«Οικολογικός απολογισµός των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην Πελοπόννησο», WWF Ελλάς, Αθήνα: Σεπτέµβριος 2007

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Οικολογικός απολογισµός των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην Πελοπόννησο», WWF Ελλάς, Αθήνα: Σεπτέµβριος 2007"

Transcript

1

2 «Οικολογικός απολογισµός των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην Πελοπόννησο», WWF Ελλάς, Αθήνα: Σεπτέµβριος 2007 Οµάδα εργασίας Α. WWF Ελλάς: Παναγιώτα Μαραγκού (PhD), Βιολόγος, Συντονίστρια δράσεων επιστηµονικής τεκµηρίωσης και υποστήριξης Γιώργος Κατσαδωράκης (PhD), Βιολόγος, Επιστηµονικός σύµβουλος WWF Ελλάς Νίκος Γεωργιάδης (PhD), ασολόγος, Υπεύθυνος δασικών προγραµµάτων Κώστας Ποϊραζίδης (PhD), ασολόγος, Επιστηµονικός συνεργάτης WWF Ελλάς Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Υπεύθυνος περιβαλλοντικών προγραµµάτων Ηλίας Τζηρίτης, Συντονιστής συλλογικών δράσεων Β. Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης: Γήτας Ιωάννης, Λέκτορας Α.Π.Θ Πολυχρονάκη Αναστασία, MSc Καταγής Θωµάς, MSc Μαλλίνης Γεώργιος, PhD Μινάκου Χαρά, MSc Με την ευγενική συνεισφορά των: Arne Strid, Καθηγητή, ιευθυντή του Βοτανικού Κήπου του Γκέτεµποργκ Kit Tan, Επίκουρης Καθηγήτριας, Τµήµα Βιολογίας Πανεπιστηµίου Κοπεγχάγης Ιωάννη Μπαζού (PhD), Βιολόγου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ιωάννη Αναστασίου, Βιολόγου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Και των στελεχών των τοπικών δασικών υπηρεσιών 2

3 Περιεχόµενα Εισαγωγή...4 Γενική καταγραφή...5 Καταστροφές σε περιοχές ιδιαίτερης φυσικής αξίας...10 άσος και λίµνη Καϊάφα (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR )...10 Ολυµπία (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR )...13 Οροπέδιο Φολόης (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR )...16 Όρος Ταΰγετος (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR )...19 Όρος Πάρνωνας (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR )...22 Όρη Μπαρµπάς και Κλωκός, Φαράγγι Σελινούντα (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας GR )...25 Φαράγγι Βουραϊκού (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας GR )...28 Καταστροφές σε άλλες φυσικές περιοχές...31 Καταστροφές σε υποδοµές και παραγωγικό δυναµικό...32 Ειδικά οικολογικά θέµατα

4 Εισαγωγή Οι δασικές πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού καταγράφηκαν ως οι πιο καταστροφικές των τελευταίων δεκαετιών, όχι µόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά και ευρύτερα σε Ευρωπαϊκό. Το σύνολο των καµένων εκτάσεων ξεπέρασε τα 2,5 εκ. στρέµµατα, εκ των οποίων τα στρέµµατα αφορούν προστατευόµενες περιοχές του δικτύου Natura Για πρώτη µάλιστα φορά οι καταστροφές επεκτάθηκαν πολύ πέρα από τα δάση και τις αγροτικές καλλιέργειες και έπληξαν σοβαρά οικισµούς και υποδοµές. Το ιδιαίτερο όµως στοιχείο της ανθρώπινης τραγωδίας µε 67 νεκρούς και χιλιάδες άστεγους και οικονοµικά πληγέντες έδωσε µια πραγµατικά τροµακτική διάσταση στη φετινή καταστροφή. Στην έκθεση αυτή, αποτυπώνεται η εικόνα των καµένων περιοχών της Πελοποννήσου µετά τις πυρκαγιές, µε ιδιαίτερη έµφαση στις οικολογικές επιπτώσεις τόσο στις προστατευόµενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, όσο και στα είδη της πανίδας, τους δασικούς τύπους οικοτόπων, αλλά και εν γένει στον φυσικό χώρο και στο τοπίο. Η έκθεση αυτή έρχεται να καλύψει ένα κενό στη συνολική αποτύπωση της τραγικής διάστασης των πυρκαγιών, καθώς µέχρι σήµερα η έµφαση έχει εν πολλοίς δικαιολογηµένα δοθεί στην αποτίµηση και αντιµετώπιση της ανθρωπιστικής, κοινωνικής και οικονοµικής διάστασης. Στόχος και ελπίδα του WWF Ελλάς είναι να συµβάλει σε κάθε προσπάθεια για ολοκληρωµένη αποκατάσταση της οικολογικής αξίας των καµένων περιοχών, αλλά και γενικότερα στην αποτελεσµατική αντιµετώπιση των ριζικών αιτίων που είτε προκαλούν είτε επιτείνουν το φαινόµενο των δασικών πυρκαγιών. 4

5 Γενική καταγραφή Η γενική καταγραφή των ζηµιών από τις πυρκαγιές στην Πελοπόννησο προήλθε από έναν συνδυασµό επισκέψεων ειδικής επιστηµονικής οµάδας του WWF Ελλάς στις πληγείσες περιοχές και επεξεργασίας δορυφορικής εικόνας από το Εργαστήριο ασικής ιαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής ασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των ασικών Πυρκαγιών. Η χαρτογράφηση έγινε σε συνεργασία µε την Βρετανική εταιρεία λήψης και παροχής δορυφορικών δεδοµένων DMCii, η οποία για τους σκοπούς αυτής της προσπάθειας παραχώρησε δωρεάν εικόνα υψηλής ευκρίνειας (32 µέτρα) από το δορυφόρο NigeriaSat-1. Η επεξεργασία της δορυφορικής εικόνας, τα αποτελέσµατα της οποία παρουσιάζονται στις εικόνες 1-4 παρακάτω, έδωσε τα ακόλουθα στοιχεία για την έκταση της καταστροφής και τον χαρακτήρα των εκτάσεων που καταστράφηκαν: Κατηγορία έκτασης Έκταση (στρέµµατα) Ποσοστό επί του συνόλου άση και φυσικές εκτάσεις ,0% Τεχνητές επιφάνειες (οικισµοί, δρόµοι, γήπεδα, κλπ) ,9% Γεωργικές καλλιέργειες ,1% Σύνολο ,0% 5

6 Εικόνα 1: ορυφορική εικόνα της Πελοποννήσου, όπου µε γκρι εµφανίζονται οι καµένες περιοχές και µε κόκκινο τα δάση 6

7 Εικόνα 2: ορυφορική εικόνα της Πελοποννήσου, όπου µε πράσινο απεικονίζονται οι περιοχές Natura

8 Εικόνα 3: Τα όρια των καµένων περιοχών (µε κίτρινο) προβολή πάνω σε παλαιότερη εικόνα τύπου LANDSAT της περιοχής. 8

9 Εικόνα 4: Τα όρια των καµένων περιοχών (µε κίτρινο) προβολή σε χάρτη χρήσεων γης 9

10 Καταστροφές σε περιοχές ιδιαίτερης φυσικής αξίας άσος και λίµνη Καϊάφα (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR ) Το δάσος και η λίµνη Καϊάφα του Νοµού Ηλείας αποτελούσε ένα µοναδικό παράκτιο φυσικό στολίδι µε µεγάλη βιοποικιλότητα. Το τοπίο συνέθεταν τρία διαφορετικά οικοσυστήµατα σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης: οι σπάνιες παράκτιες αµµοθίνες, το εξαιρετικής δοµής και υγιέστατο πευκοδάσος χαλέπιας πεύκης και κουκουναριάς σε µίξη µε άλλα αείφυλλα πλατύφυλλα και η υδροχαρής βλάστηση της λίµνης. Σπουδαία ήταν και η πανίδα της περιοχής µε πιο χαρακτηριστικά τα σπάνια είδη χελωνών της περιοχής (γραµµωτή, ονυχοχελώνα, θαλάσσια χελώνα καρέτα). Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Η φωτιά κατέκαψε ολόκληρη τη ζώνη που περιβάλλει τη λίµνη, το πευκοδάσος κάτω από αυτήν, καθώς και τις πρώτες αµµοθίνες της παραλίας. Όλη η υδροχαρής βλάστηση κάηκε, ωστόσο τα πρώτα δείγµατα αναγέννησης κάποιων ειδών ήταν ήδη εµφανή κατά τη διάρκεια της επίσκεψης (κυρίως καλάµια του γένους Typha). Η υπερυδατική και υγρολιβαδική βλάστηση αναµένεται ν αντεπεξέλθει και είναι πολύ πιθανό ότι µέσα στον πρώτο κιόλας χρόνο θα ανακάµψει. Το πευκοδάσος που κάηκε αποτελείτο από χαλέπιο πεύκη και κουκουναριά. Το κύριο δάσος κουκουναριάς στο βορινό κοµµάτι της περιοχής έµεινε ευτυχώς αλώβητο. Είναι σίγουρο ότι η ερπετοπανίδα της περιοχής έχει πληγεί σε µεγάλο βαθµό. Άγνωστες παραµένουν οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς στην υδρολογία της περιοχής στη δυνατότητα επιβίωσης του δάσους κουκουναριάς της ιχθυοπανίδας της λίµνης Σύµφωνα µε τοπικές πληροφορίες, κατά την οικολογική αποκατάσταση της περιοχής συζητείται η πιθανή ανασύσταση του δάσους κουκουναριάς στην περιοχή όπου κάηκε η χαλέπιος. Ωστόσο, το σηµαντικότερο στοίχηµα για την µακροπρόθεσµη βιωσιµότητα του περιβάλλοντος της περιοχής αφορά την περιφρούρησή του από τα παντοειδή συµφέροντα που χρόνια πιέζουν για αλλαγές στη χρήση του χώρου. Η εξαγγελθείσα συνεργασία του ήµου Ζαχάρως και της Κτηµατικής Εταιρίας του ηµοσίου (ΚΕ ) για ταχεία ανάπτυξη οικονοµικών δραστηριοτήτων σε δηµόσια ακίνητα (βελτίωση και ενδυνάµωση της αυξανόµενης τουριστικής κίνησης, µέσω της δηµιουργίας τουριστικών εγκαταστάσεων υψηλής ποιότητας και χώρων αναψυχής είναι ενδεικτική των πιέσεων που αναµένεται να ασκηθούν σε αυτές τις καµένες περιοχές για ανεξέλεγκτη ανάπτυξη. Η πρόσφατη ανακοίνωση της απόσυρσης αυτής της συµφωνίας ήρθε ως αποτέλεσµα της γενικής κατακραυγής που προκάλεσε η προοπτική περαιτέρω υποβάθµισης του φυσικού χαρακτήρα της περιοχής. Σηµειώνεται ότι τµήµα της περιοχής ιδιοκτησίας της ΚΕ έχει ενταχθεί ως προστατευόµενη στο δίκτυο Natura Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν στρέµµατα, ήτοι το 22,5% του συνόλου της. 10

11 Εικόνα 5: Χάρτης περιοχής Natura άσους Ζαχάρως, Λίµνη Καϊάφα, Στροφυλιάς, Κακόβατου 11

12 Εικόνα 6: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή άσους Ζαχάρως, Λίµνης Καϊάφα, Στροφυλιάς, Κακόβατου 12

13 Ολυµπία (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR ) Η περιοχή γύρω από την αρχαία Ολυµπία, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγµα της µεσογειακής βλάστησης και έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura κυρίως λόγω του µωσαϊκού των δασικών και αγροδασικών της οικοσυστηµάτων. Η πανίδα της περιοχής είναι ενδιαφέρουσα, µε καταγεγραµµένα αρκετά είδη ερπετών, πολλά από τα οποία είναι ενδηµικά της Πελοποννήσου, καθώς και το ενδηµικό θηλαστικό των Βαλκανίων Microtus thomasi. εν φιλοξενεί σπάνια ή στενοενδηµικά φυτά. Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Κάηκε σηµαντικό κοµµάτι στα ανατολικά της περιοχής. Η βλάστηση που επηρεάστηκε αποτελείται κυρίως από δασικά οικοσυστήµατα, τα οποία µπορούν ν αναγεννηθούν φυσικά, αν βέβαια προβλεφθούν και αντιµετωπιστούν οι αναµενόµενες πιέσεις από την αυξανόµενη, έως σήµερα, τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Λόγω των εκδηλώσεων για την αφή της Ολυµπιακής Φλόγας που έχουν προγραµµατιστεί για τον Μάρτιο 2008, επισπεύδονται οι διαδικασίες αποκατάστασης οι οποίες έχουν ανατεθεί στο ΕΘΙΑΓΕ. Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν 670 στρέµµατα, ήτοι το 21,3 % του συνόλου της. 13

14 Εικόνα 7: Χάρτης περιοχής Ολυµπίας 14

15 Εικόνα 8: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή Ολυµπίας 15

16 Οροπέδιο Φολόης (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR ) Το κύριο και οικολογικά πιο πολύτιµο χαρακτηριστικό του οροπεδίου της Φολόης είναι το εκτεταµένο δρυοδάσος από Quercus frainetto. Το δρυοδάσος έχει συνολική έκταση στρέµµατα και είναι ένα από τα λίγα αµιγώς σπερµοφυή δρυοδάση της Ευρώπης σε πεδινή περιοχή. Στις δυτικές και πιο εκτεθειµένες πλευρές παρατηρούνται αείφυλλα-πλατύφυλλα που στη συνέχεια αναµιγνύονται µε πευκοδάσος το οποίο από το υψόµετρο των περίπου 700 µέτρων αντικαθίσταται τελικά από δρυοδάσος. Μέσα στο δρυοδάσος υπάρχουν και άτοµα µαύρης πεύκης που έχουν φυτευτεί µε στόχο τη µεγαλύτερη παραγωγή ξυλείας. Το δρυοδάσος έχει πλέον πολύ περιορισµένη φυσική αναγέννηση. Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Έχουν καεί εκτάσεις µε αείφυλλα-πλατύφυλλα καθώς και πευκοδάση στις δυτικές και νοτιοδυτικές παρυφές και ως το επίπεδο του οροπεδίου όπως οριοθετείται από το δρόµο. Έχουν επίσης καεί και περίπου 100 (σύµφωνα µε πρώτες εκτιµήσεις του δασαρχείου) δέντρα δρυός στις παρυφές του δάσους. Συνεπώς, η πυρκαγιά δεν έπληξε σηµαντικά την οικολογική σηµασία της περιοχής. υστυχώς, µέχρι στιγµής δεν υπάρχει καµία πρόβλεψη για ρύθµιση και µείωση των υφιστάµενων έντονων πιέσεων που δέχεται η περιοχή από ανεξέλεγκτες δραστηριότητες, όπως η υλοτοµία, η επέκταση των καλλιεργειών από τα γύρω χωριά και η χωρίς σχέδιο τουριστική εκµετάλλευση. Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν στρέµµατα, ήτοι το 30,7% του συνόλου της. 16

17 Εικόνα 9: Χάρτης Περιοχής Οροπεδίου Φολόης 17

18 Εικόνα 10: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή του Οροπεδίου Φολόης 18

19 Όρος Ταΰγετος (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR ) Ο Ταΰγετος (2.407 µ.) µαζί µε την οροσειρά του Πάρνωνα είναι οι παλαιότερες γεωλογικά περιοχές της Πελοποννήσου. Τα δασικά οικοσυστήµατα του βουνού αποτελούνται κυρίως από την ενδηµική, για την Ελλάδα, κεφαλληνιακή ελάτη και από υπέροχες συστάδες µαύρης πεύκης. Το οικοσύστηµα αποτελεί έναν βοτανικό παράδεισο µε περισσότερα από 160 ενδηµικά είδη, εκ των οποίων 32 έχουν καταγραφεί ως τοπικά ενδηµικά. Ο Ταΰγετος είναι η περιοχή της νότιας Ελλάδας µε τον υψηλότερο ενδηµισµό ασπόνδυλων ζώων, ενώ οι βιότοποί του φιλοξενούν επίσης µια αρκετά πλούσια πανίδα σπονδυλοζώων µε πιο σηµαντικά είδη τα διάφορα αρπακτικά καθώς και τα λιγοστά τσακάλια. Ανεπίσηµες αναφορές κάνουν λόγο για ύπαρξη ατόµων αγριόγατου, ωστόσο, δεν υπάρχει καµία επίσηµη καταγραφή τα τελευταία χρόνια. Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Σύµφωνα µε το ασαρχείο, η συνολική καµένη έκταση στον Ταΰγετο, υπολογίστηκε σε στρέµµατα. Από αυτά, τα είναι δασικές εκτάσεις, στρ. µαύρης πεύκης και κεφαλληνιακής ελάτης και αραιής ελάτης και πεύκης εκτός ζώνης διαχείρισης. Το µεγαλύτερο τµήµα της Ν πλευράς του βουνού δυστυχώς καταστράφηκε ολοσχερώς για πολλοστή φορά. Οι περισσότερες καµένες εκτάσεις, τις οποίες επισκέφθηκε η οµάδα του WWF Ελλάς, αποτελούνταν από άτοµα µαύρης πεύκης (σε διάφορες ηλικίες), προερχόµενα από αναδασώσεις προηγούµενων χρόνων. Ανεπανόρθωτη είναι η ζηµιά στην κορυφογραµµή του βουνού, στο ίδιο σηµείο (Ν ) όπου κάηκαν οι διάσπαρτες αραιές συστάδες κεφαλληνιακής ελάτης, οι οποίες φύονταν ανάµεσα στις σάρες. Η πανίδα της περιοχής πιθανότατα δεν έχει υποστεί µη αναστρέψιµη υποβάθµιση, αν και οι περισσότερες καµένες περιοχές που καταγράφηκαν ήταν ήδη διπλο-τριπλο καµένες. Επίσης, κάηκε σηµαντική έκταση στις βορινές παρυφές του βουνού στη λοφώδη υπο-ορεινή ζώνη στα σύνορα Μεσσηνίας-Αρκαδίας. Η ζώνη αυτή δεν υπάγεται στην περιοχή Natura 2000 και αποτελείτο κυρίως από ελαιώνες σε µίξη µε δασικές συστάδες χαλεπίου πεύκης και µακίας. Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν στρέµµατα, ήτοι το 16,3% του συνόλου της. 19

20 Εικόνα 11: Χάρτης περιοχής Ταϋγέτου 20

21 Εικόνα 12: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή του Ταϋγέτου 21

22 Όρος Πάρνωνας (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας: GR ) Ο Πάρνωνας (1.935 µ.), όπως και ο Ταΰγετος, φιλοξενεί εκτενή δάση κεφαλληνιακής ελάτης και µαύρης πεύκης. Ωστόσο, το σπανιότερο δασικό οικοσύστηµα του είναι οι συστάδες µε τη συριακή άρκευθο (Juniperus drupacea), η οποία δεν φύεται πουθενά αλλού στην Ευρώπη. Σηµαντικές εκτάσεις του βουνού καλύπτονται επίσης από καστανιές σε άριστη οικολογική κατάσταση. Στον Πάρνωνα απαντώνται περίπου 100 ενδηµικά φυτικά είδη, εκ των οποίων τα 12 είναι τοπικά ενδηµικά. Η µεγάλη ποικιλία των βιοτόπων του έχει ως αποτέλεσµα την ύπαρξη αρκετών ειδών ζώων, µε πιο σηµαντικά: το τσακάλι, απειλούµενα είδη νυχτερίδων, αρκετά σπάνια είδη ερπετών, καθώς και έναν σηµαντικό αριθµό από είδη αρπακτικών πουλιών. Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Ένα µεγάλο µέρος των νότιων παρυφών του βουνού, από το χωριό Χρύσαφα µέχρι το Πολύδροσο (Τζίτζινα) και τη ζώνη που περικλείει τα γύρω χωριά, έχει καεί ολοσχερώς. Η ζηµιά είναι πολύ µεγάλη και αφορά στην καταστροφή εκτενούς, πολύ εύρωστου δάσους κεφαλληνιακής ελάτης και µαύρης πεύκης, καθώς και άλλων λοχµών φυλλοβόλων και αειφύλλων πλατυφύλλων. Οι συστάδες της συριακής αρκεύθου ήταν εκτός των εστιών φωτιάς και δεν επηρεάστηκαν απ αυτήν. εν αναµένεται να έχει πληγεί ο πληθυσµός των τσακαλιών, που ούτως ή άλλως συγκεντρώνεται στις ανατολικές παρυφές του βουνού στην ευρύτερη περιοχή του Άστρους. Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν στρέµµατα, ήτοι το 8,1% του συνόλου της. 22

23 Εικόνα 13: Χάρτης περιοχής Πάρνωνα 23

24 Εικόνα 14: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή του Πάρνωνα 24

25 Όρη Μπαρµπάς και Κλωκός, Φαράγγι Σελινούντα (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας GR ) Η περιοχή είναι ηµιορεινή και ορεινή, µε πολλές βραχώδεις εξάρσεις. Λόγω και του έντονου ανάγλυφου, χαρακτηρίζεται από µεγάλη ποικιλία οικοτόπων, αν και η βλάστηση της είναι κυρίως δασική µε δάση κεφαλληνιακής ελάτης και χαλεπίου πεύκης. Υπάρχουν ακόµη αµπελώνες και ελαιώνες, κυρίως εγκαταλελειµµένοι αγροί, καθώς και ψευδαλπικές περιοχές στις κορυφές των δύο βουνών. Η περιοχή είναι σηµαντικός βιότοπος για διάφορα αρπακτικά πουλιά (µέχρι πριν 10 χρόνια το φαράγγι του Σελινούντα φιλοξενούσε την τελευταία αποικία από όρνια στην Πελοπόννησο), για τον αλπικό τρίτωνα (λίµνη Ρακίτας), τη βίδρα (Σελινούντας), τον φιδαετό (φώλιαζε στο εσωτερικό της κοιλάδας του Σελινούντα από την πλευρά του Κλωκού), και πολλά σπάνια και απειλούµενα φυτά. Τα περισσότερα ενδιαιτήµατα της περιοχής είχαν ήδη υποστεί σοβαρές ανθρώπινες επεµβάσεις και αλλοιώσεις, οπότε οι επιπλέον και εκτεταµένες επιπτώσεις από τη φετινή φωτιά λαµβάνουν ακόµα µεγαλύτερη οικολογική διάσταση. Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Σηµαντικό µέρος της προστατευόµενης περιοχής, οι ανατολικές πλαγιές του όρους Μπαρµπάς, ολόκληρο το φαράγγι του Σελινούντα, σχεδόν ολόκληρο το όρος Κλωκός, αλλά και το όρος Ρούσκιο έχουν καεί ολοσχερώς. Η ζηµιά είναι πολύ µεγάλη και αφορά στην καταστροφή δάσους χαλεπίου πεύκης, του δάσους κεφαλληνιακής ελάτης που περιορίζονταν στα βόρεια και βορειοδυτικά των κορυφών του Κλωκού, θαµνώνων αειφύλλωνσκληροφύλλων και αραιών θαµνολίβαδων που ήδη χρησιµοποιούνταν αποκλειστικά για βοσκή. Καταστράφηκε επίσης η παρόχθια βλάστηση στον Σελινούντα. Τέλος, κάηκαν εκτεταµένα βραχώδη «στεππόµορφα» λιβάδια στα ανατολικά και βόρεια του Κλωκού που ήταν προϊόν υποβάθµισης και χρησιµοποιούνταν ως βοσκότοποι. Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν στρέµµατα, ήτοι το 50,4% του συνόλου της. 25

26 Εικόνα 15: Χάρτης περιοχής Μπαρµπά, Κλωκού, Φαράγγι Σελινούντα 26

27 Εικόνα 16: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή Μπαρµπά, Κλωκού, Φαράγγι Σελινούντα 27

28 Φαράγγι Βουραϊκού (Τόπος Κοινοτικής Σηµασίας GR ) Το φαράγγι του Βουραϊκού βρίσκεται ανάµεσα στο Χελµό (Αροάνια όρη) και τις ανατολικές πλαγιές του Παναχαϊκού και τροφοδοτείται από πολλούς χείµαρρους που ξεκινούν από τις γύρω πλαγιές. Η οικολογική του σηµασία συνδέεται άµεσα µε την µεγάλη ποικιλία ειδών φυτών και ζώων που φιλοξενεί κυρίως στις απότοµες ασβεστολιθικές και κροκαλοπαγείς πλαγιές του. Εκεί συναντάµε και πολλά ενδηµικά είδη φυτών. Η πανιδική του αξία είναι επίσης σηµαντική καθώς συναντάµε σπάνια και προστατευόµενα είδη (όπως πχ ο χρυσαετός, ο αγριόγατος, διάφορα ερπετά και νυχτερίδες) καθώς και πλούσιες βιοκοινωνίες προσαρµοσµένες στις ιδιαίτερες συνθήκες του φαραγγιού. Στα χαµηλότερα υψόµετρα στο νότιο τµήµα του φαραγγιού συναντάµε παρόχθια δάση και θαµνώδη βλάστηση µε αείφυλλαπλατύφυλλα. Βορειότερα υπάρχουν δάση δρυός και προς τις εκβολές συναντάµε δάσος χαλέπιου πεύκης, ελαιώνες και µακία βλάστηση. Πρώτη αποτίµηση ζηµιών Το τµήµα που έχει καεί βρίσκεται προς το βόρειο άκρο, σε τµήµα όπου το φαράγγι είναι σχετικά φαρδύ, και περιλαµβάνει ελαιώνες και άλλες καλλιέργειες, οι οποίες δεν έχουν υποστεί σηµαντική ζηµιά. Έχει καεί η βλάστηση και στις δύο πλευρές του φαραγγιού, συµπεριλαµβανοµένης της βλάστησης σε απότοµες και βραχώδεις πλαγιές. Συνολικά, εντός της προστατευόµενης περιοχής κάηκαν στρέµµατα, ήτοι το 29,2% του συνόλου της. 28

29 Εικόνα 17: Χάρτης περιοχής Φαραγγιού Βουραϊκού 29

30 Εικόνα 18: Καµένες εκτάσεις στην προστατευόµενη περιοχή του Φαραγγιού Βουραϊκού 30

31 Καταστροφές σε άλλες φυσικές περιοχές Εκτός από τις καταστροφές που προκλήθηκαν στις παραπάνω περιοχές ιδιαίτερης φυσικής αξίας, επίσης σηµαντικό ήταν το πλήγµα στο ευρύτερο φυσικό περιβάλλον µε την καταστροφή εκτεταµένων ενιαίων περιοχών φυσικής κάλυψης. Συνολικά εκτιµάται ότι κάηκαν στρ φυσικής φυτοκάλυψης, εκ των οποίων τα στρ (78,8%) δεν εντάσσονται στο σύστηµα προστατευόµενων περιοχών Natura. Οι εκτάσεις αυτές καλύπτονταν κυρίως από δάση χαλεπίου πεύκης, χαµηλή βλάστηση (φρύγανα, µακία) και λιβάδια. Η αναγέννηση των περιοχών αυτών δεν προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, στον βαθµό βεβαίως που αυτές θα προστατευτούν επαρκώς από οικολογικά ασύµβατες αλλαγές χρήσεων γης, καθώς αυτού του τύπου η µεσογειακή βλάστηση έχει αναπτύξει µηχανισµούς προσαρµογής και ταχείας αποκατάστασης της ισορροπίας του οικοσυστήµατος. Για τις περισσότερες περιοχές εκτιµάται ότι δεν θα απαιτηθούν µαζικές αναδασώσεις, µε την εξαίρεση περιοχών που είχαν καεί ξανά στο πρόσφατο παρελθόν, καθώς και των εκτάσεων µε ελάτη ή µαύρη πεύκη, ειδών που παρουσιάζουν δυσκολία στη φυσική αναγέννηση. Η µεγάλη έκταση των περιοχών που κάηκαν είναι ένας επιπλέον παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη, ιδιαίτερα όσον αφορά τις άκαυτες νησίδες βλάστησης, αλλά και τις περιοχές µε φυσική βλάστηση περιµετρικά των καµένων εκτάσεων. Οι ζώνες αυτές θα αποτελέσουν την πηγή επανεποικισµού των πυρόπληκτων περιοχών µε είδη πανίδας και χλωρίδας, οπότε θα πρέπει να ληφθούν ιδιαίτερα µέτρα για την προστασία και διαχείρισή τους. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο ζήτηµα της βόσκησης. Τέλος, θα πρέπει απαραιτήτως να ληφθεί µέριµνα για αυστηρό έλεγχο της θήρας, έτσι ώστε να προστατευτούν τα µέρη όπου έχουν καταφύγει τα είδη της άγριας πανίδας και να διασφαλιστεί η διατήρησή τους. Ιδιαίτερα προβλήµατα προκύπτουν και σε σχέση µε την ποιότητα ζωής των κατοίκων των περιοχών αυτών. Η ζηµιά στο τοπίο της περιοχής είναι ανυπολόγιστη, ενώ η καταστροφή της φυσικής κάλυψης αναµένεται να συνοδευτεί από την απορύθµιση του εδαφικού και υδατικού ισοζυγίου και τελικά από πληµµύρες, οι οποίες θα προκαλέσουν µε βεβαιότητα και άλλες έµµεσες καταστροφές. Επιπλέον, σηµαντικές είναι και οι συνέπειες προς την τοπική οικονοµία, ειδικά σε ότι αφορά την πρωτογενή παραγωγή (γεωργία, κτηνοτροφία), την επισκεψιµότητα και τον τουρισµό στις καµένες περιοχές. Οι επιπτώσεις σε αυτούς τους τοµείς περιγράφονται συνοπτικά στο επόµενο κεφάλαιο. Θα πρέπει όµως να τονιστεί ότι το µωσαϊκό των χρήσεων γης και της βλάστησης σε πολλές από τις πυρόπληκτες περιοχές αποτελούσε ένα ακόµη σαφές πλεονέκτηµα για τη βιοποικιλότητα. Η διατήρησή του θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σε οποιοδήποτε σχέδιο αποκατάστασης των πυρόπληκτων περιοχών. Αυτονόητη επίσης είναι και η ζηµιά που προκλήθηκε στο ζωικό κεφάλαιο, άµεσα, µε τον θάνατο χιλιάδων ζώων και έµµεσα, µε τη βραχυπρόθεσµη έλλειψη βοσκήσιµης ύλης για το επόµενο χρονικό διάστηµα. Με αυτά τα δεδοµένα, γίνεται αντιληπτό ότι η αποκατάσταση των περιοχών πρέπει να λογίζεται και υπό το πρίσµα της συνδροµής στη διαβίωση των κατοίκων της περιοχής. Τα µέτρα αυτά όµως, θα πρέπει να καθοδηγηθούν µε πρίσµα τη µακροπρόθεσµη επιβίωση και ανάπτυξη αυτών των περιοχών, και τη βιωσιµότητα του φυσικού τους περιβάλλοντος, και όχι από βραχυπρόθεσµες επιδιώξεις. Οι βασικές συνιστώσες της µελλοντικής αποκατάστασης παρουσιάζονται σε ξεχωριστή έκθεση του WWF Ελλάς. 31

32 Καταστροφές σε υποδοµές και παραγωγικό δυναµικό Εκτός από τις ζηµιές που προκλήθηκαν στο φυσικό περιβάλλον και στις προστατευόµενες περιοχές, σηµαντικές είναι και οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς στις παραγωγικές και οικιστικές υποδοµές των πληγεισών περιοχών. Όπως προκύπτει από την επεξεργασία των δορυφορικών εικόνων, καταστράφηκαν από τις πυρκαγιές στρέµµατα αγροτικής γης (στην πλειονότητά τους ελαιώνες), αλλά και στρέµµατα οικισµών, γηπέδων και άλλων τεχνητών επιφανειών. Κατά την επίσηµη καταγραφή των ζηµιών σε κτήρια (Πίνακας 2), το ΥΠΕΧΩ Ε κατέγραψε την ολική καταστροφή 1644 κτισµάτων όλων των χρήσεων, καθώς και ζηµιές σε 887 ακόµη. Οι αυτοψίες στην περιοχή κατέγραψαν επίσης αρκετά εκτενείς ζηµιές στις υποδοµές του οδικού δικτύου, αλλά και στις υποδοµές τηλεπικοινωνιών και ηλεκτροδότησης. Πίνακας: Καταγραφή ζηµιών σε κτήρια πυρόπληκτων περιοχών σύµφωνα µε το ΥΠΕΧΩ Ε ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΗΜΟΣΙΑ ΚΤΙΡΙΑ / ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ / ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΣΤΕΓΕΣ ΣΤΑΥΛΟΙ / ΑΠΟΘΗΚΕΣ / ΛΟΙΠΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ Α/Α ΝΟΜΟΙ ΟΛΟΣΧΕΡΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΜΕΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΟΛΟΣΧΕΡΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΜΕΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΟΛΟΣΧΕΡΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΜΕΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ 1 ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΗΛΕΙΑΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ Πηγή: ΥΠΕΧΩ Ε 2007 Σε ότι αφορά τις αγροτικές περιοχές που επλήγησαν, πιο σηµαντικές όλων είναι οι ζηµιές στους εκτεταµένους ελαιώνες της περιοχής. Σηµειώνεται ότι σύµφωνα µε τις πρώτες διαθέσιµες πληροφορίες, µόνο στην Ηλεία καταστράφηκε το 50% του δυναµικού ελαιοπαραγωγής, ενώ σηµαντικές είναι και οι απώλειες στον τοµέα αυτόν από τις ζηµιές στον Κάµπο της Κυνουρίας. Σύµφωνα µε τις προκαταρκτικές εκτιµήσεις του WWF Ελλάς, µετά από αυτοψίες στην Πελοπόννησο διαπιστώθηκαν και αρκετά εκτεταµένες αν και µικρότερης οικονοµικής σηµασίας- ζηµιές σε αµπέλια ενώ σηµαντικά µικρότερης σηµασίας είναι οι ζηµιές στις αροτραίες εκτάσεις και τα κηπευτικά. Οι ζηµιές στη γεωργία συµπληρώνονται και από τις έµµεσες ζηµιές που προκύπτουν από καταστροφές σε σχετικές υποδοµές (αποθήκες) αλλά και στον εξοπλισµό. 32

33 Ο κλάδος της κτηνοτροφίας επλήγη επίσης σοβαρά. Μέχρι τη σύνταξη αυτής της έκθεσης, οι σχετικές αποτιµήσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί από τον ΕΛΓΑ, όµως οι εκτιµήσεις κάνουν λόγο για τεράστιες απώλειες σε ζωικό κεφάλαιο που συµπληρώνονται και από τις καταστροφές σχετικών υποδοµών, όπως οι στάβλοι. Σε επόµενη φάση, η κτηνοτροφία της περιοχής µπορεί να δεχτεί επίσης ισχυρά πλήγµατα από τις σχετικές απαγορεύσεις της βόσκησης, εάν αυτές δεν αποφασιστούν και µε γνώµονα τη διατήρηση του κλάδου στην περιοχή. Στον Πίνακα 3 παρουσιάζεται το κτηνοτροφικό δυναµικό των περιοχών αυτών, προ των πυρκαγιών (δεν αναφέρονται χοίροι και πουλερικά). Πίνακας 3: Ζωικό κεφάλαιο στις πληγείσες περιοχές πριν τις πυρκαγιές Νοµός Αίγες Πρόβατα Κορινθία Μεσσηνία Ηλεία Αρκαδία Λακωνία Αχαΐα Πηγή: Έρευνα γεωργικών διαρθρώσεων 2000 Τέλος, ολοκληρώνοντας την αναφορά στις επιπτώσεις στο παραγωγικό δυναµικό, πρέπει οπωσδήποτε κανείς να αναφερθεί στις επιπτώσεις στον τουρισµό. Αυτές αναµένεται να είναι σηµαντικές, καθώς σηµειώθηκε σοβαρό πλήγµα στο οικιστικό κεφάλαιο, το οποίο αποτελούσε πόλο έλξης επισκεπτών, και στα λοιπά τουριστικά αξιοθέατα της περιοχής. Για το µέλλον υπάρχει φόβος για επέκταση αυτής της υποβάθµισης του τουριστικού προϊόντος, σε περίπτωση άναρχης χωροθέτησης αναπτυξιακών επενδύσεων και παρεµβάσεων. Ειδικά οικολογικά θέµατα Επιπτώσεις στους πληθυσµούς του τσακαλιού (Canis aureus) Σύµφωνα µε την απογραφή των πληθυσµών του τσακαλιού που εκπόνησε το 2004 το WWF Ελλάς και το Σχέδιο ράσης για τη διατήρηση του τσακαλιού στην Ελλάδα 1, οι πυρκαγιές στην Πελοπόννησο φαίνεται να έχουν επηρεάσει σηµαντικά τις εναποµείνασες οµάδες τσακαλιών. Σε κάποιες περιπτώσεις φαίνεται να έχουν πληγεί άµεσα περιοχές εξάπλωσής τους (πχ Ταΰγετος), ενώ σε άλλες παρά το γεγονός ότι τα ενδιαιτήµατα των οµάδων µπορεί να έχουν σωθεί, έχει καταστραφεί ο ευρύτερος χώρος εξάπλωσής τους και τελικά η τροφή τους. Επιπλέον οι φωτιές αναµένεται να επιδεινώσουν την αποµόνωση των διαφόρων οµάδων µε αρνητικά αποτελέσµατα για την µελλοντική τους διατήρηση και προστασία. Συγκεκριµένα: Αχαΐα: είχαν καταγραφεί 6 οµάδες τσακαλιών, µε συνολικά ενήλικα άτοµα. Οι 5 από αυτές βρίσκονταν στην Αιγιαλεία, νότια του Αιγίου. Οι τρεις είχαν εντοπιστεί στη λεκάνη του χειµάρρου Μεγανίτη, στους πρόποδες του Μπαρµπά και εκτός της περιοχής Natura. Να σηµειωθεί ότι τα τσακάλια είχαν µετακινηθεί εκεί το 1976, µετά από πυρκαγιά που είχε 1 Giannatos G Conservation action plan for the golden jackal Canis aureus L. in Greece, WWF Greece. 33

34 καταστρέψει την αρχική τους περιοχή εξάπλωσης. Ακόµη και αν δεν σκοτώθηκαν άτοµα, επηρεάστηκε σίγουρα η ευρύτερη περιοχή παρουσίας τους, επίπτωση που γίνεται σοβαρότερη αν συνεκτιµηθούν και οι επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή και την κτηνοτροφία της περιοχής. Ηλεία: µια µικρή και αποµονωµένη οµάδα µε δύο µόλις ενήλικα άτοµα είχε εντοπιστεί στην Πηνεία, ΒΑ του νοµού. Η οµάδα αυτή, σύµφωνα µε κτηνοτρόφους, είχε προξενήσει σηµαντικές ζηµιές στα πρόβατα της περιοχής και είχαν σηµειωθεί προσπάθειες εξόντωσής τους. Η περιοχή πλήγηκε από τη φωτιά οπότε η ύπαρξη αυτής της οµάδας θεωρείται πλέον αµφίβολη. Όρος Ταΰγετος: η έκταση που κάηκε στις βορινές παρυφές του βουνού στη λοφώδη υποορεινή ζώνη, στα σύνορα Μεσσηνίας-Αρκαδίας, είχε καταγραφεί ως ένας από τους σηµαντικότερους βιοτόπους του τσακαλιού (10 οµάδες µε άτοµα). Η ζώνη αυτή δεν υπάγεται στην περιοχή Natura 2000 και αποτελείτο κυρίως από ελαιώνες σε µίξη µε δασικές συστάδες χαλεπίου πεύκης και µακίας. Αρκαδία: Είχε καταγραφεί µία οµάδα στο οροπέδιο της Μεγαλόπολης και εντός των πυρόπληκτων περιοχών. Η οµάδα αυτή ήταν µικρή (5-7 ενήλικα άτοµα) και υπόλειµµα παλαιότερου τοπικού πληθυσµού. Πιθανό να επικοινωνούσε µε τα τσακάλια της ΒΑ Μεσσηνίας, περιοχή όµως που επίσης κάηκε. Επιπτώσεις σε ενδηµικά είδη της περιοχής Η Πελοπόννησος είναι µια περιοχή µε υψηλό βαθµό ενδηµισµού, κυρίως όσον αφορά τα φυτά στους µεγάλους ορεινούς όγκους. Ιδιαίτερα ο Ταΰγετος αποτελεί την περιοχή της νότιας Ελλάδας µε τον µεγαλύτερο ενδηµισµό 2, ενώ τόσο ο Ταΰγετος όσο και ο Πάρνωνας αποτελούν το νοτιότερο άκρο εξάπλωσης για πολλά ευρωπαϊκά είδη, τα περισσότερα από τα οποία απαντώνται σε δασικά οικοσυστήµατα. Επίσης τα 4 από τα 5 ενδηµικά είδη σαυρών που συναντώνται στην Πελοπόννησο, εξαπλώνονται και σε περιοχές που κάηκαν. Όσον αφορά τα ενδηµικά φυτά, δεν αναµένονται σοβαρές επιπτώσεις ή εξαφανίσεις, καθώς τα περισσότερα σπάνια ενδηµικά εντοπίζονται σε µεγάλα υψόµετρα µε αλπική και χασµοφυτική βλάστηση που δεν επηρεάστηκαν σηµαντικά από τη πυρκαγιά. Για τα ενδηµικά είδη πανίδας, είναι δύσκολο να εκτιµηθούν οι επιπτώσεις, πριν πραγµατοποιηθεί ειδική έρευνα σε συγκεκριµένες περιοχές. Η απόκρισή τους άλλωστε εξαρτάται από τη δυνατότητα διαφυγής που διαθέτουν, αλλά και από τα καταφύγια που χρησιµοποιούν. εν αναµένονται πάντως άµεσες εξαφανίσεις ειδών, καθώς τα περισσότερα ενδηµικά απαντώνται και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου, που δεν καταστράφηκαν από τις πυρκαγιές. Επιπτώσεις σε κοινά είδη από την έκταση των πυρκαγιών Όσον αφορά τη χλωρίδα, δεν αναµένεται να εξαφανιστούν είδη, αν και η βλάστησή τους θα ακολουθήσει τη φυσική διαδοχή της βλάστησης µετά από πυρκαγιές. Πιο συγκεκριµένα, τα επόµενα χρόνια οι καµένες δασικές εκτάσεις αναµένεται να καλυφθούν από ποικίλη και πλούσια βλάστηση από ετήσια και βολβώδη φυτά, ανάµεσά τους και πολλές ορχιδέες, δηµιουργώντας εκτεταµένους βιότοπους ανοιχτού τύπου. Η βλάστηση αυτή θα αποτελείται είτε από φυτά που διαθέτουν µηχανισµούς που τους επιτρέπουν να αντιµετωπίσουν µια πυρκαγιά (πρεµνοβλαστήσεις, ριζοβλαστήσεις, βολβώδεις ρίζες, σκληρά σπέρµατα, εδαφικές τράπεζες), από επανεποίκιση από γειτονικές άκαυτες περιοχές, αλλά και από µεταφορά σπόρων από πουλιά, άλλα ζώα ή και τον αέρα. Η σύντοµη εµφάνιση της βλάστησης είναι 2 Sphenthourakis S. and Legakis A Hotspots of endemic terrestrial invertebrates in southern Greece. Biodiversity and Conservation 10:

35 σηµαντική όχι µόνο για τη βιοποικιλότητα, αλλά και για άλλους παράγοντες του οικοσυστήµατος, όπως είναι για παράδειγµα η συγκράτησή του εδάφους. Σταδιακά θα εµφανιστεί θαµνώδης βλάστηση (πχ είδη Cistus), η οποία µε τη σειρά της θα αντικατασταθεί από την αναγέννηση των δασικών ειδών, όπου οι συνθήκες το επιτρέψουν. Η διαδικασία θα είναι µεν αργή, αλλά τελικά η καλή κατάσταση των οικοσυστηµάτων θα αποκατασταθεί εφόσον δεν διαταραχτεί. Στις περιοχές µε µακία βλάστηση η αποκατάσταση της βλάστησης αναµένεται να είναι πολύ ταχύτερη, καθώς τα περισσότερα είδη διαθέτουν καλά ανεπτυγµένες µεταπυρικές προσαρµογές και φυτρώνουν ή αναβλασταίνουν πολύ σύντοµα. Οι πυρκαγιές επηρεάζουν άµεσα την πανίδα µια περιοχής, καθώς υπάρχουν κατηγορίες ζώων που πλήττονται ανεπανόρθωτα και σχεδόν εξαφανίζονται. Αυτά είναι τα είδη που δε διαθέτουν καλούς µηχανισµούς διαφυγής (πχ να είναι γρήγορα, να πετάνε, ή να βρίσκουν καταφύγιο βαθειά στο έδαφος), µε αποτέλεσµα έως και εξαφανίσεις τοπικών πληθυσµών. Αυτό συµβαίνει µε πολλά αρθρόποδα (έντοµα, αράχνες, κλπ), τις χερσαίες χελώνες οι οποίες καίγονται σχεδόν όλες αλλά σε µεγάλο βαθµό και άλλα ερπετά ιδιαίτερα φίδια και σαύρες που βρίσκουν καταφύγιο στη βλάστηση- αλλά και µε πολλές οµάδες θηλαστικών που δεν έχουν βαθειά καταφύγια όπως τρωκτικά, εντοµοφάγα, σκαντζόχοιροι, πολλά είδη νυχτερίδων, και κάποια σαρκοφάγα. Οι επιπτώσεις επιδεινώνονται ακόµη περισσότερο, καθώς σε µεγάλο βαθµό τα ζώα εξαρτώνται από τον τύπο και την πυκνότητα της βλάστησης σε µια περιοχή προκειµένου να τραφούν, να βρουν καταφύγιο, κλπ. Συνεπώς η, έστω προσωρινή, απώλεια της βλάστησης µετά από µια πυρκαγιά µπορεί να έχει δραµατικές επιπτώσεις στους πληθυσµούς της πανίδας. Σε κάθε περίπτωση, η δυναµική και το µέγεθος των τοπικών πληθυσµών θα επηρεαστεί, όπως και η σύνθεση των ειδών, ακολουθώντας και τη διαδοχή της βλάστησης. Το πρώτο διάστηµα µετά τις πυρκαγιές αναµένεται να ευνοηθούν τα είδη των ανοιχτών βιοτόπων, ενώ θα µειωθούν τα δασόβια. Οι βιοκοινότητες θα αρχίσουν να προσεγγίζουν τα προ πυρκαγιάς ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά σε περίπου 5 δεκαετίες. Σηµαντικότερο πάντως ρόλο στην διατήρηση της πανίδας θα παίξει τελικά η δυνατότητα επανεποικισµού των καµένων περιοχών, είτε από άκαυτες νησίδες, είτε από τις γειτονικές περιοχές. Για παράδειγµα, όπως δείχνει πρόσφατη σχετική έρευνα που είχε πραγµατοποιηθεί στον Ταΰγετο 3, αναµένεται άµεση και δραµατική µείωση των πληθυσµών των κολεοπτέρων που δεν πετάνε και δεν κρύβονται στο χώµα, ενώ παράλληλα αναµένεται να αυξηθούν άµεσα άλλα είδη τα οποία έλκονται στις καµένες περιοχές και τρέφονται µε καµένο ξύλο. Στις ανοιχτές περιοχές που θα δηµιουργηθούν την επόµενη βλαστητική περίοδο θα εµφανιστούν τα κοινά είδη αυτών των περιοχών, καθώς και άλλα οπορτουνιστικά είδη ενώ σταδιακά, ακολουθώντας τη βλάστηση θα εµφανιστούν τελικά, και µετά από κάποια χρόνια, και δασόβια είδη. Αντίστοιχα, για τις χερσαίες χελώνες έχει αναφερθεί η λειτουργική εξαφάνιση τοπικών πληθυσµών µετά από πυρκαγιές, όπως για παράδειγµα συνέβη µε πληθυσµό της Testudo marginata, είδους ενδηµικού της Ελλάδας, στο Γύθειο µετά εκτεταµένη πυρκαγιά στις αρχές της δεκαετίας του Συχνά ωστόσο δεν είναι εύκολο να διαφοροποιηθεί και να εκτιµηθεί η άµεση επίπτωση της πυρκαγιάς από τις αλλαγές χρήσης γης που ακολούθησαν τις πυρκαγιές αλλά και την αλλοίωση/υποβάθµιση τυχόν κατάλληλων ενδιαιτηµάτων στις γύρω άκαυτες περιοχές. Συνοψίζοντας, αν και βραχυπρόθεσµα οι επιπτώσεις από τις πυρκαγιές µπορεί να είναι σηµαντικές, µακροπρόθεσµα η διατήρηση της πανίδας και της χλωρίδας εξαρτάται από την καλή κατάσταση διατήρησης των γειτονικών άκαυτων περιοχών, από το αν η φυσική 3 Ι. Αναστασίου, προσωπική επικοινωνία. 4 Hailey A. and R.E. WIllemsen, Changes in the status of tortoise populations in Greece Biodiversity and Conservation 12:

36 βλάστηση θα αφεθεί να ανακάµψει, αλλά και από τη διατήρηση των υφιστάµενων χρήσεων γης. Η διαχείριση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων (βόσκηση, κυνήγι) και η διαχείριση των πόρων (πχ υδάτινοι πόροι και λεκάνες απορροής) είναι επιπλέον σηµαντικοί παράγοντες. Λεκάνες απορροής Οι περιοχές που κάηκαν ανήκουν στα 3 υδατικά διαµερίσµατα της Πελοποννήσου ( υτική, Βόρεια και Ανατολική) και στις λεκάνες απορροής των ποταµών Αλφειού, Νέδας, Λάδωνα, Πηνειού Ηλείας, Ευρώτα, και των υπορευµάτων Σελινούντα και Βουραϊκού. Τα τρία αυτά υδατικά διαµερίσµατα συνδέονται µεταξύ τους σε επίπεδο υπόγειων υδροφορέων. Οι επιπτώσεις από τις πυρκαγιές συνδέονται µε αλλαγές στα υδρολογικά και γεωµορφολογικά χαρακτηριστικά των λεκανών απορροής, ιδιαίτερα όσον αφορά την αυξηµένη παροχή και ροή του νερού και των φερτών υλικών. Οι αλλαγές στην υδρολογία συνδέονται µε τη µείωση της δυνατότητας διήθησης του νερού στο έδαφος, την αύξηση της επιφανειακής απορροής (έως και 30%), αλλαγές στην εξατµισοδιαπνοή, φαινόµενα που συνδέονται άµεσα µε τη µειωµένη φυτοκάλυψη. Οι κόµες των δένδρων και η βλάστηση γενικότερα λειτουργούν ως ένα πρώτο εµπόδιο που µετριάζει την ορµή του νερού, ενώ παράλληλα απορροφούν και µέρος της ποσότητας που πέφτει. Νερό απορροφά και το ριζικό σύστηµα των φυτών, το οποίο επιπλέον επιδρά θετικά και στη διήθηση των κατακρηµνισµάτων αφού διασωληνώνει το έδαφος. Οι επιπτώσεις αυτές είναι πιο σηµαντικές όσο µεγαλύτερη είναι η αποψίλωση της βλάστησης, όπως συµβαίνει για παράδειγµα στην περίπτωση του Σελινούντα όπου η γύρω βλάστηση έχει ολοσχερώς καεί. Παράλληλα οι πυρκαγιές επιδρούν έµµεσα αλλά εξίσου σηµαντικά στην υδρολογία µιας λεκάνης αλλάζοντας τη δοµή του εδάφους, και αυξάνοντας το ρυθµό διάβρωσης. Τα παραπάνω συνδέονται επίσης και µε αυξηµένη πιθανότητα αλλά και συχνότητα πληµµυρικών φαινοµένων αλλά και µείωση του χρόνου που απαιτείται ως το µέγιστο της πληµµυρικής παροχής. Οι επιπτώσεις εξαρτώνται βέβαια από τον τύπο και την έκταση της πυρκαγιάς, τον τύπο του εδάφους, τη βλάστηση που καταστράφηκε, την τοπογραφία της λεκάνης, το ποσοστό της λεκάνης απορροής που έχει επηρεαστεί από την πυρκαγιά και τον χρόνο που έχει περάσει, καθώς αυτά είναι δυναµικά φαινόµενα που εξελίσσονται µε την πάροδο του χρόνου. Καταστρεπτικές και εκτεταµένες φωτιές όπως αυτές της Πελοποννήσου έχουν γενικά εντονότερα αποτελέσµατα ενώ και τα προβλήµατα από πληµµύρες αναµένονται προφανώς εντονότερα στα κατάντη και κυρίως στις λεκάνες όπου καταστράφηκαν οι ανάντη, ορεινές περιοχές. Τα φαινόµενα πληµµυρών, διάβρωσης κλπ είναι εντονότερα σε µικρές λεκάνες απορροής. Θα πρέπει επίσης να σηµειωθεί ότι τα φαινόµενα εντείνονται και οι δευτερογενείς ζηµιές αυξάνονται στις λεκάνες όπου η φυσική παρόχθια βλάστηση είχε ήδη υποστεί υποβάθµιση από ανθρώπινες δραστηριότητες. Αλλαγές αναµένονται και στην ποιότητα των υδάτων στις λεκάνες απορροής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές, µε κυριότερο παράγοντα την αύξηση των φερτών αλλά και των διαλυτών υλικών, αποτέλεσµα της διάβρωσης αλλά και της καύσης του οργανικού φορτίου του εδάφους. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπουµε ότι η ρύπανση και γενικότερα οι αλλαγές στην ποιότητα των υδάτων συνδέονται άµεσα µε τις υφιστάµενες ανθρώπινες δραστηριότητες. Συνεπώς, η ποιότητα των υδάτων θα επηρεαστεί και ως αποτέλεσµα των αλλαγών σε αυτές τις δραστηριότητες και πιθανά και των πηγών ρύπανσης. Για παράδειγµα να σηµειωθεί ότι η λεκάνη του Πηνειού Ηλίας έχει χαρακτηριστεί ως ζώνη ευαίσθητη στη νιτρορύπανση, λόγω των γεωργικών δραστηριοτήτων αλλά και αστικών λυµάτων. Έδαφος Χωρίς την βλάστηση, εκτός από την αύξηση της έντασης και της ποσότητας της επιφανειακής απορροής του νερού, χάνεται και η δυνατότητα διήθησης αυτού ενώ 36

37 ταυτόχρονα προκαλείται διάβρωση του εδάφους. Έτσι, όχι µόνο το νερό δεν συγκρατείται, αλλά παρασύρει µαζί του και φερτά υλικά απογυµνώνοντας το έδαφος ιδιαίτερα σε περιοχές µε έντονες κλίσεις. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να λάβουµε υπόψη µας ότι και το ίδιο το έδαφος, επιφανειακά, καίγεται. Όταν καίγεται το έδαφος υφίσταται πολλαπλές πιέσεις. Η πυρκαγιά καταστρέφει οργανικές ουσίες του εδάφους, µε συνέπεια να γίνεται υδρόφοβο και έτσι το νερό ρέει επιφανειακά σε αυτό, όπως ρέει πάνω σε γυαλί. Το αποτέλεσµα όλων των παραπάνω είναι ο κατακερµατισµός του εδάφους και η παράσυρσή του στις κοίτες των ρεµάτων αλλά και στις περιοχές προς τα κατάντη. Οι θραύσεις στο έδαφος, τα µικρά σπασίµατα, που είναι χαρακτηριστικό του εδάφους της Πελοποννήσου, αναµένεται να µεγαλώσουν. Η σηµαντικότερη αρνητική παράµετρος πάντως, αναµένεται να είναι η απώλεια του εδάφους σε περιοχές µε µεγάλη κλίση και αυτό γιατί το έδαφος αποτελεί το φυτευτικό υπόβαθρο. Χωρίς αυτό λοιπόν δεν µπορεί να υπάρξει ανάκαµψη ενός οικοσυστήµατος. 37

«Οικολογικός απολογισμός των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην Πελοπόννησο», WWF Ελλάς, Αθήνα: Σεπτέμβριος 2007

«Οικολογικός απολογισμός των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην Πελοπόννησο», WWF Ελλάς, Αθήνα: Σεπτέμβριος 2007 «Οικολογικός απολογισμός των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην Πελοπόννησο», WWF Ελλάς, Αθήνα: Σεπτέμβριος 2007 Ομάδα εργασίας Α. WWF Ελλάς: Παναγιώτα Μαραγκού (PhD), Βιολόγος, Συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Όρος Ταΰγετος (Τόπος Κοινοτικής Σημασίας: GR )

Όρος Ταΰγετος (Τόπος Κοινοτικής Σημασίας: GR ) Όρος Ταΰγετος (Τόπος Κοινοτικής Σημασίας: GR2550006) Ο Ταΰγετος (2.407 μ.) μαζί με την οροσειρά του Πάρνωνα είναι οι παλαιότερες γεωλογικά περιοχές της Πελοποννήσου. Τα δασικά οικοσυστήματα του βουνού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2007 ΣΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2007 ΣΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2007 ΣΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ WWF Ελλάς, Αθήνα: Νοέµβριος 2007 «Συνοπτική έκθεση απολογισµού των καταστροφικών πυρκαγιών του Αυγούστου 2007 στην

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ- ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Εκπόνηση Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με τη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Η πυρκαγιά Η θέση της πυρκαγιάς

Διαβάστε περισσότερα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007: ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ινστιτούτο Μεσογειακών ασικών Οικοσυστηµάτων & Τεχνολογίας ασικών Προϊόντων (Ι.Μ..Ο. & T..Π.) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία

Διαβάστε περισσότερα

AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα)

AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Μακρομάνταλο στην Άνδρο. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

Δομή της παρουσίασης.

Δομή της παρουσίασης. Το μέλλον των δασών Δομή της παρουσίασης. Γιατί καίγονται τα δάση μας; Πως καίγονται τα δάση μας; Καίγονται όλα τα δάση μας; Ζημιά ή καταστροφή; Γιατί τόσο συχνά; Φυσική ή τεχνητή αποκατάσταση; Γιατί γιγαντώνονται

Διαβάστε περισσότερα

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας AND001 - Έλος Βιτάλι Περιγραφή Το έλος Βιτάλι βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά του ομώνυμου οικισμού στην Άνδρο. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422343000 και όνομα "Έλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Η ΠΥΡΚΑΓΙΑ TOY 2007 ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΡΥΜΟ ΠΑΡΝΗΘΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση πυρόπληκτων περιοχών. Χ. Καπόπουλος Επιτροπή Περιβάλλοντος ΤΕΕ υτ. Ελλάδος & Πελοποννήσου

Αποκατάσταση πυρόπληκτων περιοχών. Χ. Καπόπουλος Επιτροπή Περιβάλλοντος ΤΕΕ υτ. Ελλάδος & Πελοποννήσου ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΕ ΥΤ. ΕΛΛΑ ΟΣ & ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 1 Αποκατάσταση πυρόπληκτων περιοχών Χ. Καπόπουλος Επιτροπή Περιβάλλοντος ΤΕΕ υτ. Ελλάδος & Πελοποννήσου Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το καλοκαίρι του 2007 θα µείνει

Διαβάστε περισσότερα

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια MIL006 - Εκβολή Αγκάθια Περιγραφή Η εκβολή στα Αγκάθια βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 4,4 χιλιόμετρα περίπου βορειοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για εκβολή χειμάρρου σε άμεση αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Εταίροι και προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

AND002 - Έλος Άχλα. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία

AND002 - Έλος Άχλα. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία AND002 - Έλος Άχλα Περιγραφή Το έλος Άχλα βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια βορειοανατολικά του οικισμού Στενιές της Άνδρου. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422345000 και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ Η φωτιά στα μεσογειακά οικοσυστήματα Πολλές περιοχές της χώρας μας, ιδιαίτερα οι παράκτιες και νησιώτικες, χαρακτηρίζονται από μεσογειακού τύπου κλίμα κατά το οποίο οι βροχεροί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

AND011 - Έλος Καντούνι

AND011 - Έλος Καντούνι AND011 - Έλος Καντούνι Περιγραφή Το έλος Καντούνι βρίσκεται νότια - νοτιοανατολικά στο όριο του χωριού Κόρθι στην Άνδρο. Πρόκειται για υποβαθμισμένη εκβολή που τροφοδοτείται από έναν ρύακα σχεδόν μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Εταίροι και προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

SAM003 - Έλος Γλυφάδας

SAM003 - Έλος Γλυφάδας SAM003 - Έλος Γλυφάδας Περιγραφή Το έλος Γλυφάδας βρίσκεται βορειοανατολικά του Ηραίου, στην νοτιοδυτική πλευρά του αεροδρομίου Σάμου, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412342000

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου Περιγραφή Το έλος Μεσοκάμπου βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από το Παλαιόκαστρο, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412341000 και

Διαβάστε περισσότερα

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου Περιγραφή Ο υγρότοπος της εκβολής Ποτάμι Καρλοβάσου, βρίσκεται 2,5 χιλιόμετρα βοριοδυτικά του οικισμού Λέκα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Σάμου. Πρόκειται για εκβολή

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα Η προσέγγιση για την αποκατάστασή τους

Αποτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα Η προσέγγιση για την αποκατάστασή τους LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης Αποτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα Η προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Φ.. ΧΕΛΜΟΥ-ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ Dr. ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΙΑΤΡΟΥ Καθηγητής ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Πρόεδρος Σ Φ Χελµού-Βουραϊκού Σύντοµο ιστορικό 1992 Πρόταση Ορειβατικού Συλλόγου Καλαβρύτων

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων

Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Σχεδιασμός διαχείρισης άλλων δασικών πόρων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ωλενός, Ακράτα Από τα αρχαία χρόνια, η γεωργία συνεχώς «απαλλοτριώνει» περιοχές από την άγρια φύση. τέως λίμνη Αγουλινίτσα Η Γεωργία κατακερματίζει το βιότοπο των ειδών που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα 1 Προς το Περιφερειακό Συµβούλιο Αττικής Συνοπτική έκθεση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος στην Πάρνηθα & Αττική και των µέτρων που πρέπει να ληφθούν (εν όψει της συζήτησης στο Π.Σ. για την Πάρνηθα)

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΑΜΕΝΩΝ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΑΜΕΝΩΝ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΑΝΝΟΣ - ΠΥΡΚΑΓΙΑ 30/7/2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πυρκαγιά της 30/7/2012 στην περιοχή Βιάννου καθώς και αυτή που την ακολούθησε σχεδόν αμέσως στην περιοχή της Ιεράπετρας είχαν σαν αποτέλεσμα τεράστιες καταστροφές

Διαβάστε περισσότερα

Aξιολόγηση χωρικών αντικειμένων εκτίμηση ζωνών επικινδυνότητας χωροθέτηση αντι- πλημμυρικών

Aξιολόγηση χωρικών αντικειμένων εκτίμηση ζωνών επικινδυνότητας χωροθέτηση αντι- πλημμυρικών Aξιολόγηση χωρικών αντικειμένων εκτίμηση ζωνών επικινδυνότητας χωροθέτηση αντι- πλημμυρικών ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΟΜΟΥ ΗΛΕΙΑΣ ΣΝΟ:Συντονιστικό Νομαρχιακό Όργανο 8 Σεπτ. 2007 Γιώργος Χ. Μηλιαρέσης, Παν/μιο

Διαβάστε περισσότερα

στα τις Επιπτώσεις φαινόµενα από πυρκαγιές προτάσεις αντιµετώπισης τους Λεονάρδος Τηνιακός

στα τις Επιπτώσεις φαινόµενα από πυρκαγιές προτάσεις αντιµετώπισης τους Λεονάρδος Τηνιακός Επιπτώσεις φαινόµενα από στα τις πληµµυρικά πυρκαγιές στους Νοµούς Αχαΐας - Ηλείας και προτάσεις αντιµετώπισης τους Λεονάρδος Τηνιακός Οι πρωτοφανείς σε ένταση και έκταση πυργαγιές σε δασικές και αγροτικές

Διαβάστε περισσότερα

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές)

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) Περιγραφή Η εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο νοτιοανατολικά του οικισμού Στενιές Άνδρου. Πρόκειται για έναν σχετικά υποβαθμισμένο υγρότοπο

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων του έργου GP-WIND Πάτρα 29 Σεπτεμβρίου 2011 Αιολικά Πάρκα Παναχαϊκού & Περιβαλλοντική Παρακολούθηση Πιθανών Επιπτώσεων Κων/νος Γ. Κωνσταντακόπουλος, ΑΔΕΠ Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Συντονιστική επιτροπή: ΡΟΖΟΣ., Τεχν. Γεωλόγος, Επικ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΓΕΩΡΓΙΑ ΗΣ Π., Γεωλόγος, Επιστ. Συνεργάτης Ε.Μ.Π. Ερευνητική οµάδα: ΑΛΕΞΟΥΛΗ ΛΕΙΒΑ

Διαβάστε περισσότερα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Αννίτσα βρίσκεται περίπου 1,4 χιλιόμετρα ανατολικά - νοτιοανατολικά από τον οικισμό Άλωνες και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ Α. Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστηµίου Αθηνών Η παρακολούθηση των ειδών της πανίδας µιας προστατευόµενης περιοχής είναι µια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδικασία γιατί ο αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Οι δράσεις αποκατάστασης του καμένου δάσους μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Οι δράσεις αποκατάστασης του καμένου δάσους μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Οι δράσεις αποκατάστασης του καμένου δάσους μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Η πυρκαγιά Η θέση της πυρκαγιάς στην ευρύτερη περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος)

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) Περιγραφή Ο υγρότοπος των Αλυκών Λάγγερη βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα βορειανατολικά της Νάουσας στην Πάρο. Πρόκειται για υγρότοπο που αποτελείται από δύο εποχιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση: Γεώργιος Αναστ. Καραντούνιας Καθηγητής Υδραυλικών Έργων ΓΠΑ

Εισήγηση: Γεώργιος Αναστ. Καραντούνιας Καθηγητής Υδραυλικών Έργων ΓΠΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΑΣΩΝ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Εισήγηση: Γεώργιος Αναστ. Καραντούνιας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Βάσης Γεωγραφικών Δεδομένων για Διαχείριση Κινδύνων στην Αχαΐα. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΑΓΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ Marathon Data Systems 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Τίτλος δράσης ιαχείριση και Εμπορία Αρωματικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ. Τίτλος ράσης. Εκσυγχρονισμός κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Επιστημονικός Υπεύθυνος ράσης

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ. Τίτλος ράσης. Εκσυγχρονισμός κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Επιστημονικός Υπεύθυνος ράσης ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ Τίτλος ράσης Εκσυγχρονισμός κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Δασική Εδαφολογία Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Μέρος 1 ο ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του σ αυτή και η επιστροφή

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ)

Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ) Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ) εμφανίζεται ως έννοια για πρώτη φορά το 1993 (Baldock et al., 1993). επιβεβαιώνει την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ ορισμένων τύπων γεωργικών δραστηριοτήτων και των "φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική έκθεση αξιολόγησης της μεταπυρικής πορείας αποκατάστασης των ορεινών όγκων Μπαρμπάς και Κλωκός

Συνοπτική έκθεση αξιολόγησης της μεταπυρικής πορείας αποκατάστασης των ορεινών όγκων Μπαρμπάς και Κλωκός Συνοπτική έκθεση αξιολόγησης της μεταπυρικής πορείας αποκατάστασης των ορεινών όγκων Μπαρμπάς και Κλωκός WWF Ελλάς, Αθήνα 2015 ~ 1 ~ Βιβλιογραφική αναφορά: Συνοπτική έκθεση αξιολόγησης της μεταπυρικής

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008 «ΤΟ ΔΑΣΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2007-2008 2008 Οι Ομάδες εργασίας μας Η Πράσινη Μέρα εντρογαλιές Αμυγδαλιές ασοφύλακες Κυπαρίσσια Οι πρώτες ενέργειες στη συνέχεια Η Πράσινη Μέρα Αδαμοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΑΞΗ ΣΤ ΟΜΑΔΑ PC1 ΜΑΡΙΑΝΝΑ & ΜΑΡΙΝΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΑΞΗ ΣΤ ΟΜΑΔΑ PC1 ΜΑΡΙΑΝΝΑ & ΜΑΡΙΝΑ ΤΟ ΔΑΣΟΣ User 1 2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΑΞΗ ΣΤ ΟΜΑΔΑ PC1 ΜΑΡΙΑΝΝΑ & ΜΑΡΙΝΑ Ελληνικά δάση Ζώνες βλάστησης της Ελλάδας Η Ελλάδα γενικά είναι χώρα ορεινή και θα έπρεπε να έχει μεγάλες δασικές εκτάσεις όμως

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας

Διαβάστε περισσότερα

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού)

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) Περιγραφή Η εκβολή Μαραθώνα (Βιρού ή «Λίμνη») βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρα βόρεια βορειοδυτικά από τον οικισμό Αιγηνίτισσα και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας.

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Εισηγητές Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή στο δίκτυο NATURA 2000 2. Βασικά υδρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

LIFE PINUS Η δομημένη προσέγγιση για την αποκατάσταση των καμένων δασών μαύρης πεύκης

LIFE PINUS Η δομημένη προσέγγιση για την αποκατάσταση των καμένων δασών μαύρης πεύκης LIFE PINUS Η δομημένη προσέγγιση για την αποκατάσταση των καμένων δασών μαύρης πεύκης Τα δάση μαύρης πεύκης στην Ευρώπη, την Ελλάδα και τον Πάρνωνα Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica Στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η παρούσα τεχνική έκθεση έχει βασιστεί στην πρώτη από τις δυο δέσμες μέτρων, στις οποίες κατέληξε η έκθεση του WWF Ελλάς προς το δήμο Μαλίων.

Η παρούσα τεχνική έκθεση έχει βασιστεί στην πρώτη από τις δυο δέσμες μέτρων, στις οποίες κατέληξε η έκθεση του WWF Ελλάς προς το δήμο Μαλίων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΠΡΑΣΙΝΟΥ, ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΔΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΜΑΛΙΩΝ Προϋπολογισμός: 46.635,00 ΕΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

MIL003 - Λιμνοθάλασσα Ριβάρι

MIL003 - Λιμνοθάλασσα Ριβάρι MIL003 - Λιμνοθάλασσα Ριβάρι Περιγραφή Η λιμνοθάλασσα Ριβάρι βρίσκεται 1,2 χιλιόμετρα περίπου νοτιοανατολικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για λιμνοθάλασσα με σχετικά μεγάλο άνοιγμα προς τη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Αναστασία Στρατηγέα. Ακριβή Λέκα Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, Δρ. Ε.Μ.Π., Μέλος Ε.Δ.Ι.Π. Ε.Μ.Π.

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Αναστασία Στρατηγέα. Ακριβή Λέκα Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, Δρ. Ε.Μ.Π., Μέλος Ε.Δ.Ι.Π. Ε.Μ.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ακριβή Λέκα Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός,

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Τίτλος δράσης Εκτροφή Σαλιγκαριών του είδους Helix

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά

Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Eκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου πριν και μετά από πυρκαγιά Υπηρεσίες και προϊόντα υποστήριξης προληπτικού σχεδιασμού αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών μετά την πυρκαγιά 3 ο Συμμετοχικό Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια - Θαµνότοποι

Λιβάδια - Θαµνότοποι ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λιβάδια - Θαµνότοποι ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ Δρ. Γιάννης Α. Μυλόπουλος, Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής Α.Π.Θ. 1. Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λιµνοδεξαµενές & Μικρά Φράγµατα

Λιµνοδεξαµενές & Μικρά Φράγµατα Λιµνοδεξαµενές & Μικρά Φράγµατα Φώτης Σ. Φωτόπουλος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MEng ΕΜΠ, ΜSc MIT Ειδικός συνεργάτης ΕΜΠ, & Επιλογή τύπου και θέσης έργου Εκτίµηση χρήσεων & αναγκών σε νερό Οικονοµοτεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Η συνολική κατανοµή των συστηµάτων θέρµανσης, σύµφωνα µε µελέτη που εκπονήθηκε από το ΥΠΕΧΩ Ε για το Νοµό Καβάλας διαµορφώνεται ως εξής:

Η συνολική κατανοµή των συστηµάτων θέρµανσης, σύµφωνα µε µελέτη που εκπονήθηκε από το ΥΠΕΧΩ Ε για το Νοµό Καβάλας διαµορφώνεται ως εξής: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 139 10. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 10.1 ΡΥΠΑΝΣΗ 10.1.1 Ατµοσφαιρική ρύπανση Κύριες πηγές της ατµοσφαιρικής ρύπανσης στην πόλη της Καβάλας είναι η οδική κυκλοφορία, οι εγκαταστάσεις βιοµηχανίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

AND012 - Έλος Βόρη. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία

AND012 - Έλος Βόρη. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία AND012 - Έλος Βόρη Περιγραφή Το έλος Βόρη βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια - βορειοδυτικά του οικισμού Βουρκωτή στην Άνδρο. Ο υγρότοπος περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

Πελοπόννησος. Λεωνίδας Κραλίδης. 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015

Πελοπόννησος. Λεωνίδας Κραλίδης. 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015 Πελοπόννησος Λεωνίδας Κραλίδης 1 ο Π.Π.Σ. Α.Π.Θ. Ε2-2014-2015 Περιεχόµενα 1. Γεωφυσικά στοιχεία 2. Πόλεις 3. Πολιτισµός 4. Τουρισµός 1. Γεωφυσικά στοιχεία 1.1 Λίµνες 1.2 Ποτάµια 1.3 Βουνά 1.1 Λίµνες Λίµνη

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΗΜΟΣ ΒΟΧΑΣ. Τίτλος ράσης: " ημιουργία περιβαλλοντικών και ορειβατικών μονοπατιών" Υποστήριξη ομάδας:

ΝΟΜΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΗΜΟΣ ΒΟΧΑΣ. Τίτλος ράσης:  ημιουργία περιβαλλοντικών και ορειβατικών μονοπατιών Υποστήριξη ομάδας: ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΝΟΜΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΗΜΟΣ ΒΟΧΑΣ Τίτλος ράσης: " ημιουργία περιβαλλοντικών και ορειβατικών

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 9 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11 Κεφάλαιο Πρώτο: Το μοντέλο του οικοσυστήματος 1.1. Βασικές αρχές και ορισμοί της Οικολογίας των Οικοσυστημάτων 1.2. Η

Διαβάστε περισσότερα