ΙΑΚΩΒΟΣ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗΣ MAOYTXAOYZEN ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΚΕΔΡΟΣ 1981

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΑΚΩΒΟΣ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗΣ MAOYTXAOYZEN ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΚΕΔΡΟΣ 1981"

Transcript

1

2 ΙΑΚΩΒΟΣ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗΣ MAOYTXAOYZEN ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΚΕΔΡΟΣ 1981

3 Η εικόνα του εξωφύλλου: Μνημείο στο Μαουτχάουζεν. Έργο του γλύπτη Μέμου Μακρή

4 «Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε και μόνο τώρα νιώθω σε θέση να θίξω και να καταγράψω το μέρος αυτό της ζωής μου και της ζωής τόσων άλλων. Σήμερα, που βλέπω τη ʺσυνάντηση του παρελθόντοςʺ με το ʺπαρόνʺ, ξεκαθαρίζουν στη σκέψη μου γεγονότα που δεν είχα καταλάβει. Ίσως να τα κατάλαβα τώρα...». Αυτά γράφει ο Ιάκωβος Καμπανέλλης για το βιβλίο του. Το βιβλίο είναι μια αληθινή ιστορία. Μαουτχάουζεν ήταν ένα στρατόπεδο συγκεντρώσεως των Ες Ες, στην Αυστρία, στη διάρκεια του πολέμου. Στο μακρύ κατάλογο των κρατουμένων ήταν γραμμένος κι ο Καμπανέλλης. Έζησε τη φρίκη της ναζιστικής θηριωδίας που αφηγείται εδώ με δραματικό και συναρπαστικό τρόπο. Το «Μαουτχάουζεν» είναι το μόνο πεζό έργο του συγγραφέα. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης είναι γνωστός, εδώ και πολλά χρόνια, σαν θεατρικός συγγραφέας. Έργα του έχουν παιχτεί στο Εθνικό Θέατρο, στο Θέατρο Τέχνης, σε σκηνές του ελεύθερου ελληνικού θεάτρου και, μεταφρασμένα, σε πολλές χώρες της Ευρώπης.

5 Στο Ες Ες Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως του Μαουτχάουζεν έμεινα κρατούμενος απʹ το καλοκαίρι του 1943 μέχρι το τέλος του πολέμου. Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε και μόνο τώρα νιώθω σε θέση να θίξω και να καταγράψω το μέρος αυτό της ζωής μου και της ζωής τόσων άλλων. Σήμερα, που βλέπω τη «συνάντηση» του «παρελθόντος» με το «παρόν», ξεκαθαρίζουν στη σκέψη μου γεγονότα που δεν είχα καταλάβει. Ίσως να τα κατάλαβα τώρα. Οι σελίδες αυτές αρχίζουν με την απελευθέρωση του Μαουτχάουζεν στις 5 Μαΐου Με γυρίσματα προς τα πίσω ξαναζωντανεύει η εποχή όπου το Μαουτχάουζεν ήταν Ες Ες Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως και Εξοντώσεως. SS Konzentrazion und Vernichtungs Lager. Η αφήγηση παρακολουθεί τους απελευθερωμένους ως την ημέρα που πήραν το δρόμο για τη νέα τους ζωή, στη μεταπολεμική Ευρώπη. Το «Μαουτχάουζεν» είναι μια «αληθινή» ιστορία, όπως την ξανάζησα τις ώρες που ξανάβλεπα παλιές σημειώσεις και προσπαθούσα να τη «θυμηθώ» Ι. Κ.

6 Τα σημάδια έρχονταν από γη κι ουρανό... Ήταν Απρίλης. Κι ήταν χίλια εννιακόσα σαράντα πέντε. Είχαμε αρχίσει να το ξέρουμε πως ο πόλεμος πάει να τελειώσει... Τα σημάδια ήταν πολλά. Τα μεγάφωνα που ήταν μέσα στις παράγκες για ν' ακούμε τ' ανακοινωθέντα της Βέρμαχτ και τους λόγους του Χίτλερ είχαν από καιρό βουβαθεί. Κάθε μέρα ο ουρανός έτριζε από εκατοσταριές αμερικάνικα βομβαρδιστικά που έρχονταν απ' τη μεριά της Γαλλίας. Ένα απόγεμα μετρήσαμε πάνω από χίλια. Οι Ες Ες έβγαιναν απ' τις παράγκες τους και τα κυνηγούσαν με βλαστήμιες. Ύστερα ανάβανε τσιγάρα, αρχίζανε τα καλαμπούρια, ώσπου να τους πιάσει υστερία από τα γέλια. Ο ούντερσαφ φύρερ Λέεμπ, γραμματέας στην Πολιτική Διεύθυνση, έκλεβε φαΐ απ' την κουζίνα των αξιωματικών και μας το μοίραζε για να μας αποδείξει πόσο πονόψυχος είναι. Οι Ες Ες έδεσαν έναν Πολωνό αγκαλιά με τέσσερις πεθαμένους και τον άφησαν έτσι τέσσερις μέρες στην απομόνωση. Όταν την πέμπτη μέρα βγήκε, γύριζε από παράγκα σε παράγκα κι έλεγε πως οι πεθαμένοι του είπαν ότι «ο Στάλιν θα 'ρθει το Μάη». Τις νύχτες βλέπαμε λάμψεις χαμηλά στον ορίζοντα. Νύχτα με τη νύχτα οι λάμψεις έρχονταν πιο κοντά στο στρατόπεδο. Ένας Ες Ες με φώναξε να του ξελασπώσω με το σκούφο μου τις μπότες που φορούσε. Ύστερα με διάταξε να τις παστρέψω με τη γλώσσα μου. Ένας φίλος του τον πλησίασε και πιάσανε ψιλή ψιθυριστή κουβέντα. Τον άκουσα να λέει πως οι δικοί τους «έρχονται για μέσα». Στο δάσος που κύκλωνε το στρατόπεδο οι μελλοθάνατοι πριν εκτελεστούν ανοίγανε τους λάκκους τους. Σ' ένα λάκκο, το χώμα που σωριάζανε στο πλάι ξανακύλησε τρεις φορές μέσα, έτσι σαν ένα θεόρατο αόρατο φτυάρι να το 'σπρωχνε. Ο Ες Ες που επόπτευε, χλώμιασε, πήγε και το ανάφερε στο διοικητή. Τον σκοτώσανε στο διάδρομο του Διοικητηρίου με την κατηγορία «ηττοπαθής». Την τελευταία βδομάδα του Απρίλη είδαμε σωρούς χαρτιά να καίγονται κοντά στη μεριά που ήταν τα εργαστήρια. Καίγανε τα αρχεία. Εξαφανίζανε τους κατάλογους των ντουφεκισμένων, των κρεμασμένων, των σκασμένων με γκάζι, των πνιγμένων στο Γαλάζιο Δούναβη, των φαγωμένων από σκυλιά, των ξεπνοϊσμένων από βασανιστήρια. Ο Ρώσος ταγματάρχης Πιρόγκωφ σαν είδε τις φωτιές είπε: «Τους καίνε για δεύτερη φορά». Στο γήπεδο, εκεί που άλλοτε οι ομάδες των Ες Ες παίζανε ποδόσφαιρο με ομάδες που έρχονταν απ' τα γύρω χωριά και τα εργοστάσια, εκπαιδεύανε τώρα εθελοντές που φεύγανε γραμμή για το μέτωπο. Οι εθελοντές ήταν όλοι τους γέροι βαρυποινίτες, φερμένοι από μια κοντινή φυλακή. Τους πεθαίνανε στα γυμνάσια και στις φωνές... «Χίτλερ Ζιγκ Ζιγκ Ζιγκ!». Το απόγεμα γυρίζανε στις παράγκες τραγουδώντας βραχνά, παράφωνα, ξεθυμασμένα... «Στην πατρίδα ανθεί ένα λουλουδάκι και το λεν... άιν τσβο ντράι... Έρρικα!». Ο βαρόνος φον Λιντενχάους που δούλευε σκουπιδιάρης στη μεγάλη πλατεία, κάθε που τους έβλεπε να περνούν, τραγουδούσε κι αυτός... «Το παλιό μας το γραμμόφωνο ξεκούρδισε... άιν τσβο ντράι...

7 και το λεν... Τρίτο Ράιχ!». Ένα πρωί, στα ξαφνικά, ένα αμερικάνικο καταδιωχτικό σβούριξε πάνω απ' τις παράγκες και τα γραφεία. Κατέβαινε τόσο χαμηλά λες κι ήθελε να προσγειωθεί στην πλατεία. Ύστερα άρχισε τα παιχνίδια. Βάλθηκε να πολυβολεί στα παράθυρα του Διοικητηρίου. Οι Ες Ες φοβισμένοι μην πέσουν και βόμβες, βγήκαν στο δρόμο. Το καταδιωχτικό τους κυνηγούσε μια πάνω μια κάτω, κόβοντας επικίνδυνες βόλτες. Ξαφνιασμένοι κι αλαφιασμένοι σκουντούσαν ο ένας πάνω στον άλλο. Μαζώνονταν, σκόρπιζαν, σκόνταφταν, γλιστρούσαν, πέφτανε. Εμείς τρέμαμε μην πάει αυτός ο «κάου μπόυ» και τρακάρει πάνω σε κάνα πύργο. Ιδρωμένοι, βρώμικοι, λαχανιασμένοι οι Ες Ες ήρθανε και χωθήκανε ανάμεσά μας. Τα αμπέχονά τους ανεβοκατεβαίνανε απ' τις κοφτές ανάσες, οι ζώνες τους τρίζανε, ο αγέρας μύριζε σωματίλα και φόβο. Ο «κάου μπόυ» με το καταδιωχτικό έκανε έναν άγριο κύκλο, έτσι σα να τον χάραζε πάνω σε τζάμι, κι έφυγε. Οι Ες Ες μείνανε άφωνοι, ασάλευτοι και μας κοιτάζανε στα μάτια. Τους κοιτάζαμε και μεις κατάματα, άφωνοι, ασάλευτοι, σε στάση προσοχής, ακολουθώντας την πειθαρχία που θέλανε. Πήραν πρώτοι τα μάτια τους, κοίταξαν αλλού. Καθώς γυρίζανε στα γραφεία τους άρχισαν να ψάχνουν στο δρόμο και τις πρασιές και να μαζεύουν τα πράγματα που τους είχανε πέσει. Κι όμως, όσο πλήθαιναν τα καλά σημάδια, τόσο πιο κοντινός γινόταν ο κίνδυνος για μας. Το ομαδικό ξεπάστρεμα είχε αρχίσει από βδομάδες. Ο θάλαμος του γκαζιού και οι φούρνοι δουλεύανε μέρα και νύχτα. Κάμανε αρχή με τους άρρωστους και συνεχίσανε με κείνους που είχαν έρθει από άλλα στρατόπεδα. Οι μελλοθάνατοι περιμένανε στην ουρά τη σειρά τους. Ο διοικητής έκανε απανωτές επιθεωρήσεις, σκύλιαζε που τόσοι μελλοθάνατοι περιμένανε στην ουρά. Φώναζε ότι έπρεπε να βρεθεί τρόπος ν' αυξηθεί η «απόδοση». Ο υποδιοικητής έλεγε ότι δεν υπάρχει πια αρκετό γκάζι για να κάμει κι άλλους θαλάμους. Και το πετρέλαιο όπου να 'ναι θα τελειώσει. Ο διοικητής σκύλιαζε χειρότερα. «Να βρείτε άλλου είδους αέριο» φώναζε «κι όσο για καύσιμα υπάρχουν βουνά από ξύλα. Εγώ δε θέλω να στερήσω ούτε τα καύσιμα απ' τη γερμανίδα νοικοκυρά ούτε το πετρέλαιο απ' την πολεμική μας βιομηχανία. Αλλά δεν μπορώ να παραδεχτώ ότι είμαστε ανίκανοι να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας». Ο υποδιοικητής επέμενε ν' αποφασιστεί η εκκαθάριση με τα πολυβόλα και οι νεκροί να θάβονται σε λάκκους που θα σκάβουν οι ίδιοι. «Γκάζι και πετρέλαιο» διαμαρτυρόταν «δεν έχω, ούτε τα μεταφορικά μέσα για να φέρω. Ενώ σφαίρες διαθέτω άφθονες». Ο διοικητής έλεγε κοφτά πως αυτό αποκλείεται. «Δεν έχω καμιά τέτοια εντολή απ' το Βερολίνο». Η κουβέντα γινόταν πλάι στους μελλοθάνατους που καραδοκούσαν ν' αρπάξουν τ' αποτσίγαρα που έριχναν οι συνομιλητές. Ύστερα ο διοικητής σεργιάνιζε κατά μήκος του σωρού των νεκρών που ήταν αραδιασμένοι σε απανωτές στρώσεις όπως τα ξύλα στις ξυλαποθήκες. Κουνούσε στεναχωρημένος το κεφάλι του και φώναζε: «Θα είμαστε τυχεροί αν δε φανεί κανένας Χίμμλερ από δω να δει το χάλι μας». Στα μέσα του Απρίλη ήρθε, ως φαίνεται, η εντολή απ' το Βερολίνο. Στο δάσος, που με την άνοιξη οι βαλανιδιές, οι οξιές, οι καστανιές είχαν φουντώσει κι οι φτέρες ανέβηκαν ως τα γόνατα, οι μελλοθάνατοι ανοίγανε τους λάκκους τους, κατέβαιναν μέσα κι ένα πολυβόλο τους έριχνε όσο το δυνατόν λιγότερες σφαίρες. Μια άλλη εντολή απ' το Βερολίνο είχε συστήσει «αιματηρές οικονομίες

8 στα πυρομαχικά». Ωστόσο η εκκαθάριση ούτε και τώρα είχε «απόδοση». Οι Ες Ες φεύγανε για το μέτωπο. Η φρουρά λιγόστεψε. Μόλις που έφτανε να μας φυλάει. Τα εξωτερικά συνεργεία που δουλεύανε στο σιδηροδρομικό σταθμό, στο λιμάνι του ποταμού, στα χωράφια, πάψανε να βγαίνουνε. Έτσι τέλειωσε ο Απρίλης. Κι ήρθε ο Μάης. Ο διοικητής είχε μέρες να φανεί. Ένας κρατούμενος τον είδε στο όνειρό του. «Ο διοικητής είχε γίνει ψάρι και κολυμπούσε στο παρακλάδι του Δούναβη που κυλούσε πίσω απ' το λατομείο». Την πρώτη του Μάη τρεις νεαροί αξιωματικοί οπλισμένοι με αυτόματα φύγανε σα σίφουνας μ' ένα φολκς βάγκεν, για να ξετρυπώσουν και να εκτελέσουν επιτόπου τον προϊστάμενο της Πολιτικής Διευθύνσεως. Ο στουρμ φύρερ Σουλτς είχε φορέσει την τυρολέζικη κυνηγετική του φορεσιά και ώρα χαράματα καβάλησε μια μοτοσικλέτα και χάθηκε. Οι τρεις, που φύγανε για να τον βρούνε, χάθηκαν κι αυτοί. Αυτές τις τελευταίες νύχτες οι λάμψεις είχαν έρθει πολύ κοντά μας. Σαν αστραπές από βροχή που έρχεται. Αρχίσαμε ν' ακούμε και τους βρόντους των κανονιών και να μετράμε την απόσταση. Στις 2 του Μάη οι μάγειροι που πήγαιναν ξημερώματα στην κουζίνα είδαν στο δυτικό πύργο έναν αλλιώτικο φρουρό. Αλλιώτικος ήταν κι ο φρουρός στη σκοπιά του κλίβανου που ήταν η πιο κοντινή. Και διακρίναμε καθαρά το ντουφέκι να τρέμει στα χέρια του. Η σκοπιά ήταν πίσω απ' το πυκνό ηλεκτροφόρο συρματόπλεγμα. Ωστόσο αυτός έτρεμε και τσίριζε να κάνουμε πέρα. Ήταν ηλικιωμένος, ντυμένος με καφετιά στολή και χωρίς μπότες. Μας είπε πως είναι της Πολιτοφυλακής. Πως οι Ες Ες φύγανε τη νύχτα. Όλοι. Πήρε θάρρος, άφησε χάμω το ντουφέκι του, άνοιξε το σακίδιό του, πήρε δυο μήλα και μας τα πέταξε. Μπλέξανε στο συρματόπλεγμα και μείνανε εκεί. Έκανε να μας πετάξει άλλα. Ποιος νοιαζότανε τώρα για μήλα. Σύσσωμο το στρατόπεδο άρχισε να βουίζει και να σαλεύει. Οι παράγκες αδειάσανε, η πλατεία έπηξε. Αρχίσανε κι άλλοι φρουροί να ρίχνουν μήλα και φέτες κουραμάνα. Οι ανώτεροί τους ζήτησαν να μιλήσουν με μια δική μας επιτροπή. Και τα μεγάφωνα, που τόσο καιρό είχαν βουβαθεί, ξανακούστηκαν. Η φωνή του ομιλητή ήταν γλυκερή και τρεμουλιάρικη. Σαν τα γράμματα παλιού καλλιγράφου που τώρα το χέρι του τρέμει. Είπε πως αν δεν τους πειράξουμε ούτε κι εκείνοι θα μας πειράξουν. Εξήγησε πως αυτοί δεν είναι Ες Ες ούτε Βέρμαχτ, είναι Πολιτοφύλακες. Όλοι τους απλοί άνθρωποι, επιστρατευμένοι, οικογενειάρχες. Η διαταγή που έχουν είναι να μη μας αφήσουν να ξεχυθούμε στη χώρα. Αυτό θα είναι επικίνδυνο και για μας. Πρέπει να κάνουμε υπομονή ώσπου να 'ρθουν οι συμμαχικές δυνάμεις.

9 Η ελευθερία ήρθε το Μάη Στις 5 του Μάη, λίγο πριν απ' το μεσημέρι, ένα θεόρατο αμερικάνικο τανκ, καπνισμένο και σημαδεμένο απ' τον πόλεμο, γκρέμισε την πύλη του Μαουτχάουζεν και μπήκε στον περίβολο. Οι πολεμιστές μάς κοίταζαν σαστισμένοι, περήφανοι, περίλυποι... Καλά που κάνανε και μείνανε έκει ψηλά, στη ράχη του τανκ. Γλιτώσανε από τόσες μάχες. Απ' τη χαρά μας δε θα γλιτώνανε. Ουρλιάζαμε, ξεσκίζαμε τα ρούχα μας, ταρακουνιόμαστε σα δαιμονισμένοι. Στριμωχνόμαστε, ποδοπατιόμαστε για να φτάσουμε κοντά στο τανκ. Πολλοί πέφτανε πάνω και φιλούσανε τα καπνισμένα σιδερικά κι άλλοι χτυπούσανε πάνω τα κεφάλια τους και κλαίγανε. Ξαφνικά άρχισαν ανάμεσά μας να φυτρώνουν σημαίες. Αμερικάνικες, ρώσικες, εγγλέζικες, ισπανικές της Δημοκρατίας, τσέχικες, πολωνέζικες, ελληνικές, γιουγκοσλάβικες, ιταλικές... Όλες καμωμένες από ματισμένα κουρέλια και χοντροβελονιά. Οι πιο πολλές μυρίζανε λαδομπογιά. Οι σημαίες μάς ανάψανε ακόμα πιο πολύ. Πηδούσαμε, αλαλάζαμε. Ταυτόχρονα στα χαμηλά γίνονταν άλλες δουλειές. Ένιωσα δυο χέρια να γατζώνονται στο πόδι μου. Έσκυψα να δω. Δυο Ισπανοί, τον έναν τον ήξερα, είχαν ρίξει μπρούμυτα έναν επιστάτη και τον πετσοκόβανε με σουγιάδες. Είδα κι έπαθα να λευτερώσω το πόδι μου απ' τα χέρια του. Άμα το κατάφερα να τραβηχτώ, πάτησα πάνω στην κοιλιά ενός άλλου επιστάτη που τον είχαν πνίξει μ' ένα λουρί. Άλλοι είχαν αποκάμει απ' το συνωστισμό, πέσανε, ποδοπατηθήκανε και ξεψυχούσανε στα πόδια μας. Χυθήκαμε προς τα έξω με τις σημαίες ψηλά. Ήταν κι άλλο τανκ έξω απ' την γκρεμισμένη πύλη και πιο πέρα άλλο. Κοντά στο Διοικητήριο σταματήσαμε, πάψαμε να φωνάζουμε, ξανοίξαμε σε μάκρος και κοιτάζαμε το τι γινόταν εκεί... Οι γυναίκες του Μαουτχάουζεν ανεβαίνανε το δρόμο, ουρά ατέλειωτη, ενώ οι πρώτες είχαν κιόλας μπει στα χτίρια. Στριμώχνονταν στις πόρτες, σπάζανε τα τζαμιλίκια στα παράθυρα, άλλες για να μπουν, άλλες για να βγουν. Αυτές που βγαίνανε κρατούσανε σφιχταγκαλιαστά κουρτίνες, στόφες από τα έπιπλα, τσόχες από μπιλιάρδα, τραπεζομάντιλα, πετσέτες, σεντόνια, μαξιλαρόφυλλα, κουρτινάκια. Περνούσανε με τα λάφυρά τους ανάμεσά μας κι ανάμεσα απ' τις σημαίες. Και καθώς εμείς είχαμε σωπάσει και τις κοιτάζαμε σώπαιναν κι αυτές. Τα πρόσωπά τους ήταν μαλλιαρά απ' την αδυναμία, τα μαλλιά κουρεμένα, φορούσαν πανταλόνια και σακάκια γεμισμένα με κουρέλια για να κρατούν ζέστα. Δεν περιμένανε να βρεθούνε έτσι ξαφνικά τόσο κοντά σε άντρες. Σα να ντρεπόντανε που ήταν άφτιαχτες. Τα μάτια τους που φέγγανε αρχίσανε να πεταρίζουν, τα πόδια τους πασχίζανε να περιορίσουν το σαματά από τα ξυλοπάπουτσα και με όλα τους τα σουσούμια και το περπάτημα ήταν σα να λέγανε «περιμένετε και θα δείτε». Απ' τ' αριστερά ερχόταν πλήθος από άντρες. Ήταν αυτοί που μένανε έξω απ' τον περίβολο. Έρχονταν απ' τ' οπλοστάσιο και την αποθήκη τροφίμων. Κουβαλούσαν ντουφέκια, αυτόματα, σακιά ζάχαρη, ντενεκέδες με τυρί, κιβώτια σφαίρες. Μας είπανε να πάμε στην αποθήκη τροφίμων να δούμε. Πήγαμε. Ο Ες Ες αποθηκάριος ήταν κρεμασμένος στην πόρτα μ' ένα παλούκι μπηγμένο στο στήθος. Δυο δικοί μας του χώνανε κομμάτια πατάτα στις τρύπες των ματιών. Ένας άλλος φώναζε: «Τώρα δε θα ξαναπεί πια "νιχτς καρτόφελν"». Φύγαμε ευχαριστημένοι. Πήραμε ελεύθεροι τον περιφερειακό δρόμο. Οι γυναίκες εξακολουθούσαν να τρεχολογούν πάνω κάτω. Μια παρέα Ρώσοι, αιχμάλωτοι ως χθες, είχαν οικονομήσει μια μεσοφωνία και χορεύανε στη μέση του δρόμου. Πιο κάτω ο κύριος Κάντακ, αρχηγός του αυτοκρατορικού κόμματος της Αυστρίας έτσι μας έλεγε είχε ανεβεί πάνω σ' ένα καζάνι, απ' αυτά που κουβαλούσαν το φαΐ στα συνεργεία, κι έβγαζε λόγο: «Η δημοκρατία σκότωσε την Αυστρία. Η δημοκρατία την έκαμε δώρο στον Αδόλφο Χίτλερ. Όχι πια δημοκρατία στην Αυστρία. Άγγλοι, Γάλλοι, Ρώσοι, Αμερικάνοι ξαναφέρτε τους

10 Αψβούργους στη Βιέννη...». Μια παρέα γυναίκες που περνούσανε, φαίνεται πως τον πείραξαν κι ο Κάντακ συνέχισε το λόγο του έτσι: «στη Βιέννη... άμα παχύνεις, έλα να με βρεις...». Δυο καθολικοί παπάδες και τρεις καλόγριες διασχίζανε αργά το δρόμο μ' ένα περίεργο αυτοκίνητο που το οδηγούσε ένας Αμερικάνος στρατιωτικός παπάς. Αργότερα μάθαμε πως το περίεργο αυτοκίνητο το λένε «τζιπ». Απ' τον πάνω δρόμο κατέβαινε ένα πλήθος που κρατούσε μια στενόμακρη κόκκινη σημαία και τραγουδούσε ένα τραχύ τραγούδι. Πλημμύρισε το δρόμο και το τζιπ με τις καλόγριες και τους παπάδες χάθηκε ανάμεσα. Ήταν κι ο φίλος μου ο Τεοντόρ Σβέτιτς μαζί. Μια γυναίκα που τους κοίταζε με χαρά ρώτησε: «Τι είστε σεις;». Και κάποιος φώναζε: «Είμαστε Σέρβοι παρτιζάνοι του Τίτο! Ο Μιχαήλοβιτς στη φυλακή». Ξαναγύρισα στον περίβολο. Οι Αμερικάνοι ξεφορτώνανε τόνους φάρμακα και φαγιά. Η πλατεία ήταν πάντα γεμάτη κι ο καπνός απ' τ' αμερικάνικα τσιγάρα πήγαινε σύννεφο. Οι σκοτωμοί συνεχίζονταν. Στην παράγκα No 3 δυο επιστάτες κείτονταν στο τσιμεντένιο πάτωμα του καμπινέ. Τον ένα τον ντουφεκίσανε, τον άλλον τον λιντσάρανε έως θανάτου. Δυο αυτοκίνητα, απ' αυτά που τα λένε «τζιπ», φύγανε ολοταχώς απ' τον περίβολο φορτωμένα Αμερικάνους στρατιώτες και οπλισμένους δικούς μας. Ήρθε ένα μήνυμα πως στο χωριό Σαν Γκέοργκ ο δήμαρχος έκρυβε Ες Ες. Ο Αντώνης απ' τους Αμπελοκήπους με χαιρέτησε κουνώντας ένα αυτόματο και μου φώναξε: «Θα σου φέρω έναν Ες Ες να παίζεις». Στον περίβολο ήταν και κάτι γυναίκες που τις είχα ακουστά, αλλά τις έβλεπα για πρώτη φορά. Ήταν θρεμμένες, καλοντυμένες, βαμμένες κι είχαν και αρκετό μαλλί στο κεφάλι. Ήταν οι αγαπητικές αυτών που επιστατούσαν στα μεγάλα πόστα. Αρχιραφτάδες, αρχιμάγειροι, αρχιμαραγκοί, αποθηκάριοι. Μ' αυτούς τους επιστάτες οι Ες Ες είχαν φιλίες γιατί κάνανε διάφορες κομπίνες μαζί. Κλέβανε τα τρόφιμα, τα υλικά, τα εργαλεία, βγάζανε πέντε χρυσά δόντια απ' τους κρατούμενους δηλώνανε δύο. Οι επιστάτες οικονομούσαν απ' όλα, ήταν αφεντικά. Μέχρι που καταφέρανε να 'χουν τις αγαπητικές τους σε ιδιαίτερη παράγκα. Δεν μπορούσαν να κοιμούνται μαζί, όμως όλο και κάτι κάνανε. Στο μεταξύ τις ταΐζανε, τις ποτίζανε, τις ντύνανε. Τις ετοιμάζανε. Αλλά οι πιο πολλοί επιστάτες ήταν Γερμανοί βαρυποινίτες. Όσοι δε φύγανε εθελοντικά για το μέτωπο, φοβηθήκανε να μείνουν στο ελευθερωμένο στρατόπεδο και το στρίψανε παρέα με τους Ες Ες. Όσοι μείνανε, άλλοι ήταν κιόλας στον άλλο κόσμο κι άλλοι δεμένοι χειροπόδαρα. Τις γυναίκες που ετοιμάσανε τις είχανε τώρα παραλάβει τα παλικαράκια. Σπανιόλοι, Έλληνες, Ιταλοί. Αυτές χαχανίζανε ευχαριστημένες και τα χαχανητά τους μπερδεύονταν με μουσική τζαζ και διάφορες υγειονομικές οδηγίες που ακούγονταν απ' τα μεγάφωνα. Όσο περνούσαν οι ώρες, η κίνηση κι η ζωή στο Μαουτχάουζεν άλλαζε. Το απόγεμα δεν έβλεπες πια παράτες ούτε άκουγες τραγούδια. Οι παρέες είχαν σκορπίσει, ο καθένας πήγαινε μόνος του κι οι κουβέντες που άκουγες συνέχεια ήταν: Πού τον πήγανε ύστερα; Πού φάνηκε για τελευταία φορά; Ποιος ήταν μαζί; Ποιος τον είδε; Υπάρχει πιθανότητα να ζει; Ποιος μπορεί να ξέρει;

11 Ποιον να ρωτήσω; Πολλοί κρατούσαν μολύβι και χαρτί και σημειώνανε τις πληροφορίες που μαζεύανε. Ύστερα κάνανε συνδυασμούς κι υπολογισμούς κι αποδείχνανε στον εαυτό τους πως ο δικός τους «οπωσδήποτε πρέπει να γλίτωσε». Τη νύχτα, όσοι τα είχανε μιλημένα με τις αγαπητικές ξεκινήσανε για νυχτέρι στην παράγκα τους. Ήταν έξω απ' τον περίβολο. Οι Αμερικάνοι τους σταματήσανε στην πύλη και δεν τους αφήσανε να βγουν. «Πάλι φερμπότεν» είπαν απορημένοι κι αλλάξανε δρόμο. Κόψανε τα συρματοπλέγματα του ανατολικού φράχτη και βγήκανε. Μάταιος κόπος. Οι Αμερικάνοι φυλάγανε τις παράγκες των γυναικών και δεν άφηναν να περάσει αρσενικός. Οι εραστές γυρίσανε πίσω έξω φρενών, δεν καταλαβαίνανε τι σόι απελευθέρωση ήταν αυτή. Οι άλλοι τους κοροϊδεύανε ή τους λέγανε «σα δεν ντρέπεστε, είναι ώρα για τέτοιες δουλειές;». Αυτοί, στα παλιά τους τα παπούτσια, δεν τους κρατούσες με τίποτα. Πήγανε στον Αμερικάνο ταγματάρχη, τον ονομάσανε «ελευθερωτή» και κάνανε τα παράπονά τους. Ο «ελευθερωτής» τους εξήγησε ότι λόγοι υγείας και ασφάλειας επιβάλλουν αυτό το μέτρο και τους συμβούλεψε να κάνουν λίγες μέρες υπομονή. Οι εραστές πιάσαν να του εξηγούν πως οι γυναίκες που θα πάνε είναι έτοιμες και περιμένουνε. Πως πρέπει να καταλάβει τη λαχτάρα τους. Εδώ δεν πρόκειται για ένα απλό κοίμισμα με γυναίκα. Εδώ πρόκειται για παραπάνω... Ο ταγματάρχης είπε πως τους καταλαβαίνει γιατί επί δυο χρόνια που είναι στρατιώτης δεν είδε τη γυναίκα του. Πρέπει όμως να τους πει «όχι». Τότε τραβήξανε προς τη μεριά του τοίχου που έκλεινε τον περίβολο απ' τα δυτικά. Απ' αυτή τη μεριά οι παράγκες των γυναικών ήταν αφύλαχτες. Ο τοίχος ήταν ως πέντε μέτρα ψηλός. Σύρανε απ' το φούρνο το καρότσι που κουβαλούσαν τους πεθαμένους, βάλανε πάνω κιβώτια, καζάνια, κρεμάσανε ένα σκοινί και περάσανε έξω. Τώρα κανείς δεν τους κορόιδευε. Ίσα ίσα που πολλοί μάλιστα τους βοηθήσανε να πάνε. Ήταν οι πρώτοι που θα κοιμούνταν με γυναίκες. Αρχίσαμε να τους σεβόμαστε.

12 Ο λαϊκός δικαστής με το μοσχάρι... Ο καιρός φρονίμεψε τη χαρά μας, ήρθαν οι μέρες για δουλειά. Καθαρίσαμε, νοικοκυρέψαμε τις καλύτερες παράγκες και βάλαμε τους αρρώστους σε καθαρά σεντόνια. Οι γιατροί δουλεύανε μέρα και νύχτα, σε κάθε κουκέτα κρέμονταν οροί, οι άρρωστοι κρατιούνταν στη ζωή με τα φάρμακα. Μας κοίταζαν σα να μας λένε: «Μη μας αφήνετε!» Ανοίγαμε τους λάκκους στο δάσος και ξεθάβαμε τους ντουφεκισμένους. Τώρα που σταμάτησαν τα πολυβόλα, τα πουλιά ξαναγυρίσανε στο δάσος κι ακομπανιάρανε τη δουλειά μας με κελαηδήματα. Μεταφέραμε τους πεθαμένους στο γήπεδο, που τελικά γίνηκε νεκροταφείο. Τους θάβαμε χώρια τον καθένα, ανθρωπινά. Κάπου κάπου όμως κάναμε λάθη στο θάψιμο κι αντί να βάζουμε σταυρό στους Χριστιανούς και άστρο στους Εβραίους, βάζαμε άστρο στους Χριστιανούς και σταυρό στους Εβραίους. Οι φανατικοί κι απ' τις δυο μεριές διαμαρτυρήθηκαν. Άλλοι λέγανε: «Οι νεκροί πάντως καταλαβαίνουνε πόσο σοφά είναι κάτι τέτοια λάθη». Τα μαγειρεία δουλεύανε χωρίς σταματημό κι εμείς μασούσαμε όλη μέρα. Το στρατόπεδο είχε γεμίσει ψωμί, μακαρόνια, πατάτες, κορν μπιφ, μπισκότα, σοκολάτες, οδοντογλυφίδες, οδοντόβουρτσες, οδοντόπαστες, τσίχλες, προφυλακτικά, μαρμελάδα, σαπούνια, φωτογραφίες από χορεύτριες του Μπροντγουαίη. Ήμασταν τα χαϊδεμένα παιδιά της επιμελητείας του αμερικάνικου στρατού και του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Μαζεύαμε ό,τι μας δίνανε κι ό,τι βρίσκαμε. Ακόμη κι εκείνα που δεν μπορούσαμε να μεταχειριστούμε. Η μανία της ιδιοχτησίας είχε ξυπνήσει μέσα μας παμφάγα. Στον επισιτισμό μας βοηθούσαμε κι οι ίδιοι. Κάθε βράδυ πολλοί απ' αυτούς που είχαν πάει βόλτα στα γύρω αγροχτήματα, γυρίζανε κουβαλώντας ένα μοσχάρι, ένα χοίρο, γαλοπούλες, κουνέλια, χήνες, καλάθια αυγά, λεκάνες φρέσκο βούτυρο. Οι Αμερικάνοι στεναχωριούνταν μ' αυτή την κατάσταση. Δε θέλανε να γίνεται πλιάτσικο στα αγροκτήματα. Αυτοί οι αγρότες είναι αθώοι, λέγανε. Κι ένα βράδυ σταματήσανε στην πύλη τον κύριο Βαγγέλη και με συνοδεία ένα στρατιώτη του είπανε να πάει αμέσως πίσω το άσπρο μοσχάρι που είχε φέρει. Ο κύριος Βαγγέλης ήταν απ' την Πάτρα. Ψηλός, στεγνός, με καμπουρωτή μύτη, ηλιοψημένος, λιγομίλητος και αυστηρός. Το πανταλόνι που φορούσε τέλειωνε στις γάμπες και τα μανίκια του σακακιού λίγο πιο κάτω απ' τους αγκώνες. Όταν κατάλαβε πως θέλουνε να πάει πίσω το μοσχάρι, ζήτησε διερμηνέα για να τους απαντήσει. Ήρθε ο διερμηνέας κι ο Βαγγέλης άρχισε να λέει: «Να μεταφράζεις καλά ό,τι σου λέω. Θα τους εξηγήσω αμέσως γιατί πήρα το μοσχάρι και γιατί δεν πρόκειται να το πάω πίσω!»σήμερα το πρωί πήγα μια βόλτα στην εξοχή, όπως κάνω κάθε μέρα από τότε που χάρη στη γενναιότητά τους είμαι ελεύθερος άνθρωπος. Κατά τις δέκα η ώρα χτύπησα την πόρτα σ' ένα πλούσιο αγροτόσπιτο και τους παρακάλεσα ευγενέστατα να μου δώσουν μια κούπα ζεστό γάλα και μια φέτα ψωμί. Μου είπαν πως δεν έχουν τίποτα και να φύγω!»μετάφρασέ το.»φυσικά εγώ δεν έφυγα. Τους είπα ότι αν δε μου δώσουν αμέσως ό,τι είπα θα τους βάλω φωτιά. Φέρανε αστραπιαία μια φέτα ψωμί και λίγο γάλα σ' ένα ντενεκέδι και τ' αφήσανε χάμω λες και ήμουνα κανένας σκύλος.»μετάφρασέ το.

13 »Τους είπα ότι θα πάρω το γάλα μου στην τραπεζαρία τους αλλιώς θα 'χουν κακά ξεμπερδέματα. Μου ανοίξανε την πόρτα και με πήγανε στην τραπεζαρία. Μου φέρανε μια κούπα γάλα και μια φέτα ψωμί. Ούτε ένα ψίχουλο ψωμί παραπάνω, ούτε μια σταγόνα γάλα. Μόλις τέλειωσα, το αφεντικό μου είπε να φύγω.»μετάφρασέ το.»τον ρώτησα γιατί είναι έτσι σκληρός μ' έναν άνθρωπο που ήταν δυο χρόνια στο κάτεργο. Απάντηση: Δε φταίω 'γώ που ήσουνα στο Μαουτχάουζεν, ούτε ξέρω τι γινόταν εκεί! Το στρατόπεδο, του λέω, είναι μόνο μισή ώρα από δω και τα συνεργεία δουλεύανε και στα χωράφια! Μπορεί και στα δικά σου χωράφια! Πώς δεν ξέρεις τι γινόταν εκεί!»απάντηση: Δεν ξέρω απολύτως τίποτα.»μετάφρασέ το.»επειδή, του λέω, είσαι τέτοιο κοπρόσκυλο, πες να μου ετοιμάσουν για το μεσημέρι ένα κοτόπουλο βραστό, άνοιξέ μου το ραδιόφωνο και καθάρισέ μου και μερικά μήλα. Μου φέρανε ό,τι ζήτησα γιατί είδανε πως δεν αστειεύομαι. Όμως όλη την ήμερα κανείς τους δε με ρώτησε τι είμαι, ποιος είμαι, τι ήταν το στρατόπεδο, τι γινόταν εκεί μέσα. Λέξη.»Μετάφρασέ το.»το απογεματάκι ακούω φωνές στην πόρτα. Δυο Ρώσοι απ' το Μαουτχάουζεν ζητούσανε λάχανα. Οι αθώοι Γερμανοί αγρότες τους βρίζανε και τους διώχνανε. Πήγα, άνοιξα την πόρτα, τους έβαλα μέσα και τους είπα να πάρουνε όσα λάχανα θέλουνε.»με την ευκαιρία έκανα και μια βόλτα στο χτήμα και στις αποθήκες. Από ζωντανά και πετούμενα άλλο τίποτα. Και στις αποθήκες τους φίσκα τα καπνιστά χοιρινά, τα λουκάνικα, τα σαλάμια, τα βούτυρα και τ' αλεύρια. Είπα στους Ρώσους να πάρουνε κι ό,τι άλλο θένε. Ύστερα ειδοποίησα τους αθώους Γερμανούς αγρότες ότι ώσπου να γίνουνε άνθρωποι, θα τους κάνω παρέα κάθε μέρα απ' το πρωί ως το βράδυ. Ως πρώτη δόση πήρα το άσπρο μοσχάρι. Αύριο θα πάρω άλλο χρώμα.»μετάφρασέ το και τελειώσαμε». Ο κύριος Βαγγέλης πέρασε την πύλη παρέα με το άσπρο μοσχάρι και το παρέδωσε στην κουζίνα. Ένα πρωί ξύπνησα από φωνές και τρεχαλητά. Χαλούσε ο κόσμος. Ντύθηκα άρον άρον και βγήκα. Απ' όλες τις παράγκες, ντυμένοι, άντυτοι, μισοντυμένοι, βγαίνανε και τρέχανε προς την πλατεία. Εκεί πλήθος πολύ είχε κυκλώσει τα κρατητήρια που τα φρουρούσαν Αμερικάνοι στρατιώτες. «Κρεμάλα, κρεμάλα» φωνάζανε οι δικοί μας. «Βγάλτε τους έξω! Δώστε τους σε μας». Οι Αμερικάνοι είχαν πιάσει Ες Ες του Μαουτχάουζεν και τους κουβαλήσανε αργά την περασμένη νύχτα. Ριχτήκαμε να φάμε τον τοίχο για να τους πάρουμε στα χέρια μας. Ήρθε ο υπολοχαγός Μακ Φηλντ πάνω σ' ένα ψηλό φορτηγό αυτοκίνητο και μας έβγαλε λόγο: «Όλοι τους είπε θα τιμωρηθούν κατά πως τους αξίζει. Είναι εγκληματίες πολέμου και θα περάσουν από ειδικό διασυμμαχικό δικαστήριο που δε θα χαρίσει κάστανα. Σας το υπόσχομαι. Δεν πρέπει να τους πειράξουμε πριν γίνουν οι ανακρίσεις και οι καταθέσεις. Θα κάνουμε για τον καθένα έναν παχύ φάκελο. Σας το υπόσχομαι. Ο κόσμος ολόκληρος πρέπει να μάθει τι θηρία ήταν αυτοί οι Ες Ες. Έχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε. Πρέπει να φέρουμε στο φως όλα όσα γίνανε. Γιατί πέρα

14 απ' την τιμωρία αυτών των κακούργων είναι και κάτι άλλο πιο σπουδαίο! Αυτός ο πόλεμος, ο πιο άγριος που έγινε ποτέ, αυτός ο πόλεμος που μόλις τέλειωσε, πρέπει να 'ναι ο τελευταίος. Η ανθρωπότητα δεν πρέπει, όταν τον αναφέρει, να λέει "ο περασμένος πόλεμος". Αλλά... "ο τελευταίος πόλεμος". Κι έτσι θα είναι. Σας το υπόσχομαι». Ο υπολοχαγός Μακ Φηλντ μας έπεισε. Είχε κι ο ίδιος συγκινηθεί με το λόγο του, ειδικά άμα έλεγε «σας το υπόσχομαι». Ύστερα άρχισαν να μεταδίδονται απ' τα μεγάφωνα διάφορες ανακοινώσεις: «Ο Χίτλερ αυτοκτόνησε. Το πτώμα του βρέθηκε στον κήπο της Καγκελλαρίας στο Βερολίνο». «Ο Ες Ες διοικητής του Μαουτχάουζεν Φραντς Ζίρας τραυματίστηκε θανάσιμα κατά τη δίωξή του από άνδρες της αμερικάνικης στρατιωτικής αστυνομίας». Μουσική τζαζ... «Ο Ες Ες υποδιοικητής του Μαουτχάουζεν Γκέοργκ Μπαχμάγερ αυτοκτόνησε αφού πρώτα δηλητηρίασε τη γυναίκα του και τα τρία του παιδιά ηλικίας επτά, πέντε και δύο ετών». «Ο ταγματάρχης Πάτρικ παρακαλεί να παραδώσετε όλα τα όπλα που βρίσκονται στα χέρια σας. Κάθε υπόδειξη των αμερικάνικων αρχών είναι μόνο για το καλό σας». Μουσική τζαζ... «Ο ταγματάρχης Πάτρικ παρακαλεί όπως κάθε εθνικότητα εκλέξει έναν αντιπρόσωπό της για το σχηματισμό μιας διοικητικής επιτροπής. Το Μαουτχάουζεν, ώσπου να φύγετε για τα σπίτια σας, πρέπει να διοικηθεί από σας τους ίδιους. Εσείς ξέρετε τα προβλήματά σας καλύτερα από κάθε άλλον». «Τις τελευταίες μέρες σημειώνονται πολλοί θάνατοι από εντερικά. Επαναλαμβάνουμε ότι οφείλονται στην απότομη πολυφαγία. Όσοι έχετε ευκοιλιότητα ζητήστε αμέσως απ' το ιατρείο το φάρμακο... και ακολουθήστε αυστηρά αυτή τη δίαιτα...». Το απόγευμα ήρθαν στην παράγκα μου ο Αντώνης, απ' τους Αμπελοκήπους, ο στρατηγός Κ., ο κύριος Βαγγέλης, ο Ιωνάς, ο Πέτρος απ' τη Θήβα, ο Θανάσης απ' τη Θεσσαλονίκη και μου είπανε πως οι Έλληνες με διαλέξανε για αντιπρόσωπό τους στην επιτροπή. Ρώτησα γιατί. Γιατί έτσι! μου είπανε. Ύστερα ο Πέτρος μου ανάγγειλε τρίβοντας τα χέρια του, πως «έχουμε και αυτοκίνητο». Το βρήκε στην άλλη όχθη του Δούναβη. Καθάρισε τον αγκυλωτό σταυρό που είχε πάνω και του κοτσάρησε μια ελληνική σημαιούλα. Ως αντιπρόσωπος μπορώ να ζητήσω αμερικάνικη άδεια κυκλοφορίας και αριθμό «και είμαστε τρέλα». Οι Έλληνες που βρεθήκαμε ζωντανοί ήμασταν ως χίλιοι άντρες και ίσα με διακόσιες γυναίκες, όλες Εβραίες. Την άλλη μέρα όλοι οι αντιπρόσωποι επισκεφθήκαμε τον ταγματάρχη Πάτρικ. Οι άλλοι αντιπρόσωποι ήταν μεγάλοι άνθρωποι, σοβαροί. Ο Ρώσος ήταν συνταγματάρχης, αιχμάλωτος πολέμου, ο Τσέχος είχε κάμει ιδιαίτερος του προέδρου Μπένες, ο Ιταλός ήταν αδελφός ή ξάδερφος

15 του Τολιάτι, ο Ισπανός ήταν καθηγητής Πανεπιστημίου. Η αφεντιά μου ήμουν πολύ νέος, μεγάλη παραφωνία ανάμεσα στο λαϊκό επίτροπο του Τίτο που αντιπροσώπευε τους Σέρβους και στο στρατηγό του ιππικού που αντιπροσώπευε τους Πολωνούς. Γι' αυτό και το πρώτο πράγμα που ρώτησε ο ταγματάρχης Πάτρικ ήταν τι αντιπροσωπεύω εγώ. Στην παράγκα No 1 του περίβολου στεγάστηκαν τα γραφεία της επιτροπής. Με βοηθούς τον Ιωνά και τον Θανάση οργανώσαμε το «ελληνικό μας γραφείο» κι αρχίσαμε δουλειά. Είχαμε να κάνουμε καταλόγους των νεκρών. Καταστάσεις για τις αναχωρήσεις, για το που θέλει να πάει ο καθένας και καθεμιά. Τι ανάγκες είχαμε, τι επιθυμίες. Έτσι, μ' όλα αυτά τα καλά πράγματα και τις καλές φροντίδες, το Μαουτχάουζεν άλλαξε όψη. Οι τριάντα τόσες χιλιάδες του στρατόπεδου δεν ήταν πια αξεχώριστοι και ξεχασμένοι ο ένας ανάμεσα στον άλλον. Οι Έλληνες ξαναγίνανε Έλληνες, οι Σέρβοι Σέρβοι, οι Ρώσοι Ρώσοι... «Χωρίζουμε», είπε κάποιος. Κι ήταν αλήθεια.

16 Λίγο ήσυχο ύπνο κι ένα φόρεμα... Όταν ο στουρμ φύρερ Σουλτς, ο προϊστάμενος στην Πολιτική Διεύθυνση, έβαλε την κυνηγετική του φορεσιά και το 'σκασε, δυο Ισπανοί (δημοκράτες), ο Γιοζέφ Μπάιλίνα κι ο Καζιμίρ Κλεμέντες, δυο Τσέχοι, ο Μίλος Στράνσκυ, ο Γιαροσλάβ Μάτυς κι εγώ αποφασίσαμε να κλέψουμε μια στοίβα ολόκληρη βιβλία του «αρχείου», που δεν είχαν ακόμη ριχτεί στη φωτιά. Φυσικά, πριν απ' την απόφαση αναρωτηθήκαμε «μα καλά... αν το καταλάβουν δε θα μας καθαρίσουν αμέσως;...». Ο Γιαροσλάβ Μάτυς απάντησε: «Αν είναι να μας σκοτώσουν, θα το κάνουν και χωρίς αυτή την αιτία... Δε βλέπετε;... Απ' τα στρατόπεδα που εκκενώσανε καθαρίσανε πρώτα πρώτα όλους όσους δουλεύανε στα γραφεία... Ξέρουμε πάρα πολλά... Κανονικά δε γλιτώνουμε... Αν σώσουμε αυτά τα βιβλία... Λέω να το παίξουμε...». Έπειτα θέλησε να δώσει θάρρος και σε μας και στον εαυτό του και συνέχισε: «Δείτε ερημιά, καταντήσαμε σα Γραφείο αντιπροσωπειών. Ο όμπερσαρφ φύρερ Φάσελ κυνηγά τον Σουλτς, ο Ντοπελάιτερ εκπαιδεύει τους Πολιτοφύλακες στο Σαν Γκέοργκ, ο Μύλλερ τρέχει να βρει τρόπο να τηλεφωνήσει στη φράου Μύλλερ στο Ρότενμπουργκ, κι ο Λέεμπ εκεί μέσα πίνει συνέχεια καφέδες και κλαίει». Τα βιβλία σώθηκαν και παραδόθηκαν στον Αμερικάνο διοικητή. Από μια πρώτη καταμέτρηση είδαμε πως στο Μαουτχάουζεν είχαν εξοντωθεί κοντά κρατούμενοι. Όσοι γλιτώσαμε ήμασταν περίπου 30 χιλιάδες. Ένας στους εννιά. Η τύχη του καθενός από μας ήταν κυκλωμένη από οχτώ θανάτους. Ωστόσο το «μητρώο» του στρατοπέδου δεν έδειχνε πουθενά τον αύξοντα αριθμό ή κάτι παραπλήσιο. Για να μην είναι φοβερός ο αριθμός των «εισερχομένων» και «εξερχομένων» οι λογιστές του Μαουτχάουζεν δίνανε στους καινούριους τούς αριθμούς των νεκρών. Έτσι οι εισερχόμενοι στο στρατόπεδο δεν ξεπέρασαν ποτέ τον αριθμό 140 χιλιάδες. Οι Αμερικάνοι μας ρωτούσαν τι ξέρουμε για τους δεκαπέντε αγνοούμενους αεροπόρους. Το μόνο που ξέραμε ήταν πως τον περασμένο Γενάρη τους είχαν φέρει στο στρατόπεδο. Τους είχαμε δει να στέκουν στον τοίχο αριστερά απ' την πύλη. Οι Ες Ες βολταρίζανε μπροστά τους ευχαριστημένοι, με χέρια πίσω. Ο άρμπαϊτντινστ φύρερ Μπεμ τους έκανε νόημα πως θα τους περάσουν θηλιά στο λαιμό. Οι Αμερικάνοι αεροπόροι γέλασαν και κάποιος απάντησε με νόημα στον Μπεμ πως «είναι τρελός». Τι απόγιναν οι δεκαπέντε δεν ξέραμε. Αλλά για τους άλλους που είχαν φέρει το φθινόπωρο του σαράντα τέσσερα ξέραμε πολλά, είδαμε πολλά. Ήταν σαράντα πέντε αεροπόροι. Ολλανδοί, Εγγλέζοι, Αμερικάνοι. Τους σκότωσαν όλους στη σκάλα του λατομείου. Τους φόρτωναν ένα κομμάτι βράχο στη ράχη κι όσους δεν τα κατάφερναν ν' ανέβουν τα διακόσα είκοσι πέντε σκαλοπάτια του «Στάινμπρουχ Γκράμπεν» τους χτυπούσαν με ξύλα έως θανάτου. Τα ξύλα ήταν παρμένα από καλούπια του μπετόν διαλεγμένα να 'χουν καρφιά πάνω. Μισούς σκότωσαν τη μια μέρα, μισούς την άλλη. Και τις δυο μέρες άφησαν τους νεκρούς στη σκάλα ως την ώρα που σταμάτησε η δουλειά. Τα συνεργεία που δούλευαν στο λατομείο, όταν στο βραδινό γυρισμό ανέβαιναν τη σκάλα, έβλεπαν τα καλουπόξυλα να κρέμουνται πάνω στους σκοτωμένους γαντζωμένα απ' τα καρφιά που 'χαν μπει στα κεφάλια, στ' αυτιά, στους ώμους, στις κοιλιές. Και τα δυο εκείνα βράδια, όταν παραταχθήκαμε στην πλατεία για το προσκλητήριο, τα μεγάλα χειράμαξα του κρεματόριουμ φορτωμένα με τα σώματά τους πέρασαν αργά από μπροστά μας. Το δεύτερο βράδυ, ήρθε στο προσκλητήριο κι ο υποδιοικητής Μπαχμάγερ. Τα χειράμαξα σταμάτησαν στη μέση της πλατείας. Ο Μπαχμάγερ στάθηκε ανάμεσα στα δυο χειράμαξα και μας είπε δυο λόγια:

17 «Όταν στο μέλλον στρέφετε τα μάτια σας στο γερμανικό ουρανό για να δείτε τ' αεροπλάνα των Αγγλοεβραίων και των Αμερικανοεβραίων, μην ξεχνάτε πως όλα τελειώνουν εδώ κάτω! Όλες σας οι ελπίδες, βρωμόσκυλα της Ευρώπης, θα κουβαληθούν πάνω σ' αυτά τα αμάξια». Ο Ισπανός ζωγράφος Μανουέλ Μούνχιος ξενυχτούσε με τα σώβρακα έξω απ' την παράγκα του κάνοντας βόλτες, παραμιλώντας κι ανάβοντας το επόμενο τσιγάρο με τ' αποτσίγαρο του προηγούμενου. Σ' όσους έρχονταν κι αυτοί με τα σώβρακα να τον ανταμώσουν, έλεγε: «Ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός κι οι Αμερικάνοι μάς έφεραν πολλά. Όμως κάτι που δε μάς έφεραν είναι λίγο ήσυχο ύπνο». Λίγο ήσυχο ύπνο... Απ' τις 5 του Μάη, απ' τη μέρα που η ζωή στο Μαουτχάουζεν έπαψε να 'ναι εφιάλτης, ο εφιάλτης κρύφτηκε στον ύπνο μας και γίνηκε όνειρο. Ήταν αλλιώτικα όνειρα, αλλιώτικοι εφιάλτες. Ο Πέτρος απ' τη Θήβα σπάραξε απ' το φόβο που τον έσφιγγε, μούγκριζε χωρίς να μπορεί να ξυπνήσει και να γλιτώσει. «Η φωνή μου πνίγεται» έλεγε, «σα να μου βουλώνουνε το στόμα! Τα μάτια κολλάνε, δεν ανοίγουνε». Ξέραμε καλά τι εννοούσε. Όλοι το ίδιο παθαίναμε, γι' αυτό κι είχαμε μαζευτεί σε κοντινά κρεβάτια. Μόλις κάποιος άρχιζε να μουγκρίζει, οι διπλανοί τινάζονταν αμέσως να τον ξυπνήσουν και να τον γλιτώσουν. Τι είδες Πέτρο; Η μάνα μου καθότανε στο τραπέζι μας, είχε τη λάμπα του πετρελαίου και μου 'γραφε ένα γράμμα. Εγώ το 'χα σκάσει από δω κι ήμουν κάτω απ' το τραπέζι. Της μιλούσα και δε μ' άκουγε. Της έπιασα τα πόδια αλλά οι κάλτσες ήταν γεμάτες άχυρο... Άκουσα κάτι φωνές που ερχότανε από μια τρύπα που είχε το πάτωμα... Κοίταξα κι ήταν από κάτω το Μαουτχάουζεν κι όλοι οι Ες Ες ήταν στην πλατεία και δείχνανε προς τα πάνω. Αρχίσανε ν' ανεβαίνουν σε κάτι σιδερένιες ανεμόσκαλες, ν' ανεβαίνουν τρέχοντας... Βγήκαμε απ' την παράγκα. Ο Πέτρος κοίταξε τη σκοτεινή καμινάδα του κρεματόριουμ. Ανάσανε. Άναψε ένα αμερικάνικο τσιγάρο. Ωραία καπνά και μυρωδάτα, είπε. Αλλά δεν του 'φταναν αυτές οι αποδείξεις. Τράβηξε, με τα σώβρακα, προς την πλατεία. Ο Αμερικάνος στρατιώτης που είχε βάρδια στην πύλη έπαιζε με τη μοναξιά του και την ησυχία της νύχτας. Τραγουδούσε: «Δείξε μου το δρόμο να πάω σπίτι, σε στεριά, σε θάλασσα, σε κύματα εγώ πάντα λέω το ίδιο τραγούδι. Δείξε μου το δρόμο να πάω σπίτι... Ο Πέτρος έμεινε μαζί του. Ήθελε σώνει και καλά να μάθει τα λόγια. Κάθε πρωί οι πιο πολλοί ξυπνούσαμε με την ίδια αγωνία: «Σε ποιόν θα τα πούμε όλ' αυτά; Πού θα τα πούμε; Ποιος θα τ' ακούσει; Πού θα παραδοθούν όσα είδαμε;»

18 Υπομονή, έλεγε ο υπολοχαγός Μακ Φηλντ. Από μέρα σε μέρα περιμένουμε τους δικαστικούς. Κρατήστε σημειώσεις για τις καταθέσεις σας. Δε θα μείνει κανείς που δε θ' ακουστεί. Σας το υπόσχομαι. Ο Μάης του σαράντα πέντε ήταν ζεστός. Τα απογέματα μύριζαν καλοκαίρι. Ο Ιωνάς, ο Θανάσης κι εγώ πήγαμε στην παράγκα που μένουν οι γυναίκες για να γράψουμε καταλόγους κι ατομικές καρτέλες. Το πλακόστρωτο μπροστά στην παράγκα ήταν φρεσκοπλυμένο. Στην πόρτα στεκόταν μια κοπέλα που φορούσε μια φούστα από καρό τραπεζομάντιλο. Την κρατούσε σφίγγοντας τα χέρια στη μέση. Τ' αδύνατα πόδια της χάνονταν μέσα στις αρβύλες. Μια άλλη, με χακί πανταλόνι, γονατισμένη πλάι της καρφίτσωνε το στρίφωμα της φούστας και μετρούσε τον ποδόγυρο μ' ένα σανίδι αριθμημένο με μολύβι. Μέσα ακουγόταν κίνηση από γυναικομάνι και γουρ γουρ από ραπτομηχανές. Τις χαιρετίσαμε και παραμερίσανε για να περάσουμε. Στο κάτω κρεβάτι μιας κουκέτας, η Ραχήλ έστρωνε με προσοχή ένα πατρόν από εφημερίδα πάνω σε μια κίτρινη κουρτίνα κι έλεγε: «Ποια πήρε πάλι το ψαλίδι, που είναι το ψαλίδι;». Πάνω απ' το κεφάλι της κρέμονταν σταυρωτά τα ξιπόλητα πόδια μιας άλλης που καθόταν στο πάνω κρεβάτι. Τα νύχια της ήταν βαμμένα με κόκκινο μολύβι. Έραβε κουμπιά πάνω σε μια ζακέτα από πεσκίρι. Δίπλα η Σάντρα κι άλλες δυο κάνανε πρόβα μπροστά σ' ένα ντουλαπόφυλλο με καθρέφτη στερεωμένο σε αντιστύλι. Η Σάντρα κρατούσε ένα μαξιλάρι, έβγαζε μπαμπάκι από μέσα και το 'δινε σε μιαν άλλη που το 'στρωνε για βάτα στον ώμο μιας τρίτης. Απ' τα πρόσωπά τους η κιτρινίλα είχε αρχίσει να φεύγει, τα μαλλιά στα κεφάλια τους άρχισαν να μαυρίζουνε. Η Βικτωρία τύλιγε με άσπρη κορδέλα μια αγκράφα από αντρική ζώνη, και μια μικρή, που φορούσε ένα τρυπωμένο φόρεμα από κάλυμμα πολυθρόνας, ρωτούσε παρακαλεστά «ποιανής περισσεύουνε δυο τρία κουμπιά». Στα μεγάλα τραπέζια του φαγιού σιδερώνανε με κάτι σιδερικά που μοιάζανε ανταλλακτικά αυτοκινήτου. Το χερούλι τους ήταν φτιαγμένο από σύρματα τυλιγμένα με κουρέλια και σπάγκο. Τα πυρώνανε σε φουφούδες από γκαζοτενεκέ. Κάποια, που σιδέρωνε ένα μπλουζάκι κομμένο από μαξιλαροθήκη, δεν είχε ξηλώσει το κεντημένο «Γκούντεν Μόργκεν». Στους στύλους των κρεβατιών κρέμονταν πατρόν σχεδιασμένα σε φύλλα του «Σινιάλ» και του «Φόλκισερ Μπεομπάχτερ». Σ' ένα πατρόν για μανίκι έβλεπες τη φωτογραφία του Γκαίμπελς, σ' ένα πέτο διάβαζες ένα από τα τελευταία ανακοινωθέντα της Βέρμαχτ, σ' ένα στήθος μιας ζακέτας μια αεροφωτογραφία του Κόβεντρυ στις φλόγες. Κοντά στα παράθυρα ήταν τρεις ραπτομηχανές και πίσω από κάθε ράφτρα περιμένανε ουρά οι άλλες για να γαζώσουν. Έξω, αντίκρυ στα παράθυρα, στα πεζούλια της πρασιάς, άντρες διάφοροι είχαν στρογγυλοκαθίσει κι απολαμβάνανε το βουητό απ' το γυναικομάνι και το γουρ γουρ απ' τις ραφτομηχανές. Μόλις το βουητό σταματούσε, άκουγες απ' τον περίβολο φωνές πλήθους που παρακολουθούσε ποδόσφαιρο. Είδαμε πως αν δεν τέλειωνε το ράψιμο θα 'ταν αδύνατο να κάνουμε «γραφική εργασία» και την αναβάλαμε. Ρωτήσαμε τη Βικτωρία αν θα 'θελε να μας βοηθά στη δουλειά και δέχτηκε. Συμφώνησαν κι όλες οι γυναίκες κι είπαν πως θέλουνε τη Βικτωρία γι' αρχηγίνα. Καθώς κάναμε να φύγουμε ο Ιωνάς γύρισε κι είπε στη Βικτωρία: «Αυτή εκεί πέρα είναι δική μας; Πρώτη φορά τη βλέπω». Σε μια απ' τις τελευταίες κουκέτες μια κοπέλα καθισμένη σταυροπόδι προσπαθούσε να ράψει μια γόβα. Η βελόνα μάγκωνε στο σκληρό δέρμα και δεν έβγαινε. Την έπιανε με τα δόντια και την τραβούσε. «Είναι Λιθουανή» είπε η Βικτωρία. «Ήθελε να μείνει μαζί μας γιατί δεν υπάρχουν άλλες Λιθουανές. Είναι καλή κοπέλα, τη λένε... Στάσου να δεις πως τη λένε». Η Βικτωρία της φώναξε να πει τ' όνομά της και κείνη απάντησε κοιτάζοντάς μας: «Γιαννίτα Ρίμκουτι, Λιθουανή».

19 Το βραδάκι στολιστήκαμε, μπήκαμε στο αυτοκίνητο με την ελληνική σημαία και πήραμε το δρόμο για το χωριό Μαουτχάουζεν. Ήταν η πρώτη φορά που κατέβαινα στο χωριό και καθώς ξανάβλεπα το δρόμο φοβήθηκα. Ο Ιωνάς, ο Θανάσης, ο Πέτρος, ο Αντώνης τραγουδούσαν «τα μάτια τα δικά σου τα μάτια...». Είχα περάσει απ' τον ίδιο δρόμο όταν μας φέρνανε στο στρατόπεδο. Σε κείνη την «παραλαβή» οι Έλληνες ήμασταν σαράντα τρεις. Μείναμε τέσσερις. Ένας πριν πεθάνει μου είχε στείλει ένα σημείωμα πάνω σ' ένα κομμάτι άσπρο πανί. Τον έλεγαν Τέλη, ήταν απ' τη Θεσσαλονίκη. Τη στιγμή που μπαίναμε στο χωριό άναψαν τα φώτα. Η πλατεία ήταν γεμάτη από δικούς μας. Και τα καφενεία κι οι μπιραρίες. Οι πιο πολλοί φορούσαν ακόμη τα ριγωτά ρούχα. Σεργιανούσαν με γυναίκες του στρατόπεδου, φλερτάρανε, μιλούσαν επιδεικτικά. Μια μικρή ορχήστρα σ' ένα καφενείο έπαιζε το «πέτερλε, ντου λίμπες, πέτερλε...». Οι Σπανιόλοι είχαν διπλαρώσει τα κορίτσια του χωριού. Στην προβλήτα της πλατείας Γερμανοί πρόσφυγες απ' τ' ανατολικά, γέροι, γριές και γυναικόπαιδα φωνάζανε και κλαίγανε για να μπουν στο σλέπι και να περάσουν στην απέναντι όχθη του Δούναβη. «Πάμε πρώτα για κρασί» είπε ο Πέτρος και κορνάροντας για να κάνει μπούγιο πέρασε την πλατεία και φρενάρησε μπροστά σ' ένα Γκαστχάουζ. Είχε μπόλικους θαμώνες μέσα. Ντόπιους, απ' το στρατόπεδο και μια παρέα Ρώσους στρατιώτες. Πλησιάσαμε στον πάγκο κι ο Αντώνης είπε γερμανικά στο μαγαζάτορα: Μόνο δυο μπουκάλια. Δεν έχω πια κανένα μπουκάλι, απάντησε κοφτά ο Γερμανός. Έχεις, ψιθύρισε γερμανικά ο Αντώνης και συνέχισε στα ελληνικά: Και πρόσεχε πως μου μιλάς. Μπορείς και μόνος σου να δεις ότι δεν έχω τίποτα! απάντησε πάλι ο μαγαζάτορας. Ο Αντώνης νευρίασε και είπε στα ελληνικά ενώ ταυτόχρονα τού το μετέφραζε με παντομίμα: «Εγώ δε θέλω να δω! Να πιω θέλω». Ο μαγαζάτορας κλαψούρισε: «Κι εγώ θέλω να κερδίζω πουλώντας κρασί αλλά που είναι το κρασί;» Ο Ιωνάς θύμωσε και χτύπησε τη γροθιά του πάνω στο πάγκο: Έχεις και θα μας δώσεις. Φερστέεν; Ο Γερμανός τα χρειάστηκε και συνέχισε να κλαψουρίζει: Αν είχα δε θα σας έδινα; Τρελός είμαι να μη σας δώσω; Αφού εσείς κάνετε ό,τι θέλετε τώρα πια. Το μάτι του Πέτρου πήρε πως οι Ρώσοι πίνανε κρασί κι ο μαγαζάτορας βιάστηκε να μας πληροφορήσει πως «οι σύντροφοι» το φέρανε μαζί τους. Αλλά για κακή του τύχη ένας «σύντροφος» κάτι κατάλαβε, σηκώθηκε, ήρθε στον πάγκο, άνοιξε το πορτέλο και χάθηκε στο εσωτερικό. Ο μαγαζάτορας κοίταξε. Ακούστηκε γκλiν γκλaν από μποτίλιες κι ο Ρώσος ήρθε με πέντε μπουκάλια στην αγκαλιά. Άφησε τα τρία μπροστά μας και κράτησε τα δύο. «Σπασίμπα» είπε ο Αντώνης. Νιέτ σπασίμπα, απάντησε ο Ρώσος.

20 Πέντε δολάρια, σφύριξε ο μαγαζάτορας. Νιέτ ντόλλαρ, ντόιτσε μαρκ, ξανάπε ο Ρώσος. Δεκαπέντε μάρκα ξανασφύριξε ο μαγαζάτορας. Ο Ιωνάς έβγαλε μάρκα και πλήρωσε το Ρώσο. Αυτός συμπλήρωσε και το δικό του χρέος και τα 'δωσε όλα μαζί στο Γερμανό. Ντάνκε σέεν, είπε δαγκωτά. Ντιέτ ντάνκε σέεν, κουλτούρα, απάντησε αυστηρά ο Ρώσος στρατιώτης, και πηγαίνοντας προς το τραπέζι του μουρμούριζε «χολιέρα φασίστα...» Με τα μπουκάλια περί πολλού πήγαμε στην πλατεία για να βρούμε τραπεζάκι στο ύπαιθρο. Ανταμώσαμε τη Χάνα, τη Βικτωρία, τη Σάντρα κι άλλες δυο Ελληνίδες, που δεν τις ήξερα. Τις καλέσαμε. «Αν δεν είναι μόνο από ευγένεια» είπε η Χάνα, «μόνο που πρέπει να πούμε και στη Λιθουανή, γιατί ήρθαμε παρέα στο χωριό. Η Λιθουανή είχε πάει να δει το σλέπι. Προθυμοποιήθηκα να πάω να την καλέσω κι αυτήν. Φορούσε ένα στρατιωτικό πανταλόνι με κόκκινη ρίγα στο πλάι, αντρικό πουκάμισο και σακάκι. Μου είπε πως ήξερε και γερμανικά και λίγα ιταλικά. Δέχτηκε την πρόσκληση, αλλά ήθελε να δει το σλέπι δυο λεφτά ακόμη. Κοίταξα για τους άλλους. Είχαν καθίσει στο καφενείο με την ορχήστρα. Σας λένε Γιαννίνα, έτσι δεν είναι; Γιαννίνα, Γιαννίνα Ρίμκουτι. Εσάς πώς σας λένε; Της το είπα και το βρήκε δύσκολο αλλά είπε πως θα το συνηθίσει. Πήρα θάρρος και τη ρώτησα αν θέλει να πάμε με το σλέπι αντίκρυ και να ξαναγυρίσουμε. Δεν είναι δύσκολο; Τόσος κόσμος περιμένει για θέση... Πήγα στον υπεύθυνο. Ήταν ντυμένος σαν χωροφύλακας. Του 'δειξα την ταυτότητά μου ως μέλος της Επιτροπής. Εγώ κι η δεσποινίς, του είπα, θέλουμε να μπούμε στο σλέπι. Βρόντηξε τα τακούνια του: Αμέσως! Έσπρωξε τα γυναικόπαιδα και τους γέρους να παραμερίσουν και φώναξε το σλεπιτζή να μας βάλει σε καλή θέση γιατί είμαι της «Επιτροπής». Μας χαιρέτησε στρατιωτικά και ξαναβρόντηξε τα τακούνια του. Το σλέπι ήταν κιόλας γεμάτο πρόσφυγες, μπόγους, καρότσια. Η Γιαννίνα κοίταξε τα μωρά. Μια γυναίκα μάς είπε πως είναι βδομάδες που περπατάνε. Έρχονται με τα πόδια απ' τη Σιλεσία. Δε συγκινήθηκα καθόλου.

21 Η Λιθουανή είχε πέσει σε συλλογισμούς. Ακουμπισμένη στο παραπέτο κοίταζε το ποτάμι. Στην αντίκρυ όχθη διάφοροι μαυραγορίτες και σωματέμποροι περιμένανε τους πρόσφυγες. Τους λέγανε πως αν έχουν χρυσαφικά γι' ανταλλαγή, δίνουν ψωμί, παστό χοιρινό, γάλα του κουτιού, αλεύρι, μαργαρίνη... Στα κορίτσια κάνανε πρόταση να μείνουνε εδώ, να τις βάλουν σε πρώτης τάξεως δουλειά με πρώτης γραμμής πληρωμή. Θυμήθηκα τη γερμανική κατοχή στην Ελλάδα. Τώρα έβλεπα τη Γερμανία στο ίδιο χάλι. Ωστόσο το κέφι μου είχε χαλάσει. Μετάνιωσα που άφησα την ωραία μου παρέα γι' αυτήν την Λιθουανή. Μπορεί να ήταν νόστιμη αλλά δε μιλούσε καθόλου. Όλο εγώ έπρεπε να βρίσκω κάτι να λέω. Στο γυρισμό σηκώθηκε ελαφρό αεράκι, έκανε ψύχρα. Έβγαλα το σακάκι μου και της είπα να το φορέσει. Αρνήθηκε γιατί, όπως είπε, ήμουν κι εγώ πολύ αδύνατος. Με ρώτησε πόσα κιλά είμαι. Πάω καλά, απάντησα, σύντομα θα 'μαι πενήντα. Ύστερα της είπα να πει μια φράση στα λιθουανικά. Δεν είχα ακούσει ποτέ ούτε μια λέξη απ' αυτή τη γλώσσα. Σκέφτηκε λίγο και συλλάβισε... «Άσταβε μίλιου λάμπαϊ, σέντιενα νάκτις α τέικ πας μάνιε». Τι θα πει; Είναι μια παροιμία, απάντησε. Δεν μπορώ να τη μεταφράσω... Εγώ ακούω όλη τη μέρα τα κορίτσια που μιλούν ελληνικά... Μ' αρέσουν... Πες μου κι εσύ κάτι. Ξαφνικά στόμωσα, δεν έβρισκα τίποτα καλύτερο και είπα... «άσπρη πέτρα ξέξασπρη κι απ' τον ήλιο ξεξασπρότερη...». Δύσκολη γλώσσα, μουρμούρισε, σα να τρέχει νερό. Την πήρα και καθίσαμε στο απάγκιο που κάνανε μια στοίβα έπιπλα. Ανοίξαμε τα φύλλα μιας ντουλάπας και καθίσαμε μέσα. Τη ρώτησα αν κατεβαίνει συχνά στο χωριό. Σήμερα, είπε, είναι η τρίτη φορά. Αλλ' αυτή είναι η πρώτη που ξαναμπαίνω στο σλέπι. Δεν είχα το θάρρος να μπω. Σκέφτηκα λίγο τα λόγια της και τη ξαναρώτησα «γιατί δεν είχε το θάρρος, τι τρέχει με το σλέπι;» Όταν μας φέρνανε στο Μαουτχάουζεν, απάντησε, μας πέρασαν με σλέπι. Γι' αυτό κατέβαινα στο χωριό. Ήθελα να ξαναμπώ και να ξαναπεράσω. Αλλά δεν είχα παρέα και φοβόμουνα. Θυμήθηκα πως κι εμένα μ' είχε πιάσει φόβος όταν το απόγεμα ξαναπέρασα το μέρος που οδηγούσε στο στρατόπεδο. Σώπασε λίγο κι ύστερα είπε: Ήθελα να ξαναμπώ στο σλέπι, έτσι ελεύθερη, καταλαβαίνετε; Καταλαβαίνω. Τι έγινε τότε με τους Ες Ες πάνω στο σλέπι, έγινε τίποτα; Η Γιαννίνα είπε: «Μόλις το σλέπι άφησε την όχθη ο Ες Ες που ήταν επικεφαλής άρχισε να μας λέει

22 πως μέσα στο στρατόπεδο πρέπει να 'χουμε αλληλεγγύη μεταξύ μας, αλλιώς δε γλιτώνουμε. Εκεί μέσα, έλεγε, ούτε ο Θεός θα μας δει ποτέ ούτε κανείς άλλος. Βοήθεια και έλεος δεν μπαίνει. Όλες οι τρύπες με τον υπόλοιπο κόσμο είναι φραγμένες. Ό,τι κάνετε σεις οι ίδιες. Το μόνο που μπορείτε να περιμένετε είναι να βοηθά η μια την άλλη... Θα σας δείξω αμέσως τι θέλω να πω... "Ποια από σας ξέρει να κολυμπά;" Μερικές γυναίκες σηκώσανε τα χέρια τους... Ωραία, είπε ο Ες Ες. Έλα εδώ εσύ, η ψηλή"... Ήταν μια Γιουγκοσλάβα μέχρι τριάντα χρονών... Ύστερα φώναξε σε μιαν άλλη απ' αυτές που δεν ήξεραν κολύμπι... "Έλα δω κι εσύ, για σένα φροντίζω. Βάλτε το δεξί σας χέρι πλάι πλάι". Πήρε ένα σύρμα κι έδεσε τα χέρια τους γερά. Τις έφερε εδώ άκρη άκρη και είπε: "Δείξτε μου τώρα αν είστε γυναίκες ή σκύλες. Ή η μια θα σώσει την άλλη, ή θα πνιγείτε κι οι δυο".»τις έσπρωξε και τις έριξε στο νερό. Ώσπου να πνιγούνε παλεύανε με το νερό πάνω από μισή ώρα. Στην αρχή το σλέπι σταμάτησε για να τις βλέπουμε. Ύστερα τις ακολούθησε γιατί το ρεύμα τις παράσερνε. Άμα βουλιάξανε, ο Ες Ες είπε στο σλεπιτζή να κάνει κι αυτός μια αναφορά πως οι δυο γυναίκες πήγανε να το σκάσουν κολυμπώντας». Η Γιαννίνα σώπασε πάλι για λίγο κι ύστερα ρώτησε από πιο δρόμο με φέρανε έμενα. Απ' το σταθμό, είπα. Μας φέρανε με το σιδηρόδρομο. Θέλεις να πάμε και στο σταθμό; Δεν ήξερα αν θέλω κι έκανα πως το σκέφτομαι. Με το κοκαλιάρικο χέρι της έσφιξε το δικό μου. Το πρόσωπό της, που ήταν μικροκαμωμένο, γέμιζε από δυο μεγάλα γαλανά μάτια. Μη φοβάστε, είπε, θα πάμε μαζί. Εσείς ήρθατε παρέα στο σλέπι, εγώ θα 'ρθω παρέα στο σταθμό. Αυτό που ένιωθε η Λιθουανή το 'χα νιώσει κι εγώ. Ήθελα κι εγώ να περάσω «έτσι ελεύθερος» από παντού. Παντού όπου με είχανε πάει χωρίς τη δική μου θέληση, παντού όπου την κάθε μου κίνηση την παρακολουθούσε ένας βούρδουλας, ένα ραβδί, μια κλοτσιά, ένα αυτόματο. Ήταν σάμπως η ελευθερία μας να 'ταν σκόρπια σ' όλα εκείνα τα μέρη. Έπρεπε να πάμε να τη μαζέψουμε. Δέχτηκα να πάμε παρέα στο σταθμό και χάρηκε. Κολακεύτηκε που της δόθηκε η ευκαιρία να προστατέψει κάποιον. Μου 'σφιγγε το χέρι σ' όλο το γυρισμό. Η πλατεία του χωριού ήταν ακόμα πιο γεμάτη από πριν, πιο φωτισμένη, πιο χαρούμενη. Χορεύανε κιόλας. Το «Λάμπεθ γουώκ» έσκιζε. Τα ξυλοπάπουτσα βροντοκοπούσαν στις πλάκες. Οι ριγωτές φορεσιές του κάτεργου είχαν «παραφρονήσει». Ο Πέτρος κι ο Θανάσης σαν καλλίφωνοι που ήταν ξέρανε και τα λόγια: «Συνταγή στους χορευτάς πρώτα λίγο περπατάς και ξαφνικά φωνάζεις δυνατά Ώωωω! Θα προτιμούσα να μέναμε κι εμείς να χορέψουμε, αλλά η Λιθουανή διάσχιζε βιαστικά την πλατεία κι εγώ δεν τόλμησα να της πω «πάμε άλλη φορά στο σταθμό. Χορεύετε;». Φοβήθηκα μη δε με πάρει για σοβαρό. Μπορεί επειδή ήταν νύχτα... Μπορεί επειδή είχα πολλές φορές ξαναθυμηθεί και σκεφτεί εκείνο το σταθμό... Μπορεί επειδή έτσι γίνεται άμα περάσει καιρός... τώρα που ξανάβλεπα το σταθμό δεν έμοιαζε... Πήγα και στάθηκα στις γραμμές. Η Λιθουανή με κοίταζε απ' την πλατφόρμα...

23 Μια πολιτεία με θανατηφόρα σύνορα......ταξιδεύουμε απ' τα χαράματα μέσα σε φορτηγά βαγόνια. Είναι θεοσκότεινα. Οι πιο πολλοί έχουμε κιόλας περάσει σαράντα μέρες στην απομόνωση και τέσσερις μήνες σ' ένα μικρό στρατόπεδο κοντά στο Ζίμερινγκ. Ήταν κι ένας Εβραίος εκεί. Οι Ες Ες σχηματίζανε έναν ανοιχτό κύκλο γύρω του και φωνάζανε: «Μπάλα». Ο Εβραίος άρχιζε να τρέχει απ' τον ένα στον άλλο κι αυτοί τον κλοτσούσαν στα πόδια, στην κοιλιά, στα πλευρά, στο κεφάλι. Το ποδόσφαιρο σταματούσε όταν η «μπάλα» έμενε ασάλευτη πάνω στη λάσπη από χώμα και αίμα. Όταν βαρέθηκαν να παίζουν κάθε μέρα το ίδιο παιχνίδι, τον πνίξανε σ' ένα ρέμα που κυλούσαν μέσα οι οχετοί. Το τραίνο που μας πάει σταματά σε πολλούς σταθμούς. Τ' άλλα βαγόνια είναι κανονικά. Απ' το ίδιο τραίνο ταξιδιώτες κατεβαίνουν. Άλλοι ανεβαίνουν. Σωπαίνουν και κολλάμε τ' αυτιά στα τοιχώματα. Ακούμε τέτοιες κουβέντες: Μια γυναίκα: Να πεις στην Έλγκα να μη στεναχωριέται για την ομπρέλα... Ένας άντρας: Πήρα τα ρέστα μου απ' το μπαρ; Α, ναι, εδώ είναι!... Άλλος άντρας: Έχετε άλλα πράγματα; Άλλος άντρας: Αυτά είναι όλα, ευχαριστώ. Άλλος άντρας: Εγώ κύριέ μου! Τ' όνομά μου είναι Γκάντερτ... Καλό σας ταξίδι... Άλλη γυναίκα: Χέλμουτ, μη με γελάσεις... Άντρας: Κουταμάρες, την Κυριακή θα 'μαι πίσω. Ακούμε τα παραγγέλματα και τη σφυρίχτρα του κάθε σταθμάρχη, αλλά ούτε που είμαστε καταλαβαίνουνε, ούτε που πάμε. Σταματάμε πάλι. Ξεκλειδώνουν τις συρτές πόρτες και τις ανοίγουν. Είναι μέρα ακόμα. Ο ήλιος πέφτει καταπρόσωπο και μας στραβώνει. Όμως καλύτερα έτσι. Ο σταθμός είναι μικρός, επαρχιακός, με δέντρα, μπλοκαρισμένος από Ες Ες. Ο αξιωματικός τους παρακαλεί τους ταξιδιώτες που κατεβαίνουν να περάσουν γρήγορα. Παρακαλεί κι αυτούς που είναι να μπουν στο τραίνο να περιμένουν λίγο. Η παραλαβή μας απ' τους Ες Ες του Μαουτχάουζεν γίνεται ονομαστικά. Ταυτόχρονα μπαίνουμε στη γραμμή πέντε πέντε. Οι ταξιδιώτες που είναι στην πλατφόρμα και στα βαγόνια δε μας πολυπροσέχουν. Ούτε οι σιδηροδρομικοί. Ένας μάλιστα ελεγκτής έχει καθίσει στη σκάλα, ανοίγει το «τέρμος» και πίνει καφέ. Αυτά μας φαίνονται σαν «καλά σημάδια». Η ελπίδα πιάνει να ριζώνει. Τη βοηθά κι ο απογευματινός ήλιος κι ένα τεράστιο γελαστό πρόσωπο σε μια διαφήμιση μπύρας που μας κλείνει πονηρά το μάτι. Ο διπλανός μου ψιθυρίζει «φαίνεται πως θα δουλέψουμε στο χωριό». Άλλος λέει «το πολύ πολύ στα χωράφια». Κι ύστερα άλλος «οι Γάλλοι αιχμάλωτοι που δουλεύουνε στα χωράφια περνάνε καλά. Πολλοί το σκάνε». Παίρνουμε το δρόμο του χωριού. Δεξιά κι αριστερά σπίτια. Λοξοκοιτούμε στα παράθυρα και βλέπουμε τα έπιπλα που είναι μέσα. «Καλά σημάδια». Ένας άντρας ανεβασμένος σε μια καρέκλα βάφει τα παραθυρόφυλλα. Μια γυναίκα ακουμπά στο

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ Α ΜΕΡΟΣ Μικρό, σύγχρονο οικογενειακό διαμέρισμα. Στο μπροστινό μέρος της σκηνής βλέπουμε δυο παιδικά δωμάτια, ένα στ αριστερά κι ένα στα δεξιά. Από το εσωτερικό τους καταλαβαίνουμε αμέσως ότι αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ»

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» 2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» Δεν είχε καλά χαράξει και η κυρία Μαίρη άνοιξε το μαγαζί. Πέταξε τα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Ρόμπερτ Μανσκ Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Κάποτε υπήρχε μια όμορφη πριγκίπισσα που ονομαζόταν Ελισάβετ Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε ακριβά ρούχα πριγκίπισσας Επρόκειτο

Διαβάστε περισσότερα

Απίθανα ταξίδια με μαγικά μολύβια

Απίθανα ταξίδια με μαγικά μολύβια ...... Απίθανα ταξίδια με μαγικά μολύβια Στον Ευθύμη και την Κωνσταντίνα. Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος Σελιδοποίηση - Μακέτα εξωφύλλου: Ευθύµης Δηµουλάς 2010 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΟΥΡΙΚΗ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ Β ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: «Η ΦΙΛΙΑ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΤΑ ΚΑΝΕΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ Ο ΧΡΟΝΟΣ»

ΜΑΡΙΑ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ Β ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: «Η ΦΙΛΙΑ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΤΑ ΚΑΝΕΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ Ο ΧΡΟΝΟΣ» 3 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ Β ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: «Η ΦΙΛΙΑ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΤΑ ΚΑΝΕΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ Ο ΧΡΟΝΟΣ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΓΝΩΡΙΜΙΑ Ο ήλιος εκείνο το πρωινό κρύφτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Α 2 τάξης

Από τα παιδιά της Α 2 τάξης Από τα παιδιά της Α 2 τάξης Καραγκιόζης: Καλημέρα Πασά μου. Πασάς: Καλημέρα Καραγκιόζη. Πού πας και είσαι τόσο βιαστικός; Καραγκιόζης: Πάω να βρω δουλειά. Πασάς: Τι δουλεία ξέρεις να κάνεις εσύ; Καραγκιόζης:

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Κάθε μέρα έμπαινε πολύς κόσμος στο βιβλιοπωλείο και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ ΜΑΡΚ ΤΟΥΕΪΝ Οι ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΜ ΣΟΓΙΕΡ Οι πρώτες σελίδες

http://hallofpeople.com/gr/ ΜΑΡΚ ΤΟΥΕΪΝ Οι ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΜ ΣΟΓΙΕΡ Οι πρώτες σελίδες http://hallofpeople.com/gr/ ΜΑΡΚ ΤΟΥΕΪΝ Οι ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΜ ΣΟΓΙΕΡ Οι πρώτες σελίδες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΘΕΙΑ ΠΟΛΥ -Τόμ! Καμία απάντηση. -Τομ! Καμία απάντηση. -Αναρωτιέμαι πού στην ευχή έχει πάει αυτό το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ του Κάρολου Ντίκενς. Διασκευή - Διάλογοι: Αμάντα Ηλιοπούλου

ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ του Κάρολου Ντίκενς. Διασκευή - Διάλογοι: Αμάντα Ηλιοπούλου 1 ΜΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ του Κάρολου Ντίκενς Διασκευή - Διάλογοι: Αμάντα Ηλιοπούλου ΠΡΟΣΩΠΑ: Εμπενίζερ Σκρουτζ Τζέικομπ Μάρλεη (συνέταιρος του Σκρουτζ) Μπομπ Κράτσιτ (υπάλληλος του Σκρουτζ) Η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει Κατευθυνόμενη συμμετοχική δουλειά όλης της τάξης 2ο Δημοτικό Σχολείο Συκεών Θεσσαλονίκης Τάξη Γ1 2005-2006 Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου 1o ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΟΥΡΝΙΩΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ : ΣΤΥΛΙΑΝΑΚΗ ΑΝΝΑ Συστάσεις Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ Πουπουλένιος : εγώ! ένα μικρό σπουργίτι Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου Ντίνος και Ελπίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΟ-ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνα Γεωργακάκου

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγητής: Χήρα Γαλάνω Χήρα Πρωτομάστορας:

Αφηγητής: Χήρα Γαλάνω Χήρα Πρωτομάστορας: Νοέμβρης 1849 Ρόλοι Αφηγητής Χήρα Γαλάνω Πρωτομάστορας Κουδαρούλ 1 Κουδαρούλ 2 Κουδαρούλ 3 Κουδαρούλ 4 Κουδαρούλ 5 Βλάχος Κοντός Δάσκαλος - Χωροφύλακας - Δραγάτης 1 Αφηγητής: Μια χήρα με τα ορφανά της,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 : Η μάχη της Ουάσιγκτον (Μέρος ΙΙI) Η μυστηριώδης γυναίκα! Το κόκκινο του θανάτου;

Κεφάλαιο 6 : Η μάχη της Ουάσιγκτον (Μέρος ΙΙI) Η μυστηριώδης γυναίκα! Το κόκκινο του θανάτου; Κεφάλαιο 6 : Η μάχη της Ουάσιγκτον (Μέρος ΙΙI) Η μυστηριώδης γυναίκα! Το κόκκινο του θανάτου; Λίγα λεπτά αργότερα βρεθήκαμε σε μια παλιά αποθήκη. Η νύχτα φαινόταν ατελείωτη. Κανείς δεν κυκλοφορούσε. Τα

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα