Περιεχόμενα Από τον εμπειρισμό στην επιλογή της οπτικής γωνίας Η «αναταραχή του φύλου» Μητροπόλεις και αποικίες...

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιεχόμενα. 2.1. Από τον εμπειρισμό στην επιλογή της οπτικής γωνίας... 43 2.2. Η «αναταραχή του φύλου»... 49 2.3. Μητροπόλεις και αποικίες..."

Transcript

1

2 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 7 Γενεαλογίες... 7 Όροι περί φύλου... 8 μέρος i. Η διεθνής έρευνα 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό Οι μαχητές του σκάμματος Τα φεμινιστικά κύματα Αντικειμενική και πολιτικοποιημένη επιστήμη Τάσεις Από τον εμπειρισμό στην επιλογή της οπτικής γωνίας Η «αναταραχή του φύλου» Μητροπόλεις και αποικίες Χρονικό της μητέρας θεάς ος αιώνας - δεκαετία του Από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα μέρος ii. Η ελληνική εμπειρία 4. Οι πρωτοπόρες «Ὃλαι διεκρίθησαν καί ὡς φοιτήτριαι καί ὡς ἐπιστήμονες» «Μόνον ἄρρενες πτυχιοῦχοι τῆς φιλολογίας» «Ἤμουνα ὅμως γυναίκα» Η σύγχρονη πραγματικότητα Ένα επάγγελμα γένους θηλυκού Μία φανταχτερή αρχαιολογία Μία παρατεταμένη «αθωότητα» Επίλογος Βιβλιογραφία

3 Εισαγωγή Γενεαλογίες Amelia Valcárcel (1997: 83-84) συνδέει τη συλλογική γνώση των γυναικών Η με μία παιδεία γενεαλογίας, τη δική μας μνήμη, την καταγραφή της, την επεξεργασία της, τη μετατροπή της ανασφάλειας σε αυτοπεποίθηση. Αισθανόμαστε νεοφερμένες στον δημόσιο χώρο, γιατί, καθώς δεν γνωρίζουμε, δεν αναγνωρίζουμε τι μας οφείλει. Η απόκρυψη, η ιδιοποίηση, η διαστρέβλωση ή, στην καλύτερη περίπτωση, η υποβάθμιση του παρελθόντος μας σε ανεκδοτολογία μάς κάνει να αναρωτιόμαστε αν είμαστε νόμιμες κληρονόμοι αυτού του κόσμου, μήπως πρέπει να χρωστάμε χάρη στην ανδρική ανοχή. Αν ύστερα από δύο αιώνες φεμινιστικών διεκδικήσεων μπορούμε να είμαστε σίγουρες για τη νομιμότητα των δικαιωμάτων μας (αλλά και για την ανάγκη της συνεχούς υπεράσπισής τους), πρέπει επίσης να είμαστε σίγουρες ότι θα εξακολουθούμε να κρινόμαστε με βάση το φύλο μας. Δεν διαθέτουμε ορατά ιστορικά πρότυπα, τα δημιουργούμε εμείς οι ίδιες. Μας λείπουν οι πηγές έμπνευσης, γιατί οι γυναίκες που αντιτάχθηκαν στην πατριαρχική τάξη έγιναν αντικείμενο αποσιώπησης, απόρριψης ή γελοιοποίησης ή, όσες αξιώθηκαν μία θέση στην ιστορία, «αποκαθάρθηκαν» από το φύλο τους. Το έλλειμμα δεν αναπληρώνεται με την αναδρομή σε μορφές όπως η Ισαβέλλα της Καστίλης ή η Ελισάβετ Αʹ της Αγγλίας, όσο «μεγάλες» βασίλισσες και αν υπήρξαν, ούτε στις «σιδηρές κυρίες» του κοινοβουλευτισμού για να προσθέσω στα παραδείγματα της Valcárcel μερικά σύγχρονα και καθόλου μεγάλα. Το χρέος μας αφορά τις γυναίκες που δεν αρκέστηκαν στη λέξη «υπάρχω» και όσες (τις περισσότερες) εξακολουθεί να μη χωρά η ιστορική μνήμη. Αν πρέπει να γνωρίζουμε, πρέπει επίσης να αναγνωρίζουμε. Τα πρότυπα είναι λειτουργικά αν συνθέτουν μία γενεαλογία. Και αν ο φεμινισμός συνεπάγεται τη δυνατότητα των ανθρώπων να επιτύχουν την προσωπική τους ολοκλήρωση, αυτό πρέπει να επιδιώκουν οι γενεαλογίες των γυναικών ως ενδιάμεση φάση.

4 8 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ Η σύνθεση μιας λεπτομερούς γενεαλογίας των γυναικών αρχαιολόγων στην ελληνική γλώσσα υπερβαίνει κατά πολύ τις φιλοδοξίες της παρούσας εργασίας, η οποία περιορίζεται σε ένα μοναχικό προοίμιο μιας προ πολλού οφειλόμενης συλλογικής προσπάθειας. Τα τρία πρώτα κεφάλαια επισκοπούν τη διεθνή έρευνα, ενώ τα δύο επόμενα την ελληνική. Στον βαθμό που μπόρεσα να ανατρέξω στη βιβλιογραφία δεν βρήκα πουθενά τέτοια αριθμητική υπεροχή γυναικών αρχαιολόγων, όπως στην Ελλάδα, και συγχρόνως τόση σιωπή ως προς τη σχέση του φύλου τους με την επαγγελματική τους ζωή. 1 Αν η σύγκριση της διεθνούς εμπειρίας με την ελληνική μπορεί να συνεισφέρει στην εξήγηση και πριν απ όλα στην άρση της σιωπής, ο σκοπός του πονήματος θα έχει επιτευχθεί. Όροι περί φύλου Οι ανθρώπινοι οργανισμοί διακρίνονται σε γυναικείους, ανδρικούς, ερμαφρόδιτους (με μία ωοθήκη και έναν όρχη), γυναικείους ψευδοερμαφρόδιτους (με ωοθήκες και ορισμένα ανδρικά ανατομικά χαρακτηριστικά, αλλά χωρίς όρχεις) και ανδρικούς ψευδοερμαφρόδιτους (με όρχεις και ορισμένα γυναικεία ανατομικά χαρακτηριστικά, αλλά χωρίς ωοθήκες). Κάθε κατηγορία είναι από μόνη της περίπλοκη, εφόσον τα γυναικεία και τα ανδρικά χαρακτηριστικά ποικίλλουν κατ άτομο, το ίδιο και τα συναισθήματα, οι έλξεις και οι απωθήσεις (Fausto-Sterling 1993). Στην παραπάνω ταξινόμηση θα πρέπει να προστεθούν τα διαφυλικά άτομα, τα οποία αισθάνονται ότι ανήκουν σε διαφορετικό από το βιολογικό τους φύλο και είτε επιλέγουν ιατρικά μέσα αλλαγής του είτε συνεχίζουν να αισθάνονται γυναίκες με ανδρικό σώμα ή το αντίστροφο (Fausto-Sterling 2000). Οι ανατομικές διαφορές δεν θα είχαν σημασία, αν δεν χρησιμοποιούνταν για να νομιμοποιήσουν τεχνητές ασυμμετρίες. Μαθαίνουμε να προσδιοριζόμαστε ως έμφυλα όντα σε συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες, για να αξιολογήσουμε και να αξιολογηθούμε με κριτήριο αυτόν τον προσδιορισμό και όχι την ανθρώπινη υπόστασή μας. Το επιστημονικό ενδιαφέρον για τις γυναίκες, ως αναθεώρηση της εξίσωσης «άνθρωπος = άνδρας = δημιουργός του πολιτισμού», οφείλεται στο δεύτερο φεμινιστικό κύμα, όπως συνηθίζεται να ονομάζονται τα γυναικεία κινήματα που εμφανίστηκαν στη Βόρεια Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη τις δεκαετίες του 1960 και Με αφετηρία την παραδοχή ότι οι γυναίκες, ενώ είναι οι μόνες υπεύθυνες να αποφασίζουν για τη ζωή τους, υφίστανται διάφορες μορφές διακρίσεων και βί- 1. Αναφέρονται αναλογίες με την Τουρκία, όπου μεταπολεμικά η μερική απώλεια του αριστοκρατικού χαρακτήρα της αρχαιολογίας συνοδεύτηκε από την αύξηση και τελικά την πλειονότητα των γυναικών όχι μόνο στα «οικιακά» του επαγγέλματος, τα μουσεία, αλλά και στο πανεπιστήμιο (Özdogan 1998: 119). Στην παραπομπή δεν παρατίθενται αριθμητικά στοιχεία. 2. Στο πρώτο κύμα αντιστοιχεί ο φεμινισμός του 19 ου και των αρχών του 20 ού αιώνα.

5 Εισαγωγή 9 ας, η φεμινιστική επιστήμη αποκαλύπτει τους μηχανισμούς της ανδρικής εξουσίας στην κατεύθυνση του δικαιότερου μετασχηματισμού τους. Η έννοια του κοινωνικού φύλου (gender) ανάγεται στις ανθρωπολογικές έρευνες της Margaret Mead σχετικά με τους έμφυλους ρόλους (sex roles). Η Mead (1935, 1949) έδειξε ότι οι ορισμοί του «γυναικείου» και του «ανδρικού» παρουσιάζουν διαπολιτισμική ποικιλία, με κοινό ωστόσο στοιχείο τον καταμερισμό εργασίας ανάλογα με τις αναπαραγωγικές λειτουργίες και τη σωματική δύναμη. Η διάκριση μεταξύ βιολογικού (sex) και κοινωνικού φύλου (gender) πρωτοεφαρμόστηκε, τη δεκαετία του 1950 στις ΗΠΑ, σε διαφυλικά άτομα που θεωρούσαν ότι έχουν παγιδευτεί σε λάθος σώμα (Money και Hampson 1955). Στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν το φαινόμενο, οι ψυχίατροι διαχώρισαν το βιολογικό από το κοινωνικό φύλο, υποστηρίζοντας ότι υπήρχε δυσαρμονία ανάμεσα στο φύλο του σώματος και στο φύλο των συναισθημάτων. Με αυτόν τον τρόπο η λύση φαινόταν εύκολη: η εξισορρόπηση βιολογίας και ψυχισμού μπορούσε να αποκατασταθεί με χειρουργική επέμβαση ή χορήγηση ορμονών. Με άλλα λόγια η διαφοροποίηση βιολογικού/κοινωνικού φύλου προήλθε από το ενδιαφέρον για τις ιατρικές και ψυχολογικές όψεις της ατομικής ταυτότητας. Ο όρος «έμφυλη ταυτότητα» εισάγεται με τις ψυχαναλυτικές μελέτες του Robert Stoller (1964, 1968, 1976) για να δηλώσει την αυτοεικόνα του βιολογικού φύλου: «είμαι άνδρας» ή «είμαι γυναίκα» (Stoller 1964: 220). το έμφυλο άτομο νοείται ως προϊόν της επίδρασης του πολιτισμού στη βιολογία και το κοινωνικό φύλο ως ο βαθμός ανδρισμού ή θηλυκότητας (Stoller 1968: 9). Σύντομα ο όρος gender (που αρχικά αναφερόταν στο «είδος», την «κατηγορία») επικράτησε στο λεξιλόγιο των αγγλόφωνων φεμινιστριών, εφόσον μετατόπιζε τις αιτίες της ανισότητας από το βιολογικό πεπρωμένο στην κοινωνική επιβολή. 3 Στις πρώτες σχετικές εργασίες η Ann Oakley (1972) αποδίδει στο βιολογικό φύλο τις διαφορές ανατομίας και αναπαραγωγής και στο κοινωνικό την ταξινόμηση «γυναικείο»/«ανδρικό», αποτέλεσμα της οποίας είναι και οι έμφυλες ψυχολογικές διαφορές. Η Gayle Rubin (1975: ) πραγματεύεται τη μετατροπή της βιολογικής κατηγορίας «θήλυ» στην πολιτισμική κατηγορία «γυναίκα» διαδικασία την οποία ονομάζει σύστημα του βιολογικού/κοινωνικού φύλου: αν η έμφυτη ανδρική επιθετικότητα και κυριαρχία βρίσκονται στη βάση της γυναικείας καταπίεσης, τότε σκοπός του φεμινισμού θα ήταν λογικά η εξόντωση του παραβατικού φύλου ή έστω ένα σχέδιο ευγονικής προς μετάλλαξη του χαρακτήρα του. Αν ο σεξισμός είναι υποπροϊόν της καπιταλιστικής αδηφαγίας, τό- 3. Από τη λατινική ρίζα gener- (The Oxford dictionary of English etymology, Oxford: Clarendon Press, 1985 [1966], 393).

6 10 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ τε θα εξαφανιζόταν με μία επιτυχή σοσιαλιστική επανάσταση. Αν η παγκόσμια ιστορική ήττα των γυναικών υπήρξε αποτέλεσμα ένοπλης πατριαρχικής εξέγερσης, είναι καιρός να αρχίσουν οι Αμαζόνες στρατιωτική εκπαίδευση. 4 Καθώς καμία από τις παραπάνω ερμηνείες δεν τεκμηριώνεται ιστορικά ούτε προτείνει μία αξιόπιστη στρατηγική κοινωνικής αλλαγής, μόνο μέσω μιας γενικής θεωρίας του βιολογικού/κοινωνικού φύλου μπορούμε να προσεγγίσουμε τις ρίζες της γυναικείας υποτέλειας, η οποία διαπιστώνεται σε όλους τους γνωστούς πολιτισμούς. Το καταπιεστικό για τις γυναίκες σύστημα του βιολογικού/κοινωνικού φύλου μετασχηματίζει τη βιολογία σε πολιτισμικό κανόνα (ιεράρχηση των φύλων, αποδεκτές συμπεριφορές, έλεγχος της γυναικείας σεξουαλικότητας), με τον ίδιο τρόπο που η φωνολογία και η γραμματική μετασχηματίζουν τη φυσική ομιλία σε γλωσσικό σύστημα (Lewin 2006: 12). Συνοπτικά βιολογικό φύλο σημαίνει βιολογική διαφορά και κοινωνικό φύλο εξουσιαστικό μηχανισμό. Την εννοιολογική χρησιμότητα του κοινωνικού φύλου αμφισβήτησε ο γαλλικός υλιστικός φεμινισμός (Delphy 1991, 1993, Wittig 1992), με το επιχείρημα ότι η αντιπαραβολή βιολογικού/κοινωνικού ενισχύει την υποτιθέμενη φυσικότητα του πρώτου, ενώ στην πραγματικότητα το κοινωνικό φύλο κατασκευάζει το βιολογικό. Το κοινωνικό φύλο προϋποθέτει έμφυλη εξουσία, σε αντίθετη περίπτωση οι διαφορές θα περιορίζονταν στην ανατομία. Ειδικότερα η Monique Wittig (1992) συνδέει την καταπίεση των γυναικών με την ετεροκανονικότητα: «φύλο», «γυναίκα», «άνδρας», «θηλυκότητα», «ανδρισμός» νοούνται μόνο σε ένα πατριαρχικό σύστημα. «καμία δεν γεννιέται γυναίκα», γίνεται μέσω της ανισότιμης σχέσης της με τους άνδρες, γιατί αυτό επιβάλλει η θεσμοθετημένη ετεροφυλοφιλία. Η διαφοροποίηση «βιολογικό/κοινωνικό φύλο» δεν λειτουργεί απαραίτητα σε άλλες γλώσσες, όπου οι δύο σημασίες είτε καλύπτονται από έναν όρο είτε, όταν αποδίδονται με περισσότερους, αυτοί δεν αντιστοιχούν στους αγγλικούς (Braidotti και Waaldijk 2008). Στα ελληνικά η απόδοση του gender ως γένους είναι προβληματική λόγω των εθνικιστικών του συνδηλώσεων: το γένος σημαίνει το είδος, τη διάκριση ανδρών και γυναικών, το γραμματικό γένος, αλλά και τη γενιά, την καταγωγή, τη φυλή και το έθνος, π.χ. το ελληνικό γένος, η Μεγάλη του Γένους Σχολή. 5 Το gender και το sex έχουν μεταφραστεί ως κοινωνικό και βιολογικό φύλο αντίστοιχα, ενώ, κατ άλλες επιλογές, ως φύλο και βιολογικό φύλο (Αβδελά και Ψαρρά 1997) ή κοινωνικό φύλο και φύλο (Laqueur 2003 [1990]). Στη συνέχεια πα- 4. Εκτός από τις ήδη μεταφρασμένες παραπομπές, οι οποίες παρατίθενται στη σχετική ενότητα της βιβλιογραφίας, η απόδοση των υπόλοιπων ξενόγλωσσων παραθεμάτων είναι δική μου. 5. Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, 1998, 302. Γεώργιος Δ. Μπαμπινιώτης, Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας, Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας, 1998, 414.

7 Εισαγωγή 11 ρατηρείται μία τάση απάλειψης των επιθετικών προσδιορισμών, όχι μόνο όταν ταιριάζει στη ροή του λόγου, αλλά και επειδή οι βιολογικές ιδιότητες εγγράφονται σε πολιτισμικά συμφραζόμενα, όπως ελπίζεται ότι μας υπενθύμισε αυτή η σύντομη βιβλιογραφική αναδρομή. Η έλλειψη δύο διακριτών λέξεων δεν ισοδυναμεί κατ ανάγκην με μειονέκτημα. Αναφερόμενη στις γερμανόφωνες μελετήτριες, η Gisela Bock (1991: 9) σημειώνει ότι «βρίσκονται στη δύσκολη αλλά και ευνοϊκή θέση να μην μπορούν να διακρίνουν με σαφή τρόπο, που όμως είναι προβληματικός, ανάμεσα στη φυσιολογία και στον πολιτισμό». Οι φεμινίστριες είχαν επικρίνει τη βιολογική αιτιοκρατία πολύ πριν από τη δημιουργία δύο όρων για το φύλο. Ας αρκεστούμε στη ρήση της Simone de Beauvoir (2009 [1949]: 387) ότι «δεν γεννιόμαστε γυναίκες, γινόμαστε», όπως και άνδρες. Ακόμη και χωρίς την παραπάνω ορολογία δεν είναι «δύσκολο να εκφράσουμε την αντίθεσή μας στην ιδέα ότι οι άνθρωποι που έχουν ωοθήκες είναι από τη φύση τους ακατάλληλοι για τον αθλητισμό, την πνευματική εργασία ή τη σταδιοδρόμηση στη δημόσια σφαίρα» (Moi 1999: 5). Ο διαχωρισμός «βιολογικό/ κοινωνικό» στα αγγλικά είχε σκοπό να καταδείξει την πολιτισμική κατασκευή της «φυσικής» μοίρας, τον οποίο και επέτυχε. Ο ίδιος σκοπός ωστόσο επετεύχθη και σε άλλες γλώσσες. Το φύλο κυριολεκτεί και συμβολίζει, (ανα)διαμορφώνει, (ανα) παριστά και (ανα)διαπραγματεύεται σχέσεις εξουσίας. Κατ αυτόν τον τρόπο ο όρος μένει ανοικτός προς επεξεργασία και εμπλουτισμό δίχως το άγχος της αποδόμησης των διχοτομιών, το οποίο διακατέχει τις αγγλόφωνες εκπροσώπους του μεταμοντερνισμού (Garcia Ramon κ.ά. 2006: 3).

8 μέρος i Η διεθνής έρευνα

9 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 1.1. Οι μαχητές του σκάμματος Η αρχαιολογία μπορεί να οριστεί με διάφορους τρόπους. Μία εκδοχή την παρομοιάζει με ένα τεράστιο σατανικό παιχνίδι συναρμολόγησης που το επινόησε ο διάβολος ως όργανο βασανισμού, γιατί: α) δεν θα τελειώσει ποτέ β) δεν ξέρουμε πόσα κομμάτια λείπουν γ) τα περισσότερα έχουν χαθεί για πάντα δ) δεν μπορούμε να αντιγράψουμε κοιτώντας την εικόνα (Bahn 1989: 5). Μία άλλη την τοποθετεί στον προθάλαμο της ηδονής: «το πιο διασκεδαστικό πράγμα που μπορεί να κάνει κανείς χωρίς να βγάλει τα εσώρουχά του» (Flannery 1982: 278). Μία τρίτη την περιγράφει ως «συναρπαστική αναζήτηση την αναζήτηση να μάθουμε για τον ίδιο μας τον εαυτό και για το ανθρώπινο παρελθόν» (Renfrew και Bahn 1991: 9). Ό,τι ονομάζεται αρχαιολογία εμφανίστηκε στα πλαίσια της αποικιοκρατίας και του σχηματισμού των εθνών-κρατών (Hamilakis και Duke 2007, Schnapp κ.ά. 2004, Thomas 2004). Οι συλλεκτικές δραστηριότητες της ευρωπαϊκής αριστοκρατίας μετεξελίχθηκαν σε επιστήμη όταν «Οι πλιατσικολόγοι το ριξαν στη σοφία και την αισθητικούρα» (Κουμανούδης 1984: 18). Η αρχαιολογία ξεκίνησε σαν ένα ταξίδι θαρραλέων ψυχών σε μία «ξένη χώρα» (πρβλ. Lowenthal 1985), σε τόπους «εξωτικούς» με κίνητρο τη μεγάλη ανακάλυψη. Με τέτοιες καταβολές διέπρεψε στην κατασκευή ταυτοτήτων και ετεροτήτων, δηλαδή στην υποτιθέμενη υπεροχή του δυτικού «εαυτού» έναντι του μη δυτικού «άλλου». Παρόλο που έχει να επιδείξει σημαντικές μελετήτριες από τα πρώτα της βήματα (Adams 2010, Allen 2009, Allsebrook 2002, Bandini 2003, Beness και Hillard

10 16 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ 2005, Callander και Smith 2007, Carr 2012, Claassen 1994, Cohen και Joukowsky 2004, D Agata 2009, Díaz-Andreu και Sørensen 1998α, Dyson 2004, Gill 2002, 2007, Irwin-Williams 1990, Joukowsky και Lesko 2004, Koch και Mertens 2002, Lukitz 2006, Nicotra 2004, Parezo 1993, Pope 2011, Reyman 1992, Sheppard 2010, Smith 2000, 2005, 2007, 2009, White κ.ά. 1999), παρέμενε μέχρι πρόσφατα ανδρική λέσχη τόσο ανδρική ώστε να παραλείπει τα ονόματα των γυναικών ακόμη και από τις υποσημειώσεις της αρχαιολογικής ιστοριογραφίας (Irwin-Williams 1990: 8). Όσες περιηγήτριες και ερευνήτριες προσείλκυσαν, στην εποχή τους, το δημόσιο ενδιαφέρον, το οφείλουν στον «εξωτισμό» του εγχειρήματος (Birkett 1989: 185). Σε μία από τις πρώτες πραγματείες περί ανασκαφής, ο John Droop (1915: 63-64) υποστηρίζει ότι οι «κυρίες» δεν είναι απλώς ακατάλληλες να συμμετάσχουν, αλλά και εμποδίζουν τους «κυρίους» να εκφραστούν ελεύθερα σε στιγμές έντασης. εξαιρέσεις δέχεται μόνο για τις συζύγους των «κυρίων» του σκάμματος. 1 Περισσότερο από μισό αιώνα μετά η συμβουλή του να αποκλείονται οι γυναίκες από τις υπαίθριες αρχαιολογικές δραστηριότητες συνέχιζε να βρίσκει πρόθυμους αποδέκτες. Ας αναφέρουμε ενδεικτικά την περίπτωση μιας μεταπτυχιακής φοιτήτριας που, το 1970, είχε ζητήσει να συμμετάσχει σε πανεπιστημιακή ανασκαφή στις ΗΠΑ, για να λάβει την ακόλουθη απάντηση: Δεν προγραμματίζουμε καμία έρευνα πεδίου φέτος το καλοκαίρι, όπου θα μπορούσαμε να απασχολήσουμε γυναίκες, δεδομένου ότι οι ελκυστικές κοπέλες δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από όσα μπορεί να αντισταθμίσει η εργασία τους. θα προσλάβουμε μόνο ανδρικό προσωπικό. Προτιμούμε να αφήσουμε τους άνδρες να συναναστραφούν με τις κοπέλες της περιοχής, παρά να έχουμε και τα δύο φύλα στην ανασκαφή. Τώρα που βρίσκεστε στην αρχή της αρχαιολογικής σας σταδιοδρομίας μπορεί να συναντάτε συχνά τέτοιες καταστάσεις. Αυτό με κανέναν τρόπο δεν σημαίνει ότι υποτιμούμε τις αρχαιολόγους ή τις ικανότητές τους, υπαγορεύεται απλώς από το γεγονός ότι οι γυναίκες ελκύουν τους άνδρες (εικόνα 1). Ακόμη και μετά τη θέσπιση της ισότητας κάποιοι εξακολουθούσαν να θεωρούν τις μικτές ομάδες αναγκαίο κακό. Λόγου χάρη, η Nicoletta Momigliano (2004: 3, σημ. 6) μας πληροφορεί ότι το 1986 εργάστηκε σε ανασκαφή ξένης σχολής στην Κρήτη, ο διευθυντής της οποίας δεν είχε ενδοιασμούς να δηλώσει ότι θα προτιμούσε αποκλειστικά ανδρική σύνθεση. 1. Ο συγγραφέας μεταφέρει τις εντυπώσεις του από την ανασκαφή της Βρετανικής Σχολής στη Φυλακωπή της Μήλου το 1911, όπου συμμετείχε μαζί με τον William A. Halliday, τον L. B. Tillard, τη Dorothy Lamb, τη Lilian E. Tennant και τη Hilda Lorimer τις πρώτες γυναίκες που έγιναν δεκτές σε έρευνα πεδίου της Σχολής. ο ίδιος και η Tennant είχαν την ευθύνη της κεραμικής. Τις απόψεις του Droop συμμεριζόταν και ο διευθυντής της ανασκαφής Richard Dawkins (Gill 2002: , 2007: 56).

11 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 17 Εικόνα 1. «Θα προσλάβουμε μόνο ανδρικό προσωπικό». Ηλεκτρονική προέλευση: Νathanielh s photostream. Αναδημοσίευση και σε Bender 1991: 211. Η σύγχρονη μαζική κουλτούρα προβάλλει τον αρχαιολόγο-καουμπόι, που «πρέπει να ανασκάψει σε αρχαιότατες θέσεις, κατά προτίμηση βαθιά» (Smith 1998: 41), ωστόσο το στερεότυπο είναι σύμφυτο με τον ίδιο τον κλάδο. Αρκεί να σημειώσουμε ότι, σύμφωνα με διάφορα εγχειρίδια, δημοσιευμένα από τις αρχές του 20 ού αιώνα έως τη δεκαετία του 1970, οι ανασκαφείς πρέπει να έχουν νύχια κομμένα σύρριζα και δέρμα τραχύ, να αντέχουν τις ταλαιπωρίες, τη λάσπη και τη βροχή και να συμμορφώνονται στις εντολές των ανωτέρων. «Γυναικεία» χαρακτηριστικά, όπως τα καθαρά και λεπτά χέρια, το απαλό δέρμα, η σωματική αδυναμία και οι υστερίες (Hamilton 2007: 122, Lucas 2001: 7), δεν αποτελούν παρά «πηγή εκνευρισμού» και «αναποτελεσματικότητας» (Droop 1915: 64). Στο ίδιο πνεύμα ο Arthur Weigall (1923: 13-15) εκθειάζει τον σκονισμένο ήρωα των ανασκαφών: [όχι] τον άνδρα που περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο μουσείο ή τη βιβλιοθήκη και ζει σαν να του άξιζε να τον γυαλίσουν, όπως τα έπιπλα, [αλλά] τον άνδρα που εργάζεται ένα χρονικό διάστημα στο πεδίο και μένει εκεί, όπως αν έτρεφε τη μεγαλύτερη εκτίμηση για τον καθαρό αέρα του ουρανού. η αρχαιολογική έρευνα στο ύπαιθρο συμβάλλει στην απαιτούμενη εκπαίδευση υγιεινής

12 18 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ των νεαρών ανδρών. Παραδείγματος χάρη, η εργασία στην έρημο της Αιγύπτου είναι μία από τις πιο υγιεινές και δημιουργικές ασχολίες που θα μπορούσαμε να φανταστούμε. Η έρευνα στα ιερά με θέα τον Νείλο, όπως το Gebel Silsileh, όπου πρέπει κανείς να βουτήξει στα κρύα νερά του ποταμού και να κολυμπήσει μέχρι τον ξεραμένο από τον ήλιο χώρο εργασίας, είναι σίγουρα πολύ πιο αναζωογονητική από το περιβάλλον μελέτης του μουσείου. επιπλέον ο αρχαιολόγος στην Αίγυπτο θα απολαύσει μία δόση από ό,τι ονομάζεται τραχύτητα. Οι «τραχείς» εξερευνητές καταλαμβάνουν τις αρχαιολογικές θέσεις σαν στρατηγοί (Joyce κ.ά. 2002: 20-22, Nelson 2004: 27), για να τις δημοσιεύσουν μόνοι τους, σαν να ήταν υπεράνθρωποι (Rick 1969: 1), με λεξιλόγιο πολεμικών ανακοινωθέντων, όπως τακτική, στρατηγική, αναγνώριση εδάφους, σημείο επίθεσης, παράταξη στρατευμάτων, πεδίο δράσης, μάχη (Joyce κ.ά. 2002: 20). Επιδεικνύουν τα «λάφυρα» στις γυναίκες και εκείνες φροντίζουν για τη φύλαξή τους, κοινώς επαναλαμβάνεται ο καταμερισμός εργασίας του άνδρα κουβαλητή και της γυναίκας νοικοκυράς. Το «χαρέμι» αναλαμβάνει βοηθητικά καθήκοντα (π.χ. πλένει όστρακα στην αποθήκη ή καταλογογραφεί ταπεινά ευρήματα με ανταμοιβή την άδεια δημοσίευσής τους) και συχνά τα νεαρά και όμορφα μέλη του παρέχουν σεξουαλικές υπηρεσίες στους κουβαλητές (Brown 1993: ). Ανάλογος διαχωρισμός καθηκόντων παρατηρείται και στο εργατικό προσωπικό, όταν απαιτούνται γυναικεία χέρια. Φωτογραφίες από τις ανασκαφές του Σουηδικού Ινστιτούτου στην Αργολίδα (Ασίνη, Δενδρά, Πρόσυμνα) δείχνουν τους άνδρες να σκάβουν ή να μεταφέρουν το χώμα με χειράμαξες και τις γυναίκες να το φτυαρίζουν, να το κοσκινίζουν ή να ετοιμάζουν τα γεύματα της ομάδας και βέβαια να αμείβονται λιγότερο (Wells 1998) (εικόνες 2-4). Ο Alfred Kidder (1949) διακρίνει δύο κατηγορίες κουβαλητών ανάλογα με τις περιοχές τριχοφυίας τους, αυτούς με δασύτριχο στέρνο, βρώμικους από τις κακουχίες επί του πεδίου, και τους θεωρητικούς του γραφείου με γενάκι και θα υποθέταμε καθαρούς. Ο αρχαιολόγος της περιπέτειας είναι νέος, ριψοκίνδυνος, γοητευτικός, στιβαρός, ευφυής, ερωτύλος και πολύ αρρενωπός. Φορά γυαλισμένες, ψηλές μπότες (για προστασία από τα δηλητηριώδη ερπετά) και στον γοφό έχει κρεμασμένο το πιστόλι. Η μόνη παραχώρηση που κάνει στους κινδύνους είναι να αφήνει μισοκουμπωμένο το πουκάμισό του. Αναζητεί θησαυρούς και, καθώς οι ταινίες όπου πρωταγωνιστεί πρέπει να έχουν αίσιο τέλος, τους ανακαλύπτει (εικόνα 5). Ο ακαδημαϊκός αρχαιολόγος είναι ηλικιωμένος, αφηρημένος, με παρουσιαστικό στα όρια του γελοίου και έναν μεγεθυντικό φακό με τον οποίο αγωνίζεται να διαβάσει επιγραφές σε λησμονημένες γλώσσες. Η ευτυχής κατάληξη (η αποκρυπτογράφηση) έρχεται όταν ο νέος και ωραίος βοηθός σώζει την κόρη του επιγραφολόγου από τους «άγριους». Αν ο αρχαιολόγος της υπαίθρου διακρίνεται για την τόλμη του, ο αρχαιολόγος του

13 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 19 Εικόνα 2. Εργάτριες στις ανασκαφές της Ασίνης, Εθνικά Αρχεία Σουηδίας. Πηγή: Καθημερινή, ένθετο «Επτά Ημέρες», αφιέρωμα «Εργαζόμενες γυναίκες: η είσοδος των γυναικών στη μισθωτή εργασία», 2 Μαΐου 1999, σελ. 3.

14 20 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ Εικόνα 3. Εργάτες και εργάτριες στις ανασκαφές της Ασίνης. Φωτογραφία ίσως του Μουσείο Gustavianum Πανεπιστημίου Ουψάλας. Ευγενική παραχώρηση του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών. γραφείου διακρίνεται για το αστυνομικό του δαιμόνιο, κάτι σαν τον Ηρακλή Πουαρό. Στο Έγκλημα στη Μεσοποταμία ο δολοφόνος, που τυχαίνει να είναι αρχαιολόγος, λέει στον διάσημο επιθεωρητή: «Θα γινόσασταν καλός αρχαιολόγος, κύριε Πουαρό. Έχετε το χάρισμα να ανασυνθέτετε τον παρελθόν» (Christie 1994 [1936]: 215). Στις χολιγουντιανές παραγωγές τύπου Indiana Jones, όπου η αρχαιολογία ταυτίζεται με την αρχαιοκαπηλεία και τα χρώματα του ανθρώπινου δέρματος με το λευκό, κυριαρχούν οι ανδρικοί χαρακτήρες. Οι λίγες γυναίκες αρχαιολόγοι απεικονίζονται εξαρτημένες από τους άνδρες, αδέξιες, αδύναμες, παράλογες, πανικόβλητες στη θέα ερπετών, τρωκτικών και εντόμων. Τις ακόμη λιγότερες φορές που πρωταγωνιστούν, συγκεντρώνουν τις αρχετυπικές ιδιότητες του ήρωα επί του πεδίου, όπως η τυμβωρύχος Lara Croft (Angelina Jolie) και η Sharon Golban (Olivia Williams). Μάλιστα η δεύτερη, επικεφαλής ανασκαφής, συγκεντρώνει όλες τις ανδρικές συνήθειες του επαγγέλματος: καπνίζει πολύ, πίνει πολύ και οδηγεί πολύ γρήγορα. Αυτές οι αναπαραστάσεις δεν είναι μόνο αποκυήματα της χολιγουντιανής φαντασίας, αφού για τα περισσότερα εγχειρίδια αρχαιολογία εξακολουθεί να

15 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 21 Εικόνα 4. Πρόσυμνα (Μπερμπάτι), Ο διευθυντής της ανασκαφής Axel Persson με τη μαγείρισσα Κωνσταντίνα Μπελεσιώτη. Ευγενική παραχώρηση του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών. σημαίνει αντιξοότητες, στις οποίες αντεπεξέρχονται οι δυνατοί και όσες τολμούν να τους μιμηθούν, αρκεί να μην απαρνηθούν τη «γυναικεία» τους φύση (Moser 2007: 254, 259). Η Lara Croft και οι ομόφυλές της επί της οθόνης, για να βρουν τον θησαυρό, πρέπει να γίνουν αντικείμενα του ανδρικού πόθου. Γι αυτό είναι ελκυστικές, φορούν στενά ρούχα, ρίχνουν λάγνες ματιές, αφήνουν σεξουαλικά υπονοούμενα και κάποτε περνούν από τα υπονοούμενα στην πράξη. Στις ίδιες ταινίες η αρχαιοθηρευτική επιτυχία των ανδρών δεν εξαρτάται από την ικανότητά τους να γοητεύουν (Baxter 2002: 17) (εικόνες 6-8). Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η αρχαιολογία θα χάσει τον ρομαντισμό της για να στραφεί σε πιο πρακτικά θέματα, όπως οι τρόποι επιβίωσης και κυριαρ-

16 22 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ Εικόνα 5. Ο Indiana Jones και οι κυνηγοί της χαμένης κιβωτού. Harrison Ford, σκηνοθεσία Steven Spielberg, 1981.

17 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 23 Εικόνα 6. Η Lara Croft τυμβωρύχος. Angelina Jolie, σκηνοθεσία Simon West, χίας στο παρελθόν, σε μία προσπάθεια να κατανοήσει το παρόν ενός κόσμου που έβγαινε από τα ερείπια. Στη μετάβαση από την «απώλεια της αθωότητας» (Clarke 1973) στον ρεαλισμό πρωτοστατεί η προϊστοριολογία. Είναι η εποχή της Νέας Αρχαιολογίας που, συνεπαρμένη από τον θετικισμό, συστήνεται ως «σκληρή» επιστήμη, ικανή να φέρει στο φως την αλήθεια. Απομακρύνεται από τις φιλολογικές επιρροές για να στραφεί σε εθνογραφικές παραλληλίες. Εφαρμόζει τις αρχές της εμπειρικής παρατήρησης και του εργαστηριακού ελέγχου, με τη φιλοδοξία να προβλέψει, μέσω κανονιστικών υποθέσεων εργασίας, την ανθρώπινη συμπεριφορά ανεξαρτήτως χρόνου και τόπου. Αντιλαμβάνεται τον πολιτισμό ως σύστημα από αλληλένδετα υποσυστήματα μέσα προσαρμογής στο φυσικό περιβάλλον. Εστιάζει την προσοχή της στα οικιστικά συστήματα επιβίωσης, τα κοινωνικοτεχνικά υποσυστήματα και τους παράγοντες που τα επηρεάζουν, όπως οι δημογραφικές πιέσεις ή οι πιέσεις εξαιτίας της έλλειψης πόρων. Ερμηνεύει την ιδεολογία και τον συμβολισμό ως προβλέψιμα παράγωγα της υλικής βάσης μηχανισμούς κοινωνικής συνοχής ή επιβολής κατά περίπτωση όταν δεν τα κρίνει απροσπέλαστα. Δεν είναι επομένως παράδοξο που από τις νεοαρχαιολογικές προσεγγίσεις απουσιά-

18 24 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ Εικόνα 7. Το σώμα. Antonio Banderas και Olivia Williams, σκηνοθεσία Jonas McCord, Εικόνα 8. Ένα εκατομμύριο χρόνια προ Χριστού. Raquel Welch, σκηνοθεσία Don Chaffey, 1966.

19 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 25 ζει το άτομο και κατ επέκταση οι έμφυλες σχέσεις. Αν όμως το φύλο είναι αόρατο, είναι επίσης απίθανο να βρέθηκε ποτέ στο οπτικό πεδίο των αρχαιολόγων ένα οικιστικό σύστημα επιβίωσης με τα υποσυστήματά του, ενώ «γνωρίζουμε ότι στις προϊστορικές κοινωνίες υπήρχαν άνδρες και γυναίκες» (Conkey και Gero 1991: 7, έμφαση του πρωτοτύπου) Τα φεμινιστικά κύματα Εξαιτίας της τάσης της «να αναζητεί τροφή στα θεωρητικά σουπερμάρκετ άλλων επιστημών» (Murray 1995: 290), αντί να την ετοιμάζει μόνη της, η αρχαιολογία συνάντησε τον φεμινισμό με σχετική καθυστέρηση. Στις αιτίες της αργοπορημένης γνωριμίας τους περιλαμβάνονται επίσης: α) η έμφαση της Νέας (διαδικαστικής) Αρχαιολογίας σε απρόσωπα φαινόμενα αντανακλάσεις της περιβαλλοντικής προσαρμογής και της κοινωνικής δομής (Wylie 1991α, 1991β, 1992α, 1992β, 1993α) και β) η τυπολατρική και αισθητική παράδοση της αρχαιολογίας του ελληνορωμαϊκού κόσμου και η άκριτη χρήση των γραπτών πηγών, κατά κανόνα ανδρικής προέλευσης και μισογυνικού χαρακτήρα (Brown 1993, 1997, Spencer-Wood 2006). Την απώλεια της επιστημονικής αθωότητας θα διαδεχτεί η «απώλεια της πολιτικής αθωότητας» (Kristiansen 1993: 3) ως αποτέλεσμα των ανακατατάξεων μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, από κοινού με την κατάρρευση της θετικιστικής αυτοπεποίθησης και του διαχωρισμού ανάμεσα σε γνωστικό υποκείμενο και αντικείμενο, η οποία είχε ήδη αρχίσει στον ευρύτερο χώρο των κοινωνικών επιστημών. Στις πρώην αποικίες η αλλαγή πλεύσης οφείλεται επιπλέον στην άρνηση των ιθαγενών να παραμείνουν αντικείμενο θέασης από τη δυτική επιστήμη, αντί να διαχειρίζονται οι ίδιοι την ιστορία τους (Lydon και Rizvi 2010). Μέσα σε αυτό το διανοητικό κλίμα διατυπώνονται οι μεταδιαδικαστικές προτάσεις: Αμφισβητούνται οι κανόνες καθολικής ισχύος προς ανακάλυψη της αλήθειας που περιμένει τη διαμεσολάβηση των αρχαιολόγων για να λάμψει. Τα υλικά κατάλοιπα δεν αποτυπώνουν παθητικά τον πολιτισμό, αλλά τον συγκροτούν, συνθέτουν ένα είδος κειμένου και, ως τέτοιο, υπόκεινται σε πολλαπλές αναγνώσεις. Δεν αρκεί η αποκρυπτογράφηση των κοινωνικών δομών, αν δεν γίνουν γνωστοί οι φορείς τους, αν αυτές δεν ενταχθούν σε συμφραζόμενα. Αναζητείται το άτομο και το ανθρώπινο πρόσωπο του παρελθόντος. Το ενδιαφέρον στρέφεται στην πολιτισμική πολυμορφία, στους τρόπους πρόσληψης της αρχαιολογίας, στις σχέσεις της τόσο με την εξουσία όσο και με τους «άλλους», στις ανάγκες και τις εμπειρίες των αποδεκτών της που τώρα αναδεικνύονται σε παραγωγούς της. Συγχρόνως αναγνωρίζεται η σχετικότητα των ερμηνει-

20 26 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ ών, οι οποίες όμως συγκλίνουν στην προσπάθεια να γίνει, κατά το δυνατόν, αντιληπτό πώς συμπεριφέρονται οι άνθρωποι σε άλλες εποχές και περιβάλλοντα, πώς ανιχνεύονται η ομοιότητα και η διαφορά και πώς μπορούμε να ξανασκεφτούμε το παρελθόν (και το παρόν) με πιο δημιουργικό τρόπο. Αυτός ο αναπροσανατολισμός, μαζί με την αυξανόμενη παρουσία των γυναικών αρχαιολόγων, θα ενθαρρύνει τον φεμινιστικό λόγο. Οι οφειλές πάντως ανάγονται στο πρώτο φεμινιστικό κύμα, χάρη στο οποίο ερευνήτριες από εύπορα κοινωνικά στρώματα, σε αναζήτηση φυγής από τις καταδυναστεύσεις της πατρίδας τους, θα αμφισβητήσουν τους παραδοσιακούς ρόλους, ορισμένες μάλιστα θα αναπτύξουν φεμινιστική δράση (Champion 1998: , Drower 2004, Sheppard 2010). Την επαύριο της βιομηχανικής επανάστασης συντελούνται καθοριστικές αλλαγές στη ζωή των γυναικών στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική: πρόσβαση στην εκπαίδευση, δυνατότητα αποφυγής του γάμου, απόκτηση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων. Παρ όλα αυτά οι γυναίκες εξακολουθούσαν να στερούνται το δικαίωμα της πανεπιστημιακής μόρφωσης και, όπως τα πολιτικά δικαιώματα, αγωνίστηκαν για να το αποκτήσουν. Στο δεύτερο μισό του 19 ου αιώνα αρχίζουν να φοιτούν στα ευρωπαϊκά και βορειοαμερικανικά πανεπιστήμια. Από αυτή τη γενιά θα προέλθουν οι πρώτες αρχαιολόγοι, συχνά παντρεμένες με ομοτέχνους τους και στη σκιά των συζύγων τους (Díaz-Andreu και Sørensen 1998β: 14-15). Η Lucia Nixon (1994: 23, σημ. 42) αποκαλεί το φαινόμενο «σύνδρομο Schleimann», από τον φημισμένο ανασκαφέα της Τροίας και των Μυκηνών που παντρεύτηκε δύο φορές. Άλλωστε το όνομα της δεύτερης συζύγου του, της Σοφίας Εγκαστρωμένου, είναι γνωστό μόνο μεταξύ των ειδικών, αντίθετα με τη φωτογραφία όπου απεικονίζεται να φορά τα κοσμήματα από τον «θησαυρό του Πριάμου» (εικόνα 9). Η Nixon αναφέρει επίσης την περίπτωση μιας διδακτορικής διατριβής, ο συγγραφέας της οποίας ευχαριστεί τη νυν και την πρώην σύζυγό του για τη βοήθειά τους. Ενώ ο γάμος ευνοούσε τους άνδρες, η επιλογή να μείνει μία γυναίκα ανύπαντρη και να συνδέσει την επαγγελματική ή και την προσωπική της ζωή με άλλες γυναίκες άφηνε περιθώρια ελευθερίας και επιτυχίας. 2 Παρά τον κατά φύλα διαχωρισμό των αρχαιολόγων στις ανασκαφές, επιβεβλημένο και από τα ήθη των τοπικών κοινωνιών, το εργατικό προσωπικό αποτελείται κυρίως από ντόπιους άνδρες (Callander και Smith 2007: 77-79, Gill 2007: 70, Sørensen 1998: 51), καθώς όμως πρόκειται για άτομα με ταπεινή κοινωνική καταγωγή, η παρουσία τους θεωρείται αμελη- 2. Τέτοια ζευγάρια γυναικών ήταν γνωστά στις ΗΠΑ, στα τέλη του 19 ου - αρχές του 20 ού αιώνα, ως «γάμοι της Βοστώνης» από το μυθιστόρημα του Henry James Οι Βοστωνέζοι (1886). Όπως και οι ηρωίδες του μυθιστορήματος, πρόκειται για γυναίκες μορφωμένες, οικονομικά ανεξάρτητες, ακόμη και σουφραζέτες. Βλ. Faderman 1999.

21 1. Η συνάντηση της αρχαιολογίας με τον φεμινισμό 27 Εικόνα 9. Η Σοφία Εγκαστρωμένου-Schleimann ( ) με τα κοσμήματα από τον «θησαυρό του Πριάμου», Storia Illustrata 167 (1971). Ηλεκτρονική προέλευση: Wikipedia. en.wikipedia.org/wiki/priam%27s_treasure

22 28 ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΚΚΙΝΙΔΟΥ Εικόνα 10. Harriet Ann Boyd Hawes ( ), Ηράκλειο, Harriet Boyd Hawes Papers, Smith College Archives. Ηλεκτρονική προέλευση: Pro Archaeologia. org/onlinepaper/ehaegypt/index.htm

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι κλασσικές φεµινιστικές θεωρίες της ανισότητας.

1. Οι κλασσικές φεµινιστικές θεωρίες της ανισότητας. Απόσπασµα από τη διδακτορική διατριβή «Νέες γυναίκες µε πανεπιστηµιακή µόρφωση και η συµφιλίωση της ιδιωτικής και της δηµόσιας σφαίρας στο σχεδιασµό της ενήλικης ζωής», Χριστίνα Αθανασιάδου, Τµήµα Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών

Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών Μαρία Μαλικιώση-Λοΐζου Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Επιμόρφωση στελεχών ΓΓΙΦ Αθήνα 30 Μαρτίου 2012 Συμβουλευτική γυναικών Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Εισαγωγή... 17

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Εισαγωγή... 17 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος.............................................. 13 Εισαγωγή.............................................. 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η οδύσσεια της σεξουαλικής εξάρτησης: Διαπροσωπικές απόψεις....................

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2000-2006 ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Κατηγορία Πράξης 4.1.1.δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Επιμέλεια Εργασίας: Καρτσέλα Ευαγγελία 213/04/039

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Επιμέλεια Εργασίας: Καρτσέλα Ευαγγελία 213/04/039 Η ΚΑΤΤΑΣΣΚΕΕΥΗ ΤΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΜΙΑ ΠΡΡΟΒΛΗΜΑΤΤΙ ΙΚΗ ΓΓΙ ΙΑ ΤΤΗΝ ΓΓΥΝΑΙ ΙΚΕΕΙ ΙΑ ΕΕΠΑΓΓΓΓΕΕΛΜΑΤΤΙ ΙΚΗ ΚΑΤΤΟΧΥΡΡΩΣΣΗ ΚΑΙΙ ΕΕΞΕΕΛΙ ΙΞΗ.. Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Τμήμα Επιστημών Διοίκησης- MBA Κατεύθυνση: Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Για την σχολική χρονιά 2014-2015 πραγματοποιούνται τα κάτωθι προγράμματα : Α) ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Γερμανικού και Μυλλέρου Μεταξουργείο Δήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

20. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

20. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ . ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Έτος Ίδρυσης: ΚΑΝΑΒΕΛΗ ΕΛΙΑΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ(ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα Εισήγηση στo σεµινάριο «Σεξουαλικός Προσανατολισµός:Στάσεις-Επιλογές- Προβληµατισµοί». Θεσσαλονίκη, 9 Μαϊου 2005. Επιτροπή Κοινωνικής Πολιτικής -Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥΨΥ),

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Εισαγωγή στην Αρχειονομία 1 ο Μάθημα Μια πρώτη ματιά... Κοινωνία της Πληροφορίας Η Η σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται ως η εποχή της πληροφορίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΠΕΝΤΕ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Κείμενο 3 O ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΠΕΝΤΕ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Κείμενο 3 O ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΠΕΝΤΕ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Κείμενο 3 O ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Της Heidi I. Hartmann 1979, The Unhappy Marriage

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΒΑΘΜΙΔΑ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Διάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3 Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 3 Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΕΥΘΥΝΗ ΠΑΡΑΚΙΝΗΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΟΜΑΔΩΝ Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΟΥΦΑΛΙΩΤΗΣ ΗΛΙΑΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΕΥΘΥΜΙΑ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

αφίσες από την Ισπανική Επανάσταση

αφίσες από την Ισπανική Επανάσταση Η παρακάτω αφίσα (όπως και πολλές άλλες παρόμοιες) αναφέρεται στην έλλειψη τροφίμων που ήταν βασικό πρόβλημα στη ημοκρατική ζώνη. Αρκετές ήταν οι αιτίες που προκαλούσαν αυτή την έλλειψη. Πρώτον, το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα