη διάρκεια της θεραπείας. 2. Η σχέση υπογονιμότητας και καρκίνου φαίνεται να υποστηρίζεται κυρίως στην περίπτωση του καρκίνου των ωοθηκών. Η υπογονιμότητα παρά τη θεραπεία φαίνεται να επιβαρύνει την επίπτωση σε καρκίνους, όπως το μελάνωμα και ο καρκίνος των ωοθηκών. 3. Η σχέση ART αγωγής και καρκίνου του ενδομητρίου είναι πιο καλά τεκμηριωμένη, ειδικά στην περίπτωση της θεραπείας με clomiphene citrate. 4. Το μελάνωμα θεωρήθηκε πολύ πρώιμα καρκίνος πιθανώς σχετιζόμενος με ART, αλλά τα αποτελέσματα των cohort μελετών και τα συμπεράσματα των reviews δεν υποστηρίζουν μια σημαντική σχέση. Υπό ειδικές συνθήκες π.χ. λήψης ενός συγκεκριμένου φαρμάκου ή μεγάλης διάρκειας αγωγής φαίνεται ότι υπάρχει συσχέτιση. 5. Η επίμονη υπογονιμότητα παρά την ART που επηρεάζει τον κίνδυνο του μελανώματος ή του καρκίνου των ωοθηκών είναι μία ενδιαφέρουσα παρατήρηση. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει όλες τις παρακάτω περιπτώσεις γυναικών. α) Η επίμονη υπογονιμότητα μπορεί να συνδέεται με επίμονη και παρατεταμένη προσπάθεια ART, συνεπώς, μεγαλύτερης διάρκειας έκθεση στα φάρμακα και την καρκινογόνο τους δράση, αν αυτή υφίσταται. β) Η υποκείμενη διαταραχή που συνεπάγεται και επίμονη υπογονιμότητα είναι αυτή που προδιαθέτει σε καρκινογένεση. γ) Η επίμονη υπογονιμότητα μετά από ART μπορεί να μεταφράζεται και στο εξής ιστορικό: πιθανότατα εξετάζουμε γυναίκα στην 4 η -5 η δεκαετία της ζωής της. Δεν αποκλείεται λοιπόν η εμφάνιση καρκίνου να οφείλεται και στη μακροχρόνια παραμονή σε κατάσταση ατεκνίας και να μην εμφανίζεται ως συνέπεια της ART. δ) Οι γυναίκες που υποβλήθηκαν σε ART και δε γέννησαν είναι περισσότερο επιρρεπείς στην εμφάνιση συγκεκριμένων καρκίνων για άγνωστο λόγο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦIA 1. MN Mascarenhas, H Cheung, CD Mathers, et al. Measuring infertility in populations: constructing a standard definition for use with demographic and reproductive health surveys Population Health Metrics 2012, 10: J Hirshfeld-Cytron, C Gracia, T Woodruff. Nonmalignant Diseases and Treatments Associated with Primary Ovarian Failure: An Expanded Role for Fertility Preservation Women s Health 2011; 20(10): ΙΝ Μπόντης. Βασικές γνώσεις Μαιευτικής και Γυναικολογίας. 1 η έκδοση. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, M Devesa, PN Barri, B Coroleu. Assisted reproductive technology and ovarian cancer. Minerva Endocrinol 2010; 35(4): A Melin, P Sparen, A Bergqvist. The risk of cancer and the role of parity among women with endometriosis Human Reprod 2007; 22(11): AN Yli-Kuha, M Gissler, R Klemetti, et al. Cancer morbidity in a cohort of 9175 Finnish women treated for infertility. Human Reprod 2012; 27(4): LG Liat, R Jaron, O Liraz, et al. Are infertility treatments a potential risk factor for a cancer development? Perspective of 30 years of follow-up. Gynecol Endocrinol 2012 April 5 [Epub ahead of print] 8. LA Brinton, VV Sahasrabuddhe, B Scoccia. Fertility drugs and the risk of breast and gynecologic cancers. Semin Reprod Med 2012; 30(2): L Lerner-Geva, J Rabinovici, B Lunenfeld. Ovarian stimulation: is there a long-term risk for ovarian, breast and endometrial cancer? Women s Health 2010; 6(6): ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

9 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑ; G Chene, F Penault-Llorca, A Tardieu, et al. Is There a Relationship between Ovarian Epithelial Dysplasia and Infertility? Obstet Gynecol Int 2012 Feb 9 [Epub ahead of print] 11. ML Kurta, KB Moysich, JL Weissfielf, et al. Use of fertility drugs and risk of ovarian cancer: Results from a U.S.-based case-control study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev Jul 13 [Epub ahead of print] 12. A. Jensen, H. Sharif, K. Frederiksen, et al.. Use of fertility drugs and risk of ovarian cancer: Danish population based cohort study. BMJ 2009; 338:b H Klip, CW Burger, P Kenemans, et al. Cancer risk associated with subfertility and ovulation induction: a review. Cancer Causes Control 2000; 11(4): GG Impicciatore, GM Tiboni. Ovulation inducing agents and cancer risk: review of the literature. Curr Drug Saf 2011; 6(4): R Calderon-Margalit, Y Friedlander, R. Yanetz, et al. Cancer risk after exposure to treatments for ovulation induction. Am J Epidemiol 2009; 169: A. Jensen, H. Sharif, SK Kjaer. Use of fertility drugs and risk of uterine cancer: results from a large Danish population-based cohort study. Am J Epidemiol 2009; 170: LA Brinton. Long-term effects of ovulation-stimulating drugs on cancer risk. Reprod Biomed Online 2007; 15(1): LA Brinton, KS Moghissi, CL. Westhoff, et al. Cancer risk among infertile women with androgen excess or menstrual disorders (including polycystic ovary syndrome) Fertil Steril. 2010; 94(5): A Jensen, H Sharif, E Svare, et al. Risk of breast cancer after exposure to fertility drugs: results from a large Danish cohort study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2007; 16(7): CG Hannibal, A Jensen, H Sharif, et al. Risk of thyroid cancer after exposure to fertility drugs: results from a large Danish cohort study. Human Reprod 2008; 23(2): MD Althuis, B Scoccia, EJ Lamb, et al. Melanoma, thyroid, cervical, and colon cancer risk after use of fertility drugs. Am J Obstet Gynecol 2005; 193: E Ron, B Lunenfeld, J Menczer, et al. Cancer incidence in a cohort of infertile women. Am J Epidemiol 1987; 125(5): LA Brinton, LJ Melton, GD Malkasian, et al. Cancer risk after evaluation for infertility. Am J Epidemiol 1989; 129(4): MA Rossing, JR Daling, NS Weiss, et al. Risk of cutaneous melanoma in a cohort of infertile women. Melanoma Res 1995; 5(2): EA Holly, RD Cress, DK Ahn. Cutaneous melanoma in women. Reproductive factors and oral contraceptive use. Am J Epidemiol 1995; 141(10): JM Merkue, JL Teepen. The indispensable anamnesis: invitro fertilization in a woman under treatment for melanoma. Ned Tijdschr Geneeskd 1998; 142(38): PN Fuller. Malignant melanoma of the ovary and exposure to clomiphene citrate: A case report and review of the literature Am J Obstet Gynecol 1999; 180: P. Young, D. Purdie, L. Jackman, et al. A study of infertility treatment and melanoma. Melanoma Research 2001; 11: CG Hannibal, A Jensen, H Sharif, et al. Malignant melanoma risk after exposure to fertility drugs: results from a large Danish cohort study. Cancer Causes Control 2008; 19: NF Vlahos, KP Economopoulos, G Creatsas. Ferility drugs and ovarian cancer:a critical review of the literature. Ann N Y Acad Sci 2010; 1205: TG Zreik, CM Ayoub, A. Hannoun, et al. Fertility drugs and risk of ovarian cancer: dispelling the myth. Curr Opin Obstet Gynecol 2008; 20: N Kanakas, T Mantzavinos. Fertility Drugs and Gynecologic Cancer. Ann N Y Acad Sci 2006; 1092: LΑ Brinton, KS Moghissi, B Scoccia, et al. Ovulation induction and cancer risk. Fertil Steril 2005; 83(2): Áë ëç ëï ãñá ößá: Μ. Κυριαζοπούλου Íï óï êï ìåßï Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Á. Óõã ãñüò, Ι. Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ, Αθήνα Ôçë.: Ôüìïò 23, Ôåý ïò 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2012

10

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση. Βασικές αρχές της ψυχοδερματολογίας. Βasic Principles of Psychodermatology. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. Κουρής Α. Ποτουρίδου Ε. Χριστοδούλου Χ.

Ανασκόπηση. Βασικές αρχές της ψυχοδερματολογίας. Βasic Principles of Psychodermatology. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. Κουρής Α. Ποτουρίδου Ε. Χριστοδούλου Χ. Ανασκόπηση Βασικές αρχές της ψυχοδερματολογίας Κουρής Α. Ποτουρίδου Ε. Χριστοδούλου Χ. Β Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Β Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων.

Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Προφύλαξη και διατήρηση της γονιμότητας γυναικών με καρκίνο. Η εμπειρία 5 χρόνων στην κρυοσυντήρηση ωοθηκικών ιστών και ωαρίων. Τζεφεράκος Αλέξανδρος ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ «ΛΗΤΩ» Βρισκόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ.

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος. 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Ν. Πράπας, Α. Δαπόντε, Η. Τσάκος 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50 Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια 09:50-10:00

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ

1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ 1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΥ ΖΕΥΓΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η υπογονιμότητα στις μέρες μας είναι ένα συχνό κλινικό πρόβλημα. Αφορά το 13-15% των ζευγαριών διεθνώς. Η επίπτωσή της ποικίλει, με το μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ & ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ WORKSHOP Σάββατο 27 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Ναυαρίνου & Ρήγα Φεραίου Καλαμάτα Οργάνωση: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ WORKSHOP 09:30 10:15 Χαιρετισμοί Δραστηριότητες της ΕΕΑΙ Ευγένιος Κουμαντάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013

Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» Βιόπολις, 41110 Λάρισα E-mail: messinis@med.uth.gr Τηλ. 2413502795, 2413502796 Fax.

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση. Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μιχαλόπουλος Γιάννης Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Στάδια Προεμφυτευτικής Γενετικής Διάγνωσης (P.G.D) Διέγερση ωοθηκών για την ωρίμανση μεγάλου αριθμού (ει δυνατόν ) ωοθυλακίων

Διαβάστε περισσότερα

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή

elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή elonva : καινοτοµία στη θεραπεία µε επίκεντρο την ασθενή Επικεντρωµένη στην ασθενή προσέγγιση της Ελεγχόµενης Διέγερσης των Ωοθηκών (COS) Βελτιστοποίηση της αναλογίας κινδύνου /οφέλους Μείωση του OHSS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ (SPERM POOLING) ΚΑΙ ΕΝΔΟΜΗΤΡΟ ΣΑΛΠΙΓΓΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ (IUTPI) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΠΙΑΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ (SPERM POOLING) ΚΑΙ ΕΝΔΟΜΗΤΡΟ ΣΑΛΠΙΓΓΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ (IUTPI) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΠΙΑΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ (SPERM POOLING) ΚΑΙ ΕΝΔΟΜΗΤΡΟ ΣΑΛΠΙΓΓΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΣΠΕΡΜΑΤΕΓΧΥΣΗ (IUTPI) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΗΠΙΑΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΜΑΜΑΣ Λ, ΡΩΜΗΟΥ Φ, ΝΙΚΗΤΟΣ Ε, ΜΑΜΑ Ε. ΚΕΝΤΡΟ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio

medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio medical center Εξωσωματική Γονιμοποίηση Ηλίας Γάτος MD Επιστημονικός Διευθυντής embio Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF) Η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη τεχνική τεκνοποίησης ανά

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα Υπογονιμότητας και. Γυναικολογικός Καρκίνος

Φάρμακα Υπογονιμότητας και. Γυναικολογικός Καρκίνος Φάρμακα Υπογονιμότητας και Γυναικολογικός Καρκίνος Νικόλαος Φ. Βλάχος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ, ΑΘΗΝΑ Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

3/12/2014. Εξωσωµατική γονιµοποίηση (IVF) Πτωχές Απαντήτριες. Αίτια πτωχής απάντησης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μοριακός Βιολόγος & Γενετιστής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Επιβλέπουσα: ΚΟΥΤΛΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015

Πρόγραμμα Διαλέξεων & Εργαστηριακών Ασκήσεων Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Φυσιολογία Αναπαραγωγής» Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 18:00-19:00 Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή (Νίκος Νικολέττος) 19:00-21:00 Δημογραφία και γονιμότητα (Θόδωρος Κωνσταντινίδης, Ευαγγελία Νένα) Σάββατο 18 Απριλίου 2015 09:00-11:00

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιολογία της Αναπαραγωγής» Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού έτους 2009-2010 Εβδ. Μήνας/Ημέρα MAΘΗΜΑ ιάλεξη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ώρα Εισηγητής 1 η 1/2/10 2/2/10 Ορισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΩΟΘΗΚΩΝ 1. Μακρύ πρωτόκολλο, με έναρξη GnRH αγωνιστή την 21 η ημέρα και προσθήκη γοναδοτροπινών αμέσως μετά

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015. 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές. Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης

ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015. 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές. Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TC RA 2400 OS S2 (REF 2.0) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pregnyl 1.500, 5.000 IU κόνις και διαλύτης για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού.

Πριν επισκεφτείτε τον/την ιατρό σας, συμπληρώστε τα ελλιπή στοιχεία και τυπώστε μια περίληψη για να την πάρετε μαζί σας στο ραντεβού. Προετοιμασία για την επίσκεψη σε έναν ιατρό Κάντε τις απαραίτητες ρυθμίσεις μαζί Το να κανονίσετε ένα ραντεβού για να επισκεφτείτε έναν ιατρό, είναι ένα από τα πρώτα θετικά βήματα που μπορείτε να κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009

ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Οδυσσέας Β. Γρηγορίου Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2009 Γενικά Στοιχεία 1. Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί λίένα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης Θωμάς Γεωργ. Γκίκας Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Αθήνα 188 Μαρτίου 2009 Σιβιτανίδειος Σχολή Αναπαραγωγικό Σύστημα Γυναίκας Έξω Γεννητικά Όργανα Αναπαραγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ι. ΔΑΠΟΝΤΕ M.D., Dr Med (LMU Munich) F.C.O.G. (S.A.) Αν. Καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας

Διευθυντής: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ι. ΔΑΠΟΝΤΕ M.D., Dr Med (LMU Munich) F.C.O.G. (S.A.) Αν. Καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ MAIΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Πιστοποιημένο Ευρωπαϊκό Κέντρο Εκπαίδευσης στη Μαιευτική και Γυναικολογία από το Ευρωπαϊκό Κολλέγιο

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Αντισύλληψη κατά τη γαλουχία. Παπανικολάου Μαριάννα Μαία-Msc Γ.Ν. Καβάλας

Αντισύλληψη κατά τη γαλουχία. Παπανικολάου Μαριάννα Μαία-Msc Γ.Ν. Καβάλας Αντισύλληψη κατά τη γαλουχία Παπανικολάου Μαριάννα Μαία-Msc Γ.Ν. Καβάλας Ο Μητρικός Θηλασμός ως Μέθοδο Αντισύλληψης Ο Μητρικός Θηλασμός είναι η Αρχαιότερη Αντισυλληπτική Μέθοδος σε όλο τον κόσμο Μετά τον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης

Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης ΣΑΒΒΑΤΟ 5-12-2015 08:00-09:00: Προσέλευση - Εγγραφές Συνεδρία 1η: Πρόεδροι: Α. Λουφόπουλος, Α. Δαπόντε, Β. Τζώρτζης 09:00-09:20 Αξιολόγηση των ωοθηκικών εφεδρειών 09:20-09:30 Συζήτηση Γ. Αντωνάκης 09:30-09:50

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Έρευνα Αιφνίδιος θάνατος στα μωρά (παράγοντες που σχετίζονται) Λιπαρά ψαριά (omega 3 fats) και πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

NATURAL FERTILITY PROJECT

NATURAL FERTILITY PROJECT NATURAL FERTILITY PROJECT Το Natural Fertility Project είναι ένα πρόγραμμα που προσεγγίζει το θέμα της γονιμότητας με φυσικές μεθόδους. Απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες που θέλουν να συλλάβουν, φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι. ΓΕΝΙΚΑ 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΕΥΧΟΣ 02 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2008 embryolab ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ e: editorial ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΟΝΕΙΡΟ Η επίτευξη της εγκυμοσύνης μέσω εφαρμογής μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα