Καβάφης: Ας αφεθώ σ αυτήν

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καβάφης: Ας αφεθώ σ αυτήν"

Transcript

1 Tsianikas, M., Kavafis: Let me submit to Art. In: M. Tsianikas, G. Couvalis and M. Palaktsoglou (eds.) "Reading, interpreting, experiencing: an inter-cultural journey into Greek letters". Modern Greek Studies Association of New Zealand, Published version of the paper reproduced here with permission from the publisher Καβάφης: Ας αφεθώ σ αυτήν Μιχάλης Τσιανίκας Kavafis: Let me submit to Art: Beginning with the poem Κίμων Λεάρχου, 22 ετών, σπουδαστής ελληνικών γραμμάτων, this study reveals that behind his synthetic poetry lays a secret desire for Kavafis to compose a novelistic prose. It is an ambitious but almost undeclared project, which could embrace not only diachronic characters but also philosophical and cosmopolitan ideas from the Hellenistic era (like epicurean hedonism) to the 20th century, in an epigrammatic approach. Other important issues arise, such as: the antithesis between philosophically mature subject on one hand and educated /uneducated characters dealing with every day unsolved passionate matters, on the other. Kavafis seems to develop a particularly strong interest for in the second ones. Analysing Kavafi s poem, when he is dealing with both, we can decode not only his literary passions but also his theory about a poem as a synthetic combination of tales, ideas and lust narratives: the dream trip for a postmodern sophist. Κίμων Λεάρχου Ένα από τα λιγότερο σχολιασμένα ποιήματα του Καβἀφη είναι το Κίμων Λεάρχου, 22 ετών, σπουδαστής ελληνικών γραμμάτων (Εν Κυρήνη) : Το τέλος μου επήλθε ότε ήμουν ευτυχής. Ο Ερμοτέλης με είχε αχώριστόν του φίλον. Τες ύστατές μου μέρες, μ όλο που προσποιούνταν πως δεν ανησυχούσε, ένοιωνα εγώ συχνά τα μάτια του κλαμένα. Σαν νόμιζε που λίγο είχ αποκοιμηθεί, έπεφτεν ως αλλόφρων στης κλίνης μου το άκρον. Aλλ ήμεθαν κ οι δυο νέοι μιας ηλικίας, είκοσι τριώ ετών. Προδότις είναι η Μοίρα. Ίσως κανένα πάθος άλλο τον Ερμοτέλη νάπαιρνεν από μένα. Τελείωσα καλώς εν τη αμερίστω αγάπη. Το επιτύμβιον τούτο Μαρύλου Aριστοδήμου αποθανόντος προ μηνός στην Aλεξάνδρεια, έλαβα εγώ πενθών, ο εξάδελφός του Κίμων. Με το έστειλεν ο γράψας γνωστός μου ποιητής. 287

2 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ Με το έστειλ επειδή ήξερε συγγενής ότ ήμουν του Μαρύλου: δεν ήξερε άλλο τι. Είν η ψυχή μου πλήρης λύπης για τον Μαρύλο. Είχαμε μεγαλώσει μαζύ, σαν αδελφοί. Βαθυά μελαγχολώ. Ο πρόωρος θάνατός του κάθε μνησικακίαν μου έσβυσ εντελώς... κάθε μνησικακίαν για τον Μαρύλο μ όλο που με είχε κλέψει την αγάπη του Ερμοτέλη, που κι αν με θέλει τώρα ο Ερμοτέλης πάλι δεν θάναι διόλου το ίδιο. Ξέρω τον χαρακτήρα τον ευπαθή που έχω. Το ίνδαλμα του Μαρύλου θάρχεται ανάμεσό μας, και θα νομίζω που με λέγει, Ιδού είσαι τώρα ικανοποιημένος. Ιδού τον ξαναπήρες ως εποθούσες, Κίμων. Ιδού δεν έχεις πια αφορμή να με διαβάλλεις. Το σχετικό ποίημα, όχι από τα αριστουργήματα του ποιητή, το συνθέτει το 1913 και το δημοσιεύει το 1928 (Keely, 208 και 214). Ανήκει στην ώριμη περίοδο (αν και ένας παρόμοιος χαρακτηρισμός ανοίγει πολλά μέτωπα συζήτησης) και φαίνεται ότι ο ποιητής το κρατά στο συρτάρι του πάνω από 15 χρόνια και δεν αποκλείεται μάλιστα να το είχε συλλάβει νωρίτερα από το Το ποίημα εγείρει μεγάλο ενδιαφέρον, διαβάζεται ως μια μικρογραφία αφηγήματος με τρεις χαρακτήρες: Ο Μαρύλος Αριστοδήμου, 23 ετών, ο εξάδελφός του Κίμων Λεάρχου, 22 ετών και ο Ερμοτέλης, 23 ετών, κοινός εραστής του Μαρύλου και του Κίμωνα. Παρακάτω θα δούμε ότι μπορεί να μας προκύψει και ένα ακόμη πρόσωπο. Πάντως οι τρεις άμεσοι χαρακτήρες του ποιήματος αντιδρούν διαφορετικά στο γεγονός του θανάτου, που είναι και το κυρίαρχο: Ο Μαρύλος αντιμετωπίζει το θέμα του θανάτου του με απόλυτη ηρεμία και θετικά, εκφράζει επίσης την απόλυτη ικανοποίησή του για τον βίο του ο Ερμοτέλης, αντίθετα, αντιδρά με κλάματα και οδύνη, ενώ τέλος, ο Κίμωνας, είναι αυτός που εκφράζει τα πιο ισχυρά συναισθήματα, στα οποία δεν υπεισέρχεται μόνον η πίκρα του θανάτου αλλά και ανεξέλεγκτα ερωτικά αισθήματα και αισθήματα ζήλιας που σχετίζονται με τον Ερμοτέλη. Πέραν από το αφηγηματικό ενδιαφέρον του το ποίημα εγείρει το ερώτημα του τίτλου. Εκεί ο Καβάφης φροντίζει να ενσωματώσει πολλές πληροφορίες, το ποίημα είναι ένα από τα πιο μεγαλότιτλα. 1 Πέρα από το ότι ο Καβάφης έχει τις εμμονές του σχετικά με τις ηλικίες, εδώ φαίνεται να θέλει να υπογραμμίσει δύο ακόμη στοιχεία: ότι ο Κίμωνας είναι σπουδαστής ελληνικών γραμμάτων και δεύτερο ότι σπουδάζει στην Κυρήνη, η οποία εμφανίζεται πρώτη και μοναδική φορά στην ποίησή του. 2 Και τα δύο, σημαντικά και εμβληματικά στοιχεία, μπαίνουν στον τίτλο για να 1 2 Για το θέμα των τίτλων βλ. επίσης Στέφανος Διαλησμάς, Ο τίτλος ως κειμενικό στοιχείο σε ποιήματα του Καβάφη, Οι ποιητές του Γ. Π. Σαββίδη, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας Σχολής Μωραΐτη, 1998: Μία μόνο φορά εμφανίζεται το Κηρυναίος : τον Κηρυναίο περίφημο ζωγράφο, Λάνη τάφος, Καβάφης 1963: Α:

3 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ Σαπφώ. Τοιχογραφία από την Πομπηία υπογραμμίσουν κάτι που επεδίωκε ο Καβάφης να τονιστεί και ίσως δεν μπορούσε να το ενσωματώσει στο ποίημα. Το τι ακριβώς ήθελε να υπογραμμίζει ο ποιητής παραμένει άγνωστο. Το μυστήριο επαυξάνεται φυσικά αφού ο ποιητής δεν μας δίνει καμία χρονολογική ένδειξη3 για το πότε ακριβώς διαδραματίζονται τα του ποιήματος, πράγμα που κάνει κατά κόρον όσον αφορά άλλα ποιήματά του.4 Πέραν αυτής της σημαντικής αποσιώπησης εδώ οφείλουμε να σχολιάσουμε άλλα δύο τεκμήρια, αρχίζοντας με το σπουδαστής ελληνικών γραμμάτων : παραπέμπει σε σπουδές που σχετίζονται μάλλον με την ευρύτερη αρχαία και ελληνιστική παιδεία. Θα πρέπει εδώ σχεδόν να αποκλειστεί η περίοδος μετά τον απόλυτο θρίαμβο του χριστιανισμού και να υποθέσουμε ότι το ποίημα θα μπορούσε να τοποθετηθεί σε μια ευρεία παράδοση 4 5 αιώνων, προ και 3 Το ποίημα θα μπορούσε να είχε ως τίτλο: Μαρύλος, Αριστοδήμου: Αλεξάνδρεια 125 μ.χ, π.χ., ή Μαρύλος, Αριστοδήμου: Κυρήνη 125 μ.χ. 4 Π.χ: Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς, μ.χ, Θέατρον της Σιδώνος (400 μ.χ.), Εν μεγάλη Ελληνική αποικία, 200 π.χ., Τέμενος, Αντιοχεύς 400 μ.χ., κτλ. Παρατηρούμε εδώ ότι πώς οι χρονολογίες ενσωματώνονται διαφορετικά στα ποιήματα, εντός ή εκτός παρενθέσεων. 289

4 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ μετά Χριστόν. Το δεύτερο σχετίζεται με την αναφορά στην Κυρήνη, και αυτό έχει φυσικά τη δική του σημασία. Είναι γνωστό ότι στην πόλη αυτή, για αρκετούς αιώνες, καλλιεργούνται τα αρχαία ελληνικά γράμματα, όπου οι περισσότερες από τις αρχαίες φιλοσοφικές σχολές ιδρύουν νέες σχολές ή παραρτήματα άλλων, μητροπολιτικών, και αναπτύσσουν έντονη δραστηριότητα εκεί. Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί το όνομα του Αρίστιππου του Κυρηναίου (4ος αιώνας π.χ.) ο οποίος αφού σπούδασε στην Αθήνα στον κύκλο του Πλάτωνα ( Σωκράτους ακουστής και εν πάσι την ηδονήν ασπασάμενος και επίχαρις σύμφωνα με το λεξικό Σουΐδα), γύρισε στην Κυρήνη, όπου ιδρύει την Κυρηναϊκή Σχολή (Κυρηναϊκή αίρεση ) όπου αναπτύσσει το φιλοσοφικό του σύστημα, σε μεγάλη απόκλιση από την πλατωνική φιλοσοφία: μια αισθησιακή ηδονιστική σχολή, πολύ πιο ριζοσπαστική από εκείνη του Επίκουρου. Για να το πούμε κάπως γρήγορα: Ηδονή για τον Επίκουρο είναι η απουσία πόνου, για τον Αρίστιππο η αναζήτηση αισθησιακών και φυσικών ηδονών, συμπεριλαμβανομένων των σωματικών και καλλιτεχνικών, αλλά υπό την αιγίδα ενός φιλοσοφικού ελέγχου. Πέραν αυτού η γνώση οφείλει να βασίζεται σε εμπειρίες των αισθήσεων και να αποφεύγεται η αναζήτηση αληθειών σε αφηρημένα μεταφυσικά σχήματα ( πόνω δε απόλαυσιν ουδεμίαν εθήρα των ου παρόντων, λεξικό Σουΐδα) κάτι που κατά κόρον προωθούσε η πλατωνική παράδοση και πολύ περισσότερο η νεοπλατωνική. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο θάνατος, όπως και στον Επίκουρο, δεν αξίζει να τίθεται ως ερώτημα, αφού όσο ζούμε δεν υπάρχει και εφόσον υπάρξει δεν ζούμε εμείς: άρα δεν υπάρχει λόγος για τον άνθρωπο να σκοτίζεται με κάτι που τον εμποδίζει να ζήσει πλήρως τη ζωή του. 5 Σε αυτό να προσθέσουμε ότι, γενικά, ο επιγραμματικός λόγος κινείται στο κλίμα του ατομικού, αυθόρμητου και επικούρειου. 6 Διαβάζοντας τώρα το ποίημα μπορούμε να δούμε αμέσως πώς ο Μαρύλος, φιλοσοφικά, ανήκει σε κάποια ηδονιστική σχολή, χωρίς φυσικά να αποκλείεται και η στωική του παιδεία. 7 Η ζωή του οριοθετείται αποκλειστικά στον κύκλο της βιολογικής Ίσως εδώ δεν θα ήταν άσχετο να αναφέρουμε ότι και η οικογένεια του κορυφαίου επιγραμματοποιού Καλλίμαχου καταγόταν από την Κυρήνη. Ο ίδιος ο Καλλίμαχος ο Κυρηναίος γεννήθηκε και σπούδασε στην Αθήνα αλλά αποφάσισε να μεταναστεύσει στην Αλεξάνδρεια, επί Πτολεμαίου Φιλαδέλφου και Ευεργέτη, όπου σφράγισε με την παρουσία του τα αλεξανδρινά γράμματα. Η πρώτη σχολή (Καλλίμαχος, από την Κυρήνη, Ασκληπιάδης, από τη Σάμο, Ποσείδιππος, από την Πέλλα, όλοι με μακρά διαμονή στην Αλεξάνδρεια), που εκπροσωπείται από ένα είδος πνευματικής elite των μεγάλων αστικών κέντρων, με κύριο χώρο δημιουργίας το συμπόσιο, άρα και μια αυτονόητη απόσταση από τα λαϊκά στρώματα και τα βιώματά τους [...] Όπως είναι ευνόητο, τα πρωτεία στις θεματικές επιλογές των ποιητών κατέχουν ο έρωτας, το κρασί και γενικά οι καθημερινές, συχνά αισθησιακές, εμπειρίες που προσφέρει το ρευστό παροντικό βίωμα [...] οπότε εξηγείται όχι μόνο η ρεαλιστική θεώρηση της πραγματικότητας αλλά και η αμεσότητα, η απλότητα και η αυθορμησία στην έκφραση της σχέσης μαζί της, στην οποία προβάλλεται έντονα το ατομικό, επικούρειο στις καταβολές του, στοιχείο (Χουρμουζιάδης, 2009:59 60). Είναι χαρακτηριστικό, π.χ., ότι η στωική φιλοσοφία υποστηρίζει ότι ο σοφός άνδρας οφείλει να είναι απαθής, αφού υπερβεί την ένταση μεταξύ ορθολογικού και ανορθολογικού που χαρακτηρίζει τον ψυχικό κόσμο του ατόμου: The Stoics did, in fact, hold that emotions like fear or envy (or impassioned sexual attachments, or passionate love of anything whatsoever) either were, or arose from, false 290

5 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ του ύπαρξης, η ηδονική σχέση με τον Ερμοτέλη είναι το μοναδικό σημείο αναφοράς, δεν εκφράζει καμία λύπη για τον θάνατο και ο θάνατος είναι μοιραίος ( προδότις είναι η Μοίρα, όπως δηλώνει στο ποίημα). Επίσης πιστεύει συνειδητά ότι κάποια στιγμή μπορεί κάποιο άλλο πάθος να του έκλεβε τον Ερμοτέλη και αυτό για τον ίδιο εντάσσεται στις φυσικές διαδικασίες της ζωής, το έχει δηλαδή φιλοσοφικά αποδεχτεί ελεύθερα και έχει ξεπεράσει το έντονο αίσθημα της ζήλιας. Αντίθετα ο Ερμοτέλης, αλλά κυρίως ο Κίμων, αντιμετωπίζουν την κατάσταση εντελώς διαφορετικά, σαν να ζούνε σε εντελώς διαφορετικούς κόσμους. Το πρόβλημα επιπλέον με τον Κίμωνα είναι ότι δεν έχει ξεπεράσει τα πάθη του ( Ξέρω τον χαρακτήρα τον ευπαθή που έχω ) και παρά τις ελληνικές σπουδές του, δεν κατορθώνει να υπερβεί τα πάθη του. Είναι βέβαια ολίγον νεώτερος, 22 αυτός, 23 οι άλλοι, και αυτό μπορεί να έχει τη σημασία του: ένας χρόνος βιοφιλοσοφικής ωρίμανσης μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα μιας προσωπικότητας, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες ή οι δραματικές συνθήκες. Το ξέρουμε ότι αυτό αποτελεί συνεχή σχεδόν αναφορά στην ποίηση του Καβάφη. 8 Οι χαρακτήρες του Καβάφη, ασχέτως ηλικίας, κινούνται σε μια κλίμακα ανωριμότητας/ωρίμανσης και ανάλογα εξελίσσονται ή όχι. Ο Μαρύλος έχει διανύσει μεγάλα διαστήματα και μάλλον η εμπειρία του θανάτου τον ωρίμασε εκπληκτικά στο ενδεχόμενο ότι χάνει όλο τον χρόνο και για πάντα (αφού δεν υπάρχει μεταθανάτια ελπίδα) τον κάνει να κερδίσει πολύ χρόνο και αυτό δηλώνεται τόσο ξεκάθαρα όταν αποφαίνεται: Aλλ ήμεθαν κ οι δυο / νέοι μιας ηλικίας, είκοσι τριώ ετών, σαν να μιλά κάποιος εικοσιτριάχρονος ηλικιωμένος. Ο Κίμων, αντίθετα, βρίσκεται εν οδώ, 9 προς την κατεύθυνση αυτή, και αυτό αφορά στην πρώτη του αντίδραση, όπου δηλώνει ότι δεν τρέφει καμιά μνησικακία για τον Μαρύλο, πράγμα που αναιρείται αμέσως μετά (όπως θα σχολιάσουμε πιο κάτω) αυτό σημαίνει ότι το παλεύει και ίσως στο τέλος ελευθερωθεί από το πάθος που τον παρασέρνει προς τα πίσω, αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει ακόμη συμβεί. Το ερώτημα τώρα τίθεται: είναι αυτό ένα επικούρειο 10 ποίημα, με την ευρεία έννοια του όρου, ή όχι; Πιστεύω ότι είναι μια ευρύτερη σύνθεση από διάφορα ετερόνομα κοσμοθεωρητικά στοιχεία από τα οποία αναδύεται η πολυφωνική διάσταση της judgments and that the sage a person who had attained moral and intellectual perfection would not undergo them ( Stoicism, Stanford Encyclopedia of Philosophy). 8 Για το σχετικό θέμα έχουν γραφεί αρκετά. Ο Σαρεγιάννης νομίζω σημείωσε κάτι σημαντικό σε ανεπίδοτη επιστολή προς τον Σεφέρη, τονίζοντας ότι οι νέοι του Καβάφη είναι οι ιππότες του και συμπληρώνει: Αν και ο Καβάφης ήταν ρασιοναλιστής, μου φαίνεται ότι ευχαρίστως θα υιοθετούσε τις φράσεις του William Blake: Energy is the only life and is from the body... Energy is eternal delight ή The road to excess leads to the palace of wisdom (Σαρεγιάννης, 2005:110). 9 Για το θέμα αυτό: Τσιανίκας, , Με τον Λόγο έχουμε μια αναγωγή του προβλήματος στο χώρο της μεταφυσικής. Ο Λόγος, ως γνωστικό μέσο του απόλυτου, υπήρξε η βάση πολλών φιλοσοφικών θεωριών και μάλιστα των Επικούριων, που το όνομά τους συνδέθηκε αρκετές φορές με την καβαφική ποίηση. Αν ο Καβάφης απέδιδε στον όρο την έννοια της λογοτεχνίας, δεν μπορούμε να το ξέρουμε με σιγουριά. Βέβαιο είναι ότι μέσα στα (διόλου στενά) καλούπια της λέξης μπορούν να χωρέσουν αρκετές ερμηνείες (Σωτήρης Τριβιζάς, Μελαγχολία του Ιάσωνα Κλεάνδρου, Τομές, αρ , Οκτ. Νοεμ. 1981:48 49). 291

6 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ ζωής, αλλά και η πρισματική καταβολή των υποκειμένων. Εδώ, από τη μια έχουμε τον θάνατο ενός επικούρειου, ο οποίος αποδεικνύεται συνειδητοποιημένος ως τέτοιος, αφού πεθαίνει νέος και δέχεται το γεγονός φυσιολογικά, και από την άλλη του σπουδαστή, που θα έπρεπε αυτός να είναι ο κατ εξοχήν επικούρειος (ή στωικός), ο οποίος αντιδρά αντιφιλοσοφικά, αντιφατικά και σίγουρα σπασμωδικά. Ο θάνατος στην ποίηση του Καβάφη Γενικότερα τώρα θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι το θέμα του θανάτου περνά σχεδόν πάντα επικούρεια και μάλλον παγανιστικά στην ποίηση του Καβάφη. Οι λέξεις πενθώ, πένθος εμφανίζονται κάπου τέσσερις φορές. Με άλλα λόγια δεν αποτελούν υπαρξιακό αίτημα για τον ποιητή, όπως συμβαίνει με πάρα πολλούς άλλους ποιητές, όπως ο Σολωμός ή ο Σεφέρης, για να αναφερθούμε πρόχειρα σε δύο μόνο παραδείγματα. Σε ελάχιστα άλλα ποιήματα υπάρχουν αναφορές σε άτομα που πέθαναν, αλλά ως αποτέλεσμα κάποιων φυσικών ή ιστορικών γεγονότων. Η λέξη θάνατος αναφέρεται δύο φορές στο ποίημα Τα άλογα του Αχιλλέως. Εκεί ο Πάτροκλος είναι νεκρός για πάντα, επιστραμμένος στο μεγάλο Τίποτε (με κεφαλαίο Τ, και αυτό δεν χρειάζεται άλλο σχολιασμό, τα λέει όλα): Τον Πάτροκλο σαν είδαν σκοτωμένο, που ήταν τόσο ανδρείος, και δυνατός, και νέος, άρχισαν τ άλογα να κλαίνε του Aχιλλέως η φύσις των η αθάνατη αγανακτούσε για του θανάτου αυτό το έργον που θωρούσε. Τίναζαν τα κεφάλια των και τες μακρυές χαίτες κουνούσαν, την γη χτυπούσαν με τα πόδια, και θρηνούσαν τον Πάτροκλο που ενοιώθανε άψυχο αφανισμένο μια σάρκα τώρα ποταπή το πνεύμα του χαμένο ανυπεράσπιστο χωρίς πνοή εις το μεγάλο Τίποτε επιστραμένο απ την ζωή. Ο ίδιος ο Δίας λυπάται που έμπλεξε τα αθάνατα άλογα με τους θνητούς: Τι γυρεύατ εκεί χάμου / στην άθλια ανθρωπότητα πούναι το παίγνιον της μοίρας (ξανασυναντούμε εδώ τη λέξη μοίρα, όπως στο ποίημα του Κίμωνα). Στην κηδεία του Σαρπηδόνος (Α:111), εκφράζεται η οδύνη του Δία για τον θάνατο του υιού του Σαρπηδόνα, ακολουθεί καλλωπισμός του νεκρού σώματος από τον Φοίβο και θρήνοι πολλοί στο θάνατό του, αλλά ο Σαρπηδόνας, αν και υιός θεού, δεν μπορεί να υπάρξει μετά τον θάνατο. Μια επιτύμβια στήλη και εδώ, απλά θα θυμίζει πώς έζησε και πώς πέθανε μόνον. Στο Απιστία (Α:109), ο Απόλλωνας διασκεδάζει με τη ζωή και τον θάνατο του Αχιλλέα, επειδή το παίζει ποιητής και προφήτης, ενώ η μητέρα Θέτις θρηνεί, επειδή ως μητέρα είχε πιστέψει τα λυρικά ποιήματα του Απόλλωνα, τα οποία φυσικά, ως ποιητικά, ήταν μυθοπλαστικά. Αυτό εγείρει την ενδιαφέρουσα συζήτηση σχέσης πραγματικότητας και μυθοπλασίας και παραπέμπει και στον αντιποιητικό Πλάτωνα, καθώς υπογραμμίζεται στην 292

7 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ περίπτωση αυτή με το ποίημα του Καβάφη, όπως με νόημα τοποθέτησε ο ποιητής σχετικό παράθεμα κάτω από τον τίτλο του ποιήματος. 11 Ο τίτλος του ποιήματος απιστία δηλώνει ακριβώς αυτό: οι ποιητές δεν λένε την αλήθεια. Η Θέτις θα έπρεπε να το γνωρίζει αυτό, όπως και ο Κίμων θα έπρεπε να το γνωρίζει για να μην υποστεί το βάσανο της απιστίας του Μαρύλου, ενώ ο ίδιος ο Μαρύλος φαίνεται ότι ήταν έτοιμος να αποδεχτεί μια πιθανή απιστία του Ερμοτέλη. Το καβαφικό συμπέρασμα εδώ γίνεται εμφανές: όσοι καταδικάζουν τον εαυτό τους σε μια πρόσληψη κυριολεκτική της ποίησης (και ευρύτερα της μυθοπλασίας), θα διαψευστούν οικτρά. Στο μήκος κύματος τώρα της παγανιστικής θανατολογἰας του Καβάφη, τα παραδείγματα αφθονούν: Στο Για τον Αμμόνη (Α:79), τίποτε δεν φαίνεται να ενδιαφέρει πέραν της ομορφιάς της ζωής. Στο Απολείπειν ο θεός Αντώνιον (Α:20), ο θάνατος πρέπει να βιωθεί ως στιγμή τελικής και μουσικής απόλαυσης. Τα ίδια περίπου ισχύουν για τα ποιήματα Ιασή Τάφος (Α:75), Λάνη Τάφος (Α:74), Εν τω μηνί Αθύρ (Α:78). Ακόμη και στο χριστιανικό ποίημα Ιγνατίου τάφος (Α:77), καμία μνήμη για τη μετά θάνατο ζωή, ο Ιγνάτιος χαράσσει το επιτύμβιό του, σαν να ήταν παγανιστής. Τέλος, στο Η Αρρώστια του Κλείτου (Β:49), τοποθετημένο στην πρώτη άνθιση του χριστιανισμού (όπου η απιστία του έρωτα θα παίξει τον καταλυτικό της ρόλο), υπάρχει μια οπισθοδρόμηση προς τον παγανισμό: Και μια γρηά υπηρέτρια που τον μεγάλωσε, τρέμει κι αυτή για την ζωή του Κλείτου. Μες στην δεινήν ανησυχία της στον νου της έρχεται ένα είδωλο που λάτρευε μικρή, πριν μπει αυτού, υπηρέτρια, σε σπίτι Χριστιανών επιφανών, και χριστιανέψει. Παίρνει κρυφά κάτι πλακούντια, και κρασί, και μέλι. Τα πάει στο είδωλο μπροστά. Όσα θυμάται μέλη της ικεσίας ψάλλει άκρες, μέσες. Η κουτή δεν νοιώθει που τον μαύρον δαίμονα λίγο τον μέλει αν γιάνει ή αν δεν γιάνει ένας Χριστιανός. Στο ποίημα Μελαγχολία Ιάσωνος Κλεάνθου, 595 μ.χ., με τη συγκεκριμένη ημερομηνία, μάλλον τονίζεται το τέλος μιας εποχής. Εκπνέει σιγά σιγά ο αρχαίος λόγος, 11 Πολλά άρα Ομήρου επαινούντες, αλλά τούτο ουκ επαινεσόμεθα... ουδέ Αισχύλου, όταν φη η Θέτις τον Απόλλω εν τοις αυτής γάμοις άδοντα ενδατείσθαι τας εάς ευπαιδίας, νόσων τ απείρους και μακραίωνας βίους. Ξύμπαντά τ ειπών θεοφιλείς εμάς τύχας παιών επευφήμησεν, ευθυμών εμέ. Καγώ το Φοίβου θείον αψευδές στόμα ήλπιζον είναι, μαντική βρύον τέχνη: Ο δ, αυτός υμνών, αυτός εστιν ο κτανών τον παίδα τον εμόν. 293

8 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ επικρατεί ο χριστιανικός, αλλά όχι για πολύ και αυτός, αφού σε λίγο καταφτάνουν οι Άραβες. Είναι όχι το κύκνειο άσμα του Ιάσωνος, είναι το κύκνειο άσμα το Λόγου και της Φαντασίας, εκεί μόνο προσβλέπει ο ποιητής ως θεραπεία του γήρατος και όχι σε οποιαδήποτε θρησκευτική/μεταφυσική παρηγοριά. Τέλος, στο πεζό του Καβάφη Μία νυξ εις το Καλιντέρι (Καβάφης, 2003: ), εκφράζεται η σφοδρά εναντίωση του αφηγητή, καθώς μέσα στη μαγεία της νύχτας, ακούει ένα αποκρουστικό τραγούδι ( πικρόν θρήνον περί της ματαιότητος των πάντων ) ενώ γύρω του ξεχειλίζει μια ελκυστική φυσική και απόλυτη ευδαιμονία: Hσθάνθην σφοδράν εναντίωσιν. Eπερίμενα κανέν εύθυμον τραγούδι παλλικαρίσιο, πλήρες χαράς και ζωής, έν από τα γενναία εκείνα τραγούδια άτινα γεννά η εύφορος και ζωντανή παραλία του Bοσπόρου. Aντί αυτού ήκουα εν τοις απλοίς και ακατεργάστοις εκείνοις στίχοις το προϊόν της Mούσης κανενός χωριανού ποιητού πικρόν θρήνον περί της ματαιότητος των πάντων, το πανάρχαιον εκείνο παράπονον του πάσχοντος ανθρώπου, όλα ψέμματα, όλα σκιαίς. Tα άνθη εξηκολούθουν πέριξ μου διαχέοντα την μυρόπνουν ευγλωττίαν των, τα ύδατα εξηκολούθουν γελώντα και τρέχοντα ως να έσπευδον εις μακρυνάς ευτυχείς χώρας, ο ουρανός εξηκολούθει παρουσιάζων το μεγαλείον της ειρήνης του άπαντα εναρμόνια και σύμφωνα εν μυστική υποσχέσει ευδαιμονίας απολύτου. (σ. 162) Από τα παραπάνω φαίνεται ότι ο Καβάφης έχει εντάξει τον θάνατο στο ευρύτερο πλαίσιο της φιλοσοφικής του στάσης έναντι στη ζωή η οποία δεν συμβιβάζεται με την έννοια του εν ζωή πένθους και κυρίως με τις εκείθεν του τάφου ισχυρές δοξασίες. Στις δοξασίες αυτές, ευθύς εξαρχής, τίθεται το φοβερό σκιάχτρο του φόβου και επιβάλλεται έτσι και μέσω της θρησκείας αλλά και κάθε μεταφυσικής δεισιδαιμονίας, πράγματα από τα οποία ο ποιητής φαίνεται να κρατά μεγάλες αποστάσεις. Τα Ελληνικά Γράμματα και τα εγγράμματα υποκείμενα Είναι η καταγωγή των πρωταγωνιστών του ποιήματος Κίμων Λεάρχου από την Κυρήνη ή την Αλεξάνδρεια; Δεν είμαστε σίγουροι. Θα μπορούσαν να ισχύουν και τα δύο, γιατί και στις δυο πόλεις είχαν ιδρυθεί παρόμοιες φιλοσοφικές σχολές όπως θα μπορούσαν να ζουν σε κάποια άλλη σημαντική ελληνιστική πόλη. Ο Καβάφης δοκίμαζε διάφορα τέτοια μοντέλα, όταν συνέθετε. 12 Το ότι όμως η Κυρήνη εμφανίζεται εδώ, μας αφήνει να εικάσουμε ότι ο ποιητής θέλει κάτι να μας ανακοινώσει, δεν προκύπτει στο ίδιο το ποίημα για τούτο το προσθέτει στον τίτλο. Αυτό δεν μπορεί παρά να μας παραπέμπει στο ευρύτερο πλαίσιο της φιλοσοφικής παράδοσης της πόλης. Η αναφορά στα ελληνικά γράμματα, κάτι που θα μπορούσε να αποδοθεί σήμερα ως φιλολογία, έχει να κάνει με ένα ειδικό πλαίσιο σπουδών, από το οποίο η φιλοσοφική παιδεία ήταν κομμάτι αναπόσπαστο αν όχι καθοριστικό. Το θέμα εδώ 12 Σε αρχειακό υλικό που είδαμε διαπιστώσαμε, π.χ., ότι στο ποίημα Ούτος Εκείνος (Α:45), αρχικά ο Εδεσσηνός ποιητής έγραφε στην Αλεξάνδρεια και όχι στην Αντιόχεια, όπως τελικά αποφάσισε ο Καβάφης. 294

9 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ (όπως άλλωστε και σήμερα) είναι πώς αντιδρούν τα σχετικά υποκείμενα σε όλα αυτά που προκύπτουν στην καθημερινότητά τους. Η πιο άμεση απάντηση είναι ότι αντιδρούν εντελώς διαφορετικά. Ο λόγος εδώ υπαγορεύει στον Καβάφη μοντέλα νέων που βιώνουν διαφορετικά σημαντικά ζητήματα διαχειρίσεως της ζωής και με εντελώς διαφορετικό τρόπο: σαν να είναι χαρακτήρες μυθιστορήματος ή καλύτερα νουβέλας (που μάλλον πάντα επιθυμούσε να γράψει ο Καβάφης το επεχείρησε βέβαια όπως γνωρίζουμε, αλλά δεν μπόρεσε, όπως θα δούμε στα συμπεράσματα, να καλλιεργήσει συστηματικά). Αυτό ίσως αξίζει να το σχολιάσουμε λίγο: είναι φανερό ότι ο Καβάφης, περισσότερο από κάθε άλλον ποιητή ή λογοτέχνη, λούζεται στα ευρύτερα φιλολογικά νερά μιας μεγάλης παράδοσης, που διαπερνά τα υποκείμενα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Και ίσως αυτό να εξηγούσε και το γεγονός της απουσίας σε συγκεκριμένη χρονολογία στον τίτλο του ποιήματος. Πρόκειται για μια ευρύτερη αίσθηση, ένα άγγισμα αυτής της ευρύτερης παράδοσης, που την οσμίζεται ο Καβάφης στον αέρα, όσο κανένας άλλος. Αυτό βέβαια είναι πολύ δύσκολο να αποδοθεί εφικτά και μάλιστα σε ένα ποίημα για να μην ακούγεται φτιαχτό, στημένο και ψεύτικο ή ως μια επιπόλαια σύνδεση αισθητικών πιστεύω του ίδιου του ποιητή. Αυτό φαίνεται να βασανίζει για χρόνια πολλά τον Καβάφη. Να θυμίσουμε εδώ ότι το σχετικό ποίημα τον απασχολεί πάνω από δεκαπέντε χρόνια πριν προχωρήσει στην τελική σύνθεσή του. Ένα από τα αισθητικά φάρμακα του Καβάφη είναι η προσφυγή στην παραγωγική εκμετάλλευση της λέξης γράφω και των παραγώγων της, όπως γράμματα, χαράζω, επιγραφή, γραμματικός, γραφτός, γραφή, γράψιμο κτλ. Στο ποίημα που σχολιάζουμε εδώ, όλα αυτά τα στοιχεία παίζουν τον ρόλο τους. Έχουμε το επιτύμβιο (γραμμένο, χαραγμένο σε πέτρα), το γράμμα του επιγράφου προς τον Κίμωνα και τελικά έχουμε τον ίδιο τον Κίμωνα που γράφει το δικό του τελικό ποίημα-γράμμα προς πάντα ενδιαφερόμενο. Το ότι το σχετικό περίπλοκο εν-γράμματο περιβάλλον καταγράφεται από τη σκοπιά του Κίμωνα, μας κάνει να πιστεύουμε ότι τελικά ο Καβάφης ίσως θέλει να τονίσει τη σπουδαιότητα του ανερχόμενου συγγραφέα (που συνθέτει διάφορα ήδη λόγων), στο πλαίσιο της ελληνιστικής εποχής, με την ανάδειξη νέων λογοτεχνικών μοντέλων, υπό τη μορφή μυθιστορημάτων, ειδυλλίων καλύτερα, και φυσικά όχι ηρώων αλλά χαρακτήρων. Πέραν αυτού υπάρχει η αντικριστή σχέση: ο επιτύμβιος σταθερός λόγος από τη μια και η παθολογία του βιωματικού λόγου, η οποία δεν μπορεί να ελεγχθεί από το λογικό. Ο ένας λόγος απιστεί στον άλλο. Για τούτο και οι αντιφάσεις: ο Κίμων βεβαιώνει την αμνησικακία του (προσέχουμε εκεί τα αποσιωπητικά σαν να αμφιβάλλει: Ο πρόωρος θάνατός του / κάθε μνησικακίαν μου έσβυσ εντελώς... ), αλλά η ευπάθεια του λόγου του επαναφέρει τη μνησικακία στο τέλος, κάτι που απεύχεται ο Κίμων, αλλά δεν μπορεί να τιθασεύσει. Αυτό καθιστά τον Κίμωνα (ή τον ίδιο τον Καβάφη, όπως θα δούμε αμέσως μετά) χαρακτήρα που αφηγείται τη ζωή του, όχι πια ως γραμματισμένος αλλά ως συν-γραφέας (ο οποίος ουσιαστικά συνθέτει διάφορους λόγους) με σημείο αναφοράς τον εαυτό του: η λογοτεχνία κείται στους αντίποδες των γραμμάτων που υπονομεύονται από την παθολογία του άμεσου αφηγηματικού λόγου και τον μεγάλο πειρασμό 295

10 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ της αυτοβιογραφίας. Αυτό δηλώνει ο Κίμων, και δεν είναι τυχαίο που ο λόγος δίνεται σε αυτόν τον ανολοκλήρωτο και όλο ανεξερεύνητο πάθος χαρακτήρα και όχι στον Μαρύλο που έχει κλείσει οριστικά και ως άτομο και ως χαρακτήρας. Για τούτο ο Κίμων σαν να συμπληρώνει και υπονομεύει τον επιτύμβιο λόγο του νεκρού Μαρύλου, βάζοντάς του λόγια μνησίκακα που ποτέ ίσως δεν θα έλεγε ο ίδιος: Ιδού τώρα είσαι ικανοποιημένος. Θα ήταν ίσως εύκολο να σταματούσαν εδώ τα πράγματα, αλλά στην περίπτωση αυτή φαίνεται σαν να ξεπροβάλει και μια άλλη διάσταση: Ο τίτλος του ποιήματος, όπως είναι γραμμένος, Κίμων Λεάρχου, 22 ετών, σπουδαστής ελληνικών γραμμάτων (εν Κυρήνη), φαίνεται τελικά σαν να ανήκει στον ίδιο τον Καβάφη, γιατί όλα τα υπόλοιπα τα διεκδικεί στην αυτοβιογραφία του ο Κίμων. Εδώ προστίθεται ακόμη ένας άλλος διαθλαστικός καθρέπτης στην ανάγνωση του ποιήματος, όπου μάλλον φωτίζεται για λίγο, αλλά έντονα, η τελική υπογραφή του ποιήματος, που μάλλον ανήκει στον Καβάφη. Είναι εκεί ίσως όπου δηλώνεται η απόφαση του Καβάφη να συντάξει τη νουβέλα του Κίμωνα, υιού Λεάρχου, όπου συνοψίζεται το βιογραφικό του Κίμωνα με όνομα, επίθετο, ηλικία, ιδιότητα, τόπος όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα. Η ουσία του τίτλου συμπυκνώνει την κρυφή του επιθυμία για τη συγγραφή νουβέλας και η λιτότητά του την αυστηρή εποπτεία του ποιήματος και έτσι τελικά ο Καβάφης γίνεται συν-γραφέας. Συχνά τα γραμματισμένα υποκείμενα του Καβάφη εκτίθενται στα βιώματα παρά στα γράμματα. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τον Κίμωνα, όπως είδαμε ως τώρα. Στο Σοφιστής απερχόμενος εκ Συρίας (Β:54) η παρότρυνση κάποιου αφανέρωτου γραφέα προς αυτόν είναι να γράψει στο έργο του για την Αντιόχεια, αλλά κυρίως για τον Μέβη. Θα περίμενε κάποιος να ζητηθεί από τον σοφιστή να γράψει κυρίως για την ιστορία, τις ιδέες κτλ. Εδώ όλο το βάρος πέφτει στην ερωτική ύπαρξη του Μέβη, οι οκτώ από τους δέκα στίχους του ποιήματος αναφέρονται σε αυτό: Δόκιμε σοφιστή που απέρχεσαι εκ Συρίας και περί Aντιοχείας σκοπεύεις να συγγράψεις, εν τω έργω σου τον Μέβη αξίζει ν αναφέρεις. Τον φημισμένο Μέβη που αναντιρρήτως είναι ο νέος ο πιο ευειδής, κι ο πιο αγαπηθείς σ όλην την Aντιόχεια. Κανέν από τους άλλους του ιδίου βίου νέους, κανένα δεν πληρώνουν τόσο ακριβά ως αυτόν. Για νάχουνε τον Μέβη μονάχα δυο, τρεις μέρες πολύ συχνά τον δίνουν ως εκατό στατήρας. Είπα, Στην Aντιόχεια μα και στην Aλεξάνδρεια, μα και στην Pώμη ακόμη, δεν βρίσκετ ένας νέος εράσμιος σαν τον Μέβη. Στο Ευρύωνος τάφος (Α:44), ωραίο και γραμματισμένο παιδί, θα μείνει γνωστό κυρίως για την ομορφιά του, παρά για τα υπόλοιπα: Έκαμε μαθητής του Aριστοκλείτου στην φιλοσοφία, / του Πάρου στα ρητορικά. Στας Θήβας τα ιερά / γράμματα σπούδασε. [...]Χάσαμε όμως το πιο τίμιο την μορφή του, / που ήτανε σαν μια απολλώνια οπτασία. Στο Νέοι της Σιδώνος (400 μ.χ.), έμμεσα γίνεται το ίδιο πράγμα 296

11 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ με εκείνο του Κίμωνα. Αμφισβητείται το επιτύμβιο του Αισχύλου από κάποιο νέο, φανατικό για γράμματα (το φανατικό για λογοτεχνία, βέβαια, εδώ) και προβάλλεται το έργο του ποιητή, οι τραγωδίες του. Με άλλα λόγια ο νέος επιμένει ότι θα πρέπει να δοθεί έμφαση στο λογοτεχνικό έργο του Αισχύλου και όχι στο επιτύμβιο τετράστιχο που δεν έχει καμία σχέση με έργο του. Εδώ, στον τίτλο, έχουμε τη σημαντική πληροφορία, ότι το γεγονός διαδραματίζεται στα 400 μ.χ. Σημαδιακή εποχή, καθώς πάμε να βγούμε οριστικά από το πλαίσιο της ελληνιστικής παράδοσης, στη Σιδώνα, όπου οι ευαισθησίες για το έργο είναι πιο αναπτυγμένες από εκείνες που αφορούν το κοινωνικό προφίλ ενός Αισχύλου, έτσι όπως το ήθελε ο ίδιος ο τραγωδός, 800 περίπου χρόνια νωρίτερα. Το στοιχείο αυτό θα μπορούσε ίσως να μας επιτρέψει να συμπεράνουμε ότι αν τοποθετούσαμε και το ποίημα του Κίμωνα στην ίδια περίπου περίοδο, δηλαδή στο 400 μ.χ., ίσως δεν θα πέφταμε και πολύ έξω. Στο ποίημα Ο Δαρείος (Β:18 19), έχουμε τον ποιητή Φερνάζη που σχεδιάζει ένα ποίημα για τον Δαρείο και το οποίο θα απευθυνόταν στον εξελληνισμένο Μιθριδάτη, Διόνυσο και Ευπάτωρ, βασιλιά της Καπαδοκίας. Ο ποιητής, που θα μπορούσε να είναι και σοφιστής, αφού αντιμετωπίσει αρκετά και σοβαρά διλήμματα στο πώς να συνθέσει το τελικό ποίημα, φαίνεται ότι επιλέγει το πάθος, την υπεροψία αλλά και τον φανατισμό του πρωταγωνιστή και όχι τίποτε άλλο. 13 Μεσαιωνικά και σύγχρονα υποκείμενα Στην ποίηση του Καβάφη κάτι τέτοιο δεν χαρακτηρίζει μόνο τα αρχαία υποκείμενα αλλά και τα βυζαντινά και φυσικά τα μοντέρνα. Όσον αφορά στα βυζαντινά: κάτι ανάλογο με αυτά που διαπιστώσαμε ως τώρα συμβαίνει και στο ποίημα Βυζαντινός άρχων, εξόριστος, στιχουργών (Β:21): Οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρόν. Στα σοβαρά πράγματα ήμουν πάντοτε επιμελέστατος. Και θα επιμείνω, ότι κανείς καλλίτερά μου δεν γνωρίζει Πατέρας ή Γραφάς, ή τους Κανόνας των Συνόδων. Εις κάθε αμφιβολίαν του ο Βοτανειάτης, εις κάθε δυσκολίαν στα εκκλησιαστικά, εμένα συμβουλεύονταν, εμένα πρώτον. Aλλά εξόριστος εδώ (να όψεται η κακεντρεχής Ειρήνη Δούκαινα), και δεινώς ανιών, ουδόλως άτοπον είναι να διασκεδάζω εξάστιχα κι οκτάστιχα ποιών να διασκεδάζω με μυθολογήματα 13 Ο Μαρωνίτης, σε λεπτομερή μελέτη του το 1970, προσπαθεί να λύσει τους γρίφους του ποιήματος (σχέση ποιητή και ιστορίας) και μετά από μια συστηματική ανάλυση μάλλον οδηγείται σε σχετικό αδιέξοδο ( Φοβούμαι ότι ο αναγνώστης έμεινε κάπως απορημένος και ανικανοποίητος, Μαρωνίτης, 1994:287). 297

12 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ Ερμού, και Aπόλλωνος, και Διονύσου, ή ηρώων της Θεσσαλίας και της Πελοποννήσου και να συνθέτω ιάμβους ορθοτάτους, όπως θα μ επιτρέψετε να πω οι λόγιοι της Κωνσταντινουπόλεως δεν ξέρουν να συνθέσουν. Aυτή η ορθότης, πιθανόν, είν η αιτία της μομφής. Γίνεται φανερό ότι ο εξόριστος άρχων, στην εξορία του, γίνεται συγγραφέας και ποιητής, διασκευάζει μυθολογήματα, όπως το δηλώνει χαρακτηριστικά ο ίδιος, και ιάμβους ορθοτάτους. Τα κύρια προσόντα του όμως και οι μεγάλες αρμοδιότητες ήταν άλλα: συμβουλάτορας του Βοτανειάτη, σπουδαίος γραφειοκράτης, γνώστης άριστος πατερικών και εκκλησιαστικών κειμένων. Για λόγους πολιτικούς εξορίζεται. Για να μην τον φάει η ανία, 14 το ρίχνει λοιπόν στη λογοτεχνία και τη στιχουργική και μάλιστα για θέματα που αφορούν στην παγανιστική παράδοση, για να διασκεδάσει, όπως δηλώνει συγκεκριμένα. Αυτό αρχίζει να αποκτά μεγάλη σπουδαιότητα για τον ίδιο, τόση που αρχίζει να πείθει τον εαυτό του ότι οι άλλοι λόγιοι της Κωνσταντινούπολης ίσως τον ζηλεύουν επειδή συνθέτει ορθοτάτους ιάμβους για τον λόγο αυτό κάποιοι άλλοι σοβαροί λόγιοι τον αποκαλούν ελαφρόν, όπως εμβληματικά τίθεται στον πρώτο στίχο του ποιήματος: Οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρόν. Με άλλα λόγια, ας τον θεωρούν ποιητή και λογοτέχνη αυτοί που δεν κατέχουν από ποίηση, αλλά το μεγάλο του μεράκι είναι να είναι λογοτέχνης και όχι σχολαστικός μελετητής. Δεν είναι άσχετο επίσης ότι η αγάπη του για τη λογοτεχνία τον οδηγεί στην αρχαία ελληνική γραμματεία, γιατί αυτό του εξασφάλιζε κάτι που, όπως γνωρίζουμε, δεν μπορούσε να του προσφέρει η αντίστοιχη βυζαντινή πραγματικότητα. Εδώ σημειώνεται και κάτι άλλο: ότι η λογοτεχνική στράτευση πυροδοτεί αυτομάτως την έννοια της εξορίας, με όλες τις δυνατές σημασίες που μπορεί να πάρει αυτή η λέξη. Ενδιαφέρουσα είναι επίσης η μεταιχμιακή περίοδος στην οποία τοποθετεί ο Καβάφης το ποίημα, μετά το 1081 μ.χ. Αυτό δεν μπορεί να είναι τυχαίο, αφού είναι η εποχή κατά την οποία οι λόγιοι της Κωνσταντινούπολης στρέφονται με μεγάλη όρεξη προς τον πλούτο των ελληνικών γραμμάτων, μετά μια μεγάλη περίοδο σκοτεινών αιώνων και αφού μια νέα πραγματικότητα αναδύεται μετά το τέλος της εικονομαχίας (που μπορεί να έχει τη δική της σημασία στο πλαίσιο αυτής της εποχής). Μέσα από το πλαίσιο αυτό ίσως αναδύεται η συγγραφική όρεξη των λογίων για συγγραφή μυθολογημάτων και όχι μόνον δογματικών σχολιασμών Η οποία κάνει πολλές φορές την εμφάνισή της στον Καβάφη στο ευρύτερο δικό του πλαίσιο, αλλά και της ευρωπαϊκής ντεναντάνς, η οποία μπορεί να καταπολεμηθεί με τα φάρμακα της τέχνης, ή εν πάση περιπτώσει εκεί καταφεύγει ο καλλιτέχνης σε ώρες οριακές, ασχέτως αποτελεσμάτων. Για τον βυζαντινό άρχοντα φαίνεται προς το παρόν ότι τα φάρμακο αυτό πιάνει. Σε άλλες περιπτώσεις όμως όχι, καθώς το υποκείμενο δεν μπορεί ή δεν θέλει να στραφεί σε αυτή την ιατρική. Ο Δημάρατος, π.χ., (Β:25), που ζει μόνο για την πολιτική, δεν έχει καμιά στιγμή χαράς και είναι οι μέρες του τόσο ανιαρές. Θα ήταν ίσως διαφορετικά αν φρόντιζε να γράψει λίγους στίχους. 15 Κριτικοί που τακτικά ερμηνεύουν τα ποιήματα του Καβάφη, ταυτίζοντάς τα με τη ζωή του, υποθέτουν ότι πίσω από τη βυζαντινή Κωνσταντινούπολη κρύβεται η Αθήνα του 1921 και άρα ο ποιητής, εξόριστος στην Αλεξάνδρεια, ειρωνεύεται τους λογίους των Αθηνών (Πιερής, 1992:45). Για το λόγο αυτό 298

13 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ Ο Καβάφης όμως δεν σταματά μόνον εδώ: δεν καταδικάζει αυτόν τον άρχοντα στην ανωνυμία και στο αόριστο. Τον αποκαλεί άρχοντα (να θυμηθούμε εδώ και τον Ηγεμόνα εκ δυτικής Λιβύης ), 16 τον γυμνώνει μπροστά μας αρκετά θολωμένο και κομπάζοντα ως προς τη λογική εξήγηση αυτών που ισχυρίζεται: τις περίφημες πολιτικές ίντριγκες της Κωνσταντινούπολης δεν τις αποδέχεται ως αιτία των δεινών του και προσπαθεί να στηρίξει τα γεγονότα σε λογοτεχνικά άλλοθι. Η λεπτή ειρωνεία του Καβάφη για την προσωπικότητα του βυζαντινού άρχοντα θα μπορούσε να παραλληλιστεί εδώ και με το ποίημα Ούτος Εκείνος Α:45: άγνωστος ποιητής, στιχοποιός και αυτός, αυτοεξόριστος στην Αντιόχεια, γράφει στίχους πολλούς και ονειρεύεται τη μακρινή δόξα του Λουκιανού. Αν οι παραπάνω υποθέσεις ακούγονται λογικές, τότε απορρίπτεται εντελώς το επιχείρημα εκείνων που ταυτίζουν τον Καβάφη με τον εξόριστο άρχοντα. Αυτά ως προς το βυζαντινό υποκείμενο. Το ίδιο διαπιστώνουμε και για τα πιο σύγχρονα. Στο ποίημα Μέρες του 1908, πάλι κάποιο γραμματισμένο παιδί, όχι πια στην ελληνιστική Κυρήνη, αλλά πιθανόν στην Αλεξάνδρεια του 1908, 25 χρονών (ηλικία κοντινή με πολλούς ποιητικούς χαρακτήρες του Καβάφη ήρωες και φυσικά αυτών που επανδρώνουν το ποίημα του Κίμωνα ), ζει από τα χαρτιά και τα πάθη και όχι από τα γράμματα που έμαθε. Το διαπιστώνουμε ξανά: οι χαρακτήρες του Καβάφη ζουν και κινούνται εκτός γραμμάτων για να γίνουν αληθινοί. Και αυτό γίνεται σιγά σιγά, σταδιακά, ώσπου να ξεγυμνωθούν μπροστά μας. Αυτή είναι μάλλον η υπόθεση ξεγυμνώματος του χαρακτήρα, ώσπου να λάμψει το ηλιοκαμένο και ολόγυμνο σώμα, όπως ενδεικτικά διαβάζουμε σε άλλο ποίημα του ποιητή. Είναι σαν μεταφορά: ξεγυμνώνω το σώμα για να αποκαλύψω τον χαρακτήρα. Είναι επίσης παράγωγα της μοίρας, όπως είδαμε πιο πάνω, ή ακόμη της Τύχης : στο Πριν τους αλλάξει ο χρόνος, Β:39, δύο νέοι, πάλι 24 ετών, χωρίζουν. Η τύχη είναι ο φταίχτης. Και εδώ έχουμε τη μικρο-γραφία μιας ειδυλλιακής σύνθεσης, μια μικρή νουβέλα: Λυπήθηκαν μεγάλως στον αποχωρισμό των Δεν τόθελαν αυτοί ήταν η περιστάσεις. Βιοτικές ανάγκες εκάμνανε τον ένα να φύγει μακρυά- Νέα Υόρκη ή Καναδά. Η αγάπη των βεβαίως δεν ήταν ίδια ως πριν είχεν ελαττωθεί η έλξις βαθμηδόν, είχεν ελαττωθεί η έλξις της πολύ. ο Πιερής παραπέμπει επίσης στους: Μουλλάς Π. (Μ. Χ. Γεωργίου), Ο Καβάφης και η άρνηση. Σταθμοί της αντικαβαφικής κριτικής, Επιθεώρηση Τέχνης, 108 (Δεκ. 1963, αφιέρωμα στον Καβάφη), σελ. 656, και: Δάλλας Γιάννης 1974, Καβάφης και Ιστορία. Αισθητικές Λειτουργίες, Ερμής, σελ Η δική μας ερμηνεία, αντίθετα, θέλει να πιστεύει στη διαχρονικότητα του ποιήματος, που αναμφισβήτητα πάει πέραν των αρχών του 20ού αιώνα. 16 Είναι χαρακτηριστικό ότι η λέξη άρχων εμφανίζεται μόνο δύο φορές στην ποίηση του Καβάφη: ο ένας από την Κωνσταντινούπολη και ο άλλος από τη Λιβύη. 299

14 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ Όμως να χωρισθούν, δεν τόθελαν αυτοί. Ήταν η περιστάσεις. Ή μήπως καλλιτέχνις εφάνηκεν η Τύχη χωρίζοντάς τους τώρα πριν σβύσει το αίσθημά των, πριν τους αλλάξει ο Χρόνος ο ένας για τον άλλον θα είναι ως να μένει πάντα των είκοσι τεσσάρων ετών τ ωραίο παιδί. Όπου οι χαρακτήρες υπόκεινται στους νόμους της φυσική φθοράς των σχέσεων, είναι οι περιστάσεις που τους αλλάζουν, είναι ο Χρόνος και η Τύχη, με κεφαλαία η Τύχη μάλιστα είναι ο καλλιτέχνης. Το ενδιαφέρον στο ποίημα είναι ότι ξεκινά με μια σχεδόν απόλυτη ανακοίνωση, για τη λύπη των νέων για να περάσουμε σύντομα στην αβεβαιότητα του τι τους συμβαίνει πραγματικά: είναι χαρακτηριστικό ότι δεν δηλώνεται με ακρίβεια πού μεταναστεύει και ποιος, οι χαρακτήρες παραμένουν ανώνυμοι. Από το διάχυτο κλίμα των μοιραίων και μη ολοκληρωμένων εξελίξεων, στο τέλος, περνούμε στην πιο απόλυτη ταύτιση-σύνθεση: δεν μιλούμε πια για δύο παιδιά αλλά για ένα: θα είναι ως να μένει πάντα / των είκοσι τεσσάρων ετών τ ωραίο παιδί. Θα πρέπει να σημειώσουμε εδώ το να αντί του θα. Είναι ίσως η μόνη φορά που η τελική χρήση του να επιβάλλει μια βουλητική προδιάθεση που είναι ψυχολογικής φύσης. Δεν πρόκειται εδώ για φιλολογικές υπερβολές, όπως θα νόμιζε κανείς, αλλά μια απόδειξη ότι ενώ ο ποιητής γράφει το ποίημα, ως άλλος Φερνάζης, η επίμονη ιδέα πάει και έρχεται και τον καταναγκάζει στο να γράψει ερωτικό θεώρημα, ενώ σκόπευε σε ερωτικό ειδύλλιο. Συμπερασματικά Εγώ είμαι ποιητής ιστορικός ποτέ δεν θα μπορούσα να γράψω μυθιστόρημα ή θέατρον αλλά αισθάνομαι μέσα μου 125 φωνές να με λέγουν ότι θα μπορούσα να γράψω ιστορίαν, δήλωνε ο ποιητής στα τελευταία χρόνια της ζωής του (Μαρωνίτης, 276). Η φράση αυτή φυσικά σηκώνει πολλή συζήτηση. Το ποτέ δεν θα μπορούσα να γράψω μυθιστόρημα μπορεί να εκληφθεί ως απωθημένη ισχυρή επιθυμία και γνωρίζουμε πολύ καλά πόσο περίπλοκες μπορεί να είναι οι σχέσεις ενός δημιουργού με τον απωθημένο κόσμο της δημιουργίας, προς τον οποίο προσπαθεί κατά καιρούς να αποδράσει. 17 Δεν θα ήταν καθόλου υπερβολή να ισχυριστούμε ότι αυτή η σχεδόν καταπιεσμένη κατάσταση ενεργεί υπόγεια και κρυφά και μολύνει το υπόλοιπο έργο του ποιητή. Αυτό προδίδεται και στη χρονική σκηνοθεσία του ποιήματος: σαν ο Μαρύλος να μας γράφει από το μακρινό παρελθόν, διεκδικεί εκτεταμένο αφηγηματικό χρόνο ( Το τέλος μου επήλθε ότε ήμουν ευτυχής, Aλλ ήμεθαν κ 17 [...] επειδή πρόκειται για μιαν απόδραση του ποιητή από την έμμετρη μορφή σε μία κρίσιμη περίοδο της ποιητικής του διαμόρφωσης [1894 (;) με 1897 (;)], την περίοδο της μετάβασης από το ρομαντισμό στον αισθητικό συμβολισμό, τα πεζά τούτα ποιήματα [ Το Σύνταγμα της Ηδονής, Τα πλοία, τα Ενδύματα ] αξίζει να μελετηθούν ξεχωριστά ως απόπειρες ανανέωσης της ποιητικής του έκφρασης. Απόπειρες χωρίς συνέχεια [...] μας αποκαλύπτουν έναν πεζόμορφο ποιητικό καβαφικό μικρόκοσμο (Κατσιγιάννη, 2000:81 82). 300

15 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ οι δυο /νέοι μιας ηλικίας, είκοσι τριώ ετών ), αλλά η συγγραφική του επικαιροποίησης διαδραματίζεται από τον τελευταίο μήνα και κυρίως τώρα ( Το επιτύμβιον τούτο Μαρύλου Aριστοδήμου /αποθανόντος προ μηνός στην Aλεξάνδρεια, / έλαβα εγώ πενθών, ο εξάδελφός του Κίμων ). Το άλλο στοιχείο είναι ότι αισθάνεται 125 φωνές που του λέγουν ότι θα μπορούσε να γράψει ιστορία, την οποία ποτέ δεν έγραψε. Όλα αυτά, που δεν χαρακτηρίζουν μόνο τον Καβάφη, θα μπορούσαν να σχολιαστούν ποικιλότροπα και να βγουν διάφορα και πολύτροπα συμπεράσματα. Εδώ θα αρκεστούμε μόνο στο ότι, υποχρεωτικά, διάφορες φωνές ψιθυρίζουν στο αυτί του ποιητή διάφορα αφηγηματικά σενάρια και οδηγούν σε μια σύνθεση λόγων και χαρακτήρων για ένα σχεδόν τελικό ποίημα. Όσο προκλητικό και αν ακούγεται, είναι σχεδόν σολωμικό το αίτημα, απλά η έκφρασή του είναι ριζικά διαφορετική. Θα ήταν βέβαια αρκετά παρακινδυνευμένο και ίσως αδύνατο να βγάλουμε οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την κειμενοποίηση της επιθυμίας αυτής του ποιητή και την κρυστάλλωσή της σε σύνθεση, η οποία ως λέξη εμφανίζεται σε ένα ποίημα ( Ζωγραφισμένα Α:51) και ως ρήμα συνθέτω, περισσότερες φορές ( Για τον Αμμόνη Α:79, Βυζαντινός άρχων Α:21, Θέατρον της Σιδώνος Β:36). Η αποκλειστική αναζήτηση όμως μόνο της λέξης αυτής και των παραγώγων της, δεν σημαίνει και πολλά και ίσως θα μας καταδίκαζε σε ανιαρό φιλολογικό σχολαστικισμό. Ο Καβάφης αρέσκεται και σε διάφορες άλλες συνώνυμες λέξεις ή φράσεις που υποδηλώνουν συνθετική διαδικασία που ανακαλεί σύμπραξη πεδίων λόγων, σκέψεων αλλά και γλωσσών. 18 Κάνει εντύπωση βέβαια η έλλειψη κάθε αναφοράς στη λέξη συγγραφέας, αλλά υπάρχει περιορισμένα το συγγράφω. Υπάρχουν επίσης αρκετές περιπτώσεις στις οποίες η σύνθεση ενός ποιήματος αφορμάται ανάγνωσης άλλων κειμένων, ή φράσεων (ως σχολιασμός τους, ειρωνική υπονόμευση, κριτικό σχόλιο, ανασκεύαση, αφορμή μεθερμηνείας, κτλ). Τα σενάρια εδώ μπορεί να αποδειχτούν ατέλειωτα. Ένα είναι σίγουρο: η σύνθεση είναι κάτι που τον ενδιαφέρει πολύ ως κοινός τόπος σύμπραξης και συνάρθρωσης λόγων που σχετίζονται με αρχαιογνωσία, φιλολογία, φιλοσοφία, σοφιστική, ποίηση, γράμματα κτλ. Αγκαλιάζει διαχρονικά πολλούς αιώνες, αλλά αρέσκεται να προσορμίζεται στους αιώνες εκείνους που διαμορφώνουν το κειμενικό κλίμα συνθέσεων αλλά και αποσυνθέσεων, καθώς περνούμε από τον παγανισμό στο Χριστιανισμό. Το Εις τα περίχωρα της Αντιόχειας (Β:93) αφηγείται μια μεγάλη ιστορία, με τους διαλόγους της, τις ιδεολογικές συγκρούσεις, την ψυχολογία των υποκειμένων, τη ριζική κοινωνική αλλαγή. Η νουβέλα αυτή δεν λέγεται από τη σκοπιά ενός υποκειμένου μόνο. Στην αφήγηση κυριαρχεί το πληθυντικό υποκείμενο, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι σαν να πηγάζει από ένα γεωγραφικό πλαίσιο: εις τα περίχωρα της Αντιόχειας. Αυτό είναι που το κάνει τόσο ενδιαφέρον 18 Γράφει συγκεκριμένα για το πεζό του Μια νυξ εις το Καλιντέρι (Καβάφης, 2003): Προσπάθησα να αναμείξω την καθομιλουμένη με τη γραφομένη γλώσσα [...] τρέμοντας, ούτως ειπείν, μπροστά σε κάθε λέξη (μετ. από τα Αγγλικά Μ. Πιερής, Καβάφης, 2003:366). 301

16 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ αισθητικά, σαν να μιλά ο άνθρωπος-τόπος, σαν ο τόπος να είναι ο χαρακτήρας, η σκηνή όπου οι ηθοποιοί έρχονται να λύσουν τις διαφορές τους. Και ηθοποιΐα υπάρχει πολύ στον Καβάφη, αρκεί να θυμηθούμε εδώ το Νέοι της Σιδώνος (400 μ.χ), Β:16. Αυτή είναι η ποιητική αφηγηματικότητα του Καβάφη: δεν μπορεί πια να είσαι μόνο ποιητής, οφείλεις να είσαι συνθέτης. Και αυτό δεν είναι παράξενο για έναν αλεξανδρινό. Στο νου του αντιπαλεύουν η ιδέα του λόγου ως ευρύτερης σύνθεσης πολλών λόγων και φαντασίας 19 (σύμπραξη εννοιών, αφηγήσεων, σύλληψη ζωντανών εικόνων), εν φαντασία και λόγω, όπως το θέτει ο ίδιος. Αλλού μιλά για εγκεφαλικές συγκινήσεις ( émotion cérébrale, Καβάφης, 2003:313), φράση που αποδίδει με αρκετή ενάργεια τις εντάσεις της συγγραφικής σύνθεσης για τον Καβάφη. Η φιλοσοφία δεν εμφανίζεται αρκετά στην ποίηση του Καβάφη, εμφανίζονται όμως ποίηση-ποιητής και κυρίως σοφιστής. 20 Η λέξη σοφιστής ιδίως μετά το 1904, οδεύει όλο και περισσότερο προς την έννοια του δημιουργού ποιητικών έργων και εκφραστή καλλιτεχνικών εξάψεων ( Ολίγαι σελίδες περί των σοφιστών, Καβάφης, 2003:238). Στο ποίημα Ο Δαρείς (Β:18), είναι ποιητής Φερνάζης αλλά λειτουργεί και ως φιλόσοφος/σοφιστής, τυλιγμένος μέσα στην αχλύ ιστορικών, ποιητικών, ψυχολογικών και ιδεολογικών δραμάτων (αν και παρατραβηγμένο ίσως, ο στίχος Αλλ εδώ χρειάζεται φιλοσοφία του ποιήματος, σίγουρα σηματοδοτεί τα συνθετικά διλήμματα του Φερνάζη). Τέλος θα πρέπει εδώ να αναφέρουμε και την έννοια του Λόγου στον Καβάφη. Ο Λόγος είναι αμφίδρομος πάντα. Συνθέτει αλλά και αποσυνθέτει, παρατάσσει, υποτάσσει αλλά και αποδεσμεύεται από κάθε σύμβαση. Όλα αυτά απασχολούν τον Καβάφη, αν όχι συνειδητά, σίγουρα υποσυνείδητα, όπως τον κάθε πρωτοποριακό δημιουργό. Το τι είδους λόγο ή φωνές θα συνθέσει ο ίδιος φαίνεται να τον βασανίζει πολύ. Αρκετά μονήρης, βυθισμένος στα διαβάσματα και σε μια κοινωνία που επιμένει σε μια κανονική συμπεριφορά, περισσότερο από κάθε άλλο καλλιτέχνη, οδηγείται στη χώρα του αυτόνομου λόγου και εκείνου της κλειστής κάμαρης. Η προσπάθειά του στα νεότερα χρόνια του να γράψει διαρκέστερο αφηγηματικό λόγο, τον αφήνει με το αίσθημα κάποιας αποτυχίας. Δεν θα ήταν υπερβολικό να υποθέσουμε εδώ ότι η κρυφή του αυτή λαχτάρα και τελικά συγγραφική αποτυχία μετουσιώνεται σε ποίηση. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πολλά ποιήματα του Καβάφη αποτελούν μικρογραφίες αφηγημάτων, εκεί σαν να αποκαλύπτει αλλά και κρύπτει ο ποιητής αφηγήσεις μεγαλυτέρων διαστάσεων. Η σχετική ένταση πιστεύουμε ότι ωθεί τον 19 Ή, γενικά αυτό που ο Καβάφης αποκαλεί θεία έμπνευση. Σε πεζό του του 1891 Ολίγαι λέξεις περί στιχουργίας (Καβάφης, 2003:41 46), ο Καβάφης συμπεραίνει ότι ο ποιητής οφείλει να είναι καλά μυημένος στη στιχουργική, η οποία είναι η γραμματική της ποιήσεως, αλλά: Η φαντασία, το ύφος, αι μεγάλαι ιδέαι, εν ενί λόγω η θεία έμπνευσις είναι δώρα απορρέοντα κατ ευθείαν εκ της φύσεως, ων το μυστικόν γνωρίζει αυτή μόνη και κρύπτει μη εννοούσα να τη κάμνουν συναγωνισμόν (σ. 45). Δεν ξέρουμε αν ο ποιητής θα το υπέγραφε αυτούσιο καμιά 20ριά χρόνια αργότερα ή αν το τροποποιούσε μερικώς. Φαίνεται ότι το 1930 έγραφε για το έργο του, ως ultra-moderne και εγκεφαλική συγκίνηση (ό.π.: 313 και 334). 20 Ο Δ. Μαρωνίτης από το 1970 σημείωνε ότι Λείπει επίσης από την καβαφική βιβλιογραφία μια μελέτη που να ερευνά προσεκτικά τη χρήση της λέξης ποιητής, Μαρωνίτης, 2012:

17 ΚΑΒΆΦΗΣ: ΑΣ ΑΦΕΘΏ Σ ΑΥΤΉΝ Καβάφη προς την περιοχή της ανεξαρτησίας του λόγου: όχι απλά λόγος για την ανεξαρτησία του λόγου αλλά λόγος ανεξάρτητος, απηλλαγμένος από το βάρος του ελέγχου του υποκειμένου. Από εδώ προκύπτουν και όλα τα αιτήματα της ελευθερίας του λόγου στον Καβάφη. Κλείνοντας θα μπορούσαμε να αφήσουμε το ίδιο το έργο του Καβάφη να αποδώσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη διαδικασία όχι απλώς σύνθεσης που ακολουθεί ο ίδιος, αλλά μάλλον το πώς οι διάφοροι λόγοι πασχίζουν να συνθέσουν και συνδυάσουν τη ζωή ως ποίημα. Ο ποιητής έρχεται και κομίζει διάφορα και μισοειδωμένα, άλλα, τελικά, μια εγκατάλειψη στον ισχυρό λόγο της μνήμης θα ολοκληρώσει το ποίημα, όχι ο ποιητής ο ίδιος: Κάθομαι και ρεμβάζω. Επιθυμίες κ αισθήσεις εκόμισα εις την Τέχνην κάτι μισοειδωμένα, πρόσωπα ή γραμμές ερώτων ατελών κάτι αβέβαιες μνήμες. Aς αφεθώ σ αυτήν. Ξέρει να σχηματίσει Μορφήν της Καλλονής σχεδόν ανεπαισθήτως τον βίον συμπληρούσα, συνδυάζουσα εντυπώσεις, συνδυάζουσα τες μέρες. Βιβλιογραφία Καβάφης, 1963 Κ. Π. Καβάφης, Ποιήματα Α και Β (φιλ. επιμ. Γ. Π. Σαββίδη). Αθήνα: Ίκαρος. Καβάφης, 2003 Κ. Π. Καβάφης, Τα Πεζά (1882; 1931). Αθήνα: Ίκαρος. Κατσιγιάννη, 2000 Άννα Κατσιγιάννη, Πτυχές του καβαφικού μοντερνισμού: Τα αποσιωπημένα πεζά ποιήματα, Η Ποίηση του Κράματος. Μοντερνισμός και Διαπολιτισμικότητα στο Έργο του Καβάφη, επιμ. Μιχ. Πιερής. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Keeley, 2004 Ednund Keeley, Η Καβαφική Αλεξάνδρεια. Εξέλιξη ενός Μύθου (μετ. Τζένη Μαστοράκη). Αθήνα: Ίκαρος. Μαρωνίτης, 1994 Δ. Μ. Μαρωνίτης, Υπεροψία και μέθη. Ο ποιητής και η ιστορία, Εισαγωγή στην Ποίηση του Καβάφη (επιμ. Μιχάλης Πιερής). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. 303

18 ΜΙΧΆΛΗΣ ΤΣΙΑΝΊΚΑΣ Πιερής, 1992 Μιχάλης Πιερής, Χώρος, Φως και Λόγος. Η Διαλεκτική του Μέσα Έξω στην Ποίηση του Καβάφη. Αθήνα: Καστανιώτης. Σαρεγιάννης, 2005 Ι. Α. Σαρεγιάννης, Σχόλια στον Καβάφη (προλ. Γ. Σεφέρη, Εισαγ.-σχολ. Ζήσιμου Λορεντζάτου). Αθήνα: Ίκαρος. Τσιανίκας, 2013 Μιχάλης Τσιανίκας, Καβάφης: 2013 μετά σαρκός, Πόρφυρας 149 (Οκτ-Δεκ.) Χουρμουζιάδης, 2009 Χ. Νίκος Χουρμουζιάδης, Εισαγωγή, Παλατινή Ανθολογία. Ερωτικά Επιγράμματα (επιλ., εισαγ., μεταφρ., σχόλια Χουρμουζιάδη). Αθήνα: Στιγμή. 304

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνου Καβάφη:

Κωνσταντίνου Καβάφη: 1 Κωνσταντίνου Καβάφη: Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ. «Το γήρασμα του σώματος και της μορφής μου είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι. Δεν έχω εγκαρτέρησι καμιά. Εις σε προστρέχω

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα 7 Πρόλογος 9 Ο Καβάφης, ο χρόνος και η Ιστορία 11 ΜΕΡΟΣ Α Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ 25 Η χρηστική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ. Α.1. Πεζολογία: Παρά το γεγονός ότι το ποίημα εκφράζει συναισθηματικές καταστάσεις, αποπνέει έντονη συγκίνηση. Ο λυρισμός, ωστόσο, εκφράζεται μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Δέησις Η θάλασσα στα βάθη της πήρ έναν ναύτη. Η μάνα του, ανήξερη, πηαίνει κι ανάφτει στην Παναγιά μπροστά ένα ψηλό κερί

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ. Ἀδημονεῖ ὁ Φερνάζης. Ἀτυχία! Ἐκεῖ πού τό εἶχε θετικό μέ τόν «αρεῖο» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ. Ἀδημονεῖ ὁ Φερνάζης. Ἀτυχία! Ἐκεῖ πού τό εἶχε θετικό μέ τόν «αρεῖο» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν τίποτα καί προσπερνοῦνε. Ὃμως μερικοί κάτι βλέπουν, τό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Ημερομηνία 10/10/2016 Μέσο Συντάκτης Link www.ethnos.gr Γκίκα Ελένη http://www.ethnos.gr/biblio/arthro/megalosa_me_eikones_tis_elladas- 64562445/- ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Eρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1 Γ1 1 Επίπεδο Γ1 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη για τη σημασία της τέχνης στη ζωή μας. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη, όταν γράφει, και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα

Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα Home / Το εργαστήρι του συγγραφέα / Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα 27 VIEWS Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα Το πρώτο μου μυθιστόρημα ξεκίνησε να γράφεται στην εφηβεία

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπάς για να ακούγεσαι

Σιωπάς για να ακούγεσαι Σιωπάς για να ακούγεσαι 01/12/2014 Γράφει η Αίγλη Τούμπα Μάρω Βαμβουνάκη Εκδόσεις Ψυχογιός σελ. 272 Ίσως από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Μάρως Βαμβουνάκη να ήταν το «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο».

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτα, έγιναν μια ύπαρξη ζωντανή γεμάτη κίνηση και αρμονία.

γραπτα, έγιναν μια ύπαρξη ζωντανή γεμάτη κίνηση και αρμονία. Ένας κόσμος ενεργειών και δυνάμεων ξετυλίχτηκε μπροστά μου και με διαπέρασε ολόκληρη. Ένας κόσμος άγνωστος, ασύλληπτος, μαγευτικός. Κι εγώ τον αγκάλιασα, αφημένη μέσα στην απέραντη αγκαλιά του... Κι αναρωτιόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ «Μόνο γιατί μ αγάπησες», Μαρία Πολυδούρη

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ «Μόνο γιατί μ αγάπησες», Μαρία Πολυδούρη ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ «Μόνο γιατί μ αγάπησες», Μαρία Πολυδούρη Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ αγάπησες στα περασμένα χρόνια. Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα και σε

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου Ημερομηνία 20/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://agrinio-life.gr/ Ιουλία Ιωάννου http://bit.ly/1skxbmb Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου 42 Views November

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου Νεοελληνική Λογοτεχνία Β Λυκείου Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) 1896) (Νέα Αθηναϊκή Σχολή) Έλληνας πεζογράφος, ποιητής και λόγιος. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικά κείμενα 2. Βαθμοί επιθέτων και επιρρημάτων Η σύγκριση 3. Το β συνθετικό Λεξιλόγιο 4. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης 5. Δραστηριότητες παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι είναι οι συγγραφείς;

Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Η Άλκη Ζέη γεννήθηκε στην Αθήνα και πέρασε τα πρώτα παιδικά της χρόνια στη Σάμο. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Αθηνών, στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και σεναριογραφία στο Κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ Ημερομηνία 22/11/2016 Μέσο Συντάκτης Link lionnews.gr Τίνα Πανωρίου https://lionnews.gr/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7- %ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%bf%cf%8d- %cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ae%cf%81%cf%89%ce%b5%cf%82-

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Τζ. Τζόυς, «Έβελιν» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β11, σ. 248)

Τζ. Τζόυς, «Έβελιν» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β11, σ. 248) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τζ. Τζόυς, «Έβελιν» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β11, σ. 248) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Πώς εµφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Βασίλης Κωνσταντούδης Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Τίτλος του Πρωτοτύπου: Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Συγγραφέας: Βασίλης Κωνσταντούδης Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του συγγραφέα ISBN: 978-960-93-5365-6 Επίλεκτες

Διαβάστε περισσότερα

(Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ )

(Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μ. Αναγνωστάκη, «Νέοι της Σιδώνος 1970» 1 (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 297-298) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα