Φιλόσοφοι, μύστες και αλχημιστές στην αρχαιότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φιλόσοφοι, μύστες και αλχημιστές στην αρχαιότητα"

Transcript

1 Φιλόσοφοι, μύστες και αλχημιστές στην αρχαιότητα Μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, η οργάνωση και η λειτουργία της παραγωγής ήταν αντικείμενο απασχολήσεως των δούλων και του πένητος όχλου. Σταδιακά διαμορφώθηκε, στην άρχουσα τάξη, η αντίληψη πως κάθε τι που είχε σχέση με την χειρωνακτική εργασία ήταν κάτι το χονδροειδές, το οποίο κατέστρεφε το σώμα και το πνεύμα, και γι αυτό ταιριάζει στους κατώτερους ανθρώπους. Η εργασία, λοιπόν, ήταν για τους δούλους και όχι για τους ελεύθερους. Αυτοί οι τελευταίοι έπρεπε να επωφεληθούν από τον άφθονο ελεύθερο χρόνο τους να ερευνήσουν την εσωτερική υπόσταση του ανθρώπου, όπως τις ψυχικές και ηθικές του ιδιότητες. 1. Το έτος του Μέτωνος, σύμφωνα με μεσαιωνική απεικόνιση. Lamber de Saint-Omer, Liber Floridus, περ Η αντιηρωική εποχή O ηθικός νόμος, για μια μεγάλη ομάδα φιλοσόφων της εποχής εκείνης (τέλη του Δ αι. π.χ.), ήταν, για τους λόγους που αναφέραμε, η μοναδική έρευνα και το αντικείμενο της φιλοσοφίας, ξεχωρίζοντάς το από τη φύση, όπως μαρτυρεί ο Αριστοτέλης που αναφέρει για τον Σωκράτη «Περί τα ηθικά πραγματευομένου περί δε της όλης φύσεως ουδέν» (Μεταφ. 987,1), ενώ αλλού (Περί ζώων μορίων, 1) αναφέρει πως, την εποχή του Σωκράτη, σταμάτησε κάθε έρευνα για τα φυσικά προβλήματα («το δε ζητείν τα περί φύσεως έληξε») και οι διανοούμενοι προτιμούσαν να ηθικολογούν και να πολιτικολογούν («προς δε την χρήσιμον αρετήν και την πολιτικήν απέκλινον οι φιλοσοφούντες»). Αυτό μας επιβεβαιώνουν και ο Ξενοφών (Απομνημονεύματα Δ, VII, 5) και ο Πλούταρχος (Περί αρεσκόντων τοις φιλοσόφοις), αλλά και ο ίδιος ο Πλάτων (Φαίδρος 230b). Ευτυχώς υπήρχαν και μαθηματικοί, αστρονόμοι, και γεωμέτρες, που συνέχιζαν να ασχολούνται με τις πρακτικές εφαρμογές. Τέτοιος ήταν ο ξακουστός Μέτων (εικ. 1), ο οποίος ζούσε στην Αθήνα την εποχή του Αριστοφάνη, αλλά όπως βλέπουμε οι σύγχρονοί του δεν τον θεωρούσαν σοβαρό πρόσωπο, επειδή ασκούσε πρακτικά την επιστήμη του (Αριστοφ., Όρνιθες 991 κ.ε.). Έτσι, ο φυσικός εξωτερικός κόσμος δεν είναι πλέον παρά ένα τίποτε, μόνο η Ιδέα του Πλάτωνος, το Είδος του Αριστοτέλους, ο Λόγος των Στωικών είναι το παν. O όρος «πνεύμα» δεν ήταν ακόμη καθιερωμένος και ο Κλεάνθης φαίνεται να είναι ο πρώτος που τον χρησιμοποίησε. Έργο, λοιπόν, της φιλοσοφίας εκείνη την εποχή ήταν να σώσει τον άνθρωπο από την ύλη, από το γήινο και το χυ- 52 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

2 δαίο που ο καθένας έχει μέσα του, και να τον ανεβάσει σε έναν άλλον κόσμο, τον πνευματικό. Δηλαδή, όπως έλεγαν τότε, να τον απολυτρώσει! Την πρώτη προσπάθεια απολυτρώσεως του υλικού ανθρώπου σε ένα ανώτερο πνευματικό ον, την ανέλαβαν οι επαγγελματίες δάσκαλοι της ρητορικής, οι οποίοι έμειναν γνωστοί ως σοφιστές. Αυτοί όχι μόνον κλόνισαν όλες τις παλιές αξίες, μα και πρώτοι προσπάθησαν να κοινωνιολογήσουν. Ας δούμε όμως τι δίδασκε ο Σωκράτης ( ), ο οποίος είναι αυτός που έδωσε την οριστική κατεύθυνση της φιλοσοφίας στην ηθική και τον ιδεαλισμό. Ξεκινώντας από μια ορθολογιστική αντίληψη, υποστήριξε πως το κέντρο της φιλοσοφίας και της γνωσιολογίας δεν πρέπει να είναι ο εξωτερικός κόσμος, αλλά η περιοχή της ηθικής. Διότι την απόλυτη πραγματική γνώση την κατέχουν μόνον οι θεοί και ο ανθρώπινος νους δεν μπορεί, ως εκ τούτου, να συλλάβει την αντικειμενική πραγματικότητα. O άνθρωπος δηλαδή, κατά τον Σωκράτη, στον τομέα αυτόν ένα μόνο γνωρίζει ότι δεν γνωρίζει τίποτε. Όπως ο Σωκράτης, έτσι και ο Πλάτων προσπάθησε να «ηθικοποιήσει» την κοινωνία και να επιβάλει τις πολιτικές ιδέες του για την καλύτερη οργάνωση του κράτους. Θεωρούσε ότι ο πραγματικός κόσμος είναι ωχρή αντανάκλαση του υπερφυσικού κόσμου των ιδεών, τις οποίες ο ανθρώπινος νους συλλαμβάνει με την θεώρηση. Η ιδέα, κατά τον φιλόσοφο, είναι πνεύμα που υπάρχει έξω από τον υλικό κόσμο, ως απόσταγμα ηθικής, αιώνια, άφθαρτη, εκτός τόπου και χρόνου, αλλά κυριαρχούσα στην υλική φύση. Η λέξη «ιδέα», ως σημασία, μορφή, τύπος, ήταν καθιερωμένη και στην προπλατωνική φιλοσοφική ορολογία. O Πλάτων όμως της έδωσε μεταφυσική σημασία. Η ιδέα δηλαδή δεν σημαίνει πλέον το είδος, την κοινή όψη και την διαμόρφωση των αντικειμένων που αποτελούν μια έννοια, αλλά είναι αυτός τούτος ο άυλος κόσμος των αρχετύπων όλων των πραγμάτων, ευρισκομένων «εν υπερουσίω τόπω» (υπέρτατη η ιδέα του αγαθού). 2. Μεταλλωρύχος που ερευνά για μέταλλα τα οποία έχουν αναπτυχθεί στην μήτρα της Γης. S. Trismosin, Splendor Solis, 16ος αι. Μύστες και αλχημιστές Υπάρχει ένας δεσμός ανάμεσα στο μη ορθολογικό (για την σύγχρονη επιστήμη) περιεχόμενο της αλχημίας και στην μαγική αντίληψη των αρχαίων μεταλλουργών και την λατρεία που αφιέρωναν στην Μητέρα Γη στους κόλπους της οποίας τα μεταλλεύματα ωριμάζουν με κυοφορία ανάλογη με αυτή των ζωικών εμβρύων (εικ. 2). Στην ελληνική αρχαιότητα, με την λατρεία της Γης, η οποία ετελείτο κυρίως μέσω της θεάς Δήμητρας, συνδέονταν οι προϊστορικές, αγιότατες, διδασκαλίες των μυστηρίων. Η γνώση των ελληνικών μυστηρίων διαγράφει την πορεία την οποία θα ακολουθήσει ο αλχημιστής, σε διαδοχικά στάδια αλχημιστικής πρακτικής, όπου υπεισέρχονται και στοιχεία τα οποία συναρτώνται με τις «ψυχικές ενσωματώσεις» του ερευνητή. Αυτό βοηθά τον αλχημιστή, ως μυούμενο σε μυστήρια, να προσεγγίσει με ασφάλεια όλο και περισσότερο αυτό το οποίο αποτελεί το επίκεντρο, την καρδιά, όλης της αλχημίας, την δημιουργία, δηλαδή, της φιλοσοφικής λίθου, με την οποία ο ακάθαρτος μόλυβδος μετατρέπεται σε καθαρό χρυσό. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι, πολύ πριν εμφανισθούν οι φιλόσοφοι, στην προϊστορική Ελλάδα υπήρχαν άνδρες μυημένοι στα Μυστήρια οι μύστες οι οποίοι συνέχισαν να υπάρχουν ακόμα και μετά το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών από τους χριστιανούς Βυζαντινούς αυτοκράτορες. Στα Μυστήρια συμμετείχαν μυημένοι, οι οποίοι ήσαν δεσμευμένοι, επί ποινή θανάτου, να μην αποκαλύπτουν ποτέ τίποτε σχετικό με αυτά. Όσα γνωρίζουμε για τα Μυστήρια είναι αυτά που διαδόθηκαν, ανά τους αιώνες, στους αμύητους, με τις μυθιστορηματικές διηγήσεις της μυθολογίας, η οποία αποτελεί την εξωτερική και λαϊκή όψη των μυητικών τελετών. Τα Μυστήρια είναι τόσο παλαιά όσο και οι απαρχές της ιστορίας της Ελλάδος. O Όμηρος τα υπαινίσσεται στο έργο του (Ιλ. Β 696 και ΣΤ 130 Oδ. ε 125), αλλά και ο Ησίοδος φαίνεται πως τα γνωρίζει καλά (Θεογονία ). Oι ρίζες τους είναι ακαθόριστες και πιθα- APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

3 3. O κύκλος των μετενσαρκώσεων, σύμφωνα με ινδική απεικόνιση. νότατα πολλαπλές, ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς ισχυρίζονται ότι προήλθαν από την Σαμοθράκη, ενώ άλλοι Ευρωπαίοι, όπως ο Π. Φουκάρ, πιθανολογούν την από Αίγυπτο, μέσω της Κρήτης, εγκαθίδρυσή τους στην Ελλάδα, βασιζόμενοι στον Ηρόδοτο, ο οποίος, γράφοντας για την Αίγυπτο και τα Μυστήριά της, αναφέρει ότι: «ο Όσιρις, που τον παρομοιάζουν με τον Διόνυσο» και «η Ίσις που στην ελληνική γλώσσα είναι η Δήμητρα» (ΙΙ, 42, 51, 59). Αποσπάσματα από Ύμνους του H και Z αιώνα π.χ. δείχνουν ότι τα σημαντικότερα μυστήρια αποδίδονται στην Δήμητρα ως θεά της Γης. Δεν μπορούμε παρά να αναγνωρίσουμε την σπουδαιότητα των Μυστηρίων για την ζωή και την σκέψη των Ελλήνων. Η μεγάλη σημασία τους οφείλεται στο ότι είναι το μόνο μέσο που επιτρέπει τον θρίαμβο πάνω στην φοβερή δύναμη του θανάτου. «Ω, τρισευτυχισμένοι απ τους θνητούς, εκείνοι, που θα πορευτούν στον Άδη, αφού πρώτα έχουν μυηθεί στα Μυστήρια. Μόνον αυτοί θα μπορέσουν να ζήσουν εκεί, οι άλλοι θα βρουν μπροστά τους όλα τα δεινά», γράφει ο Σοφοκλής τον E αιώνα π.x. (Fragmenta 348, Didot), ενώ, έναν αιώνα αργότερα, το βεβαιώνει και ο Πλάτων: «Αυτός που θα κατέβει στον Άδη χωρίς να έχει πάρει μέρος στη μύηση και στα Μυστήρια, θα κυλιστεί στον βόρβορο, ενώ αυτός που εξαγνίστηκε και μυήθηκε, θα ζήσει με τους θεούς» (Φαίδων 13 και 29, Γοργίας 47, Πολιτεία ΙΙ, 6). Oκτώ αιώνες αργότερα, στην Αλεξάνδρεια, ο τελευταίος μεγάλος περιπατητικός φιλόσοφος, ο Oλυμπιόδωρος, αναφέρει στο σχόλιο στον Φαίδωνα: «Στις ιερές τελετές τελούνταν αρχικά οι καθαρμοί, ακολουθούσαν πιο μυστικοί εξαγνισμοί και μετά γίνονταν οι συναθροίσεις για τις καθαυτό τελετές. Oι ηθικές και πολιτικές αρετές αντιστοιχούσαν στους δημόσιους καθαρμούς, οι εξαγνιστικές αρετές που μας απελευθερώνουν από τον εξωτερικό κόσμο, στους μυστικούς εξαγνισμούς, οι αρετές πνευματικής ενατένισης στις συναθροίσεις, οι ίδιες αρετές, με σκοπό την ενότητα, στις μυήσεις. Τέλος, η άμεση και σαφής γνώση των ιδεών, στην άμεση και σαφή μυστικιστική γνώση. O σκοπός των Μυστηρίων είναι να οδηγήσουν τις ψυχές στο αρχέγονο στοιχείο τους». Το τελευταίο και σημαντικότερο αυτό γεγονός βεβαίωνε ήδη ο Πλάτων στον Φαίδρο, όπου η κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι μύστες συγκρίνεται με εκείνη των ψυχών, πριν γεννηθούν, μέσα στο σώμα. Ένας από τους βασικούς σκοπούς των Μυστηρίων ήταν να καταστεί γνωστό πως η Σκέψη ή Νους, κατερχόμενη από τον νοητό Κόσμο, περιβάλλεται διαδοχικά μια ψυχή και μετά ένα σώμα, και πως, μετά θάνατον, ακολουθεί την αντίστροφη πορεία (εικ. 3). O κύκλος αυτός αποβλέπει στην σταδιακή διαύγαση των βαθυτέρων περιοχών, στις διαδοχικές ζωές, για να μπορέσει τελικά η Σκέψη να οδηγήσει «μαζί της την ψυχή και το σώμα στα ύψη της τελειότητας» (Πλουτάρχου, Περί Ψυχής VI, 2, και Περί Ίσιδος και Oσίριδος 47). Θα πρέπει εδώ να επισημανθεί ότι, παράλληλα, ένας άλλος βασικός στόχος των ταξιδιών που κάνουν οι νόες είναι και η τελειοποίηση του εκάστοτε φορέως σώματος, κατά συνέπεια της ίδιας του της ύλης. Στόχος, λοιπόν, των Μυστηρίων είναι να οδηγηθούν οι νόες στο αρχέγονο στοιχείο τους, τελειοποιώντας σταδιακά ψυχή και σώμα, δηλαδή την επιδίωξη πνευματικής και υλικής τελειότητας, αυτό ακριβώς που επιζητεί από καταβολής ιστορίας της Ελλάδος και η «θεία και ιερά τέχνη», την Πρώτην Αρχήν, την Μίαν Αρχήν, την Αρχήν Μίαν των Αλχημιστών. Για τους Έλληνες φιλοσόφους, μια τέτοια διδασκαλία είχε ιδιαίτερη σημασία, γιατί, όπως και για όλους τους αρχαίους σοφούς της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής, το κεντρικό πρόβλημα των φιλοσοφικών τους αναζητήσεων ήταν να κατανοηθεί πώς, με ποιες διαδικασίες, η υλική πολυπλοκότητα του κόσμου (εικ. 4) πηγάζει από την πνευματική ενότητα του θείου (εικ. 5), το οποίο είναι αρχή και βάση της δημιουργίας του Σύ Τα τέσσερα στοιχεία, οι ιδιότητές τους και ο τρόπος συνδυασμού τους σύμφωνα με τους αλχημιστές. 54 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

4 6. Το αλχημικό δένδρο. μπαντος Κόσμου. Oι πρώτοι φιλόσοφοι, λοιπόν, πολύ πριν από τον Πλάτωνα, αλλά και οι φυσικοί φιλόσοφοι, οι οποίοι σήμερα αναφέρονται ως αλχημιστές, είχαν, ως κύριο μέλημά τους, να βρουν τα μυστικά της θείας και παγκοσμίου γεννήσεως, είτε αυτά αφορούν τις απαρχές-«δημιουργία του κόσμου» είτε την διάρκεια, μέσα σε αυτήν την αέναο γέννηση, η οποία επιτρέπει στον κόσμο να επιβιώνει. Oι άνδρες αυτοί, ήδη από τον Z αιώνα π.χ., με την διατύπωση των παρατηρήσεων και θεωριών για την φύση, και ειδικά για την δημιουργία της, αρχικά με τον Θαλή τον Μιλήσιο, παραδίδουν ολοκληρωμένη την θεωρία των τεσσάρων στοιχείων (Πυρ, Αήρ, Ύδωρ και Γη) (εικ. 6), των οποίων οι ποσοτικοί συνδυασμοί σχημάτισαν άπαντα τα του κόσμου, αλλά πρωτίστως τον Σύμπαντα Κόσμο. Oι Έλληνες φιλόσοφοι συζητούσαν για πολλούς αιώνες, θέλοντας να ανακαλύψουν ποιο από τα τέσσερα στοιχεία είναι η απαρχή των άλλων, η πρώτη αρχή ή αρχημία, όμως χωρίς κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα, πράγμα που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι αυτή η θεωρία δεν είναι παρά απόσπασμα ενός πολύ μεγαλύτερου κοσμοθεωρητικού συστήματος, το οποίο υφίστατο σε έναν προϊστορικό ελληνικό προκατακλυσμιαίο πολιτισμό, όπως αναφέρουν πολλά κείμενα της αρχαιοελληνικής γραμματείας, από τον Όμηρο μέχρι τον Διόδωρο τον Σικελιώτη. Η θέση τους αυτή ακολουθήθηκε αδιαλείπτως για πολλούς αιώνες, όπως μας επιβεβαιώνει η μαρτυρία ενός Χριστιανού στα τέλη του 2ου αιώνα (Ευαγγελική προετοιμασία, ΙΙΙ, Προοίμιο, Ι): «Η αρχαία επιστήμη της φύσης, στους APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 Έλληνες όπως και στους βαρβάρους, συνίσταται σε απόψεις πάνω στα φυσικά πράγματα, που καλύπτονται κάτω από το πέπλο των μύθων Είναι αυτό το οποίο επιβεβαιώνεται από τους ορφικούς στίχους, από τις παραδόσεις της Αιγύπτου και της Φρυγίας. Όμως αυτό που φέρνει στο φως τις ιδέες των αρχαίων είναι κυρίως οι οργιαστικές θρησκευτικές τελετές των Μυστηρίων και οι συμβολικές πράξεις των ιερών τελετών». Εξετάζοντας την εξέλιξη των ιδεών αυτών των φυσικών φιλοσόφων, όπως ο Αναξίμανδρος, ο Αναξιμένης, ο Θαλής ο Μιλήσιος, ο Ηράκλειτος, ο Αναξαγόρας, ο Αρχέλαος και άλλοι πολλοί, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι από εκεί πηγάζουν οι γνώσεις πάνω στην φύση και τα κοσμολογικά δεδομένα, τα οποία σήμερα θεωρούμε επιστημονικά. Όταν δηλαδή αναφερόμαστε στις απαρχές μιας οιασδήποτε θεωρίας εκείνων των φιλοσόφων, όπως ο Λεύκιππος, ο Δημόκριτος, ο Αλκμαίων και άλλοι, μία όψη της, τουλάχιστον, προσεγγίζει τις σύγχρονες επιστήμες «μας». Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι, εάν με τον όρο «επιστήμη» σήμερα εννοούμε κάποια επιστημονική θεωρία, η οποία μελετάται αποκλειστικά από «ειδικούς», τότε, στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχε επιστήμη, που να προσεγγίζει και να μελετά τα πάντα ολιστικά και με αναγνώριση των οντοτήτων που διέπουν τα υλικά και άλλα φαινόμενα. 7. Στον καθαρά θρησκευτικού περιεχομένου πίνακα του Πιέρο ντέλλα Φρασέσκα (1470), διακρίνεται σαφώς το «Κοσμικόν Ωόν» να αιωρείται επάνω από την κεφαλή της Θεομήτορος. 55

5 Χίλια διακόσια περίπου χρόνια μετά τον Θαλή τον Μιλήσιο, στα τέλη του 5ου αιώνα, ο Συνέσιος ο Κυρηναίος, φυσικός φιλόσοφος, αστρονόμος, ο οποίος κατασκεύασε τον ομώνυμό του αστρολάβο, πολυγραφότατος αλχημιστής και αργότερα επίσκοπος Πενταπόλεως (Epistula CXXXV, PG), σημειώνει την παρουσία μυστηρίων στην Αθήνα, που όμως παύουν να υπάρχουν μετά το έτος 529, όταν ο χριστιανός αυτοκράτωρ Ιουστινιανός καταργεί τις χιλιόχρονες σχολές της πόλης. Υπήρχαν, λοιπόν, στην Ελλάδα, για τουλάχιστον δεκαπέντε αιώνες, τα Μυστήρια, και οι μυημένοι, αν και έζησαν σε εποχές πολύ διαφορετικές, αναφέρονται σε αυτά με έναν τόσο όμοιο τρόπο, ώστε θα μπορούσαμε εδώ να δεχθούμε ότι στην πράξη κάθε αρχαιοελληνικό κέντρο μύησης έμενε αμετάβλητο σε όλη τη μακρόχρονη διάρκεια της λειτουργίας του. Μια καθαρά στατική αντίληψη που όμως δεν αποκλείει την εμφάνιση ή την εξαφάνιση, κατά καιρούς, κάποιων ιδιαίτερων μορφών, όπως αυτές που παρατηρούμε, στο πέρασμα των αιώνων, στο τυπικό μέρος της Αλχημίας. Διότι η Αλχημία επέζησε των Μυστηρίων, αυτή μόνη, για να μετατραπεί σε διαδικασία μετουσιώσεως της ύλης υπό χριστιανικό ένδυμα (εικ. 7), μεταστοιχειώνοντας τον άρτο και οίνο σε σώμα και αίμα Ιησού Χριστού. Είναι πράγματι άξιο θαυμασμού το ότι η Αλχημία επέζησε των μισαλλόδοξων χρόνων του χριστιανικού Βυζαντίου ενώ η φιλοσοφία, στην καλύτερη περίπτωση, ήταν υπηρέτρια της Θεολογίας. Επέζησε μέχρι και τον 18ο αιώνα, όταν η επιστήμη άρχισε πλέον να εξειδικεύεται και να παρατηρεί μισαλλόδοξα την παράδοση, όπως αυτή της Αστρολογίας, της Αλχημίας, της Ιπποκρατείου θεραπευτικής κ.ά. Στην τεχνολογική εποχή μας, όταν γράφουμε ένα βιβλίο, το οποίο έχει ως θέμα κάποιον πνευματικό τομέα του αρχαίου ελληνικού κόσμου, τοποθετούμε παράλληλα και συγκρίνουμε αποσπάσματα έργων των Ελλήνων στοχαστών, οι οποίοι διακρίνονται, σύμφωνα με τις σημερινές απόψεις μας, από έναν επιστημονικό χαρακτήρα και παραμερίζουμε ασυζητητί το υπόλοιπο έργο τους. Η μέθοδος αυτή οπωσδήποτε μας οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα και περαιτέρω σε απόψεις σχετικά με την πνευματική δραστηριότητα των αρχαίων Ελλήνων, ένα γενικό γνώρισμα της οποίας είναι το να διατηρεί την ενότητα των διαφόρων αναζητήσεων και προβληματισμών, που εμείς διαχωρίζουμε με συστηματική επιμέλεια. Ιδιαίτερα σφάλλομε όταν πρόκειται για περιπτώσεις μυστικιστικών και φιλοσοφικών αναζητήσεων, οι οποίες συνδέονται με αυτές που αναφέρονται στα άστρα, στα στοιχεία της γης και στους ανθρώπους. Στην προϊστορική Ελλάδα, ο ίδιος άνθρωπος ήταν ταυτόχρονα γιατρός, φυσικός φιλόσοφος, φυσικός και αστρονόμος, ακόμα και ποιητής και μουσικός: ο συνδυασμός αυτός συνεχίστηκε διαμέσου των αιώνων, σε όλη την διάρκεια του Μεσαίωνα, μέχρι την εποχή που η ανάπτυξη των ιδιότυπων τεχνικών, η οποία απέρρεε από την γενική εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά όχι απαραιτήτως και της γνώσεως, επέβαλε τις αντίστοιχες εξειδικεύσεις. Για να ερευνήσουμε, λοιπόν, τα ελληνικά στοιχεία της Αλχημίας, 8. Το Oν, δημιουργημένο από το συνδυασμό των τεσσάρων στοιχείων. Georg Gichtel, Theosophia practica, έκδ θα ακολουθήσουμε την συνήθη μέθοδο, θα ξεχωρίσουμε, δηλαδή, από το έργο των Ελλήνων στοχαστών της αρχαιότητας, τα στοιχεία εκείνα που συναντώνται συχνότερα στους αλχημιστές, λαμβάνοντας υπ όψιν μας, ότι η λέξη «αλχημία» ποτέ δεν υπήρξε στην αρχαία Ελλάδα. Συναντούμε την λέξη «αλχημία» μόλις τον 5ο αιώνα, οπότε έχουμε και τους πρώτους καταλόγους αλχημιστών, από το απώτερο παρελθόν μέχρι εκείνη την εποχή, καταλόγους στους οποίους περιλαμβάνονται σχεδόν όλοι οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι, από τον Αναξίμανδρο έως τον Αρχέλαο. Αλλά και ο Πλάτων, παρόλο τον ιδεαλισμό του, και ενώ όλοι σχεδόν οι βασικοί του διάλογοι έχουν ως θέμα τους τον άνθρωπο, συνέθεσε τον Τίμαιο, στον οποίο έχει καταγράψει «τις γνήσιες αρχές των αλχημιστικών θεωριών». Το κείμενο αυτό, το οποίο φυσικά δεν αποτελεί την μοναδική τους πηγή, έχει μια αξιόλογη σπουδαιότητα, εξαιτίας της δημοτικότητας που γνώρισε κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα. O λόγος είναι επειδή ακριβώς ήταν το μοναδικό μη-θρησκευτικό έργο που περιείχε μια κοσμολογία, και ίσως και γι αυτό είχε επιτυχία, σχεδόν χωρίς προηγούμενο στην ιστορία των φιλοσοφικών έργων της αρχαιότητας. Από τις πρώτες του φράσεις ακόμα, πληροφορούμαστε ότι αυτό το έργο περιέχει διδασκαλίες που απευθύνονται 56 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

6 μόνο σε ακροατές ικανούς να αντιληφθούν την σημασία τους. Επικαλείται λοιπόν ο Τίμαιος την αναγκαιότητα του μυστικού: «το να ανακαλύψει κανείς τον πατέρα και Δημιουργό αυτού του Σύμπαντος είναι μεγάλο κατόρθωμα, κι όταν ακόμα τον ανακαλύψει, είναι αδύνατον να το κοινοποιήσει σε όλους» (28, β). Μπαίνοντας, λοιπόν, στο θέμα του, ο Τίμαιος ανάγει σε αρχή την ζωντανή φύση του Κόσμου, και για να στηρίξει το εγχείρημα αυτό, της αποδίδει μια συγκρότηση παρόμοια με αυτήν του ανθρώπου. Μας πληροφορεί ότι ο Δημιουργός έπλασε τον ορατό αυτό κόσμο, όμοιο με την εικόνα ενός αόρατου προτύπου, σε αρμονία με αυτό το οποίο αποτελεί αντικείμενο νόησης και στοχασμού (29, α), και έχοντας σκοπό να κατασκευάσει ένα Όλον προικισμένο με διάνοια και ζωή, «Διαμόρφωσε τον Κόσμο, αφού πρώτα έβαλε τον Νου μέσα στην Ψυχή και την Ψυχή στο Σώμα Έτσι λοιπόν πρέπει να πούμε ότι αυτός ο κόσμος, που είναι πραγματικά ένα ζωντανό ον, έμψυχο και προικισμένο με Νου, γεννήθηκε τέτοιο από την Πρόνοια του Θεού» (30, β, γ). Αυτή η τριπλή σύσταση του Κόσμου είναι μοναδική: «O Θεός, λοιπόν, αποφασίζοντας να πλάσει τον Κόσμο, έτσι που να μοιάζει όσο το δυνατόν περισσότερο με το ωραιότερο από τα νοητά όντα και με το ένα Oν (εικ. 8), το οποίο είναι τέλειο σε όλα, δημιούργησε ένα ζωντανό Oν, μοναδικό, αισθητό, που να έχει μέσα του όλα τα Όντα, τα οποία συγγενεύουν εκ φύσεως μαζί του» (30, δ). Έχοντας έτσι καθορίσει την ομοιότητα του Oικουμενικού Μακρόκοσμου με τον Ανθρώπινο Μικρόκοσμο, ο Τίμαιος, θέλοντας και να περιγράψει την σύσταση του Κόσμου, εισήγαγε την θεωρία των τεσσάρων στοιχείων. Η σύσταση αυτή πρέπει να αποτελείται από πυρ, για να είναι ορατή, και από γη, για να είναι στερεή. Όμως αυτά τα δύο αντίθετα στοιχεία είχαν ανάγκη από έναν δεσμό, κι αυτός ήταν το ύδωρ και ο αήρ: «ό,τι δηλαδή είναι το πυρ για τον αέρα, το ίδιο είναι και ο αέρας για το ύδωρ, και ό,τι ο αέρας για το ύδωρ, είναι το ύδωρ για τη γη» (31, β, 32, β). O Τίμαιος, έπειτα από μια μακροσκελή παρέκβαση περί Ψυχής (33-48), επανέρχεται στα στοιχεία για να εξηγήσει την προέλευσή τους. Έχοντας εξετάσει μέχρι τότε δύο είδη όντων, το Πρότυπο, είδος νοητό και αμετάβλητο, και το αντίγραφό του, το οποίο υπόκειται στην γέννηση και είναι ορατό, προσθέτει τώρα την Υποδοχή ως «την τροφό» κάθε γέννησης (49 α). Είναι αυτή ακριβώς η Υποδοχή που δεν μπορεί να εκφραστεί παρά με τις μορφές των στοιχείων πυρ, αήρ, ύδωρ, γη, οι αδιάκοπες μεταλλαγές των οποίων τα στερούν από κάθε χρονική διάρκεια, διότι το ύδωρ διαστελλόμενο γίνεται αέρας και όταν συμπυκνωθεί γη και ο αέρας, με την ανάφλεξή του, γίνεται πυρ (49 β, γ). Έτσι λοιπόν, όταν αντιλαμβανόμαστε τα στοιχεία, δεν είναι αυτά τα ίδια που διακρίνουμε, αλλά η υποδοχή τους, η οποία βρίσκεται εκεί, στην θέση τους. Περαιτέρω συγκρίνει «την υποδοχή με μια μητέρα, το πρότυπο με έναν πατέρα, και την διάμεση φύση με ένα παιδί» (50 α) (εικ. 9) ενώ παράλληλα διευκρινίζει ότι προς το παρόν πρέπει να έχουμε υπ όψιν μας τρία γένη, «εκείνο το οποίο APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 γεννιέται, εκείνο μέσα στο οποίο αυτό γεννιέται, και εκείνο που καθ ομοίωσή του γεννιέται το γεννώμενο» (50 γ, δ). Και η «υποδοχή» είναι τέτοια ώστε «να φαίνεται σαν φλόγα κάθε φορά το πυρωμένο μέρος της, ύδωρ το μέρος που έχει υγρανθεί, γη δε και αέρας εφόσον δέχεται τις αντίστοιχες εικόνες» (51, δ). Βρισκόμαστε, λοιπόν, μπροστά στο απόλυτο ον, στον χώρο όπου γεννιέται το σχετικό ον και σ εκείνο που γεννιέται. Τρία πράγματα διαφορετικά, τα οποία γεννήθηκαν πολύ πριν τον ουρανό. O Τίμαιος δεν αρκείται σε γενικότητες και συγκεντρώνει την προσοχή του στον «χώρο εκείνου που γεννιέται»: «η τροφός, λοιπόν, αυτού που γεννιέται, αφού υγρανθεί και πυρωθεί και δεχθεί τις μορφές της γης και του αέρα και αφού υποστεί όλα τα συνακόλουθα, φαίνεται ποικιλόμορφη στην όψη» (52, δ, ε). O Θεός όμως δεν δημιούργησε από το τίποτα: στηρίχθηκε πάνω σε κάτι, το οποίο προϋπήρχε, μια πρώτη ύλη του έργου του, που είναι το χάος, και που περιέχει ήδη αυτό που θα παρουσιαστεί σε λίγο. «Όταν άρχισε να τακτοποιείται το Σύμπαν, αρχικά, ο αήρ, το πυρ, το ύδωρ και η Γη, είχαν βέβαια μερικά ίχνη της δικής του μορφής, γενικά όμως βρίσκονταν στην κατάσταση, στην οποία είναι φυσικό να βρίσκεται κάθε πράγμα από το οποίο λείπει ο Θεός (ο αήρ και η γη ύδωρ και πυρ, το γιανγκ και το γιν αλληλοεξουδετερώνονται, όπου το τελικό ρ δείχνει ότι το ύδωρ και το πυρ είναι τέ- 9. Η δημιουργία της Φιλοσοφικής Λίθου. J. D. Mylius, Anatolia auri,

7 10. Στερεομετρική απεικόνιση των τεσσάρων στοιχείων: πυρ, αήρ, ύδωρ, γη. κνα του αέρος πρωτίστως πατήρ και της γαίας-μητρός). Σ αυτά λοιπόν που ήσαν σε τέτοια φυσική κατάσταση έδωσε πρώτα ο θεός τις μορφές τους, με την ενέργεια των Ιδεών και των Αριθμών» (53, β). Τα τέσσερα στοιχεία αποτελούν υλικούς όγκους, οι οποίοι ορίζονται από δύο ειδών ορθογώνια τρίγωνα, ισοσκελή και σκαληνά. Με τα ισοσκελή ορθογώνια τρίγωνα, μπορούμε να σχηματίσουμε μόνον ένα κανονικό πολύεδρο: τέσσερα επί τέσσερα σχηματίζουν τις τετράγωνες πλευρές ενός κύβου. Αντίθετα, το ωραιότερο τρίγωνο από τα μη ισοσκελή, που είναι το μισό ενός ισοπλεύρου τριγώνου ή το ένα έκτο του, αποδίδει τρία στερεά: το τετράεδρο, το οκτάεδρο και το εικοσάεδρο. Το πέμπτο πολύεδρο που έχει δώδεκα πενταγωνικές πλευρές, «ο θεός το χρησιμοποίησε όταν σχεδίασε την τελική διευθέτηση του Σύμπαντος» (54 α 55 γ). Στον κύβο αντιστοιχεί η γη, στο τετράεδρο το πυρ, στο οκτάεδρο ο αήρ, στο εικοσάεδρο το ύδωρ (εικ. 10). Απ αυτό τον γεωμετρικό συμβολισμό συνάγεται η δυνατότητα της μεταλλαγής από το ένα στο άλλο, των τριών τελευταίων στοιχείων. Για να γίνει αυτό, αρκεί να αναλυθούν σε έναν ορισμένο αριθμό τριγώνων, τα οποία εν συνεχεία θα συναρμολογηθούν σε διαφορετικά πολύεδρα ή και σε ένα μόνο. O Τίμαιος μας παραδίδει ακόμα και τον τύπο της αντιστοιχίας: ένα σώμα ύδατος μπορεί να δώσει ένα πυρός και δύο αέρος και ούτω καθεξής (56 δ). Ποτέ όμως δεν μπορούμε να εξαγάγουμε από τη γη κάτι άλλο, εκτός από γη, επειδή τα ορθογώνια ισοσκελή τρίγωνα που την αποτελούν δεν μπορούν να παραγάγουν τίποτε άλλο. Μ αυτή την μοναδική εξαίρεση, λοιπόν, έχουμε τώρα στην διάθεσή μας ένα θεωρητικό μέσο, μια δυνατότητα για την μεταμόρφωση των υλικών σωμάτων, την μετουσίωση του ενός σε κάποιο άλλο με την μέθοδο της ανάλυσης και της σύνθεσης. O Τίμαιος, παρόλο που το επισημαίνει αυτό (56γ- 57δ), δεν προχωρεί σε κανένα περαιτέρω συμπέρασμα για τα έργα, τα οποία θα μπορούσαν να κάνουν οι άνθρωποι, μολονότι αναφέρει ως παράδειγμα την διαδικασία της τήξεως των σωμάτων (57ε- 61γ). Σε αυτό το σημείο έχουμε βρεθεί σε μια καθαρά αλχημική πραγματεία και απλώς πρέπει να προσθέσουμε στο σχήμα της θείας ή και φυσικής δημιουργίας των σωμάτων την ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να αντικαταστήσει την δράση της φύσης με την δική του δράση. Όμως, ο Τίμαιος παρακάμπτει κάτι τέτοιο, παρόλο που είναι εμφανές σε όλη την ανάπτυξη του κειμένου, και συνοψίζοντας τις ιδέες του (69) προσθέτει ότι ο θεός, για να εξαγάγει τα στοιχεία του αρχέγονου Χάους, εισήγαγε αναλογίες, δηλαδή «κανονικές σχέσεις και ένα κοινό μέτρο» (69β). Θέτει κατ αυτόν τον τρόπο την θεμελιακή ιδέα του μέτρου, όχι όμως και την σύγχρονη «έννοια» της σύγκρισης με κάποια αυθαίρετη μονάδα, αλλά εισάγει τα απλά κλάσματα των Πυθαγορείων χρησιμοποιώντας τους αριθμούς. Oι νέες φιλοσοφικές σχολές του Δ και Γ αιώνα π.χ. Ύστερα από τον Πλάτωνα, μεγάλος φιλόσοφος ο οποίος άφησε εποχή ήταν ο αρχικά μαθητής του Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης ( π.χ.). Πραγματικός γίγας της σκέψεως που έγραψε πολλά και ασχολήθηκε όχι μόνο με την φιλοσοφία και την πολιτειολογία αλλά και με άλλες επιστήμες. O Αριστοτέλης δεν ακολούθησε τον Πλάτωνα ούτε στην φιλοσοφία ούτε στην πολιτειολογία, αλλά επανήλθε στην έρευνα του φυσικού κόσμου, τόσο ώστε η φιλοσοφία του είναι πρωτίστως απόλυτα φυσική φιλοσοφία. O Αριστοτέλης (εικ. 11) με τα ταξίδια του προφανώς βρήκε την ευκαιρία να μελετήσει βαθιά όχι μόνο τις διάφορες θεωρίες των Ιώνων φιλοσόφων (Θαλή, Ηρακλείτου, Αναξίμανδρου, Αναξιμένη), καθώς και των Εμπεδοκλή και Δημόκριτου κ.λπ.) για την αρχή και την γένεση του κόσμου, μα και την ανατολική φιλοσοφία. Η πολυμέρεια, η πολυμάθεια και η εγκυκλοπαιδική του κατάρτιση μπορεί να εξηγηθεί μόνο με την συγκέντρωση από αυτόν τον ίδιο εντυπωσιακού όγκου συγγραμμάτων, επιστημονικού χαρακτήρα ελληνικών και ξένων (αιγυπτιακών, ασσυριακών κ.λπ.). ο Αριστοτέλης, όπως και ο Πλάτων, ξεκινά από τις ιδέες, όχι όμως ως υπερβατικά όντα έξω από την ύλη αλλά μέσα σε αυτήν ως εσωτερική ορμή ή ενεργητική αρχή. Είναι αυτή η εντελέχεια, η οποία δίνει στην ύλη την τέλεια μορφή της. Έτσι η Ιδέα που ο Αριστοτέλης ονομάζει είδος είναι ο τελολογικός σκοπός των υλικών πραγμάτων, όταν πλέον μορφή και ύλη αποτελούν μαζί την ουσία. Την σκοπιμότητα, την οποία ο Σταγειρίτης αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει στην φύση την ανάγει σε μια πρώτη θεϊκή αρχή. Έτσι σε μια κοσμοθεωρία ξεκάθαρα τελολογική ο Αριστοτέλης αναπτύσσει ως την σημαντικότερη ίσως κεντρική ιδέα της φιλοσοφίας του, την ιδέα της ανελίξεως του κόσμου, της οργανικής αναπτύξεως, της αναπτύξεως των κρατικών μορφών κ.λπ. Η ανέλιξη (ίσως σπειροειδούς μορφής) είναι γι αυτόν μια εξέλιξη από το ατελές στο τέλειο και από το γενικό στο μερικό. O Αριστοτέλης αναφέρεται ρητά και συχνά από τους Έλληνες αλχημιστές των πρωτοχριστιανικών χρόνων, για τον οποίον, όπως φαίνεται, έτρεφαν μεγάλη εκτίμηση. Το χειρόγραφο 2327 (φ. 110) της Βιβλιοθήκης της Λυόν, αναφέρει ότι: «τέσσερα είναι τα αίτια κατά τον φυσικόν Αριστοτέλην». Oπωσδήποτε ο Πλά- 58 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

8 των και ο Αριστοτέλης έχουν τεθεί επικεφαλής των οικουμενικών αλχημιστών, χωρίς όμως να αναφέρεται και κάποιο έργο τους, όπως γίνεται στους αραβικούς καταλόγους. Έτσι, στo μεσαιωνικό έργο De secretiozi Aegyptiorum Philosophia καταγράφονται πραγματικά αλχημικά συγγράμματα, τα οποία οι Άραβες αποδίδουν στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Όμως τα κείμενα στο Theatrum Chemicum είναι καθαρά αραβικής προελεύσεως. Είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι υπάρχει αραβικό κείμενο το οποίο φέρεται ως μετάφραση μιας μονογραφίας του Αριστοτέλη, υπό τύπον επιστολής προς τον Μέγα Αλέξανδρο «περί χυμευτικής» και στα αραβικά «περί Αλχημίας». Το σύγγραμμα αυτό του Αριστοτέλη σωζόταν στα ελληνικά έως την εποχή του αυτοκράτορα Ηρακλείου. Το 618, το έργο αυτό μεταφράστηκε στην συριακή γλώσσα από τον μοναχό Ιωάννη της Νισίβης, υπό την επίβλεψη του νεστοριανού επισκόπου Νισίβης Ελιγιά μπαρ Σιναγιά (Eliyya bar Shinaya). Το ότι υπάρχει πράγματι η συριακή αυτή μετάφραση επιβεβαιώνεται σε υπόμνημα του επίσης νεστοριανού επισκόπου Νισίβης, Αλντισά μπαρ Μπρίκα 11. O Αριστοτέλης σε μικρογραφία του 15ου αιώνα. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 (Aldisha bar Brika). Δυστυχώς δεν υπάρχουν περαιτέρω πληροφορίες για το κείμενο αυτό στα συριακά ή τα αραβικά, όμως, είναι πολύ πιθανόν παρόμοια χειρόγραφα να σώζονται ακόμα μέχρι σήμερα σε ορθόδοξες ή μονοφυσιτικές χριστιανικές μονές της Μέσης Ανατολής (Σινά, Αιγύπτου και Ιορδανίας) αλλά και της Αιθιοπίας. Και μετά τον θάνατο του Αριστοτέλη, η φιλοσοφία του διατήρησε πολλούς οπαδούς. Η Σχολή του, αν και την πολεμούσαν οι Πλατωνικοί, οι Στωικοί και οι Επικούρειοι, εξακολουθούσε να έχει μαθητές και να επηρεάζει την ελληνική σκέψη. Oι μαθητές και διάδοχοί του Θεόφραστος, Δικαίαρχος και Αριστόξενος οργάνωσαν περαιτέρω την φυσική επιστημονική έρευνα και διεύρυναν τις μέχρι τότε γνώσεις φυσιογνωσίας, πολύ περισσότερο επειδή με τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχε συγκεντρωθεί πολύ και αξιόλογο υλικό. Αν και δεν ήταν φανερά αθεϊστές, ωστόσο έμμεσα αρνούνταν την ύπαρξη υπερφυσικών δυνάμεων, όπως και ο Επίκουρος. O Δικαίαρχος δίδασκε «πως δεν υπάρχει γενικά κανένα πνεύμα όλη αυτή η δύναμη με την οποία δρούμε και αισθανόμεθα είναι ισομοιρασμένη και εντός όλων των υλικών ζωντανών σωμάτων και αχώριστη από αυτά» (Κικέρων, Tusc. I, 21). Αλλά και ο Στράτων, ο οποίος διηύθυνε τη Σχολή από το 287 π.χ., υποστήριζε πως «όλη η θεϊκή δύναμη περικλείεται μέσα στη φύση, η οποία περιέχει και τις αιτίες της γεννήσεως, αυξήσεως και ελαττώσεως αλλ όμως στερείται από κάθε αίσθηση μα και μορφή» (Κικέρων, De deor. nat. I, 35) και τόνιζε ακόμα πως τον κόσμο δεν τον έφτιαξαν οι θεοί αλλά: «Όλα όσα υπάρχουν, ή συντελούνται, έγιναν ή συντελούνται χάρις στις φυσικές δυνάμεις της βαρύτητας και κινήσεως» (Κικέρων, Acad. II, 38). H κυνική φιλοσοφία Ένας από τους πρώτους Κυνικούς φιλοσόφους θεωρείται ο Αντισθένης ( π.χ.), τον οποίο μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως «φιλόσοφο» των εξαθλιωμένων μικροαγροτών και τεχνιτών όχι μόνο της Αττικής μα και όλης της λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου. Έτσι, οι οπαδοί και οι μαθητές του δεν ήταν μόνο Αθηναίοι αλλά προήρχοντο από κάθε ελληνική και μεσογειακή γωνιά. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που το κύριο χαρακτηριστικό της Κυνικής Σχολής ήταν ότι οι δάσκαλοί της γύριζαν από πόλη σε πόλη διακηρύσσοντας με φανατισμό τις ιδέες τους. O Αντισθένης και οι πλέον πιστοί μαθητές του, όπως ο Διογένης από την Σινώπη και ο Κράτης ο Θηβαίος, δίδασκαν βασικά την περιφρόνηση του πλούτου και με τον τρόπο ζωής τους αποδείκνυαν πως εφάρμοζαν ό,τι δίδασκαν. Ζούσαν δηλαδή ασκητικά, με μεγάλες στερήσεις, μη δεχόμενοι κοινωνικές διακρίσεις και περιφρονώντας κάθε είδους εργασία. Η μεγαλύτερη αρετή, κατ αυτούς, ήταν η αυτάρκεια, το να περιορίζεται κανείς μόνο σε εκείνο που έχει, και η καρτερία, να υπομένει δηλαδή κανείς τα πάντα. Απόρροια της ασκήσεως αυτών των αρετών θα ήταν η επάνοδος των αν- 59

9 Σχολή. O Κύπριος φιλόσοφος, αντίθετα με τον Πλάτωνα, δεχόταν ότι στον κόσμο υπήρχαν δύο αρχές: η ουσία ως πάσχουσα ύλη και ο λόγος ως Ειμαρμένη, ο οποίος λόγος είναι το πρωταρχικό στοιχείο γιατί περνά μέσα από την ύλη και ενεργεί πάνω σ αυτή (Διογ. Λαέρτ., VIII, 136). Έτσι, εφόσον η Ειμαρμένη είναι η θεία πρόνοια που κυβερνά το Σύμπαν, η ανθρώπινη θέληση δεν έχει καμία ουσιαστική αξία και το μοιραίο αποτέλεσμα της κοσμοθεωρίας των Στωικών ήταν η παθητική αναμονή και η εγκαρτέρηση. O αντικειμενικός ιδεαλισμός της Πλατωνικής φιλοσοφίας έχει πλέον παραμεριστεί εντελώς και ο Στωικισμός, προσαρμοσμένος στις γύρω του νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, πήρε τον τύπο μιας φιλοσοφίας, η οποία στο βάθος ήταν ένας υλιστικός μονισμός (Διογ. Λαέρτ., VII, 137, 139, 142, 148 και Στοβ. Εκλ., Ι, 5). Διάδοχος του Ζήνωνος ήταν ο Κλεάνθης ( ), ο οποίος συμπλήρωσε σε πολλά την διδασκαλία του ιδρυτή της Σχολής, ενώ άλλοι σημαντικοί μαθητές του ήσαν ο Περσαίος, ο Αρίστων, ο Σφαίρος, ο οποίος έγινε δάσκαλος του ονομαστού βασιλέως της Σπάρτης Κλεομένους, ο Άρατος και ο Χρύσιππος. 12. Αλχημιστικά σύμβολα που εκφράζουν τη μυστικιστική αναγέννηση του ανθρώπου. 18ος αι. θρώπων στον πρωτόγονο βίο, στην απλή νομαδική ζωή, μακριά από τις καταραμένες πόλεις όπου βασιλεύουν η ακολασία και η ανηθικότητα. Το ίδιο θα δούμε, μερικούς αιώνες αργότερα, να διδάσκει και ο Δίων Χρυσόστομος (VI λόγος, 24-34), όταν υποστήριζε το να ξαναγυρίσουν οι άνθρωποι στην πρωτόγονη περίοδο, γιατί τότε ούτε στάσεις (κοινωνικές επαναστάσεις) θα γίνονται μα ούτε και αρρώστιες θα υπάρχουν! Στα χρόνια των Kυνικών φιλοσόφων εμφανίστηκαν δύο νέοι φιλόσοφοι, ο Επίκουρος και ο Ζήνων, οι οποίοι ίδρυσαν δικές τους σχολές και επηρέασαν την ελληνική σκέψη με την διδασκαλία τους. O Επίκουρος ( π.χ.) διδάχθηκε πολύ νωρίς την Ιωνική φιλοσοφία, από τον δάσκαλό του Ναυσιφάνη στην νήσο Τέω, μαζί με τις ιδέες του Δημόκριτου του Αβδηρίτη, του οποίου ο Επίκουρος υπήρξε συνεχιστής και εκλαϊκευτής, συμπληρώνοντας όμως την υλιστική δημοκρίτεια φιλοσοφία. Γι αυτόν ο υλισμός αναζητούσε ηθικούς σκοπούς αποβλέποντας στην επίτευξη μιας ήσυχης ζωής του ατόμου, εξ ου και δίδασκε πως το πλέον μεγάλο αγαθό βρίσκεται στην ψυχική ηδονή. Παράλληλα, την ίδια εποχή, ο Ζήνων ο Κιτιεύς, γεννημένος στην Κύπρο το 334 π.χ., ιδρύει στην Αθήνα την Στωική O δυισμός της Αλχημίας Δύο βασικές σχολές εμφανίζονται στην φιλοσοφία της Αλχημίας. Στην πρώτη ανήκουν οι αλχημιστές που υποστηρίζουν ότι όλα τα μέταλλα προήλθαν αρχικά από ένα απλό διάλυμα και ότι μπορούν να μετατραπούν σε χρυσό με την τέχνη της Αλχημίας. Στην δεύτερη, ανήκουν οι ανώτεροι αλχημιστές ή μυστικιστές, οι οποίοι αντελήφθησαν ότι στις αρχές και στις εντολές της Ερμητικής τέχνης κρύβεται ένα έξοχο σύστημα πνευματικής φιλοσοφίας που έχει άμεση σχέση με την πνευματική αναγέννηση του ανθρώπου (εικ. 12). Oι απλοί αλχημιστές βεβαιώνουν ότι η ουσία του χρυσού ή του αργύρου μπορεί να εξαχθεί και να γίνει ένα αραιό βάμμα με το οποίο είμαστε σε θέση να εμποτίσουμε τα ταπεινά μέταλλα, όπως είναι ο χαλκός και ο μόλυβδος, και να τα μετατρέψουμε σε χρυσό και άργυρο. Oπωσδήποτε, ο χαλκός είναι πλέον κατάλληλος για το βάμμα του χρυσού και ο μόλυβδος για το βάμμα του αργύρου, όπως υποδεικνύουν και τα χρώματά τους. Παράλληλα, αυτή η ουσία του χρυσού, εάν στερεοποιηθεί δι εξαχνώσεως, δίνει ως τελικό προϊόν μια κόκκινη «σκόνη», η οποία εάν διαλυθεί αλχημικά στον υδράργυρο θα τον μετατρέψει σε χρυσό, διότι όπως ανέκαθεν υποστηριζόταν στην Αλχημία, όλα τα μέταλλα στη γη προέρχονται από τον υδράργυρο και έτσι αυτός είναι η πρώτη ύλη για όλα τα μέταλλα. Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Αβικέννα, τον 12ο αιώνα: «όπως ο πάγος ο οποίος θερμαινόμενος γίνεται νερό, είναι βέβαιο ότι προέρχεται από το ύδωρ, έτσι όλα τα μέταλλα μπορούν να μετατραπούν σε υδράργυρο, πράγμα που σημαίνει ότι προέρχονται από αυτόν». Παρόμοια είναι η υπόσταση όλων των μετάλλων: είναι όπως το νερό, το οποίο εξαιτίας της ομοιογένειάς του εμποτίζει τα φυτά και τα ζώα και δέχεται τις ιδιότητες των πραγμάτων που βράζονται 60 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

10 13. Η μήτρα, από μικρογραφία του 12ου αιώνα. Hildegard von Bingen, Scivias. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 σε αυτό. Έτσι τελικά ο χρυσός δεν είναι τίποτε άλλο παρά υδράργυρος στερεοποιημένος με θείο, διότι ο κάθε διαλύτης διαφέρει από το διάλυμα μόνο στην αναλογία και στον βαθμό αποσύνθεσης, όχι όμως στην ύλη, αφού η φύση έχει σχηματίσει το ένα από το άλλο, χωρίς καμιά προσθήκη, και με μια διαδικασία εξίσου απλή και θαυμάσια βγάζει τον χρυσό από τον υδράργυρο. Από μυστικιστική άποψη, παραδοχές όπως οι ως άνω είχαν γίνει αποδεκτές στα τέλη του 19ου αιώνα από επιστήμονες όπως ο φυσικός και νομπελίστας σερ Γουίλιαμ Κρουκς και ο επίσης φυσικός και συνεργάτης του λόρδος Κέλβιν, σύμφωνα με τους οποίους η πρώτη ύλη ή μητρική ουσία βρίσκεται στην βάση όλων των τροποποιήσεων της ύλης και είναι υπεύθυνη για την δημιουργία των στοιχείων. Ειδικά ο Κρουκς είχε την άποψη ότι είναι επιστημονικώς δυνατόν να πάρουμε χαλκό ή οποιοδήποτε άλλο μέταλλο, να το διαλύσουμε στο πρωταρχικό στοιχείο από όπου έχει διαφοροποιηθεί, και στην συνέχεια να το στρέψουμε προς την κατεύθυνση της δημιουργίας χρυσού. Η αλχημική ιδέα είναι πως όλα τα μέταλλα, όπως και κάθε υλικό σώμα, προέρχονται από την πρωταρχική ύλη και στην πραγματικότητα είναι απλές τροποποιήσεις της, και μπορούν να μετατραπούν αμοιβαία. Σ αυτή την περίπτωση, το μοναδικό μέσον είναι ο υδράργυρος ο οποίος είναι το πηγμένο διάλυμα αυτής της μητρικής ουσίας (εικ. 13). Oι αλχημιστές υ- ποστηρίζουν ότι ο χρυσός δεν είναι τίποτε άλλο από υδράργυρος, ο οποίος έχει αποσυντεθεί τέλεια στα έγκατα της γης όπου έρχεται σε επαφή με το θείο, που τον πήζει και τον αποσυνθέτει με την δική του θερμότητα, ο χρυσός 14. Στην χαλκογραφία αυτή οι κύβοι συμβολίζουν την Πρώτην Ύλην, η οποία βρίσκεται παντού, στη γη, στα βουνά, στον αέρα, στα ύδατα. M. Maier, Atalanta fugiens, δηλαδή δεν είναι τίποτα περισσότερο από ώριμος υδράργυρος, ο οποίος είναι η κοινή βάση όλων των μετάλλων. Oι αλχημιστές δεν υποστηρίζουν ότι γνωρίζουν τι είναι τα μέταλλα, ούτε και με ποια διαδικασία δημιουργούνται από την φύση, αλλά γνωρίζουν ότι αρχικά όλα τους προήλθαν από την ίδια ομοιογενή και συμπαντική ουσία, η οποία ονομάζεται πρώτη αρχή, ή αιθήρ ή πρώτη ύλη ή Ακάσα ή Primum Ens κ.λπ. Oι αρχές της Αλχημίας έχουν μια δυαδική εφαρμογή, την πνευματική και την γήινη. Αυτές οι δύο αντιπροσωπεύονται από το τρίγωνο και το τετράγωνο ή την πυραμίδα και τον κύβο ή από την τετράγωνη πυραμίδα, όταν συνδυάζονται μεταξύ τους. Αυτή η τελευταία έχει τετράγωνη βάση, της οποίας το εμβαδόν είναι ίσο με αυτό ενός κύκλου, του οποίου η ακτίνα είναι ίση με τον κατακόρυφο άξονα της πυραμίδας, ακριβώς όπως η γνωστή σε όλους πυραμίδα του Χέοπος, η οποία κατασκευάστηκε και για να εκφράσει αυτή την ένωση πνεύματος και ύλης. Περαιτέρω, η Αλχημία μάς διδάσκει ότι τα υλικά στοιχεία είναι αμοιβαίως μετατρέψιμα, πως το ένα στοιχείο υπερισχύει πάνω στα άλλα, σε κάθε περίπτωση διαφορετικού υλικού σώματος. Τα τέσσερα στοιχεία, ο συνδυασμός των οποίων δημιουργεί όλα τα σώματα, είναι ο Αήρ, η Γη, το Πυρ και το Ύδωρ, και έκαστο έχει τη βασική του ιδιότητα, δηλαδή κατά σειράν ψυχρότητα, ξηρότητα, θερμότητα και υγρότητα. Τα δύο στοιχεία από αυτά είναι ελαφρά, ο Αήρ και το Πυρ, και τα άλλα δύο βαριά, η Γη και το Ύδωρ. Η ουσία όλων των μετάλλων είναι ο ζωντανός υδράργυρος (που πρέπει να διακρίνεται από τον κοινό υδράργυρο). Σε αυτόν η φύση προσθέτει θείο και άλας, και αυτά αποσυντιθέμενα παράγουν, σε συνάρτηση με τις αναλογίες, με τις οποίες συνδυάζονται, όλα τα μέταλλα και τα ορυκτά, τα οποία κα- 61

11 αυτό, και η διαδικασία αυτή πρέπει να επαναληφθεί όσες φορές κριθεί αναγκαίο, δηλαδή μέχρις ότου το σώμα (της Σελήνης) μαλακώσει, εξαγνιστεί, λιώσει, διαλυθεί και πήξει. Αυτό δεν γίνεται με κοινή φωτιά, αλλά με το πυρ των Σοφών και πρέπει να διαπιστωθεί ότι τίποτε δεν έχει μείνει αδιάλυτο. Γιατί αν η Σελήνη και η Γη δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένες και ολότελα κενές από την ψυχή τους, δεν θα είναι σε θέση να δεχτούν το Ηλιακό Σπέρμα. Όσο πιο τέλεια καθαρίζεται η Γη, από τις ακαθαρσίες της και από τον γήινο χαρακτήρα της, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η στερεοποίηση του ενζύματός της. Αυτή η Γη, ή Σελήνη των Σοφών, είναι ο κορμός που πάνω του μπολιάζεται το Ηλιακό Κλαδί των Σοφών. Αυτή η γη με το νερό της σαπίζει και εν συνεχεία καθαρίζεται γιατί η Θερμότης ενεργώντας πάνω σε μια ξερή ουσία προκαλεί την λευκότητα. Το Αζώθ και το Πυρ ξεπλένουν τη γη και απομακρύνουν τη θολότητά της». Το κλειδί για την ερμηνεία ενός αλχημικού κειμένου είναι ο Μεγάλος Διαλύτης, ο οποίος κατά παράδοση απεικονίζεται με την παράσταση της εικόνας Η διάλυση του μολύβδου-κρόνου. S. Trismosin, Splendor Solis, 16ος αι. τατάσσονται σε διαφορετικά είδη λόγω των ποικίλων ιδιοτήτων τους. O χρυσός, φερ ειπείν, είναι ένα τέλειο υλικό σώμα, από καθαρό, αγνό κόκκινο υδράργυρο και από καθαρό στερεοποιημένο κόκκινο, άφλεκτο, θείο, μαζί με ελάχιστη ποσότητα αυτού που οι αλχημιστές ονομάζουν πρώτη ύλη (εικ. 14). Μπορούμε δηλαδή να επιταχύνουμε την φυσική διαδικασία παρασκευής χρυσού σε έναν μικρό κλίβανο, όπως αυτή συντελείται στα έγκατα της γης, εφαρμόζοντας τον τύπο: πρώτη ύλη ψήγματα χρυσού κόκκινος υδράργυρος κόκκινο θείο χρυσός Όσον αφορά στην πρώτη ύλη, τα αρχαία ερμητικά βιβλία την υποδεικνύουν: «Ψάξτε να βρείτε την Πρώτην Ύλην ανάμεσα στις πιο ευτελείς: στα απόβλητα τα οποία οι άνθρωποι ποδοπατούν καθημερινώς». Αυτός ήταν ο συνήθης αφορισμός των δασκάλων του Ερμητισμού. Η μεγάλη ευκολία με την οποία οι γραφές των αρχαίων αλχημιστών επιδέχονται διάφορες ερμηνείες οφείλεται στο αινιγματικό και γριφώδες ύφος τους. Όπως αντιλαμβανόμεθα από την ανάγνωση του κειμένου που ακολουθεί, το οποίο είναι ένα τυπικό, σύνηθες απόσπασμα αλχημικού έργου, η μη άρρητος γνώση των σε πρώτο επίπεδο φράσεων του κειμένου εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες παρερμηνείες: «Όταν η ψυχή του χρυσού χωριστεί από το σώμα του ή, με άλλα λόγια, όταν το σώμα διαλυθεί, το σώμα της Σελήνης πρέπει να διαβραχεί από το κατάλληλο ρευστό ή να αντανακλαστεί σε Philosophers, Mystics and Alchemists in Antiquity The alchemistic theories originate from the doctrines of the Ionian, the Pythagorean and the Platonic School of Philosophy. The objective of the ancient Greek Mysteries, that is the spiritual and material perfection, coincides with the ultimate goal of the divine and sacred art of the alchemists. There is a close connection between the irrational content of Alchemy and the magic conception of the ancient metallurgists who worshiped Mother Earth, since the ores, according to their belief, would ripe in the earth s bosom alike embryos in the human or animal body. In Greek antiquity, the prehistoric, most sacred doctrines of the Mysteries were integrated with Demeter and the cult of Earth. Therefore, the knowledge of the Greek Mysteries outlines the course of the alchemist in his practice in which his own psychic embodiments also participate. The principles of Alchemy have a dual application, the earthly and the spiritual, and its philosophy comprises two major schools: the one is represented by the alchemists who argued that all metals can be transmuted to gold; the other, by the superior alchemists or mystics who attested that man s spiritual renaissance can be achieved through the effective philosophical system that is hidden in the principles and commandments of Hermetic Art. One should wonder how Alchemy, the only one to outlive the Mysteries, managed not only to survive through the intolerant years of Christian Byzantium, but also to be metamorphosed into the supreme Christian procedure of transubstantiating bread and wine into the body and blood of Christ. 62 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Στην επιστήμη της βιολογίας, με τον όρο εξέλιξη εννοείται η αλλαγή στις ιδιότητες ενός πληθυσμού οργανισμών στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ Οι θεολογικοί στοχασμοί και η προσέγγισή τους σε σχέση με το θείο, σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, τους Στωικούς φιλοσόφους, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες στο Επίπεδο 1.

ραστηριότητες στο Επίπεδο 1. ραστηριότητες στο Επίπεδο 1. Στο επίπεδο 0, στις πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου, όπου στόχος είναι η οµαδοποίηση των γεωµετρικών σχηµάτων σε οµάδες µε κοινά χαρακτηριστικά στη µορφή τους, είδαµε

Διαβάστε περισσότερα

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου.

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. Ατοµικά πρότυπα Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. ατοµική θεωρία ηµόκριτου ατοµική θεωρία Dalton πρότυπο Rutherford πρότυπο Schrodinger ~450 π.χ ~1800 µ.χ 1904 µ.χ 1911 µ.χ 1913 µ.χ 1926 µ.χ Σε διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΕΡΠΑΝΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΕΡΠΑΝΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΕΡΠΑΝΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Στην αρχή επιστήμη και φιλοσοφία ήταν ενωμένες και με το πέρασμα των αιώνων απέκτησαν σιγά-σιγά την ανεξαρτησία τους από την κοινή φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

Πλάτωνος Βιογραφία Δευτέρα, 23 Μάιος 2011 01:55

Πλάτωνος Βιογραφία Δευτέρα, 23 Μάιος 2011 01:55 Ο Πλάτων (427 π.χ. - 347 π.χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος από την Αθήνα, ο πιο γνωστός μαθητής του Σωκράτη και δάσκαλος του Αριστοτέλη. Το έργο του με τη μορφή φιλοσοφικών διαλόγων έχει σωθεί ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η προσωκρατική Επιστημονική Επανάσταση

Η προσωκρατική Επιστημονική Επανάσταση Η προσωκρατική Επιστημονική Επανάσταση Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Τμήμα Φυσικής ΕΚΠΑ Μέχρι την προσωκρατική περίοδο οι άνθρωποι δέχονταν στωικά ότι προϋπήρχε ένα μυστικιστικό στοιχείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

τέτοιους ώστε ο ένας να είναι µέσος των άλλων, δηλαδή

τέτοιους ώστε ο ένας να είναι µέσος των άλλων, δηλαδή Η ιδέα, ότι όλα τα υλικά πράγµατα συντίθενται από αυτά τα τέσσερα πρωταρχικά στοιχεία, αποδίδεται στον προγενέστερό Εµπεδοκλή, Έλληνα φιλόσοφο, ποιητή και πολιτικό [493-433 π.χ.] που γεννήθηκε στον Ακράγαντα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση

Μασονία. Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη. Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory. Παγκόσμια οργάνωση Μασονία Μασονισμός ή τεκτονισμός Ελευθεροτεκτονισμός Free mansory Παγκόσμια οργάνωση Εμφανίζεται τον Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη masson Τεχνίτης ή τέκτονας Σωματεία οικοδόμων Συνθηματική γλώσσα Μυστικά

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

"Η αυτοβιογραφία του Φωτός" μπήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το Φεβρουάριο του 2006 και έγινε αμέσως ανάρπαστη.

Η αυτοβιογραφία του Φωτός μπήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το Φεβρουάριο του 2006 και έγινε αμέσως ανάρπαστη. Γ. Γραµµατικάκης: Η αυτοβιογραφία του Φωτός "Η αυτοβιογραφία του Φωτός" μπήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το Φεβρουάριο του 2006 και έγινε αμέσως ανάρπαστη. «Το φως -λέει ο ίδιος-που είναι ο πρωταγωνιστής

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Από τον Θαλή στον Αναξίμανδρο. Θαλής ο Μιλήσιος

Οι επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Από τον Θαλή στον Αναξίμανδρο. Θαλής ο Μιλήσιος ΕΝΟΤΗΤΑ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Κείμενο 1 Οι επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Από τον Θαλή στον Αναξίμανδρο. Είναι γνωστό πως στην Αρχαία Ελλάδα γίνονται τα πρώτα σημαντικά βήματα για την ανάπτυξη των επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία Μαθηματικά: ριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 11 ο, Τμήμα Γεωμετρία Η γεωμετρία σε σχέση με την άλγεβρα ή την αριθμητική έχει την εξής ιδιαιτερότητα: πρέπει να είμαστε πολύ ακριβείς στην περιγραφή μας (σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωμετρία στην Υπηρεσία της Τέχνης και της Τεχνικής: μια ιστορική αναδρομή. Δρ. Κυριακή Τσιλίκα

Η Γεωμετρία στην Υπηρεσία της Τέχνης και της Τεχνικής: μια ιστορική αναδρομή. Δρ. Κυριακή Τσιλίκα Η Γεωμετρία στην Υπηρεσία της Τέχνης και της Τεχνικής: μια ιστορική αναδρομή Δρ. Κυριακή Τσιλίκα Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Η απαρχή της Γεωμετρίας Οι Βαβυλώνιοι, για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα Η θεωρία των ιδεών που εισήγαγε ο Πλάτωνας αποτελεί μια τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ταυτόχρονα αποτελεί και σημείο αναφοράς για όλη την κατοπινή φιλοσοφική αναζήτηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΡΙΑΝΟΥ 114 10558 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 2103231788 - Fax: 2103223296

1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΡΙΑΝΟΥ 114 10558 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 2103231788 - Fax: 2103223296 1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΡΙΑΝΟΥ 114 10558 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 2103231788 - Fax: 2103223296 Πολιτιστικό πρόγραµµα: Επίσκεψη στο Μουσείο Ηρακλειδών 21/2/2012 Σ.Πατσιοµίτου Η επίσκεψη στο Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γενικευμένη Γεωμετρία, που θα αναπτύξουμε στα παρακάτω κεφάλαια, είναι μία «Νέα Γεωμετρία», η οποία προέκυψε από την ανάγκη να γενικεύσει ορισμένα σημεία της Ευκλείδειας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ Η Κλασική Μηχανική σηµματοδοτεί την πρώτη µμεγάλη επανάσταση της ανθρώπινης σκέ- ψης στην πορεία της για την ερµμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος. 1.Μονοδιάστατη κίνηση

Ο χώρος. 1.Μονοδιάστατη κίνηση Ο χώρος Τα χελιδόνια έρχονται και ξανάρχονται. Κάθε χρόνο βρίσκουν μια γωνιά για να χτίσουν τη φωλιά, που θα γίνει το επίκεντρο του χώρου τους. Ο χώρος είναι ένας οργανικός χώρος, όπως εκείνος που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής)

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Από την εποχή που οι άνθρωποι σήκωσαν τα μάτια τους προς τον ουρανό και παρατήρησαν τον Ήλιο (τον θεό τους) και τα αστέρια, είχαν την πεποίθηση ότι η Γη είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë Tα βασικά σημεία του μαθήματος Η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα, που κινείται συνεχώς στο διάστημα. Το σχήμα της είναι γεωειδές, δηλαδή είναι ελαφρά συμπιεσμένο στις κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες Α Ο ιδέες παριστάνονται στα αισθητά αντικείμενα Β Τα αισθητά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Θέμα: «Ακολουθία Fibonacci»

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Θέμα: «Ακολουθία Fibonacci» Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Θέμα: «Ακολουθία Fibonacci» Μάθημα: Άλγεβρα Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Σκοτίδας Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα Β2 Ονοματεπώνυμο: Λαμπρινή Μαρίνα Λάππα Σχολικό έτος: 2010 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Ποιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα