Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών"

Transcript

1 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Εκτός από την ιξωδοελαστική συμπεριφορά είναι επιθυμητή η γνώση της συμπεριφοράς των πολυμερών σε μεγάλες παραμορφώσεις. Ο μηχανικός σε μεγάλο βαθμό θα πρέπει να μπορεί να περιγράψει τις τελικές ιδιότητες των πολυμερών (αντοχή σε θραύση, τάση διαρροής, λαίμωση, κόπωση, κλπ.). Συχνά ένα υλικό καθίσταται ακατάλληλο για χρήση είτε λόγω υπερβολικής παραμόρφωσης είτε λόγω θραύσης και για το λόγο αυτό τόσο η υπερβολική παραμόρφωση όσο και η θραύση αναφέρονται συνολικά ως μηχανική αστοχία. Η απόλυτη κατανόηση της μηχανικής συμπεριφοράς των πολυμερών και ιδιαίτερα η σύνδεσή της με της δομή τους, αποτελεί ακόμα και σήμερα ένα εξαιρετικά σημαντικό τομέα έρευνας χωρίς όμως να έχουμε καταφέρει να επιλύσουμε επαρκώς το πρόβλημα.

2 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Το βασικό ζητούμενο για την πρόρρηση των μηχανικών ιδιοτήτων είναι το διάγραμμα τάσης (σ) επιμήκυνσης/παραμόρφωσης (ε). Η πλέον διαδεδομένη δοκιμή για την καταγραφή του διαγράμματος τάσης-παραμόρφωσης είναι η δοκιμή του εφελκυσμού. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι υπάρχει ένα πλήθος παραγόντων που επηρεάζουν τη μορφή ενός διαγράμματος τάσης παραμόρφωσης όπως η θερμοκρασία, ο ρυθμός επιμήκυνσης, η προϊστορία του υλικού, η γεωμετρία του δοκιμίου, η εξωτερική πίεση και το περιβάλλον. Είναι προφανές πως το διάγραμμα τάσηςπαραμόρφωσης είναι πρακτικά άχρηστο αν δεν είναι γνωστές με σαφήνεια οι συνθήκες κατά τη δοκιμή.

3 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Πρότυπο δοκίμιο για τον εφελκυσμό κατά ASTM D638, M-I

4 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

5 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

6 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών ψαθυρό ελατό ελατό ελαστομερές

7 Μαλακά και ασθενή Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Σκληρά και εύθραυστα Σκληρά και δύσκαμπτα Μαλακά και δύσκαμπτα Σκληρά και δύσκαμπτα

8 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Η μορφή των διαγραμμάτων τάσης παραμόρφωσης είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την κατάταξη των υλικών ως προς τη μηχανική τους συμπεριφορά. Με βάση το προηγούμενο διάγραμμα έχουμε: Τύπος Ι Μαλακά και ασθενή (soft and weak). Χαρακτηριστικά : χαμηλό μέτρο ελαστικότητας. Σημείο διαρροής. Τύπος ΙΙ Σκληρά και εύθραυστα (hard and brittle). Χαρακτηριστικά : υψηλό μέτρο ελαστικότητας. Όχι σημείο διαρροής. Τύπος ΙΙΙ Σκληρά και στιβαρά ή δύσκαμπτα (hard and strong). Χαρακτηριστικά : Πολύ υψηλό μέτρο ελαστικότητας. Υψηλή αντοχή σε εφελκυσμό. Όχι σημείο διαρροής. Τύπος ΙV Μαλακά και δύσθραυστα (soft and tough). Χαρακτηριστικά : Χαμηλό μέτρο ελαστικότητας. Υψηλή επιμήκυνση κατά τη θραύση. Σημείο διαρροής. Τύπος V Σκληρά και δύσθραυστα (hard and tough). Χαρακτηριστικά : Πολύ υψηλό μέτρο ελαστικότητας. Υψηλή αντοχή σε εφελκυσμό. Υψηλή επιμήκυνση κατά τη θραύση. Σημείοδιαρροής.

9 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Η δυσθραυστότητα των πολυμερών θα μπορούσε να ορισθεί ως η ενέργεια που απαιτείται για τη θράυση τους. Μαθηματικά είναι το εμβαδόν της επιφάνειας στα διαγράμματα τάσης επιμήκυνσης. Γενικά μεγάλη δυσθραυστοτητα έχουν τα υλικά τα οποία είναι ελατά (έχουν δηλαδή σημείο διαρροής). Η δυσθραυστότητα ενός υλικού είναι μία σημαντική ιδιότητα ευαίσθητη στις εσωτερικές ατέλειες ή στις επιφανειακές εγκοπές. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η δυσθραυστότητα έχει διαφορετικό ορισμό ανάλογα με τη δοκιμή. Διαφορετικοί μηχανισμοί έχουν μεγάλο ρόλο στην αύξηση ή μείωση της δυσθραυστότητας.

10 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

11 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

12 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Έχουμε ήδη δει ότι η συμπεριφορά των πολυμερών επηρεάζεται δραματικά από τη θερμοκρασία. Συγκεκριμένα οι μηχανικές ιδιότητες αλλάζουν δραματικά με μεταβολές της θερμοκρασίας στα πολυμερή και παρόμοια είναι και η επίδραση του ρυθμού παραμόρφωσης.

13 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Μέχρι πρόσφατα το φαινόμενο της ενδώσεως ή διαρροής (yielding) στα πολυμερή αντιμετωπιζόταν ως μία συνήθης διεργασία ιξώδους ροής ή εκτεταμένης παραμόρφωσης πάνω από τη θερμοκρασία υαλώδους μετάπτωσης. Η διαρροή του υλικού αποδιδόταν συχνά σε μία μαλάκυνση τλου υλικού λόγω τοπικής αύξησης της θερμοκρασίας του και αναφερόταν ως τοπική τήξη. Η σημερινή κατάσταση αντιμετωπίζει τη διαρροή στα πολυμερή και στα μεταλλικά υλικά ως αποτέλεσμα της επιβαλλόμενης διάτμησης (shear yielding). Η βασικότερη διαφορά μεταξύ πολυμερών και μεταλλικών υλικών είναι η επίδραση της υδροστατικής πίεσης. Στα πολυμερή αυτή είναι σημαντική ενώ στα μέταλλα είναι ανεπαίσθητη. Στα πολυμερή εκτός από την παραμόρφωση λόγω διάτμησης η οποία είναι μία παραμόρφωση σταθερού όγκου, εμφανίζεται και ένας άλλος μηχανισμός διαρροής που καλείται μηχανισμός μικρορωγματώσεως (crazing), και οδηγεί σε αύξηση του όγκου λόγω της δημιουργίας ρωγμών.

14 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

15 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

16

17 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

18 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Η τάση διαρροής όταν η καμπύλη εμφανίζει μέγιστο ορίζεται ως η τάση που αντιστοιχεί σε αυτό το μέγιστο. Όταν η καμπύλη δεν εμφανίζει μέγιστο τότε η τάση διαρροής ορίζεται από το σημείο τομής των εφαπτομένων στο αρχικό και τελικό τμήμα της συμβατικής καμπύλης. Εναλλακτικά προσδιορίζεται η αρχική κλίση και από ένα σημείο επιμήκυνσης (συνήθως 2%) άγεται παράλληλη γραμμή με κλίση ίση με την αρχική. Η τομή αυτής της γραμμής ορίζει την πρακτική τάση διαρροής.

19 Έστω ότι η παραμόρφωση του υλικού λαμβάνει χώρα υπό σταθερό όγκο. Αν l o είναι το αρχικό μήκος του δοκιμίου και l όταν η διατομή του είναι Α τότε ισχύει: Επομένως, ανά πάσα στιγμή ισχύει: Και αφού σ=f/a F=A o σ/(1+e) Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών A o l o =Al=A(l o +Δl)=Al o (1+e) Α=Α ο /(1+e) Από την εξίσωση αυτή προκύπτει για το μέγιστο φορτίο στο σημείο διαρροής ότι df de = Α ο ( 1+ e) 2 (1 + e) dσ σ de = 0 dσ = de σ 1+ e

20 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Η εξίσωση αυτή μας οδηγεί στην ανάλυση Considere η οποία δίονει με απλό τρόπο την κρίσιμη τάση (την πραγματική τάση στο σημείο διαρροής).

21 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

22 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Γενικά η λαίμωση μπορεί να προκύψει με δύο τρόπους: 1. Στην πρώτη περίπτωση αν η διατομή του δοκιμίου δεν είναι ομοιόμορφη σε όλο το μήκος του, τότε το σημείο με τη μικρότερη διατομή υπόκεινται σε μεγαλύτερη τάση και φτάνει στο σημείο διαρροής γρηγορότερα. 2. Στη δεύτερη περίπτωση μία διακύμανση στις ιδιότητες του υλικού μπορεί να οδηγήσει σε μία τοπική μείωση της τάσης διαρροής οπότε το υλικό φτάνει στο σημείο διαρροής σε χαμηλότερο φορτίο Από τη στιγμή που μία διατομή φτάνει στο σημείο διαρροής, η τοπική παραμόρφωση θα συνεχιστεί μέχρι το σημείο που το υλικό θα υποστεί strain hardening.

23 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

24 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

25 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

26 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Η ανάλυση Considere μπορεί να χρησιμοποιηθεί γενικά για να χαρακτηριστεί ένα υλικό. Υπάρχουν τρεις περιπτώσεις όπως φαίνεται στο σχήμα: dσ/dλ>σ/λ για όλη την καμπύλη. Σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει λαίμωση dσ/dλ=σ/λ μόνο σε ένα σημείο. Η λαίμωση εμφανίζεται μετά από αυτό το σημείο. Το υλικό θραύεται προ της ψυχρής ελάσεώς του. dσ/dλ=σ/λ σε δύο σημεία. Το υλικό υφίσταται λάιμωση μεταξύ των δύο αυτών σημείων και ακολούθως ψυχρή έλαση μετά το δεύτερο σημείο.

27 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Στην ανάλυση Considere δεν λαμβάνεται υπόψη η εξάρτηση του σημείου διαρροής από το ρυθμό παραμόρφωσης. Αύξηση του ρυθμού παραμόρφωσης οδηγεί σε αύξηση της τάσης διαρροής, η οποία με τη σειρά της τείνει να σταθεροποιήσει τη λαίμωση. Μία δεύτερη παράμετρος που δεν λαμβάνεται υπόψη είναι η μετατροπή της μηχανικής ενέργειας σε θερμική ενέργεια τοπικά που οδηγεί σε μερικές περιπτώσεις σε αύξηση της θερμοκρασίας τοπικά. Η σχετική σημασία των δύο αυτών παραμέτρων εξαρτάται από το υλικό, τη γεωμετρία του και τις συνθήκες της δοκιμής.

28 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Το φαινόμενο της διαρροής δεν εμφανίζεται μόνο σε ημικρυσταλλικά πολυμερή αλλά και σε άμορφα, οπότε ο μηχανισμός που συζητήσαμε πρέπει να εξηγηθεί γενικότερα. Μία πρώτη βασική εξήγηση είναι η τοπική αύξηση της θερμοκρασίας λογω του εξασκούμενου φορτίου. Αυτό είναι σημαντικό για μεγάλους ρυθμούς παραμόρφωσης αλλά όχι για μικρούς. Όμως η λαίμωση εμφανίζεται και για μικρούς ρυθμούς παραμόρφωσης. Η τάση διαρροής των θερμοπλαστικών μεταβάλλεται ευρέως ανάλογα με τη μοριακή τους δομή. Η μεθυλενομάδα δίνει ευκαμψία στην αλυσίαδα ενώ μία αρωματική ομάδα δυσκαμψία. Επίσης ισχυρές μοριακές δυνάμεις όπως αυτές του υδρογόνου αυξάνουν την ακαμψία. Η κρυσταλλικότητα επίσης αυξάνει την τάση διαρροής.

29 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Το strain hardening έχει δύο πιθανές αιτίες/πηγές: 1. Η έλαση προκαλεί μοριακό προσανατολισμό των μακροαλυσίδων (συμβαίνει και σε ημικρυσταλλικά και σε άμορφα πολυμερή. 2. Η παραμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε κρυστάλλωση παρόμοια με αυτή που συμβαίνει στα ελαστομερή υλικά σε υψηλούς βαθμούς παραμόρφωσης. Στην πράξη το φαινόμενο τόσο της διαρροής όσο και της ψυχρής έλασης παραμένει ανεξήγητο.

30 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Γενικά η διαρροή είναι ένα φαινόμενο το οποίο δεν εμφανίζεται μόνο κάτω από μονοαξονική τάση. Στη γενικότερη μορφή του το φαινόμενο εμφανίζεται κάτω από πολυαξοπνική τάση. Η σημασία της διαρροής είναι δε σημαντική διότι η αντίσταση του υλικού στη θραύση προσδιορίζεται από την ανάπτυξη μίας ζώνης διαρροής στην περιοχή του άκρου της ρωγμής και σε αυτό το σημείο αναπτύσεται τριαξονική τάση. Γενικά στα πολυμερή χρησιμοποιούνται τα ίδια κριτήρια για την εμφάνιση διαρροής όπως και στα μέταλλα, αλλά απαιτείται μεγάλη προσοχή. Το κυριότερο κριτήριο είναι αυτό του von Mises και διατυπώνεται ως εξής: (σ xx - σ yy ) 2 + (σ yy - σ zz ) 2 + (σ zz - σ xx ) 2 + 6(σ 2 xy+ σ 2 xz + σ 2 yz) 6C 2 Για τα μέταλλα το C είναι μία σταθερά αλλά για τα πολυμερή εξαρτάται από την υδροστατική πίεση, τη θερμοκρασία και το ρυθμό παραμόρφωσης. Στην απλή περίπτωση μπορούμε να θεωρήσουμε ότι: C=C 0 +C 1 p, p = -(σ xx + σ yy +σ zz )/3

31 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών

32 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Ένα από τα ποιο σημαντικά φαινόμενα στα πολυμερή είναι αυτό της θραύσης διότι προσδιορίζει τη διάρκεια ζωής του υλικού. Διακρίνονται δύο είδη θραύσης στα πολυμερή. Η ψαθυρή και η ελατή θραύση. Εξ αυτών η ψαθυρή είναι και η πιο επικίνδυνη λόγω της μη ύπαρξης προειδοποιητικών σημαδιών πριν τη θραύση. Γενικά στα πολυμερή η θραύση μπορεί να είναι ψαθυρή ή όλκιμη όχι μόνο ανάλογα με το πολυμερές αλλά και ανάλογα με της συνθήκες της φόρτισης (θερμοκρασία, ρυθμός παραμόρφωσης, πεδίο τάσεων, φύσης προσθέτω ν, κλπ. Υπάρχουν δύο βασικές προσεγγίσεις στη μελέτη της θραύσης των πολυμερών. Η πρώτη εξετάζει μοριακά το φαινόμενο ενώ η δεύτερη είναι αυτή του συνεχούς μέσου (μηχανική της θραύσης). Γενικά η μοριακή θεώρηση οδηγεί σε υψηλότερες εκτιμήσεις δυσθραυστότητας από αυτές που προκύπτουν στην πράξη λόγω μικροσκοπικών ατελειών, γεωμετρικών ασυνεχειών, κλπ. Η μηχανική της θραύσης είναι περισσότερο κοντά στην πραγματικότητα αλλά πάντα θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη και την ειδική μοριακή διαμόρφωση των πολυμερών.

33 Μηχανικές Ιδιότητες Πολυμερών Κάθε υλικό περιέχει έναν αριθμό αταξιών ή δομικών ατελειών στη μάζα του και σε αυτά τα σημεία αναπτύσσονται υψηλές συγκεντρώσεις τάσης (stress concentration). Σε αυτά τα σημεία το υλικό αστοχεί λόγω της υψηλής αύξησης τάσης, και υλικά χωρίς τέτοιες ατέλειες θραύονται δύσκολα. K t α α = , α >> r r r σ c = σk t

34

35 Τεχνικές Διεξαγωγής Πολυμερισμού (Κεφάλαιο 5: Βιβλίο Καθηγητή Κ. Παναγιώτου) Εκτός των συνηθισμένων προβλημάτων σε εγκαταστάσεις σύνθεσης οργανικών ενώσεων, στην περίπτωση των πολυμερισμών υπάρχουν και επιπλέον προβληματισμοί λόγω της φύσης των πολυμερών και των πρώτων υλών: Τοξικά μονομερή (π.χ.: ακρυλονιτρίλιο εξίσου τοξικό με ανόργανες κυανιούχες ενώσεις) Εύφλεκτα υλικά (π.χ.: καταλύτες Ziegler-Natta με τριαιθυλαργίλιο [Al(CH 3 ) 3 ] που με απλή έκθεση στον αέρα εκρήγνυται) Δυσάρεστη οσμή (π.χ.: ακρυλεστέρες σε μικρές συγκεντρώσεις και περιεκτικότητες εμφανίζουν έντονη οσμή) Αδυναμία καθαρισμού από τα μικρά μόρια (με τις κλασσικές μεθόδους: απόσταξη, ανακρυστάλλωση, εκχύλιση, οπότε οι πρώτες ύλες μονομερή, εκκινητές κλπ.- υπάρχουν και στο τελικό προϊόν)

36 Βασικά προβλήματα κατά τον πολυμερισμό Έλεγχος ιξώδους (κλασικός πολυμερισμός με έναρξη από σύστημα χαμηλού ιξώδους καταλήγει σε πολύ ιξώδες σύστημα αλλάζοντας εντελώς τα ρεολογικά χαρακτηριστικά του. Π.χ.: Αλυσωτός πολυμερισμός οδηγεί στην εμφάνιση του φαινομένου Trommsdorff: δυσκολία στην κίνηση των μακροριζών, πιο εύκολα αντιδρούν με μονομερές παρά με άλλη μακρόριζα, άρα αύξηση της ταχύτητας πολυμερισμού και ΜΒ, Ι =2-5) Έλεγχος της θερμοκρασίας (αν έχουμε πολυμερισμό με μετατροπή διπλών δεσμών σε απλούς, η εκλυόμενη θερμότητα και η ανύψωση της θερμοκρασίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Μεταβολή της Τ φτάνει ως και C και πολλές φορές μεταβάλλει την κατανομή μοριακών βαρών) Έλεγχος της πυκνότητας (τα πολυμερή έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα από τα μονομερή λόγω μετατροπής των δεσμών Van der Waals σε μικρότερους ομοιοπολικούς δεσμούς) Με βάση τα παραπάνω ο μηχανικός-σχεδιαστής των αντιδραστήρων πολυμερισμού πρέπει να είναι ιδιαίτερα καταρτισμένος και προσεκτικός κατά

37 Τα πολυμερή έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα από τα μονομερή (Οι δεσμοί van der Waals μετατρέπονται σε μικρότερους ομοιοπολικούς δεσμούς). Η συρρίκνωση αυτή άλλες φορές είναι πρόβλημα άλλες όχι (π.χ. βοηθά στην παρακολούθηση προόδου της αντίδρασης). Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω προβλήματα έχουμε την ανάπτυξη τεσσάρων (4) κατηγοριών τεχνικών διεξαγωγής πολυμερισμού σε βιομηχανική κλίμακα: Πολυμερισμός μάζας (η αντίδραση πολυμερισμού γίνεται στην μάζα του μονομερούς ή μονομερών) Πολυμερισμός διαλύματος (η αντίδραση πολυμερισμού γίνεται σε διάλυμα μονομερούς ή μονομερών) Πολυμερισμός αιωρήματος (η αντίδραση πολυμερισμού διεξάγεται σε υδατικά αιωρήματα μονομερών) Πολυμερισμός γαλακτώματος (το μονομερές ή μονομερή φέρονται με την μορφή γαλακτώματος σε υδατική φάση) Θα εξεταστούν συνοπτικά οι τρεις πρώτες τεχνικές και εκτενέστερα ο πολυμερισμός γαλακτώματος όπου μεταβάλλεται το κινητικό σχήμα της αντίδρασης πολυμερισμού

38 ΠΟΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΘΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙ; Σκοπός: Άριστη μεθόδευση της παραγωγής των πολυμερών Επομένως για την επιλογή της τεχνικής και του αντιδραστήρα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα εξής: Το είδος του μονομερούς ή των μονομερών Το είδος και ο μηχανισμός της αντίδρασης πολυμερισμού Τις επιθυμητές ιδιότητες και την επιθυμητή μορφή του πολυμερούς Το παραγόμενο πολυμερές να είναι έτοιμο προς χρήση

39 Συμπεράσματα κινητικής ριζικού πολυμερισμού Ο σχηματισμός ενός μακρομορίου γίνεται ευθύς αμέσως μόλις σχηματιστεί μια ελεύθερη ρίζα. Σε κάθε στιγμή, το σύστημα περιέχει το μονομερές και το αδρανές πολυμερές και μικρή μόνο ποσότητα αναπτυσσόμενων μακροριζών. Αύξηση του χρόνου πολυμερισμού αυξάνει την απόδοση σε πολυμερές και όχι το μοριακό βάρος. Όταν όμως η απόδοση σε πολυμερές είναι μεγάλη (προς το τέλος του πολυμερισμού), το μεγάλο ιξώδες του διαλύματος ελαττώνει την ταχύτητα τερματισμού των μακροριζών και έτσι προς το τέλος του πολυμερισμού σχηματίζονται μακρομόρια με μεγαλύτερο μοριακό βάρος από ότι στην αρχή. Αύξηση της συγκέντρωσης σε εκκινμητή ή αύξηση της θερμοκρασίας, αυξάνει την ταχύτητα πολυμερισμού αλλά ελαττώνει το μοριακό βάρος. Αύξηση της συγκέντρωσης σε μονομερές αυξάνει την ταχύτητα πολυμερισμού και το μοριακό βάρος. Οι αντιδράσεις μεταφοράς ελαττώνουν το μοριακό βάρος χωρίς να επηρεάσουν αισθητά την ταχύτητα πολυμερισμού. Ο στατιστικός χαρακτήρας του πολυμερισμού με ελεύθερες ρίζες οδηγεί σε πολυμερή με κατανομή μοριακών βαρών συνήθως Ι=Μ w /M n =1.5 2 (μερικές φορές Ι= 2 5 και σπάνια Ι=5 10).

40 ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΣ ΜΑΖΑΣ (bulk polymerization) Στον αντιδραστήρα βρίσκονται: μονομερές και πολυμερές (αν είναι αλυσωτός ο πολυμερισμός θα υπάρχει και ο εκκινητής) Άρα απλή τεχνική με έλεγχο και μικρή ποσότητα ακαθαρσιών στο τελικό προϊόν. Μεγάλη δυσκολία στον έλεγχο του ιξώδους και της θερμοκρασίας του συστήματος. Αύξηση ιξώδους: ισχυρή και προσεκτική ανάδευση του μίγματος Έλεγχος θερμοκρασίας: αν όχι τότε διάσπαση, αποχρωματισμός, μεγάλη κατανομή μοριακών βαρών, υψηλές επιταχύνσεις της αντίδρασης εξαιτίας θερμών τοπικών περιοχών στον αντιδραστήρα Το μονομερές μπορεί να είναι στερεό, υγρό ή αέριο. Περιορισμένη εφαρμογή για στερεά ενώ κύρια η χρήση του για υγρά μονομερή.

41 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΕΝΑΝΤΙ ΥΠΟΛΟΙΠΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ Απλές εγκαταστάσεις Γρήγορες αντιδράσεις που οδηγούν σε πλήρη μετατροπή του μονομερούς σε πολυμερές Υψηλή καθαρότητα του πολυμερούς Το πολυμερές λαμβάνεται ως τήγμα σε άμεσα επεξεργάσιμη μορφή Σταδιακές αντιδράσεις: ελαφρώς εξώθερμες και μικρές τιμές ιξώδους στα τελικά πολυμερή, άρα καλή η ανάδευση και ο έλεγχος της αντίδρασης (π.χ. πολυεστέρες, πολυαμίδια). Αν χρήση διαλύματος μονομερούς ο πολυμερισμός ξεκινά ως διαλύματος και συνεχίζεται ως μάζας. Ο διαλύτης απομακρύνεται με απόσταξη στα αρχικά στάδια αντίδρασης (π.χ. Nylon 6,6) Αλυσωτές αντιδράσεις: Στην περίπτωση βινυλικών μονομερών δυσκολίες Ο ρυθμός των αντιδράσεων επηρεάζεται από την θερμοκρασία Πολύ γρήγορες αντιδράσεις Πολύ υψηλό ιξώδες Χρήση για ριζικούς παρά για ιοντικούς πολυμερισμούς Πολύ εξώθερμες

42 Παρά τις δυσκολίες στις αλυσωτές αντιδράσεις ο πολυμερισμός μάζας χρησιμοποιείται για τον πολυμερισμό των: αιθυλενίου, στυρενίου και μεθακρυλικού μεθυλεστέρα Πολυμερισμός αιθυλενίου Γίνεται σε υψηλές πιέσεις ( atm) και θερμοκρασίες πάνω από σημείο τήξης (T m = C για PE μέσης κρυσταλλικότητας). Προκύπτει PE διαλυτό. Σε ημιβιομηχανική κλίμακα παρασκευάζεται σε αυλωτούς αντιδραστήρες (εσωτ. διάμετρος 5mm, μήκος 20m) Η μικρή διάμετρος επιτρέπει καλύτερο έλεγχο θερμοκρασίας (Τ = σταθερή = C). t = 45 sec, % μετατροπής ~20% (για παραγωγή 3kg/h) Στην άκρη του αυλού υπάρχει βαλβίδα, ανοίγεται, μείωση πίεσης με απομάκρυνση μονομερούς-πολυμερούς, διαχωρισμός πολυμερούς από μονομερές (ανακυκλώσιμο). Ι~1.5-2 (λόγω ελέγχου Τ και μικρού ποσοστού μετατροπής) Σε βιομηχανική κλίμακα οι αντιδραστήρες έχουν τεράστιες διαστάσεις (μήκος ~1000m, εσωτερική διάμετρο ~ 5cm) με μειονέκτημα την λήψη δικτυωμένων δόμών (LDPE)

43 Διάγραμμα ροής πολυμερισμού PE σε υψηλή πίεση

44 Πολυμερισμός στυρενίου-μεθακρυλικού μεθυλεστέρα Το πρόβλημα απαγωγής θερμότητας αντιμετωπίζεται με διεξαγωγή του πολυμερισμού σε δύο στάδια Το St πολυμερίζεται στους 80 0 C και 30-35% μετατροπή υπό ανάδευση (προπολυμεριστής), το ιξώδες μίγμα κατέρχεται σε κύλινδρο με συνεχώς αυξανόμενη Τ, μέχρι την έξοδο όπου ~100% μετατροπή

45 Σε πολυμερή μικρού μοριακού βάρους, το αντιδρών μίγμα μεταφέρεται από τον αντιδραστήρα με την βοήθεια εκβολέων και σχετικά υψηλών πιέσεων. Π.χ. το Nylon 6,6 έχει χαμηλό ιξώδες σε Τ>Τ m, οπότε προωθείται κατευθείαν από τον αντιδραστήρα προς την παραγωγή ινών. Σε πολυμερή μεγάλου μοριακού βάρους, το αντιδρών μίγμα μεταφέρεται από τον αντιδραστήρα και ελέγχεται η θερμοκρασία με την βοήθεια ειδικών διατάξεων (κλασικοί εκβολείς). Χρήση υψηλών Τ προς το τέλος για ευκολία ροής, ολοκλήρωσης της αντίδρασης και περιορισμό του φαινόμενου Trommsdorff. Διπλοκόχλιος εκβολέας αντιδραστήρας

46 Πολυμερισμός μάζας χωρίς ανάδευση Προκύπτουν: Φύλλα, Κύλινδροι, αυλοί, κλπ. Παραδείγματα: Πολυμερισμός φαινόλης-φορμαλδεύδης σε καλούπια υπό πίεση Σχηματισμός φύλλων plexiglass [πολυ(μεθακρυλικού μεθυλεστέρα)] Στην δεύτερη περίπτωση εκμεταλλευόμαστε το φαινόμενο Trommsdorff για να πάρουμε μόρια με μεγάλο μοριακό βάρος και επομένως ανθεκτικό υλικό. Το μεγάλο ιξώδες απαγορεύει την λήψη αυτών των φύλλων με άλλες τεχνικές μορφοποίησης. Προβλήματα Απαγωγή θερμότητας για παρεμπόδιση βρασμού του μονομερούς, που θα άφηνε φυσαλίδες στο φύλλο Ολική μετατροπή μονομερούς Συρρίκνωση ~20% κατά τον πολυμερισμό Μερική επίλυση των παραπάνω με πλήρωση της μήτρας του αντιδραστήρα όχι μόνο με μονομερές αλλά με μίγμα μονομερούςπολυμερούς μικρού ΜΒ (~10-30% πολυμερές) και εκκινηυτή

47 Σχηματικό διάγραμμα της πορείας παραγωγής φύλλων PMMA

48 Η ρύθμιση της θερμοκρασίας είναι καθοριστικής σημασίας για λήψη προϊόντος καλής ποιότητας. Στο Σχήμα φαίνεται προγραμματισμός της Τ του αντιδραστήρα για παραγωγή φύλλων πάχους 6mm. Η Τ = σταθερή μέχρι πάστωση φύλλων και εμφάνιση φαινομένου Trommsdorff. Κατόπιν άνοδο στους C για ολική μετατροπή μονομερούς σε πολυμερές, μείωση στους C, άνοιγμα μήτρας και λήψη του φύλλου plexiglass.

49 ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ Πολλά από τα προβλήματα και μειονεκτήματα του πολυμερισμού μάζας λύνονται με τον πολυμερισμό παρουσία διαλύτη. Η αύξηση του ιξώδους στο σύστημα είναι πολύ μικρότερη από τον πολυμερισμό μάζας και η απαγωγή θερμότητας είναι ευκολότερη (με μερική εξάτμιση, συμπύκνωση, επανακυκλοφορία του διαλύτη). Σε όλους τους τύπους πολυμερισμού διαλύματος το μονομερές είναι διαλυτό στο διαλύτη ενώ το πολυμερές ή/και ο εκκινητής είναι διαλυτά ή αδιάλυτα. Προκύπτουν 4 συνδυασμοί που οδηγούν σε τεχνικές αρκετά διαφορετικές μεταξύ τους. Η παραγωγή PE που είδαμε πριν θεωρείται και πολυμερισμός διαλύματος ( διαλύτης το μονομερές) όπου όλα τα συστατικά αποτελούν ομοιογενή φάση. Διαλυτό πολυμερές αδιάλυτος εκκινητής είναι ο σχηματισμός γραμμικού PE σε χαμηλές πιέσεις (20-50 atm) σε αντιδραστήρα στερεάς κλίνης καταλύτη με διέλευση αραιού διαλύματος (2-4%) αιθυλενοξειδίου σε κορεσμένο υδρογονάνθρακα.

50 Τυπικός αντιδραστήρας παραγωγής ρητινών φαινόλης-φορμαλδεΰδης σε 1 στάδιο Η φορμαλδεΰδη προστίθεται σε περίσσεια (1.5 mol φορμαλδεΰδη ανά mol φαινόλης) ως υδατικό διάλυμα 40% σε μονομερές. Κατόπιν εισάγεται η φαινόλη μαζί με τον καταλύτη (ΝΗ 3 ή Na 2 CO 3 ). Δημιουργείται υδατοδιαλυτό, διακλαδισμένο πολυμερές μικρού ΜΒ. Απομάκρυνση Η 2 Ο με θέρμανση υπό κενό για 3-4 ώρες. Το προϊόν με θέρμανση και αφυδάτωση στις εφαρμογές γίνεται σκληρό, αδιάλυτο, δικτυωμένο πολυμερές λόγω των διαμοριακών διασυνδέσεων.

51 Πολυμερισμός διαλύματος είναι η διεπιφανειακή συμπύκνωση διοξυχλωριδίου και διαμίνης προς πολυαμίδιο που είναι αδιάλυτο πολυμερές. Το χλωρίδιο διαλύεται σε πυκνό διαλύτη, CCl 2 CCl 2. Προστίθεται το υδατικό διάλυμα διαμίνης, που σχηματίζει την πάνω στοιβάδα λόγω μικρότερης πυκνότητας. Στην μεσεπιφάνεια σχηματίζεται το στρώμα του πολυαμιδίου. Η αντίδραση σταματά λόγω αργής διάχυσης των αντιδρώντων μέσω της μεσεπιφάνειας. Αν αφαιρείται προσεκτικά το στρώμα του πολυμερούς τα μονομερή έρχονται συνέχεια σε επαφή συνεχίζοντας τον πολυμερισμό με αποτέλεσμα την συνεχόμενη δημιουργία πολυμερούς,

52 Διάγραμμα ροής της πορείας παραγωγής PE με καταλύτες Ziegler-Natta Πολυμερισμοί διαλύματος είναι οι τεχνικές παραγωγής γραμμικού PE με καταλύτες Ziegler-Natta ή με καταλύτες μεταλλικών οξειδίων σε φορείς πυριτίας όπου ο διαλύτης είναι υδρογονάνθρακας. Χρήση των καταλυτών Ziegler-Natta και για το στερεοκανονικό PP.

53 Παραγωγή πολυπροπυλενίου με την μέθοδο Montedison Νέα καταλυτικά συστήματα, όπου φορέας είναι το MgCl 2 σε ενεργό μορφή, λέγονται καταλύτες 3ης γενεάς (μεγαλύτερη απόδοση, καλύτερος έλεγχος της μορφολογίας του παραγόμενου πολυμερούς). Μέθοδος Montedison: χρήση τέτοιων καταλυτών και το μη στερεοκανονικό PP (ατακτικό) διαχωρίζεται από το κλάσμα του στερεοκανονικού PP (κύριο προϊόν).

54 Εκλογή του διαλύτη με προσοχή ώστε να μην έχουμε μεταφορά δραστικότητας στον διαλύτη Η απομάκρυνση του διαλύτη για λήψη καθαρού πολυμερούς μπορεί να είναι πολύ δύσκολη. Εργαστηριακή διάταξη δοκιμασίας καταλυτικών συστημάτων παραγωγής στερεοκανονικών πολυμερών Επιλογή του καταλύτη είναι καθοριστική. Στην αξιολόγηση του καταλυτικού συστήματος εκτιμώνται: η απόδοση του, η κινητική του πολυμερισμού, ο βαθμός στερεοκανονικότητας του πολυμερούς, η μορφολογία του πολυμερούς, η δυνατότητα παραγωγής συμπολυμερούς, η ευαισθησία στους ρυθμιστές ΜΒ

55 ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΣ ΑΙΩΡΗΜΑΤΟΣ (syspension polymerization) Το πολυμερές πολλές φορές είναι αδιάλυτο στο μέσο διασποράς. Χρήση του πολυμερισμού μάζας σε αιωρούμενες σταγόνες ( μm σε διάμετρο) μονομερούς, δηλαδή του πολυμερισμού αιωρήματος. Η φάση διασποράς είναι το νερό και αποτελεί και το μέσο μεταφοράς της θερμότητας. Το ιξώδες μεταβάλλεται ελάχιστα με την εξέλιξη της αντίδρασης. Πρόκειται για πολυμερισμό μάζας σε μικροαντιδραστήρες: αιωρούμενες σταγόνες. Η ταχύτητα πολυμερισμού είναι υψηλή χωρίς κίνδυνο βρασμού του πολυμερούς. Δυνατή η συσσωμάτωση των σταγόνων κατά την διεργασία, οπότε χρήση μέσων αιωρηματοτοίησης και προσεκτική ανάδευση. Μέσα αιώρησης Yδατοδιαλυτά οργανικά πολυμερή [ζελατίνη, πολύ(βινυλική αλκοόλη), μεθυλοκυτταρίνη] Ηλεκτρολύτες Μη υδατοδιαλυτά ανόργανα συστατικά [καολίνη, πυριτκό μαγνήσιο (MgS), Al(OH) 3 ]

56 Πώς αποφεύγεται η συσσωμάτωση; Τα ομώνυμα ηλεκτρικά φορτία στην επιφάνεια των σωματιδίων μονομερούς-πολυμερούς είναι που καθυστερούν την συσσωμάτωση λόγω της ηλεκτροστατικής άπωσης. Δεν έχουν την δυνατότητα να διατηρήσουν το αιώρημα αμετάβλητο με διακοπή της ανάδευσης. Το μέγεθος των αιωρούμενων σωματιδίων και η κατανομή του μεγέθους τους εξαρτάται από τον ρυθμό ανάδευσης και την φύση των σταθεροποιητών. Ισχύει ότι για μέγεθος μm η διάμετρος d είναι αντιστρόφως ανάλογη της ταχύτητας v του αναδευτήρα σύμφωνα με την σχέση: d ~ v Οι εκκινητές για τον πολυμερισμό αιωρήματος είναι ελαιοδιαλυτοί, διαλυτοί στην οργανική φάση διασποράς. Για παράδειγμα χρησιμοποιείται το βενζο λο περοξείδιο. Παράδειγμα παρασκευής PMMA σε εργαστηριακήκλίμακα Υδατική φάση: Η 2 Ο ml και πολυ(βινυλική αλκοόλη) - 1 g Ελαιώδης φάση: ΜΜΑ 100 g και βενζο λο περοξείδιο 1 g

57 Υπό ποιες συνθήκες παρασκευάζεται το PMMA σε εργαστηριακή κλίμακα με πολυμερισμό αιωρήματος; Θέρμανση της υδατικής φάσης στους 80 0 C και προσθήκη της ελαιώδους φάσης υπό συνεχή ανάδευση (αναδευτήρας τύπου προπέλας, rpm). Αύξηση της θερμοκρασίας μέχρι 10 0 C μετά από 1 hr. Πριν την αύξηση αυτή τα σωματίδια είναι κολλώδη και συσσωματώνονται με διακοπή ανάδευσης. Μετά την εξώθερμη αντίδραση γίνονται σκληρά και δεν συσσωματώνονται. Το μονομερές αρχικά συγκεντρώνεται στην επιφάνεια, λόγω μικρότερης πυκνότητας από το νερό. Το πολυμερές είναι βαρύτερο του νερού οπότε η ελαιώδης φάση καταβυθίζεται με ανεπαρκή ανάδευση. Οι κόκκοι του πολυμερικού υλικού λαμβάνονται με φιλτράρισμα, έκπλυση και ξήρανση. Ο πολυμερισμός ολοκληρώνεται με υψηλές μετατροπές και οι κόκκοι του πολυμερούς είναι συμπαγείς εάν είναι άμορφο και λαμβάνεται σε Τ <Τ g. Εξαίρεση: PVC και πολυ(οξικός βινυλεστέρας)

58 Τυπικός αντιδραστήρας πολυμερισμού αιωρήματος του βινυλοχλωριδίου Το VC είναι αέριο. Το PVC είναι αδιάλυτο στο μονομερές του. Ο πολυμερισμός αιωρήματος προχωρά μέχρι 70-90% μετατροπή υπό χαμηλή πίεση, σε Τ = 80 0 C και με εκκινητή το αζωισοβουτυρονιτρίλιο. To PVC καταβυθίζεται ως αδιάλυτο. Εκτόνωση της πίεσης και εφαρμογή κενού για πλήρη απομάκρυνση των μη αντιδρώντων αντιδραστηρίων. Το PVC είναι υπό μορφή πορώδων σωματιδίων που φιλτράρονται και ξηραίνονται. Τα σωματίδια αυτά χρησιμεύουν για την απορρόφηση των πλαστικοποιητών υπό συγκεκριμένες συνθήκες.

59 ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΣ ΓΑΛΑΚΤΩΜΑΤΟΣ (emulsion polymerization) Τεχνική διεξαγωγής αλυσωτών αντιδράσεων με πολυμερισμό ελευθέρων ριζών. Ομοιότητες με τον πολυμερισμό αιωρήματος αλλά και πολύ σημαντικές διαφορές: Το μέγεθος των σωματιδίων είναι πολύ μικρότερο (διάμετρος μm) Χρησιμοποιούνται υδατοδιαλυτοί εκκινητές και όχι ελαιοδιαλυτοί όπως στον πολυμερισμό αιωρήματος Σημαντικό ρόλο παίζουν και ειδικές ουσίες γαλακτωματοποιητές Η κινητική του πολυμερισμού γαλακτώματος είναι τελείως διαφορετική από τις υπόλοιπες τεχνικές Το τελικό πολυμερές είναι υπό μορφή γαλακτώματος στο νερό και όχι ως αιώρημα που πρέπει να διαχωριστεί όπως ισχύει στον πολυμερισμό αιωρήματος Πλαστικά χρώματα, βερνίκια, επικαλυπτικά μέσα είναι υλικά που συντίθενται με τον πολυμερισμό γαλακτώματος. Η τεχνική αυτή επιτρέπει την αύξηση του ΜΒ του πολυμερούς χωρίς την μείωση του ρυθμού πολυμερισμού (όπως ισχύει στις υπόλοιπες τρεις τεχνικές)

60 Βασικά συστατικά συστήματος πολυμερισμού γαλακτώματος Το μονομερές (ή μονομερή αν πρόκειται για συμπολυμερισμό) Το μέσο διασποράς (συνήθως νερό) Ο γαλακτωματοποιητής [τασιενεργές ουσίες, ιοντικές (κυρίως ανιοντικές) και μη. Ιοντικές: άλατα αλκαλίων ανώτερων λιπαρών οξέων, ρητινικών οξέων και ναφθενικών οξέων = σαπούνια. Μη ιοντικές: υδρόφιλες ενώσεις όπως πολυ(βινυλική αλκοόλη), υδροξυμεθυλοκυτταρίνη και παράγωγα του PEO]. Η φύση του γαλακτωματοποιητή και η ποσότητά του παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην πορεία της αντίδρασης. Ο υδατοδιαλυτός εκκινητής [υπερθειικό κάλιο, υπερθειικό αμμώνιο, αζωενώσεις και οξειδοαναγωγικά συστήματα (όπως φαίνονται στις παρακάτω αντιδράσεις)]: S 2 O Fe 2+ Fe 3+ + SO SO 4 - CH 3 C OOH + Fe CH 3 2+ CH 3 Fe 3+ + OH - + C O CH 3

61 Συμπεριφορά τασιενεργών ουσιών σε υδατικά διαλύματα Τι είναι τασιενεργής ουσία; Πρόκειται για μόρια που εμφανίζουν μία πολική ή ιοντική ομάδα (κεφαλή) και μία υδρογονανθρακική αλυσίδα (ουρά). Η ουρά έχει μήκος από 10 ως 20 άτομα C. Τι ιδιότητες εμφανίζουν; Υδατοδιαλυτότητα λόγω πολικής ομάδας (αν η ουρά έχει μικρό μήκος) Μείωση διεπιφανειακής ενέργειας μεταξύ υδατικής και ελαιώδους φάσης. Στην διεπιφάνεια η πολική κεφαλή (υδρόφιλη) στην υδατική στοιβάδα και η ουρά στην άλλη (υδρόφοβο). Ουσιαστικά στην διεπιφάνεια προσρόφηση των τασιενεργών ουσιών. Σε χαμηλή συγκέντρωση τα τασιενεργά μόρια της διεπιφάνειας είναι σε ισορροπία με τασιενεργά μόρια του διαλύματος. Πάνω από την κρίσιμη συγκέντρωση μυκιλιοποίησης (CMC) τα τασιενεργά μόρια στο διάλυμα είναι σε ισορροπία με συσσωματώματα τους στο διάλυμα που λέγονται μικκύλια. Πάνω από την CMC τα μικύλια είναι σφαιρικά (diameter: 5-10 nm). Αύξηση της C το σχήμα των μικκυλίων γίνεται κυλινδρικό (length: 100 nmm) ή ακόμα και φυλλοειδές (μεγάλες C).

62 Σχηματική αναπαράσταση της μικυλιοποίησης. Στα τασιενεργά η πολική κεφαλή συμβολίζεται με κύκλο και η ουρά με γραμμή. Στο μικύλιο οι κεφαλές στην επιφάνεια στην υδατική φάση και οι ουρές στο εσωτερικό του (αριθμός μικκυλίων = F(C γαλακτωματοποιητή ) Το μοντέλο αυτό θεωρείται ότι ίσχυε για τα πολυμερή πριν γίνει αποδεκτή η σύνδεση των μονομερών με ομοιοπολικούς δεσμούς Τα μικκύλια είναι τα κέντρα πολυμερισμού και η C του γαλακτωματοποιητή επηρεάζει τον ρυθμό αντίδρασης και το μέγεθος των πολυμερικών σωματιδίων

63 Μοντέλο Harkins (εξήγηση πολυμερισμού γαλακτώματος) Κατανομή μονομερούς που προστίθεται στο σύστημα νερού-γαλακτωματοποιητή: Μικρό ποσοστό υπό μορφή ανεξάρτητων μορίων Μεγαλύτερο (αλλά ακόμα μικρό) ποσοστό εισέρχεται στο εσωτερικό των μικκυλίων Το μεγαλύτερο ποσοστό διασπείρεται υπό μορφή σταγόνων (το μέγεθος τους εξαρτάται από τον ρυθμό ανάδευσης) πολύ μεγαλύτερες των μικκυλίων C μικκυλίων =10 18 σταγόνες/ml και C μονομερούς = σταγόνες/ml Συνολική επιφάνεια μικκυλίων >> συνολική επιφάνεια σταγόνων μονομερούς

64 Ο απαρχητής στην υδατική φάση μαζί με τις ελεύθερες ρίζες για την έναρξη του πολυμερισμού. Ο πολυμερισμός μονομερούς γίνεται και στο διάλυμα αλλά όχι ουσιώδης σημασίας λόγω χαμηλής C μονομερούς στο διάλυμα. Οι σταγόνες μονομερούς δεν είναι εστίες πολυμερισμού αφού ο απαρχητής είναι αδιάλυτος στο μονομερές. Πού γίνεται ο πολυμερισμός λοιπόν; Γίνεται στο εσωτερικό των μικκυλίων όπου συναντώνται ο απαρχητής (υδατοδιαλυτός) και το μη υδατοδιαλυτό μονομερές. Τα μικκύλια είναι εστίες πολυμερισμού λόγω μεγάλης συγκέντρωσής τους και πολύ μεγάλης επιφάνειας σε σχέση με τις σταγόνες μονομερούς. Η μακρομοριακή αλυσίδα υδρόφοβη (υδρόφοβο μονομερές) και υδρόφοβο μόνο το εσωτερικό του μικκυλίου, διόγκωση μικκυλίου λόγω εισόδου μονομερούς από διάλυμα και σταγόνων. Σταγόνες μονομερούς μη ενεργά μικκύλια ενεργά μικκύλια (πολυμερισμός)

65 Μετατροπή μικρού ποσοστού μονομερούς σε πολυμερές Μικρό ποσοστό μικκυλίων ενεργοποιείται. Καθώς αυξάνει το μέγεθός τους (μονομερή, απαρχητής, πολυμερές) προσροφούνται μόρια γαλακτωματοποιητή. Σύντομα C γαλακτωματοιητή < CMC και ανενεργά μικκύλια διαλύονται (γίνονται ανεξάρτητα μόρια) Μετατροπή ποσοστού 10-15% μονομερούς σε πολυμερές Τα ενεργά μικκύλια πολύ μεγάλα σε σχέση με τα αρχικά. ΔΕΝ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΜΙΚΚΥΛΙΑ ΑΛΛΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ Δεν υπάρχουν ανενεργά μικκύλια, όλος ο γαλακτωματοποιητής προσροφάται στο πολυμερές. Οι σταγόνες μονομερούς όχι σταθερές, μικραίνουν, αυξάνει το μέγεθος των σωματιδίων πολυμερούς και διακοπή ανάδευσης οδηγεί σε συσσωμάτωση. Στα σωματίδια πολυμερούς ο πολυμερισμός γίνεται με σταθερό ρυθμό αφού C μονομερούς = σταθερή. Μετατροπή ποσοστού 50-80% μονομερούς σε πολυμερές Δεν υπάρχουν σταγόνες μονομερούς και το μη αντιδρών μονομερές βρίσκεται στα πολυμερικά σωματίδια. Μειωμένη C μονομερούς μειωμένος ρυθμόςπολυμερισμού. ΣΥΝΗΘΩΣ ΜΕΤΑTΡΟΠΗ ΩΣ 100%.

66 Κινητική πολυμερισμού γαλακτώματος Ν = σταθερός αριθμός των σωματιδίων πολυμερούς ( σωματίδια/ml) Σε τυπικό σύστημα R i =10 13 /ml. s μία ελεύθερη ρίζα διαχέεται σε κάθε σωματίδιο πολυμερούς κάθε 10 sec. Η πρόοδος της αντίδρασης γίνεται σύμφωνα με την εξίσωση: r p =k p [M] Τι γίνεται με την είσοδο δεύτερης ρίζας σε πολυμερικό σωματίδιο; Έχει ήδη ξεκινήσει ο πολυμερισμός και η είσοδος αυτή οδηγεί σε άμεσο διμοριακό τερματισμό. ΑΡΑ ΚΑΘΕ ΣΩΜΑΤΙΔΙΟ ΕΧΕΙ ΜΙΑ Ή ΚΑΜΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΡΙΖΑ Το σωματίδιο ανενεργό για 10 sec και είσοδο 3ης ρίζας που θα το ενεργοποιήσει και πάλι. Πολυμερισμός για 10 sec, είσοδος 4ης ρίζας οδηγεί σε τερματισμό κλπ. ΚΑΘΕ ΣΩΜΑΤΙΔΙΟ ΕΧΕΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ 50% ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΟ Άρα στο σύστημα Ν/2 σωματίδια είναι πολυμερισμένα. Ο ρυθμός πολυμερισμού δίνεται από την σχέση: N N R p = rp = k p[ M] 2 2 Ολικός ρυθμός πολυμερισμού ανεξάρτητος του ρυθμού παραγωγής ριζών Ο ρυθμός πολυμερισμού ανάλογος του Ν και ανάλογος του C γαλακτωματοποιητή

67 Έστω R i = συνολικός ρυθμός παραγωγής ελευθέρων ριζών και r i = ο ρυθμός εισαγωγής ελευθέρων ριζών στο πολυμερικό σωματίδιο r i = R Η είσοδος ρίζας σε ενεργό σωματίδιο οδηγεί σε άμεσο τερματισμό, τότε r i =r t Ο μέσος βαθμός πολυμερισμού δίνεται από την σχέση: DP n = r r p t = k p[ M] = R / N i i N Nk p[ M] = R i Nk p 2fk [ M] Έχουμε, f = βαθμός αποτελεσματικότητας απαρχητή και k d = η σταθερά ταχύτητας διάσπασης του απαρχητή Ι σύμφωνα με την αντίδραση: I k d Στον πολυμερισμό γαλακτώματος ο ρυθμός πολυμερισμού και το μοριακό βάρος αυξάνονται, αυξάνοντας τον αριθμό των σωματιδίων του πολυμερούς για σταθερό ρυθμό έναρξης (στον μάζας αύξηση του ρυθμού πολυμερισμού με αύξηση του ρυθμού έναρξης αλλά μείωση του ΜΒ) 2R d [ I]

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οι ουσίες μικρού μοριακού βάρους μπορούν να βρεθούν στη συμπυκνωμένη φάση σε δύο πιθανές καταστάσεις: α) τη στερεά, όπου παρατηρείται οργάνωση σε

Οι ουσίες μικρού μοριακού βάρους μπορούν να βρεθούν στη συμπυκνωμένη φάση σε δύο πιθανές καταστάσεις: α) τη στερεά, όπου παρατηρείται οργάνωση σε Άμορφα Πολυμερή Θερμοκρασία Υαλώδους Μετάπτωσης Κινητικότητα πολυμερικών αλυσίδων Οι ουσίες μικρού μοριακού βάρους μπορούν να βρεθούν στη συμπυκνωμένη φάση σε δύο πιθανές καταστάσεις: α) τη στερεά, όπου

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 03 ΔΟΚΙΜΕΣ(TEST) ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Καταστροφικές μέθοδοι 1. Τεχνική διάλυσης της μήτρας

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ Β. Κανελλόπουλος, Γ. οµπάζης, Χ. Γιαννουλάκης και Κ. Κυπαρισσίδης Τµήµα Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10

Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10 10 Πολυμερή: Σύνθεση του Nylon 6,10 Στόχος της άσκησης: Η κατανόηση της δομής των πολυμερών. Η εξοικείωση με την βασική ιδέα του πολυμερισμού συμπύκνωσης. Ο χειρισμός των αντιδραστηρίων στον πολυμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ Τάξη Μάθημα Εξεταστέα ύλη Καθηγητές Γ Λυκείου XHMEIA Γ Λυκείου Οργανική-Οξειδοαναγωγή- Θερμοχημεία-Χημική κινητική Δημητρακόπουλος Θοδωρής Τζελέπη Αναστασία ΠΕΝΤΕΛΗ Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

5. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

5. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 5-1 5. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 5.1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Η καθηµερινή πείρα µας έχει δείξει ότι τα πολυµερή συµπεριφέρονται µηχανικά µε διάφορους τρόπους: σα ψαθυρό υλικό, σα λάστιχο και σαν ελαστικό

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΥΣΙΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΡΑΜΟΛΕΓΚΟΥ ΦΑΝΟΥΡΙΑ ΛΟΝΤΟΥ ΜΑΡΙΑ - ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΣΚΥΒΑΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κρούσης οπροσδιορισµόςτουσυντελεστήδυσθραυστότητας ενόςυλικού. Η δοκιµή, είναι

Διαβάστε περισσότερα

(a) Λεία δοκίµια, (b) δοκίµια µε εγκοπή, (c) δοκίµια µε ρωγµή

(a) Λεία δοκίµια, (b) δοκίµια µε εγκοπή, (c) δοκίµια µε ρωγµή ΜηχανικέςΜετρήσεις Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials: Engineering Methods for Deformation, Fracture, and Fatigue, Third Edition, 2007 Pearson Education (a) οκιµήεφελκυσµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Υδατικό διάλυμα NaCl 1M που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΑΝΟΠΤΗΣΗ - ΒΑΦΗ - ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΓΕΝΙΚΑ Στο Σχ. 1 παρουσιάζεται µια συνολική εικόνα των θερµικών κατεργασιών που επιδέχονται οι χάλυβες και οι περιοχές θερµοκρασιών στο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών. ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Δεσμός υδρογόνου Κεφάλαιο 1ο 3 Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4 Δεσμο ς η γε φυρα υδρογο νου Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Μάθημα 5 ο Ποιες είναι οι Ιδιότητες των Υλικών ; Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Κατεργαστικότητα & Αναφλεξιμότητα Εφελκυσμός Θλίψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις -1 ιάτμηση Στρέψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑ ΣΑΡΩΣΗΣ DIFFERENTIAL SCANNING CALORIMETRY (DSC)

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑ ΣΑΡΩΣΗΣ DIFFERENTIAL SCANNING CALORIMETRY (DSC) ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑ ΣΑΡΩΣΗΣ DIFFERENTIAL SCANNING CALORIMETRY (DSC) Τεχνική ανίχνευσης φυσικό/χημικών διεργασιών πολυμερικών και άλλων υλικών (δοκίμια) που συνοδεύονται από ανταλλαγή θερμότητας με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα 4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα καστορέλαιο + NaOMe MeOH CH 4 O OH O OMe (32.0) C 19 H 36 O 3 (312.5) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αντίδραση του καρβονυλίου

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό 3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό οξύ HOOC H Br Br H COOH KOH HOOC COOH C 4 H 4 Br 2 O 4 C 4 H 2 O 4 (275.9) (56.1) (114.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Η γνώση των µηχανικών ιδιοτήτων των υλικών είναι ουσιώδης για την επιλογή ενδεδειγµένης χρήσης και την µακρόχρονη λειτουργικότητά τους. Στη στοµατική κοιλότητα διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόχειρες Σημειώσεις

Πρόχειρες Σημειώσεις Πρόχειρες Σημειώσεις ΛΕΠΤΟΤΟΙΧΑ ΔΟΧΕΙΑ ΠΙΕΣΗΣ Τα λεπτότοιχα δοχεία πίεσης μπορεί να είναι κυλινδρικά, σφαιρικά ή κωνικά και υπόκεινται σε εσωτερική ή εξωτερική πίεση από αέριο ή υγρό. Θα ασχοληθούμε μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71) ΘΕΩΡΙΑ Ιξώδες ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71) Το ιξώδες είναι η ιδιότητα που έχει ένα ρευστό να παρουσιάζει αντίσταση κατά τη ροή του, ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΘΕΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΕ ΜΗΤΡΑ ΠΟΛΥ(ΜΕΘΑΚΡΥΛΙΚΟΥ ΜΕΘΥΛΙΟΥ) ΚΑΙ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΣΙΔΗΡΟ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΙΑ ΤΟΥ.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΘΕΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΕ ΜΗΤΡΑ ΠΟΛΥ(ΜΕΘΑΚΡΥΛΙΚΟΥ ΜΕΘΥΛΙΟΥ) ΚΑΙ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΣΙΔΗΡΟ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΙΑ ΤΟΥ. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΑ «ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ» ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΘΕΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΕ ΜΗΤΡΑ ΠΟΛΥ(ΜΕΘΑΚΡΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο 1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο O HN CH 3 NH 2 NH 2 KOH 2 C 8 H 8 NO C 6 H 6 N C 6 H 4 3 N (214.1) (56.1) (172.0) (159.8) (329.8) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Ερπυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση 4 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Ερπυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση 4 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Ερπυσμού ΕργαστηριακήΆσκηση 4 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι ο πειραµατικός προσδιορισµός της καµπύλης ερπυσµού, υπό σταθερό εξωτερικό φορτίο και ελεγχοµένη θερµοκρασία εκτέλεσης

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EE) αριθ. 816/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την τροποποίηση, αφενός,

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1.Σε κλειστό δοχείο έχει αποκατασταθεί η ισορροπία: C2H5OH(l) C 2H5OH(g)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοκρασία - Θερμότητα. (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης)

Θερμοκρασία - Θερμότητα. (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης) Θερμοκρασία - Θερμότητα (Θερμοκρασία / Θερμική διαστολή / Ποσότητα θερμότητας / Θερμοχωρητικότητα / Θερμιδομετρία / Αλλαγή φάσης) Θερμοκρασία Ποσοτικοποιεί την αντίληψή μας για το πόσο ζεστό ή κρύο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ιεργασίεςπου εφαρµόζονται συνήθως στην επεξεργασία του πόσιµου νερού Κροκίδωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα. Ασκήσεις. ίνεται η σχέση (Camp) :

Απόβλητα. Ασκήσεις. ίνεται η σχέση (Camp) : ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τομέας Περιβάοντος και Χρήσης Ενέργειας Εργαστήριο Τεχνοογίας Περιβάοντος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (3 ο ΕΞΑΜΗΝΟ)

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.).

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.). ΔΙΕΛΑΣΗ Κατά τη διέλαση (extrusion) το τεμάχιο συμπιέζεται μέσω ενός εμβόλου μέσα σε μεταλλικό θάλαμο, στο άλλο άκρο του οποίου ευρίσκεται κατάλληλα διαμορφωμένη μήτρα, και αναγκάζεται να εξέλθει από το

Διαβάστε περισσότερα

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH 4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη H C 12 H 25 Br (249.2) Br + + NaH (40.0) + Adogen 464 C 25 H 54 ClN (404.2) C 6 H 6 (94.1) C 18 H 30 (262.4) + NaBr (102.9) Ταξινόµηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα