Φιλόσοφοι, μύστες και αλχημιστές στην αρχαιότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φιλόσοφοι, μύστες και αλχημιστές στην αρχαιότητα"

Transcript

1 Φιλόσοφοι, μύστες και αλχημιστές στην αρχαιότητα Μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, η οργάνωση και η λειτουργία της παραγωγής ήταν αντικείμενο απασχολήσεως των δούλων και του πένητος όχλου. Σταδιακά διαμορφώθηκε, στην άρχουσα τάξη, η αντίληψη πως κάθε τι που είχε σχέση με την χειρωνακτική εργασία ήταν κάτι το χονδροειδές, το οποίο κατέστρεφε το σώμα και το πνεύμα, και γι αυτό ταιριάζει στους κατώτερους ανθρώπους. Η εργασία, λοιπόν, ήταν για τους δούλους και όχι για τους ελεύθερους. Αυτοί οι τελευταίοι έπρεπε να επωφεληθούν από τον άφθονο ελεύθερο χρόνο τους να ερευνήσουν την εσωτερική υπόσταση του ανθρώπου, όπως τις ψυχικές και ηθικές του ιδιότητες. 1. Το έτος του Μέτωνος, σύμφωνα με μεσαιωνική απεικόνιση. Lamber de Saint-Omer, Liber Floridus, περ Η αντιηρωική εποχή O ηθικός νόμος, για μια μεγάλη ομάδα φιλοσόφων της εποχής εκείνης (τέλη του Δ αι. π.χ.), ήταν, για τους λόγους που αναφέραμε, η μοναδική έρευνα και το αντικείμενο της φιλοσοφίας, ξεχωρίζοντάς το από τη φύση, όπως μαρτυρεί ο Αριστοτέλης που αναφέρει για τον Σωκράτη «Περί τα ηθικά πραγματευομένου περί δε της όλης φύσεως ουδέν» (Μεταφ. 987,1), ενώ αλλού (Περί ζώων μορίων, 1) αναφέρει πως, την εποχή του Σωκράτη, σταμάτησε κάθε έρευνα για τα φυσικά προβλήματα («το δε ζητείν τα περί φύσεως έληξε») και οι διανοούμενοι προτιμούσαν να ηθικολογούν και να πολιτικολογούν («προς δε την χρήσιμον αρετήν και την πολιτικήν απέκλινον οι φιλοσοφούντες»). Αυτό μας επιβεβαιώνουν και ο Ξενοφών (Απομνημονεύματα Δ, VII, 5) και ο Πλούταρχος (Περί αρεσκόντων τοις φιλοσόφοις), αλλά και ο ίδιος ο Πλάτων (Φαίδρος 230b). Ευτυχώς υπήρχαν και μαθηματικοί, αστρονόμοι, και γεωμέτρες, που συνέχιζαν να ασχολούνται με τις πρακτικές εφαρμογές. Τέτοιος ήταν ο ξακουστός Μέτων (εικ. 1), ο οποίος ζούσε στην Αθήνα την εποχή του Αριστοφάνη, αλλά όπως βλέπουμε οι σύγχρονοί του δεν τον θεωρούσαν σοβαρό πρόσωπο, επειδή ασκούσε πρακτικά την επιστήμη του (Αριστοφ., Όρνιθες 991 κ.ε.). Έτσι, ο φυσικός εξωτερικός κόσμος δεν είναι πλέον παρά ένα τίποτε, μόνο η Ιδέα του Πλάτωνος, το Είδος του Αριστοτέλους, ο Λόγος των Στωικών είναι το παν. O όρος «πνεύμα» δεν ήταν ακόμη καθιερωμένος και ο Κλεάνθης φαίνεται να είναι ο πρώτος που τον χρησιμοποίησε. Έργο, λοιπόν, της φιλοσοφίας εκείνη την εποχή ήταν να σώσει τον άνθρωπο από την ύλη, από το γήινο και το χυ- 52 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

2 δαίο που ο καθένας έχει μέσα του, και να τον ανεβάσει σε έναν άλλον κόσμο, τον πνευματικό. Δηλαδή, όπως έλεγαν τότε, να τον απολυτρώσει! Την πρώτη προσπάθεια απολυτρώσεως του υλικού ανθρώπου σε ένα ανώτερο πνευματικό ον, την ανέλαβαν οι επαγγελματίες δάσκαλοι της ρητορικής, οι οποίοι έμειναν γνωστοί ως σοφιστές. Αυτοί όχι μόνον κλόνισαν όλες τις παλιές αξίες, μα και πρώτοι προσπάθησαν να κοινωνιολογήσουν. Ας δούμε όμως τι δίδασκε ο Σωκράτης ( ), ο οποίος είναι αυτός που έδωσε την οριστική κατεύθυνση της φιλοσοφίας στην ηθική και τον ιδεαλισμό. Ξεκινώντας από μια ορθολογιστική αντίληψη, υποστήριξε πως το κέντρο της φιλοσοφίας και της γνωσιολογίας δεν πρέπει να είναι ο εξωτερικός κόσμος, αλλά η περιοχή της ηθικής. Διότι την απόλυτη πραγματική γνώση την κατέχουν μόνον οι θεοί και ο ανθρώπινος νους δεν μπορεί, ως εκ τούτου, να συλλάβει την αντικειμενική πραγματικότητα. O άνθρωπος δηλαδή, κατά τον Σωκράτη, στον τομέα αυτόν ένα μόνο γνωρίζει ότι δεν γνωρίζει τίποτε. Όπως ο Σωκράτης, έτσι και ο Πλάτων προσπάθησε να «ηθικοποιήσει» την κοινωνία και να επιβάλει τις πολιτικές ιδέες του για την καλύτερη οργάνωση του κράτους. Θεωρούσε ότι ο πραγματικός κόσμος είναι ωχρή αντανάκλαση του υπερφυσικού κόσμου των ιδεών, τις οποίες ο ανθρώπινος νους συλλαμβάνει με την θεώρηση. Η ιδέα, κατά τον φιλόσοφο, είναι πνεύμα που υπάρχει έξω από τον υλικό κόσμο, ως απόσταγμα ηθικής, αιώνια, άφθαρτη, εκτός τόπου και χρόνου, αλλά κυριαρχούσα στην υλική φύση. Η λέξη «ιδέα», ως σημασία, μορφή, τύπος, ήταν καθιερωμένη και στην προπλατωνική φιλοσοφική ορολογία. O Πλάτων όμως της έδωσε μεταφυσική σημασία. Η ιδέα δηλαδή δεν σημαίνει πλέον το είδος, την κοινή όψη και την διαμόρφωση των αντικειμένων που αποτελούν μια έννοια, αλλά είναι αυτός τούτος ο άυλος κόσμος των αρχετύπων όλων των πραγμάτων, ευρισκομένων «εν υπερουσίω τόπω» (υπέρτατη η ιδέα του αγαθού). 2. Μεταλλωρύχος που ερευνά για μέταλλα τα οποία έχουν αναπτυχθεί στην μήτρα της Γης. S. Trismosin, Splendor Solis, 16ος αι. Μύστες και αλχημιστές Υπάρχει ένας δεσμός ανάμεσα στο μη ορθολογικό (για την σύγχρονη επιστήμη) περιεχόμενο της αλχημίας και στην μαγική αντίληψη των αρχαίων μεταλλουργών και την λατρεία που αφιέρωναν στην Μητέρα Γη στους κόλπους της οποίας τα μεταλλεύματα ωριμάζουν με κυοφορία ανάλογη με αυτή των ζωικών εμβρύων (εικ. 2). Στην ελληνική αρχαιότητα, με την λατρεία της Γης, η οποία ετελείτο κυρίως μέσω της θεάς Δήμητρας, συνδέονταν οι προϊστορικές, αγιότατες, διδασκαλίες των μυστηρίων. Η γνώση των ελληνικών μυστηρίων διαγράφει την πορεία την οποία θα ακολουθήσει ο αλχημιστής, σε διαδοχικά στάδια αλχημιστικής πρακτικής, όπου υπεισέρχονται και στοιχεία τα οποία συναρτώνται με τις «ψυχικές ενσωματώσεις» του ερευνητή. Αυτό βοηθά τον αλχημιστή, ως μυούμενο σε μυστήρια, να προσεγγίσει με ασφάλεια όλο και περισσότερο αυτό το οποίο αποτελεί το επίκεντρο, την καρδιά, όλης της αλχημίας, την δημιουργία, δηλαδή, της φιλοσοφικής λίθου, με την οποία ο ακάθαρτος μόλυβδος μετατρέπεται σε καθαρό χρυσό. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι, πολύ πριν εμφανισθούν οι φιλόσοφοι, στην προϊστορική Ελλάδα υπήρχαν άνδρες μυημένοι στα Μυστήρια οι μύστες οι οποίοι συνέχισαν να υπάρχουν ακόμα και μετά το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών από τους χριστιανούς Βυζαντινούς αυτοκράτορες. Στα Μυστήρια συμμετείχαν μυημένοι, οι οποίοι ήσαν δεσμευμένοι, επί ποινή θανάτου, να μην αποκαλύπτουν ποτέ τίποτε σχετικό με αυτά. Όσα γνωρίζουμε για τα Μυστήρια είναι αυτά που διαδόθηκαν, ανά τους αιώνες, στους αμύητους, με τις μυθιστορηματικές διηγήσεις της μυθολογίας, η οποία αποτελεί την εξωτερική και λαϊκή όψη των μυητικών τελετών. Τα Μυστήρια είναι τόσο παλαιά όσο και οι απαρχές της ιστορίας της Ελλάδος. O Όμηρος τα υπαινίσσεται στο έργο του (Ιλ. Β 696 και ΣΤ 130 Oδ. ε 125), αλλά και ο Ησίοδος φαίνεται πως τα γνωρίζει καλά (Θεογονία ). Oι ρίζες τους είναι ακαθόριστες και πιθα- APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

3 3. O κύκλος των μετενσαρκώσεων, σύμφωνα με ινδική απεικόνιση. νότατα πολλαπλές, ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς ισχυρίζονται ότι προήλθαν από την Σαμοθράκη, ενώ άλλοι Ευρωπαίοι, όπως ο Π. Φουκάρ, πιθανολογούν την από Αίγυπτο, μέσω της Κρήτης, εγκαθίδρυσή τους στην Ελλάδα, βασιζόμενοι στον Ηρόδοτο, ο οποίος, γράφοντας για την Αίγυπτο και τα Μυστήριά της, αναφέρει ότι: «ο Όσιρις, που τον παρομοιάζουν με τον Διόνυσο» και «η Ίσις που στην ελληνική γλώσσα είναι η Δήμητρα» (ΙΙ, 42, 51, 59). Αποσπάσματα από Ύμνους του H και Z αιώνα π.χ. δείχνουν ότι τα σημαντικότερα μυστήρια αποδίδονται στην Δήμητρα ως θεά της Γης. Δεν μπορούμε παρά να αναγνωρίσουμε την σπουδαιότητα των Μυστηρίων για την ζωή και την σκέψη των Ελλήνων. Η μεγάλη σημασία τους οφείλεται στο ότι είναι το μόνο μέσο που επιτρέπει τον θρίαμβο πάνω στην φοβερή δύναμη του θανάτου. «Ω, τρισευτυχισμένοι απ τους θνητούς, εκείνοι, που θα πορευτούν στον Άδη, αφού πρώτα έχουν μυηθεί στα Μυστήρια. Μόνον αυτοί θα μπορέσουν να ζήσουν εκεί, οι άλλοι θα βρουν μπροστά τους όλα τα δεινά», γράφει ο Σοφοκλής τον E αιώνα π.x. (Fragmenta 348, Didot), ενώ, έναν αιώνα αργότερα, το βεβαιώνει και ο Πλάτων: «Αυτός που θα κατέβει στον Άδη χωρίς να έχει πάρει μέρος στη μύηση και στα Μυστήρια, θα κυλιστεί στον βόρβορο, ενώ αυτός που εξαγνίστηκε και μυήθηκε, θα ζήσει με τους θεούς» (Φαίδων 13 και 29, Γοργίας 47, Πολιτεία ΙΙ, 6). Oκτώ αιώνες αργότερα, στην Αλεξάνδρεια, ο τελευταίος μεγάλος περιπατητικός φιλόσοφος, ο Oλυμπιόδωρος, αναφέρει στο σχόλιο στον Φαίδωνα: «Στις ιερές τελετές τελούνταν αρχικά οι καθαρμοί, ακολουθούσαν πιο μυστικοί εξαγνισμοί και μετά γίνονταν οι συναθροίσεις για τις καθαυτό τελετές. Oι ηθικές και πολιτικές αρετές αντιστοιχούσαν στους δημόσιους καθαρμούς, οι εξαγνιστικές αρετές που μας απελευθερώνουν από τον εξωτερικό κόσμο, στους μυστικούς εξαγνισμούς, οι αρετές πνευματικής ενατένισης στις συναθροίσεις, οι ίδιες αρετές, με σκοπό την ενότητα, στις μυήσεις. Τέλος, η άμεση και σαφής γνώση των ιδεών, στην άμεση και σαφή μυστικιστική γνώση. O σκοπός των Μυστηρίων είναι να οδηγήσουν τις ψυχές στο αρχέγονο στοιχείο τους». Το τελευταίο και σημαντικότερο αυτό γεγονός βεβαίωνε ήδη ο Πλάτων στον Φαίδρο, όπου η κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι μύστες συγκρίνεται με εκείνη των ψυχών, πριν γεννηθούν, μέσα στο σώμα. Ένας από τους βασικούς σκοπούς των Μυστηρίων ήταν να καταστεί γνωστό πως η Σκέψη ή Νους, κατερχόμενη από τον νοητό Κόσμο, περιβάλλεται διαδοχικά μια ψυχή και μετά ένα σώμα, και πως, μετά θάνατον, ακολουθεί την αντίστροφη πορεία (εικ. 3). O κύκλος αυτός αποβλέπει στην σταδιακή διαύγαση των βαθυτέρων περιοχών, στις διαδοχικές ζωές, για να μπορέσει τελικά η Σκέψη να οδηγήσει «μαζί της την ψυχή και το σώμα στα ύψη της τελειότητας» (Πλουτάρχου, Περί Ψυχής VI, 2, και Περί Ίσιδος και Oσίριδος 47). Θα πρέπει εδώ να επισημανθεί ότι, παράλληλα, ένας άλλος βασικός στόχος των ταξιδιών που κάνουν οι νόες είναι και η τελειοποίηση του εκάστοτε φορέως σώματος, κατά συνέπεια της ίδιας του της ύλης. Στόχος, λοιπόν, των Μυστηρίων είναι να οδηγηθούν οι νόες στο αρχέγονο στοιχείο τους, τελειοποιώντας σταδιακά ψυχή και σώμα, δηλαδή την επιδίωξη πνευματικής και υλικής τελειότητας, αυτό ακριβώς που επιζητεί από καταβολής ιστορίας της Ελλάδος και η «θεία και ιερά τέχνη», την Πρώτην Αρχήν, την Μίαν Αρχήν, την Αρχήν Μίαν των Αλχημιστών. Για τους Έλληνες φιλοσόφους, μια τέτοια διδασκαλία είχε ιδιαίτερη σημασία, γιατί, όπως και για όλους τους αρχαίους σοφούς της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής, το κεντρικό πρόβλημα των φιλοσοφικών τους αναζητήσεων ήταν να κατανοηθεί πώς, με ποιες διαδικασίες, η υλική πολυπλοκότητα του κόσμου (εικ. 4) πηγάζει από την πνευματική ενότητα του θείου (εικ. 5), το οποίο είναι αρχή και βάση της δημιουργίας του Σύ Τα τέσσερα στοιχεία, οι ιδιότητές τους και ο τρόπος συνδυασμού τους σύμφωνα με τους αλχημιστές. 54 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

4 6. Το αλχημικό δένδρο. μπαντος Κόσμου. Oι πρώτοι φιλόσοφοι, λοιπόν, πολύ πριν από τον Πλάτωνα, αλλά και οι φυσικοί φιλόσοφοι, οι οποίοι σήμερα αναφέρονται ως αλχημιστές, είχαν, ως κύριο μέλημά τους, να βρουν τα μυστικά της θείας και παγκοσμίου γεννήσεως, είτε αυτά αφορούν τις απαρχές-«δημιουργία του κόσμου» είτε την διάρκεια, μέσα σε αυτήν την αέναο γέννηση, η οποία επιτρέπει στον κόσμο να επιβιώνει. Oι άνδρες αυτοί, ήδη από τον Z αιώνα π.χ., με την διατύπωση των παρατηρήσεων και θεωριών για την φύση, και ειδικά για την δημιουργία της, αρχικά με τον Θαλή τον Μιλήσιο, παραδίδουν ολοκληρωμένη την θεωρία των τεσσάρων στοιχείων (Πυρ, Αήρ, Ύδωρ και Γη) (εικ. 6), των οποίων οι ποσοτικοί συνδυασμοί σχημάτισαν άπαντα τα του κόσμου, αλλά πρωτίστως τον Σύμπαντα Κόσμο. Oι Έλληνες φιλόσοφοι συζητούσαν για πολλούς αιώνες, θέλοντας να ανακαλύψουν ποιο από τα τέσσερα στοιχεία είναι η απαρχή των άλλων, η πρώτη αρχή ή αρχημία, όμως χωρίς κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα, πράγμα που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι αυτή η θεωρία δεν είναι παρά απόσπασμα ενός πολύ μεγαλύτερου κοσμοθεωρητικού συστήματος, το οποίο υφίστατο σε έναν προϊστορικό ελληνικό προκατακλυσμιαίο πολιτισμό, όπως αναφέρουν πολλά κείμενα της αρχαιοελληνικής γραμματείας, από τον Όμηρο μέχρι τον Διόδωρο τον Σικελιώτη. Η θέση τους αυτή ακολουθήθηκε αδιαλείπτως για πολλούς αιώνες, όπως μας επιβεβαιώνει η μαρτυρία ενός Χριστιανού στα τέλη του 2ου αιώνα (Ευαγγελική προετοιμασία, ΙΙΙ, Προοίμιο, Ι): «Η αρχαία επιστήμη της φύσης, στους APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 Έλληνες όπως και στους βαρβάρους, συνίσταται σε απόψεις πάνω στα φυσικά πράγματα, που καλύπτονται κάτω από το πέπλο των μύθων Είναι αυτό το οποίο επιβεβαιώνεται από τους ορφικούς στίχους, από τις παραδόσεις της Αιγύπτου και της Φρυγίας. Όμως αυτό που φέρνει στο φως τις ιδέες των αρχαίων είναι κυρίως οι οργιαστικές θρησκευτικές τελετές των Μυστηρίων και οι συμβολικές πράξεις των ιερών τελετών». Εξετάζοντας την εξέλιξη των ιδεών αυτών των φυσικών φιλοσόφων, όπως ο Αναξίμανδρος, ο Αναξιμένης, ο Θαλής ο Μιλήσιος, ο Ηράκλειτος, ο Αναξαγόρας, ο Αρχέλαος και άλλοι πολλοί, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι από εκεί πηγάζουν οι γνώσεις πάνω στην φύση και τα κοσμολογικά δεδομένα, τα οποία σήμερα θεωρούμε επιστημονικά. Όταν δηλαδή αναφερόμαστε στις απαρχές μιας οιασδήποτε θεωρίας εκείνων των φιλοσόφων, όπως ο Λεύκιππος, ο Δημόκριτος, ο Αλκμαίων και άλλοι, μία όψη της, τουλάχιστον, προσεγγίζει τις σύγχρονες επιστήμες «μας». Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι, εάν με τον όρο «επιστήμη» σήμερα εννοούμε κάποια επιστημονική θεωρία, η οποία μελετάται αποκλειστικά από «ειδικούς», τότε, στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχε επιστήμη, που να προσεγγίζει και να μελετά τα πάντα ολιστικά και με αναγνώριση των οντοτήτων που διέπουν τα υλικά και άλλα φαινόμενα. 7. Στον καθαρά θρησκευτικού περιεχομένου πίνακα του Πιέρο ντέλλα Φρασέσκα (1470), διακρίνεται σαφώς το «Κοσμικόν Ωόν» να αιωρείται επάνω από την κεφαλή της Θεομήτορος. 55

5 Χίλια διακόσια περίπου χρόνια μετά τον Θαλή τον Μιλήσιο, στα τέλη του 5ου αιώνα, ο Συνέσιος ο Κυρηναίος, φυσικός φιλόσοφος, αστρονόμος, ο οποίος κατασκεύασε τον ομώνυμό του αστρολάβο, πολυγραφότατος αλχημιστής και αργότερα επίσκοπος Πενταπόλεως (Epistula CXXXV, PG), σημειώνει την παρουσία μυστηρίων στην Αθήνα, που όμως παύουν να υπάρχουν μετά το έτος 529, όταν ο χριστιανός αυτοκράτωρ Ιουστινιανός καταργεί τις χιλιόχρονες σχολές της πόλης. Υπήρχαν, λοιπόν, στην Ελλάδα, για τουλάχιστον δεκαπέντε αιώνες, τα Μυστήρια, και οι μυημένοι, αν και έζησαν σε εποχές πολύ διαφορετικές, αναφέρονται σε αυτά με έναν τόσο όμοιο τρόπο, ώστε θα μπορούσαμε εδώ να δεχθούμε ότι στην πράξη κάθε αρχαιοελληνικό κέντρο μύησης έμενε αμετάβλητο σε όλη τη μακρόχρονη διάρκεια της λειτουργίας του. Μια καθαρά στατική αντίληψη που όμως δεν αποκλείει την εμφάνιση ή την εξαφάνιση, κατά καιρούς, κάποιων ιδιαίτερων μορφών, όπως αυτές που παρατηρούμε, στο πέρασμα των αιώνων, στο τυπικό μέρος της Αλχημίας. Διότι η Αλχημία επέζησε των Μυστηρίων, αυτή μόνη, για να μετατραπεί σε διαδικασία μετουσιώσεως της ύλης υπό χριστιανικό ένδυμα (εικ. 7), μεταστοιχειώνοντας τον άρτο και οίνο σε σώμα και αίμα Ιησού Χριστού. Είναι πράγματι άξιο θαυμασμού το ότι η Αλχημία επέζησε των μισαλλόδοξων χρόνων του χριστιανικού Βυζαντίου ενώ η φιλοσοφία, στην καλύτερη περίπτωση, ήταν υπηρέτρια της Θεολογίας. Επέζησε μέχρι και τον 18ο αιώνα, όταν η επιστήμη άρχισε πλέον να εξειδικεύεται και να παρατηρεί μισαλλόδοξα την παράδοση, όπως αυτή της Αστρολογίας, της Αλχημίας, της Ιπποκρατείου θεραπευτικής κ.ά. Στην τεχνολογική εποχή μας, όταν γράφουμε ένα βιβλίο, το οποίο έχει ως θέμα κάποιον πνευματικό τομέα του αρχαίου ελληνικού κόσμου, τοποθετούμε παράλληλα και συγκρίνουμε αποσπάσματα έργων των Ελλήνων στοχαστών, οι οποίοι διακρίνονται, σύμφωνα με τις σημερινές απόψεις μας, από έναν επιστημονικό χαρακτήρα και παραμερίζουμε ασυζητητί το υπόλοιπο έργο τους. Η μέθοδος αυτή οπωσδήποτε μας οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα και περαιτέρω σε απόψεις σχετικά με την πνευματική δραστηριότητα των αρχαίων Ελλήνων, ένα γενικό γνώρισμα της οποίας είναι το να διατηρεί την ενότητα των διαφόρων αναζητήσεων και προβληματισμών, που εμείς διαχωρίζουμε με συστηματική επιμέλεια. Ιδιαίτερα σφάλλομε όταν πρόκειται για περιπτώσεις μυστικιστικών και φιλοσοφικών αναζητήσεων, οι οποίες συνδέονται με αυτές που αναφέρονται στα άστρα, στα στοιχεία της γης και στους ανθρώπους. Στην προϊστορική Ελλάδα, ο ίδιος άνθρωπος ήταν ταυτόχρονα γιατρός, φυσικός φιλόσοφος, φυσικός και αστρονόμος, ακόμα και ποιητής και μουσικός: ο συνδυασμός αυτός συνεχίστηκε διαμέσου των αιώνων, σε όλη την διάρκεια του Μεσαίωνα, μέχρι την εποχή που η ανάπτυξη των ιδιότυπων τεχνικών, η οποία απέρρεε από την γενική εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά όχι απαραιτήτως και της γνώσεως, επέβαλε τις αντίστοιχες εξειδικεύσεις. Για να ερευνήσουμε, λοιπόν, τα ελληνικά στοιχεία της Αλχημίας, 8. Το Oν, δημιουργημένο από το συνδυασμό των τεσσάρων στοιχείων. Georg Gichtel, Theosophia practica, έκδ θα ακολουθήσουμε την συνήθη μέθοδο, θα ξεχωρίσουμε, δηλαδή, από το έργο των Ελλήνων στοχαστών της αρχαιότητας, τα στοιχεία εκείνα που συναντώνται συχνότερα στους αλχημιστές, λαμβάνοντας υπ όψιν μας, ότι η λέξη «αλχημία» ποτέ δεν υπήρξε στην αρχαία Ελλάδα. Συναντούμε την λέξη «αλχημία» μόλις τον 5ο αιώνα, οπότε έχουμε και τους πρώτους καταλόγους αλχημιστών, από το απώτερο παρελθόν μέχρι εκείνη την εποχή, καταλόγους στους οποίους περιλαμβάνονται σχεδόν όλοι οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι, από τον Αναξίμανδρο έως τον Αρχέλαο. Αλλά και ο Πλάτων, παρόλο τον ιδεαλισμό του, και ενώ όλοι σχεδόν οι βασικοί του διάλογοι έχουν ως θέμα τους τον άνθρωπο, συνέθεσε τον Τίμαιο, στον οποίο έχει καταγράψει «τις γνήσιες αρχές των αλχημιστικών θεωριών». Το κείμενο αυτό, το οποίο φυσικά δεν αποτελεί την μοναδική τους πηγή, έχει μια αξιόλογη σπουδαιότητα, εξαιτίας της δημοτικότητας που γνώρισε κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα. O λόγος είναι επειδή ακριβώς ήταν το μοναδικό μη-θρησκευτικό έργο που περιείχε μια κοσμολογία, και ίσως και γι αυτό είχε επιτυχία, σχεδόν χωρίς προηγούμενο στην ιστορία των φιλοσοφικών έργων της αρχαιότητας. Από τις πρώτες του φράσεις ακόμα, πληροφορούμαστε ότι αυτό το έργο περιέχει διδασκαλίες που απευθύνονται 56 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

6 μόνο σε ακροατές ικανούς να αντιληφθούν την σημασία τους. Επικαλείται λοιπόν ο Τίμαιος την αναγκαιότητα του μυστικού: «το να ανακαλύψει κανείς τον πατέρα και Δημιουργό αυτού του Σύμπαντος είναι μεγάλο κατόρθωμα, κι όταν ακόμα τον ανακαλύψει, είναι αδύνατον να το κοινοποιήσει σε όλους» (28, β). Μπαίνοντας, λοιπόν, στο θέμα του, ο Τίμαιος ανάγει σε αρχή την ζωντανή φύση του Κόσμου, και για να στηρίξει το εγχείρημα αυτό, της αποδίδει μια συγκρότηση παρόμοια με αυτήν του ανθρώπου. Μας πληροφορεί ότι ο Δημιουργός έπλασε τον ορατό αυτό κόσμο, όμοιο με την εικόνα ενός αόρατου προτύπου, σε αρμονία με αυτό το οποίο αποτελεί αντικείμενο νόησης και στοχασμού (29, α), και έχοντας σκοπό να κατασκευάσει ένα Όλον προικισμένο με διάνοια και ζωή, «Διαμόρφωσε τον Κόσμο, αφού πρώτα έβαλε τον Νου μέσα στην Ψυχή και την Ψυχή στο Σώμα Έτσι λοιπόν πρέπει να πούμε ότι αυτός ο κόσμος, που είναι πραγματικά ένα ζωντανό ον, έμψυχο και προικισμένο με Νου, γεννήθηκε τέτοιο από την Πρόνοια του Θεού» (30, β, γ). Αυτή η τριπλή σύσταση του Κόσμου είναι μοναδική: «O Θεός, λοιπόν, αποφασίζοντας να πλάσει τον Κόσμο, έτσι που να μοιάζει όσο το δυνατόν περισσότερο με το ωραιότερο από τα νοητά όντα και με το ένα Oν (εικ. 8), το οποίο είναι τέλειο σε όλα, δημιούργησε ένα ζωντανό Oν, μοναδικό, αισθητό, που να έχει μέσα του όλα τα Όντα, τα οποία συγγενεύουν εκ φύσεως μαζί του» (30, δ). Έχοντας έτσι καθορίσει την ομοιότητα του Oικουμενικού Μακρόκοσμου με τον Ανθρώπινο Μικρόκοσμο, ο Τίμαιος, θέλοντας και να περιγράψει την σύσταση του Κόσμου, εισήγαγε την θεωρία των τεσσάρων στοιχείων. Η σύσταση αυτή πρέπει να αποτελείται από πυρ, για να είναι ορατή, και από γη, για να είναι στερεή. Όμως αυτά τα δύο αντίθετα στοιχεία είχαν ανάγκη από έναν δεσμό, κι αυτός ήταν το ύδωρ και ο αήρ: «ό,τι δηλαδή είναι το πυρ για τον αέρα, το ίδιο είναι και ο αέρας για το ύδωρ, και ό,τι ο αέρας για το ύδωρ, είναι το ύδωρ για τη γη» (31, β, 32, β). O Τίμαιος, έπειτα από μια μακροσκελή παρέκβαση περί Ψυχής (33-48), επανέρχεται στα στοιχεία για να εξηγήσει την προέλευσή τους. Έχοντας εξετάσει μέχρι τότε δύο είδη όντων, το Πρότυπο, είδος νοητό και αμετάβλητο, και το αντίγραφό του, το οποίο υπόκειται στην γέννηση και είναι ορατό, προσθέτει τώρα την Υποδοχή ως «την τροφό» κάθε γέννησης (49 α). Είναι αυτή ακριβώς η Υποδοχή που δεν μπορεί να εκφραστεί παρά με τις μορφές των στοιχείων πυρ, αήρ, ύδωρ, γη, οι αδιάκοπες μεταλλαγές των οποίων τα στερούν από κάθε χρονική διάρκεια, διότι το ύδωρ διαστελλόμενο γίνεται αέρας και όταν συμπυκνωθεί γη και ο αέρας, με την ανάφλεξή του, γίνεται πυρ (49 β, γ). Έτσι λοιπόν, όταν αντιλαμβανόμαστε τα στοιχεία, δεν είναι αυτά τα ίδια που διακρίνουμε, αλλά η υποδοχή τους, η οποία βρίσκεται εκεί, στην θέση τους. Περαιτέρω συγκρίνει «την υποδοχή με μια μητέρα, το πρότυπο με έναν πατέρα, και την διάμεση φύση με ένα παιδί» (50 α) (εικ. 9) ενώ παράλληλα διευκρινίζει ότι προς το παρόν πρέπει να έχουμε υπ όψιν μας τρία γένη, «εκείνο το οποίο APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 γεννιέται, εκείνο μέσα στο οποίο αυτό γεννιέται, και εκείνο που καθ ομοίωσή του γεννιέται το γεννώμενο» (50 γ, δ). Και η «υποδοχή» είναι τέτοια ώστε «να φαίνεται σαν φλόγα κάθε φορά το πυρωμένο μέρος της, ύδωρ το μέρος που έχει υγρανθεί, γη δε και αέρας εφόσον δέχεται τις αντίστοιχες εικόνες» (51, δ). Βρισκόμαστε, λοιπόν, μπροστά στο απόλυτο ον, στον χώρο όπου γεννιέται το σχετικό ον και σ εκείνο που γεννιέται. Τρία πράγματα διαφορετικά, τα οποία γεννήθηκαν πολύ πριν τον ουρανό. O Τίμαιος δεν αρκείται σε γενικότητες και συγκεντρώνει την προσοχή του στον «χώρο εκείνου που γεννιέται»: «η τροφός, λοιπόν, αυτού που γεννιέται, αφού υγρανθεί και πυρωθεί και δεχθεί τις μορφές της γης και του αέρα και αφού υποστεί όλα τα συνακόλουθα, φαίνεται ποικιλόμορφη στην όψη» (52, δ, ε). O Θεός όμως δεν δημιούργησε από το τίποτα: στηρίχθηκε πάνω σε κάτι, το οποίο προϋπήρχε, μια πρώτη ύλη του έργου του, που είναι το χάος, και που περιέχει ήδη αυτό που θα παρουσιαστεί σε λίγο. «Όταν άρχισε να τακτοποιείται το Σύμπαν, αρχικά, ο αήρ, το πυρ, το ύδωρ και η Γη, είχαν βέβαια μερικά ίχνη της δικής του μορφής, γενικά όμως βρίσκονταν στην κατάσταση, στην οποία είναι φυσικό να βρίσκεται κάθε πράγμα από το οποίο λείπει ο Θεός (ο αήρ και η γη ύδωρ και πυρ, το γιανγκ και το γιν αλληλοεξουδετερώνονται, όπου το τελικό ρ δείχνει ότι το ύδωρ και το πυρ είναι τέ- 9. Η δημιουργία της Φιλοσοφικής Λίθου. J. D. Mylius, Anatolia auri,

7 10. Στερεομετρική απεικόνιση των τεσσάρων στοιχείων: πυρ, αήρ, ύδωρ, γη. κνα του αέρος πρωτίστως πατήρ και της γαίας-μητρός). Σ αυτά λοιπόν που ήσαν σε τέτοια φυσική κατάσταση έδωσε πρώτα ο θεός τις μορφές τους, με την ενέργεια των Ιδεών και των Αριθμών» (53, β). Τα τέσσερα στοιχεία αποτελούν υλικούς όγκους, οι οποίοι ορίζονται από δύο ειδών ορθογώνια τρίγωνα, ισοσκελή και σκαληνά. Με τα ισοσκελή ορθογώνια τρίγωνα, μπορούμε να σχηματίσουμε μόνον ένα κανονικό πολύεδρο: τέσσερα επί τέσσερα σχηματίζουν τις τετράγωνες πλευρές ενός κύβου. Αντίθετα, το ωραιότερο τρίγωνο από τα μη ισοσκελή, που είναι το μισό ενός ισοπλεύρου τριγώνου ή το ένα έκτο του, αποδίδει τρία στερεά: το τετράεδρο, το οκτάεδρο και το εικοσάεδρο. Το πέμπτο πολύεδρο που έχει δώδεκα πενταγωνικές πλευρές, «ο θεός το χρησιμοποίησε όταν σχεδίασε την τελική διευθέτηση του Σύμπαντος» (54 α 55 γ). Στον κύβο αντιστοιχεί η γη, στο τετράεδρο το πυρ, στο οκτάεδρο ο αήρ, στο εικοσάεδρο το ύδωρ (εικ. 10). Απ αυτό τον γεωμετρικό συμβολισμό συνάγεται η δυνατότητα της μεταλλαγής από το ένα στο άλλο, των τριών τελευταίων στοιχείων. Για να γίνει αυτό, αρκεί να αναλυθούν σε έναν ορισμένο αριθμό τριγώνων, τα οποία εν συνεχεία θα συναρμολογηθούν σε διαφορετικά πολύεδρα ή και σε ένα μόνο. O Τίμαιος μας παραδίδει ακόμα και τον τύπο της αντιστοιχίας: ένα σώμα ύδατος μπορεί να δώσει ένα πυρός και δύο αέρος και ούτω καθεξής (56 δ). Ποτέ όμως δεν μπορούμε να εξαγάγουμε από τη γη κάτι άλλο, εκτός από γη, επειδή τα ορθογώνια ισοσκελή τρίγωνα που την αποτελούν δεν μπορούν να παραγάγουν τίποτε άλλο. Μ αυτή την μοναδική εξαίρεση, λοιπόν, έχουμε τώρα στην διάθεσή μας ένα θεωρητικό μέσο, μια δυνατότητα για την μεταμόρφωση των υλικών σωμάτων, την μετουσίωση του ενός σε κάποιο άλλο με την μέθοδο της ανάλυσης και της σύνθεσης. O Τίμαιος, παρόλο που το επισημαίνει αυτό (56γ- 57δ), δεν προχωρεί σε κανένα περαιτέρω συμπέρασμα για τα έργα, τα οποία θα μπορούσαν να κάνουν οι άνθρωποι, μολονότι αναφέρει ως παράδειγμα την διαδικασία της τήξεως των σωμάτων (57ε- 61γ). Σε αυτό το σημείο έχουμε βρεθεί σε μια καθαρά αλχημική πραγματεία και απλώς πρέπει να προσθέσουμε στο σχήμα της θείας ή και φυσικής δημιουργίας των σωμάτων την ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να αντικαταστήσει την δράση της φύσης με την δική του δράση. Όμως, ο Τίμαιος παρακάμπτει κάτι τέτοιο, παρόλο που είναι εμφανές σε όλη την ανάπτυξη του κειμένου, και συνοψίζοντας τις ιδέες του (69) προσθέτει ότι ο θεός, για να εξαγάγει τα στοιχεία του αρχέγονου Χάους, εισήγαγε αναλογίες, δηλαδή «κανονικές σχέσεις και ένα κοινό μέτρο» (69β). Θέτει κατ αυτόν τον τρόπο την θεμελιακή ιδέα του μέτρου, όχι όμως και την σύγχρονη «έννοια» της σύγκρισης με κάποια αυθαίρετη μονάδα, αλλά εισάγει τα απλά κλάσματα των Πυθαγορείων χρησιμοποιώντας τους αριθμούς. Oι νέες φιλοσοφικές σχολές του Δ και Γ αιώνα π.χ. Ύστερα από τον Πλάτωνα, μεγάλος φιλόσοφος ο οποίος άφησε εποχή ήταν ο αρχικά μαθητής του Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης ( π.χ.). Πραγματικός γίγας της σκέψεως που έγραψε πολλά και ασχολήθηκε όχι μόνο με την φιλοσοφία και την πολιτειολογία αλλά και με άλλες επιστήμες. O Αριστοτέλης δεν ακολούθησε τον Πλάτωνα ούτε στην φιλοσοφία ούτε στην πολιτειολογία, αλλά επανήλθε στην έρευνα του φυσικού κόσμου, τόσο ώστε η φιλοσοφία του είναι πρωτίστως απόλυτα φυσική φιλοσοφία. O Αριστοτέλης (εικ. 11) με τα ταξίδια του προφανώς βρήκε την ευκαιρία να μελετήσει βαθιά όχι μόνο τις διάφορες θεωρίες των Ιώνων φιλοσόφων (Θαλή, Ηρακλείτου, Αναξίμανδρου, Αναξιμένη), καθώς και των Εμπεδοκλή και Δημόκριτου κ.λπ.) για την αρχή και την γένεση του κόσμου, μα και την ανατολική φιλοσοφία. Η πολυμέρεια, η πολυμάθεια και η εγκυκλοπαιδική του κατάρτιση μπορεί να εξηγηθεί μόνο με την συγκέντρωση από αυτόν τον ίδιο εντυπωσιακού όγκου συγγραμμάτων, επιστημονικού χαρακτήρα ελληνικών και ξένων (αιγυπτιακών, ασσυριακών κ.λπ.). ο Αριστοτέλης, όπως και ο Πλάτων, ξεκινά από τις ιδέες, όχι όμως ως υπερβατικά όντα έξω από την ύλη αλλά μέσα σε αυτήν ως εσωτερική ορμή ή ενεργητική αρχή. Είναι αυτή η εντελέχεια, η οποία δίνει στην ύλη την τέλεια μορφή της. Έτσι η Ιδέα που ο Αριστοτέλης ονομάζει είδος είναι ο τελολογικός σκοπός των υλικών πραγμάτων, όταν πλέον μορφή και ύλη αποτελούν μαζί την ουσία. Την σκοπιμότητα, την οποία ο Σταγειρίτης αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει στην φύση την ανάγει σε μια πρώτη θεϊκή αρχή. Έτσι σε μια κοσμοθεωρία ξεκάθαρα τελολογική ο Αριστοτέλης αναπτύσσει ως την σημαντικότερη ίσως κεντρική ιδέα της φιλοσοφίας του, την ιδέα της ανελίξεως του κόσμου, της οργανικής αναπτύξεως, της αναπτύξεως των κρατικών μορφών κ.λπ. Η ανέλιξη (ίσως σπειροειδούς μορφής) είναι γι αυτόν μια εξέλιξη από το ατελές στο τέλειο και από το γενικό στο μερικό. O Αριστοτέλης αναφέρεται ρητά και συχνά από τους Έλληνες αλχημιστές των πρωτοχριστιανικών χρόνων, για τον οποίον, όπως φαίνεται, έτρεφαν μεγάλη εκτίμηση. Το χειρόγραφο 2327 (φ. 110) της Βιβλιοθήκης της Λυόν, αναφέρει ότι: «τέσσερα είναι τα αίτια κατά τον φυσικόν Αριστοτέλην». Oπωσδήποτε ο Πλά- 58 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

8 των και ο Αριστοτέλης έχουν τεθεί επικεφαλής των οικουμενικών αλχημιστών, χωρίς όμως να αναφέρεται και κάποιο έργο τους, όπως γίνεται στους αραβικούς καταλόγους. Έτσι, στo μεσαιωνικό έργο De secretiozi Aegyptiorum Philosophia καταγράφονται πραγματικά αλχημικά συγγράμματα, τα οποία οι Άραβες αποδίδουν στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Όμως τα κείμενα στο Theatrum Chemicum είναι καθαρά αραβικής προελεύσεως. Είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι υπάρχει αραβικό κείμενο το οποίο φέρεται ως μετάφραση μιας μονογραφίας του Αριστοτέλη, υπό τύπον επιστολής προς τον Μέγα Αλέξανδρο «περί χυμευτικής» και στα αραβικά «περί Αλχημίας». Το σύγγραμμα αυτό του Αριστοτέλη σωζόταν στα ελληνικά έως την εποχή του αυτοκράτορα Ηρακλείου. Το 618, το έργο αυτό μεταφράστηκε στην συριακή γλώσσα από τον μοναχό Ιωάννη της Νισίβης, υπό την επίβλεψη του νεστοριανού επισκόπου Νισίβης Ελιγιά μπαρ Σιναγιά (Eliyya bar Shinaya). Το ότι υπάρχει πράγματι η συριακή αυτή μετάφραση επιβεβαιώνεται σε υπόμνημα του επίσης νεστοριανού επισκόπου Νισίβης, Αλντισά μπαρ Μπρίκα 11. O Αριστοτέλης σε μικρογραφία του 15ου αιώνα. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 (Aldisha bar Brika). Δυστυχώς δεν υπάρχουν περαιτέρω πληροφορίες για το κείμενο αυτό στα συριακά ή τα αραβικά, όμως, είναι πολύ πιθανόν παρόμοια χειρόγραφα να σώζονται ακόμα μέχρι σήμερα σε ορθόδοξες ή μονοφυσιτικές χριστιανικές μονές της Μέσης Ανατολής (Σινά, Αιγύπτου και Ιορδανίας) αλλά και της Αιθιοπίας. Και μετά τον θάνατο του Αριστοτέλη, η φιλοσοφία του διατήρησε πολλούς οπαδούς. Η Σχολή του, αν και την πολεμούσαν οι Πλατωνικοί, οι Στωικοί και οι Επικούρειοι, εξακολουθούσε να έχει μαθητές και να επηρεάζει την ελληνική σκέψη. Oι μαθητές και διάδοχοί του Θεόφραστος, Δικαίαρχος και Αριστόξενος οργάνωσαν περαιτέρω την φυσική επιστημονική έρευνα και διεύρυναν τις μέχρι τότε γνώσεις φυσιογνωσίας, πολύ περισσότερο επειδή με τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχε συγκεντρωθεί πολύ και αξιόλογο υλικό. Αν και δεν ήταν φανερά αθεϊστές, ωστόσο έμμεσα αρνούνταν την ύπαρξη υπερφυσικών δυνάμεων, όπως και ο Επίκουρος. O Δικαίαρχος δίδασκε «πως δεν υπάρχει γενικά κανένα πνεύμα όλη αυτή η δύναμη με την οποία δρούμε και αισθανόμεθα είναι ισομοιρασμένη και εντός όλων των υλικών ζωντανών σωμάτων και αχώριστη από αυτά» (Κικέρων, Tusc. I, 21). Αλλά και ο Στράτων, ο οποίος διηύθυνε τη Σχολή από το 287 π.χ., υποστήριζε πως «όλη η θεϊκή δύναμη περικλείεται μέσα στη φύση, η οποία περιέχει και τις αιτίες της γεννήσεως, αυξήσεως και ελαττώσεως αλλ όμως στερείται από κάθε αίσθηση μα και μορφή» (Κικέρων, De deor. nat. I, 35) και τόνιζε ακόμα πως τον κόσμο δεν τον έφτιαξαν οι θεοί αλλά: «Όλα όσα υπάρχουν, ή συντελούνται, έγιναν ή συντελούνται χάρις στις φυσικές δυνάμεις της βαρύτητας και κινήσεως» (Κικέρων, Acad. II, 38). H κυνική φιλοσοφία Ένας από τους πρώτους Κυνικούς φιλοσόφους θεωρείται ο Αντισθένης ( π.χ.), τον οποίο μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως «φιλόσοφο» των εξαθλιωμένων μικροαγροτών και τεχνιτών όχι μόνο της Αττικής μα και όλης της λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου. Έτσι, οι οπαδοί και οι μαθητές του δεν ήταν μόνο Αθηναίοι αλλά προήρχοντο από κάθε ελληνική και μεσογειακή γωνιά. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που το κύριο χαρακτηριστικό της Κυνικής Σχολής ήταν ότι οι δάσκαλοί της γύριζαν από πόλη σε πόλη διακηρύσσοντας με φανατισμό τις ιδέες τους. O Αντισθένης και οι πλέον πιστοί μαθητές του, όπως ο Διογένης από την Σινώπη και ο Κράτης ο Θηβαίος, δίδασκαν βασικά την περιφρόνηση του πλούτου και με τον τρόπο ζωής τους αποδείκνυαν πως εφάρμοζαν ό,τι δίδασκαν. Ζούσαν δηλαδή ασκητικά, με μεγάλες στερήσεις, μη δεχόμενοι κοινωνικές διακρίσεις και περιφρονώντας κάθε είδους εργασία. Η μεγαλύτερη αρετή, κατ αυτούς, ήταν η αυτάρκεια, το να περιορίζεται κανείς μόνο σε εκείνο που έχει, και η καρτερία, να υπομένει δηλαδή κανείς τα πάντα. Απόρροια της ασκήσεως αυτών των αρετών θα ήταν η επάνοδος των αν- 59

9 Σχολή. O Κύπριος φιλόσοφος, αντίθετα με τον Πλάτωνα, δεχόταν ότι στον κόσμο υπήρχαν δύο αρχές: η ουσία ως πάσχουσα ύλη και ο λόγος ως Ειμαρμένη, ο οποίος λόγος είναι το πρωταρχικό στοιχείο γιατί περνά μέσα από την ύλη και ενεργεί πάνω σ αυτή (Διογ. Λαέρτ., VIII, 136). Έτσι, εφόσον η Ειμαρμένη είναι η θεία πρόνοια που κυβερνά το Σύμπαν, η ανθρώπινη θέληση δεν έχει καμία ουσιαστική αξία και το μοιραίο αποτέλεσμα της κοσμοθεωρίας των Στωικών ήταν η παθητική αναμονή και η εγκαρτέρηση. O αντικειμενικός ιδεαλισμός της Πλατωνικής φιλοσοφίας έχει πλέον παραμεριστεί εντελώς και ο Στωικισμός, προσαρμοσμένος στις γύρω του νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, πήρε τον τύπο μιας φιλοσοφίας, η οποία στο βάθος ήταν ένας υλιστικός μονισμός (Διογ. Λαέρτ., VII, 137, 139, 142, 148 και Στοβ. Εκλ., Ι, 5). Διάδοχος του Ζήνωνος ήταν ο Κλεάνθης ( ), ο οποίος συμπλήρωσε σε πολλά την διδασκαλία του ιδρυτή της Σχολής, ενώ άλλοι σημαντικοί μαθητές του ήσαν ο Περσαίος, ο Αρίστων, ο Σφαίρος, ο οποίος έγινε δάσκαλος του ονομαστού βασιλέως της Σπάρτης Κλεομένους, ο Άρατος και ο Χρύσιππος. 12. Αλχημιστικά σύμβολα που εκφράζουν τη μυστικιστική αναγέννηση του ανθρώπου. 18ος αι. θρώπων στον πρωτόγονο βίο, στην απλή νομαδική ζωή, μακριά από τις καταραμένες πόλεις όπου βασιλεύουν η ακολασία και η ανηθικότητα. Το ίδιο θα δούμε, μερικούς αιώνες αργότερα, να διδάσκει και ο Δίων Χρυσόστομος (VI λόγος, 24-34), όταν υποστήριζε το να ξαναγυρίσουν οι άνθρωποι στην πρωτόγονη περίοδο, γιατί τότε ούτε στάσεις (κοινωνικές επαναστάσεις) θα γίνονται μα ούτε και αρρώστιες θα υπάρχουν! Στα χρόνια των Kυνικών φιλοσόφων εμφανίστηκαν δύο νέοι φιλόσοφοι, ο Επίκουρος και ο Ζήνων, οι οποίοι ίδρυσαν δικές τους σχολές και επηρέασαν την ελληνική σκέψη με την διδασκαλία τους. O Επίκουρος ( π.χ.) διδάχθηκε πολύ νωρίς την Ιωνική φιλοσοφία, από τον δάσκαλό του Ναυσιφάνη στην νήσο Τέω, μαζί με τις ιδέες του Δημόκριτου του Αβδηρίτη, του οποίου ο Επίκουρος υπήρξε συνεχιστής και εκλαϊκευτής, συμπληρώνοντας όμως την υλιστική δημοκρίτεια φιλοσοφία. Γι αυτόν ο υλισμός αναζητούσε ηθικούς σκοπούς αποβλέποντας στην επίτευξη μιας ήσυχης ζωής του ατόμου, εξ ου και δίδασκε πως το πλέον μεγάλο αγαθό βρίσκεται στην ψυχική ηδονή. Παράλληλα, την ίδια εποχή, ο Ζήνων ο Κιτιεύς, γεννημένος στην Κύπρο το 334 π.χ., ιδρύει στην Αθήνα την Στωική O δυισμός της Αλχημίας Δύο βασικές σχολές εμφανίζονται στην φιλοσοφία της Αλχημίας. Στην πρώτη ανήκουν οι αλχημιστές που υποστηρίζουν ότι όλα τα μέταλλα προήλθαν αρχικά από ένα απλό διάλυμα και ότι μπορούν να μετατραπούν σε χρυσό με την τέχνη της Αλχημίας. Στην δεύτερη, ανήκουν οι ανώτεροι αλχημιστές ή μυστικιστές, οι οποίοι αντελήφθησαν ότι στις αρχές και στις εντολές της Ερμητικής τέχνης κρύβεται ένα έξοχο σύστημα πνευματικής φιλοσοφίας που έχει άμεση σχέση με την πνευματική αναγέννηση του ανθρώπου (εικ. 12). Oι απλοί αλχημιστές βεβαιώνουν ότι η ουσία του χρυσού ή του αργύρου μπορεί να εξαχθεί και να γίνει ένα αραιό βάμμα με το οποίο είμαστε σε θέση να εμποτίσουμε τα ταπεινά μέταλλα, όπως είναι ο χαλκός και ο μόλυβδος, και να τα μετατρέψουμε σε χρυσό και άργυρο. Oπωσδήποτε, ο χαλκός είναι πλέον κατάλληλος για το βάμμα του χρυσού και ο μόλυβδος για το βάμμα του αργύρου, όπως υποδεικνύουν και τα χρώματά τους. Παράλληλα, αυτή η ουσία του χρυσού, εάν στερεοποιηθεί δι εξαχνώσεως, δίνει ως τελικό προϊόν μια κόκκινη «σκόνη», η οποία εάν διαλυθεί αλχημικά στον υδράργυρο θα τον μετατρέψει σε χρυσό, διότι όπως ανέκαθεν υποστηριζόταν στην Αλχημία, όλα τα μέταλλα στη γη προέρχονται από τον υδράργυρο και έτσι αυτός είναι η πρώτη ύλη για όλα τα μέταλλα. Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Αβικέννα, τον 12ο αιώνα: «όπως ο πάγος ο οποίος θερμαινόμενος γίνεται νερό, είναι βέβαιο ότι προέρχεται από το ύδωρ, έτσι όλα τα μέταλλα μπορούν να μετατραπούν σε υδράργυρο, πράγμα που σημαίνει ότι προέρχονται από αυτόν». Παρόμοια είναι η υπόσταση όλων των μετάλλων: είναι όπως το νερό, το οποίο εξαιτίας της ομοιογένειάς του εμποτίζει τα φυτά και τα ζώα και δέχεται τις ιδιότητες των πραγμάτων που βράζονται 60 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

10 13. Η μήτρα, από μικρογραφία του 12ου αιώνα. Hildegard von Bingen, Scivias. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 106 σε αυτό. Έτσι τελικά ο χρυσός δεν είναι τίποτε άλλο παρά υδράργυρος στερεοποιημένος με θείο, διότι ο κάθε διαλύτης διαφέρει από το διάλυμα μόνο στην αναλογία και στον βαθμό αποσύνθεσης, όχι όμως στην ύλη, αφού η φύση έχει σχηματίσει το ένα από το άλλο, χωρίς καμιά προσθήκη, και με μια διαδικασία εξίσου απλή και θαυμάσια βγάζει τον χρυσό από τον υδράργυρο. Από μυστικιστική άποψη, παραδοχές όπως οι ως άνω είχαν γίνει αποδεκτές στα τέλη του 19ου αιώνα από επιστήμονες όπως ο φυσικός και νομπελίστας σερ Γουίλιαμ Κρουκς και ο επίσης φυσικός και συνεργάτης του λόρδος Κέλβιν, σύμφωνα με τους οποίους η πρώτη ύλη ή μητρική ουσία βρίσκεται στην βάση όλων των τροποποιήσεων της ύλης και είναι υπεύθυνη για την δημιουργία των στοιχείων. Ειδικά ο Κρουκς είχε την άποψη ότι είναι επιστημονικώς δυνατόν να πάρουμε χαλκό ή οποιοδήποτε άλλο μέταλλο, να το διαλύσουμε στο πρωταρχικό στοιχείο από όπου έχει διαφοροποιηθεί, και στην συνέχεια να το στρέψουμε προς την κατεύθυνση της δημιουργίας χρυσού. Η αλχημική ιδέα είναι πως όλα τα μέταλλα, όπως και κάθε υλικό σώμα, προέρχονται από την πρωταρχική ύλη και στην πραγματικότητα είναι απλές τροποποιήσεις της, και μπορούν να μετατραπούν αμοιβαία. Σ αυτή την περίπτωση, το μοναδικό μέσον είναι ο υδράργυρος ο οποίος είναι το πηγμένο διάλυμα αυτής της μητρικής ουσίας (εικ. 13). Oι αλχημιστές υ- ποστηρίζουν ότι ο χρυσός δεν είναι τίποτε άλλο από υδράργυρος, ο οποίος έχει αποσυντεθεί τέλεια στα έγκατα της γης όπου έρχεται σε επαφή με το θείο, που τον πήζει και τον αποσυνθέτει με την δική του θερμότητα, ο χρυσός 14. Στην χαλκογραφία αυτή οι κύβοι συμβολίζουν την Πρώτην Ύλην, η οποία βρίσκεται παντού, στη γη, στα βουνά, στον αέρα, στα ύδατα. M. Maier, Atalanta fugiens, δηλαδή δεν είναι τίποτα περισσότερο από ώριμος υδράργυρος, ο οποίος είναι η κοινή βάση όλων των μετάλλων. Oι αλχημιστές δεν υποστηρίζουν ότι γνωρίζουν τι είναι τα μέταλλα, ούτε και με ποια διαδικασία δημιουργούνται από την φύση, αλλά γνωρίζουν ότι αρχικά όλα τους προήλθαν από την ίδια ομοιογενή και συμπαντική ουσία, η οποία ονομάζεται πρώτη αρχή, ή αιθήρ ή πρώτη ύλη ή Ακάσα ή Primum Ens κ.λπ. Oι αρχές της Αλχημίας έχουν μια δυαδική εφαρμογή, την πνευματική και την γήινη. Αυτές οι δύο αντιπροσωπεύονται από το τρίγωνο και το τετράγωνο ή την πυραμίδα και τον κύβο ή από την τετράγωνη πυραμίδα, όταν συνδυάζονται μεταξύ τους. Αυτή η τελευταία έχει τετράγωνη βάση, της οποίας το εμβαδόν είναι ίσο με αυτό ενός κύκλου, του οποίου η ακτίνα είναι ίση με τον κατακόρυφο άξονα της πυραμίδας, ακριβώς όπως η γνωστή σε όλους πυραμίδα του Χέοπος, η οποία κατασκευάστηκε και για να εκφράσει αυτή την ένωση πνεύματος και ύλης. Περαιτέρω, η Αλχημία μάς διδάσκει ότι τα υλικά στοιχεία είναι αμοιβαίως μετατρέψιμα, πως το ένα στοιχείο υπερισχύει πάνω στα άλλα, σε κάθε περίπτωση διαφορετικού υλικού σώματος. Τα τέσσερα στοιχεία, ο συνδυασμός των οποίων δημιουργεί όλα τα σώματα, είναι ο Αήρ, η Γη, το Πυρ και το Ύδωρ, και έκαστο έχει τη βασική του ιδιότητα, δηλαδή κατά σειράν ψυχρότητα, ξηρότητα, θερμότητα και υγρότητα. Τα δύο στοιχεία από αυτά είναι ελαφρά, ο Αήρ και το Πυρ, και τα άλλα δύο βαριά, η Γη και το Ύδωρ. Η ουσία όλων των μετάλλων είναι ο ζωντανός υδράργυρος (που πρέπει να διακρίνεται από τον κοινό υδράργυρο). Σε αυτόν η φύση προσθέτει θείο και άλας, και αυτά αποσυντιθέμενα παράγουν, σε συνάρτηση με τις αναλογίες, με τις οποίες συνδυάζονται, όλα τα μέταλλα και τα ορυκτά, τα οποία κα- 61

11 αυτό, και η διαδικασία αυτή πρέπει να επαναληφθεί όσες φορές κριθεί αναγκαίο, δηλαδή μέχρις ότου το σώμα (της Σελήνης) μαλακώσει, εξαγνιστεί, λιώσει, διαλυθεί και πήξει. Αυτό δεν γίνεται με κοινή φωτιά, αλλά με το πυρ των Σοφών και πρέπει να διαπιστωθεί ότι τίποτε δεν έχει μείνει αδιάλυτο. Γιατί αν η Σελήνη και η Γη δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένες και ολότελα κενές από την ψυχή τους, δεν θα είναι σε θέση να δεχτούν το Ηλιακό Σπέρμα. Όσο πιο τέλεια καθαρίζεται η Γη, από τις ακαθαρσίες της και από τον γήινο χαρακτήρα της, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η στερεοποίηση του ενζύματός της. Αυτή η Γη, ή Σελήνη των Σοφών, είναι ο κορμός που πάνω του μπολιάζεται το Ηλιακό Κλαδί των Σοφών. Αυτή η γη με το νερό της σαπίζει και εν συνεχεία καθαρίζεται γιατί η Θερμότης ενεργώντας πάνω σε μια ξερή ουσία προκαλεί την λευκότητα. Το Αζώθ και το Πυρ ξεπλένουν τη γη και απομακρύνουν τη θολότητά της». Το κλειδί για την ερμηνεία ενός αλχημικού κειμένου είναι ο Μεγάλος Διαλύτης, ο οποίος κατά παράδοση απεικονίζεται με την παράσταση της εικόνας Η διάλυση του μολύβδου-κρόνου. S. Trismosin, Splendor Solis, 16ος αι. τατάσσονται σε διαφορετικά είδη λόγω των ποικίλων ιδιοτήτων τους. O χρυσός, φερ ειπείν, είναι ένα τέλειο υλικό σώμα, από καθαρό, αγνό κόκκινο υδράργυρο και από καθαρό στερεοποιημένο κόκκινο, άφλεκτο, θείο, μαζί με ελάχιστη ποσότητα αυτού που οι αλχημιστές ονομάζουν πρώτη ύλη (εικ. 14). Μπορούμε δηλαδή να επιταχύνουμε την φυσική διαδικασία παρασκευής χρυσού σε έναν μικρό κλίβανο, όπως αυτή συντελείται στα έγκατα της γης, εφαρμόζοντας τον τύπο: πρώτη ύλη ψήγματα χρυσού κόκκινος υδράργυρος κόκκινο θείο χρυσός Όσον αφορά στην πρώτη ύλη, τα αρχαία ερμητικά βιβλία την υποδεικνύουν: «Ψάξτε να βρείτε την Πρώτην Ύλην ανάμεσα στις πιο ευτελείς: στα απόβλητα τα οποία οι άνθρωποι ποδοπατούν καθημερινώς». Αυτός ήταν ο συνήθης αφορισμός των δασκάλων του Ερμητισμού. Η μεγάλη ευκολία με την οποία οι γραφές των αρχαίων αλχημιστών επιδέχονται διάφορες ερμηνείες οφείλεται στο αινιγματικό και γριφώδες ύφος τους. Όπως αντιλαμβανόμεθα από την ανάγνωση του κειμένου που ακολουθεί, το οποίο είναι ένα τυπικό, σύνηθες απόσπασμα αλχημικού έργου, η μη άρρητος γνώση των σε πρώτο επίπεδο φράσεων του κειμένου εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες παρερμηνείες: «Όταν η ψυχή του χρυσού χωριστεί από το σώμα του ή, με άλλα λόγια, όταν το σώμα διαλυθεί, το σώμα της Σελήνης πρέπει να διαβραχεί από το κατάλληλο ρευστό ή να αντανακλαστεί σε Philosophers, Mystics and Alchemists in Antiquity The alchemistic theories originate from the doctrines of the Ionian, the Pythagorean and the Platonic School of Philosophy. The objective of the ancient Greek Mysteries, that is the spiritual and material perfection, coincides with the ultimate goal of the divine and sacred art of the alchemists. There is a close connection between the irrational content of Alchemy and the magic conception of the ancient metallurgists who worshiped Mother Earth, since the ores, according to their belief, would ripe in the earth s bosom alike embryos in the human or animal body. In Greek antiquity, the prehistoric, most sacred doctrines of the Mysteries were integrated with Demeter and the cult of Earth. Therefore, the knowledge of the Greek Mysteries outlines the course of the alchemist in his practice in which his own psychic embodiments also participate. The principles of Alchemy have a dual application, the earthly and the spiritual, and its philosophy comprises two major schools: the one is represented by the alchemists who argued that all metals can be transmuted to gold; the other, by the superior alchemists or mystics who attested that man s spiritual renaissance can be achieved through the effective philosophical system that is hidden in the principles and commandments of Hermetic Art. One should wonder how Alchemy, the only one to outlive the Mysteries, managed not only to survive through the intolerant years of Christian Byzantium, but also to be metamorphosed into the supreme Christian procedure of transubstantiating bread and wine into the body and blood of Christ. 62 τχ. 106 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΕΡΠΑΝΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΕΡΠΑΝΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΕΡΠΑΝΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Στην αρχή επιστήμη και φιλοσοφία ήταν ενωμένες και με το πέρασμα των αιώνων απέκτησαν σιγά-σιγά την ανεξαρτησία τους από την κοινή φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

τέτοιους ώστε ο ένας να είναι µέσος των άλλων, δηλαδή

τέτοιους ώστε ο ένας να είναι µέσος των άλλων, δηλαδή Η ιδέα, ότι όλα τα υλικά πράγµατα συντίθενται από αυτά τα τέσσερα πρωταρχικά στοιχεία, αποδίδεται στον προγενέστερό Εµπεδοκλή, Έλληνα φιλόσοφο, ποιητή και πολιτικό [493-433 π.χ.] που γεννήθηκε στον Ακράγαντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Η προσωκρατική Επιστημονική Επανάσταση

Η προσωκρατική Επιστημονική Επανάσταση Η προσωκρατική Επιστημονική Επανάσταση Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Τμήμα Φυσικής ΕΚΠΑ Μέχρι την προσωκρατική περίοδο οι άνθρωποι δέχονταν στωικά ότι προϋπήρχε ένα μυστικιστικό στοιχείο,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Από τον Θαλή στον Αναξίμανδρο. Θαλής ο Μιλήσιος

Οι επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Από τον Θαλή στον Αναξίμανδρο. Θαλής ο Μιλήσιος ΕΝΟΤΗΤΑ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Κείμενο 1 Οι επιστήμες στην Αρχαία Ελλάδα. Από τον Θαλή στον Αναξίμανδρο. Είναι γνωστό πως στην Αρχαία Ελλάδα γίνονται τα πρώτα σημαντικά βήματα για την ανάπτυξη των επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Κατασκευή: Το μονόχορδο του Πυθαγόρα 2005-2006 Τόλιας Γιάννης Α1 Λ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Α. Τσαγκογέωργα Περιεχόμενα: Τίτλος Εργασίας Σκοπός Υπόθεση (Περιγραφή Κατασκευής) Ορισμός Μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ. ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΗ. 1 η εκδρομή (21/11/05): Επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ. ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΗ. 1 η εκδρομή (21/11/05): Επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ. ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΗ 1 η εκδρομή (21/11/05): Επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο. Στόχοι: Οι εκπαιδευόμενοι: Να ενημερωθούν για το σύμπαν. Να παρατηρήσουν τα ουράνια σώματα. Να σκεφτούν -να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Εαρινό Εξάμηνο 2011. 23.02.11 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ. Ιστορία των Μαθηματικών. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών, ΑΠΘ

Εαρινό Εξάμηνο 2011. 23.02.11 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ. Ιστορία των Μαθηματικών. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών, ΑΠΘ Εαρινό εξάμηνο 2011 23.02.11 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ Υπολογισμός (ακρίβεια έως 5 δεκαδικά) Yale Babylonian collection, 1800 π.χ. 24 51 10 1+ + + = 1.41421296 2 3 60 60 60 Τετραγωνική ρίζα του 2 Ποια είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες Α Ο ιδέες παριστάνονται στα αισθητά αντικείμενα Β Τα αισθητά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ Υπό Ελευθερίου Διαµαντάρα Ερευνητή Μελετητή Ιστορίας Φιλοσοφίας Συγγραφέα Ακαδηµαϊκού και εκπροσώπου της ACCADEMIA DI NAPOLI 1611 Σε δύο προηγούµενα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Γράφει ο Θεόδωρος Ζουρμπάνος Η Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών: Ραφαήλ Σάντι Στάνζα Ντέλλα Σενιατούρα, Βατικανό, 1509 1511 Στη σχολή των Αθηνών παρατηρούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. Γεωμετρικές κατασκευές. 1. Μεσοκάθετος ευθυγράμμου τμήματος. 2. ιχοτόμος γωνίας. 3. ιχοτόμος γωνίας με άγνωστη κορυφή. 4.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. Γεωμετρικές κατασκευές. 1. Μεσοκάθετος ευθυγράμμου τμήματος. 2. ιχοτόμος γωνίας. 3. ιχοτόμος γωνίας με άγνωστη κορυφή. 4. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Γεωμετρικές κατασκευές Σκοπός των σημειώσεων αυτών είναι να υπενθυμίζουν γεωμετρικές κατασκευές, που θα φανούν ιδιαίτερα χρήσιμες στο μάθημα της παραστατικής γεωμετρίας, της προοπτικής, αξονομετρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ:

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΒΙΒΛΙΟ Λ ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ: ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΚΙΝΟΥΝΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΟΥ. ΌΝΟΜΑ: KΑΤΣΙΜΠΟΥΡΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η ΠΥΡΑΜΙ Α ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ

4.4 Η ΠΥΡΑΜΙ Α ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ 1 4.4 Η ΠΥΡΜΙ ΚΙ Τ ΣΤΟΙΧΕΙ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙ 1. Πυραµίδα Ονοµάζεται ένα στερεό του οποίου µία έδρα είναι ένα οποιοδήποτε πολύγωνο και όλες οι άλλες έδρες του είναι τρίγωνα µε κοινή κορυφή. ύο πυραµίδες φαίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΘΕΩΡΗΜΑΤΩΝ ΘΑΛΗ ΚΑΙ ΠΥΘΑΓΟΡΑ

ΣΧΕΣΗ ΘΕΩΡΗΜΑΤΩΝ ΘΑΛΗ ΚΑΙ ΠΥΘΑΓΟΡΑ ΣΧΣΗ ΘΩΡΗΜΤΩΝ ΘΛΗ ΚΙ ΠΥΘΟΡ ισαγωγή ηµήτρης Ι Μπουνάκης dimitrmp@schgr Οι δυο µεγάλοι Έλληνες προσωκρατικοί φιλόσοφοι, Θαλής (περίπου 630-543 πχ) και Πυθαγόρας (580-500 πχ) άφησαν, εκτός των άλλων, στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë Tα βασικά σημεία του μαθήματος Η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα, που κινείται συνεχώς στο διάστημα. Το σχήμα της είναι γεωειδές, δηλαδή είναι ελαφρά συμπιεσμένο στις κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Μια απόπειρα ορισµού Έντονη, εσωτερικήδιάθεσηγιαέρευνα, γνώση, µάθηση. ΗΦιλοσοφίαδεµένειστοεπίπεδοτης απλής εµπειρίας ή περιέργειας αλλά γίνεται σοβαρή, µεθοδική

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Μεσαιωνική Φυσική Φιλοσοφία και Κοσμολογία

Μεσαιωνική Φυσική Φιλοσοφία και Κοσμολογία Μεσαιωνική Φυσική Φιλοσοφία και Κοσμολογία Aριστοτέλης και φυσικός κόσμος Σε αντίθεση με τον Πλάτωνα, ο Αριστοτέλης αναζητά την πραγματικότητα στον αισθητό κόσμο, στα αισθητά σωματοειδή αντικείμενα (και

Διαβάστε περισσότερα

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN TMHMA IΣTOPIAΣ KAI APXAIOΛOΓIAΣ ΔIΔAΣKΩN: Eπ. Καθ. HΛΙΑΣ ΓIANNAKHΣ ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO 1. Εισαγωγή στις Ελληνοαραβικές Σπουδές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες.

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Γαλιλαίος (1581-1643) Γεννήθηκε στην Πίζα το 1581 Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Ως δευτεροετής φοιτητής ανακάλυψε: 1. Τον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΚΟΣΜΩΝ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΚΟΣΜΩΝ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΚΟΣΜΩΝ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Όπως διατυπώθηκε στην κοσμοθεωρία μας ΤΟ ΙΔΙΟΝ, ο κόσμος μας, το σύμπαν μας είναι μία ολογραφία, περίπου ένα επίπεδο τετράγωνο. Υπάρχουν έξι

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταβλητή "χρόνος" στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis

Η μεταβλητή χρόνος στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis Η μεταβλητή "χρόνος" στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis Η αναφορά στο χρόνο Αναφερόμενοι στο χρόνο, θα πρέπει κατ αρχάς να τονίσουμε ότι αυτός μπορεί να είναι είτε το ημερολογιακό έτος, είτε

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ &

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Τι είναι αρχείο; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να χαρακτηρίσουμε μια πληροφορία ως αρχειακή; Τι είναι αρχειονομία; Ποιος είναι ο αρχειονόμος;

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α. ΒΑΣΙΚΟΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Αυτό που κυρίως προσπαθούμε να μείνει στα παιδιά ως στοιχείο κατήχησης) Να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά πως ο Θεός Πατέρας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα