Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας Πρωτεύουσα Μεταπτυχιακή εργασία Το Κρητικό ζήτημα από την ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 έως την απόκτηση της αυτονομίας του νησιού το 1898 : ο ρόλος των Πατριωτικών Οργανώσεων. ΜΑΛΑΝΔΡΗ ΜΑΡΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Ι. Μιχαηλίδης «Δοκεί η νήσος και προς την αρχήν την Ελληνικήν πεφυκέναι και κείσθαι καλώς, πάση γαρ επίκειται τη θαλάσση σχεδόν των Ελλήνων ιδρυμένων περί την θάλασσαν πάντων, διά και της θαλάσσης αρχήν κατέσχεν ο Μίνως και τας νήσους τας μεν εχειρώσατο, τας δε ώκισεν». Αριστοτέλης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...σ.4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...σ.5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...σ.8 ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από την Επανάσταση του 1821 μέχρι την ίδρυση του ελληνικού κράτους...σ.14 ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από τον αποκλεισμό της Κρήτης το 1830 μέχρι τo τέλος της Αιγυπτιοκρατίας στο νησί το σ.29 α. Ο αποκλεισμός της Κρήτης από τα σύνορα του νεότευκτου ελληνικού κράτους...σ.29 β. Η Φιλορθόδοξος Εταιρεία...σ.33 γ. Η περίοδος της Αιγυπτιοκρατίας και η επαναφορά του νησιού στο σουλτάνο...σ.38 ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από το 1841 μέχρι την μεγάλη Επανάσταση του σ.45 ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η μεγάλη Κρητική Επανάσταση...σ.51 α. Η ίδρυση της Μυστικής Εταιρείας του Μητσοτάκη, οι κινήσεις των Μ. Δυνάμεων, η δράση των φοιτητών και ο απόηχος του Κρητικού Ζητήματος στην Ελλάδα...σ.55 β. Η ίδρυση της Κεντρικής υπέρ των Κρητών Επιτροπής στην Αθήνα και η αντιμετώπιση των εταιρειών από τους πολιτικούς και τις κυβερνήσεις...σ.58 γ. Η ίδρυση της Επιτροπής στη Σύρο...σ.69 δ. Συνέχιση των πολεμικών γεγονότων. Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου...σ.73 ε. Ο Οργανικός Νόμος...σ.81 ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Μετά το τέλος της Κρητικής Επανάστασης...σ.87 α. Το Κρητικό Κέντρο και η οργάνωση «Άγιοι Ανάργυροι»...σ.90 β. Η Αδελφότητα, η Εθνική Άμυνα και ο σχηματισμός της Κεντρικής Επιτροπής...σ.92 γ. Η Συνθήκη του Αγ. Στεφάνου και το Συνέδριο του Βερολίνου...σ.97 δ. Η Σύμβαση της Χαλέπας...σ.101 ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Οι κομματικές διαμάχες μετά τη Σύμβαση της Χαλέπας, η επιβολή του Στρατιωτικού Νόμου και η Επανάσταση του σ.103 ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από τη ζοφερή περίοδο του 1889 μέχρι την απόκτηση νέου Οργανισμού το σ.107 α. Η ίδρυση της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής και οι επαφές της με τα υπόλοιπα σωματεία...σ.108 β. Η ίδρυση της Πανεπιστημιακής Επιτροπής στην Αθήνα και η Αδελφότητα «Ομόνοια» στον Πειραιά...σ.117 γ. Η συνέχιση των πολεμικών γεγονότων και ο Νέος Οργανισμός του σ.119 2

3 ΟΓΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: : Oι τελικές διεργασίες για την απόκτηση της αυτονομίας...σ.122 α. Η δράση της Πανεπιστημιακής Φάλαγγας στην Κρήτη το σ.123 β. Η Εθνική Εταιρεία...σ.127 γ. Η απόβαση του Τιμ. Βάσσου και η κατάληψη της νήσου στο όνομα του βασιλιά...σ.134 δ.η Επανάσταση του Ακρωτηρίου, ο αποκλεισμός του νησιού από τις Μ. Δυνάμεις και η αποδοχή της αυτονομίας...σ.136 ε. Η άφιξη του Γεωργίου, η ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας και το αύριο των Κρητών...σ.140 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...σ.144 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Σφραγίδες...σ.148 ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...σ.150 3

4 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΤΒ, (Αρχείο Τσόντου Βάρδα), ΓΑΚ, (Γενικά Αρχεία του Κράτους), ΙΑΚ, (Ιστορικό Αρχείο Κρήτης), ΙΕΕ, (Ιστορία Ελληνικού Έθνους), ΜΕΕ, (Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια), ΜΜΑ, (Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα), ΠΒΛ, (Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό), 4

5 «Τίνος ένεκεν εξανέστη η Κρήτη; Ο μεν θεός έπλασεν αυτήν κάλλιστον τόπον της οικουμένης, οι δε Τούρκοι την απέδειξαν τον αθλιέστατον. Διότι έχει προϊόντα αλλ' ουδέν εμπόριον, πόλεις αλλ' ουδεμίαν οδόν, κώμας αλλ' ουδεμίαν άτραπον, λιμένας αλλ' ουδένα ασφαλή όρμον, ποταμόν αλλ' ουδεμίαν γέφυραν, παίδας αλλ' ουδεμίαν σχολήν, δικιώματα αλλ' ουδένα νόμον, ήλιον, αλλ' ουδέν φως. Οι Τούρκοι φέρουσι την νύκτα». ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 Victor Hugo, Ο 19ος αιώνας, με σημείο εκκίνησης το τέλος της Επανάστασης του 1821 αποτελεί το κατεξοχήν χρονικό διάστημα, στο οποίο αναπτύχθηκαν οι κινήσεις αλυτρωτισμού των υπόδουλων ελληνικών πληθυσμών. Ο αλυτρωτισμός εκφράστηκε έμπρακτα με επαναστατικές κινήσεις, που έλαβαν χώρα σε διάφορα σημεία της ελληνικής χερσονήσου αλλά και στα νησιά. Η Μεγάλη Ιδέα υπήρξε μάλιστα η κινητήριος ιδεολογία που τροφοδότησε τον επαναστατικό αναβρασμό. Στο πλαίσιο της αναμέτρησης με τον κατακτητή και της οργάνωσης κινημάτων για την υλοποίηση της Μεγάλης Ιδέας μάλιστα, έδρασαν «μυστικά» διάφορες πατριωτικές οργανώσεις, εταιρείες, αδελφότητες. Το θέμα που πραγματεύεται η παρούσα διπλωματική εργασία είναι οι πατριωτικές οργανώσεις σε άμεση συνάρτηση όμως μόνο με την εξέλιξη του Κρητικού Ζητήματος. Πιο συγκεκριμένα, η εργασία περιορίζει το ερευνητικό της πεδίο μόνο στο χώρο της Κρήτης, όπου θα εξεταστεί ο ρόλος των οργανώσεων, η δράση τους και το κατά πόσο ενίσχυσαν ή εμπόδισαν ενδεχομένως με τις ενέργειες τους την εξέλιξη της εθνικής υπόθεσης. Άλλωστε, το Κρητικό Ζήτημα αποτέλεσε μείζον θέμα αλυτρωτισμού και μετατράπηκε γρήγορα σε εθνικό ζήτημα και ως τέτοιο αντιμετωπίστηκε από τις Εταιρείες. Οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά τη συγγραφή της εργασίας υπήρξαν πολλές, αφενός γιατί έπρεπε να καλυφθούν οι εξελίξεις στη διάρκεια ενός αιώνα αλλά και λόγω της έλλειψης επαρκούς αρχειακού υλικού για την τεκμηρίωση της δράσης των πατριωτικών οργανώσεων. Στόχος της εργασίας είναι να εξεταστεί η ίδρυση, η σύνθεση και η δράση των Εταιρειών με κεντρικό ερώτημα τη σχέση τους με την εκάστοτε εξουσία. Η παρούσα εργασία χωρίζεται σε οκτώ χρονολογικά κεφάλαια. Στη διάρκεια της χρονολογικής εξιστόρησης εξετάζεται η δράση κάθε πατριωτικής οργάνωσης που έδρασε την εξεταζόμενη περίοδο. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται ανασκόπηση των γεγονότων της περιόδου, από την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 μέχρι το 1830, ώστε να κατανοηθεί το πλαίσιο, μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε το Κρητικό Ζήτημα. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται λόγος για την περίοδο Συγκεκριμένα, εξετάζεται ο αποκλεισμός τη Κρήτης από τα σύνορα του νεότευκτου ελληνικού κράτους, η παρουσία της Φιλορθοδόξου Εταιρείας και η περίοδος της Αιγυπτιοκρατίας στο νησί. Το τρίτο κεφάλαιο πραγματεύεται το χρονικό διάστημα από το 1841 έως την έκρηξη της Επανάστασης του Στο τέταρτο κεφάλαιο εξετάζεται η μεγάλη Επανάσταση και η δράση των πιο γνωστών Εταιρειών της εποχής, της Κεντρικής

6 Επιτροπής και της Επιτροπής της Σύρου. Το πέμπτο κεφάλαιο καλύπτει το διάστημα μετά το τέλος της μεγάλης Επανάστασης στο οποίο έδρασαν αρκετές οργανώσεις όπως, το Κρητικό Κέντρο, οι Άγιοι Ανάργυροι, η Αδελφότητα και Εθνική Άμυνα. Στο έκτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τις κομματικές διαμάχες της περιόδου αλλά και για την Επανάσταση του Στο έβδομο κεφάλαιο εξετάζεται η περίοδος , όπου ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην δράση της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής, στην Πανεπιστημιακή Επιτροπή, καθώς και στην αδελφότητα του Πειραιά με την ονομασία, Ομόνοια. Τέλος, το όγδοο κεφάλαιο πραγματεύεται το διάστημα και συγκεκριμένα τη δράση της Πανεπιστημιακής Φάλαγγας και την ίδρυση της Εθνικής Εταιρείας. Η εργασία παρόλο που ακολουθεί την ιστορική ακολουθία των γεγονότων, σαν ένα βιβλίο της Ιστορίας της Κρήτης, (ειδάλλως δε θα μπορούσε να αναπτυχθεί το θέμα και να κατανοηθεί), προσπαθεί να θέσει πέρα από ιστορικές παραμέτρους, οικονομικές, κοινωνικές, διπλωματικές και θρησκευτικές δημιουργώντας νέα ερωτήματα και απαντήσεις στα παλαιά. Ακόμη, προσπαθεί να αποστασιοποιηθεί από την μεγάλη μερίδα της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, εφόσον οι ερευνητές που ασχολούνται με την ιστορία της Κρήτης έχουν ως επί το πλείστον καταγωγή από το νησί και πολλές φορές κρίνουν υποκειμενικά κάποια γεγονότα. Είναι εντυπωσιακό, πόσα σωματεία και σύλλογοι μικρής ή μεγάλης εμβέλειας, στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό ασχολούνταν με την παροχή βοήθειας στην Κρήτη. Στόχος είναι να έρθουν στο φως και να τους δοθεί ο απαραίτητος φόρος τιμής, χωρίς βέβαια να παρακάμπτονται τα μειονεκτήματά τους. Οι δραστηριότητες των συλλόγων αυτών, οι προσπάθειες των μελών τους, η δράση των ομογενών και φυσικά οι αγώνες των Κρητών κατάφεραν να οδηγήσουν την Κρήτη στην αυτονομία. Μετά το 1898 η Κρήτη έδωσε ακόμα μία μάχη για να πετύχει την οριστική ένωση με την Ελλάδα, στους Βαλκανικούς Πολέμους το 1913, ωστόσο η παρούσα εργασία ασχολείται με το ζήτημα της Κρήτης έως το Βασική αρχειακή πηγή της εργασίας αποτέλεσε η συστηματική έρευνα στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης στα Χανιά, όπου μελετήθηκαν τα παρακάτω αρχεία, του Ιωάννη Ζυμβρακάκη, του Αριστείδη Κριάρη, του Πάνου Κορωναίου, της Κεντρικής Επιτροπής, των Τσουδερών, των Μανουσογιάννηδων, της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής, του Παναγιώτη Κριάρη και του Χατζή Μιχάλη Γιάνναρη. Ακόμη, μελετήθηκαν η αλληλογραφία του Παρθένιου Κελαϊδή καθώς και αρχειακό υλικό από τους ανεξάρτητους φακέλους του 1841 και του Επιπροσθέτως, αναπόσπαστο κομμάτι αποτελούν η εκτενής βιβλιογραφία, οι εφημερίδες της εποχής, μονογραφίες και εγκυκλοπαίδειες. Επίσης, μελετήθηκαν τα Πρακτικά των συνεδριάσεων της Κεντρικής Επιτροπής, που βρίσκονται στο Αρχείο του Μακεδονομάχου, Τσόντου Βάρδα, στο Κέντρο Τεκμηρίωσης του Μακεδονικού Αγώνα στη Θεσσαλονίκη. Τέλος, οφείλω να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον επιβλέποντα καθηγητή της εργασίας, κ. Ιάκωβο Μιχαηλίδη, ο οποίος υπήρξε πρόθυμος από την αρχή να με στηρίξει για να ολοκληρωθεί το παρόν πόνημα με τις υποδείξεις και την επιμονή του. Ακολούθως, θέλω να ευχαριστήσω τον καθηγητή, κ. Ιωάννη Μουρέλλο για την στήριξη του από την αρχή των σπουδών μου και για τις χρήσιμες συμβουλές του. 6

7 Επίσης, ευχαριστώ το προσωπικό του ΙΑΚ, καθώς και του ΜΜΑ για τη βοήθεια τους, το προσωπικό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ, της Βιβλιοθήκης της Νεότερης Ιστορίας αλλά και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» στα Χανιά. Ακόμη, δε θα μπορούσα να μην εκφράσω τις βαθιές μου ευχαριστίες στη φίλη μου, Δήμητρα Γαλανάκη και στην οικογένειά της, οι οποίοι με φιλοξένησαν όταν χρειάστηκε να μεταβώ για έρευνα στα Χανιά. Θερμές ευχαριστίες οφείλω και στον καλό μου φίλο, Ευθύμη Κοκορδέλη για τις ατέρμονες συζητήσεις, αλλά και τον χρόνο που μου διέθεσε θέτοντάς μου προβληματισμούς προς απάντηση. Ευχαριστίες οφείλω και στον αδερφό μου, Θανάση, του οποίου η στήριξη υπήρξε πολύτιμη. Τέλος, το πιο μεγάλο ευχαριστώ το οφείλω στους γονείς μου που με στηρίζουν απόλυτα σε κάθε μου βήμα και μου έμαθαν να ξεπερνώ με τόλμη όποιο εμπόδιο συναντώ και να στηρίζομαι αποκλειστικά στις δικές μου δυνάμεις, έχοντας τους πάντα στο πλευρό μου. 7

8 «Λαέ της Κρήτης είσαι ψυχή. Έλληνες της Κρήτης υπέρ υμών έχετε το δίκαιον, υπέρ υμών έχετε τον ορθόν λόγον. Το Κρητικόν ζήτημα είναι τεθειμένον πλέον και θα λυθή». Victor Hugo, Αιών 8/12/1866. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ολόκληρο τον 19ο αιώνα, οι μυστικές πατριωτικές εταιρείες και οργανώσεις πρωτοστάτησαν στην ελληνική πολιτική σκηνή καλλιεργώντας την ιδέα των πολεμικών προετοιμασιών που θα επέτρεπαν στον ελληνισμό την κατάλληλη στιγμή να υιοθετήσει ενεργητικότερη πολιτική υπέρ των υποδούλων. Με το όρο μυστικές πατριωτικές εταιρείες καλούνται σωματεία και τάγματα, τα οποία είχαν μυστικούς σκοπούς και συνήθειες. 1 Τέτοιες Εταιρείες υπήρξαν σε όλους τους αιώνες και σε όλους τους λαούς, αν και οι πληροφορίες γι' αυτές είναι πενιχρές, ακριβώς επειδή τα μέλη τηρούσαν όρκο σιωπής. Κάποιες Εταιρείες πέρα από αλυτρωτικές επιδιώξεις, είχαν και αντικαθεστωτικούς σκοπούς, επειδή ανήκαν σε φιλορθόδοξους κύκλους. Την περίοδο του 19ου αιώνα, εμφανίστηκε η ιδέα της εθνικής αποκατάστασης των λαών. Την περίοδο αυτή ήταν σύνηθες φαινόμενο να δρουν εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και να δημιουργούνται μυστικές συνωμοτικές οργανώσεις με εθνικούς στόχους. Είναι η λεγόμενη πολιτική της «ενεργείας», όπως ονομάστηκε. 2 Οι μυστικές εταιρείες είχαν οπαδούς που υποστήριζαν τις κινήσεις τους αλλά και αρκετούς εχθρούς που δεν ανέχονταν ούτε καν την ύπαρξή τους. Για παράδειγμα, ο Μαυροκορδάτος που ήταν υπέρ της εσωτερικής ανάπτυξης υποστήριζε ότι οι διάφορες οργανώσεις τορπίλιζαν την εθνική προσπάθεια και ήταν παράτολμες ενέργειες εγωκεντρικών ή παραπλανημένων ανθρώπων που έπρεπε πάση θυσία να κατασταλούν. 3 Οι πολιτικές ηγεσίες συχνά και ανεπίσημα υποστήριζαν και υπέθαλπαν τις κινήσεις των μυστικών εταιρειών, ώστε να υπάρχει δράση αλλά να μην αναλαμβάνεται ευθύνη επί της ουσίας από μέρους τους. Η φαινομενικά παρασκηνιακή δράση των οργανώσεων εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της εκάστοτε κυβέρνησης και ταυτόχρονα τα αλυτρωτικά σχέδια των επαναστατημένων περιοχών. Στην ουσία η αδρανής στάση πολλές φορές των επίσημων εκπροσώπων του κράτους οδήγησε στο να αναλάβουν πρωτοβουλίες Έλληνες πατριώτες και να συντονίσουν ενέργειες και δράσεις διάφορες εθνικές πατριωτικές οργανώσεις. Οι μυστικές Εταιρείες είχαν φαινομενικά αλυτρωτικούς σκοπούς, υιοθετούσαν το μοντέλο της Φιλικής Εταιρείας (μύηση, όρκος, μέλη) και στην ουσία βασικό ζητούμενο τους ήταν η επέμβαση στα εσωτερικά ζητήματα του κράτους. Ειδικά την περίοδο του Όθωνα άνθισαν τέτοια σωματεία, που υποκινούνταν από φιλορωσικούς κύκλους και στόχο είχαν αποκλειστικά την καθεστωτική αλλαγή. Ο Τρικούπης χαρακτηριστικά έλεγε ότι οι διάφορες «εθνικές» οργανώσεις οδηγούσαν σε έξαψη την κοινή 1 Ι. Ν. Λούβαρις, «Μυστικαί Εταιρείαι», ΜΕΕ, τ. 17, σ Στ. Παπαγεωργίου, Από το γένος στο έθνος, η θεμελίωση του Ελληνικού κράτους , Αθήνα, 2005, σ Ι. Πετρόπουλος, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο ( ), τ. 2, Αθήνα, 1986, σ

9 γνώμη, ήταν επικίνδυνες για την πολιτική ζωή του τόπου, δημιουργούσαν σοβαρά προβλήματα στη διαμόρφωση και την άσκηση ρεαλιστικής πολιτικής από τα αρμόδια όργανα του κράτους και παρέσυραν τις κυβερνήσεις σε άκαιρες ενέργειες που έβλαπταν τα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Ο Τρικούπης πίστευε στην ιδέα του οργανωμένου εθνικού κράτους και επεδίωκε τη διάλυση των πατριωτικών συλλόγων. 4 Οι εταιρείες έστελναν αποστόλους κατά το πρότυπο της Φιλικής Εταιρείας, η οποία είχε διαρθρωθεί πάνω στον καμβά του ευρωπαϊκού συνωμοτικού εταιρισμού και οι απόστολοί της, περιόδευαν σε πόλεις και χωριά αλύτρωτων περιοχών καθώς και σε κέντρα ελληνισμού της διασποράς για να μεταδώσουν τη σπίθα της επανάστασης, και να μυήσουν μέλη στην Εταιρεία ορκίζοντας τους στο Ευαγγέλιο. 5 Την εποχή που εκπονήθηκε από τον Ιωάννη Κωλέττη το εθνικό πρόγραμμα των Ελλήνων, η Μεγάλη Ιδέα, ως εθνική ιδεολογία αρχικά, που εξελίχθηκε σε κρατική ιδεολογία, σηματοδοτείται η ύπαρξη του μοντέλου των μυστικών οργανώσεων. Πιο πριν δεν συναντούμε παρόμοιες κινήσεις. Η Μεγάλη Ιδέα έκανε λόγο για απελευθέρωση των υπόδουλων περιοχών, των αλύτρωτων αδελφών και ένταξη αυτών σε ένα ενωμένο ελληνικό κράτος. Ο Κωλέττης εισήγαγε την ιδέα της ενότητας των αυτοχθόνων με τους ετερόχθονες, ώστε να διευρυνθεί η ελληνική επικράτεια. 6 Τα όρια της Μεγάλης Ιδέας βέβαια ήταν πάντοτε δυσδιάκριτα και οι πολιτικοί μιλούσαν με αοριστία, δεν δεσμεύονταν με συγκεκριμένα προγράμματα και μετέθεταν τη λύση όλων στο ασαφές μέλλον. 7 Όλη αυτή την περίοδο διεξάγονταν διάφορες ζυμώσεις μέσα από τις οποίες αυτό το ασαφές πρόγραμμα προσπαθούσε να υλοποιηθεί. Όλες οι εταιρείες και οι οργανώσεις που δημιουργήθηκαν αυτό το διάστημα, προωθούσαν το συγκεκριμένο πρόγραμμα, είτε με διπλωματικά μέσα, είτε με τη διενέργεια εξεγέρσεων και επαναστάσεων. Στην ουσία, οι εταιρείες αυτές προπαγάνδιζαν για πολεμική προετοιμασία, δηλαδή συγκέντρωναν χρήματα και εθελοντές έτσι ώστε μια μετέπειτα εξέγερση να μπορεί να στεφθεί με επιτυχία. Στόχος των οργανώσεων αυτών ήταν η εκπλήρωση του οράματος της Μεγάλης Ιδέας με κάθε μέσο, ένα όραμα που εξέφραζε τους ανεκπλήρωτους πόθους των Ελλήνων, τη δίψα τους για ελευθερία και ανεξαρτησία. Πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Κρήτης, ο πόθος των Κρητών ήταν να αποτελέσουν μέρους του ελληνικού κράτους και να επιτευχθεί η ένωση του νησιού με την υπόλοιπη Ελλάδα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου διεξήχθησαν επαναστατικές ενέργειες, κινήσεις και δραστηριότητες από τις μυστικές 4 Ι. Κολιόπουλος, Ιστορία της Ελλάδος από το 1800, τ. 2, Θεσσαλονίκη, 2002, σ Ο Τρικούπης ήταν αφοσιωμένος στο μοντέλο του οργανωμένου εθνικού κράτους και πίστευε ότι η κυβέρνηση ήταν η μόνη αρμόδια από το σύνταγμα να εκπροσωπεί και να προάγει τα καλώς νοούμενα συμφέροντα του έθνους και ότι η υποκατάστασή της στον ρόλο αυτό από τις διάφορες πατριωτικές εταιρείες που δε λογοδοτούσαν στους νόμιμους εκπροσώπους του έθνους, ήταν πράξη αντισυνταγματική και βλαπτική κατά των εθνικών συμφερόντων. 5 Π. Κρητικός, «Φιλική Εταιρεία και Τεκτονισμός, συμβολή των εις τον απελευθερωτικόν αγώνα του Έθνους», Παρνασσός, τ. Ζ ', Αθήνα, 1965, σσ Ε. Σκοπετέα, Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα ( ), Αθήνα, 1988, σσ και Κ. Δημαράς, Ελληνικός Ρωμαντισμός, Αθήνα, 1982, σ Οι τρεις μορφές που καθόριζαν την Μεγάλη Ιδέα, όπως διακρίνονται στην αγόρευση του Ι. Κωλέττη στη Βουλή τον Ιούνιο του 1844 είναι: α) ο πόθος για πραγματοποίηση του ενιαίου της ελληνικής φυλής, β) η ιστορική διαπίστωση του ενιαίου αυτού και γ) η μεταλαμπάδευση των φώτων. 7 Στο ίδιο, σ

10 οργανώσεις που ιδρύονταν κατά καιρούς στο εσωτερικό του νησιού αλλά και στον υπόλοιπο κορμό του ελληνικού κράτους. Όλο αυτό το διάστημα, οι εταιρείες που είχαν δημιουργηθεί ασκούσαν εξωτερική πολιτική και είναι χαρακτηριστικό ότι πριν το 1870 ήταν απλά ανεκτές, ενώ μετά το 1870 δρούσαν με την υποστήριξη και τις «ευλογίες» της εκάστοτε κυβέρνησης. Είναι χαρακτηριστικό, ότι μετά την ψήφιση του συντάγματος του 1864 που ψηφίστηκε η αρχή του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, οι εταιρείες αυξήθηκαν και το φαινόμενο είναι γνωστό ως «συλλογομανία». 8 Ο κατεξοχήν στόχος της δράσης όλων των οργανώσεων ήταν η εθνική ολοκλήρωση του κράτους. Όλες αυτές οι εστίες δρούσαν με γνώμονα το εθνικό πρόγραμμα της χώρας, τη Μεγάλη Ιδέα. Με τις ενέργειες τους, ασκούσαν πίεση προς την πολιτική εξουσία και συνέβαλλαν ενεργά στη διαμόρφωση της εθνικής πολιτικής της χώρας, μια πολιτική που είχαν υιοθετήσει και οι απελευθερωμένοι αλλά και οι αλύτρωτοι. Την πολιτική της χώρας είχαν αναλάβει αρμόδια όργανα, αλλά ενεργό ρόλο έπαιζε η κοινή γνώμη, η οποία ασκούσε πιέσεις μέσω των τυπικά μυστικών εταιρειών και οργανώσεων που η ίδια δημιουργούσε. Την περίοδο οι Εταιρείες προκάλεσαν σωρεία αρνητικών σχολίων, κατηγορήθηκαν για έξαψη και χειραγώγηση της κοινής γνώμης και ότι δεν υπηρετούσαν τα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Έπρατταν εν κρυπτώ με τη συναίνεση της κυβερνήσεως, όσα η κάθε κυβέρνηση έκρινε πώς δεν έπρεπε να πράξει και κώφευε για να μην αναλάβει δράση. Αυτή ήταν η πολιτική των κυβερνήσεων και αντίστοιχα και η πολιτική των Εταιρειών, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Με αυτόν τον τρόπο η ηγεσία της χώρας έκρινε πως εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντα του έθνους, αλλά μια τέτοια αλλοπρόσαλλη πολιτική σίγουρα είχε δυσμενές αντίκτυπο εν τέλει στη διαμόρφωση της κοινωνίας πολιτών στη χώρα και στην εκ μέρους των πολιτών κατανόηση του συστήματος ασφαλείας και διακρατικών σχέσεων στο οποίο είχε ενταχθεί η Ελλάδα από την ανεξαρτησία της. Εκτός των άλλων η αλλοπρόσαλλη αυτή πολιτική υπονόμευε την αξιοπιστία της τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό. 9 Επίσης, δημιουργήθηκε οξύς ανταγωνισμός ανάμεσα σε κάποιες, πράγμα που δημιουργούσε εσωτερικά προβλήματα και όχι μόνο. Ο κάθε λαός έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να διαμορφώσει τη δική του Μεγάλη Ιδέα, τη δική του εθνική πολιτική. Η Μεγάλη Ιδέα είναι η κοσμοθεωρητική προοπτική που δημιουργεί ένας λαός για τον ίδιο του τον εαυτό. Η ύπαρξη αυτής της κοσμοθεωρητικής προοπτικής είναι τόσο αναγκαία, όσο και η ύπαρξη του ίδιου του λαού. Μια πολιτική που αναμφίβολα συμβάλλει στη δημιουργία πολιτισμού και στη μετάδοση του σε όλο τον κόσμο. Ο κάθε λαός είχε διαμορφώσει το δικό του εθνικό πρόγραμμα και προσπαθούσε να το υλοποιήσει. Έτσι και οι Κρήτες προωθούσαν τη δικιά τους Μεγάλη Ιδέα. Τα ιστορικά δίκαια αποτελέσαν το κατεξοχήν ιδεολογικό υπόβαθρο στο οποίο στηρίχθηκαν οι αλυτρωτικοί αγώνες των Κρητών αλλά και 8 Στο ίδιο, σ Κολιόπουλος, τ. 2, ό.π., σ

11 των υπόλοιπων Ελλήνων. 10 Οι πολίτες του ελεύθερου κράτους ήταν αυτοί που ένιωθαν ακόμα την ευθύνη για το ότι πολλοί ήταν οι αλύτρωτοι αδερφοί τους, που ζούσαν σε οθωμανοκρατούμενες ελληνικές περιοχές. Οι αλύτρωτοι ποθούσαν την ελευθερία και οι ελεύθεροι διαμόρφωσαν ανάλογη εθνική πολιτική: τη Μεγάλη Ιδέα. Η Μεγάλη Ιδέα στο βαθμό που γινόταν κίνητρο εξωτερικής πολιτικής σήμαινε προστριβές με την Οθωμανική αυτοκρατορία, άρα και πιθανές δυσχέρειες για τους Έλληνες που ζούσαν εκεί και για τις οικονομικές δραστηριότητες των Ελλήνων μέσα στο χώρο που παραδοσιακά τους ανήκε. Όπως σημειώνει η Έλλη Σκοπετέα, «την εθνική συνθηματολογία του 19ου αιώνα η Μεγάλη Ιδέα είναι ίσως ο μόνος όρος του οποίου σήμερα κατέχουμε όλες τις ενδείξεις, τη ληξιαρχική πράξη γέννησης». 11 Κύριο μέλημα του ελληνικού κράτους, ήταν κυρίως η διεύρυνση των βόρειων συνόρων και το κίνημα του αλυτρωτισμού προωθούσε εξεγέρσεις στις αλύτρωτες χώρες εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας με αφορμή περιοδικές κρίσεις και συνέβαλλε στη διαμόρφωση πολυπληθούς ομάδας ανταρτών - ληστών οι οποίοι επί μισθού συμμετείχαν σε εθελοντικά σώματα. Οι εξεγέρσεις στόχο είχαν την απελευθέρωση των περιοχών της Θεσσαλίας, της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Κρήτης. Ο αλυτρωτικός τύπος πρόβαλε τις εξεγέρσεις ως συνέχεια του αγώνα της ανεξαρτησίας και παρέσυρε την κοινή γνώμη. Πάντως η αδυναμία των επαναστατημένων Ελλήνων να απελευθερώσουν το σύνολο των ελληνικών εδαφών προσδιόρισε την εξωτερική πολιτική του κράτους. Μια πολιτική επεκτατική και διαλλακτική, την οποία υιοθέτησαν κυβερνήσεις από το 1833 και μετά, άλλες πιο θερμά, άλλες πιο αποστασιοποιημένα και άλλες καθόλου. 12 Η Μεγάλη Ιδέα αποτελούσε ένα ασαφές πρόγραμμα, ένα νεφελώδες φαινόμενο, το οποίο μεταλλασσόταν ανάλογα με τις καταστάσεις και τις χρονικές συγκυρίες. Στόχος του προγράμματος της Μεγάλης Ιδέας, ήταν η ενσωμάτωση σε ένα κράτος όλου του συνόλου του ελληνισμού. Όνειρο του ελληνισμού ήταν η αποκατάσταση των αλύτρωτων πατρίδων. 13 Παρόλα αυτά λόγω της ασάφειας του πλαισίου της Μεγάλης Ιδέας αλλά και λόγω γενικότερων δυσχερειών, ήταν δύσκολη η πραγμάτωσή του. Για παράδειγμα, ο Μαυροκορδάτος θεωρούσε την πραγμάτωση της Μεγάλης Ιδέας, όνειρο απραγματοποίητο. Μάλιστα, θεωρούσε ότι η Ελλάδα έπρεπε να περιορίσει τις απαιτήσεις της σε σχέση με τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Κρήτη. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο ίδιος δεν μακροημέρευσε στην πολιτική ζωή της χώρας. 14 Η εθνική ιδεολογία των Ελλήνων βρήκε στήριγμα σε αυτή τη σαγηνευτική πολιτική που γοήτευε τις μάζες με υποσχέσεις μεγαλείου και υλικών ανταμοιβών. Ο λαός ήταν πάντοτε έτοιμος να εξυπηρετεί τη Μεγάλη Ιδέα γιατί έτσι είχε εκπαιδευτεί από το 1820 και έπειτα, να βάζει την απελευθέρωση των 10 I. Ilchev, Έχει δίκιο η πατρίδα μου; Θεσσαλονίκη, 2011, σ. 434 και Παπαγεωργίου, ό.π., σ Σκοπετέα, ό.π., σ Παπαγεωργίου, ό.π., σ Ilchev, ό.π., σ Γ. Φιλάρετος, Ξενοκρατία και Βασιλεία εν Ελλάδι , Αθήνα, 1977, σ

12 υπόδουλων περιοχών πάνω από όλα, ακόμα και από αυτά που περιλάμβανε η κοινή λογική. 15 Η κρίση του Ανατολικού ζητήματος, δηλαδή η διανομή οθωμανικών εδαφών, ήταν μια καλή ευκαιρία για την υλοποίηση αυτού του προγράμματος εφόσον υπήρχε αναταραχή και αυτό θα μπορούσε να ευνοήσει τις βλέψεις της Ελλάδας. Οποιαδήποτε σκάνδαλα βέβαια, χρεωκοπίες και αναταράξεις έβαζαν εμπόδια στο όνειρο της Μεγάλης Ιδέας και αναγκαστικά τροποποιούνταν το εθνικό πρόγραμμα της Ελλάδας. 16 Από τα πρώτα χρόνια της οθωμανοκρατίας υπήρχαν προφητείες και χρησμοί που προέβλεπαν ένα μεγαλειώδες ελληνικό μέλλον. 17 Οι Έλληνες ζούσαν μεθυσμένοι από μεγαλοϊδεατισμό και στόχευαν σε υψηλούς στόχους, όπως τον εξελληνισμό, τον εκπολιτισμό, μέχρι και την κατάκτηση της βόρειας Βαλκανικής και της Εγγύς Ανατολής. Οι αλύτρωτοι μάλιστα υποκινούσαν τις περισσότερες ενέργειες ζώντας με τη νοσταλγία των χαμένων πατρίδων τους, απέβλεπαν στην ανακατάληψη τους και γινόταν οι πιο τολμηροί κήρυκες των απελευθερωτικών κινημάτων και της Μεγάλης Ιδέας. 18 Οι πατριωτικές οργανώσεις και οι εθνικές εταιρείες που έδρασαν όλη αυτή την περίοδο, εξέφραζαν τη λαϊκή βούληση και ήταν ένα είδος παραρτήματος της κυβέρνησης, ήταν φορείς του δημόσιου λόγου. Οι σύλλογοι αυτοί ενθάρρυναν το άτομο στην παρέμβασή του στο κοινωνικό γίγνεσθαι μέσα από συλλογικές συμπεριφορές που προϋποθέτουν συνειδητή ενεργοποίηση και κοινωνική συνοχή. Το άτομο εξιδανικευόταν και εργαζόταν εθελοντικά για κοινό πνεύμα προόδου σε αντίξοες συνθήκες. Οι κυβερνήσεις διατηρούσαν μια πιο ουδέτερη στάση και οι εστίες αυτές γινόταν οι εκφραστές πιο ριζοσπαστικών κινήσεων. Οι εταιρείες αυτές ήταν οι «υπεύθυνοι διερμηνείς» του εθνικού συμφέροντος, ήταν το κοινό μυστικό όλων. Επικεφαλείς των οργανώσεων αυτών ήταν επιφανείς άνδρες, αξιωματικοί, καθηγητές πανεπιστημίου και δημοσιογράφοι, όπως ο δημοσιογράφος Γεώργιος Φιλάρετος, ο ιστοριογράφος Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο νομομαθής Παύλος Καλλιγάς, ο δικηγόρος και κατόπιν Υπουργός Εξωτερικών Στέφανος Δραγούμης και ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Μάρκος Ρενιέρης. Αυτό συνέβαινε γιατί οι άνθρωποι αυτοί είχαν κύρος και μπορούσαν να επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Έτσι, αναλάμβαναν την ευθύνη να προαγάγουν τα συμφέροντα του έθνους, στην προκειμένη περίπτωση την απελευθέρωση των αλύτρωτων ελληνικών τόπων με την ανοχή της εκλεγμένης και νόμιμης κυβερνήσεως της χώρας. Οι εταιρείες δρούσαν στην ουσία με την ανοχή της νόμιμης κυβέρνησης. 19 Εξήπταν την κοινή γνώμη της χώρας και υποχρέωναν την υπεύθυνη κυβέρνηση να ρυμουλκηθεί προς την κατεύθυνση που επιθυμούσαν οι αυτοαναγορευθέντες προστάτες του εθνικού συμφέροντος. Η συνεχής αναβλητικότητα των ελληνικών κυβερνήσεων σε φλέγοντα ζητήματα, όπως ήταν το Κρητικό Ζήτημα, έκανε τους Κρητικούς να απέχουν από πολεμικές ενέργειες, σπαταλώντας χρόνο και δίνοντας την ευκαιρία στους Οθωμανούς να ανοίγουν νέα 15 Λένα Διβάνη, Η εδαφική ολοκλήρωση της Ελλάδας, ( ), Αθήνα, 2000, σ Ilchev, ό.π., σ Driault et L' Heritier, Histoire Diplomatique de la Grece de 1821 a nos jours, τ. 2, Παρίσι, 1926, σσ Παπαγεωργίου, ό.π., σ Κολιόπουλος, τ. 2, ό.π., σ

13 μέτωπα στο νησί. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η οργάνωση Εταιρειών ήταν κάτι το αναπόφευκτο. Πρώτο Κεφάλαιο: 13

14 Από την Επανάσταση του 1821 μέχρι την ίδρυση του ελληνικού κράτους Η Κρήτη όντας πόλος έλξης λόγω της γεωγραφικής και ιδιάζουσας γεωπολιτικής-γεωστρατηγικής της θέσης, εφόσον βρίσκεται ανάμεσα σε τρείς ηπείρους και αποτελεί σημείο διασταύρωσης των οδών επικοινωνίας μεταξύ της δυτικής και ανατολικής μεσογείου, υπήρξε το μήλον της έριδος μεταξύ διάφορων επίδοξων κατακτητών από την αρχαιότητα μέχρι την απόκτηση της αυτονομίας της το 1898 και συνάμα μέχρι την οριστική λύση της ένωσης με την ελληνικό κράτος που δόθηκε το Ο Άγγλος ναύαρχος Μάλκομ, όταν επισκέφτηκε την Κρήτη, την αποκάλεσε ως «το ωραιότερον βασίλειον του κόσμου σύμπαντος». 21 «Η Κρήτη είναι σταθμός πρώτης τάξεως και στρατηγική θέσις απαράμιλλος εν ταις ανατολικαίς θάλασσαις, διότι αποτελεί το στόμιον του Αιγαίου πελάγους, ενατενίζουσα προς τα Στενά του Ελλησπόντου και του Βοσπόρου». 22 Το νησί αναλώθηκε σε πολέμους, επαναστάσεις και ξενικές κατοχές όπως των Ρωμαίων, των Αράβων, των Βενετών, των Αιγυπτίων και των Οθωμανών, αποκτώντας έτσι πλούσια, ιστορική, πολιτισμική παράδοση και έναν πολύ ιδιαίτερο πολιτισμό. Η οθωμανοκρατία ανάμεσα στις υπόλοιπες ξενικές κατοχές, ήταν η περίοδος που διήρκεσε περισσότερο στο νησί. Σηματοδοτείται από το τέλος του Βενετοτουρκικού πολέμου το 1669, όταν η Βενετία έχασε οριστικά την πολυτιμότερη κτήση της στη Μεσόγειο. Έχει επικρατήσει η άποψη ότι η κατάκτηση της Κρήτης από τους Οθωμανούς διέκοψε απότομα την άνθηση της κρητικής Αναγέννησης αλλά ο Λίνος Πολίτης υποστηρίζει την εντελώς διαφορετική άποψη επί του θέματος, η οποία κρίνεται πιο σωστή. 23 Οι Οθωμανοί «άπλωσαν πένθιμο πέπλο επί της ωραίας νύμφης της Μεσογείου» όπως αναφέρει ο Επ. Κυριακίδης και κατέστησαν την Κρήτη από τις πιο κακοδιοικούμενες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όσον αφορά τους τομείς της διοίκησης, της οικονομίας, της υγείας και σε πιο ευρύ πλαίσιο της κοινωνικής οργάνωσης. 24 Όπως χαρακτηριστικά δανείζεται από την επιγραφή που βρίσκεται στο φρούριο του Φιρκά ένας από τους μεγαλύτερους μελετητές της Ιστορίας της Κρήτης, ο Θεοχ. Δετοράκης, «267 έτη, 7 μήνες, 7 ημέρες έτη αγωνίας έζησαν οι Κρήτες ώσπου να λυτρωθούν». 25 Η εθνική Επανάσταση του 1821 αποτέλεσε μεγάλη ευκαιρία για τους κατοίκους της Κρήτης να 20 Στρ. Παπαμανουσάκης, Η ξενοκρατία στην Κρήτη, Αθήνα, 1979, σ Φιλάρετος, ό.π., σ. 133 και Σπ. Μαρκεζίνης, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, Αθήνα, 1966, τ. 1, σ Φιλάρετος, ό.π., σσ Λ. Πολίτης, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα, 2007, σσ Κατά τον Πολίτη, το γεγονός της κατάκτησης της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669 αποτέλεσε μια εθνική συμφορά αλλά δεν έκοψε απότομα το θαυμαστό λογοτεχνικό άνθισμα. Για τον Πολίτη, το ότι η Ελλάδα βουβαίνεται για 150 χρόνια δεν είναι γιατί έπεσε η Κρήτη αλλά είναι σύμπτωμα γενικότερα ευρωπαϊκό που εμφανίζεται ως κάτι λογικό, ως ιστορική αναγκαιότητα, κλείνοντας έναν κύκλο. Η κρητική λογοτεχνία είχε διαγράψει την τροχιά της, ο Ερωτόκριτος σημείο κορύφωσης, αποτελούσε συνάμα και μια κατάληξη. Το ίδιο άλλωστε συνέβη και στις άλλες ευρωπαϊκές λογοτεχνίες, με τις οποίες η νεοελληνική βάδισε σχεδόν παράλληλα. 24 Επ. Κυριακίδης, Ιστορία του σύγχρονου Ελληνισμού από της ιδρύσεως του βασιλείου της Ελλάδας μέχρι των ημερών μας , Αθήνα, 1972, τ. 2, σ Θ. Δετοράκης, Ιστορία της Κρήτης, Αθήνα, 1986, σ

15 αποτινάξουν από το νησί τους την οθωμανική κυριαρχία και στην ουσία άνοιξε επίσημα το φάκελο του Κρητικού ζητήματος. 26 Παρόλο που οι συνθήκες που επικρατούσαν δεν ήταν καθόλου ευνοϊκές για συμμετοχή σε ένα τέτοιο τόλμημα και απεναντίας χαρακτηρίζονταν αντίξοες, η επανάσταση πήρε ώθηση από τις εξεγέρσεις που είχαν ήδη εκδηλωθεί στην Πελοπόννησο και σε άλλες περιοχές, εξαπλώθηκε γρήγορα στο νησί και πήρε τη μορφή ενός οργανωμένου επαναστατικού κινήματος. Η μεγάλη απόσταση, από το κέντρο της Ελλάδας και η παρεμβαλλόμενη θάλασσα αποτέλεσαν σημαντική τροχοπέδη που δυσχέραιναν την επικοινωνία με τα άλλα ελληνικά κέντρα, την ενίσχυση από ισχυρή ναυτική δύναμη, την αποστολή εφοδίων και όπλων, και το συντονισμό των πολεμικών ενεργειών γενικότερα Κ. Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα του περί αυτονομίας της Ελλάδος πολέμου των Κρητών, Αθήνα, 1859, σ Δετοράκης, ό.π., σ Η απουσία τοπικής αυτοδιοίκησης και δεδομένου ότι στην Κρήτη οι Οθωμανοί είχαν ιδρύσει τρείς κεντρικές διοικήσεις σε Ηράκλειο, Χανιά και Ρέθυμνο ήταν κάτι που τους επέτρεπε να αντιδρούν αμέσως σε οποιαδήποτε κίνηση των Κρητών και να την καταστέλλουν εύκολα. Οι Οθωμανοί με αυτό τον τρόπο, είχαν τον απόλυτο έλεγχο στο νησί και η καταπίεση που ασκούσαν σε σχέση με τις υπόλοιπες περιοχές που κατείχαν παρουσιαζόταν πιο έντονη στην Κρήτη. Για παράδειγμα, όλη την Πελοπόννησο, τη διοικούσε μία διοίκηση και ένας πασάς. 28 Άλλο σημαντικό πρόβλημα που προδίκαζε ότι οι προσπάθειες δεν θα έχουν ευοίωνα αποτελέσματα, ήταν η αναλογία του μουσουλμανικού πληθυσμού σε σχέση με το χριστιανικό, η οποία έβαζε σοβαρά εμπόδια σε οποιαδήποτε κίνηση επαναστατικής φύσεως. Παρόλα αυτά ο πόθος των Κρητών για ελευθερία ήδη από την αρχή, παρέμενε άσβεστος και η συμμετοχή της Κρήτης στην εξέγερση αποφασίστηκε άτυπα στις 7 Απριλίου του 1821 στη θέση, Γλυκά Νερά και επισημοποιήθηκε στο μοναστήρι της Παναγίας της Θυμιανής στα Σφακιά, στις 15 Απριλίου. Στις 21 Μαΐου, στο Λουτρό Σφακίων συστάθηκε ένα είδος επιτροπής, η Καγκελλαρία Σφακίων, η οποία ανέλαβε την οργάνωση της επανάστασης. 29 Η Καγκελλαρία είχε ως επίσημη σφραγίδα την εικόνα της Παναγίας, στην οποία αναγράφονταν «Παναγία Λουτρού». 30 Οι εχθροπραξίες άρχισαν λίγο αργότερα, στις αρχές Ιουνίου γι' αυτό και επίσημη μέρα έναρξης του αγώνα θεωρείται η 14η Ιουνίου του ιδίου έτους, ημέρα κατά την οποία σημειώθηκε η πρώτη νικηφόρα μάχη στο Λούλο Χανίων, η οποία στάθηκε ικανή να τρομοκρατήσει τους Οθωμανούς και να αναπτερώσει τις ελπίδες των Κρητών. 31 «Το φαινόμενον της επανάστασης της Κρήτης είναι μοναδικόν εις όλην την ιστορίαν του ελληνικού αγώνος. Ήτο μία έγερσις εγκαθείρκτου και αλυσοδέτου τιτάνος με μόνην δύναμιν την ελληνικήν του συνείδησιν, την ζωτικότητα του, την φιλοτιμίαν του και την οργήν του. Και αυτή η δύναμις ήτο αρκετή όχι μόνον διά ν' αρχίση η επανάστασις αφ' εαυτής, αλλά και να συνεχισθή ακατάβλητος, λάμπουσα εις την όλην ελληνικήν εποποιίαν 26 Ελ. Πρεβελάκης, «Το Κρητικόν Ζήτημα », Κρητικά Χρονικά 21, 1969, σσ Διβάνη, ό.π., σ Στις αντίξοες συνθήκες προστίθενται η μεγάλη παρουσία τουρκοκρητών στο νησί, καθώς και το ισχυρό σώμα του οθωμανικού στρατού. 28 Ι. Χαχαριδάκης, Η Τουρκοκρατία στην Κρήτη και οι αγώνες των Μελαμπιανών, Ρέθυμνο, 1977, σ Ν. Τωμαδάκης, «Η ημέρα κηρύξεως της Επαναστάσεως του 1821 εις την Κρήτην», Κρητική Εστία 12, 1960, σ. 171.

16 με το φως του αυθορμήτου της, σχεδόν αγρία εκ των ανεκδιηγήτων μαρτυριών εναντίον των οποίων υψώθη, καταδυομένη και αναδυομένη διαρκώς εντός κυμάτων αίματος, αντλούσα ολοένα δυνάμεις από τον σκληρότερο αγώνα της». 32 Σημαντική παράμετρος που ενίσχυσε τον αγώνα των Κρητών στάθηκε η δράση των φιλελλήνων, οι οποίοι πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους καθ' όλη τη διάρκεια της επανάστασης. Δραστηριοποιήθηκαν σε διάφορους τομείς, όπως η χορήγηση ιατρικής και φαρμακευτικής περίθαλψης, ο σχεδιασμός και η οργάνωση μαχών, η χορήγηση χρηματικών ποσών, η συμμετοχή σε ναυτικές επιχειρήσεις, η πάταξη της ληστείας και η αποκατάσταση της τάξης και της ασφάλειας στο νησί καθώς και η επιθεώρηση των επαναστατικών φρουρών. 33 Η ωμότητα και η εκδικητική συμπεριφορά των Οθωμανών στο νησί ξεπέρασε κάθε προηγούμενο ειδικά μετά την έκρηξη της επανάστασης. Φυλακίσεις, απαγχονισμοί, ατιμάσεις, βιαιότητες, σφαγές και εμπρησμοί ήταν η απάντηση των Οθωμανών στους Κρήτες επαναστάτες. Οι Οθωμανοί επιχείρησαν επανειλλημένως να διαλύσουν τις επαναστατικές εστίες των χριστιανών με στόχο να φτάσουν στα Σφακιά, που ήταν το κέντρο της επανάστασης. Διεξήχθησαν άγριες μάχες σε όλη την έκταση του νησιού και ειδικά στα χωριά της επαρχίας Αποκορώνου, όπου τα θύματα υπήρξαν αμέτρητα. 34 Η Επανάσταση άργησε να εκδηλωθεί στις ανατολικές επαρχίες λόγω της πεδινής φύσης του νησιού και της έλλειψης ορεινών, δυσπρόσιτων περιοχών που μπορούσαν να χρησιμεύσουν σαν κρησφύγετα για τους επαναστάτες. Σημαντική νίκη πέτυχαν οι Κρήτες στους Λάκκους Κυδωνίας στις 15 Ιουνίου του Η νίκη αυτή εδραίωσε την κυριαρχία των χριστιανών στην περιοχή των Χανίων. Ανάλογες κινήσεις διαδραματίστηκαν και στις περιοχές του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου. Όμως στις 29 Αυγούστου οι Οθωμανοί κατάφεραν να εισβάλλουν στα Σφακιά και τότε αναβίωσαν οι οδυνηρές μνήμες του 1770, όπου συντελέστηκε το πρώτο επαναστατικό σκίρτημα του κρητικού λαού με την επανάσταση που είναι γνωστή ως επανάσταση του Δασκαλογιάννη, η οποία κατέληξε σε αποτυχία. 35 Ο Ιωάννης Βλάχος από την Ανώπολη, γνωστός ως Δασκαλογιάννης λόγω της μόρφωσής του, ήταν πλούσιος πλοιοκτήτης από τα Σφακιά και είχε διατελέσει και πρόεδρος στην επαρχία των Σφακίων το 1765, ενώ η ενασχόλησή του με τα κοινά ξεκίνησε το Ο ίδιος οργάνωσε με απαράμιλλο θάρρος επαναστατική κίνηση στην Κρήτη συγκεντρώνοντας όπλα και πολεμοφόδια σε συνεργασία με τη Ρωσία, η οποία είχε προβεί σε δηλώσεις για στήριξη του κινήματος ενόψει των Ορλωφικών. Με τη στάση της η 32 Στο ίδιο, σ Απόσπασμα από Κρίση του Διονυσίου Κόκκινου στο Η Ελληνική Επανάστασις τ. 1-6, Αθήνα, 1974 και Χαχαριδάκης, ό.π., σσ Στ. Λουκάτος, «Η δράσις των Φιλελλήνων στην Κρήτη κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν», Πεπραγμένα του Δ' Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, τ. 3, Ηράκλειο, 1976, σσ Οι Φιλέλληνες καταγόταν ως επί το πλείστον από τη Δυτική Ευρώπη. Οι περισσότεροι ήταν αξιωματικοί ή επιστήμονες γιατροί που είχαν αγωνιστεί πιο πριν σε άλλα μέτωπα της Ελλάδας, π.χ. στην Πελοποννήσο. Όλοι υπηρέτησαν τον αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας της Κρήτης με ζήλο και προθυμία γι' αυτό και μετά προήχθησαν σε ανώτερους βαθμούς και αξιώματα. 34 Δετοράκης, ό.π., σ Βασ. Λαούρδας, «Η επανάσταση των Σφακιανών και ο Δασκαλογιάννης κατά τα έγγραφα του τουρκικού αρχείου Ηρακλείου», Κρητικά Χρονικά 1, 1947, Α', σσ και Δετοράκης, ό.π., σσ ΠΒΛ, τ. 3, σσ

17 Ρωσία προσπαθούσε να πείσει τον Δασκαλογιάννη για την αξιοπιστία των λεγομένων της και αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Δασκαλογιάννης να πιστέψει στη ρωσική δύναμη. Ενθουσιασμένος από την φαινομενική υποστήριξη της Ρωσίας, κήρυττε την προσεχή απελευθέρωση του γένους και καλούσε το λαό σε επανάσταση, εφόσον η Ρωσία κήρυττε ότι «το ξανθό γένος την Επτάλοφον πορθήσει και τον Ισμαήλ τροπώσει». 37 Η οθωμανική πλευρά εκμεταλλευόμενη τις φρούδες υποσχέσεις της Ρωσίας, απάντησε άμεσα σε αυτό το τόλμημα καταστρέφοντας, λεηλατώντας και πυρπολώντας κοπάδια και χωράφια. Η επανάσταση ήρθε σε κρίσιμη καμπή και αφού οι ελπίδες του Δασκαλογιάννη για ρωσική βοήθεια διαψεύστηκαν, υποχώρησε και δέχτηκε τους σκληρούς όρους που περιλάμβανε το ιεροδικαστικό έγγραφο της 18ης Μαρτίου του Ο Δασκαλογιάννης απογοητευμένος από την τροπή των πραγμάτων αλλά φιλόπατρις αποφάσισε να παραδοθεί και να θυσιαστεί για να ελαφρύνει το δυσμενές κλίμα. Το τέλος του υπήρξε φρικτό, αφού ο πασάς για να τον τιμωρήσει που ξεσήκωσε το πλήθος και προέβη σε τέτοιου είδους ανταρσία, διέταξε να τον γδάρουν ζωντανό, όπως και έγινε στις 17 Ιουνίου του 1771 στο Μεγάλο Κάστρο (στο σημερινό Ηράκλειο) και μάλιστα υποχρέωσαν τον αδερφό του να γίνει μάρτυρας αυτής της αποτρόπαιης πράξης, ο οποίος στη θέαση αυτής, τρελάθηκε. 39 Μετά την εισβολή των Οθωμανών στα Σφακιά, που ήταν το κέντρο της επανάστασης, η κατάσταση επιδεινώθηκε και το γεγονός αυτό μεγέθυνε την αλαζονική συμπεριφορά και την απροθυμία που διατηρούσαν οι Σφακιανοί στο να συνεργαστούν με τους υπόλοιπους Κρητικούς. Πολλές μάλιστα με τη συμπεριφορά που επεδείκνυαν έμοιαζαν να είναι περισσότερο με το μέρος των Οθωμανών παρά των χριστιανών. Η αλαζονεία των Σφακιανών ήταν απόρροια του γεγονότος ότι τα Σφακιά ήταν το κέντρο της επανάστασης και αποτελούσαν σημαντική οχυρή θέση, η οποία ενισχύονταν από το λιμάνι του Λουτρού που εκεί διεξαγόταν όλο το εμπόριο. Οι Σφακιανοί επειδή κατείχαν το κέντρο της επανάστασης που συνδύαζε και το ορεινό στοιχείο και το λιμάνι νόμιζαν ότι μπορούν να επιβάλλονται πολιτικώς και στρατιωτικώς σε ολόκληρη την Κρήτη. 40 Ακόμη το γεγονός ότι η Κρήτη είχε χωριστεί σε διοικήσεις και τα Σφακιά ήταν η μόνη περιοχή που είχε μείνει ανεξάρτητη και αυτοδιοικούμενη και αναγνωρίζοντας τυπικά το σουλτάνο με την πληρωμή ετήσιου δασμού, έκανε τους Σφακιανούς να νομίζουν ότι είναι ανώτεροι και αήττητοι. Ολόκληρο τον 19ο αιώνα στα Σφακιά υπήρχε αυτονομιστικό ρεύμα όμως η μικροψυχία τους και η συνεχής καλλιέργεια των προσωπικών τους αντιθέσεων αποτελούσε σημαντικό εμπόδιο για την επιτυχή 37 Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, Ιστορία των επαναστάσεων της Κρήτης, Αθήνα, 1893, σ. 282 και Στ. Ξανθουδίδης, Επίτομος Ιστορία της Κρήτης από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ' ημάς, Αθήνα, 1981, σσ Δετοράκης, ό.π., σσ Το έγγραφο περιλάμβανε 12 σκληρότατους όρους, μεταξύ των οποίων ήταν, η πληρωμή του κεφαλικού φόρου, η παράδοση των όπλων και των εφοδίων, η απαγόρευση επιδιόρθωσης και ανακαίνισης των εκκλησιών καθώς και η ανέγερση νέων, η σύλληψη των πληρωμάτων των χριστιανικών πλοίων και η αποστολή τους στο Χάνδακα και η παράδοση των αιχμάλωτων μουσουλμάνων. 39 Στο ίδιο, σ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Τα Σφακιά αποτελούσαν το πιο σημαντικό πειρατικό ορμητήριο της ανατολικής Μεσογείου, την αιώνια οχυρά ακρόπολη της Μεσογείου. 17

18 έκβαση του αγώνα. 41 Παρά το γεγονός της εισβολής στα Σφακιά, η επαναστατική φλόγα συνέχισε να είναι αναμμένη και οι επαναστάτες κατάφεραν να επιτύχουν νίκες έναντι των Οθωμανών στα χωριά των επαρχιών του Αποκόρωνα και της Κυδωνίας. Σημαντική παράμετρος ήταν η έλλειψη μιας συντονισμένης κίνησης και η απουσία μιας ενιαίας ηγετικής μορφής που θα αναλάμβανε την οργάνωσή της. Οι Κρήτες κάτω από αυτές τις συνθήκες απευθύνθηκαν στο Δημήτριο Υψηλάντη και του ζήτησαν το διορισμό κάποιου που θα αναλάμβανε τον τίτλο του Γενικού Αρχηγού της Κρήτης. Ο Δημ. Υψηλάντης υπέδειξε για τον ρόλο αυτό τον Αλέξανδρο Καντακουζηνό, ο οποίος αρνήθηκε κατηγορηματικά τον τίτλο. 42 Κατόπιν απευθύνθηκε στον Μιχαήλ Κομνηνό Αφεντούλη γνωστό ως Αφεντούλιεφ, ο οποίος αποδέχτηκε αμέσως την πρόταση του. Ο Μιχαήλ Αφεντούλιεφ ανέλαβε το αξίωμα του Γενικού Αρχηγού της Κρήτης για ακριβώς ένα χρόνο, από το Νοέμβριο του 1821 μέχρι τον επόμενο Νοέμβριο του Η εκλογή του Αφεντούλιεφ όμως στο συγκεκριμένο αξίωμα περιέπλεξε περισσότερο την ήδη μπερδεμένη κατάσταση και δημιούργησε περαιτέρω προβλήματα επειδή δεν γνώριζε την ιδιαίτερη μορφή του αγώνα και ήταν αναρμόδιος για τη λεπτή αποστολή που του ανατέθηκε. 44 Ο Μιχαήλ Αφεντούλιεφ καταγόταν από τη Νίζνα της Ρωσίας, από εύπορη οικογένεια και ήταν γεννημένος εξ Ανατολίτου Γραικού, όπως καταγράφει ο Κριτοβουλίδης, στα Απομνημονεύματά του. 45 Αυτό τον καθιστούσε ήδη από την αρχή στα μάτια των Κρητών ως μη Κρη και κατ' επέκταση ως μη Έλληνα. 46 Ο ίδιος επικαλούνταν ότι ήταν απόγονος της οικογένειας των Κομνηνών για να γίνει αρεστός στους Κρητικούς. Ήταν πολύ σημαντικό ότι μετά το διορισμό του, οι διαταγές που έδινε έβρισκαν άριστη αποδοχή στα πνεύματα των Κρητών και αυτό ήταν αρκετά ευοίωνο για την εξέλιξη της καριέρας του. 47 Με το πέρασμα του χρόνου όμως αποδείχτηκε αλαζόνας, υπερβολικά φιλόδοξος, ματαιόδοξος και ανασφαλής, δεν είχε στρατιωτική πείρα, ήταν φιλοτάραχος, έκανε αισχροκερδή κινήματα για να αποσπάσει την Κρήτη από το υπόλοιπο έθνος, έσπειρε διχόνοιες, οργάνωνε δολοπλοκίες και δημιουργούσε επαναστατικά κινήματα κατά μελών της διοίκησης. Εξαιτίας όλων αυτών των χαρακτηριστικών που διέθετε, δεν ενέπνεε κανέναν απολύτως σεβασμό στους 41 Στο ίδιο, σ. 769 και Ξανθουδίδης, ό.π., σ Οι Σφακιανοί αποκαλούσαν όλους τους άλλους κατοίκους του νησιού Κατωμερίτες και οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονταν ως Ανωμερίτες επειδή βρισκόταν στα ψηλά Λευκά Όρη. 42 Δετοράκης, ό.π., σ. 329 και Κυριακίδης, τ. 1, ό.π., σ Β. Σφυρόερας, «Τοπική Επικράτηση της Επαναστάσεως. Ο αγώνας στην Κρήτη», ΙΕΕ, ΙΒ', σσ και ΠΒΛ, τ. 2, σ Χαχαριδάκης, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Ο Κριτοβουλίδης γράφει ότι «ο Αφεντούλης είχεν υπηρετήσει επί πολλά έτη, όπως λέγεται, ως οικονομικός επιστάτης εις την οικίαν του εν Ισπανία Ρωσσικού Πρέσβεως Τατίχεφ. Μετατεθέντος δε του Πρέσβεως τούτου εις Βιέννην, τον ηκολούθησεν εκεί, ότε δ' έγεινεν εις τον τόπον τούτον η σύνοδος διαφόρων ηγεμόνων της Ευρώπης, ο Αφεντούλης εστάθη κομιστής γραμμάτων εκείθεν του Αυτοκράτορος της Ρωσσίας εις Πετρούπολιν και αυτή ήτο η δημοσία υπηρεσία του. Εκραγείσης δε τω 1821 της Ελληνικής επαναστάσεως, συνηκολούθησε τον Αλέξανδρον Καντακουζηνόν εις Ελλάδα. Παρευρεθείς λοιπόν και ο Αφεντούλης μετ' εκείνου εις την παράδοσιν του φρουρίου της Μονεμβασίας, εγνώριζε τα προς τον Καντακουζηνόν προσκλητήρια των Κρητών εις την διοίκησιν τότε των πραγμάτων της πατρίδας των, εξ ών ωφεληθείς, αφού ηρνήθη εκείνος εις την πρόσκλησιν, κατώρθωσεν και ήλθεν εις Λουτρόν Σφακίων, τον οποίον και υπεδέχθησαν οι Κρήτες. Επαρουσιάσθη δε εις την Κρήτην τότε αυτοχειροτόνητος αρχιστράτηγος και Διοικητής». 46 Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ

19 Κρητικούς και έτσι τον θεώρησαν ξένο και ακατάλληλο για αυτή τη θέση. 48 Μάλιστα μετά την απομάκρυνσή του ήταν ιδιαίτερα προκλητικός και χλεύαζε έντονα τους Κρήτες λέγοντας «ότι θέλουν έναν αρχηγόν κουφόν, τυφλόν, ανόητον». 49 Οι εσωτερικές έριδες και οι αντιζηλίες μεταξύ των χριστιανών πολλαπλασιάστηκαν και κυρίως μεταξύ των Σφακιανών, οι οποίοι αντιπαθούσαν τον Αφεντούλιεφ και διατηρούσαν παράδοση στο να εμπλέκονται σε προστριβές. Και από την πλευρά των Οθωμανών υπήρχε χλευασμός προς το πρόσωπό του, αφού οι ίδιοι διέδιδαν φήμες ότι πρόκειται για απατεώνα που στόχο είχε να εξαπατήσει τους Κρήτες. Μάλιστα, είχαν διατυπώσει ότι ένας από τους κατεξοχήν στόχους του ήταν να πάρει μέχρι και τα λάδια των Κρητών. 50 Ο Αφεντούλιεφ αντιλαμβανόμενος το κλίμα που είχε διαμορφωθεί για το πρόσωπό του, ήθελε να πάρει με το μέρος του τον κρητικό λαό. Γι' αυτό το λόγο διένειμε άκριτα τίτλους και διακρίσεις σε οπλαρχηγούς. Η τακτική αυτή βέβαια είχε το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή αντί να κατευνάσει τα πνεύματα, διόγκωσε τις αντιθέσεις μεταξύ των Κρητικών. 51 Ακόμη, απέτυχε παταγωδώς σε διάφορες πολεμικές επιχειρήσεις που ανέλαβε και αυτό επιβάρυνε περισσότερο το κλίμα που είχε διαμορφωθεί εναντίον του. Κατά τον Κριτοβουλίδη, ο Αφεντούλιεφ δημιούργησε δυσμενές κλίμα για το πρόσωπό του και όταν αντιτάχθηκε στο σύνταγμα της Επιδαύρου, χαρακτηρίζοντάς το ως ανοίκειο. 52 Ακόμη, καλλιεργούσε υπογείως την άποψη ότι η Κρήτη δεν πρέπει να έχει επίσημο δεσμό με τους άλλους Έλληνες και ότι σύμφωνα με τους αγώνες που διεξήγαγε και δεδομένου της μεγάλης σημασίας που είχε η γεωγραφική της θέση, είναι πρέπον να ανεγείρει όπως έλεγε «ίδιον» κράτος. 53 Για το συγκεκριμένο γεγονός ο Κριτοβουλίδης στα Απομνημονεύματά του γράφει: «μόνος δε ο μη Κρης Αφεντούλης ηθέλησε ν' αντιπράξη εις τούτο, υποκινών απροβουλεύτως απλούς τινάς, ότι δήθεν είναι ανοίκειον να υποταχθώσιν οι Κρήτες δι' επισήμου δεσμού εις άλλους, και ότι η Κρήτη διά των αγώνων των τέκνων της και της μεγάλης της θέσεως της σημασίας είναι πρέπον να ανεγείρη ίδιον κράτος». 54 Αυτό δημιούργησε την άποψη ότι η Κρήτη δεν ήταν ενωμένη με τον υπόλοιπο κορμό του ελληνικού κράτους και δυσχέραινε ακόμη περισσότερο τον βαθύ πόθο των Κρητών, την ένωση με την Ελλάδα. Αυτό το γεγονός δεν επιβεβαιώνεται και μάλιστα δεν υπάρχουν στοιχεία ότι παρεβρέθησαν οι πληρεξούσιοι της Κρήτης στις εργασίες της Επιδαύρου. 55 Οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί για το πρόσωπο του Αφεντούλιεφ είναι πολλές και διαφορετικές, ωστόσο οι περισσότεροι συμφωνούν στο γεγονός ότι προέβη σε άστοχες ενέργειες, άφησε ανεκμετάλλευτες 48 Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ. 480 και Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Β. Σφυρόερας, «Σταθεροποίηση της Επαναστάσεως Σύγκρουση Κρητικών και Αφεντούλιεφ. Καθαίρεση και φυλάκισή του.», ΙΕΕ, ΙΒ', σσ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Σφυρόερας, Επικράτηση, σσ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Σφυρόερας, Σταθεροποίηση, σσ

20 ευκαιρίες και με την έντονη φιλαρχία του και τη συνολική συμπεριφορά που επέδειξε, δημιούργησε την εικόνα του μη-πατριώτη που δεν αγαπούσε τον τόπο του. 56 Παρόλα αυτά το έργο του δεν καταγράφει μόνο μελανά σημεία, σε γενικές γραμμές ευνόησε με τις οργανωτικές του ικανότητες την επανάσταση και βοήθησε σε σημαντικό βαθμό στην εδραίωση της. Επίσης, μερίμνησε από την αρχή για την πολιτική οργάνωση του αγώνα και την προετοιμασία σχεδίου πολιτικού Οργανισμού, θέματα που έχρηζαν πρώτης ανάγκης. Η πολιτική οργάνωση του νησιού είναι επιτακτική ανάγκη. Έτσι, συγκλήθηκε Γενική Συνέλευση των Κρητών στους Αρμένους Αποκορώνου, από τις 11 έως τις 21 Μαΐου του 1822 για την ψήφιση Προσωρινού Πολιτεύματος. Στη συνέλευση αυτή ανέλαβε την αρχηγία ο Πέτρος Ομηρίδης Σκυλίτσης καθ' υπόδειξη του Μιχαήλ Αφεντούλιεφ, πριν την απομάκρυνση του τελευταίου. 57 Η Γενική Συνέλευση των Κρητών ψήφισε σχέδιο συντάγματος με τον τίτλο, Προσωρινή Πολιτεία της νήσου Κρήτης και περιλάμβανε επτά άρθρα που ρύθμιζαν ζητήματα σχετικά με τα δικαιώματα των κατοίκων. Επίσης, στην ίδια συνέλευση ψηφίστηκε ένα Σχέδιο προσωρινής Διοικήσεως της νήσου Κρήτης που προέβλεπε τη διαίρεση του νησιού σε τέσσερις επαρχίες, με υποδιαιρέσεις σε τμήματα και κοινότητες. Τέλος, με ψήφισμα ανακηρύχτηκε ο Αφεντούλιεφ Γενικός Έπαρχος του νησιού. Βέβαια, δεν εφαρμόστηκαν ποτέ όλες οι παραπάνω διατάξεις κατά γράμμα γι' αυτό και η αναρχία συνέχισε να επικρατεί στην Κρήτη και έδινε αφορμές για δυσαρέσκεια και κατ' επέκταση για ξέσπασμα εχθροπραξιών. Ο σουλτάνος έχοντας αδυναμία να αντιμετωπίσει τα μέτωπα της επανάστασης ζήτησε βοήθεια από τον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, ο οποίος ανταποκρίθηκε πολύ γρήγορα και έστειλε άγημα του αιγυπτιακού στόλου στην Κρήτη. Την αρχηγία του στόλου ανέλαβε ο γαμπρός του, Χασάν πασάς, ο οποίος συντόνισε γρήγορα τις ενέργειες για να πλήξει τους Κρήτες και να αναχαιτίσει οποιαδήποτε σχεδιασμένη επαναστατική κίνηση. Όντως το καλοκαίρι του 1822, η επανάσταση στην Κρήτη αντιμετώπιζε πλέον σοβαρό κίνδυνο και οι αποτυχημένες ενέργειες των Κρητών ολοένα και αυξάνονταν. Ο Αφεντούλιεφ ως Γενικός Διοικητής ανέλαβε διάφορες πρωτοβουλίες για να προσεγγίσει κάποια μορφή ενίσχυσης, αλλά δεν βρήκε καμία ανταπόκριση. 58 Παρά τη δύσκολη κατάσταση οι Κρητικοί δεν έχασαν τη δύναμη τους και με απαράμιλλο σθένος προχώρησαν σε κινήσεις που φόβισαν τον Χασάν πασά της Αιγύπτου. Ενώ κατάφεραν σημαντικές νίκες εναντίον του αιγυπτιακού στόλου, η εσωτερική αναρχία που επικρατούσε ήταν κάτι που δυσχέραινε το έργο των επαναστατών σημαντικά. Υπήρξαν κύκλοι που κατηγόρησαν τον Αφεντούλιεφ για αδυναμία και αδράνεια, με αποτέλεσμα να προβούν στη σύλληψη και κατόπιν στη φυλάκιση του τον Νοέμβριο του Ο Νεόφυτος Οικονόμος από τη θέση του γενικού γραμματέα δρομολόγησε τις ενέργειες για τη σύλληψή του. Για τον Γρηγόριο 56 Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Δετοράκης, ό.π., σ. 331 και Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ. 396 και Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Δετοράκης, ό.π., σσ

21 Παπαδοπετράκη, η καθαίρεση του Αφεντούλη επήλθε εξαιτίας της αποκάλυψης προδοτικών επιστολών με τις οποίες διαπραγματευόταν με τον Χασάν πασά την υποταγή των Σφακιανών έναντι πασαλικιού που θα του χορηγούσε η αιγυπτιακή πλευρά. 59 Σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή, το νησί βρέθηκε χωρίς διοικητή και έτσι τέθηκε και πάλι το θέμα διορισμού κάποιου άλλου, πιο ικανού, στη θέση του. Μετά από έξι μήνες καθυστέρησης, διάστημα ολέθριο, το οποίο στάθηκε ικανό να περιπλέξει περισσότερο την κατάσταση, τη θέση ανέλαβε ο Εμμανουήλ Τομπάζης, κατόπιν πρότασης των Κρητικών. 60 απαλλάχτηκε από τον Χασάν πασά αφού σκοτώθηκε στην περιοχή, Καστέλλι της Πεδιάδας. Λίγο αργότερα η Κρήτη Ο Εμμ. Τομπάζης από την Ύδρα ανέλαβε τη θέση του Αρμοστή της Κρήτης στις 23 Απριλίου του 1823, φτάνοντας στον κόλπο της Κισσάμου με τη γολέτα «Τερψιχόρη». 61 Η επιλογή ενός μη ντόπιου σε αυτή τη θέση, επιβεβαιώνει την ένδειξη ότι οι Κρητικοί βίωναν εσωτερική κρίση και προτιμούσαν κάποιον ξένο για να αναλάβει τη θέση ώστε να αποφευχθούν αντιζηλίες. Επίσης, η επιλογή συγκεκριμένα ενός Υδραίου, δεν ήταν τυχαία. Η Ύδρα είχε μέγιστη σημασία και επιρροή στα κοινά πράγματα της Ελλάδας, προερχόμενη από τα πλούτη και τις επικρατέστερες ναυτικές δυνάμεις της. 62 Έτσι, η συμμετοχή της στον αγώνα των Κρητών αναπτέρωνε τις ελπίδες τους για απελευθέρωση. Και ο ίδιος ο Τομπάζης πίστευε ότι μόνο Υδραίος θα μπορούσε να καθησυχάσει τα πράγματα, να εξομαλύνει τις αντιθέσεις και να επαναφέρει τη διόρθωση. Πίστευε στη δύναμη της εθνικής διοικήσεως και στη σημασία και επιρροή της Ύδρας. Σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο, η παρουσία του Τομπάζη, οι στρατηγικές του ικανότητες, το κύρος που ενέπνεε και οι στρατιωτικές του επιτυχίες ήδη από τις πρώτες μέρες της αφίξεως του στο νησί, αναπτέρωσαν τις ελπίδες των επαναστατών για αναζωογόνηση και δυναμική συνέχιση του αγώνα. 63 Η άφιξη του στο νησί ερμηνεύτηκε ως ευοίωνη κίνηση από τους Κρήτες, γεγονός που επιβεβαιώθηκε αφού μετά τον ερχομό του, η επανάσταση ενισχύθηκε σημαντικά στο δυτικό μέρος του νησιού. 64 Οι Κρήτες πίστεψαν ότι ενώ μέχρι τότε δεν συνέδραμαν τον αγώνα τους οι ναυτικές νήσοι της Ελλάδας, η συμμετοχή της ηρωικής Ύδρας στον ένδοξο αγώνα τους διά του Τομπάζη θα έμελλε να κατορθώσει ότι ήταν δυνατό και επιθυμητό για τον τόπο τους. 65 Μετά τις κινήσεις του Εμμ. Τομπάζη στην Κρήτη, οι Οθωμανοί και οι Αιγύπτιοι ανασυντάχθηκαν, οργάνωσαν μεθοδικά το στόλο τους και τοποθέτησαν νέο αρχηγό, τον Χουσεΐν βέη, στη θέση του Χασάν πασά. Την ίδια στιγμή, στο χωριό Αρκούδαινα Αποκορώνου συγκλήθηκε συνέλευση και ψηφίστηκε ο Οργανισμός της ενιαυσίου τοπικής διοικήσεως της νήσου Κρήτης, ο οποίος βασιζόταν στις βασικές διατάξεις του συντάγματος της Επιδαύρου και συγκέντρωνε όλες τις εξουσίες στο πρόσωπο του Αρμοστή, ο 59 Σφυρόερας, Σταθεροποίηση, σσ Δετοράκης, ό.π., σ. 336 και ΠΒΛ, τ. 9, β, σσ Ξανθουδίδης, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ. 518 και Ι. Γιαννόπουλος, «Η Επανάσταση κατά το Ο αγώνας στην Κρήτη.», ΙΕΕ, ΙΒ', σσ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σσ

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ )

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 3 Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ. 186 189) Οι προσδοκίες, που καλλιέργησε στους υπόδουλους χριστιανικούς λαούς το κίνηµα των Νεοτούρκων το

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Λίγους μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Κρητικής Κυβέρνησης από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που έλεγχε τα ελληνικά πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 17 - Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας ( ) Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης. Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 17 - Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας ( ) Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης. Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 17 - Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828-1831) Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης Ιστορία Γ Γυμνασίου Το Ναύπλιο την εποχή της άφιξης του Καποδίστρια (1828) Χρονολόγιο Ερειπωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821 1830) 1 Κεφάλαιο 5 (σελ. 90 93) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Η επανάσταση διαδόθηκε γρήγορα στα νησιά του Αιγαίου. Σπουδαίοι ναυτικοί, όπως ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ )

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η Ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 1 Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ. 178 181) Μετά την ήττα στον πόλεµο µε την Τουρκία, το 1897, το ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων οι Σέρβοι κέρδισαν την αυτονομία τους (1812-1815) οι Έλληνες ίδρυσαν ανεξάρτητο εθνικό κράτος οι Βούλγαροι ίδρυσαν ανεξάρτητη βουλγαρική εκκλησία,

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης στις Ηγεμονίες. 7ο Γυμνάσιο Καβάλας Θεοδωράκογλου Χαριτωμένη

Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης στις Ηγεμονίες. 7ο Γυμνάσιο Καβάλας Θεοδωράκογλου Χαριτωμένη Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης στις Ηγεμονίες Η Φιλική Εταιρεία Ήταν μυστική οργάνωση. Ιδρύθηκε στην Οδησσό της Ρωσίας, το 1814. Σκοπός της ήταν η ανεξαρτησία των Ελλήνων. Πρωτεργάτες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 22 - Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων. Ιστορία Γ Γυμνασίου. Μακεδονομάχοι Το αντάρτικο σώμα του Μελά

Ενότητα 22 - Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων. Ιστορία Γ Γυμνασίου. Μακεδονομάχοι Το αντάρτικο σώμα του Μελά Ενότητα 22 - Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων Ιστορία Γ Γυμνασίου Μακεδονομάχοι Το αντάρτικο σώμα του Μελά Χρονολόγιο Τα Βαλκάνια υπό την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Εθνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 Τάξη: Γ Γυμνασίου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες Ώρα: 8:00-10:00 π.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: «Το κόμμα του Γ. Θεοτόκη πυρήνα των Αντιβενιζελικών.», σελ. 92-93 β. Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης (1905)

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Γ Λυκείου Γ.Π. Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσµου

Ιστορία Γ Λυκείου Γ.Π. Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσµου 7ο Γενικό Λύκειο Βόλου Ιστορία Γ Λυκείου Γ.Π. Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσµου Κεφάλαιο Α Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ένα µήνυµα για την Ευρώπη Οκτώβριος 2014 Εργασίες οµάδων Γ3 1η Καρµπονάροι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ -Πώς έγινε βασιλιάς του ελληνικού κράτους ο Όθωνας; Αφού δεν ήταν Έλληνας! -Για να δούμε τι θα βρούμε γι αυτό το θέμα στο διαδίκτυο. -Κοιτάξτε τι βρήκα, παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Το 1986 αποφοίτησε από τη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και το 1993 από το Ιστορικό-Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 8η: Το Κρητικό Ζήτημα Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ )

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821-1830)» 1 Κεφάλαιο 18 Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ. 142 145) Μετά τη Ναυµαχία του Ναυαρίνου, οι διπλωµατικές ενέργειες για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

25η Μαρτίου 1821 Η 25η Μαρτίου αποτελεί διπλή εορτή για τους Έλληνες, μαζί με τον Ευαγγελισμός της Θεοτόκου εορτάζεται και ο ξεσηκωμός των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Στην πραγματικότητα η επανάσταση είχε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ 21 η ΜΑΪΟΥ 1864 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 152 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΡΜΟ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 [1] Σεβασμιώτατε

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Φιλική Εταιρεία Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά µέλη Οδησσός 14 Σεπτεµβρίου 1814 Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Σφραγίδα οργάνου Σφραγίδα της Μυστικής Αρχής Σφραγίδες Ελευθερίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 27- Το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Το κίνημα στο Γουδί (αφίσα της εποχής)

Ενότητα 27- Το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Το κίνημα στο Γουδί (αφίσα της εποχής) Ενότητα 27- Το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Το κίνημα στο Γουδί (αφίσα της εποχής) Χρονολόγιο 1893 Πτώχευση 1897 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1909 (15 Αυγούστου) Κίνημα στο Γουδί 1910 Ο Βενιζέλος

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 17. Ο Ιωάννης Καποδίστριας και το έργο του (σελ )

Κεφάλαιο 17. Ο Ιωάννης Καποδίστριας και το έργο του (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821-1830)» 1 Κεφάλαιο 17 Ο Ιωάννης Καποδίστριας και το έργο του (σελ. 138 141) Ο Ιωάννης Καποδίστριας καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια της Κέρκυρας.

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 3 Η δεύτερη φάση και το

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βλαχάβας - Παπα-θύμιος Βλαχάβας - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMPAKA MET

Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βλαχάβας - Παπα-θύμιος Βλαχάβας - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMPAKA MET Ο Σύλλογος «Παπα - θύμιος» Βλαχάβας ιδρύθηκε το 1985. Μετά το 2001 άρχισε να δραστηριοποιείται δημιουργώντας χορευτικά τμήματα όλων των ηλικιών και πραγματοποιώντας κάθε χρόνο τουλάχιστον τρις μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. Πώς αντιμετώπισαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Ποιος πόλεμος ονομάζεται Πελοποννησιακός: Ο καταστροφικός εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Αθήνας - Σπάρτης και των συμμαχικών τους πόλεων-κρ

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Ιστορία Γενικής Παιδείας

Προτεινόμενα Θέματα Ιστορία Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ Α1 Προτεινόμενα Θέματα Ιστορία Γενικής Παιδείας 2-5-2017 Να δώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων: ΘΕΜΑ Α2 Α) «Συλλογική ασφάλεια» Β) Δίκη της Νυρεμβέργης Γ) Ψυχρός πόλεμος Να χαρακτηρίσετε τις

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Ηράκλειο, Τρίτη 28/04/2009 Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Κυρίες και κύριοι, Αισθάνομαι και αισθανόμαστε όλοι ιδιαίτερη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1Η ΕΛΙ Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕ ΕΞΕΤΑΕΙ Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ: ΙΤΟΡΙΑ ΥΝΟΛΟ ΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΕΡΙ (4) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 2 Η πρώτη φάση του Α Βαλκανικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΛΑΜΑΡΑ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Α.Μ.67630 1 Περιεχόμενα ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11...1 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία...1 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 12/6/2001

Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 12/6/2001 Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 12/6/2001 Τις λύσεις των θεµάτων επιµελήθηκαν οι ακόλουθοι καθηγητές της ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Κώστας Μπέλσης, Αµαλία Τριπαµπούκη email: exams @ ekpedefsi. gr Τηλ. 01-80 28 560

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 10η: Το Κίνημα στο Γουδή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Η δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου - ο ιονύσιος Σολωµός (σελ )

Κεφάλαιο 12. Η δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου - ο ιονύσιος Σολωµός (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821-1830)» 1 Κεφάλαιο 12 Η δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου - ο ιονύσιος Σολωµός (σελ. 118 121) Τον Απρίλιο του 1825 ξεκίνησε η δεύτερη πολιορκία του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ Δ ΣΑΞΗ ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΑΣΚΑΛΟΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΗΓΟΤΜΕΝΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΑΡΙΝΑΚΗ Ήταν πρόεδρος της Επαναστατικής Επιτροπής Ρεθύμνης με καταγωγή από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013)

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) Κύριε Υπουργέ Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φίλε Θανάση Τσαυτάρη, Υψηλοί προσκεκλημένοι,

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου],

ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου], ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου], Κύριοι Αρχηγοί & Εκπρόσωποι των Κομμάτων της Βουλής των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ Τίτλος Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη Αρχείο Επισκόπου Διονυσίου Μαραγκουδάκη Συλλογή Μονών (νομών Χανίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 1 Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 2 Η Κρήτη και η διαχρονική παρουσία των Κρητών στην Αθήνα. Ένα μεγάλο θέμα που δεν

Διαβάστε περισσότερα

α. Η περίοδος της οθωμανικής κατοχής

α. Η περίοδος της οθωμανικής κατοχής ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΩΝ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ TOY 190Υ ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Σε αντίθεση με την περίπτωση της Τουρκίας, όπου οι ένοπλες δυνάμεις και

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ Σελίδα 1 1 Ο Κεφάλαιο Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1821-1828 Επαναστατικός Αγώνας 1864 Προσάρτηση Επτανήσων 1881 Προσάρτηση Άρτας και

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο Τα όρια του βυζαντινού κράτους από τα μέσα του 7ου ως τον 9ο αιώνα. Επεξεργασία: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. ΙΜΕ http://www.ime.gr/chronos/09/gr/gallery/main/others/o2p 2.html I. Ο ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ.

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ. . ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 (επαναληπτικό) ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Ι. Να συµπληρώσετε, στα κενά της Α στήλης,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και ομαδική εργασία

Ηγεσία και ομαδική εργασία Ηγεσία και ομαδική εργασία Παπαθεοδώρου Μαρία ΤΕ Νοσηλεύτρια, MBA, Προϊσταμένη Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ηγεσία και ομαδική εργασία Συνθετότητα και πολυπλοκότητα σύγχρονης εποχής Μέλος

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 30 π.χ. Θάνατος του Μ. Αλεξάνδρου Έλλειψη διαδόχου (νόμιμου και ικανού) διασπαστικές τάσεις: 1. Εξεγέρσεις (Αθηναίων και Αιτωλών) εναντίον των Μακεδόνων υποταγή των Αθηναίων 2. Εξεγέρσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΙΑΤΑΓΗ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΙΑΤΑΓΗ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΙΑΤΑΓΗ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΟΣ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί, Στρατεύσιμο και Πολιτικό Προσωπικό της Τακτικής Αεροπορίας, Σε εκτέλεση σχετικής απόφασης του ΚΥΣΕΑ αναλαμβάνω σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

Η βασιλεία του Όθωνα - Ο Ιωάννης Κωλέττης. & βασιλείας του Όθωνα

Η βασιλεία του Όθωνα - Ο Ιωάννης Κωλέττης. & βασιλείας του Όθωνα ΕΝΟΤ. Δ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ - ΚΕΦ. 1 Η βασιλεία του Όθωνα - Ο Ιωάννης Κωλέττης Μετά τη δολοφονία του Καποδιστρία, οι Μεγάλες υνάµεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) 1832 Επιλέγουν ως βασιλιά της Ελλάδας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ιστορία Κεφ. 24 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ιστορία Κεφ. 24 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ιστορία Κεφ. 24 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ Αρχική αντιμετώπιση του Αγώνα Η πολιτική της Αυστρίας Η πολιτική της Ρωσίας Οι προσπάθειες του Καποδίστρια Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα