Xορήγηση ανασυνδυασµένης αυξητικής ορµόνης σε κορίτσια µε σύνδροµο Τurner ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ - ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Xορήγηση ανασυνδυασµένης αυξητικής ορµόνης σε κορίτσια µε σύνδροµο Τurner ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ - ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ"

Transcript

1 Xορήγηση ανασυνδυασµένης αυξητικής ορµόνης σε κορίτσια µε σύνδροµο Τurner ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ - ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ 9 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΓΕΝΙΚΑ Το σύνδροµο Turner (Τurner Syndrome: TS) είναι µια από τις πιο συχνές χρω- µοσωµικές διαταραχές και προσβάλλει περίπου το 3% των θήλεων εµβρύων (1). Όµως λόγω των αυτόµατων αποβολών η συχνότητα του συνδρόµου είναι 1 στα εν ζωή νεογνά κορίτσια (1). Τα προσβληθέντα κορίτσια έχουν κυρίως ένα χρωµόσωµα Χ (45,Χ) ή µωσαϊκισµό 45,Χ/46,ΧΧ ή ισοχρωµόσωµα Χ ή δακτυλιοειδές χρωµόσωµα Χ και άλλες πιο σπάνιους συνδυασµούς (πχ 45Χ/46Χ,Υ) (2). ΣΥΝ ΡΟΜΟ TURNER ΚΑΙ ΥΨΟΣ Όπως είναι γνωστό στην πλειοψηφία τους τα κορίτσια µε TS έχουν χαρακτηριστικό φαινότυπο µε κοινό και προέχον εύρηµα το κοντό ανάστηµα (80-100%), το οποίο υπάρχει κατά κανόνα ακόµα και αν δεν είναι εµφανή τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του συνδρόµου. Σπάνια δεν υπάρχει κοντό ανάστηµα σε κορίτσι µε TS και αυτό συµβαίνει όταν το µοναδικό Χ χρωµόσωµά του έχει κληρονοµηθεί από υψηλό γονέα. Οι ενήλικες γυναίκες µε TS φτάνουν σε τελικό ύψος περίπου 20 εκατοστά χαµηλότερο απ ότι οι υγιείς γυναίκες ίδιας φυλετικής προέλευσης (2,3,4). Το κοντό ανάστηµα στο σύνδροµο Turner προκύπτει εν µέρει από τη µονοσωµική (έλλειψη ενός χρωµοσώµατος Χ) απουσία του γονιδίου SHOX -το οποίο βρίσκεται στο άπω τµήµα του βραχέος σκέλους του χρωµοσώµατος Χ και καθορίζει το ύψος- και εν µέρει από την έλλειψη οιστρογόνων κατά την παιδική και εφηβική ηλικία εφηβική ενώ ο άξονας GH/IGF-I είναι φυσιολογικός (2). Στο σύνδροµο Turner παρόλο που παρατηρείται ήπια ενδοµήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης, δεν υπάρχει σοβαρή προγεννητική έκπτωση της αύξησης. Οι Davenpont et al (5) αναφέρουν ότι το µέσο ύψος στο TS πέφτει από -0.7 στη γέννηση σε -1.6, -1.8 και -2.0 SD στο 1ο, 2ο και 3ο έτος της ζωής, αντίστοιχα. Από την πρώιµη παιδική ηλικία µέχρι και την εφηβεία, η ταχύτητα αύξησης -141-

2 συνήθως βρίσκεται στα κατώτερα όρια για την ηλικία έτσι ώστε η καθυστέρηση αύξησης είναι συχνά το κυριότερο εύρηµα σε αυτές τις ηλικίες (1,6). Επίσης στα κορίτσια µε TS σχεδόν ποτέ δε συµβαίνει η αυξητική αιχµή της εφηβείας και αυτό οδηγεί σε µεγάλο έλλειµµα ύψους (περίπου 20cm) στην ενήλικο ζωή (2,3,4). Αξίζει να αναφερθεί ότι η φάση της κατά µήκος αύξησης είναι παρατεταµένησε σχέση µε υγιείς έφηβες - και συνήθως ολοκληρώνεται στα 20 χρόνια. Ο µηχανισµός έκπτωσης της αύξησης δεν είναι γνωστός, υποστηρίζεται ότι ίσως είναι το αποτέλεσµα διαταραγµένης απάντησης στην αυξητική ορµόνη σε συνδυασµό µε µια ιδιαίτερη σκελετική δυσπλασία (7). Πολλές µελέτες αναφέρουν ότι το ύψος των γυναικών χωρίς θεραπεία φτάνει στα 143 έως 144cm ενώ άλλες ότι αυτό κυµαίνεται από 136 έως 147cm (7). Αυτό αντιστοιχεί όπως αναφέρθηκε σε 20cm λιγότερο απ ότι το τελικό ύψος υγιών γυναικών (2,3,4). Το τελικό ύψος των γυναικών µε TS χωρίς θεραπεία εξαρτάται από το ύψος των γονέων. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΕΝΗ ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ Η θεραπεία µε αυξητική ορµόνη ξεκίνησε στις αρχές του 1990 και σήµερα πλέον έχει καθιερωθεί ως απαραίτητη θεραπεία (8). Αυτή η θεραπεία έδειξε αύξηση του ρυθµού ανάπτυξης σε σύντοµο χρονικό διάστηµα (9). Συγκρίσεις του τελικού ύψους (ενήλικα) σε γυναίκες µε προβλεπόµενα ύψη σύµφωνα µε τα φυσιολογικά δεδοµένα του συνδρόµου (3,10) έδειξαν διαφορετικό τελικό αποτέλεσµα µε διακύµανση από µηδενικό αποτέλεσµα (11,12,13) µέχρι µέσο όρο αύξησης πάνω από 16.9 εκατοστά (14,15,16,17,18,19,20,21,22). Αυτή η διαφοροποίηση των αποτελεσµάτων µπορεί να αποδοθεί σε πολλούς παράγοντες συµπεριλαµβανοµένης της ηλικίας έναρξης της θεραπείας µε GH, τη φυλετική καταγωγή, τη δόση της GH και τη διαχείριση της ανάπτυξης της εφηβείας. Πολλές αναφορές στη βιβλιογραφία σχετικές µε το τελικό ύψος της ενήλικης γυναίκας µε Turner βασίζονται σε κλινικές µελέτες για τις οποίες δεν µπορεί να ισχύσει η γενίκευση (14,16,117,20,21) ενώ άλλες στηρίχτηκαν σε δεδοµένα εµπορικά (postmarketing) µε πιθανή προκατάληψη (bias) ειδικά στο τελικό µέρος της µελέτης (completion bias), επειδή αυτοί που έµειναν στη µελέτη µέχρι το τελικό ύψος είχαν καλύτερο αποτέλεσµα απ ότι αυτοί που σταµάτησαν τη θεραπεία και χάθηκαν στην παρακολούθηση (15, 19). Πολύ πρόσφατα µια µελέτη από τον Καναδά χρησιµοποιώντας οµάδα ελέγχου επιβεβαίωσε το γεγονός ότι η θεραπεία µε GH αυξάνει το τελικό ύψος στο σύνδροµο Turner (23). Αξίζει να αναφερθούν τα συµπεράσµατα µιας µετανάλυσης, η οποία δηµοσιεύτηκε πρόσφατα και αναφέρεται στη θεραπεία µε αυξητική ορµόνη στα κορίτσια µε σύνδροµο Turner (24). Αναζητήθηκαν όλες οι µελέτες που περιλάµβαναν τους όρους: σύνδροµο Turner, χορήγηση αυξητικής ορµόνης και τελικό ύψος. Οι -142-

3 µελέτες αναζητήθηκαν στο MEDLINE. EMBASE, The Cochrane Library, LILACS, BIOSIS, Science Citation Index και επεξεργάσθηκαν από δύο κριτές για το εάν πληρούσαν τα κριτήρια (πρωταρχικά: τυχαιοποίηση, αυξητική ορµόνη, τελικό ανάστηµα και δευτερευόντως οστική ηλικία, ποιότητα ζωής, γνωστική δραστηριότητα και ανεπιθύµητες ενέργειες). Τέσσερις τυχαιοποιηµένες µελέτες µε 365 ασθενείς µετά από ένα χρόνο υπό θεραπεία µε αυξητική ορµόνη πληρούσαν τα κριτήρια. Μόνο µία µελέτη (23) αναφέρει ότι το τελικό ύψος σε 61 γυναίκες υπό αγωγή ήταν 148cm ενώ σε 43 χωρίς θεραπεία ήταν 141cm. Η ανασυνδυασµένη αυξητική ορµόνη σε δόση 0.3 έως mg/kg/εβδοµάδα αυξάνει βραχυπρόθεσµα την αύξηση (ταχύτητα αύξησης) στα κορίτσια µε σύνδροµο Turner κατά περίπου 3 εκατοστά στο 1ο έτος θεραπείας και κατά 2 εκατοστά στο 2ο έτος θεραπείας. Η σκελετική ωρίµανση δεν επιταχύνθηκε στα κορίτσια υπό αγωγή ενώ δεν αναφέρονται σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες. Παρόλο αυτή την αύξηση το τελικό ύψος των γυναικών µε θεραπεία παρέµεινε έξω από τα φυσιολογικά. Επιπλέον µελέτες για το όφελος από την αυξητική ορµόνη που θα γίνονται µε οµάδες ελέγχου για το τελικό ύψος θα µας επιτρέψουν να κάνουµε καλύτερο απολογισµό για τη µακρόχρονη θεραπεία και το κόστος της θεραπείας µε αυξητική ορµόνη. Η ανασυνδυασµένη αυξητική ορµόνη συνήθως είναι καλά ανεκτή και σπάνια παρατηρούνται ανεπιθύµητες ενέργειες. Αναστρέψιµες επιπλοκές αποτελούν η καλοήθης ενδοκράνια υπέρταση και η δυσανεξία υδατανθράκων σε συνδυασµό µε ήπια αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αυξητική ορµόνη επηρεάζει το λιπιδαιµικό προφίλ των ασθενών και υποστηρίζεται ότι η χρήση της µπορεί να αυξήσει παράγοντες κινδύνου για τη δηµιουργία αθηροσκλήρωσης. Η αυξητική ορµόνη επίσης δρα θετικά στον οστικό µεταβολισµό αυξάνοντας την οστική πυκνότητα ενώ δεν είναι απόλυτα σαφές τι επίδραση έχει στην οστική ηλικία. Η δυσγενεσία των γονάδων είναι ένα άλλο γεγονός-κλειδί στο σύνδροµο Turner. Αυτόµατη είσοδο στην εφηβεία συµβαίνει περίπου στο 20% των ασθενών, µε 2-5% να βιώνουν αυτόµατη εµµηναρχή ενώ η πλειονότητα των ασθενών µε σύνδροµο Turner χρειάζεται θεραπεία µε οιστρογόνα και προγεστερόνη για να επιτύχουν ικανοποιητική ανάπτυξη της ήβης (2). Τα οιστρογόνα φαίνεται ότι εµπλέκονται στο κλείσιµο των επιφύσεων (25). Αυτό αποτελεί ερώτηµα για το ποιος είναι ο σωστός χρόνος και η σωστή δόση για την εισαγωγή των στεροειδών του φύλου στις έφηβες µε σύνδροµο Turner µε κάποιους να υποστηρίζουν την πρώιµη εισαγωγή και άλλους την αργή εισαγωγή αυτών

4 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝ- ΡΟΜΟ TURNER (Turner Syndrome Study Group) (26) Σύµφωνα µε τις παραπάνω οδηγίες o στόχος της θεραπείας µε ανασυνδυασµένη αυξητική ορµόνη είναι η απόκτηση φυσιολογικού ύψους για την ηλικία τους (ξεκινώντας ενωρίς τη θεραπεία), η διατήρηση φυσιολογικού ύψους στην εφηβεία και η επίτευξη φυσιολογικού τελικού αναστήµατος ενήλικα. Τα κορίτσια µε το σύνδροµο Turner έχουν φυσιολογική έκκριση αυξητικής ορµόνης και οι δοκιµασίες διέγερσης πρέπει να γίνονται εκεί µόνο που το ύψος προβλέπεται χαµηλότερο αφού προσαρµοστεί στις ειδικές για το σύνδροµο καµπύλες. Σύµφωνα µε την πρώτη τυχαιοποιηµένη µελέτη χορήγησης αυξητικής ορµόνης στα κορίτσια µε σύνδροµο Turner (23), εκείνα (ηλικίας 7-13 χρ) που ελάµβαναν 0.3 mg/kg/εβδοµάδα, µέγιστη εβδοµαδιαία δόση 15 mg, ήταν κατά 7.2cm ψηλότερα από αυτά που δεν έπαιρναν αυξητική ορµόνη και αυτό έγινε µετά από παρακολούθηση 5.7 χρόνων. Σύµφωνα µε τις οδηγίες ανάµεσα στους προγνωστικούς παράγοντες για ψηλότερο τελικό ανάστηµα περιλαµβάνονται το σχετικά υψηλό ύψος κατά την έναρξη της θεραπείας, το υψηλό ύψος των γονέων, η νεαρή ηλικία στην έναρξη, η µεγάλη διάρκεια της θεραπείας και η µεγάλη δόση της αυξητικής (27,28). Η καλύτερη ηλικία έναρξης για τη θεραπεία µε αυξητική ορµόνη δεν έχει καθορισθεί. Πρόδροµα αποτελέσµατα από την Toddler Turner Study, στην οποία 88 κορίτσια ηλικίας µεταξύ 9 µηνών και 4 χρόνων (µέση τιµή 2 χρόνια) έδειξαν ότι τα καλύτερα αποτελέσµατα έρχονται όταν η θεραπεία αρχίζει όσο νωρίτερα γίνεται ακόµα και πριν τους 9 µήνες (29). Στην Αµερική η δόση της αυξητικής είναι mg/kg /εβδοµάδα, καθηµερινή βραδινή δόση (30). Η δόση αυτή είναι περίπου διπλάσια της δόσης που χορηγείται σε παιδιά µε ανεπάρκεια αυξητικής ορµόνης. Η δόση προσαρµόζεται ανάλογα µε την απάντηση και την τιµή του ΙGF-I. Υπάρχουν ειδικά µοντέλα που βοηθούν στην πρόβλεψη του ύψους και στην αλλαγή της δόσης (31). όση µεγαλύτερη απ αυτή (0.054 mg/ kg/ηµέρα = IU/ kg/ηµέρα ~ 4.8 IU/m2/ηµέρα) που προτείνει το FDA φαίνεται ότι προκαλεί µικρό κέρδος στο τελικό ύψος χωρίς να έχουν περιγραφτεί βραχύχρονες ανεπιθύµητες δράσεις (32). Για παράδειγµα σε µια ολλανδική µελέτη (Dutch Working Group) η µέση τιµή του κέρδους στο τελικό ύψος στην οµάδα µε θεραπεία µε 4 IU/m 2 /ηµέρα (0.045 mg/k/ηµέρα), 6 IU/m2/ηµέρα και 8 IU/ m2/ ηµέρα ήταν κατά µέσο όρο 11.9 ±3.6cm, 15.7 ± 3.5cm, και and 16.9 ± 5.2cm, αντίστοιχα (21). Εκεί όµως που οι δόσεις της αυξητικής ορµόνης ήταν υψηλές, ήταν υψηλές και οι τιµές του IGF-I, πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ως γνωστό επί µακρόν έκθεση σε µεγάλες ποσότητες IGF-I πρέπει να αποφεύγεται γιατί -144-

5 θεωρητικά ενέχει κινδύνους καρκινογένεσης (33). Έτσι λοιπόν σύµφωνα µε τις παραπάνω συστάσεις: για κορίτσια <9 χρόνων, η θεραπεία ξεκινά µόνο µε αυξητική ορµόνη. Στα µεγαλύτερα κορίτσια ή σε εκείνα µε ιδιαίτερα χαµηλό ύψος καλό θα είναι να λαµβάνονται µεγαλύτερες δόσεις αυξητικής και όχι αρωµατοποιηµένα αναβολικά στεροειδή όπως οξανδρολόνη (14). Η δόση της οξανδρολόνης πρέπει να είναι 0.05 mg/kg/ ηµέρα ή λιγότερο και τα ηπατικά ένζυµα πρέπει να ελέγχονται. Υψηλές δόσεις µπορεί να προκαλέσουν αρρενοποίηση (υπερτροφία κλειτορίδας, ακµή, µπάσα φωνή κλπ) καθώς και γρήγορη σκελετική ωρίµανση. Η θεραπεία µε αυξητική ορµόνη πρέπει να συνεχίζεται µέχρι να αποκτηθεί ικανοποιητικό ύψος και να µην υπάρχει δυνα- µικό αύξησης (οστική ηλικία >14 χρονών, ετήσιος ρυθµός ανάπτυξης <2cm / χρόνο). Η αυξητική ορµόνη χορηγείται από τον παιδοενδοκρινολόγο και το παιδί παρακολουθείται ανά 3-6 µήνες. Στην παρακολούθηση αυτή περιλαµβάνεται ο έλεγχος της ταχύτητας αύξησης και η αναπροσαρµογή της δόσης της αυξητικής ορµόνης όταν αυτό απαιτείται. Επίσης ετησίως είναι απαραίτητο να ελέγχονται θυρεοειδική λειτουργία και τα επίπεδα των IGF-I και να συνεκτιµώνται µε το ρυθµό αύξησης (34). Τέλος ο έλεγχος από τους ορθοπεδικούς πρέπει να είναι συχνός γιατί η ανάπτυξη σκολίωσης ή κύφωσης είναι συχνή στα κορίτσια µε σύνδροµο Turner σε σχέση µε τις υγιείς γυναίκες αλλά και γιατί εκδηλώνεται πιο συχνά κατά τη χρονική αυτή περίοδο της χορήγησης αυξητικής ορµόνης. Η προτεινόµενη σήµερα από τους περισσότερους ερευνητές ενδεδειγµένη ηλικία έναρξης της οιστρογονικής θεραπείας υποκατάστασης είναι τα χρόνια. Η πρωιµότερη έναρξη µπορεί να έχει επιβαρυντική για το τελικό ύψος ενώ η καθυστερηµένη έναρξη αυξάνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης (16,35, 36,37,38). Σε κορίτσια που βρίσκονται υπό παράλληλη αγωγή µε αυξητική ορµόνη και οιστρογόνα σύµφωνα µε µια µελέτη των Naeraa et al (3) φαίνεται ότι η λήψη των οιστρογόνων µαζί µε την βραδινή δόση της αυξητικής ορµόνης είναι προτιµητέα και ευνοϊκή για τον άξονα IGF-I/IGF-BP3 (39). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ Τα µέχρι τώρα διαθέσιµα στοιχεία για τη θεραπεία µε αυξητική ορµόνη στο σύνδροµο Turner µας επιτρέπουν να ισχυρισθούµε δείχνουν ότι αυτή: τελικού ύψους ενώ φαίνεται να µην επηρεάζει την οστική ηλικία. την έναρξη σε µικρή παιδική ηλικία (5-6 χρόνων)

6 kg/εβδοµάδα. τερες είναι αναστρέψιµες. κά µε το κόστος της θεραπείας και το τελικό αποτέλεσµα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Sanger P. Turner s syndrome. N Engl J Med 1996;335(23): Sybert VP, McCauley E 2004 Turner s syndrome. N Engl J Med 351: Lyon AJ, Preece MA, Grant DB 1985 Growth curve for girls with Turner syndrome. Arch Dis Child 60: Cabrol S, Saab C, Gourmelen M, Raux-Demay MC, Le Bouc Y 1996 Turner syndrome spontaneous growth of stature, weight increase and accelerated bone maturation. Arch Pediatr 3: Davenport ML, Punyasavatsut N, Stewart PW, Gunther DF, Sävendahl L, Sybert VP 2002 Growth Failure in Early Life: An Important Manifestation of Turner Syndrome. Hormone Research 57: Ranke MB, Stubbe P, Majewski F, Bierich JR 1988 Spontaneous growth in Turner s syndrome. Acta Pediatrica Scandinavica Supplement ;343: Rochiccioli P, Battin J, Bertrand AM, Bost M, Cabrol S, Lebouc Y et al Final height of Turner syndrome children after growth hormone treatment. Arch de Pediatr; 1 (4): Saenger P, Wikland KA, Conway GS, Davenport M, Gravholt CH, Hintz R, Hovatta O, Hultcrantz M, Landin-Wilhelmsen K, Lin A, Lippe B, Pasquino AM, Ranke MB, Rosenfeld R, Silberbach M 2001 Recommendations for the diagnosis and management of Turner syndrome. J Clin Endocrinol Metab 86: Rosenfeld RG, Hintz RL, Johanson AJ, Brasel JA, Burstein S, Chernausek SD, Clabots T, Frane J, Gotlin RW, Kuntze J 1986 Methionyl human growth hormone and oxandrolone in Turner syndrome: preliminary results of a prospective randomized trial. J Pediatr 109: Sempe M 1997 Dysge ne sie gonadique fe minine non traite e (syndrome de Turner et syndromes apparente s). Re fe rences francaises de 0 a` 22 ans. Ann Pediatr (Paris) 44: Taback SP, Collu R, Deal CL, Guyda HJ, Salisbury S, Dean HJ, Van Vliet G 1996 Does growth-hormone supplementation affect adult height in Turner s syndrome? Lancet 348: Chu CE, Paterson WF, Kelnar CJ, Smail PJ, Greene SA, DonaldsonMD 1997 Variable effect of growth hormone on growth and final adult height in Scottish patients with Turner s syndrome. Acta Paediatr 86: Dacou-Voutetakis C, Karavanaki-Karanassiou K, Petrou V, Georgopoulos N, Maniati

7 Christidi M, Mavrou A 1998 The growth pattern and final height of girls with Turner syndrome with and without human growth hormone treatment. Pediatrics 101: Rosenfeld RG, Attie KM, Frane J, Brasel JA, Burstein S, Cara JF, Chernausek S, Gotlin RW, Kuntze J, Lippe BM, Mahoney CP, Moore WV, Saenger P, Johanson AJ 1998 Growth hormone therapy of Turner s syndrome: beneficial effect on adult height. J Pediatr 132: Plotnick L, Attie KM, Blethen SL, Sy JP 1998 Growth hormone treatment of girls with Turner syndrome: the National Cooperative Growth Study experience. Pediatrics 102: Carel JC, Mathivon L, Gendrel C, Ducret JP, Chaussain JL 1998 Near normalization of final height with adapted doses of growth hormone in Turner s syndrome. J Clin Endocrinol Metab 83: Chernausek SD, Attie KM, Cara JF, Rosenfeld RG, Frane J 2000 Growth hormone therapy of Turner syndrome: the impact of age of estrogen replacement on final height. Genentech, Inc., Collaborative Study Group. J Clin Endocrinol Metab 85: Reiter EO, Blethen SL, Baptista J, Price L 2001 Early initiation of growth hormone treatment allows age-appropriate estrogen use in Turner s syndrome. J Clin Endocrinol Metab 86: Ranke MB, Partsch CJ, Lindberg A, Dorr HG, Bettendorf M, Hauffa BP, Schwarz HP, Mehls O, Sander S, Stahnke N, Steinkamp H, Said E, Sippell W 2002 Adult height after GH therapy in 188 Ullrich-Turner syndrome patients: results of the German IGLU Followup Study Eur J Endocrinol 147: Quigley CA, Crowe BJ, Anglin DG, Chipman JJ 2002 Growth hormone and low dose estrogen in Turner syndrome: results of a United States multi-center trial to near-final height. J Clin Endocrinol Metab 87: van Pareren YK, de Muinck Keizer-Schrama SM, Stijnen T, Sas TC, Jansen M, Otten BJ, Hoorweg-Nijman JJ, Vulsma T, Stokvis-Brantsma WH, Rouwe CW, Reeser HM, Gerver WJ, Gosen JJ, Rongen-Westerlaken C, Drop SL 2003 Final height in girls with turner syndrome after long-term growth hormone treatment in three dosages and low dose estrogens. J Clin Endocrinol Metab 88: Massa G, Heinrichs C, Verlinde S, Thomas M, Bourguignon JP, Craen M, Francois I, Du Caju M, Maes M, De Schepper J 2003 Late or delayed induced or spontaneous puberty in girls with Turner syndrome treated with growth hormone does not affect final height. J Clin Endocrinol Metab 88: Stephure DK 2005 Impact of growth hormone supplementation on adult height in Turner syndrome: results of the Canadian randomized controlled trial. J Clin Endocrinol Metab 90: Baxter L, Bryant J, Cave CB, Milne R 2007 Recombinant growth hormone for children and adolescents with Turner syndrome (Review). The Cochrane Library, Issue 4, p Grumbach MM, Auchus RJ 1999 Estrogen: consequences and implications of human mutations in synthesis and action. J Clin Endocrinol Metab 84: Bondy CA 2007 Turner Syndrome Study Group. Care of girls and women with Turner syndrome: A guideline of the Turner Syndrome Study Group. J Clin Endocrinol Metab.; -147-

8 92(1): Epub 2006 Oct Sas TC, de Muinck K, Stijnen T, Jansen M, Otten BJ, Hoorweg-Nijman JJ, Vulsma T, Massa GG, Rouwe CW, Reeser HM, Gerver WJ, Gosen JJ, Rongen-Westerlaken C, Drop SL 1999 Normalization of height in girls with Turner syndrome after long-term growth hormone treatment: results of a randomized dose-response trial. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 84: Hofman P, Cutfield WS, Robinson EM, Clavano A, Ambler GR, Cowell C 1997 Factors predictive of response to growth hormone therapy in Turner s syndrome. J Pediatr Endocrinol Metab 10: M.L. Davenport, C.A. Quigley, C.G. Bryant, et al., Effect of early growth hormone (GH) treatment in very young girls with Turner syndrome (TS). Presented at: 7th Joint ESPE/ LWPES Meeting; Lyon, France; Gharib Η, Saenger PH, Zimmerman D AACE Clinical practice guidelines for growth hormone use in adults and children. Endoceine Practice; 4(3): Ranke MB, Lindberg A, Chatelain P, Wilton P, Cutfield W, Albertsson-Wikland K, Price DA 2000 Prediction of long-term response to recombinant human growth hormone in Turner syndrome: development and validation of mathematical models. KIGS International Board. Kabi International Growth Study. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 85: SasTC, Muinck Keizer-Schrama SM, Stijnen T, Aanstoot HJ, Drop SL 2000 Carbohydrate metabolism during long-term growth hormone (GH) treatment and after discontinuation of GH treatment in girls with Turner syndrome participating in a randomized dose-response study. Dutch Advisory Group on Growth Hormone. J Clin Endocrinol Metab 85: Park P, Cohen P 2004 The role of insulin-like growth factor I monitoring in growth hormone-treated children. Hormone Research 62 Suppl 1:59-65: Donaldson MD, Gault EJ, Tan KW and Dunger D B.2006 Optimising management in Turner syndrome: from infancy to adult transfer Arch. Dis. Child: 91; Donaldson MD 1997 Growth hormone therapy in Turner syndrome: current uncertains and future strategies. Horm Res;48(Suppl5): Hochberg Z, Zadik Z 1998 Final height in Turner syndrome on growth hormone therapy: a controlled study. Horm Res 1998,50 (suppl 3):28 (P18) 37. Ross JL, McCauley E, Roelten D, Long L, Kushner H, feuillan P et al 1996 Self- concept and behaviour in adolescents girls with Turner syndrome: potential estrogen effects. J Clin Endocrinol Metab ;81: Guttmann H, Weiner Z, Nikolski E, Ish-Shalom S, Itskovitz-Eldor J, Aviram M, Reisner S, Hochberg Z 2001 Choosing an oestrogen replacement therapy in young adult women with Turner syndrome. Clin Endocrinol (Oxf) ;54(2): Naeraa RW, Gravholt CH, Kastrup KW, Svenstrup B, Christiansen JS 2001 Morning versus evening administration of estradiol to girls with turner syndrome receiving growth hormone: impact on growth hormone and metabolism. A randomized placebo-controlled crossover study. Acta Paediatr; 90(5):

9 Adapted from: M D C Donaldson, E J Gault, K W Tan and D B Dunger. Optimising management in Turner syndrome: from infancy to adult transfer Arch. Dis. Child: 2006; 91; Adapted from: M D C Donaldson, E J Gault, K W Tan and D B Dunger. Optimising management in Turner syndrome: from infancy to adult transfer Arch. Dis. Child: 2006; 91;

10 ΣΧΗΜΑ 1: Καμπύλη ύψους σε κορίτσι με σύνδρομο ΤURNER υπό θεραπεία με ανασυνδυασμένη αυξητική ορμόνη -150-

11 ΣΧΗΜΑ 2: Καμπύλη ύψους σε κορίτσι με σύνδρομο ΤURNER χωρίς αγωγή και με καθυστερημένη διάγνωση -151-

12 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Το κοντό ανάστηµα στο σύνδροµο Turner: A. Απαντάται σε ποσοστό 85-90% Β. Οφείλεται εν µέρει σε µη καλή απάντηση στην αυξητική ορµόνη και σε ιδιαίτερη σκελετική δυσπλασία Γ. Ο άξονας GH/IGF-I λειτουργεί σωστά. Όλα είναι σωστά Ε. Όλα είναι λάθος 2. Πόσο είναι περίπου το έλλειµµα στο τελικό ύψος στις γυναίκες µε σύνδροµο Τurner χωρίς θεραπεία; A. 10 εκατοστά Β. 8 εκατοστά Γ. 20 εκατοστά. 2.5 εκατοστά 3. Το έλλειµµα ύψους είναι αποτέλεσµα: A. Ήπιας ενδοµήτριας καθυστέρησης Β. Χαµηλού ετήσιου ρυθµού αύξησης Γ. Έλλειψης αυξητικής αιχµής στην εφηβεία. Συνδυασµός όλων των παραπάνω Ε. Τίποτα από τα παραπάνω 4. Στο σύνδροµο Turner για την αυξητική ορµόνη ισχύει: A. Χορηγείται µόνο σε όσα κορίτσια έχουν ανεπάρκεια αυξητικής ορµόνης Β. Χορηγείται σε όλα τα κορίτσια Γ. οκιµασίες διέγερσης αυξητικής ορµόνης διενεργούνται πάντα. Χορηγείται εφ όρου ζωής 5. Η συνήθης δόση της ανασυνδυασµένης αυξητικής ορµόνης, σε σχέση µε τη δόση που χρησιµοποιείται στην ανεπάρκεια αυξητικής είναι: A. Ίδια Β. Μεγαλύτερη σχεδόν διπλάσια Γ. Μικρότερη -152-

13 6. Ποιες από τις παρακάτω δεν αποτελούν παρενέργεια της χορήγησης ανασυνδυασµένης αυξητικής ορµόνης. A. Αύξηση ενδοκράνιας πίεσης Β. Οίδηµα οπτικών θηλών Γ. ιαταραχές λιπιδίων. Οστεοπενία-οστεοπόρωση Ε. ιαταραχές µεταβολισµού υδατανθράκων 7. Σε ποια ηλικία θα πρέπει να χορηγηθούν οιστρογόνα για την πρόκληση ήβης έτσι ώστε τα αποτελέσµατα στο τελικό ανάστηµα να είναι πιο ευνοϊκά; A. Ταυτόχρονα µε τη χορήγηση αυξητικής ορµόνης ανεξάρτητα από τη χρονολογική ηλικία Β. Σε χρονολογική ηλικία χρόνων Γ. Σε οστική ηλικία 15 χρόνων. Όταν κλείσουν οι επιφύσεις 8. Η λήψη οιστρογόνων και ανασυνδυασµένης αυξητικής ορµόνης στα κορίτσια µε το σύνδροµο Turner είναι προτιµητέο -για την καλύτερη λειτουργία του άξονα IGF-I/IGFBP3 - να λαµβάνονται: A. Συγχρόνως το βράδυ Β. Η αυξητική ορµόνη το πρωί και τα οιστρογόνα το βράδυ Γ. Τα οιστρογόνα το πρωϊ και η αυξητική ορµόνη το βράδυ. Ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, δεν παίζει κανένα ρόλο 9. Ποιες από τις παρακάτω εξετάσεις είναι απαραίτητες στην παρακολούθηση κοριτσιών µε σύνδροµο Turner υπό αγωγή µε ανασυνδυασµένη αυξητική ορ- µόνη: A. Θυρεοειδική λειτουργία Β. Λιπίδια αίµατος Γ. Επίπεδα IGF-I στον ορό. Α/α σπονδυλικής στήλης για έλεγχο κύφωσης σκολίωσης Ε. Όλα τα παραπάνω ΣΤ. Όλα τα παραπάνω εκτός του -153-

14 10. Ποιο από τα παρακάτω είναι λάθος αναφορικά µε τη διακοπή της θεραπείας µε ανασυνδυασµένη αυξητική ορµόνη: A. ιακόπτεται όταν η οστική ηλικία είναι >14 χρόνων Β. ιακόπτεται όταν ο ρυθµός ανάπτυξης είναι <2 εκατοστά/χρόνο Γ. ιακόπτεται όταν εµφανισθούν σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες. εν διακόπτεται ποτέ αλλά συνεχίζεται εφόρου ζωής Σωστές απαντήσεις κατά σειρά,γ,,β,β,,β,α,ε, -154-

Πρόκληση εφηβείας. οσολογικό σχήµα και οδός χορήγησης οιστρογόνων στο σύνδροµο Turner 1

Πρόκληση εφηβείας. οσολογικό σχήµα και οδός χορήγησης οιστρογόνων στο σύνδροµο Turner 1 Πρόκληση εφηβείας. οσολογικό σχήµα και οδός χορήγησης οιστρογόνων στο σύνδροµο Turner 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΞΕΚΟΥΚΗ 10 2 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΛΗΣ, MD, PHD, FRCP, CSPQ 1 Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας- Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΡΑΒΑΝΑΚΗ-ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΡΑΒΑΝΑΚΗ-ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΥ (Παιδιά µε) Ανεπάρκεια Αυξητικής Ορµόνης (ghd): Αποτελέσµατα αγωγής µε HGH και παράγοντες που επηρεάζουν το τελικά ανάστηµα ΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΡΑΒΑΝΑΚΗ-ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΥ 22 Παιδίατρος - Διαβητολόγος Λέκτορας, Β Παιδιατρική

Διαβάστε περισσότερα

The effect of dornase alfa on ventilation inhomogeneity in patients with cystic fibrosis

The effect of dornase alfa on ventilation inhomogeneity in patients with cystic fibrosis The effect of dornase alfa on ventilation inhomogeneity in patients with cystic fibrosis Η δράση της ντορνάσης άλφα στην ανομοιογένεια του αερισμού σε ασθενείς με κυστική ίνωση. R. Amin, P. Subbarao, W.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ Σύνδροµο Down Το σύνδροµο Down είναι µια γενετική ανωµαλία ου εριλαµβάνει συνδυασµό χαρακτηριστικών, ό ως νευµατική καθυστέρηση, συγκεκριµένα χαρακτηριστικά ροσώ ου και συχνά καρδιακά

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος Φύλο και Εγκέφαλος Φυλετικός διµορφισµός: Ø ύπαρξη διαφορετικών µορφών σε ένα είδος Ø αναφέρεται σε κάθε χαρακτηριστικό που είναι διαφορετικό στο αρσενικό και στο θηλυκό Ø αναπαραγωγικές και µη-αναπαραγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π&Α.Κυριακού»

Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π&Α.Κυριακού» Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π&Α.Κυριακού» Συγγενής Δυσπλασία του Ισχίου (CDH) Αναπτυξιακή Δυσπλασία του Ισχίου (DDH) Μη φυσιολογική σχέση και ανάπτυξη μηριαίας κεφαλής κοτύλης Αναπτυξιακή Δυσπλασία του Ισχίου

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Παν/µίου Αθηνών

ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Παν/µίου Αθηνών Απότοµη πρόσληψη βάρους κατά την παιδική ηλικία και µελλοντική παχυσαρκία ρ. Χριστίνα Κανακά- Gantenbein Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας-Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Παν/µίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING

ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ CUSHING ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. Ενδοκρινολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ Ορίζεται η κατάσταση διαταραγμένης λειτουργίας του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA) με απουσία κλασικών συμπτωμάτων ή σημείων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Turner. Κλινική εικόνα και καρυοτυπικές παραλλαγές ΑΣΤΕΡΟΥΛΑ ΚΑΙΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Σύνδροµο Turner. Κλινική εικόνα και καρυοτυπικές παραλλαγές ΑΣΤΕΡΟΥΛΑ ΚΑΙΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ 8 Σύνδροµο Turner. Κλινική εικόνα και καρυοτυπικές παραλλαγές ΑΣΤΕΡΟΥΛΑ ΚΑΙΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Παιδίατρος Παιδοενδοκρινολόγος Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων Π.&Α. Κυριακού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΝΤΟ ΠΑΙΔΙ. Σαββίδου Αβρόρα

ΚΟΝΤΟ ΠΑΙΔΙ. Σαββίδου Αβρόρα ΚΟΝΤΟ ΠΑΙΔΙ Σαββίδου Αβρόρα Ως χαμηλό ανάστημα θεωρείται το ανάστημα ενός ατόμου όταν βρίσκεται μείον δύο σταθερές αποκλίσεις κάτω από τη μέση τιμή, δηλαδή κάτω από την 3η Εκατοστιαία Θέση στις καμπύλες.

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να κάνουμε πολύ συχνά μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού είναι η σωματική του ανάπτυξη!

Από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να κάνουμε πολύ συχνά μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού είναι η σωματική του ανάπτυξη! Από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να κάνουμε πολύ συχνά μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού είναι η σωματική του ανάπτυξη! Το ύψος του, το βάρος, η περίμετρος των σημείων του σώματος του

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Κ.Κώστα, Κ.Τσιρουκίδου, Μ.Παπαγιάννη, Α.Βαμβάκης, Ι.Τσανάκας Παιδοενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Οστεόλυση Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Αύξηση αριθμού οστεοκλαστών Αύξηση Μείωση διάρκειας του δράσης χρόνου για τους ασβεστοποίηση του οστού Αύξηση ενεργοποιημένων μονάδων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενών με υποφυσεϊκή νόσο στη μεταβατική περίοδο από την εφηβεία στην ενήλικο ζωή

Αντιμετώπιση ασθενών με υποφυσεϊκή νόσο στη μεταβατική περίοδο από την εφηβεία στην ενήλικο ζωή 19 Μέρος V: ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Αντιμετώπιση ασθενών με υποφυσεϊκή νόσο στη μεταβατική περίοδο από την εφηβεία στην ενήλικο ζωή Χριστίνα Κανακά Gantenbein 1. Η ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Η μετάβαση του κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Αθλητική Εργοφυσιολογία

Εφαρμοσμένη Αθλητική Εργοφυσιολογία Εφαρμοσμένη Αθλητική Εργοφυσιολογία Άσκηση και προπόνηση για παιδιά και εφήβους Βασίλης Πασχάλης Επίκουρος καθηγητής ΤΕΦΑΑ - ΕΚΠΑ Ανάπτυξη, εξέλιξη και ωρίμανση Ανάπτυξη: αύξηση του σώματος ή μελών του

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Turner: Μακροχρόνιες επιπλοκές. Μπορούν να προληφθούν; ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ ΠΕΠΠΑ

Σύνδροµο Turner: Μακροχρόνιες επιπλοκές. Μπορούν να προληφθούν; ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ ΠΕΠΠΑ 11 Σύνδροµο Turner: Μακροχρόνιες επιπλοκές. Μπορούν να προληφθούν; ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ ΠΕΠΠΑ Λέκτορας Ενδοκρινολογίας Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Προπαιδευτική-Παθολογική Κλινική, Μονάδα Έρευνας, Πανεπιστημίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Τι είναι οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς τους, ώστε αυτά με την πάροδο του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ 1 ος χρόνος : 25εκ 2 ος χρόνος : 12 εκ 3 ος χρόνος : 8 εκ Αύξηση Παιδική ηλικία, έως έναρξη της ήβης : 5 7 εκ Αυξητική αιχμή της εφηβείας : 36 μήνες κορίτσια : 25 εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ, MSc, PT

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ, MSc, PT ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ, MSc, PT Certified Schroth Therapist (BSPTS) Certified Schroth Best Practice Therapist Certified SEAS Therapist Certified McKenzie Therapist Disclosures I have nothing to disclose. International

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Καράντζα- Χαρώνη, MD, FAAP Διευθύντρια Ενδοκρινολογικής Κλινικής- Ιατρείου Ελέγχου Βάρους «Παίδων Μητέρα»

Μαρία Καράντζα- Χαρώνη, MD, FAAP Διευθύντρια Ενδοκρινολογικής Κλινικής- Ιατρείου Ελέγχου Βάρους «Παίδων Μητέρα» Μαρία Καράντζα- Χαρώνη, MD, FAAP Διευθύντρια Ενδοκρινολογικής Κλινικής- Ιατρείου Ελέγχου Βάρους «Παίδων Μητέρα» Πως υπολογίζουµε εάν ένα παιδί έχει φυσιολογικό βάρος ; ΒΜΙ = Βάρος/Ύψος² (σε kg/m²) Χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗ PREMA Σ. Ευσταθίου, Ε. Σκεύα, Ε. Ζορµπαλά, Α. Αχείµαστος, Θ. Μουντοκαλάκης Κέντρο Πρόληψης Καρδιαγγειακών Νόσων, Κλινική «Υγείας Μέλαθρον» ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις θεραπευτικής αγωγής και επιλογές σε ασθενή με χρόνια θεραπεία σε στεροειδή

Ενδείξεις θεραπευτικής αγωγής και επιλογές σε ασθενή με χρόνια θεραπεία σε στεροειδή Ενδείξεις θεραπευτικής αγωγής και επιλογές σε ασθενή με χρόνια θεραπεία σε στεροειδή Δρ Χριστάκης Χριστοδούλου BMedSci, BMBS, MRCP, MSc, CCT Ρευματολόγος Παθολόγος Μ Απρίλη2014 80 ετών γυναίκα Πόνους σε

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Η άσκηση βοηθά τον οργανισμό δρώντας σε πολλά συστήματα οργάνων του σώματος. Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης είναι άμεσα ορατές στο καρδιαγγειακό και στο μυοσκελετικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL)

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. FSH:ΜΒ 33000,

Διαβάστε περισσότερα

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης των φαρμάκων που περιέχουν σωματοτροπίνη (βλ. παράρτημα I)

Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης των φαρμάκων που περιέχουν σωματοτροπίνη (βλ. παράρτημα I) Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των περιλήψεων των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον EMA 58 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Αγόρι ηλικίας 3 ετών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας

Αγόρι ηλικίας 3 ετών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, 2008 211 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αγόρι ηλικίας 3 ετών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας Φ. ΤΖΙΦΗ, Κ. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ, Ε. ΛΑΓΚΩΝΑ, Α. ΔΑΚΟΥ-ΒΟΥΤΕΤΑΚΗ Παρουσίαση περιστατικού

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν.

ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν. ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν.ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Ο ομιλητής έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ TBS (ΤRABECULAR ΒONE SCORE) ΜΕ DEXA, ΣΕ ΑΙΜΟΚΑΘΑΙΡΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ TBS (ΤRABECULAR ΒONE SCORE) ΜΕ DEXA, ΣΕ ΑΙΜΟΚΑΘΑΙΡΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ 22 ο Διαπανεπιστημιακό Συνέδριο Ακτινολογίας Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ TBS (ΤRABECULAR ΒONE SCORE) ΜΕ DEXA, ΣΕ ΑΙΜΟΚΑΘΑΙΡΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ Σαχινίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Η διαδικασία της γήρανσης είναι φυσιολογική και αναπότρεπτη. Εν τούτοις η αποκατάσταση της χαµένης ζωτικότητας των ανδρών είναι τώρα εφικτή. Οι υπεύθυνες

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

ΠΑΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Τίτλοι Σπουδών ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Πτυχίο Ιατρικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, με βαθμό: ΛΙΑΝ ΚΑΛΩΣ (8) ΟΚΤΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραµµές για την Ερµηνεία της Δύναµης Ανύψωσης της Γλώσσας (P max )

Κατευθυντήριες Γραµµές για την Ερµηνεία της Δύναµης Ανύψωσης της Γλώσσας (P max ) Κανονικές Τιµές Κανονικές Τιµές Δύναµης Ανύψωσης Γλώσσας Κανονικές Τιµές Γλωσσικής Αντοχής Κανονικές Τιµές Δύναµης Χειλιών Κατευθυντήριες Γραµµές για την Ερµηνεία της Δύναµης Ανύψωσης της Γλώσσας (P max

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 1: Άσκηση, ανάπτυξη και ωρίμανση Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22 Δημήτρης Ι. Χατζηδάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας - Ενδοκρινολογίας, Υπεύθυνος Ενδοκρινολογικής Mονάδας Β' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Αγγελική Κυπράκη, Ιατρός Άνοια και συννοσηρότητα Η άνοια ορίζεται ως διαταραχή κατά την οποία παρατηρείται έκπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Ca P και οστικές μεταστάσεις

Ca P και οστικές μεταστάσεις Ca P και οστικές μεταστάσεις Κιτσοπούλου Σοφία Παπαθεοδώρου Μαρία Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ο καρκίνος του προστάτη προσβάλλει τα οστά Επίπεδα PSA / φορτίο όγκου Αρχική διάγνωση και θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ 1, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΑΜΠΑΛΗΣ 2 Β' Χειρουργική Κλινική, Νοσοκομείο ΓΝΘ Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Χειρουργική Κλινική Νοσοκομείου Κομοτηνής

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd

Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd Ανεπίγνωστη υπογλυκαιμία Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd Διευθυντής Α Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο U.K. Prospective Diabetes Study investigators noted that: patients often did not achieve normoglycemia.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου

ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου Z.ΚΑΤΣΑΡΟΥ 2017 ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου 4.Ανταγωνισμός από άμινοξέα ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Οστεοπόρωση Ορισµός Οστεοπόρωση ονοµάζεται η κατάσταση στην οποία µειώνεται η οστική µάζα και διαταράσσεται η µικροαρχιτεκτονική του οστού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ Εξώφυλλο: Ο έφηβος των αντικυθήρων Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Γεν. Γραμματέας Ταμίας Ειδ. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία»

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία» ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ «Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Εισαγωγή Χρήση γλυκοκορτικοειδών (ΓΚ) σε πολλές ασθένειες Αρκετές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμη ήβη: πόσο νωρίς είναι το νωρίς;

Πρώιμη ήβη: πόσο νωρίς είναι το νωρίς; Πρώιμη ήβη: πόσο νωρίς είναι το νωρίς; Τριανταφύλλου Παναγιώτα Παιδοενδοκρινολόγος Πανεπιστημιακή υπότροφος Α.Π.Θ. Α Παιδιατρική Κλινική Πρώιμη ήβη - Ατζέντα Πως ορίζεται; Κλινική εικόνα Αιτιολογία Αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος.

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ B12 PER OS ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΥΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΤΕΤΡΑΕΤΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟΝ Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

Μαρμαρά Ελένη 1, Νταβατζίκος Χρήστος 2

Μαρμαρά Ελένη 1, Νταβατζίκος Χρήστος 2 Ε. Ανδριώτης Μαρμαρά Ελένη 1, Νταβατζίκος Χρήστος 2 1.ΕΚΠΑ,Τμήμα Επιστημών Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Εργαστηριο Αθλητιατρικής, Δάφνη, Αθήνα ΠΕΔΥ, Μονάδα Υγείας Αιγάλεω, Αθήνα 2. ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΠΙΒΛΕΨΗ Διαγνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Βαρβαρούσης Δ, Πλούμης Α, Μπερής Α Μονάδα Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης «Σ. Νιάρχος», Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση Βιβλιογραφική ενημέρωση

Οστεοπόρωση Βιβλιογραφική ενημέρωση 7Ο ΚΡΗΤΟ-ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ H ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Οστεοπόρωση Βιβλιογραφική ενημέρωση Αργυρώ Ρέπα Ρευματολόγος ΠΑΓΝΗ Λάρνακα 24/10/2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά ερωτήματα στο ιατρείο οστεοπόρωσης για την ερμηνεία των μετρήσεων οστικής πυκνομετρίας

Πρακτικά ερωτήματα στο ιατρείο οστεοπόρωσης για την ερμηνεία των μετρήσεων οστικής πυκνομετρίας Πρακτικά ερωτήματα στο ιατρείο οστεοπόρωσης για την ερμηνεία των μετρήσεων οστικής πυκνομετρίας Ευστάθιος Θ. Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική Κωνσταντοπούλειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Βέλτιστη νευροανάπτυξη. Ελαχιστοποίηση μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων

Βέλτιστη νευροανάπτυξη. Ελαχιστοποίηση μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων Βέλτιστη νευροανάπτυξη Ελαχιστοποίηση μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων AGA:50-90η ΕΘ:17% SGA:20% AGA: 10-50η ΕΘ:26% AGA:50-90η ΕΘ:2% AGA:10-50η ΕΘ:63% SGA:72% ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΓΝΩΝ ΜΕ ΗΚ 34 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα