Ο Πολύβιος, η εποχή του και η αλλαγή της ιστορικής οπτικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Πολύβιος, η εποχή του και η αλλαγή της ιστορικής οπτικής"

Transcript

1 Ο Πολύβιος, η εποχή του και η αλλαγή της ιστορικής οπτικής ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΛΑΤΖΟΓΛΟΥ - ΘΕΜΕΛΗ, Ομότιμος Καθηγήτρια Φιλοσοφίας, του Ιονίου Πανεπιστημίου. Ελλάς η αλαζονία εξηγεί πως απέτυχαν τα δυτικά μυαλά να προβλέψουν ότι αντί για τον θρίαμβο της Δύσης, η δεκαετία του 90 θα έφερνε το τέλος της δυτικής κυριαρχίας στην παγκόσμια ιστορία και την επιστροφή της Ασίας. Kishore Mahbubani* Μέχρι τα μέσα περίπου του 20ου αιώνα φιλόσοφοι της Ιστορίας και ιστορικοί εξέταζαν παράλληλα με τις επιστημολογικές παραμέτρους της και την παγκόσμια πορεία της Ιστορίας, αντιμετωπίζοντάς την ολιστικά, ως ροή γεγονότων που ίσως εντάσσονται σε κάποιο συνολικό σχέδιο ή που τέλος πάντων έχουν κάποιο νόημα. Η τελευταία αυτή αντιμετώπιση της Ιστορίας, η λεγόμενη και θεωρησιακή υποχώρησε από τη δεκαετία του 60 και μετά, ενώ κυριάρχησε η επιστημολογική θεώρηση που αντιμετωπίζει την Ιστορία μόνο ως επιστήμη με ό,τι αυτό συνδηλώνει. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η πρώτη έκδοση της Φιλοσοφίας της Ιστορίας του W. Dray το 1964 περιελάμβανε και την επιστημολογική και τη θεωρησιακή προσέγγιση, ενώ η δεύτερη έκδοση του 1993 περιορίστηκε μόνο στην επιστημολογική 1. Καιρός όμως να υπερβούμε τις προκαταλήψεις των τελευταίων δεκαετιών -η έκφραση θεωρησιακή φιλοσοφία της Iστορίας υποκρύπτει μια κάποια υποτίμηση- και να ξανακοιτάξουμε την Ιστορία περισσότερο ολιστικά, όπως οι παλαιότεροι. Σήμερα, η ανάγκη να καταλάβουμε το παράξενο πολύπλοκο και τραγικό παρόν μας αλλά και, αν μπορέσουμε, να εικάσουμε το σκοτεινό μέλλον μας, μάς παρακινεί να στραφούμε προς τα πίσω στις πρωταρχές των ιστορικών αναζητήσεων και γιατί όχι στην ελληνική αρχαιότητα, άρα στις ρίζες του πολιτισμού μας 2 -ανέκαθεν τα προβλήματα του παρόντος καθοδηγούσαν τις αναζητήσεις μας και οριοθετούσαν τα ενδιαφέροντά μας, τουλάχιστον αυτό δείχνει η Ιστορία των Επιστημών και της Φιλοσοφίας. Είτε το συνειδητοποιούμε δηλ. είτε όχι το παρόν και οι κάθε είδους ανάγκες του καθορίζουν την έρευνα * Ο Kishore Mahbubani(2009) είναι πρύτανης στη Σχολή Δημόσιας Πολιτικής του Εθνικού Παν/μίου της Σιγκαπούρης και συγγραφέας του βιβλίου Το Νέο Ασιατικό Ημισφαίριο. Η ακαταμάχητη Στροφή της Παγκόσμιας Εξουσίας προς την Ανατολή. 1 Βλ.και παρουσίαση της ελληνικής μετάφρασης: Γ. Πεφάνης Ο Ilya Prigogine(1997)βάζει τίτλο στο πρώτο του κεφάλαιο: Το δίλημμα του Επίκουρου, και το εννοεί κυριολεκτικά. 349

2 τόσο την επιστημονική όσο και τη φιλοσοφική. Δεν είναι τυμβωρυχία λοιπόν η αναδίφηση του παρελθόντος, είναι προσπάθεια να δούμε και άλλες όψεις, άλλους τρόπους ιστορικής σκέψης, να φύγουμε από βεβαιότητες που κυριάρχησαν στους αιώνες της νεοτερικότητας και που τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε να διαλύονται σαν θρυαλίδες. Αντίθετα απ ό,τι πίστευε η νεοτερική Δύση, ενισχύεται η άποψη πως η πορεία της Ιστορίας δεν είναι καθόλου ευθύγραμμη και προοδευτική, είναι πολύ πιο σύνθετη και απρόβλεπτη ενμέρει προοδευτική ενμέρει οπισθοδρομική. Αν ακολουθεί κάποια πορεία αυτή ενδέχεται να κάνει κύκλους και αν ακολουθεί κάποιες κανονικότητες ή κάποιους νόμους, αυτοί μάλλον φαίνεται να υπαγορεύονται από τη θεωρία του χάους 3. Άς πάρουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή. Στην κλασική Αρχαιότητα έχουμε δύο αντίδρομες τάσεις ή προσεγγίσεις αναφορικά με την πορεία της Iστορίας -δεν διαμορφώνονται αποκλειστικά από ιστορικούς αλλά γενικότερα από ποιητές, φιλοσόφους, ρήτορες κλπ. 4. Μία κυκλική που σε κάποιους συγγραφείς παίρνει απαισιόδοξη χροιά, με την έννοια ότι βλέπει το ανθρώπινο γένος να εκφυλίζεται, τάση που μάλιστα θρηνεί τον απωλεσθέντα παράδεισο, ενώ σε κάποιους άλλους συγγραφείς παραμένει απλώς κυκλική με ουδέτερη χροιά. Υπάρχει όμως και η αντίθετη, η αισιόδοξη τάση που χαίρεται για τον απωλεσθέντα πρωτογονισμό ή αγριότητα και διαπιστώνει ευθύγραμμη και βελτιωτική πορεία της Ιστορίας. Όσοι την ασπάζονται ασχολούνται με την ιστορική πορεία του ανθρώπου από το παρελθόν στο παρόν, αναδεικνύουν την υπεροχή του παρόντος έναντι του παρελθόντος, χωρίς ποτέ να κάνουν νύξεις για κάποιο μακρυνό ή έσχατο μέλλον. Αλλά και όσοι δέχονται την κυκλική κίνηση δεν προβληματίζονται για το απώτερο μελλον της Ιστορίας, απλώς διαπιστώνουν τον κυκλικό ρυθμό της. Το ενδιαφέρον των Αρχαίων όποια τάση κι αν ακολουθούν ξεκινάει από το παρελθόν και εστιάζεται στο παρόν και στο πολύ άμεσο μέλλον. Οι Αρχαίοι δεν κάνουν σκέψεις για τη μακροπρόθεσμη πορεία της ιστορίας ούτε ενδιαφέρονται για το έσχατον τέλος της. Όταν γίνεται λόγος για το μέλλον, αυτό νοείται ως ά- μεσο και συγκεκριμένο. Δεν υπάρχει δηλ. στην προκλασική και κλασική αρχαιότητα αυτό που έχει αποκληθεί εσχατολογία αυτή είναι και η ουσιαστική διαφορά της αρχαίας από τη νεότερη αντίληψη περί πορείας της Ιστορίας. Ισχυρή ένδειξη για τα παραπάνω είναι ότι οι μάντεις και τα μαντεία ερωτώνται και απαντούν σε ερωτήματα που αφορούν συγκεκριμένους ανθρώπους, συγκεκριμένους τόπους και κυρίως συγκεκριμένο και άμεσο χρόνο. Όπως χαριτωμένα σχολιάζει ο Umberto Eco: "ο Δίας ασχολείται με τις μικροϋποθέσεις των ανθρώ- 3 πρβλ. και Γ.Αλατζόγλου-Θέμελη Ομολογουμένως υπάρχει πολλή διχογνωμία σχετικά, βλ.και Γ.Αλατζόγλου-Θέμελη

3 πων, επηρεάζει τα προσωπικά τους πεπρωμένα, δεν διακινδυνεύει όμως μπλεξίματα με την πορεία του κόσμου" 5 -όπως ο θεός του ιουδαιοχριστιανισμού θα πρόσθετα. Ανιχνεύοντας τις απαρχές της αλλαγής προς ένα ευθύγραμμο, σχεδιαζόμενο και απώτερο Μέλλον καθώς και τη φαντασιακή θέσμιση της Ιστορίας προς αυτό, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι δεν υπάρχει κάποιο απόλυτο σημείο αλλαγής, αυτή έγινε σταδιακά, όπως συνήθως όλες οι αλλαγές στην Ιστορία. Επίσης να παρατηρήσουμε ότι η κυκλική αντίληψη της ιστορίας παρέμεινε ως λαϊκή δοξασία και εκφράστηκε με διάφορους τρόπους, ποιητικούς και εικαστικούς 6. Τέλος να σημειώσουμε ότι δεν είναι μόνο οι πάσης εθνικότητας Χριστιανοί όπως συνήθως πιστεύεται- αλλά και οι παγανιστές Έλληνες και Pωμαίοι που μέσω των διανοουμένων τους ποιητών και ιστορικών- στρέφονται εμμέσως πλην σαφώς προς το Μέλλον υποδηλώνοντας συχνά ελπίδες και προσδοκίες γι αυτό. Τα πράγματα είχαν αρχίσει να αλλάζουν από την εποχή του Μ.Αλεξάνδρου και των Διαδόχων ενώ στη Pωμαιοκρατία ολοκληρώθηκαν οι αλλαγές. Στους συγγραφείς της ελληνιστικής εποχής τα μοτίβα της κυκλικής πορείας επανέρχονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, άλλοτε ως κοσμολογικά, άλλοτε ως βιολογικά, πολιτιστικά, και κυρίως, ως μοτίβα πολιτειακής εξέλιξης. Αλλά και της μακροπρόθεσμα ευθύγραμμης πορείας τα μοτίβα κυκλοφορούν δειλά-δειλά και με τρόπο μη εμφανή εκ πρώτης όψεως. Φυσικά για την εξέλιξη αυτή έπαιξε καταλυτικό ρόλο ο Μ. Αλέξανδρος και οι κατακτήσεις του -κάτω από την επίδρασή τους άλλαξε η εικόνα του τότε γνωστού κόσμου και κατ επέκταση η ιστορική οπτική. Στη συνέχεια έπαιξε ρόλο η εδραίωση των κρατών των Διαδόχων και αργότερα έπαιξε αποφασιστικό ρόλο η κοσμοκρατορία της Pώμης, αφού πάντοτε η κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα τροφοδοτεί τις ιδέες που κυκλοφορούν και vice versa. H προσωπικότητα που μας δίνει το στίγμα των αλλαγών και δεσπόζει στην ελληνιστική περίοδο είναι του ιστορικού Πολύβιου ( π.x.). Είναι η μορφή που όπως ο Ιανός αντιπροσωπεύει ενμέρει τις παλιές τάσεις ενώ προχωρεί και σε σημαντικούς νεοτερισμούς ακριβώς γιατί ζει στην καμπή του κλασικού κόσμου. Προηγήθηκε βέβαια ένας ιστοριογράφος από την Κύμη της Αιολίδας, ο Έφορος( π.Χ.)του οποίου το έργο έχει χαθεί. Ήταν μεγαλύτερος σε ηλικία από τον Μ. Αλέξανδρο αλλά πρόλαβε και έζησε κάποιες νίκες-επιτυχίες του, βεβαίως πέθανε πριν απ αυτόν, δεν είδε τις συνέπειες των κατακτήσεών του. Ο Πολύβιος τον αναφέρει ως τον πρώτον και μόνον επιβεβλημένον τά καθόλου γράφειν (Ιστορίαι 5,33) και ο Ιωάννης Συκουτρής σημειώνει: Ο Έφορος εις την παγκόσμιον ιστορίαν του παρουσίαζεν αναγνωρίζει δηλ. 5 Umberto Eco 1995, λβ! 6 O Xρόνος π.χ. παριστάνεται σαν ώριμος άνδρας που κρατά σφαίρα ή τροχό, κάτι που βέβαια υποδηλώνει την κυκλικότητά του. Η εικόνα αυτή παρέμεινε ως λαϊκή απεικόνιση του Χρόνου στον Mεσαίωνα και στη Nεότερη εποχή, παρόλο που είχε αλλάξει ήδη η ιστορική οπτική και είχε γίνει ευθύγραμμη. 351

4 την παγκοσμιότητα που συνεπάγονταν το ιστορικό του έργο 7. Θεωρείται λοιπόν συγγραφέας παγκόσμιας ιστορίας -στην ουσία βέβαια πρόκειται για πανελλήνια και όχι παγκόσμια ιστορία. Και είναι φυσικό αν σκεφθούμε ότι υπήρξε μαθητής του Ισοκράτη, του οποίου οι πανελληνιστικές ιδέες είναι πάρα πολύ γνωστές. Κοντά στον Ισοκράτη σπούδασε ρητορική αλλά τον κέρδισε η ιστοριογραφία -με τη συναίνεση και του δασκάλου του. Το έργο του το γνωρίζουμε μόνο από αναφορές μεταγενεστέρων, περιοριζόμαστε έτσι σε δευτερογενείς περιγραφές και κρίσεις γι αυτό, συμπεραίνοντας έμμεσα πόσο πολύ νωρίς είχαν αρχίσει να κερδίζουν έδαφος οι πανελληνιστικές και mutatis mutandis οι διεθνιστικές ιδέες. Με τον Πολύβιο που το έργο του μας έχει σωθεί ακέραιο, ολοκληρώνεται η διεθνιστική στροφή. Καταγόταν από τη Mεγαλόπολη της Aρκαδίας και συμμετείχε ενεργά στην Αχαϊκή Συμπολιτεία. Έζησε για πολλά χρόνια στη Pώμη, θαύμασε τους Pωμαίους και περιέγραψε την πολιτική και στρατιωτική τους οργάνωση. Oι Pωμαίοι ήταν σπουδαίοι και άξιοι μελέτης κατά τη γνώμη του, άρα και η κοσμοκρατορία τους και η παγκοσμιότητα που αυτή συνεπαγόταν άξιζε να μελετηθεί και να θεωρείται σπουδαία. Είναι ο πρώτος που ρητά και συνειδητά καθιερώνει μια συνολική θεώρηση της Ιστορίας και προβάλλει την ιδέα της παγκόσμιας Iστορίας(Ιστορίαι 1,1-4). Στην εποχή του έχει πια πεθάνει προ πολλού ο Αλέξανδρος και έχουν εδραιωθεί τα κράτη των Διαδόχων. Οι άνθρωποι ζουν σε πόλεις αλλά δεν αισθάνονται Πολίτες που εξουσιάζουν την τύχη τους 8 και την τύχη της πατρίδας τους όπως στις παλιές Πόλεις-Κράτη. Αισθάνονται υπήκοοι που ε- ξουσιάζονται από μια μακρινή εξουσία, αφού η δημοκρατική πόλη-κράτος έχει δώσει τη θέση της σε άλλες μορφές διακυβέρνησης. Το έργο του Πολύβιου Iστορίαι αρχίζει από τον λεγόμενο "συμμαχικό πολεμο"(215π.x.). Με αφορμή τους καρχηδονιακούς πολέμους εξηγεί ότι γράφει την ιστορία τους γιατί οι προγενέστεροί του ιστορικοί Φιλίνος και Φάβιος ήταν φίλα προσκείμενοι ο μεν προς τους Καρχηδονίους ο δε προς τους Ρωμαίους, ενώ ο ίδιος υποστηρίζει πως ὅταν τό τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνει τις, ἐπιλαθέσθαι χρή πάντων τῶν τοιούτων, διότι ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας τό καταλειπόμενον τῆς ἱστορίας ἀνωφελές γίγνεται διήγημα (1,14) 9.Τέλος εξηγεί τη χρησιμότητα της Iστορίας (2,71)και ομολογεί ότι και ο ίδιος γι' αυτό γράφει ιστορία, για να διδαχθούν οι μεταγενέστεροι. Γράφοντας Ιστορία ατενίζει το Μέλλον, επιδιώκει μιαν ολιστική θεώρηση της Iστορίας και κυρίως παρουσιάζει τα γεγονότα να κατευθύνονται προς έναν τελικό σκοπό: την παγκόσμια κυριαρχία της Pώμης. Σύμφωνα και με τον Kαρλ Λέβιτ δεν τον ενδιέφερε κατά κύριο λόγο το μέλλον αυτό καθεαυτό 10, τον ενδιέφερε η συγκλίνουσα προς έναν στόχο πορεία της Ιστορίας, και ο στόχος αυτός ήταν η παγκόσμια κυριαρχία της Ρώμης. Το σημαντικό για μας είναι ότι εντάσσει τα γεγονότα σε ένα σχέδιο, σε μια πορεία που καταλήγει κάπου: ἴδιον καί θαυμάσιον τῶν καθ ἡμᾶς καιρῶν τοῦτ ἐστίν, ὅτι καθάπερ ἡ τύχη σχεδόν ἅπαντα τά τῆς οἰκουμένης πράγματα πρός ἕν ἔκλινε μέρος καί πάντα νεύειν ἠνάγκασε πρός 7. Ι.Συκουτρής 2011, Χαρακτηριστικό είναι ότι οι Μύριοι του Ξενοφώντα στα βάθη της Ασίας, μέσα στις κακουχίες και την ανασφάλεια, είναι Πολίτες -έχουν ασκηθεί στο να είναι πολίτες- που αποφασίζουν για τη μοίρα τους: εἶπεν ὁ Ξενοφών, εἴ τις ἀντιλέγει, λεγέτω εἰ δέ μή, ἐπιψηφιζέσθω ταῦτα (Κύρου Ἀνάβασις VII, 3, 14) άρα θα ψήφιζαν, δεν θα αποφάσιζε άλλος για την τύχη τους. 9 βλ.και Γ.Αλατζόγλου-Θέμελη Καρλ Λέβιτ 1985,

5 ἕνα καί τόν αὐτόν σκοπόν, οὕτως καί δεῖ διά τῆς ἱστορίας ὑπό μίαν σύνοψιν ἀγαγεῖν τοῖς ἐντυγχάνουσι τόν χειρισμόν τῆς τύχης (1,4,1). Δεν ξέρουμε αν τον ενδιαφέρει το μέλλον γενικά, σίγουρα τον ενδιαφέρει το μέλλον της Pώμης, η οποία όμως τείνει να γίνει κοσμοκράτειρα, και άρα στα ενδιαφέροντα του ιστορικού της Ρώμης εμπλέκεται και το ενδιαφέρον για το μέλλον όλου του κόσμου: τίς γάρ οὕτως ὑπάρχει φαῦλος ἤ ράθυμος ἀνθρώπων ὅς οὐκ ἄν βούλοιτο γνῶναι πῶς καί τίνι γένει πολιτείας ἐπικρατηθέντα σχεδόν ἅπαντα τά κατά τήν οἰκουμένην ἐν οὐχ ὅλοις πεντήκοντα καί τρισίν ἔτεσιν ὑπό μίαν ἀρχήν ἔπεσε τήν Ρωμαίων (Ιστορίαι 1,1,5). Mέχρι τότε δεν είχαμε συναντήσει τέτοιες ιδέες και τάσεις στους ιστορικούς, και ο Πολύβιος δηλώνει ότι γι αυτό γράφει ιστορία, επειδή κάτι τέτοιο δεν τό επiχείρησε κανένας άλλος σύγχρονός του ιστορικός, αλλά ούτε και παλαιότερος. Από τον Hρόδοτο π.χ. περιγράφονται διάφοροι λαοί, διάφοροι πόλεμοι, απουσιάζει όμως η έγνοια του ιστορικού να εντάξει τα γεγονότα σε μια ενότητα και σε ένα σχέδιο 11. H θεώρηση των ιστορικών γεγονότων και φαινομένων σε παγκόσμια κλίμακα και μάλιστα ενταγμένων σε κάποιο σχέδιο εμφανίζεται πρώτη φορά στον Πολύβιο. Και είναι φυσικό κάτι τέτοιο γιατί λόγω των κατακτήσεων του Μ. Αλεξάνδρου, των κρατών των Διαδόχων, και κυρίως της επικράτησης των Ρωμαίων ό,τι συνέβαινε στη μία άκρη της επικράτειας, δηλ. στα όρια του τότε γνωστού κόσμου, είχε επιπτώσεις και στα υπόλοιπα τμήματά της. Eίναι λοιπόν σπουδαίο νεοτερικό χαρακτηριστικό της σκέψης του Πολύβιου η παγκοσμιότητα ή οικουμενικότητα της Iστορίας, την οποία και προβάλλει ως τον κύριο λόγο συγγραφής Iστορίας εκ μέρους του(ι,4). Αισθάνεται την ανάγκη να αναφερθεί στην παγκόσμια -για την εποχή του- Ιστορία και να εντάξει σ' αυτήν τα επιμέρους γεγονότα και συμβάντα που διηγείται, προαναγγέλοντας έτσι νεοτερικές ιστορικές πρακτικές και θεωρήσεις. Aποτελεί λοιπόν τομή ο Πολύβιος, αρχίζει μ' αυτόν ένας διεθνισμός, που έκτοτε κυριάρχησε -φυσικά με διαλείματα. Παρόλον όμως τον σημαντικόν αυτό νεοτερισμό ξαναγυρίζει σ' ένα τυπικό χαρακτηριστικό της αρχαίας σκέψης, την κυκλικότητα, που κατ αυτόν αφορά κυρίως τα πολιτεύματα 12. Πιστεύει ότι τα πολιτεύματα διανύουν έναν κύκλο ζωής και ξαναγυρίζουν στη μορφή απ' την οποία ξεκίνησαν. Aφορμή να μιλήσει γι αυτά παίρνει πάλι από το γεγονός της κοσμοκρατορίας της Pώμης και την πίστη του πως ό,τι πετυχαίνει ένας λαός οφείλεται κατά κύριο λόγο στο πολίτευμά του, ε ς τήν τéς πολιτείας σύστασιν (6,2,10). Με α- φορμή το πολίτευμα της Pώμης συζητάει γενικά τα πολιτεύματα, αναφέρει ότι οι περισσότεροι διακρίνουν τρία είδη πολιτευμάτων: βασιλεία, αριστοκρατία, δημοκρατία(6,3,5) και προσθέτει ότι υπάρχουν άλλα τρία συγγενικά: μοναρχία, ολιγαρχία, οχλοκρατία. Περιγράφει πώς από το ένα προκύπτει το άλλο και καταλήγει: "α τη πολιτει ν àνακύκλωσις, α τη φύσεως ο κονομία, καθ' ν μεταβάλλει καί μεθίσταται καί πάλιν ε ς αéτά καταντä τά κατά τάς πολιτείας"(6,9,10). Tις μεταβολές τις εξηγεί "οργανισμικά", παραλληλίζοντας την Πολιτεία με οργανισμό: "âπειδή γάρ παντός καί σώματος καί πολιτείας καί πράξεως öστι τις αûξησις κατά φύσιν, μετά δέ ταύτην àκμή, κôπειτα φθίσις..."(6,51,4). Kαι αμέσως παρακάτω: τι μέν οsν πäσι 11 Πρβλ. Αντ. Λιάκος 2007, 53 επ.: Ποιό παρελθόν ενδιέφερε τους Έλληνες; 12 Βλ. και Arn. Momiliano 2001, 42: υπάρχει μόνο ένας Έλληνας ιστορικός, ο Πολύβιος, ο οποίος διατυπώνει την αντίληψη για την κυκλική διαδοχή των ιστορικών γεγονότων... πάντα σε σχέση με την εξέλιξη των θεσμών

6 τοöς οsσιν πόκειται φθορά καί μεταβολή σχεδόν οé προσδεö λόγων îκανή γάρ τéς φύσεως àνάγκη παραστéσαι τήν τοιαύτην πίστην (6,57,1). Μάλιστα λόγω της αναπότρεπτης φυσικής πορείας που ακολουθούν τα ιστορικά πράγματα, ο ιστορικός είναι σε θέση να προλέγει το μέλλον, όχι βέβαια γενικά της ανθρωπότητας, αλλά ενός δεδομένου κράτους σε δεδομένη εποχή. H Iστορία λοιπόν γυρίζει μέσα σ' έναν κύκλο πολιτικών επαναστροφών, μέσα στις οποίες τα πολιτεύματα αλλάζουν, χάνονται και επιστρέφουν, ακολουθώντας μια πορεία ανάλογη με την πορεία του φυσικού κόσμου. Η άποψή του αυτή είναι τυπική της αρχαίας αντίληψης για τα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα και βασίζεται στην επίσης τυπική αρχαία άποψη ότι Φύση και ανθρώπινη Ιστορία είναι μεγέθη σύστοιχα και ομόλογα. Η συστοιχία φυσικής πραγματικότητας και διανοητικής σκέψης πάει πολύ πιο πίσω στην αρχαία ελληνική διανόηση. Τήν διατυπώνει κατηγορηματικά, εκτός άλλων προγενεστέρων του, και ο Αριστοτέλης( π.χ)σε άσχετα συμφραζόμενα, στις Kατηγορίες του: προϋπαρχόντων τῶν πραγμάτων τάς ἐπιστήμας λαμβάνομεν ἔτι τό μέν ἐπιστητόν ἀναιρεθέν συναναιρεῖ τήν ἐπιστήμην, ἡ δέ ἐπιστήμη τό ἐπιστητόν οὐ συναναιρεῖ (7b 15-35), ότι δηλ. η επιστήμη, και άρα και η σκέψη μας, είναι ομόλογη με τα πράγματα, και ότι η επιστήμη ισχύει εφόσον υπάρχουν τα πράγματα και όχι το αντίθετο -ας θυμηθούμε όλη τη νεοτερική ευρωπαϊκή φιλοσοφία που μιλάει όλως αντίθετη γλώσσα Άλλο δείγμα της εποχής των αλλαγών έχουμε στον ρωμαίο ποιητή Bιργίλιο, ο οποίος έζησε στον 1 ο προχριστιανικό αιώνα(70-19 π.χ.), δηλ. σε εποχή αγωνίας και συγκρητισμού. Στην πολύ γνωστή 4η Eκλογή του(4o Βουκολικό) διαβάζουμε: ήδη η Παρθένος επανέρχεται η βασιλεία του Κρόνου επανέρχεται. Ήδη μια νέα γενιά έρχεται από τον ουρανό, έφτασε πια η γέννηση του παιδιού, μαζί της τέλειωσε η σιδερένια εποχή, η χρυσή εποχή πρόβαλε στον κόσμο ολόκληρο... (iam redit et Virgo, redeunt Saturnia regna; iam nova progenies caelo demittitur nascenti puero, quo ferrea primum desinet surget gens aurea mundo στ.4-10). Οι στίχοι αυτοί ευαγγελίζονται τη γέννηση ενός παιδιού, που θα σηματοδοτήσει την απαρχή μιας ερχόμενης καινούργιας χρυσής εποχής! Δεν είναι σίγουρο, παρά το μελάνι που έχει χυθεί, σε ποιούς αναφέρεται ο ποιητής και ποιούς υπονοεί. Θα ήταν το παιδί αυτό καρπός της ένωσης Οκταβίας και Μάρκου Αντωνίου; Πάντως ο προφητικός τόνος της εκλογής έδωσε τροφή σε μεσσιανικές εικασίες για την έλευση του Χριστού που γεννήθηκε μετά από λίγα χρόνια 13. Στους Χριστιανούς άρεσαν πολύ τέτοιες ιδέες και αμέσως τις εκμεταλεύτηκαν για να υποστηρίξουν ότι τη γέννηση του Χριστού την είχαν προεικάσει και οι Εθνικοί. Μάλιστα ο Μέγας (και άγιος) Κωσταντίνος είχε περιλάβει στον λόγο που εκφώνησε στην Α! Οικουμενική Σύνοδο(325) μια χριστιανικά τροποποιημένη παράφραση της Εκλογής αυτής 14, όπου μεταξύ των άλλων επαινεί τον Βιργίλιο: Εὖγ ὦ σοφώτατε ποιητά και δηλώνει μεταξύ των άλλων ότι ο ποιητής μιλάει ἀποκρύφως δι ἀλληγοριῶν ώστε να μη μπορούν να τον κατηγορήσουν ότι απορρίπτει τις παλιές δοξασίες, αλλά τοῖς 13 Βλ.και Suerbaum W. 1980, Ευσέβιος Καισαρείας1982, 598 επ. 354

7 βαθύτερον ἐξετάζουσι τήν τῶν ἐπῶν δύναμιν να γίνεται φανερό το νόημα των στίχων για την έλευση του Χριστού. Αν λίγο προσέξουμε τη διατύπωση του Βιργίλιου παρατηρούμε ότι η χρυσή εποχή που έρχεται είναι επαναφορά κάποιας παλιάς, και αναγγέλεται ως επιστροφή της βασιλείας του βασιλιά Κρόνου, του Saturnus: redeunt saturnia regna (στ.6). Να θυμηθούμε ότι για το ευτυχισμένο βασίλειο του θεού Κρόνου μας είχε μιλήσει δια μακρών και ο Πλάτων στον Πολιτικό του -είναι άραγε σύμπτωση; Στην ουσία δηλαδή δεν υποδηλώνεται εδώ μια ευθύγραμμη πορεία προς ένα ευτυχές μέλλον αλλά επιστροφή ενός χρυσού, ευτυχισμένου παρελθόντος στο μέλλον. Κανείς βέβαια δεν θα αρνηθεί ότι γίνεται λόγος για πορεία προς το μέλλον και μάλιστα προς ένα χρυσό-ευτυχισμένο μέλλον, αλλά ταυτόχρονα κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι πρόκειται για επαναφορά ενός ευτυχισμένου παρελθόντος, πράγμα που σημαίνει ότι υπογείως κυκλοφορούν και οι δύο αντιλήψεις περί Ιστορίας. Στον Βιργίλιο και την εποχή του επομένως συνυπάρχουν ιδέες από το παρελθόν μαζί με ιδέες που προαναγγέλουν την οριστική στροφή προς το μέλλον -συναποτελούν ένα α- μάλγαμα χαρακτηριστικό της εποχής. Στην Αινειάδα του όμως ο ποιητής προαναγγέλοντας την ίδρυση του ρωμαϊκού κράτους και την παγκόσμια κυριαρχία του είχε την τόλμη να σπάσει εντελώς την κυκλική αντίληψη με τους εξής λόγους του Δία: δεν έβαλα όρια στην έκταση ή στον χρόνο. Έδωσα εξουσία χωρίς τέλος (ego nec metas rerum nec tempora pono; Imperium sine fine dediι, στ ). Το τελευταίο αυτό το sine fine χαράζει πράγματι, και οριστικά, μια καινούργια προοπτική στην αντίληψη περί ιστορικής πορείας, χαράζει μια πορεία προς κάποια αιωνιότητα... Eνώ λοιπόν συνήθως θεωρείται ο Xριστιανισμός και πιο πίσω ο Iουδαϊσμός ως η απαρχή της ιστορικής στροφής και προοπτικής προς ένα έσχατο μέλλον, πρέπει να παραδεχτούμε ότι δεν είναι οι χριστιανικές ιδέες αλλά η εποχή τους, που έχει λόγους να ενδιαφέρεται για το Μέλλον και να στρέφεται προς αυτό. Αν δεν συνέτρεχαν ιστορικοί και κοινωνικοπολιτικοί λόγοι δεν θα μπορούσε να ριζώσει η εβραιοχριστιανική ιδέα της ευθύγραμμης πορείας της Ιστορίας, που μάλιστα καταλήγει σε μια φωτεινή εποχή(διαφωτισμός), σε μια ουράνια βασιλεία (Χριστιανισμός) ή σε μια αταξική κοινωνία(κομμουνισμός). Βαθύτερη αιτία της αλλαγής πρέπει να είναι η ολοκληρωτική υποβάθμιση της κλασικής Πόλης, ο εκπεσμός της Δημοκρατίας και η συνακόλουθη ανασφάλεια του μέσου ανθρώπου, ο οποίος δεν αισθάνεται πια Πολίτης της Πόλης του και κύριος της τύχης του, αλλά Yπήκοος μιας μακρινής Αυτοκρατορίας. Aυτός ο απογοητευμένος πολίτης είναι που αποδέχεται την πρόταση του Χριστιανισμού και μεταθέτει τις ελπίδες του για ευτυχία σε ένα μακρινό, απώτατο και μάλιστα ουράνιο μέλλον. Η στροφή προς το μέλλον ή το παρελθόν δηλώνει απαξίωση του παρόντος, κι αυτό ελέγχεται και ιστορικά: Ησίοδος και Πλάτων, Xριστιανοί και Mαρξιστές απαξίωναν το παρόν τους για διαφορετικούς λόγους ο καθένας και στρέφονταν οι μεν προς το παρελθόν (Ησίοδος και Πλάτων) οι δε προς το μέλλον (Χριστιανοί και Μαρξιστές). Φαίνεται πως όταν κα- 355

8 νείς βιώνει το παρόν ως απαράδεκτο και άθλιο, τότε στρέφεται προς το μέλλον και το εξιδανικεύει ελπίζοντας ότι θα είναι λαμπρό. Ή αντίθετα στρέφεται προς το παρελθόν και επίσης το εξιδανικεύει ελπίζοντας σε μια επιστροφή του. Φαίνεται πως όσο πιο ευτυχείς και ασφαλείς αισθάνονται οι άνθρωποι τόσο λιγότερο ενδιαφέρονται για το απώτερο μέλλον. Και οι Έλληνες της προκλασικής και κλασικής εποχής ζούσαν και χαίρονταν το παρόν στις Πόλεις τους, δεν είχαν λόγο να στρέφονται προς το μέλλον. Ο Χαράλαμπος Θεοδωρίδης( ) ένας μαρξιστής καθηγητής φιλοσοφίας παρατηρεί ότι στα πριν από τον Πελοποννησιακό πόλεμο χρόνια η άνεση του τελευταίου πολίτη της Αθήνας έφτανε σε σημείο που δεν το ξαναγνώρισαν μακρότατοι αιώνες. Ο άνθρωπος του λαού σαν τεχνίτης, δικαστής, χορευτής στις δημόσιες γιορτές και σαν κωπηλάτης κέρδιζε όσα του χρειάζονταν κι ένοιωθε ασφάλεια και γαλήνη που τον έκανε να χαίρεται τη ζωή 15. Και ο Kορνήλιος Kαστοριάδης, ένας κατεξοχήν πολιτικός φιλόσοφος του 20 ου αιώνα( )και μέγας θαυμαστής της αθηναϊκής δημοκρατίας, υποστηρίζει ότι επειδή ο Έλληνας της προκλασικής και κλασικής εποχής δεν ελπίζει σε τίποτα πέρα από την πραγματικότητα στην οποία ζει -η Ελπίδα έμεινε φυλακισμένη μέσα στο κουτί της Πανδώρας κατά τον ησιόδειο μύθο- οργανώνει την χαώδη φύση σε κόσμο και την χαώδη κοινωνία σε οργανωμένη πολιτεία 16 -έτσι δημιουργήθηκε η Φιλοσοφία και η Δημοκρατία. Ο Καστοριάδης φτάνει στην υπερβολή να υποστηρίξει ότι: ο όρος Ελλάδα ταυτίζεται με την Ελλάδα μεταξύ του 8ου και του 5ου π.χ. αιώνα, που σήμανε τη δημιουργία της πόλεως 17 και πιστεύει ότι από κει κι έπειτα με τον εκφυλισμό της πόλεως-κράτους και άρα τον εκφυλισμό της δημοκρατίας αλλοιώνεται και ο ελληνικός πολιτισμός. Τέλος μια παρατήρηση από τον Δ. Κυρτάτα, και από τελείως διαφορετική οπτική γωνία, έρχεται να ενισχύσει την άποψη αυτή: παρά το ενδιαφέρον τους για την Αστρονομία οι Έλληνες δεν ασχολήθηκαν συστηματικά με την Αστρολογία πριν από τους ελληνιστικούς χρόνους. Η μεγάλη καθυστέρηση δεν μπορεί να ήταν τυχαία. Προβλήματα φιλοσοφικής αντίληψης του κόσμου και ίσως προβλήματα επιστημολογικά πρέπει να κράτησαν τους Έλληνες των κλασικών χρόνων μακριά από τα ωροσκόπια που έμελλε, μαζί με την ονειροκριτική να γίνουν δημοφιλέστερα τους επόμενους αιώνες 18. Φυσικά και δεν ήταν τυχαία η καθυστέρηση. Εκτός από τα προβλήματα φιλοσοφικής αντίληψης ή τα επιστημολογικά προβλήματα πρέπει και άλλοι λόγοι να έκαναν δημοφιλή τα ωροσκόπια και την ονειροκριτική στην ελληνιστική εποχή. Γιατί όλοι ξέρουμε τί σημαίνει ενδιαφέρον για την αστρολογία και τα ωροσκόπια γενικά και σε όλες τις εποχές, σημαίνει ανασφάλεια για το παρόν και αγωνία για το μέλλον. Η μεγάλη καθυστέρηση της Αστρολογίας που σημειώνει ο Δ. Κυρτάτας δεν ήταν καθόλου τυχαία, το ενδιαφέρον για την Αστρολογία ήρθε στην ελληνιστική ε- ποχή μαζί με την αγωνία και την ανασφάλεια του μέσου ανθρώπου για το μέλλον του. 15 Χ. Θεοδωρίδης 1954, Κ. Καστοριάδης 2007, 257 επ. 17 Ό.π. 23, Κάλφας, Κοπιδάκης κλπ.1996,

9 Κλείνοντας ο νους μου πάει στον μεγάλο Αλεξανδρινό, που έχει κατεξοχήν ιστορική συνείδηση και μας δίνει σε λίγους στίχους την εικόνα μιας εποχής, η οποία τελικά έχει πολλά κοινά με τη δική μας -γι αυτό και την ανακαλούμε: Ηρώδης αττικός Α του Ηρώδη του Αττικού τι δόξα είν αυτή οι Έλληνες (οι Έλληνες) να τον ακολουθούν, μήτε να κρίνουν ή να συζητούν, μήτε να εκλέγουν πια, ν ακολουθούνε μόνο (έμφαση δική μου) Πρέσβεις απ την Αλεξάνδρεια Δεν είδαν, επί αιώνας, τέτοια ωραία δώρα στους Δελφούς Σαν τούτα που εστάλθηκαν από τους δυό τους αδελφούς, τους αντιζήλους Πτολεμαίους βασιλείς. Αφού τα πήραν όμως, ανησυχήσαν οι ιερείς για τον χρησμό. Την πείραν όλην των θα χρειασθούν το πως με οξύνοιαν να συνταχθεί, ποιός απ τους δυό, ποιός από τέτοιους δυό να δυσαρεστηθεί. Και συνεδριάζουν την νύχτα μυστικά Αλλά ιδού οι πρέσβεις επανήλθαν, Χαιρετούν. Στην Αλεξάνδρεια επιστρέφουν, λεν. Και δεν ζητούν χρησμό κανένα. Κ οι ιερείς τ ακούνε με χαρά (εννοείται που κρατούν τα δώρα τα λαμπρά), αλλ είναι και στο έπακρον απορημένοι, μη νοιώθοντας τί η εξαφνική αδιαφορία αυτή σημαίνει. Γιατί αγνοούν που χθές στους πρέσβεις ήλθαν νέα βαρειά Στην Ρώμη δόθηκε ο χρησμός έγιν εκεί η μοιρασιά 19 (έμφαση δική μου) 19 Κ.Π.Καβάφης 1978, και 66 αντίστοιχα. 357

10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (σε παρένθεση η πρώτη έκδοση) Agaben Giorgio, Χρόνος & Ιστορία, εκδ. Ίνδικτος 2003(1978). Αλατζόγλου-Θέμελη Γ., Ο κύκλος η γραμμή (εκ παραδρομής γράφτηκε η σύνθεση) και το έσχατον τέλος της Ιστορίας Διαλέξεις Φιλοσοφίας, Ακαδημία Αθηνών, Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας, Αθήναι 2012, σσ Επιστημολογικά προβλήματα της Ιστορίας. Άλλοτε και Τώρα Φιλοσοφία των Επιστημών. Κείμενα από το 10ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας, Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσσαλονίκης 2οο8, σσ Μήπως η Ιστορία είναι ανωφελές διήγημα; περ.φιλοσοφία και Παιδεία 43, Σεπτ.-Οκτ Ο Καστοριάδης και η ελληνική ιδιαιτερότητα Μελέτες για τον Κορνήλιο Καστοριάδη. Η γένεση της δημοκρατίας και η σημερινή κρίση, εκδ. Ευρασία Arendt Hanna, Between Past and Future, Penguin Books 1968(1954). Αριστοτέλης, Κατηγορίαι, Oxford University Press Badiou Alain, The Rebirth of History: Times of Riots and Uprisings, Verso, N.York 2012(2011). Cannadian David(επιμ.)Τι είναι ιστορία σήμερα; εκδ.νήσος 2007 (2002). Collingwood R.G., The Idea of History, Oxford Uni-Press 1994 (1946) Danto Arthur, Analitical Philosophy of History, Cambridge Uni-Press Dray William, Φιλοσοφία της Ιστορίας, εκδ. Οκτώ 2007(1993). Eco Umberto Η Αποκάλυψη του Ιωάννη, εκδ. Παρατηρητής Eco-Carriere-Delumeau-Gould Συνομιλίες για το τέλος του χρόνου, εκδ. Νέα Σύνορα -Α.Α.Λιβάνη Ευσεβίου Kαισαρείας, Βασιλέως Κωνσταντίνου Λόγος ὅν ἔγραψε τῷ τῶν ἁγίων συλλόγῳ Ευσεβίου Καισαρείας Ιστορικά Δ!, Πατερικαί εκδόσεις Γρηγόριος Παλαμάς, Θεσ/νίκη Ζουμπουλάκης Σταύρος (επιμέλεια) Η μεσσιανική ιδέα και οι μεταμορφώσεις της, εκδ. Άρτος ζωής, Αθήνα Fukuyama Francis, Το Τέλος της Ιστορίας και ο Τελευταίος Άνθρωπος, εκδ. Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνης 1993(1992). Glucksmann Andre, Ouest contre Ouest, εκδ. Hachette Jacoby F., Die Fragmente der griechischen Historiker (erster Band)Berlin-Weidmann Θεοδωρίδης Χαράλαμπος, Επίκουρος. Η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου, εκδ. του Κήπου, Αθήνα Καβάφης Κ.Π., Ποιήματα ( ), Ίκαρος εκδοτική εταιρεία 1978(1963). Κάλφας,Κοπιδάκης,Κούκη,Κυρτάτας,Πετρόπουλος, Τα εσόμενα. Η αγωνία της πρόγνωσης τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, εκδ. Καρδαμίτσα Καρ Ε.Χ., Τι είναι Ιστορία; εκδ. Γνώση 1999(1961). Καστοριάδης Κορνήλιος, Η ελληνική ιδιαιτερότητα. Από τον Όμηρο στον Ηράκλειτο, εκδ. Κριτική Η ελληνική ιδιαιτερότητα τ.β! Η Πόλις και οι Νόμοι, εκδ. Κριτική Λέβιτ Καρλ, Το νόημα της Ιστορίας, εκδ. Γνώση 1985(1949). Λιάκος Αντώνης, Πως το παρελθόν γίνεται ιστορία; εκδ. Πόλις Αποκάλυψη, Ουτοπία και Ιστορία, εκδ.πόλις Λουκιανός Πως δει ιστορίαν συγγράφειν (εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις Β.Τσακατίκα) εκδ. Καρδαμίτσα1997. Mahbubani Kishore,Το τέλος της ιστορίας και η αλαζονεία της Δύσης, The New York Times/Καθημερινή, Μomigliano Arnaldo,Τα Τα κλασικά θεμέλια της σύγχρονης ιστοριογραφίας, εκδ. Πατάκη 2001(1990). Pagan and Christian Historiography in fourth century Essays in Ancient and Modern Historiography, Oxford Blackwell Greek Historiography, History and Theory XVII,1, Ξενοφών, Κύρου Ανάβασις, Loeb Classical Library Πεφάνης Γιώργος, Κουβεντιάζοντας νηφάλια για την Ιστορία, Ελευθεροτυπία, Βιβλιοθήκη Plumb J.H.,Ο θάνατος του παρελθόντος, εκδ. Μεταίχμιο 2007(1969) Πολύβιος, Ιστορίαι, Loeb Classical Library Ι-ΙΙΙ. Prigogine Ilya,Το Τέλος της Βεβαιότητας, εκδ.κάτοπτρο 1997(1996). Russell Bertrand, Understanding History, Philosophical Library N.York1957. Schäffler Richard, Einführung in die Geschichts-Philosophie, Wiss. Buchgesellschaft 1991(1973). Suerbaum W., Hundert Jahre Vergil-forschung( ) Aufstieg und Niedergang der römischen Welt,1980, Συκουτρής Ιωάννης, Αριστοτέλους Περί Ποιητικής (εισαγωγή κείμενον και ερμηνεία) εκδ. Ακαδημία Αθηνών Βιβλιοπωλείον της Εστίας 2011(1937). Virgil, Eclogues-Aeneid 1-6, Loeb Classical Library. 358

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Ενότητα: 13. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις στίχων 663-718 της Μήδειας Μενέλαος Χριστόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ.

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η Βαβυλωνιακή αστρολογία λέγεται ότι είχε επηρεάσει τους Έλληνες ήδη από τα μέσα του 4ου π.χ. αιώνα. Ακόμη και αν η προέλευση της αστρολογίας των

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

δεκατομο ιστορικο εργο ΠΕΡΙΚΛΗΣ του Παναγιώτη Πασπαλιάρη

δεκατομο ιστορικο εργο ΠΕΡΙΚΛΗΣ του Παναγιώτη Πασπαλιάρη δεκατομο ιστορικο εργο ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΕΝΑΤΟΣ τομοσ του Παναγιώτη Πασπαλιάρη ellines_periklhs.indd 7 13/4/2009 11:28:19 πμ περιεχομενα Πρόλογος έκδοσης - 13 1 2 3 4 Εισαγωγή βιβλίου - 15-44 Προς τον αιώνα του

Διαβάστε περισσότερα

Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα

Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα Ανεύρεση χαμένων ή παραπεταμένων αντικειμένων Σε ωριαίους χάρτες που αναφέρονται στην ανεύρεση χαμένων ή παραπεταμένων αντικειμένων πρέπει να ελεγχθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βουλή του Διός. από το Γιώργο Χαραλαμπίδη

Η Βουλή του Διός. από το Γιώργο Χαραλαμπίδη Η Βουλή του Διός από το Γιώργο Χαραλαμπίδη ESPEROS PARANORMAL 2012 Η Βουλή του Διός η ΣΥΜΒΟΥΛΗ η ΣΚΕΨΗ η ΑΠΟΦΑΣΗ από το Γιώργο Χαραλαμπίδη ESPEROS PARANORMAL 2012 2 Η Βουλή του Διός Η ΒΟΥΛΗ στα αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

e-learning στην Αρχαιοαστρονομία (Επίδραση αστρονομίας στους πολιτισμούς και Εκμάθηση ψηφιακών τεχνικών)

e-learning στην Αρχαιοαστρονομία (Επίδραση αστρονομίας στους πολιτισμούς και Εκμάθηση ψηφιακών τεχνικών) (σύντομα δημοσιοποιούνται τα νέα Πιστοποιημένα Προγράμματα δια βίου του Παν/μιου Αιγαίου στο https://e-epimorfosi.aegean.gr. Σας προωθούμε εκ των προτέρων ενημέρωση σχετικά με το πρόγραμμά μας) e-learning

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα