Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας Πρωτεύουσα Μεταπτυχιακή εργασία Το Κρητικό ζήτημα από την ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 έως την απόκτηση της αυτονομίας του νησιού το 1898 : ο ρόλος των Πατριωτικών Οργανώσεων. ΜΑΛΑΝΔΡΗ ΜΑΡΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Ι. Μιχαηλίδης «Δοκεί η νήσος και προς την αρχήν την Ελληνικήν πεφυκέναι και κείσθαι καλώς, πάση γαρ επίκειται τη θαλάσση σχεδόν των Ελλήνων ιδρυμένων περί την θάλασσαν πάντων, διά και της θαλάσσης αρχήν κατέσχεν ο Μίνως και τας νήσους τας μεν εχειρώσατο, τας δε ώκισεν». Αριστοτέλης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...σ.4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...σ.5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...σ.8 ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από την Επανάσταση του 1821 μέχρι την ίδρυση του ελληνικού κράτους...σ.14 ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από τον αποκλεισμό της Κρήτης το 1830 μέχρι τo τέλος της Αιγυπτιοκρατίας στο νησί το σ.29 α. Ο αποκλεισμός της Κρήτης από τα σύνορα του νεότευκτου ελληνικού κράτους...σ.29 β. Η Φιλορθόδοξος Εταιρεία...σ.33 γ. Η περίοδος της Αιγυπτιοκρατίας και η επαναφορά του νησιού στο σουλτάνο...σ.38 ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από το 1841 μέχρι την μεγάλη Επανάσταση του σ.45 ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η μεγάλη Κρητική Επανάσταση...σ.51 α. Η ίδρυση της Μυστικής Εταιρείας του Μητσοτάκη, οι κινήσεις των Μ. Δυνάμεων, η δράση των φοιτητών και ο απόηχος του Κρητικού Ζητήματος στην Ελλάδα...σ.55 β. Η ίδρυση της Κεντρικής υπέρ των Κρητών Επιτροπής στην Αθήνα και η αντιμετώπιση των εταιρειών από τους πολιτικούς και τις κυβερνήσεις...σ.58 γ. Η ίδρυση της Επιτροπής στη Σύρο...σ.69 δ. Συνέχιση των πολεμικών γεγονότων. Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου...σ.73 ε. Ο Οργανικός Νόμος...σ.81 ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Μετά το τέλος της Κρητικής Επανάστασης...σ.87 α. Το Κρητικό Κέντρο και η οργάνωση «Άγιοι Ανάργυροι»...σ.90 β. Η Αδελφότητα, η Εθνική Άμυνα και ο σχηματισμός της Κεντρικής Επιτροπής...σ.92 γ. Η Συνθήκη του Αγ. Στεφάνου και το Συνέδριο του Βερολίνου...σ.97 δ. Η Σύμβαση της Χαλέπας...σ.101 ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Οι κομματικές διαμάχες μετά τη Σύμβαση της Χαλέπας, η επιβολή του Στρατιωτικού Νόμου και η Επανάσταση του σ.103 ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Από τη ζοφερή περίοδο του 1889 μέχρι την απόκτηση νέου Οργανισμού το σ.107 α. Η ίδρυση της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής και οι επαφές της με τα υπόλοιπα σωματεία...σ.108 β. Η ίδρυση της Πανεπιστημιακής Επιτροπής στην Αθήνα και η Αδελφότητα «Ομόνοια» στον Πειραιά...σ.117 γ. Η συνέχιση των πολεμικών γεγονότων και ο Νέος Οργανισμός του σ.119 2

3 ΟΓΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: : Oι τελικές διεργασίες για την απόκτηση της αυτονομίας...σ.122 α. Η δράση της Πανεπιστημιακής Φάλαγγας στην Κρήτη το σ.123 β. Η Εθνική Εταιρεία...σ.127 γ. Η απόβαση του Τιμ. Βάσσου και η κατάληψη της νήσου στο όνομα του βασιλιά...σ.134 δ.η Επανάσταση του Ακρωτηρίου, ο αποκλεισμός του νησιού από τις Μ. Δυνάμεις και η αποδοχή της αυτονομίας...σ.136 ε. Η άφιξη του Γεωργίου, η ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας και το αύριο των Κρητών...σ.140 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...σ.144 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Σφραγίδες...σ.148 ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...σ.150 3

4 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΤΒ, (Αρχείο Τσόντου Βάρδα), ΓΑΚ, (Γενικά Αρχεία του Κράτους), ΙΑΚ, (Ιστορικό Αρχείο Κρήτης), ΙΕΕ, (Ιστορία Ελληνικού Έθνους), ΜΕΕ, (Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια), ΜΜΑ, (Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα), ΠΒΛ, (Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό), 4

5 «Τίνος ένεκεν εξανέστη η Κρήτη; Ο μεν θεός έπλασεν αυτήν κάλλιστον τόπον της οικουμένης, οι δε Τούρκοι την απέδειξαν τον αθλιέστατον. Διότι έχει προϊόντα αλλ' ουδέν εμπόριον, πόλεις αλλ' ουδεμίαν οδόν, κώμας αλλ' ουδεμίαν άτραπον, λιμένας αλλ' ουδένα ασφαλή όρμον, ποταμόν αλλ' ουδεμίαν γέφυραν, παίδας αλλ' ουδεμίαν σχολήν, δικιώματα αλλ' ουδένα νόμον, ήλιον, αλλ' ουδέν φως. Οι Τούρκοι φέρουσι την νύκτα». ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 Victor Hugo, Ο 19ος αιώνας, με σημείο εκκίνησης το τέλος της Επανάστασης του 1821 αποτελεί το κατεξοχήν χρονικό διάστημα, στο οποίο αναπτύχθηκαν οι κινήσεις αλυτρωτισμού των υπόδουλων ελληνικών πληθυσμών. Ο αλυτρωτισμός εκφράστηκε έμπρακτα με επαναστατικές κινήσεις, που έλαβαν χώρα σε διάφορα σημεία της ελληνικής χερσονήσου αλλά και στα νησιά. Η Μεγάλη Ιδέα υπήρξε μάλιστα η κινητήριος ιδεολογία που τροφοδότησε τον επαναστατικό αναβρασμό. Στο πλαίσιο της αναμέτρησης με τον κατακτητή και της οργάνωσης κινημάτων για την υλοποίηση της Μεγάλης Ιδέας μάλιστα, έδρασαν «μυστικά» διάφορες πατριωτικές οργανώσεις, εταιρείες, αδελφότητες. Το θέμα που πραγματεύεται η παρούσα διπλωματική εργασία είναι οι πατριωτικές οργανώσεις σε άμεση συνάρτηση όμως μόνο με την εξέλιξη του Κρητικού Ζητήματος. Πιο συγκεκριμένα, η εργασία περιορίζει το ερευνητικό της πεδίο μόνο στο χώρο της Κρήτης, όπου θα εξεταστεί ο ρόλος των οργανώσεων, η δράση τους και το κατά πόσο ενίσχυσαν ή εμπόδισαν ενδεχομένως με τις ενέργειες τους την εξέλιξη της εθνικής υπόθεσης. Άλλωστε, το Κρητικό Ζήτημα αποτέλεσε μείζον θέμα αλυτρωτισμού και μετατράπηκε γρήγορα σε εθνικό ζήτημα και ως τέτοιο αντιμετωπίστηκε από τις Εταιρείες. Οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά τη συγγραφή της εργασίας υπήρξαν πολλές, αφενός γιατί έπρεπε να καλυφθούν οι εξελίξεις στη διάρκεια ενός αιώνα αλλά και λόγω της έλλειψης επαρκούς αρχειακού υλικού για την τεκμηρίωση της δράσης των πατριωτικών οργανώσεων. Στόχος της εργασίας είναι να εξεταστεί η ίδρυση, η σύνθεση και η δράση των Εταιρειών με κεντρικό ερώτημα τη σχέση τους με την εκάστοτε εξουσία. Η παρούσα εργασία χωρίζεται σε οκτώ χρονολογικά κεφάλαια. Στη διάρκεια της χρονολογικής εξιστόρησης εξετάζεται η δράση κάθε πατριωτικής οργάνωσης που έδρασε την εξεταζόμενη περίοδο. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται ανασκόπηση των γεγονότων της περιόδου, από την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 μέχρι το 1830, ώστε να κατανοηθεί το πλαίσιο, μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε το Κρητικό Ζήτημα. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται λόγος για την περίοδο Συγκεκριμένα, εξετάζεται ο αποκλεισμός τη Κρήτης από τα σύνορα του νεότευκτου ελληνικού κράτους, η παρουσία της Φιλορθοδόξου Εταιρείας και η περίοδος της Αιγυπτιοκρατίας στο νησί. Το τρίτο κεφάλαιο πραγματεύεται το χρονικό διάστημα από το 1841 έως την έκρηξη της Επανάστασης του Στο τέταρτο κεφάλαιο εξετάζεται η μεγάλη Επανάσταση και η δράση των πιο γνωστών Εταιρειών της εποχής, της Κεντρικής

6 Επιτροπής και της Επιτροπής της Σύρου. Το πέμπτο κεφάλαιο καλύπτει το διάστημα μετά το τέλος της μεγάλης Επανάστασης στο οποίο έδρασαν αρκετές οργανώσεις όπως, το Κρητικό Κέντρο, οι Άγιοι Ανάργυροι, η Αδελφότητα και Εθνική Άμυνα. Στο έκτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τις κομματικές διαμάχες της περιόδου αλλά και για την Επανάσταση του Στο έβδομο κεφάλαιο εξετάζεται η περίοδος , όπου ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην δράση της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής, στην Πανεπιστημιακή Επιτροπή, καθώς και στην αδελφότητα του Πειραιά με την ονομασία, Ομόνοια. Τέλος, το όγδοο κεφάλαιο πραγματεύεται το διάστημα και συγκεκριμένα τη δράση της Πανεπιστημιακής Φάλαγγας και την ίδρυση της Εθνικής Εταιρείας. Η εργασία παρόλο που ακολουθεί την ιστορική ακολουθία των γεγονότων, σαν ένα βιβλίο της Ιστορίας της Κρήτης, (ειδάλλως δε θα μπορούσε να αναπτυχθεί το θέμα και να κατανοηθεί), προσπαθεί να θέσει πέρα από ιστορικές παραμέτρους, οικονομικές, κοινωνικές, διπλωματικές και θρησκευτικές δημιουργώντας νέα ερωτήματα και απαντήσεις στα παλαιά. Ακόμη, προσπαθεί να αποστασιοποιηθεί από την μεγάλη μερίδα της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, εφόσον οι ερευνητές που ασχολούνται με την ιστορία της Κρήτης έχουν ως επί το πλείστον καταγωγή από το νησί και πολλές φορές κρίνουν υποκειμενικά κάποια γεγονότα. Είναι εντυπωσιακό, πόσα σωματεία και σύλλογοι μικρής ή μεγάλης εμβέλειας, στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό ασχολούνταν με την παροχή βοήθειας στην Κρήτη. Στόχος είναι να έρθουν στο φως και να τους δοθεί ο απαραίτητος φόρος τιμής, χωρίς βέβαια να παρακάμπτονται τα μειονεκτήματά τους. Οι δραστηριότητες των συλλόγων αυτών, οι προσπάθειες των μελών τους, η δράση των ομογενών και φυσικά οι αγώνες των Κρητών κατάφεραν να οδηγήσουν την Κρήτη στην αυτονομία. Μετά το 1898 η Κρήτη έδωσε ακόμα μία μάχη για να πετύχει την οριστική ένωση με την Ελλάδα, στους Βαλκανικούς Πολέμους το 1913, ωστόσο η παρούσα εργασία ασχολείται με το ζήτημα της Κρήτης έως το Βασική αρχειακή πηγή της εργασίας αποτέλεσε η συστηματική έρευνα στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης στα Χανιά, όπου μελετήθηκαν τα παρακάτω αρχεία, του Ιωάννη Ζυμβρακάκη, του Αριστείδη Κριάρη, του Πάνου Κορωναίου, της Κεντρικής Επιτροπής, των Τσουδερών, των Μανουσογιάννηδων, της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής, του Παναγιώτη Κριάρη και του Χατζή Μιχάλη Γιάνναρη. Ακόμη, μελετήθηκαν η αλληλογραφία του Παρθένιου Κελαϊδή καθώς και αρχειακό υλικό από τους ανεξάρτητους φακέλους του 1841 και του Επιπροσθέτως, αναπόσπαστο κομμάτι αποτελούν η εκτενής βιβλιογραφία, οι εφημερίδες της εποχής, μονογραφίες και εγκυκλοπαίδειες. Επίσης, μελετήθηκαν τα Πρακτικά των συνεδριάσεων της Κεντρικής Επιτροπής, που βρίσκονται στο Αρχείο του Μακεδονομάχου, Τσόντου Βάρδα, στο Κέντρο Τεκμηρίωσης του Μακεδονικού Αγώνα στη Θεσσαλονίκη. Τέλος, οφείλω να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον επιβλέποντα καθηγητή της εργασίας, κ. Ιάκωβο Μιχαηλίδη, ο οποίος υπήρξε πρόθυμος από την αρχή να με στηρίξει για να ολοκληρωθεί το παρόν πόνημα με τις υποδείξεις και την επιμονή του. Ακολούθως, θέλω να ευχαριστήσω τον καθηγητή, κ. Ιωάννη Μουρέλλο για την στήριξη του από την αρχή των σπουδών μου και για τις χρήσιμες συμβουλές του. 6

7 Επίσης, ευχαριστώ το προσωπικό του ΙΑΚ, καθώς και του ΜΜΑ για τη βοήθεια τους, το προσωπικό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του ΑΠΘ, της Βιβλιοθήκης της Νεότερης Ιστορίας αλλά και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» στα Χανιά. Ακόμη, δε θα μπορούσα να μην εκφράσω τις βαθιές μου ευχαριστίες στη φίλη μου, Δήμητρα Γαλανάκη και στην οικογένειά της, οι οποίοι με φιλοξένησαν όταν χρειάστηκε να μεταβώ για έρευνα στα Χανιά. Θερμές ευχαριστίες οφείλω και στον καλό μου φίλο, Ευθύμη Κοκορδέλη για τις ατέρμονες συζητήσεις, αλλά και τον χρόνο που μου διέθεσε θέτοντάς μου προβληματισμούς προς απάντηση. Ευχαριστίες οφείλω και στον αδερφό μου, Θανάση, του οποίου η στήριξη υπήρξε πολύτιμη. Τέλος, το πιο μεγάλο ευχαριστώ το οφείλω στους γονείς μου που με στηρίζουν απόλυτα σε κάθε μου βήμα και μου έμαθαν να ξεπερνώ με τόλμη όποιο εμπόδιο συναντώ και να στηρίζομαι αποκλειστικά στις δικές μου δυνάμεις, έχοντας τους πάντα στο πλευρό μου. 7

8 «Λαέ της Κρήτης είσαι ψυχή. Έλληνες της Κρήτης υπέρ υμών έχετε το δίκαιον, υπέρ υμών έχετε τον ορθόν λόγον. Το Κρητικόν ζήτημα είναι τεθειμένον πλέον και θα λυθή». Victor Hugo, Αιών 8/12/1866. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ολόκληρο τον 19ο αιώνα, οι μυστικές πατριωτικές εταιρείες και οργανώσεις πρωτοστάτησαν στην ελληνική πολιτική σκηνή καλλιεργώντας την ιδέα των πολεμικών προετοιμασιών που θα επέτρεπαν στον ελληνισμό την κατάλληλη στιγμή να υιοθετήσει ενεργητικότερη πολιτική υπέρ των υποδούλων. Με το όρο μυστικές πατριωτικές εταιρείες καλούνται σωματεία και τάγματα, τα οποία είχαν μυστικούς σκοπούς και συνήθειες. 1 Τέτοιες Εταιρείες υπήρξαν σε όλους τους αιώνες και σε όλους τους λαούς, αν και οι πληροφορίες γι' αυτές είναι πενιχρές, ακριβώς επειδή τα μέλη τηρούσαν όρκο σιωπής. Κάποιες Εταιρείες πέρα από αλυτρωτικές επιδιώξεις, είχαν και αντικαθεστωτικούς σκοπούς, επειδή ανήκαν σε φιλορθόδοξους κύκλους. Την περίοδο του 19ου αιώνα, εμφανίστηκε η ιδέα της εθνικής αποκατάστασης των λαών. Την περίοδο αυτή ήταν σύνηθες φαινόμενο να δρουν εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και να δημιουργούνται μυστικές συνωμοτικές οργανώσεις με εθνικούς στόχους. Είναι η λεγόμενη πολιτική της «ενεργείας», όπως ονομάστηκε. 2 Οι μυστικές εταιρείες είχαν οπαδούς που υποστήριζαν τις κινήσεις τους αλλά και αρκετούς εχθρούς που δεν ανέχονταν ούτε καν την ύπαρξή τους. Για παράδειγμα, ο Μαυροκορδάτος που ήταν υπέρ της εσωτερικής ανάπτυξης υποστήριζε ότι οι διάφορες οργανώσεις τορπίλιζαν την εθνική προσπάθεια και ήταν παράτολμες ενέργειες εγωκεντρικών ή παραπλανημένων ανθρώπων που έπρεπε πάση θυσία να κατασταλούν. 3 Οι πολιτικές ηγεσίες συχνά και ανεπίσημα υποστήριζαν και υπέθαλπαν τις κινήσεις των μυστικών εταιρειών, ώστε να υπάρχει δράση αλλά να μην αναλαμβάνεται ευθύνη επί της ουσίας από μέρους τους. Η φαινομενικά παρασκηνιακή δράση των οργανώσεων εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της εκάστοτε κυβέρνησης και ταυτόχρονα τα αλυτρωτικά σχέδια των επαναστατημένων περιοχών. Στην ουσία η αδρανής στάση πολλές φορές των επίσημων εκπροσώπων του κράτους οδήγησε στο να αναλάβουν πρωτοβουλίες Έλληνες πατριώτες και να συντονίσουν ενέργειες και δράσεις διάφορες εθνικές πατριωτικές οργανώσεις. Οι μυστικές Εταιρείες είχαν φαινομενικά αλυτρωτικούς σκοπούς, υιοθετούσαν το μοντέλο της Φιλικής Εταιρείας (μύηση, όρκος, μέλη) και στην ουσία βασικό ζητούμενο τους ήταν η επέμβαση στα εσωτερικά ζητήματα του κράτους. Ειδικά την περίοδο του Όθωνα άνθισαν τέτοια σωματεία, που υποκινούνταν από φιλορωσικούς κύκλους και στόχο είχαν αποκλειστικά την καθεστωτική αλλαγή. Ο Τρικούπης χαρακτηριστικά έλεγε ότι οι διάφορες «εθνικές» οργανώσεις οδηγούσαν σε έξαψη την κοινή 1 Ι. Ν. Λούβαρις, «Μυστικαί Εταιρείαι», ΜΕΕ, τ. 17, σ Στ. Παπαγεωργίου, Από το γένος στο έθνος, η θεμελίωση του Ελληνικού κράτους , Αθήνα, 2005, σ Ι. Πετρόπουλος, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο ( ), τ. 2, Αθήνα, 1986, σ

9 γνώμη, ήταν επικίνδυνες για την πολιτική ζωή του τόπου, δημιουργούσαν σοβαρά προβλήματα στη διαμόρφωση και την άσκηση ρεαλιστικής πολιτικής από τα αρμόδια όργανα του κράτους και παρέσυραν τις κυβερνήσεις σε άκαιρες ενέργειες που έβλαπταν τα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Ο Τρικούπης πίστευε στην ιδέα του οργανωμένου εθνικού κράτους και επεδίωκε τη διάλυση των πατριωτικών συλλόγων. 4 Οι εταιρείες έστελναν αποστόλους κατά το πρότυπο της Φιλικής Εταιρείας, η οποία είχε διαρθρωθεί πάνω στον καμβά του ευρωπαϊκού συνωμοτικού εταιρισμού και οι απόστολοί της, περιόδευαν σε πόλεις και χωριά αλύτρωτων περιοχών καθώς και σε κέντρα ελληνισμού της διασποράς για να μεταδώσουν τη σπίθα της επανάστασης, και να μυήσουν μέλη στην Εταιρεία ορκίζοντας τους στο Ευαγγέλιο. 5 Την εποχή που εκπονήθηκε από τον Ιωάννη Κωλέττη το εθνικό πρόγραμμα των Ελλήνων, η Μεγάλη Ιδέα, ως εθνική ιδεολογία αρχικά, που εξελίχθηκε σε κρατική ιδεολογία, σηματοδοτείται η ύπαρξη του μοντέλου των μυστικών οργανώσεων. Πιο πριν δεν συναντούμε παρόμοιες κινήσεις. Η Μεγάλη Ιδέα έκανε λόγο για απελευθέρωση των υπόδουλων περιοχών, των αλύτρωτων αδελφών και ένταξη αυτών σε ένα ενωμένο ελληνικό κράτος. Ο Κωλέττης εισήγαγε την ιδέα της ενότητας των αυτοχθόνων με τους ετερόχθονες, ώστε να διευρυνθεί η ελληνική επικράτεια. 6 Τα όρια της Μεγάλης Ιδέας βέβαια ήταν πάντοτε δυσδιάκριτα και οι πολιτικοί μιλούσαν με αοριστία, δεν δεσμεύονταν με συγκεκριμένα προγράμματα και μετέθεταν τη λύση όλων στο ασαφές μέλλον. 7 Όλη αυτή την περίοδο διεξάγονταν διάφορες ζυμώσεις μέσα από τις οποίες αυτό το ασαφές πρόγραμμα προσπαθούσε να υλοποιηθεί. Όλες οι εταιρείες και οι οργανώσεις που δημιουργήθηκαν αυτό το διάστημα, προωθούσαν το συγκεκριμένο πρόγραμμα, είτε με διπλωματικά μέσα, είτε με τη διενέργεια εξεγέρσεων και επαναστάσεων. Στην ουσία, οι εταιρείες αυτές προπαγάνδιζαν για πολεμική προετοιμασία, δηλαδή συγκέντρωναν χρήματα και εθελοντές έτσι ώστε μια μετέπειτα εξέγερση να μπορεί να στεφθεί με επιτυχία. Στόχος των οργανώσεων αυτών ήταν η εκπλήρωση του οράματος της Μεγάλης Ιδέας με κάθε μέσο, ένα όραμα που εξέφραζε τους ανεκπλήρωτους πόθους των Ελλήνων, τη δίψα τους για ελευθερία και ανεξαρτησία. Πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Κρήτης, ο πόθος των Κρητών ήταν να αποτελέσουν μέρους του ελληνικού κράτους και να επιτευχθεί η ένωση του νησιού με την υπόλοιπη Ελλάδα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου διεξήχθησαν επαναστατικές ενέργειες, κινήσεις και δραστηριότητες από τις μυστικές 4 Ι. Κολιόπουλος, Ιστορία της Ελλάδος από το 1800, τ. 2, Θεσσαλονίκη, 2002, σ Ο Τρικούπης ήταν αφοσιωμένος στο μοντέλο του οργανωμένου εθνικού κράτους και πίστευε ότι η κυβέρνηση ήταν η μόνη αρμόδια από το σύνταγμα να εκπροσωπεί και να προάγει τα καλώς νοούμενα συμφέροντα του έθνους και ότι η υποκατάστασή της στον ρόλο αυτό από τις διάφορες πατριωτικές εταιρείες που δε λογοδοτούσαν στους νόμιμους εκπροσώπους του έθνους, ήταν πράξη αντισυνταγματική και βλαπτική κατά των εθνικών συμφερόντων. 5 Π. Κρητικός, «Φιλική Εταιρεία και Τεκτονισμός, συμβολή των εις τον απελευθερωτικόν αγώνα του Έθνους», Παρνασσός, τ. Ζ ', Αθήνα, 1965, σσ Ε. Σκοπετέα, Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα ( ), Αθήνα, 1988, σσ και Κ. Δημαράς, Ελληνικός Ρωμαντισμός, Αθήνα, 1982, σ Οι τρεις μορφές που καθόριζαν την Μεγάλη Ιδέα, όπως διακρίνονται στην αγόρευση του Ι. Κωλέττη στη Βουλή τον Ιούνιο του 1844 είναι: α) ο πόθος για πραγματοποίηση του ενιαίου της ελληνικής φυλής, β) η ιστορική διαπίστωση του ενιαίου αυτού και γ) η μεταλαμπάδευση των φώτων. 7 Στο ίδιο, σ

10 οργανώσεις που ιδρύονταν κατά καιρούς στο εσωτερικό του νησιού αλλά και στον υπόλοιπο κορμό του ελληνικού κράτους. Όλο αυτό το διάστημα, οι εταιρείες που είχαν δημιουργηθεί ασκούσαν εξωτερική πολιτική και είναι χαρακτηριστικό ότι πριν το 1870 ήταν απλά ανεκτές, ενώ μετά το 1870 δρούσαν με την υποστήριξη και τις «ευλογίες» της εκάστοτε κυβέρνησης. Είναι χαρακτηριστικό, ότι μετά την ψήφιση του συντάγματος του 1864 που ψηφίστηκε η αρχή του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, οι εταιρείες αυξήθηκαν και το φαινόμενο είναι γνωστό ως «συλλογομανία». 8 Ο κατεξοχήν στόχος της δράσης όλων των οργανώσεων ήταν η εθνική ολοκλήρωση του κράτους. Όλες αυτές οι εστίες δρούσαν με γνώμονα το εθνικό πρόγραμμα της χώρας, τη Μεγάλη Ιδέα. Με τις ενέργειες τους, ασκούσαν πίεση προς την πολιτική εξουσία και συνέβαλλαν ενεργά στη διαμόρφωση της εθνικής πολιτικής της χώρας, μια πολιτική που είχαν υιοθετήσει και οι απελευθερωμένοι αλλά και οι αλύτρωτοι. Την πολιτική της χώρας είχαν αναλάβει αρμόδια όργανα, αλλά ενεργό ρόλο έπαιζε η κοινή γνώμη, η οποία ασκούσε πιέσεις μέσω των τυπικά μυστικών εταιρειών και οργανώσεων που η ίδια δημιουργούσε. Την περίοδο οι Εταιρείες προκάλεσαν σωρεία αρνητικών σχολίων, κατηγορήθηκαν για έξαψη και χειραγώγηση της κοινής γνώμης και ότι δεν υπηρετούσαν τα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Έπρατταν εν κρυπτώ με τη συναίνεση της κυβερνήσεως, όσα η κάθε κυβέρνηση έκρινε πώς δεν έπρεπε να πράξει και κώφευε για να μην αναλάβει δράση. Αυτή ήταν η πολιτική των κυβερνήσεων και αντίστοιχα και η πολιτική των Εταιρειών, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Με αυτόν τον τρόπο η ηγεσία της χώρας έκρινε πως εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντα του έθνους, αλλά μια τέτοια αλλοπρόσαλλη πολιτική σίγουρα είχε δυσμενές αντίκτυπο εν τέλει στη διαμόρφωση της κοινωνίας πολιτών στη χώρα και στην εκ μέρους των πολιτών κατανόηση του συστήματος ασφαλείας και διακρατικών σχέσεων στο οποίο είχε ενταχθεί η Ελλάδα από την ανεξαρτησία της. Εκτός των άλλων η αλλοπρόσαλλη αυτή πολιτική υπονόμευε την αξιοπιστία της τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό. 9 Επίσης, δημιουργήθηκε οξύς ανταγωνισμός ανάμεσα σε κάποιες, πράγμα που δημιουργούσε εσωτερικά προβλήματα και όχι μόνο. Ο κάθε λαός έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να διαμορφώσει τη δική του Μεγάλη Ιδέα, τη δική του εθνική πολιτική. Η Μεγάλη Ιδέα είναι η κοσμοθεωρητική προοπτική που δημιουργεί ένας λαός για τον ίδιο του τον εαυτό. Η ύπαρξη αυτής της κοσμοθεωρητικής προοπτικής είναι τόσο αναγκαία, όσο και η ύπαρξη του ίδιου του λαού. Μια πολιτική που αναμφίβολα συμβάλλει στη δημιουργία πολιτισμού και στη μετάδοση του σε όλο τον κόσμο. Ο κάθε λαός είχε διαμορφώσει το δικό του εθνικό πρόγραμμα και προσπαθούσε να το υλοποιήσει. Έτσι και οι Κρήτες προωθούσαν τη δικιά τους Μεγάλη Ιδέα. Τα ιστορικά δίκαια αποτελέσαν το κατεξοχήν ιδεολογικό υπόβαθρο στο οποίο στηρίχθηκαν οι αλυτρωτικοί αγώνες των Κρητών αλλά και 8 Στο ίδιο, σ Κολιόπουλος, τ. 2, ό.π., σ

11 των υπόλοιπων Ελλήνων. 10 Οι πολίτες του ελεύθερου κράτους ήταν αυτοί που ένιωθαν ακόμα την ευθύνη για το ότι πολλοί ήταν οι αλύτρωτοι αδερφοί τους, που ζούσαν σε οθωμανοκρατούμενες ελληνικές περιοχές. Οι αλύτρωτοι ποθούσαν την ελευθερία και οι ελεύθεροι διαμόρφωσαν ανάλογη εθνική πολιτική: τη Μεγάλη Ιδέα. Η Μεγάλη Ιδέα στο βαθμό που γινόταν κίνητρο εξωτερικής πολιτικής σήμαινε προστριβές με την Οθωμανική αυτοκρατορία, άρα και πιθανές δυσχέρειες για τους Έλληνες που ζούσαν εκεί και για τις οικονομικές δραστηριότητες των Ελλήνων μέσα στο χώρο που παραδοσιακά τους ανήκε. Όπως σημειώνει η Έλλη Σκοπετέα, «την εθνική συνθηματολογία του 19ου αιώνα η Μεγάλη Ιδέα είναι ίσως ο μόνος όρος του οποίου σήμερα κατέχουμε όλες τις ενδείξεις, τη ληξιαρχική πράξη γέννησης». 11 Κύριο μέλημα του ελληνικού κράτους, ήταν κυρίως η διεύρυνση των βόρειων συνόρων και το κίνημα του αλυτρωτισμού προωθούσε εξεγέρσεις στις αλύτρωτες χώρες εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας με αφορμή περιοδικές κρίσεις και συνέβαλλε στη διαμόρφωση πολυπληθούς ομάδας ανταρτών - ληστών οι οποίοι επί μισθού συμμετείχαν σε εθελοντικά σώματα. Οι εξεγέρσεις στόχο είχαν την απελευθέρωση των περιοχών της Θεσσαλίας, της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Κρήτης. Ο αλυτρωτικός τύπος πρόβαλε τις εξεγέρσεις ως συνέχεια του αγώνα της ανεξαρτησίας και παρέσυρε την κοινή γνώμη. Πάντως η αδυναμία των επαναστατημένων Ελλήνων να απελευθερώσουν το σύνολο των ελληνικών εδαφών προσδιόρισε την εξωτερική πολιτική του κράτους. Μια πολιτική επεκτατική και διαλλακτική, την οποία υιοθέτησαν κυβερνήσεις από το 1833 και μετά, άλλες πιο θερμά, άλλες πιο αποστασιοποιημένα και άλλες καθόλου. 12 Η Μεγάλη Ιδέα αποτελούσε ένα ασαφές πρόγραμμα, ένα νεφελώδες φαινόμενο, το οποίο μεταλλασσόταν ανάλογα με τις καταστάσεις και τις χρονικές συγκυρίες. Στόχος του προγράμματος της Μεγάλης Ιδέας, ήταν η ενσωμάτωση σε ένα κράτος όλου του συνόλου του ελληνισμού. Όνειρο του ελληνισμού ήταν η αποκατάσταση των αλύτρωτων πατρίδων. 13 Παρόλα αυτά λόγω της ασάφειας του πλαισίου της Μεγάλης Ιδέας αλλά και λόγω γενικότερων δυσχερειών, ήταν δύσκολη η πραγμάτωσή του. Για παράδειγμα, ο Μαυροκορδάτος θεωρούσε την πραγμάτωση της Μεγάλης Ιδέας, όνειρο απραγματοποίητο. Μάλιστα, θεωρούσε ότι η Ελλάδα έπρεπε να περιορίσει τις απαιτήσεις της σε σχέση με τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Κρήτη. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο ίδιος δεν μακροημέρευσε στην πολιτική ζωή της χώρας. 14 Η εθνική ιδεολογία των Ελλήνων βρήκε στήριγμα σε αυτή τη σαγηνευτική πολιτική που γοήτευε τις μάζες με υποσχέσεις μεγαλείου και υλικών ανταμοιβών. Ο λαός ήταν πάντοτε έτοιμος να εξυπηρετεί τη Μεγάλη Ιδέα γιατί έτσι είχε εκπαιδευτεί από το 1820 και έπειτα, να βάζει την απελευθέρωση των 10 I. Ilchev, Έχει δίκιο η πατρίδα μου; Θεσσαλονίκη, 2011, σ. 434 και Παπαγεωργίου, ό.π., σ Σκοπετέα, ό.π., σ Παπαγεωργίου, ό.π., σ Ilchev, ό.π., σ Γ. Φιλάρετος, Ξενοκρατία και Βασιλεία εν Ελλάδι , Αθήνα, 1977, σ

12 υπόδουλων περιοχών πάνω από όλα, ακόμα και από αυτά που περιλάμβανε η κοινή λογική. 15 Η κρίση του Ανατολικού ζητήματος, δηλαδή η διανομή οθωμανικών εδαφών, ήταν μια καλή ευκαιρία για την υλοποίηση αυτού του προγράμματος εφόσον υπήρχε αναταραχή και αυτό θα μπορούσε να ευνοήσει τις βλέψεις της Ελλάδας. Οποιαδήποτε σκάνδαλα βέβαια, χρεωκοπίες και αναταράξεις έβαζαν εμπόδια στο όνειρο της Μεγάλης Ιδέας και αναγκαστικά τροποποιούνταν το εθνικό πρόγραμμα της Ελλάδας. 16 Από τα πρώτα χρόνια της οθωμανοκρατίας υπήρχαν προφητείες και χρησμοί που προέβλεπαν ένα μεγαλειώδες ελληνικό μέλλον. 17 Οι Έλληνες ζούσαν μεθυσμένοι από μεγαλοϊδεατισμό και στόχευαν σε υψηλούς στόχους, όπως τον εξελληνισμό, τον εκπολιτισμό, μέχρι και την κατάκτηση της βόρειας Βαλκανικής και της Εγγύς Ανατολής. Οι αλύτρωτοι μάλιστα υποκινούσαν τις περισσότερες ενέργειες ζώντας με τη νοσταλγία των χαμένων πατρίδων τους, απέβλεπαν στην ανακατάληψη τους και γινόταν οι πιο τολμηροί κήρυκες των απελευθερωτικών κινημάτων και της Μεγάλης Ιδέας. 18 Οι πατριωτικές οργανώσεις και οι εθνικές εταιρείες που έδρασαν όλη αυτή την περίοδο, εξέφραζαν τη λαϊκή βούληση και ήταν ένα είδος παραρτήματος της κυβέρνησης, ήταν φορείς του δημόσιου λόγου. Οι σύλλογοι αυτοί ενθάρρυναν το άτομο στην παρέμβασή του στο κοινωνικό γίγνεσθαι μέσα από συλλογικές συμπεριφορές που προϋποθέτουν συνειδητή ενεργοποίηση και κοινωνική συνοχή. Το άτομο εξιδανικευόταν και εργαζόταν εθελοντικά για κοινό πνεύμα προόδου σε αντίξοες συνθήκες. Οι κυβερνήσεις διατηρούσαν μια πιο ουδέτερη στάση και οι εστίες αυτές γινόταν οι εκφραστές πιο ριζοσπαστικών κινήσεων. Οι εταιρείες αυτές ήταν οι «υπεύθυνοι διερμηνείς» του εθνικού συμφέροντος, ήταν το κοινό μυστικό όλων. Επικεφαλείς των οργανώσεων αυτών ήταν επιφανείς άνδρες, αξιωματικοί, καθηγητές πανεπιστημίου και δημοσιογράφοι, όπως ο δημοσιογράφος Γεώργιος Φιλάρετος, ο ιστοριογράφος Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο νομομαθής Παύλος Καλλιγάς, ο δικηγόρος και κατόπιν Υπουργός Εξωτερικών Στέφανος Δραγούμης και ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Μάρκος Ρενιέρης. Αυτό συνέβαινε γιατί οι άνθρωποι αυτοί είχαν κύρος και μπορούσαν να επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Έτσι, αναλάμβαναν την ευθύνη να προαγάγουν τα συμφέροντα του έθνους, στην προκειμένη περίπτωση την απελευθέρωση των αλύτρωτων ελληνικών τόπων με την ανοχή της εκλεγμένης και νόμιμης κυβερνήσεως της χώρας. Οι εταιρείες δρούσαν στην ουσία με την ανοχή της νόμιμης κυβέρνησης. 19 Εξήπταν την κοινή γνώμη της χώρας και υποχρέωναν την υπεύθυνη κυβέρνηση να ρυμουλκηθεί προς την κατεύθυνση που επιθυμούσαν οι αυτοαναγορευθέντες προστάτες του εθνικού συμφέροντος. Η συνεχής αναβλητικότητα των ελληνικών κυβερνήσεων σε φλέγοντα ζητήματα, όπως ήταν το Κρητικό Ζήτημα, έκανε τους Κρητικούς να απέχουν από πολεμικές ενέργειες, σπαταλώντας χρόνο και δίνοντας την ευκαιρία στους Οθωμανούς να ανοίγουν νέα 15 Λένα Διβάνη, Η εδαφική ολοκλήρωση της Ελλάδας, ( ), Αθήνα, 2000, σ Ilchev, ό.π., σ Driault et L' Heritier, Histoire Diplomatique de la Grece de 1821 a nos jours, τ. 2, Παρίσι, 1926, σσ Παπαγεωργίου, ό.π., σ Κολιόπουλος, τ. 2, ό.π., σ

13 μέτωπα στο νησί. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η οργάνωση Εταιρειών ήταν κάτι το αναπόφευκτο. Πρώτο Κεφάλαιο: 13

14 Από την Επανάσταση του 1821 μέχρι την ίδρυση του ελληνικού κράτους Η Κρήτη όντας πόλος έλξης λόγω της γεωγραφικής και ιδιάζουσας γεωπολιτικής-γεωστρατηγικής της θέσης, εφόσον βρίσκεται ανάμεσα σε τρείς ηπείρους και αποτελεί σημείο διασταύρωσης των οδών επικοινωνίας μεταξύ της δυτικής και ανατολικής μεσογείου, υπήρξε το μήλον της έριδος μεταξύ διάφορων επίδοξων κατακτητών από την αρχαιότητα μέχρι την απόκτηση της αυτονομίας της το 1898 και συνάμα μέχρι την οριστική λύση της ένωσης με την ελληνικό κράτος που δόθηκε το Ο Άγγλος ναύαρχος Μάλκομ, όταν επισκέφτηκε την Κρήτη, την αποκάλεσε ως «το ωραιότερον βασίλειον του κόσμου σύμπαντος». 21 «Η Κρήτη είναι σταθμός πρώτης τάξεως και στρατηγική θέσις απαράμιλλος εν ταις ανατολικαίς θάλασσαις, διότι αποτελεί το στόμιον του Αιγαίου πελάγους, ενατενίζουσα προς τα Στενά του Ελλησπόντου και του Βοσπόρου». 22 Το νησί αναλώθηκε σε πολέμους, επαναστάσεις και ξενικές κατοχές όπως των Ρωμαίων, των Αράβων, των Βενετών, των Αιγυπτίων και των Οθωμανών, αποκτώντας έτσι πλούσια, ιστορική, πολιτισμική παράδοση και έναν πολύ ιδιαίτερο πολιτισμό. Η οθωμανοκρατία ανάμεσα στις υπόλοιπες ξενικές κατοχές, ήταν η περίοδος που διήρκεσε περισσότερο στο νησί. Σηματοδοτείται από το τέλος του Βενετοτουρκικού πολέμου το 1669, όταν η Βενετία έχασε οριστικά την πολυτιμότερη κτήση της στη Μεσόγειο. Έχει επικρατήσει η άποψη ότι η κατάκτηση της Κρήτης από τους Οθωμανούς διέκοψε απότομα την άνθηση της κρητικής Αναγέννησης αλλά ο Λίνος Πολίτης υποστηρίζει την εντελώς διαφορετική άποψη επί του θέματος, η οποία κρίνεται πιο σωστή. 23 Οι Οθωμανοί «άπλωσαν πένθιμο πέπλο επί της ωραίας νύμφης της Μεσογείου» όπως αναφέρει ο Επ. Κυριακίδης και κατέστησαν την Κρήτη από τις πιο κακοδιοικούμενες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όσον αφορά τους τομείς της διοίκησης, της οικονομίας, της υγείας και σε πιο ευρύ πλαίσιο της κοινωνικής οργάνωσης. 24 Όπως χαρακτηριστικά δανείζεται από την επιγραφή που βρίσκεται στο φρούριο του Φιρκά ένας από τους μεγαλύτερους μελετητές της Ιστορίας της Κρήτης, ο Θεοχ. Δετοράκης, «267 έτη, 7 μήνες, 7 ημέρες έτη αγωνίας έζησαν οι Κρήτες ώσπου να λυτρωθούν». 25 Η εθνική Επανάσταση του 1821 αποτέλεσε μεγάλη ευκαιρία για τους κατοίκους της Κρήτης να 20 Στρ. Παπαμανουσάκης, Η ξενοκρατία στην Κρήτη, Αθήνα, 1979, σ Φιλάρετος, ό.π., σ. 133 και Σπ. Μαρκεζίνης, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, Αθήνα, 1966, τ. 1, σ Φιλάρετος, ό.π., σσ Λ. Πολίτης, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα, 2007, σσ Κατά τον Πολίτη, το γεγονός της κατάκτησης της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669 αποτέλεσε μια εθνική συμφορά αλλά δεν έκοψε απότομα το θαυμαστό λογοτεχνικό άνθισμα. Για τον Πολίτη, το ότι η Ελλάδα βουβαίνεται για 150 χρόνια δεν είναι γιατί έπεσε η Κρήτη αλλά είναι σύμπτωμα γενικότερα ευρωπαϊκό που εμφανίζεται ως κάτι λογικό, ως ιστορική αναγκαιότητα, κλείνοντας έναν κύκλο. Η κρητική λογοτεχνία είχε διαγράψει την τροχιά της, ο Ερωτόκριτος σημείο κορύφωσης, αποτελούσε συνάμα και μια κατάληξη. Το ίδιο άλλωστε συνέβη και στις άλλες ευρωπαϊκές λογοτεχνίες, με τις οποίες η νεοελληνική βάδισε σχεδόν παράλληλα. 24 Επ. Κυριακίδης, Ιστορία του σύγχρονου Ελληνισμού από της ιδρύσεως του βασιλείου της Ελλάδας μέχρι των ημερών μας , Αθήνα, 1972, τ. 2, σ Θ. Δετοράκης, Ιστορία της Κρήτης, Αθήνα, 1986, σ

15 αποτινάξουν από το νησί τους την οθωμανική κυριαρχία και στην ουσία άνοιξε επίσημα το φάκελο του Κρητικού ζητήματος. 26 Παρόλο που οι συνθήκες που επικρατούσαν δεν ήταν καθόλου ευνοϊκές για συμμετοχή σε ένα τέτοιο τόλμημα και απεναντίας χαρακτηρίζονταν αντίξοες, η επανάσταση πήρε ώθηση από τις εξεγέρσεις που είχαν ήδη εκδηλωθεί στην Πελοπόννησο και σε άλλες περιοχές, εξαπλώθηκε γρήγορα στο νησί και πήρε τη μορφή ενός οργανωμένου επαναστατικού κινήματος. Η μεγάλη απόσταση, από το κέντρο της Ελλάδας και η παρεμβαλλόμενη θάλασσα αποτέλεσαν σημαντική τροχοπέδη που δυσχέραιναν την επικοινωνία με τα άλλα ελληνικά κέντρα, την ενίσχυση από ισχυρή ναυτική δύναμη, την αποστολή εφοδίων και όπλων, και το συντονισμό των πολεμικών ενεργειών γενικότερα Κ. Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα του περί αυτονομίας της Ελλάδος πολέμου των Κρητών, Αθήνα, 1859, σ Δετοράκης, ό.π., σ Η απουσία τοπικής αυτοδιοίκησης και δεδομένου ότι στην Κρήτη οι Οθωμανοί είχαν ιδρύσει τρείς κεντρικές διοικήσεις σε Ηράκλειο, Χανιά και Ρέθυμνο ήταν κάτι που τους επέτρεπε να αντιδρούν αμέσως σε οποιαδήποτε κίνηση των Κρητών και να την καταστέλλουν εύκολα. Οι Οθωμανοί με αυτό τον τρόπο, είχαν τον απόλυτο έλεγχο στο νησί και η καταπίεση που ασκούσαν σε σχέση με τις υπόλοιπες περιοχές που κατείχαν παρουσιαζόταν πιο έντονη στην Κρήτη. Για παράδειγμα, όλη την Πελοπόννησο, τη διοικούσε μία διοίκηση και ένας πασάς. 28 Άλλο σημαντικό πρόβλημα που προδίκαζε ότι οι προσπάθειες δεν θα έχουν ευοίωνα αποτελέσματα, ήταν η αναλογία του μουσουλμανικού πληθυσμού σε σχέση με το χριστιανικό, η οποία έβαζε σοβαρά εμπόδια σε οποιαδήποτε κίνηση επαναστατικής φύσεως. Παρόλα αυτά ο πόθος των Κρητών για ελευθερία ήδη από την αρχή, παρέμενε άσβεστος και η συμμετοχή της Κρήτης στην εξέγερση αποφασίστηκε άτυπα στις 7 Απριλίου του 1821 στη θέση, Γλυκά Νερά και επισημοποιήθηκε στο μοναστήρι της Παναγίας της Θυμιανής στα Σφακιά, στις 15 Απριλίου. Στις 21 Μαΐου, στο Λουτρό Σφακίων συστάθηκε ένα είδος επιτροπής, η Καγκελλαρία Σφακίων, η οποία ανέλαβε την οργάνωση της επανάστασης. 29 Η Καγκελλαρία είχε ως επίσημη σφραγίδα την εικόνα της Παναγίας, στην οποία αναγράφονταν «Παναγία Λουτρού». 30 Οι εχθροπραξίες άρχισαν λίγο αργότερα, στις αρχές Ιουνίου γι' αυτό και επίσημη μέρα έναρξης του αγώνα θεωρείται η 14η Ιουνίου του ιδίου έτους, ημέρα κατά την οποία σημειώθηκε η πρώτη νικηφόρα μάχη στο Λούλο Χανίων, η οποία στάθηκε ικανή να τρομοκρατήσει τους Οθωμανούς και να αναπτερώσει τις ελπίδες των Κρητών. 31 «Το φαινόμενον της επανάστασης της Κρήτης είναι μοναδικόν εις όλην την ιστορίαν του ελληνικού αγώνος. Ήτο μία έγερσις εγκαθείρκτου και αλυσοδέτου τιτάνος με μόνην δύναμιν την ελληνικήν του συνείδησιν, την ζωτικότητα του, την φιλοτιμίαν του και την οργήν του. Και αυτή η δύναμις ήτο αρκετή όχι μόνον διά ν' αρχίση η επανάστασις αφ' εαυτής, αλλά και να συνεχισθή ακατάβλητος, λάμπουσα εις την όλην ελληνικήν εποποιίαν 26 Ελ. Πρεβελάκης, «Το Κρητικόν Ζήτημα », Κρητικά Χρονικά 21, 1969, σσ Διβάνη, ό.π., σ Στις αντίξοες συνθήκες προστίθενται η μεγάλη παρουσία τουρκοκρητών στο νησί, καθώς και το ισχυρό σώμα του οθωμανικού στρατού. 28 Ι. Χαχαριδάκης, Η Τουρκοκρατία στην Κρήτη και οι αγώνες των Μελαμπιανών, Ρέθυμνο, 1977, σ Ν. Τωμαδάκης, «Η ημέρα κηρύξεως της Επαναστάσεως του 1821 εις την Κρήτην», Κρητική Εστία 12, 1960, σ. 171.

16 με το φως του αυθορμήτου της, σχεδόν αγρία εκ των ανεκδιηγήτων μαρτυριών εναντίον των οποίων υψώθη, καταδυομένη και αναδυομένη διαρκώς εντός κυμάτων αίματος, αντλούσα ολοένα δυνάμεις από τον σκληρότερο αγώνα της». 32 Σημαντική παράμετρος που ενίσχυσε τον αγώνα των Κρητών στάθηκε η δράση των φιλελλήνων, οι οποίοι πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους καθ' όλη τη διάρκεια της επανάστασης. Δραστηριοποιήθηκαν σε διάφορους τομείς, όπως η χορήγηση ιατρικής και φαρμακευτικής περίθαλψης, ο σχεδιασμός και η οργάνωση μαχών, η χορήγηση χρηματικών ποσών, η συμμετοχή σε ναυτικές επιχειρήσεις, η πάταξη της ληστείας και η αποκατάσταση της τάξης και της ασφάλειας στο νησί καθώς και η επιθεώρηση των επαναστατικών φρουρών. 33 Η ωμότητα και η εκδικητική συμπεριφορά των Οθωμανών στο νησί ξεπέρασε κάθε προηγούμενο ειδικά μετά την έκρηξη της επανάστασης. Φυλακίσεις, απαγχονισμοί, ατιμάσεις, βιαιότητες, σφαγές και εμπρησμοί ήταν η απάντηση των Οθωμανών στους Κρήτες επαναστάτες. Οι Οθωμανοί επιχείρησαν επανειλλημένως να διαλύσουν τις επαναστατικές εστίες των χριστιανών με στόχο να φτάσουν στα Σφακιά, που ήταν το κέντρο της επανάστασης. Διεξήχθησαν άγριες μάχες σε όλη την έκταση του νησιού και ειδικά στα χωριά της επαρχίας Αποκορώνου, όπου τα θύματα υπήρξαν αμέτρητα. 34 Η Επανάσταση άργησε να εκδηλωθεί στις ανατολικές επαρχίες λόγω της πεδινής φύσης του νησιού και της έλλειψης ορεινών, δυσπρόσιτων περιοχών που μπορούσαν να χρησιμεύσουν σαν κρησφύγετα για τους επαναστάτες. Σημαντική νίκη πέτυχαν οι Κρήτες στους Λάκκους Κυδωνίας στις 15 Ιουνίου του Η νίκη αυτή εδραίωσε την κυριαρχία των χριστιανών στην περιοχή των Χανίων. Ανάλογες κινήσεις διαδραματίστηκαν και στις περιοχές του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου. Όμως στις 29 Αυγούστου οι Οθωμανοί κατάφεραν να εισβάλλουν στα Σφακιά και τότε αναβίωσαν οι οδυνηρές μνήμες του 1770, όπου συντελέστηκε το πρώτο επαναστατικό σκίρτημα του κρητικού λαού με την επανάσταση που είναι γνωστή ως επανάσταση του Δασκαλογιάννη, η οποία κατέληξε σε αποτυχία. 35 Ο Ιωάννης Βλάχος από την Ανώπολη, γνωστός ως Δασκαλογιάννης λόγω της μόρφωσής του, ήταν πλούσιος πλοιοκτήτης από τα Σφακιά και είχε διατελέσει και πρόεδρος στην επαρχία των Σφακίων το 1765, ενώ η ενασχόλησή του με τα κοινά ξεκίνησε το Ο ίδιος οργάνωσε με απαράμιλλο θάρρος επαναστατική κίνηση στην Κρήτη συγκεντρώνοντας όπλα και πολεμοφόδια σε συνεργασία με τη Ρωσία, η οποία είχε προβεί σε δηλώσεις για στήριξη του κινήματος ενόψει των Ορλωφικών. Με τη στάση της η 32 Στο ίδιο, σ Απόσπασμα από Κρίση του Διονυσίου Κόκκινου στο Η Ελληνική Επανάστασις τ. 1-6, Αθήνα, 1974 και Χαχαριδάκης, ό.π., σσ Στ. Λουκάτος, «Η δράσις των Φιλελλήνων στην Κρήτη κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν», Πεπραγμένα του Δ' Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, τ. 3, Ηράκλειο, 1976, σσ Οι Φιλέλληνες καταγόταν ως επί το πλείστον από τη Δυτική Ευρώπη. Οι περισσότεροι ήταν αξιωματικοί ή επιστήμονες γιατροί που είχαν αγωνιστεί πιο πριν σε άλλα μέτωπα της Ελλάδας, π.χ. στην Πελοποννήσο. Όλοι υπηρέτησαν τον αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας της Κρήτης με ζήλο και προθυμία γι' αυτό και μετά προήχθησαν σε ανώτερους βαθμούς και αξιώματα. 34 Δετοράκης, ό.π., σ Βασ. Λαούρδας, «Η επανάσταση των Σφακιανών και ο Δασκαλογιάννης κατά τα έγγραφα του τουρκικού αρχείου Ηρακλείου», Κρητικά Χρονικά 1, 1947, Α', σσ και Δετοράκης, ό.π., σσ ΠΒΛ, τ. 3, σσ

17 Ρωσία προσπαθούσε να πείσει τον Δασκαλογιάννη για την αξιοπιστία των λεγομένων της και αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Δασκαλογιάννης να πιστέψει στη ρωσική δύναμη. Ενθουσιασμένος από την φαινομενική υποστήριξη της Ρωσίας, κήρυττε την προσεχή απελευθέρωση του γένους και καλούσε το λαό σε επανάσταση, εφόσον η Ρωσία κήρυττε ότι «το ξανθό γένος την Επτάλοφον πορθήσει και τον Ισμαήλ τροπώσει». 37 Η οθωμανική πλευρά εκμεταλλευόμενη τις φρούδες υποσχέσεις της Ρωσίας, απάντησε άμεσα σε αυτό το τόλμημα καταστρέφοντας, λεηλατώντας και πυρπολώντας κοπάδια και χωράφια. Η επανάσταση ήρθε σε κρίσιμη καμπή και αφού οι ελπίδες του Δασκαλογιάννη για ρωσική βοήθεια διαψεύστηκαν, υποχώρησε και δέχτηκε τους σκληρούς όρους που περιλάμβανε το ιεροδικαστικό έγγραφο της 18ης Μαρτίου του Ο Δασκαλογιάννης απογοητευμένος από την τροπή των πραγμάτων αλλά φιλόπατρις αποφάσισε να παραδοθεί και να θυσιαστεί για να ελαφρύνει το δυσμενές κλίμα. Το τέλος του υπήρξε φρικτό, αφού ο πασάς για να τον τιμωρήσει που ξεσήκωσε το πλήθος και προέβη σε τέτοιου είδους ανταρσία, διέταξε να τον γδάρουν ζωντανό, όπως και έγινε στις 17 Ιουνίου του 1771 στο Μεγάλο Κάστρο (στο σημερινό Ηράκλειο) και μάλιστα υποχρέωσαν τον αδερφό του να γίνει μάρτυρας αυτής της αποτρόπαιης πράξης, ο οποίος στη θέαση αυτής, τρελάθηκε. 39 Μετά την εισβολή των Οθωμανών στα Σφακιά, που ήταν το κέντρο της επανάστασης, η κατάσταση επιδεινώθηκε και το γεγονός αυτό μεγέθυνε την αλαζονική συμπεριφορά και την απροθυμία που διατηρούσαν οι Σφακιανοί στο να συνεργαστούν με τους υπόλοιπους Κρητικούς. Πολλές μάλιστα με τη συμπεριφορά που επεδείκνυαν έμοιαζαν να είναι περισσότερο με το μέρος των Οθωμανών παρά των χριστιανών. Η αλαζονεία των Σφακιανών ήταν απόρροια του γεγονότος ότι τα Σφακιά ήταν το κέντρο της επανάστασης και αποτελούσαν σημαντική οχυρή θέση, η οποία ενισχύονταν από το λιμάνι του Λουτρού που εκεί διεξαγόταν όλο το εμπόριο. Οι Σφακιανοί επειδή κατείχαν το κέντρο της επανάστασης που συνδύαζε και το ορεινό στοιχείο και το λιμάνι νόμιζαν ότι μπορούν να επιβάλλονται πολιτικώς και στρατιωτικώς σε ολόκληρη την Κρήτη. 40 Ακόμη το γεγονός ότι η Κρήτη είχε χωριστεί σε διοικήσεις και τα Σφακιά ήταν η μόνη περιοχή που είχε μείνει ανεξάρτητη και αυτοδιοικούμενη και αναγνωρίζοντας τυπικά το σουλτάνο με την πληρωμή ετήσιου δασμού, έκανε τους Σφακιανούς να νομίζουν ότι είναι ανώτεροι και αήττητοι. Ολόκληρο τον 19ο αιώνα στα Σφακιά υπήρχε αυτονομιστικό ρεύμα όμως η μικροψυχία τους και η συνεχής καλλιέργεια των προσωπικών τους αντιθέσεων αποτελούσε σημαντικό εμπόδιο για την επιτυχή 37 Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, Ιστορία των επαναστάσεων της Κρήτης, Αθήνα, 1893, σ. 282 και Στ. Ξανθουδίδης, Επίτομος Ιστορία της Κρήτης από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ' ημάς, Αθήνα, 1981, σσ Δετοράκης, ό.π., σσ Το έγγραφο περιλάμβανε 12 σκληρότατους όρους, μεταξύ των οποίων ήταν, η πληρωμή του κεφαλικού φόρου, η παράδοση των όπλων και των εφοδίων, η απαγόρευση επιδιόρθωσης και ανακαίνισης των εκκλησιών καθώς και η ανέγερση νέων, η σύλληψη των πληρωμάτων των χριστιανικών πλοίων και η αποστολή τους στο Χάνδακα και η παράδοση των αιχμάλωτων μουσουλμάνων. 39 Στο ίδιο, σ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Τα Σφακιά αποτελούσαν το πιο σημαντικό πειρατικό ορμητήριο της ανατολικής Μεσογείου, την αιώνια οχυρά ακρόπολη της Μεσογείου. 17

18 έκβαση του αγώνα. 41 Παρά το γεγονός της εισβολής στα Σφακιά, η επαναστατική φλόγα συνέχισε να είναι αναμμένη και οι επαναστάτες κατάφεραν να επιτύχουν νίκες έναντι των Οθωμανών στα χωριά των επαρχιών του Αποκόρωνα και της Κυδωνίας. Σημαντική παράμετρος ήταν η έλλειψη μιας συντονισμένης κίνησης και η απουσία μιας ενιαίας ηγετικής μορφής που θα αναλάμβανε την οργάνωσή της. Οι Κρήτες κάτω από αυτές τις συνθήκες απευθύνθηκαν στο Δημήτριο Υψηλάντη και του ζήτησαν το διορισμό κάποιου που θα αναλάμβανε τον τίτλο του Γενικού Αρχηγού της Κρήτης. Ο Δημ. Υψηλάντης υπέδειξε για τον ρόλο αυτό τον Αλέξανδρο Καντακουζηνό, ο οποίος αρνήθηκε κατηγορηματικά τον τίτλο. 42 Κατόπιν απευθύνθηκε στον Μιχαήλ Κομνηνό Αφεντούλη γνωστό ως Αφεντούλιεφ, ο οποίος αποδέχτηκε αμέσως την πρόταση του. Ο Μιχαήλ Αφεντούλιεφ ανέλαβε το αξίωμα του Γενικού Αρχηγού της Κρήτης για ακριβώς ένα χρόνο, από το Νοέμβριο του 1821 μέχρι τον επόμενο Νοέμβριο του Η εκλογή του Αφεντούλιεφ όμως στο συγκεκριμένο αξίωμα περιέπλεξε περισσότερο την ήδη μπερδεμένη κατάσταση και δημιούργησε περαιτέρω προβλήματα επειδή δεν γνώριζε την ιδιαίτερη μορφή του αγώνα και ήταν αναρμόδιος για τη λεπτή αποστολή που του ανατέθηκε. 44 Ο Μιχαήλ Αφεντούλιεφ καταγόταν από τη Νίζνα της Ρωσίας, από εύπορη οικογένεια και ήταν γεννημένος εξ Ανατολίτου Γραικού, όπως καταγράφει ο Κριτοβουλίδης, στα Απομνημονεύματά του. 45 Αυτό τον καθιστούσε ήδη από την αρχή στα μάτια των Κρητών ως μη Κρη και κατ' επέκταση ως μη Έλληνα. 46 Ο ίδιος επικαλούνταν ότι ήταν απόγονος της οικογένειας των Κομνηνών για να γίνει αρεστός στους Κρητικούς. Ήταν πολύ σημαντικό ότι μετά το διορισμό του, οι διαταγές που έδινε έβρισκαν άριστη αποδοχή στα πνεύματα των Κρητών και αυτό ήταν αρκετά ευοίωνο για την εξέλιξη της καριέρας του. 47 Με το πέρασμα του χρόνου όμως αποδείχτηκε αλαζόνας, υπερβολικά φιλόδοξος, ματαιόδοξος και ανασφαλής, δεν είχε στρατιωτική πείρα, ήταν φιλοτάραχος, έκανε αισχροκερδή κινήματα για να αποσπάσει την Κρήτη από το υπόλοιπο έθνος, έσπειρε διχόνοιες, οργάνωνε δολοπλοκίες και δημιουργούσε επαναστατικά κινήματα κατά μελών της διοίκησης. Εξαιτίας όλων αυτών των χαρακτηριστικών που διέθετε, δεν ενέπνεε κανέναν απολύτως σεβασμό στους 41 Στο ίδιο, σ. 769 και Ξανθουδίδης, ό.π., σ Οι Σφακιανοί αποκαλούσαν όλους τους άλλους κατοίκους του νησιού Κατωμερίτες και οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονταν ως Ανωμερίτες επειδή βρισκόταν στα ψηλά Λευκά Όρη. 42 Δετοράκης, ό.π., σ. 329 και Κυριακίδης, τ. 1, ό.π., σ Β. Σφυρόερας, «Τοπική Επικράτηση της Επαναστάσεως. Ο αγώνας στην Κρήτη», ΙΕΕ, ΙΒ', σσ και ΠΒΛ, τ. 2, σ Χαχαριδάκης, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Ο Κριτοβουλίδης γράφει ότι «ο Αφεντούλης είχεν υπηρετήσει επί πολλά έτη, όπως λέγεται, ως οικονομικός επιστάτης εις την οικίαν του εν Ισπανία Ρωσσικού Πρέσβεως Τατίχεφ. Μετατεθέντος δε του Πρέσβεως τούτου εις Βιέννην, τον ηκολούθησεν εκεί, ότε δ' έγεινεν εις τον τόπον τούτον η σύνοδος διαφόρων ηγεμόνων της Ευρώπης, ο Αφεντούλης εστάθη κομιστής γραμμάτων εκείθεν του Αυτοκράτορος της Ρωσσίας εις Πετρούπολιν και αυτή ήτο η δημοσία υπηρεσία του. Εκραγείσης δε τω 1821 της Ελληνικής επαναστάσεως, συνηκολούθησε τον Αλέξανδρον Καντακουζηνόν εις Ελλάδα. Παρευρεθείς λοιπόν και ο Αφεντούλης μετ' εκείνου εις την παράδοσιν του φρουρίου της Μονεμβασίας, εγνώριζε τα προς τον Καντακουζηνόν προσκλητήρια των Κρητών εις την διοίκησιν τότε των πραγμάτων της πατρίδας των, εξ ών ωφεληθείς, αφού ηρνήθη εκείνος εις την πρόσκλησιν, κατώρθωσεν και ήλθεν εις Λουτρόν Σφακίων, τον οποίον και υπεδέχθησαν οι Κρήτες. Επαρουσιάσθη δε εις την Κρήτην τότε αυτοχειροτόνητος αρχιστράτηγος και Διοικητής». 46 Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ

19 Κρητικούς και έτσι τον θεώρησαν ξένο και ακατάλληλο για αυτή τη θέση. 48 Μάλιστα μετά την απομάκρυνσή του ήταν ιδιαίτερα προκλητικός και χλεύαζε έντονα τους Κρήτες λέγοντας «ότι θέλουν έναν αρχηγόν κουφόν, τυφλόν, ανόητον». 49 Οι εσωτερικές έριδες και οι αντιζηλίες μεταξύ των χριστιανών πολλαπλασιάστηκαν και κυρίως μεταξύ των Σφακιανών, οι οποίοι αντιπαθούσαν τον Αφεντούλιεφ και διατηρούσαν παράδοση στο να εμπλέκονται σε προστριβές. Και από την πλευρά των Οθωμανών υπήρχε χλευασμός προς το πρόσωπό του, αφού οι ίδιοι διέδιδαν φήμες ότι πρόκειται για απατεώνα που στόχο είχε να εξαπατήσει τους Κρήτες. Μάλιστα, είχαν διατυπώσει ότι ένας από τους κατεξοχήν στόχους του ήταν να πάρει μέχρι και τα λάδια των Κρητών. 50 Ο Αφεντούλιεφ αντιλαμβανόμενος το κλίμα που είχε διαμορφωθεί για το πρόσωπό του, ήθελε να πάρει με το μέρος του τον κρητικό λαό. Γι' αυτό το λόγο διένειμε άκριτα τίτλους και διακρίσεις σε οπλαρχηγούς. Η τακτική αυτή βέβαια είχε το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή αντί να κατευνάσει τα πνεύματα, διόγκωσε τις αντιθέσεις μεταξύ των Κρητικών. 51 Ακόμη, απέτυχε παταγωδώς σε διάφορες πολεμικές επιχειρήσεις που ανέλαβε και αυτό επιβάρυνε περισσότερο το κλίμα που είχε διαμορφωθεί εναντίον του. Κατά τον Κριτοβουλίδη, ο Αφεντούλιεφ δημιούργησε δυσμενές κλίμα για το πρόσωπό του και όταν αντιτάχθηκε στο σύνταγμα της Επιδαύρου, χαρακτηρίζοντάς το ως ανοίκειο. 52 Ακόμη, καλλιεργούσε υπογείως την άποψη ότι η Κρήτη δεν πρέπει να έχει επίσημο δεσμό με τους άλλους Έλληνες και ότι σύμφωνα με τους αγώνες που διεξήγαγε και δεδομένου της μεγάλης σημασίας που είχε η γεωγραφική της θέση, είναι πρέπον να ανεγείρει όπως έλεγε «ίδιον» κράτος. 53 Για το συγκεκριμένο γεγονός ο Κριτοβουλίδης στα Απομνημονεύματά του γράφει: «μόνος δε ο μη Κρης Αφεντούλης ηθέλησε ν' αντιπράξη εις τούτο, υποκινών απροβουλεύτως απλούς τινάς, ότι δήθεν είναι ανοίκειον να υποταχθώσιν οι Κρήτες δι' επισήμου δεσμού εις άλλους, και ότι η Κρήτη διά των αγώνων των τέκνων της και της μεγάλης της θέσεως της σημασίας είναι πρέπον να ανεγείρη ίδιον κράτος». 54 Αυτό δημιούργησε την άποψη ότι η Κρήτη δεν ήταν ενωμένη με τον υπόλοιπο κορμό του ελληνικού κράτους και δυσχέραινε ακόμη περισσότερο τον βαθύ πόθο των Κρητών, την ένωση με την Ελλάδα. Αυτό το γεγονός δεν επιβεβαιώνεται και μάλιστα δεν υπάρχουν στοιχεία ότι παρεβρέθησαν οι πληρεξούσιοι της Κρήτης στις εργασίες της Επιδαύρου. 55 Οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί για το πρόσωπο του Αφεντούλιεφ είναι πολλές και διαφορετικές, ωστόσο οι περισσότεροι συμφωνούν στο γεγονός ότι προέβη σε άστοχες ενέργειες, άφησε ανεκμετάλλευτες 48 Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ. 480 και Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Β. Σφυρόερας, «Σταθεροποίηση της Επαναστάσεως Σύγκρουση Κρητικών και Αφεντούλιεφ. Καθαίρεση και φυλάκισή του.», ΙΕΕ, ΙΒ', σσ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Σφυρόερας, Επικράτηση, σσ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Σφυρόερας, Σταθεροποίηση, σσ

20 ευκαιρίες και με την έντονη φιλαρχία του και τη συνολική συμπεριφορά που επέδειξε, δημιούργησε την εικόνα του μη-πατριώτη που δεν αγαπούσε τον τόπο του. 56 Παρόλα αυτά το έργο του δεν καταγράφει μόνο μελανά σημεία, σε γενικές γραμμές ευνόησε με τις οργανωτικές του ικανότητες την επανάσταση και βοήθησε σε σημαντικό βαθμό στην εδραίωση της. Επίσης, μερίμνησε από την αρχή για την πολιτική οργάνωση του αγώνα και την προετοιμασία σχεδίου πολιτικού Οργανισμού, θέματα που έχρηζαν πρώτης ανάγκης. Η πολιτική οργάνωση του νησιού είναι επιτακτική ανάγκη. Έτσι, συγκλήθηκε Γενική Συνέλευση των Κρητών στους Αρμένους Αποκορώνου, από τις 11 έως τις 21 Μαΐου του 1822 για την ψήφιση Προσωρινού Πολιτεύματος. Στη συνέλευση αυτή ανέλαβε την αρχηγία ο Πέτρος Ομηρίδης Σκυλίτσης καθ' υπόδειξη του Μιχαήλ Αφεντούλιεφ, πριν την απομάκρυνση του τελευταίου. 57 Η Γενική Συνέλευση των Κρητών ψήφισε σχέδιο συντάγματος με τον τίτλο, Προσωρινή Πολιτεία της νήσου Κρήτης και περιλάμβανε επτά άρθρα που ρύθμιζαν ζητήματα σχετικά με τα δικαιώματα των κατοίκων. Επίσης, στην ίδια συνέλευση ψηφίστηκε ένα Σχέδιο προσωρινής Διοικήσεως της νήσου Κρήτης που προέβλεπε τη διαίρεση του νησιού σε τέσσερις επαρχίες, με υποδιαιρέσεις σε τμήματα και κοινότητες. Τέλος, με ψήφισμα ανακηρύχτηκε ο Αφεντούλιεφ Γενικός Έπαρχος του νησιού. Βέβαια, δεν εφαρμόστηκαν ποτέ όλες οι παραπάνω διατάξεις κατά γράμμα γι' αυτό και η αναρχία συνέχισε να επικρατεί στην Κρήτη και έδινε αφορμές για δυσαρέσκεια και κατ' επέκταση για ξέσπασμα εχθροπραξιών. Ο σουλτάνος έχοντας αδυναμία να αντιμετωπίσει τα μέτωπα της επανάστασης ζήτησε βοήθεια από τον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, ο οποίος ανταποκρίθηκε πολύ γρήγορα και έστειλε άγημα του αιγυπτιακού στόλου στην Κρήτη. Την αρχηγία του στόλου ανέλαβε ο γαμπρός του, Χασάν πασάς, ο οποίος συντόνισε γρήγορα τις ενέργειες για να πλήξει τους Κρήτες και να αναχαιτίσει οποιαδήποτε σχεδιασμένη επαναστατική κίνηση. Όντως το καλοκαίρι του 1822, η επανάσταση στην Κρήτη αντιμετώπιζε πλέον σοβαρό κίνδυνο και οι αποτυχημένες ενέργειες των Κρητών ολοένα και αυξάνονταν. Ο Αφεντούλιεφ ως Γενικός Διοικητής ανέλαβε διάφορες πρωτοβουλίες για να προσεγγίσει κάποια μορφή ενίσχυσης, αλλά δεν βρήκε καμία ανταπόκριση. 58 Παρά τη δύσκολη κατάσταση οι Κρητικοί δεν έχασαν τη δύναμη τους και με απαράμιλλο σθένος προχώρησαν σε κινήσεις που φόβισαν τον Χασάν πασά της Αιγύπτου. Ενώ κατάφεραν σημαντικές νίκες εναντίον του αιγυπτιακού στόλου, η εσωτερική αναρχία που επικρατούσε ήταν κάτι που δυσχέραινε το έργο των επαναστατών σημαντικά. Υπήρξαν κύκλοι που κατηγόρησαν τον Αφεντούλιεφ για αδυναμία και αδράνεια, με αποτέλεσμα να προβούν στη σύλληψη και κατόπιν στη φυλάκιση του τον Νοέμβριο του Ο Νεόφυτος Οικονόμος από τη θέση του γενικού γραμματέα δρομολόγησε τις ενέργειες για τη σύλληψή του. Για τον Γρηγόριο 56 Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Δετοράκης, ό.π., σ. 331 και Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ. 396 και Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Δετοράκης, ό.π., σσ

21 Παπαδοπετράκη, η καθαίρεση του Αφεντούλη επήλθε εξαιτίας της αποκάλυψης προδοτικών επιστολών με τις οποίες διαπραγματευόταν με τον Χασάν πασά την υποταγή των Σφακιανών έναντι πασαλικιού που θα του χορηγούσε η αιγυπτιακή πλευρά. 59 Σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή, το νησί βρέθηκε χωρίς διοικητή και έτσι τέθηκε και πάλι το θέμα διορισμού κάποιου άλλου, πιο ικανού, στη θέση του. Μετά από έξι μήνες καθυστέρησης, διάστημα ολέθριο, το οποίο στάθηκε ικανό να περιπλέξει περισσότερο την κατάσταση, τη θέση ανέλαβε ο Εμμανουήλ Τομπάζης, κατόπιν πρότασης των Κρητικών. 60 απαλλάχτηκε από τον Χασάν πασά αφού σκοτώθηκε στην περιοχή, Καστέλλι της Πεδιάδας. Λίγο αργότερα η Κρήτη Ο Εμμ. Τομπάζης από την Ύδρα ανέλαβε τη θέση του Αρμοστή της Κρήτης στις 23 Απριλίου του 1823, φτάνοντας στον κόλπο της Κισσάμου με τη γολέτα «Τερψιχόρη». 61 Η επιλογή ενός μη ντόπιου σε αυτή τη θέση, επιβεβαιώνει την ένδειξη ότι οι Κρητικοί βίωναν εσωτερική κρίση και προτιμούσαν κάποιον ξένο για να αναλάβει τη θέση ώστε να αποφευχθούν αντιζηλίες. Επίσης, η επιλογή συγκεκριμένα ενός Υδραίου, δεν ήταν τυχαία. Η Ύδρα είχε μέγιστη σημασία και επιρροή στα κοινά πράγματα της Ελλάδας, προερχόμενη από τα πλούτη και τις επικρατέστερες ναυτικές δυνάμεις της. 62 Έτσι, η συμμετοχή της στον αγώνα των Κρητών αναπτέρωνε τις ελπίδες τους για απελευθέρωση. Και ο ίδιος ο Τομπάζης πίστευε ότι μόνο Υδραίος θα μπορούσε να καθησυχάσει τα πράγματα, να εξομαλύνει τις αντιθέσεις και να επαναφέρει τη διόρθωση. Πίστευε στη δύναμη της εθνικής διοικήσεως και στη σημασία και επιρροή της Ύδρας. Σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο, η παρουσία του Τομπάζη, οι στρατηγικές του ικανότητες, το κύρος που ενέπνεε και οι στρατιωτικές του επιτυχίες ήδη από τις πρώτες μέρες της αφίξεως του στο νησί, αναπτέρωσαν τις ελπίδες των επαναστατών για αναζωογόνηση και δυναμική συνέχιση του αγώνα. 63 Η άφιξη του στο νησί ερμηνεύτηκε ως ευοίωνη κίνηση από τους Κρήτες, γεγονός που επιβεβαιώθηκε αφού μετά τον ερχομό του, η επανάσταση ενισχύθηκε σημαντικά στο δυτικό μέρος του νησιού. 64 Οι Κρήτες πίστεψαν ότι ενώ μέχρι τότε δεν συνέδραμαν τον αγώνα τους οι ναυτικές νήσοι της Ελλάδας, η συμμετοχή της ηρωικής Ύδρας στον ένδοξο αγώνα τους διά του Τομπάζη θα έμελλε να κατορθώσει ότι ήταν δυνατό και επιθυμητό για τον τόπο τους. 65 Μετά τις κινήσεις του Εμμ. Τομπάζη στην Κρήτη, οι Οθωμανοί και οι Αιγύπτιοι ανασυντάχθηκαν, οργάνωσαν μεθοδικά το στόλο τους και τοποθέτησαν νέο αρχηγό, τον Χουσεΐν βέη, στη θέση του Χασάν πασά. Την ίδια στιγμή, στο χωριό Αρκούδαινα Αποκορώνου συγκλήθηκε συνέλευση και ψηφίστηκε ο Οργανισμός της ενιαυσίου τοπικής διοικήσεως της νήσου Κρήτης, ο οποίος βασιζόταν στις βασικές διατάξεις του συντάγματος της Επιδαύρου και συγκέντρωνε όλες τις εξουσίες στο πρόσωπο του Αρμοστή, ο 59 Σφυρόερας, Σταθεροποίηση, σσ Δετοράκης, ό.π., σ. 336 και ΠΒΛ, τ. 9, β, σσ Ξανθουδίδης, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ. 518 και Ι. Γιαννόπουλος, «Η Επανάσταση κατά το Ο αγώνας στην Κρήτη.», ΙΕΕ, ΙΒ', σσ Ζαμπελίου και Κριτοβουλίδου, ό.π., σ Κριτοβουλίδης, Απομνημονεύματα, σσ

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Φιλική Εταιρεία Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά µέλη Οδησσός 14 Σεπτεµβρίου 1814 Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Σφραγίδα οργάνου Σφραγίδα της Μυστικής Αρχής Σφραγίδες Ελευθερίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1Η ΕΛΙ Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕ ΕΞΕΤΑΕΙ Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ: ΙΤΟΡΙΑ ΥΝΟΛΟ ΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΕΡΙ (4) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ Σελίδα 1 1 Ο Κεφάλαιο Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1821-1828 Επαναστατικός Αγώνας 1864 Προσάρτηση Επτανήσων 1881 Προσάρτηση Άρτας και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ Δ ΣΑΞΗ ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΑΣΚΑΛΟΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΗΓΟΤΜΕΝΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΑΡΙΝΑΚΗ Ήταν πρόεδρος της Επαναστατικής Επιτροπής Ρεθύμνης με καταγωγή από

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 1 Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 2 Η Κρήτη και η διαχρονική παρουσία των Κρητών στην Αθήνα. Ένα μεγάλο θέμα που δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013)

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) Κύριε Υπουργέ Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φίλε Θανάση Τσαυτάρη, Υψηλοί προσκεκλημένοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Α. 2. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό

Α. 2. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΧΑΙΡΗ ΤΡΙΠΑΜΠΟΥΚΗ ΑΜΑΛΙΑ, ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ, ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ, ΖΟΥΠΟΥ ΑΘΗΝΑ, ΣΤΕΦΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Αφού μελετήσετε το κείμενο που ακολουθεί και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να αποτιμήσετε τον χαρακτήρα του συντάγματος της Κρητικής Πολιτείας.

Αφού μελετήσετε το κείμενο που ακολουθεί και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να αποτιμήσετε τον χαρακτήρα του συντάγματος της Κρητικής Πολιτείας. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ 06.04.2014 Επώνυμο: Όνομα: Βαθμός: ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α 1 Α 1.1 Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της στήλης Α με τις προτάσεις της στήλης Β. Α Β 1. 1904 α. Αναλαμβάνει καθήκοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23/03/2014 ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ- ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23/03/2014 ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ- ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23/03/2014 ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ- ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1 Να προσδιορίσετε αν το περιεχόµενο των ακόλουθων προτάσεων είναι σωστό

Διαβάστε περισσότερα

15 ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ1

15 ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Γ1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 14 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολόγηση: Το κίνημα στο Γουδί εκδηλώθηκε στις 15 Αυγούστου του 1909.

Αιτιολόγηση: Το κίνημα στο Γουδί εκδηλώθηκε στις 15 Αυγούστου του 1909. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 2 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (09/11/2014) ΖΗΤΗΜΑ 1 Ο Αντιστοίχιση: 1-γ 2-δ 3-α 4-ε 5-β ΖΗΤΗΜΑ 2 Ο Eρωτήσεις σωστού-λάθους: 1: λάθος Αιτιολόγηση: Κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Άρθρο 0201: Ορισµός του Πολεµικού Ναυτικού 1. Ο όρος "Πολεµικό Ναυτικό", όπως χρησιµοποιείται στο κείµενο των ιατάξεων, δηλώνει το σύνολο των Ναυτικών και Αεροναυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς

Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Ιδιότητα Πρόκριτος, έµπορος, Φιλικός, στρατιωτικός Τόπος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 20 Μαΐου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 141: «Ισχυρότερο όργανο να αδρανοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ «ΑΡΟΣΗ»

ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ «ΑΡΟΣΗ» ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ «ΑΡΟΣΗ» Πλησιάζοντας την ημερομηνία των εκλογών αποφασίσαμε να απευθυνθούμε στους γεωτεχνικούς της Κρήτης για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι να φτάσει το μήνυμα της «ΑΡΟΣΗΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Ύδρα. Σηµαία της Ύδρας. Δηµογεροντία Ύδρας Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983

Ύδρα. Σηµαία της Ύδρας. Δηµογεροντία Ύδρας Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ύδρα Σηµαία Σφραγίδα Σηµαία της Ύδρας Δηµογεροντία Ύδρας Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Νησί του Αιγαίου πελάγους απέναντι στις πελοποννησιακές ακτές της Ερµιονίδος που διαθέτει µία εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α Α Α.1.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 31: «η εθνική πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου Το Κρητικό ζήτημα Ε. Η περίοδος της αυτονομίας και η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα (σελ. 206-220) 1. Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας 9/12/1898: ο πρίγκιπας Γεώργιος αναλαμβάνει τη διοίκηση (Ύπατος Αρμοστής)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να γράψετε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Καταστατικό Προοίμιο Το φοβερό μεταπολιτευτικό αδιέξοδο, εθνικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό, βύθισε την ελληνική κοινωνία σε μια βαθύτατη κρίση αξιών. Οι πολιτικές δυνάμεις του

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014

νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014 νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014 Σε αυτό το τεύχος: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η Διαπραγμάτευση ως Τρόπος Ειρηνικής Επίλυσης Συγκρούσεων. Συμφωνία Μυρόφυλλου - Πλάκας (29 Φεβ

Διαβάστε περισσότερα

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου 3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου Στόχοι: Ο Μιχαήλ Η' (1261-1282) έπρεπε: να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα των Λατίνων και να αποκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Α1. α) Κρητική Πολιτεία: σχολ. βιβλ. σελ 206 «Οι ξένοι ναύαρχοι. χρονοτριβή». β) κίνημα στο Γουδί: σχολ. βιβλ σελ 86-87 «το 1909 μέσω της Βουλής».

Α1. α) Κρητική Πολιτεία: σχολ. βιβλ. σελ 206 «Οι ξένοι ναύαρχοι. χρονοτριβή». β) κίνημα στο Γουδί: σχολ. βιβλ σελ 86-87 «το 1909 μέσω της Βουλής». ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2014 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. α) Κρητική Πολιτεία: σχολ. βιβλ. σελ 206 «Οι ξένοι ναύαρχοι. χρονοτριβή». β) κίνημα στο Γουδί: σχολ. βιβλ σελ 86-87 «το 1909 μέσω της Βουλής». γ) Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση

Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση ΤΑ ΝΕΑ Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση Του Αποστολου Λακασα Από μηδενική βάση ξεκινά πλέον τον διάλογο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ο υπουργός Παιδείας Γ. Μπαμπινιώτης, βάζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

e-mail:pyramia@yahoo.gr

e-mail:pyramia@yahoo.gr ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ «ΠΥΡΑΜΙΑ» e-mail:pyramia@yahoo.gr ΠΥΡΑΜΙΑ «ΟΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» Μια παρέα κατοίκων και φίλων του Παραλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα