Οι ιστορικές μεταμορφώσεις της ισότητας απ την νεωτερικότητα στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι ιστορικές μεταμορφώσεις της ισότητας απ την νεωτερικότητα στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον"

Transcript

1 Οι ιστορικές μεταμορφώσεις της ισότητας απ την νεωτερικότητα στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον P. Rosanvallon «H κοινωνία των ίσων», εκδ. Πόλις, 2014, σ. 345 Το έργο του P.Rosanvallon(εφεξής P.R.) «Η κοινωνία των ίσων» συνιστά μία συνθετική εργασία μεγάλης εμβέλειας που πετυχαίνει να θέσει το ζήτημα της ισότητας σε μια εδραία θεωρητική και ιστορική βάση, αναδεικνύοντας τόσο το ιστορικό του βάθος, όσο και την διαρκή του επικαιρότητα. Ο συγγραφέας ξεκινάει το έργο του από την διαπίστωση που αποτελεί και την κεντρική του ιδέα του βιβλίου: ενώ η δημοκρατία επιβεβαιώνει τον δυναμισμό της ως καθεστώς που επεκτείνεται σε όλο και περισσότερα κράτη, παράλληλα φθίνει ως μορφή κοινωνικής οργάνωσης διότι οι ανισότητες αυξάνονται συνεχώς. Παρατηρείται παγκόσμια μια εκρηκτική διεύρυνση του χάσματος μεταξύ των υψηλότερων εισοδημάτων σε σχέση με τα εισοδήματα των ασθενέστερων στρωμάτων 1. Αυτή η έκρηξη των ανισοτήτων διαδέχθηκε μια μακροχρόνια τάση μείωσης των ανισοτήτων τόσο σε Ευρώπη όσο και σε Αμερική που κράτησε μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του Επομένως έχουμε μια θεαματική ρήξη με το παρελθόν. Μολονότι, το διάχυτο αίσθημα είναι ότι οι ανισότητες είναι εντυπωσιακά μεγάλες το αίσθημα αυτό δεν μετατρέπεται σε δυσαρέσκεια, αλλά σε μια παθητική αποδοχή συγκεκριμένων μορφών ανισότητας ίσως διότι όταν αξιολογούνται ειδικές καταστάσεις συνδέονται με ατομικές συμπεριφορές παρά με ευρύτερους κοινωνικούς καθορισμούς. Από την άλλη, ενώ η ιδέα της ισότητας διατηρεί τη ρητορική της αίγλη-όλο και ποιο συχνά την επικαλούμαστε στη δημόσια συζήτηση-δεν συνδέεται με ένα θετικό όραμα ενός επιθυμητού κόσμου, δεν δίνει τον τόνο της εποχής, δεν συνεγείρει τους πολίτες. Ο συγγραφέας αφιερώνει το βιβλίο του σε αυτό το σημαντικό σκοπό, δηλαδή στην προσπάθεια επαναθεμελίωσης της ισότητας μέσα από ένα πρίσμα ιστορικό και θεωρητικό. Ο P.R ξεκινάει την προσπάθεια αυτή πιάνοντας το νήμα από το πνεύμα της ισότητας όπως αναδύθηκε στην Αμερικάνικη και Γαλλική επανάσταση, όπου η ισότητα δεν γίνονταν αντιληπτή ως ένα μέτρο κατανομής του πλούτου αλλά ως μια σχέση που αρθρώθηκε γύρω από τρις βασικές έννοιες : την ομοιότητα, την ανεξαρτησία και την ιδιότητα του πολίτη. Με άλλα λόγια η ισότητα εξέφραζε τρία 1 Βλ. Z.Bauman, Πλούτος και ανισότητα, μας ωφελεί όλους ο πλούτος των ολίγων;, εκδ. Οκτώ,

2 διαρκή αιτήματα, ένα αίτημα ισοδυναμίας όσων παρουσιάζουν όμοια χαρακτηριστικά(ισότητα-ισοδυναμία), ένα αίτημα ανεξαρτησίας, δηλαδή απουσίας υποταγής σε πρόσωπα και ισορροπίας των σχέσεων(ισότητα-αυτονομία) και ένα αίτημα συμπερίληψης σε μια κοινότητα όπου κυρίαρχο είναι το αίσθημα του ανήκειν σε ένα πολιτικό σύνολο(ισότητα- συμμετοχή). Και τα τρία αυτά στοιχεία, στο συνδυασμό τους, αποτύπωναν μορφές του κοινωνικού δεσμού και υποστηρίζονταν από τους νομικούς θεσμούς και τα δικαιώματα του ανθρώπου, από την λειτουργία της αγοράς και από την καθολική ψήφο. Ο P.R θεωρεί ότι τα χαρακτηριστικά αυτά κλονίστηκαν από την περίοδο της βιομηχανικής επανάσταση και μετά, ενώ σήμερα απαιτείται να τα επανανοηματοδοτήσουμε προκειμένου να επεξεργαστούμε ένα σχέδιο εγκαθίδρυση μιας κοινωνίας των ίσων. I. Η πορεία του επιχειρήματος του P.R, ξεκινάει από αυτό που ονομάζει επινόηση της ισότητας. Στην Γαλλική επανάσταση η ισότητα ως νεωτερική αντίληψη που την εξέφραζαν τα επαναστατημένα μέλη της τρίτης τάξης αντιπαρατίθετο σε ένα πλέγμα προνομίων των ευγενών που θεμελιώνονταν σε μια αντίληψη περί έμφυτων χαρισμάτων που διέθεταν όσοι ανήκαν στην ξεχωριστή φυλή των αριστοκρατών. Σε αυτή την ιεραρχική αντίληψη για τον κόσμο, οι διαφοροποιημένες κοινωνικές συνθήκες δικαιολογούνταν και νομιμοποιούνταν λόγω ανισοτήτων περί την ανθρώπινη αξία καθώς οι ευγενείς αντιλαμβάνονταν τον εαυτό τους ως ξεχωριστό είδος ανθρώπων. Παρόμοιες αντιλήψεις έπαιζαν καθοριστικό ρόλο και στην προεπαναστατική Αμερική όπου μεταλαμπαδεύτηκε η βρετανική αντίληψη περί «φυσικής αριστοκρατίας». Μέσα σε αυτές τις διανοητικές και κοινωνικές συνθήκες το αίτημα για την ισότητα των ομοίων χρειαζόταν ένα στέρεο ιδεολογικό θεμέλιο και το βρήκε καταρχήν στην χριστιανική θεώρηση της φυσικής ισότητας όλων ενώπιον του θεού. Τη ιδέα αυτή ο P.R την δανείζεται από τον Τοκβίλ, σημειώνει ωστόσο ότι το ευαγγελικό μήνυμα περί φυσικής ισότητας δεν συνδέεται με μια κοινωνική και πολιτική προοπτική δημοκρατικού τύπου, αλλά περισσότερο με μια εσωτερικήπνευματική ελευθερία από την οποία συνάγεται ένα ηθικό καθήκον φιλανθρωπίας και όχι ένα σχέδιο κοινωνικής και πολιτικής ανασυγκρότησης επί τη βάση της ισότητας(σ ). Στο στόχο της ισότητας συνέβαλαν επίσης τόσο οι θεωρίες του φυσικού δικαίου του 18 ου αιώνα, όσο οι βιολογικές έρευνες της ίδιας περιόδου που μιλούσαν για βιολογική ομοιότητα και ανωτερότητα του ανθρωπίνου είδους έναντι του υπόλοιπου ζωικού βασιλείου. Η κοινή αξιοπρέπεια και ισότητα που αξίωναν 2

3 πλέον οι πολίτες βασιζόταν στην αντικειμενική βάση της βιολογικής τους ομοιότητας ως προς τα κύρια χαρακτηριστικά, ενώ φυλετικές και φυσιογνωμικές διαφορές λογίζονταν ως συγκυριακές. Το ότι το ανθρώπινο είδος συλλαμβάνεται επί την βάση της έννοιας της βιολογικής ομοιότητας αποτέλεσε μια διανοητική επανάσταση που κατέστησε δυνατό έναν επαναπροσδιορισμό της σχέσης μεταξύ των ανθρώπων ως σχέση ισότητας. Ο P.R., στον επόμενο τίτλο, εμπνεόμενος από το ρουσωικό ιδεώδες, αναδεικνύει τις θεωρητικές βάσεις της ισότητας-αυτονομίας. Ξεκινάει από την βασική θέση ότι η αυτονομία δεν αποτελεί ατομική ιδιότητα, αλλά κοινωνική ικανότητα, καθώς η ικανότητα να επινοούμε την ζωή μας και να είμαστε υπεύθυνοι για τις επιλογές μας προϋποθέτει μια κοινωνία εντός της οποίας έχουν καταργηθεί όλες οι εξαρτήσεις(σ. 34). Ιστορικά, το στοιχείο αυτό συνεπαγόταν την κατάργηση της δουλείας και την μετάβαση στο καθεστώς του ελεύθερα εργαζόμενου, δηλαδή του εργαζομένου που διαθέτει την εργασία του όχι υπό καθεστώς καταναγκαστικής εργασίας ή άλλης μορφής προσωπικής εξάρτησης(σ ). Εδώ, η ισότητα γινόταν αντιληπτή ως ισότητα ελεύθερης ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών, επί τη βάση της αμοιβαιότητας, εντός μιας αγοράς. Η οικονομική συναλλαγή αποτελούσε μια εφαρμογή αυτού που ο P.R. ονομάζει ισότητα-σχέση, διότι, δια της συναλλαγής, επιβεβαιώνονταν τόσο η αλληλεξάρτηση μεταξύ των πολιτών όσο και η ανεξαρτησία τους ως ίσων οικονομικών υποκειμένων. Άρα η αγορά γίνεται τόσο «έκφραση μιας ελευθερίας όσο και έρεισμα της ισότητας»(σ. 40) καθώς απελευθέρωνε τους πολίτες από τους συντεχνιακούς και ρυθμιστικούς περιορισμούς της προκαπιταλιστικής οικονομίας που παρήγαγαν ανισότητες και αποκλεισμούς. Η τρίτη μορφή έκφρασης μιας κοινωνίας των ίσων ήταν η ιδιότητα του πολίτη, δηλαδή η ισότητα που εκφράζεται ως συμμετοχή. Κατά τον P.R. η θέσπιση του καθολικού δικαιώματος συνιστά μια βαθιά ποιοτική τομή στην πορεία χειραφέτησης του ατόμου διότι η πολιτική ισότητα αίρει κάθε επιμέρους διάκριση των ατόμων και τους ενοποιεί ως πολιτικό σώμα, εγγράφοντας αμετάκλητα το συλλογικό φαντασιακό στον ορίζοντα της ισοδυναμίας μεταξύ των ανθρώπων. Ο P.R. θεωρεί ότι η δημοκρατική ιδέα ήταν ριζοσπαστικότερη από τη σοσιαλιστική ουτοπία, διότι πριν την πολιτική ισότητα οι άνθρωποι είχαν επεξεργαστεί σχέδια εξάλειψης των διαφορών στην κατοχή αγαθών δεν μπορούσαν όμως να φανταστούν ότι θα είχαν το ίδιο βάρος στην λήψη των πολιτικών αποφάσεων(σ ). Αυτό συγκροτεί μια διαφορετική αντίληψη περί κοινωνικού δεσμού, διότι δεν αφορά στενά το δικαίωμα 3

4 της ψήφου, όσο την επιβεβαίωση μιας ταυτότητας και ενός δεσμού ένταξης σε μια κοινότητα(σ. 54). Ο P.R. θεωρεί ότι γύρω από τις τρις αυτές αρχές(ομοιότητα, ανεξαρτησία-αυτονομία και ιδιότητα του πολίτη) οργανώθηκε το όραμα της ισότητας και εγκαθιδρύθηκε ένα νέος κοινωνικός δεσμός και όχι τόσο ένας κανόνας κατανομής του πλούτου(σ. 60) χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν τέθηκε την ίδια περίοδο, και μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση, το ζήτημα των αποδεκτών κοινωνικών διαφορών μέσα σε μια κοινωνία όπου υπήρχαν ισχυροί περιορισμοί και στα τρία αυτά πεδία. Την περίοδο που εξετάζει ο συγγραφέας-περί τη γαλλική επανάσταση-οι οικονομικές ανισότητες δεν βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς οι διαφορές των καταστάσεων δεν αποδίδονταν στις διαφορές των συνθηκών και ως εκ τούτου το αίτημα περί αναδιανομής του πλούτου ήταν ασθενές(σ. 64). Αναλογικά, αντίστοιχοι περιορισμοί καθόριζαν και το αίτημα της ισότητας συμμετοχής στο αμερικάνικο παράδειγμα, καθώς αυτό, στην αρχική του πρόσληψη, δεν έχει δημοκρατικά-εξισωτικά χαρακτηριστικά. Για τους πατέρες ιδρυτές του αμερικάνικου συντάγματος και του ομόσπονδου κράτους η επίκληση της λαϊκής κυριαρχίας ως πηγή εξουσίας είχε ως αποδέκτη το αγγλικό βασιλικό θεσμό και απέβλεπε να θέσει περιορισμούς στις αρμοδιότητές του. Αντίθετα, κατά την αντίληψη των δημιουργών του Αμερικάνικου Συντάγματος, η δημοκρατία παρέπεμπε σε αναρχία, βία και δημαγωγία. Η περιορισμένη ψήφος που ήταν το κυρίαρχο σύστημα σε όλες της δυτικές δημοκρατίες τον 18ου και 19ου αιώνα βασιζόταν στο δόγμα του πολίτη-ιδιοκτήτη και του πολίτηφορολογούμενου και ήταν τιμηματική(σ. 83). Μόνο οι κατέχοντες περιουσία λογίζονταν ως θεματοφύλακες της ελευθερίας και όχι το άτομο-πολίτης με το καθολικό δικαίωμα ψήφου. Οι ίδιες οπισθοδρομήσεις παρατηρούνται και στις εξελίξεις της μεταεπαναστατικής Γαλλίας, καθώς εκεί το αίτημα της καθολικής ψήφου, στην επανάσταση του 1848, επενδύθηκε με τις υψηλές προσδοκίες της επίλυσης του κοινωνικού ζητήματος και της επικράτησης της πλήρους ισότητας, δηλαδή ουσιαστικά με μια μορφή εξειδανίκευσης της πολιτικής. II. Μεταξύ της επικράτησης των διαφόρων μορφών ισότητας και των κοινωνικών αντιστάσεων στην επικράτηση αυτή, κινήθηκε η ιστορική διαλεκτική του 19ου αιώνα, όπου πλέον τις ιστορικές συνθήκες θα σημαδεύσει μια καθοριστική ρήξη: η βιομηχανική επανάσταση και η άνοδος του καπιταλισμού. Ο ριζικός μετασχηματισμός του τρόπου παραγωγής θα μεταβάλλει τις ανταλλακτικές σχέσεις 4

5 και θα αναδείξει νέες μορφές οικονομικών ανισοτήτων, νέους αποκλεισμούς και διαιρέσεις, ουσιαστικά θα μεταβάλλει τους όρους με τους οποίους τίθεται το ζήτημα της ισότητας(σ. 91). Σε αυτούς τους όρους ο P.R. αφιερώνει το δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου του, αναφερόμενος στις ασθένειες της ισότητας. Πολλά έργα της εποχής, τα οποία επικαλείται ο P.R, αναφέρονται στις καταστρεπτικές συνέπειες του βιομηχανικού συστήματος, στην δυστυχία των εργατών και ουσιαστικά σε μια διηρημένη κοινωνία όπου ο χωρισμός εργατών και καπιταλιστών έχει φτάσει στο απόγειό του, όπως στην Αγγλία του 19 ου αιώνα. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο P.R διακρίνει τέσσερεις μεγάλες προσπάθειες αναπροσδιορισμού του εξισωτικού ιδεώδους με σκοπό, είτε να εξορκιστεί η δυναμική του, είτε να επαναπροσδιοριστεί το νόημά του. Τις τέσσερες αυτές προσπάθειες τις αντιλαμβάνεται και ως ασθένειες της ισότητας. Από την μια, μια συντηρητική ανάγνωση του φιλελευθερισμού αντιμετωπίζει τα φαινόμενα της φτώχειας και της προλεταριακής κατάστασης μέσα από σχήματα αφενός φυσικοποίησης των ανισοτήτων και αφετέρου μέσω μιας αντίληψης που στιγματίζει την φτώχεια ως ανήθικη. Στον αντίποδα, η κομμουνιστική ιδεολογία επεξεργάζεται το σχέδιο ενός κόσμου όπου η εξάλειψη του ανταγωνισμού θα επιφέρει πλήρη ισότητα και αρμονία. Στις ασθένειες στα τέλη του 19 ου αιώνα προστίθεται αρχικά ένα κύμα εθνοπροστατευτισμού που εισάγει την έννοια της ισότητας-ομοιογένειας που αποκλείει τους ξένους και στη συνέχεια μια ρατσιστική ιδεολογία η οποία ριζοσπαστικοποίησε την ιδέα της ισότητας μέσω της απόρριψης των μαύρων(αμερικάνικο παράδειγμα). Όλα αυτά τα φαινόμενα, που ο P.R θα εξετάσει αναλυτικά, διαστρέβλωσαν την ιδέα της δημοκρατικής ισότητας. Ξεκινώντας από την μελέτη της συντηρητικής ιδεολογίας πάνω στην ισότητα ο συγγραφέας τονίζει ότι το στοιχείο της αρετής και το στοιχείο του ταλέντου αποτέλεσαν τα δύο κεντρικά μοτίβα της συντηρητικής ιδεολογίας που υπονόμευσαν την κοινωνία της ισότητας των ομοίων. Από την μια διευρύνθηκε η έννοια της ατομικής ευθύνης που συνδέεται με την αρετή και από την άλλη υπερτονίστηκαν τα κληρονομικά χαρακτηριστικά που αφορούν στο ταλέντο. Με τις δύο αυτές στρατηγικές η συντηρητική ιδεολογία προσπάθησε να εξαλείψει την κοινωνική διάσταση των ανισοτήτων(σ. 104). Στο πλαίσιο αυτό ενώ το μείζων κοινωνικό γεγονός ήταν η έκρηξη των ανισοτήτων και η ακραία φτώχεια που προκάλεσε η άνοδος του καπιταλισμού, στην Γαλλία της δεκαετίας του 1830 οι φτωχοί κάθονται στο εδώλιο του κατηγορουμένου, καθώς η θλιβερή κατάστασή τους αποδίδονταν στην κακή τους διαγωγή. Ο φτωχός στιγματίζεται ως μη ενάρετος και αποκλειστικά 5

6 υπεύθυνος για την εξαθλίωσή του, αφού στις περισσότερες περιπτώσεις στερείται και φυσικών χαρισμάτων, δηλαδή ταλέντου. Οι ανισότητες γίνονται απολύτως αποδεκτές ως φυσικά φαινόμενα αφού συνδέονται αυστηρά με άτομα(αρετή) και καταστάσεις(ταλέντα). Σε αυτό συνέβαλαν και οι επιστήμες της ανισότητας όπως τις ονομάζει προσφυώς ο P.R, δηλαδή η φρενολογία του 19 ου αιώνα και τα τεστ νοημοσύνης του 20ου αιώνα που επένδυαν με επιστημονικό λόγο τις ανισότητες και τις καθιστούσαν φυσικές και ακαταμάχητες(σ ). Σε αυτή την λογική υποτάσσεται και μια περιορισμένη αντίληψη περί ισότητας των ευκαιριών, προνομιακός χώρος της οποίας είναι το σχολείο και το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο από την μια δίνει σε «όλο τον κόσμο μια ευκαιρία(φιλελεύθερη-δημοκρατική αρχή) και ταυτόχρονα τοποθετεί τον καθένα στην θέση του(συντηρητική αρχή)»(σ ). Ο P.R. αντιλαμβάνεται την κομμουνιστική ιδεολογία ως υπονομευτική της αρχής της ισότητας, διότι το πρότυπό της βασιζόταν στην εξάλειψη οποιασδήποτε συνθήκης θα προκαλούσε εκμετάλλευση και διχόνοια μέσα στην κοινωνία, κατάσταση που θεωρεί ανέφικτη, αλλά και επικίνδυνη. Με την εγκαθίδρυση ενός ουτοπικού ιδεώδους μιας κοινωνίας όπου όλοι ομοφωνούν σε συνθήκες υλικής αφθονίας, δίχως φθόνους και εγωισμούς, οι θεωρητικοί του κομμουνισμού διαγράφουν τα πεδία της οικονομίας, της πολιτικής και της ψυχολογίας. Έτσι το αίτημα της ισότητας ικανοποιείται αυτόματα και ξεπερνιέται ως διαρκές κοινωνικό διακύβευμα. Ο P.R θεωρεί, αναλύοντας τη σχετική βιβλιογραφία(μαρξιστική και των ουτοπικών σοσιαλιστών), ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αυταρχικό τρόπο, κατάργηση των δικαιωμάτων και της ιδιοκτησίας και με την δημιουργία ενός νέου τύπου ανθρώπου που θα είναι απαλλαγμένος από ατομικά συμφέροντα. Η εξάλειψη των διαφορών που επαγγέλλεται η κομμουνιστική ουτοπία και η πλήρης αφομοίωση του ατόμου σε μια ομοιογενή κοινότητα, ουσιαστικά η ιδέα μιας ισότητας-απουσίας διαφορών, μιας ισότητας-ταυτότητας, άσκησε σημαντική επίδραση στο εργατικό κίνημα. Για τον P.R η αντίληψη που θεωρεί εφικτή μια πλήρη εξάλειψη των ανταγωνισμών και των συμφερόντων μέσα στην κοινωνία απειλεί την έννοια της ελευθερίας, εντός της οποίας και μόνο μπορεί να νοηθεί η ισότητα. Το επόμενο πεδίο όπου εντοπίζεται μια απειλητική κατάσταση για την ισότητα είναι αυτό της ιδεολογίας του εθνοπροστατευτισμού, που εξάρει το έθνος ως ομοιογενή μορφή και αντιλαμβάνεται την ισότητα με όρους ταυτότητας. Στο παράδειγμα αυτό, που ιστορικά προσέλαβε την μορφή της απόρριψης και του αποκλεισμού των ξένων 6

7 εργαζομένων κυρίως στις χώρες που είχαν αποικίες, βασίστηκε σε ένα κοινωνικό δεσμό που διαμορφώνεται επί τη βάση της εθνικής αντίληψης του ανήκειν σε μια ομοιογενή κοινότητα. Εδώ η ισότητα νοείται με την αρνητική της έννοια διότι περιλαμβάνει μόνο τα μέλη της εθνικά ομοιογενούς κοινότητας και αποκλείει, απορρίπτει και διαχωρίζει του ξένους. Αναγνωρίζει με άλλα λόγια, μόνο μια διάσταση στην συλλογική ταυτότητα, την εθνική, υπονομεύοντας έτσι το δημοκρατικό αίσθημα του ανήκειν που είχε συνδεθεί ήδη από την Γαλλική επανάσταση με μια θετική αντίληψη του κοινού βίου. Μια ποιο ακραία εκδοχή αρνητικής αντίληψης περί ισότητας, είναι αυτή που υπερβαίνει τον ταυτοτικό διαχωρισμό εθνικού-μη εθνικού, και με την βοήθεια μιας ψευδοανθρωπολογίας αντιλαμβάνεται την συγκρότηση της συλλογικής ταυτότητας στη βάση ενός αυστηρού φυλετικού διαχωρισμού. Αυτή η οριακή μορφή της ισότητας-ταυτότητας, κατά τον P.R, υιοθετήθηκε στην Αμερική κατά παράδοξο τρόπο είκοσι χρόνια μετά την κατάργηση της δουλείας. Μετά το τέλος του εμφυλίου και την κατάργηση της δουλείας, ιδιαίτερα στις πολιτείες του νότου, ήδη από το 1890, καθιερώθηκαν μέτρα διαχωρισμού των μαύρων από τους λευκούς σε όλα τα πεδία του κοινωνικού βίου. Ο νέος αυτός ρατσισμός θα δώσει νέο νόημα στο εξισωτικό ιδεώδες καθώς ανήκει στην δημοκρατική εποχή και θεμελιωνόταν σε ένα αίσθημα ομοιότητας με βάση το χρώμα του δέρματος. Πρόκειται για μια ισότητα του «κοινωνικού σώματος»(σ. 175) αριστοκρατικού τύπου, ουσιαστικά μια απάντηση στην απειλή που συνιστούσε η κατάργηση της δουλείας για την ισότητα-ταυτότητα. Γι αυτό άλλωστε το κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων της δεκαετίας του 60 για την χειραφέτηση των μαύρων επιβλήθηκε μέσα από βίαιες συγκρούσεις διότι αμφισβητούσε αυτή την θεμελιώδη εξισωτική αντίληψη της ισότητας-ταυτότητας των λευκών. Εκδοχή αυτής της ισότητας ομοιογένειας υιοθέτησε και το ναζιστικό καθεστώς ως φυσική ομοιογένεια των Αρίων που έχουν το ιστορικό καθήκον να εξοβελίσουν μια ομάδα ανθρώπων(εβραίους) από την ανθρωπότητα. III. Οι όροι μέσα από τους οποίους τίθεται το ζήτημα της ισότητας αλλάζουν ουσιωδώς από τις αρχές του 20 ου αιώνα με την εγκαθίδρυση του κράτους πρόνοιας. Στην μεγάλη αυτή εποποιία της μείωσης των ανισοτήτων μέσα από τους θεσμούς του κράτους πρόνοιας αφιερώνει ο P.R. το τρίτο μέλος του βιβλίου του. Ο συγγραφέας εντοπίζει τρις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που προκάλεσαν την ανατροπή στο καθεστώς της ισότητας που υπέφερε από τις ασθένειες που περιγράψαμε ανωτέρω: η θέσπιση 7

8 συστημάτων προοδευτικής φορολογίας, η πρόβλεψη μορφών καθολικής ασφάλισης έναντι κινδύνων της βιομηχανικής εποχής και η εγκατάσταση μηχανισμών συλλογικής αντιπροσώπευσης των εργαζομένων σε συνδυασμό με θεσμούς προστασίας τους. Τόσο ο Ναπολέων ο Γ στην Γαλλία που θα επιτρέψει την δημιουργία συνδικάτων και ταμείων αλληλασφάλισης, όσο και ο Μπίσμαρκ στην Γερμανία που θα εγκαινιάσει οργανωμένους θεσμούς κοινωνικής ασφάλισης, επηρεάζονταν από το φόβο της επικράτησης των σοσιαλιστικών ιδεών και επιδίωκαν με τα μέσα αυτά να μειώσουν τις κοινωνικές ανισότητες και τους στατιστικά πλέον εντοπίσημους κινδυνογόνους παράγοντες από την λειτουργία των βιομηχανιών. Πίστευαν ότι «..κάθε επανάσταση θα μπορούσε να αποτραπεί με μια κατάλληλη μεταρρύθμιση»(σ. 196) οπτική που απέκτησε θεωρητική συνοχή μέσα από το έργο και την πολιτική δράση του σοσιαλδημοκράτη ηγέτη E.Bernstein. Αντίστοιχα στην Αμερική, ο προοδευτικός και αναδιανεμητικός χαρακτήρας της φορολογίας υπονόμευσε την θεμελιώδη αντίληψη που βρίσκονταν στην βάση των σύγχρονων κρατών περί φορολογίας-ανταλλάγματος και νομιμοποιήθηκε στην συνείδηση της κοινής γνώμης αρχικά ως μέσο συμβολής των πολιτών στις δαπάνες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και ως έκφραση μιας κοινωνικής ηθικής του πατριωτισμού. Ο φόβος των επαναστάσεων και οι ανάγκες του πολέμου συνέβαλαν στην αλλαγή του κλίματος σε Ευρώπη και Αμερική και στην αναγνώριση της φορολογίας ως ενός βασικού εργαλείου αναδιανομής του πλούτου και άρα και περιορισμού των ανισοτήτων, διαμορφώνοντας την συνθήκη που ο P.R. ονομάζει επανάσταση της διανομής. Στην προοπτική αυτή επανααξιολογείται τόσο η ιδέα της ισότητας όσο και αυτή της αλληλεγγύης. Οι θεσμοί φιλανθρωπίας και η δημόσια αγαθοεργία προς τους φτωχούς και καταφρονεμένους στη βάση αισθημάτων εξατομικευμένης συμπόνιας και συμπαράστασης μεταλλάσσονται σε κρατικά καθήκοντα προστασίας και από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και μετά σε θεσμούς πρόνοιας, ασφάλισης και παροχών που αντιστοιχούν σε αξιώσεις των πολιτών προς το κράτος(κοινωνικά δικαιώματα). Αντίστοιχα, οι κίνδυνοι από την λειτουργία της οικονομίας(βιομηχανικό ατύχημα, ανεργία) δεν αποτελούν πλέον τυχαία προσωπικά συμβάντα(ατομική ευθύνη) αλλά στατιστικές πιθανότητες με ευρύτερες κοινωνικές διαστάσεις για τους οποίους το κράτος οφείλει να μεριμνά με οργανωμένους θεσμούς και ειδικές ρυθμίσεις, κοινωνικοποιώντας, κατά κάποιο τρόπο, τις συνέπειες και την ευθύνη. Καθοριστική υπήρξε για αυτή την αλλαγή της στάσης του κράτους, η οικονομική κρίση του

9 που ανέδειξε τις καταστροφικές συνέπειες από την ανεξέλεγκτη λειτουργία των αγορών και επέβαλλε τις συστηματικές παρεμβάσεις του κράτους στην οικονομία. Όλες αυτές οι εξελίξεις αναδεικνύουν την έννοια της ισότητας-αναδιανομής που είναι κάτι ριζικά διαφορετικό από την ισότητα όπως την ανέδειξε το δημοκρατικό φαντασιακό του 18 ου και 19 ου αιώνα. Πλέον, όπως εύστοχα επισημαίνει ο P.R., ο τρόπος οργάνωσης της κοινωνίας συνιστά τη δομική αιτία των ανισοτήτων και όχι οι ατομικές διαφορές(σ. 217). I.V. Στο τέταρτο κεφάλαιο ο συγγραφέας αποτιμά την πρόσληψη της ισότητας στις συνθήκες της δεύτερης παγκοσμιοποίησης, όπου παρατηρεί ότι επανέρχονται παθολογικές μορφές της ισότητας-ταυτότητας των αρχών του προηγούμενου αιώνα, αφενός στη σύγχρονη εκδοχή ενός ιδιότυπου εθνικισμού που ενισχύει φαινόμενα ξενοφοβίας και αφετέρου στα προδρομικά συμπτώματα της κρίσης του κράτους πρόνοιας(ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 με την πρώτη πετρελαϊκή κρίση). Στην εξέλιξη αυτή ο P.R. εντοπίζει τρις δομικούς παράγοντες: την κρίση των θεσμών αλληλεγγύης, την ανάδυση ενός νέου καπιταλισμού και τις μεταμορφώσεις του ατομικισμού(σ. 234). Την εξασθένηση των θεσμών αλληλεγγύης που ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο συγγραφέας την αποδίδει, στο γεγονός ότι «τα φαινόμενα του αποκλεισμού και της μακροχρόνιας ανεργίας μετέτρεψαν ξανά την φτώχεια σε μια πραγματική συνθήκη, η οποία καθορίζεται, εν πολλοίς, κοινωνικά και επηρεάζει με σταθερό τρόπο και διαρκή τρόπο ορισμένους πληθυσμούς»(σ. 235)κατά τέτοιο τρόπο όμως, ώστε οι πολίτες να θεωρούν ότι οι καταστάσεις αυτές συνδέονται με ατομικές συμπεριφορές και επιλογές. Μια τέτοιου τύπου απονομιμοποίηση του αναδιανεμητικού κράτους πρόνοιας παρατηρείται στο πεδίο της φορολογίας, ιδιαίτερα στην Αμερική την περίοδο της προεδρίας R.Reagan, όπου συντηρητικοί κύκλοι επαναφέρουν την ιδέα της φορολογίας ως κλοπή με συνέπεια να υποχωρήσει το αίσθημα που είχε εδραιωθεί την περίοδο των παγκοσμίων πολέμων που συνέδεε την καταβολή φόρων με ένα κοινωνικό χρέος. Αντιστοίχως το κοινωνικό αίσθημα της αλληλεγγύης αμβλύνεται καθώς η δυστυχία και η φτώχεια αντιμετωπίζονται ως προϊόντα οκνηρίας και όχι κοινωνικών συνθηκών. Αυτές οι παλιές ιδέες του συντηρητικού οπλοστασίου του 18 ου αιώνα, όπως είδαμε ανωτέρω, επανέρχονται στην αμερικάνικη συζήτηση και διαδίδονται πλέον και στον ευρωπαϊκό χώρο. 9

10 Ωστόσο, το ενδιαφέρον του P.R συγκεντρώνεται στην μεγάλη εικόνα και στους μετασχηματισμούς που έχουν συντελεστεί στο σύγχρονο καπιταλισμό που οδήγησαν σε μια νέα πρόσληψη της ατομικότητας, δηλαδή σε μια διανοητική διαδικασία που επηρέασε σημαντικά και την σύγχρονη αντίληψη περί ισότητας. Ειδικότερα, στο σύγχρονο καπιταλισμό το πρότυπο του μαζικού εργάτη της φορντικής εποχής έδωσε την θέση του στο δημιουργικό άτομο που μπορεί να καινοτομεί. Με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων, της πληροφορίας και της επικοινωνίας μεταβάλλεται η φύση της παραγωγής και η επιστημονική γνώση ενσωματώνεται στα ίδια τα τεχνικά αντικείμενα κατά τρόπο ώστε η δημιουργικότητα να γίνεται ο κύριος παράγοντας της παραγωγής(σ. 244). Πλέον η εργασία αποκτά μια μοναδικότητα καθώς βασίζεται στην επινοητικότητα και την καινοτομική διάθεση του εργαζόμενου. Ο παραδοσιακός ατομισμός συνδεόταν αναπόσπαστα με την «ιδέα της ισότητας και την αναγνώριση μιας ομοιότητας ανάμεσα στους ανθρώπους»(σ. 247) και ήταν «αδιαχώριστος από ένα εξισωτικό και οικουμενικό ήθος»(σ. 247). Τα εμπόδια που έθεταν οι μεσαιωνικοί καταναγκασμοί ήταν εμπόδια στην ανάκτηση της ανθρώπινης ιδιότητας που καθιστούσαν τον καθένα όμοιο με τον άλλο, γι αυτό και P.R ονομάζει ως ατομικισμό της καθολικότητας αυτή την έννοια που την θεωρεί ως θεμέλιο της συγκρότησης μιας κοινωνίας των ίσων. Ήταν ένας ατομικισμός που ενίσχυε την ενσωμάτωση του ατόμου στην κοινωνία και όχι την ιδιαιτερότητά του απέναντι στην κοινωνία. Ο συγγραφέας παρακολουθώντας την εξέλιξη του σύγχρονου ατομικισμού θεωρεί ότι τα ανωτέρω γνωρίσματα του ατομικισμού έχουν μεταβληθεί ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα με το κίνημα του ρομαντισμού και την εικόνα του ανεξάρτητου καλλιτέχνη. Με τον ρομαντισμό διαμορφώνεται ένα σχήμα ατομικισμού της διάκρισης που είναι «πρόδρομος του σύγχρονου ατομικισμού της μοναδικότητας»(σ. 249). Με τον ατομικισμό της μοναδικότητας ανοίγεται ένα πεδίο όπου ο καθένας διαμορφώνει την προσωπική του βιογραφία επί τη βάση όχι της τωρινής του κατάστασης αλλά της ιστορίας του, των φόβων του να μην χάσει ότι ήδη κατέχει και των προσδοκιών του για την μελλοντική του κατάσταση. Δηλαδή, αντιλαμβάνεται την ύπαρξή του με δυναμικό τρόπο ως ένα άτομο ξεχωριστό που χαράσσει την δική του ανεξάρτητη πορεία και δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με μια ομάδα.(σ ). Σε αυτό το σχήμα οι ανισότητες προσλαμβάνονται ως ισχυρές ενδείξεις προσωπικής ανικανότητας και ατομικής αποτυχίας και οδηγούν σε μια αναβάθμιση της προσωπικής ευθύνης αφού το άτομο νοείται και ως μοναδικό. Εδώ οι 10

11 παραδοσιακές ανισότητες των συνθηκών περνάνε σε δεύτερη μοίρα και υποβαθμίζονται. Ο P.R εισάγει στην συνέχεια στο προβληματισμό του, την έννοια της αγοράς, η οποία στην αρχή της νεωτερικότητας έπαιξε ένα καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση του εξισωτικού ιδεώδους καθώς κατά τον A.Smith η αγορά δεν αποτελούσε μια στενά οικονομική θεωρία και πρακτική, αλλά μια γενική μορφή κοινωνικής οργάνωσης που συνδεόταν με την ιδέα της κοινωνίας των πολιτών(σ. 259). Στις κοινωνίες της ύστερης νεωτερικότητας τα δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας της αγοράς ριζοσπαστικοποιούνται καθώς ο ανταγωνισμός γενικεύεται και υποκαθιστά κάθε σχέση μεταξύ των ανθρώπων και η ιδιότητα του καταναλωτή συνιστά το μέτρο του γενικού συμφέροντος. Ως επιδίωξη ισότητας νοείται πλέον η αέναη επέκταση των καταναλωτικών επιλογών και η αύξηση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών. Αντιστοίχως, η εξάλειψη των προνομίων και των ανισοτήτων θα προέλθει από την απάλειψη κάθε εμποδίου στο ανταγωνισμό των επιχειρήσεων και των ατόμων. Η τεράστια έκρηξη των ανισοτήτων προς τα πάνω, οι υπέρογκες αμοιβές των υψηλόβαθμων στελεχών σε σχέση με τους απλούς εργαζόμενους στις επιχειρήσεις, εμφανίστηκε ως αποτέλεσμα του ανόθευτου ανταγωνισμού. Ο P.R εκτιμά ότι σε αυτή την θεμελιώδη ανισότητα ούτε το ατομικό ταλέντο, ούτε η αξία είναι καθοριστικά, αλλά περισσότερο «ο δόλος, η χειραγώγηση, οι συσχετισμοί δυνάμεων και η διαπλοκή, ακόμα και η διαφθορά.»(σ. 267)γεγονός που πλέον οδηγεί σε μια μερική απονομιμοποίηση αυτών των ανισοτήτων στην συνείδηση του κόσμου. Στο τελευταίο τίτλο του τέταρτου κεφαλαίου ο συγγραφέας αποτιμά την λειτουργία του σχήματος της ισότητας των ευκαιριών μέσα από την κριτική ανάγνωση του έργου των J.Rawls και R.Dworkin. Θεωρεί ότι η ισότητα των ευκαιριών είναι μια έννοια που αποτυγχάνει να θεμελιώσει μια θεωρία της δικαιοσύνης στο μέτρο που δεν μπορούμε να επιτύχουμε εξίσωση των αρχικών θέσεων καταργώντας τις οικογενειακές καταβολές, την εκπαίδευση και τα κληρονομικά προνόμια. V. Στο τελευταίο κεφάλαιο ο P.R επεξεργάζεται ένα σχέδιο θεωρητικής αντιμετώπισης των νέων απειλών της ισότητας, όπως τις περιέγραψε στο προηγούμενο κεφάλαιο, εντοπίζοντας τους παράγοντες που δυσχεραίνουν την ολοκλήρωσή της. Θεωρεί καταρχήν ότι η έννοια της ισότητας ευκαιριών συνιστά μια θεωρία των νόμιμων ανισοτήτων, διότι ενώ θεμελιώνει μια αρχική κατανομή των πόρων κατά τρόπο ακριβοδίκαιο(διανεμητική δικαιοσύνη)υποβαθμίζει και 11

12 απονομιμοποιεί τους θεσμούς του κράτους που έχουν αναδιανεμητικό χαρακτήρα, όπως τα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας(προστασίας ανέργων, μειονεκτούντων ατόμων κ.λ.π). Δεν είναι τυχαίο ότι η ισότητα των ευκαιριών αποκτά προτεραιότητα και διαδίδεται την δεκαετία του 1990, όταν εντείνεται η κριτική στα καθολικά κοινωνικά δικαιώματα(θεωρία του τρίτου δρόμου του A.Giddens). Κατά τον P.R, «Το πρόβλημα είναι, έτσι, ότι οι θεωρίες της ισότητας των ευκαιριών κατανοούν το ζήτημα των ανισοτήτων αποκλειστικά υπό το πρίσμα ενός κριτηρίου δικαιοσύνης που αφορά την αξιολόγηση ατομικών καταστάσεων»(σ. 284) παραβλέποντας ότι οι ανισότητες είναι καθοριστικός παράγοντας για το είδος του κοινωνικού δεσμού, δηλαδή για την συνοχή μιας κοινωνίας. Σύμφωνα με έρευνες που επικαλείται, όσο ποιο εξισωτικές είναι οι κοινωνίες τόσο τα άτομα έχουν καλύτερη υγεία και τόσο η εγκληματικότητα είναι μικρότερη. Οι ανισότητες βιώνονται πάντοτε συλλογικά και δεν επηρεάζουν μόνο τους λιγότερο προνομιούχους, αλλά παράγουν επιζήμιες συνέπειες για όλη την κοινωνία, διαβρώνοντας τη συνοχή της. Ο P.R θεωρεί αναγκαίο να επιστρέψουμε στο επαναστατικό πνεύμα της ισότητας της εποχής των επαναστάσεων που αρθρώθηκε γύρω από τους άξονες: ομοιότητα, ανεξαρτησία, ιδιότητα του πολίτη. Στο σημείο αυτό ο P.R προσπαθεί να συμβιβάσει την νέα αντίληψη περί ατομικισμού της μοναδικότητας με τις αντιλήψεις που αντιμετωπίζουν τις σύγχρονες διακρίσεις(μαύροι, ομοφυλόφιλοι) όχι ως στίγμα αλλά ως παράγοντα διάκρισης μέσω του οποίου συγκροτείται μια ξεχωριστή ταυτότητα που με την ιδιότητα αυτή διεκδικεί την αναγνώρισή της. Η πολιτική των ταυτοτήτων, τουλάχιστον στις ΗΠΑ, δεν διεκδικεί πλέον την ενσωμάτωση σε μια κοινωνία η οποία, μέχρι πρότινος, απέκλειε ορισμένες κατηγορίες πολιτών(κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων της δεκαετίας του 1960, ριζοσπαστικός φεμινισμός), αλλά την αναγνώριση της ιδιαιτερότητας τους ως νομικής κατηγορίας και πηγής δικαιωμάτων. Οι σύγχρονες δημόσιες πολιτικές και η αλλαγή της στάσης γύρω από τα όρια των κοινωνικών δικαιωμάτων που απορρέουν από μια διεκδίκηση της μοναδικότητας των ατόμων, καθιστούν δύσκολη αλλά και επιβεβλημένη την υιοθέτηση και των δύο διαστάσεων μιας δημόσιας ηθικής γύρω από το πρόβλημα της ισότητας που απαιτεί: «την επεξεργασία δίκαιων κανόνων, από την μια(ο πόλος της γενικότητας), και την διαμόρφωση συμπεριφορών φροντίδας για τον άλλον, από την άλλη(ο πόλος της ιδιαιτερότητας)»(σ. 297) 12

13 Στους επόμενους δύο τίτλους ο P.R πραγματεύεται δύο κεντρικές έννοιες: την αμοιβαιότητα και την ιδιότητα του πολίτη εντός της κοινότητα που θα του ανοίξουν προοπτικές για μια σύγχρονη οικονομία της ισότητας όπως την ονομάζει. Ως αμοιβαιότητα αντιλαμβάνεται «την μορφή μιας ισορροπίας των τρόπων συμμετοχής στον κοινωνικό βίο»(σ. 302)που απορρέει από την διαπίστωση ότι οι πολίτες είναι πρόθυμοι να συμβάλλουν σε συλλογικά εγχειρήματα ή δαπάνες, όταν αισθάνονται ότι και οι υπόλοιποι έχουν την ίδια διάθεση. Στο πνεύμα αυτό τα δικαιώματα δεν αντιμετωπίζονται ως νομικές δυνατότητες των ατόμων για αυτοπραγμάτωση αλλά σχεσιακά καθώς επιτελούν μια λειτουργία θέσμισης του κοινωνικού και νοούνται ως δυνατότητες που τα άτομα παρέχουν αμοιβαία το ένα στο άλλο, προκειμένου να συγκροτήσουν μια κοινωνία στη βάση μιας ελευθερίας, δηλαδή ως καταστατική αρχή μιας κοινωνίας των ίσων. Το ίδιο συμβαίνει και με τα καθήκοντα τα οποία μαζί με τα δικαιώματα συγκλίνουν και συμπληρώνουν μια κοινωνία της αμοιβαιότητας, «όπου η συμμετοχή και η ατομικότητα καθενός μπορούν να ενισχυθούν από κοινού»(σ. 303). Το αίσθημα ότι η αμοιβαιότητα διαρρηγνύεται, αγγίζει περισσότερο τα μεσαία στρώματα υπό δύο εκδοχές: από την μια, εγκαλούν τους έχοντες υψηλά εισοδήματα ότι αποφεύγουν να συμβάλλουν αναλογικά στις κοινές δαπάνες φοροδιαφεύγοντας και από την άλλη, κατηγορούν τις κατώτερες βαθμίδες της ιεραρχίας ότι επωφελούνται από τις παροχές των κοινωνικών επιδομάτων, τις οποίες χρηματοδοτούν κυρίως τα μεσαία στρώματα. Αυτή η κρίση αμοιβαιότητας δημιουργεί κοινωνική δυσπιστία και εμποδίζει την ανάπτυξη αλληλεγγύης. Όπως είδαμε αναλυτικά ανωτέρω, ένα από τα βασικά αιτήματα του εξισωτικού προτάγματος της νεωτερικότητας ήταν η πρόσληψη της ιδιότητας του πολίτη τόσο ως σύνολο δικαιωμάτων που εξασφαλίζουν την συμμετοχή σε μια συλλογικότητα, κυρίως με το δικαίωμα ψήφου, όσο και η κοινωνική ιδιότητα του πολίτη που συνδιαμορφώνει έναν κοινό κόσμο και ένα κοινωνικό δεσμό με τους άλλους πολίτες, κυρίως με τα κοινωνικά δικαιώματα. Αυτή η έννοια της κοινότητας που αναγνώριζε δεσμούς μεταξύ των πολιτών και είχε στον πυρήνα της την ιδέα της ισότητας-σχέσης έχει σήμερα ατονήσει εντυπωσιακά. Δεν είναι μόνο ότι υποχωρεί η αντίληψη για το γενικό συμφέρον χάριν των εγωιστικών επιδιώξεων των ατόμων είναι ότι έχουμε υπεισέλθει σε αυτό που ο P.R ονομάζει αποεθνικοποίηση των δημοκρατιών, δηλαδή μια διαδικασία κλονισμού των θεμελίων της κοινωνικής συνύπαρξης. Έτσι ερμηνεύονται π.χ ορισμένες συμπεριφορές πλουσίων που επιδιώκουν να αποσχισθούν 13

14 πλήρως από την χώρα στην οποία κατοικούν ιδιωτικοποιώντας κάθε μορφή κοινωνικής εκδήλωσης (επιλέγοντας ως τόπο κατοικίας ειδικές συνοικίες με περιορισμένη πρόσβαση σε ξένους 2, ιδιωτική ασφάλεια, ξεχωριστή εκπαίδευση, διασκέδαση, αθλητικές υποδομές, εμπορικά κέντρα) και συγκροτώντας κλειστές ομοιογενείς ομάδες με σκληρά ταξικά χαρακτηριστικά. Μέσω της οργάνωσης του αστικού χώρου το έδαφος έχει γίνει «ο εμφανέστατος δείκτης των κοινωνικών ανισοτήτων»(σ. 310), ενώ η ομοιογένεια που συνέχει τα συγκεκριμένα κοινωνικά στρώματα βρίσκεται στον αντίποδα της ιδέας περί κοινωνικού δεσμού στη βάση της δημοκρατικής ιδέας. Έχοντας διατρέξει τον ιστορικό χρόνο τριών αιώνων και έχοντας αναμετρηθεί με τις μεγάλες ιστορικές διακυμάνσεις της έννοιας της ισότητας, την επικράτηση και την υποχώρησή της, την ακμή και την παρακμή της, την επαναστατική της ορμή και τις ασθένειές της, ο P.R καταλήγει σε ένα αγωνιώδες ερώτημα; «Πώς μπορούμε να είμαστε όμοιοι και μοναδικοί, ίσοι και διαφορετικοί, ίσοι από ορισμένες απόψεις και άνισοι από άλλες;»(σ. 320) Την περίοδο που ετέθησαν τα ιδεώδη της ομοιότητας, της αυτονομίας και της ιδιότητας του πολίτη δηλαδή τα θεμέλια της ισότητας, τα πράγματα ήταν περισσότερο προφανή και οι αντίπαλοι της ισότητας ξεκάθαροι. Τότε, αποσυρόταν ένας κόσμος νομοκαταστημένων τάξεων με θεσμικές ανισότητες και ανύπαρκτα δικαιώματα. Σήμερα, που όλα αυτά έχουν κατακτηθεί, στην εποχή του ατομικισμού της μοναδικότητας, οι διαφορές μεταξύ των ατόμων εξαιτίας των ποικίλων χαρακτηριστικών που τους καθορίζουν, έχουν πολλαπλασιαστεί επικίνδυνα και έχουν μετατραπεί σε καταστροφικές ανισότητες. Από την άλλη, η αναφορά σε μια γενική-ολική ισότητα -καθώς ο αριθμός των ιδιοτήτων που διακρίνουν τα άτομα είναι πολύ μεγάλος(φυσικά χαρακτηριστικά, οικονομικά δεδομένα, ψυχολογικά και πολιτιστικά στοιχεία, πολιτικά δικαιώματα)- προϋποθέτει την απουσία διακρίσεων, επιδίωξη ανέφικτη σε κοινωνίες με υψηλό βαθμό κοινωνικής διαφοροποίησης. Με τα δεδομένα αυτά, ο P.R προτείνει να σκεφτούμε τα πράγματα με τους όρους μιας επιλεγμένης ισότητας, στρατηγική που συνεπάγεται διάκριση των πεδίων της ισότητας και ιεράρχηση των ιδιοτήτων που είναι κοινωνικά κρίσιμες. Το μείγμα του ίσου προς το άνισο σε ένα επιλεγμένο πεδίο με πολλές κοινωνικές και οικονομικές μεταβλητές δεν μπορεί να αγνοεί τις αξίες και τις ψυχολογικές στάσεις των 2 Είναι οι λεγόμενες unincorporated areas, δηλαδή ζώνες κατοικίας, όπου απουσιάζουν οι δημόσιες αρχές και δεν παρέχονται δημόσιες υπηρεσίες και τις οποίες συνδιαχειρίζονται οι ιδιώτες-ιδιοκτήτες τους με δικούς τους πόρους. 14

15 εμπλεκομένων. Ουσιαστικά, ο P. R αναφέρεται στο κοινωνικό ιδεώδες μιας ισορροπημένης ανισότητας όπου το καθοριστικό κριτήριο για το πέρασμα «από την ισορροπία στην ανισορροπία είναι το σημείο της ανατροπής πέρα από το οποίο οι ανισότητες γίνονται παρά φύσιν, παγιώνονται και συγκροτούν μια αμείλικτη εχθρική φύση»(σ. 325). Στην λογική αυτή, ο συγγραφέας θεωρεί ότι στο βαθμό που η σχέση ισότητας συγκροτεί ένα κοινωνικό δεσμό μεταξύ των πολιτών θα πρέπει να ενισχύσουμε τις ιδιότητες των ατόμων που τους κάνουν μοναδικούς και παράλληλα να μεριμνήσουμε για την αμοιβαιότητα στις μεταξύ τους σχέσεις εμβαθύνοντας την ιδιότητα του πολίτη(στην νομική και την κοινωνική της διάσταση) μέσω της οποίας συγκροτείται και διαμορφώνεται μια κοινότητα. Τα παραπάνω προϋποθέτουν ότι ισότητα και ελευθερία συλλαμβάνονται όχι αντιθετικά, αλλά μαζί, ως κοινωνικές ιδιότητες που αλληλοσυμπληρώνονται. Από εκεί και πέρα. ο P.R θεωρεί ότι τόσο η ισότητα-διανομή, όσο και ισότητα-αναδιανομή αγαθών και υπηρεσιών υποτάσσεται σε αυτή την ισότητα-σχέση. Μόνο μέσα από αυτή την αναβάπτιση του κοινωνικού δεσμού τόσο η φορολογία όσο και οι πολιτικές αναδιανομής αποκτούν νόημα ενώ ο δεσμός αυτός δεν θα παύσει να απειλείται από την κοινωνική αναπαραγωγή των ανισοτήτων(κληρονομιές περιουσιών), από τις υπερβολές του αναπτυξιακού προτύπου που παραβλέπει τις οικολογικές επιπτώσεις της οικονομικής μεγέθυνσης και από την τάση του διαχωρισμού και τις απόσχισης τμημάτων του πληθυσμού από την κοινή συμβίωση(γκετοποίηση). Για το P.R ο στόχος και το διακύβευμα της ισότητας παραμένουν σταθερό κοινωνικό αίτημα που διαρκώς ανανεώνεται και είναι ανοιχτό στις ιστορικές προκλήσεις τόσο μεταξύ των κρατών, όσο και στο εσωτερικό τους. Συνολικά πρόκειται για ένα έργο μεγάλης θεωρητικής σημασίας που έλειπε από την ελληνική βιβλιογραφία. Η συστηματικότητα στην ανάπτυξη των επιχειρημάτων, οι εύστοχες κατηγοριοποιήσεις, η συνολική θεώρηση της ισότητας μέσα από το πρίσμα μιας πολυεπίπεδης και διεπιστημονικής προσέγγισης χαρίζουν στο αναγνώστη στιγμές γνήσιας απόλαυσης. Όλα αυτά περνάνε στην ελληνική γλώσσα με λόγο σαφή και καλοζυγισμένο, χωρίς ασάφειες ως προς τους τεχνικούς όρους και με μεγάλη ακρίβεια στην διατύπωση. Για μια ακόμα φορά, ο έμπειρος μεταφραστής και πανεπιστημιακός δάσκαλος Αλέξανδρος Κιουπκιολής μετέγραψε στα ελληνικά με μεγάλη επιτυχία ένα σπουδαίο έργο που θα συζητηθεί ευρύτερα. Παναγιώτης Μαντζούφας 15

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Έννοια και ορισμοί Έννοια Διαδικασία κρίσης ή μέτρησης μια αξίας Ορισμοί Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των θεωρητικών όσον αφορά την έννοια και το περιεχόμενο του όρου «αξιολόγηση».

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ NOMOΣ: 3520/2006 ΦΕΚ: Α 274/22.12.2006 ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ***ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύμφωνα με την Ανακοίνωση Υπ.Εξωτ. Φ.0544/Μ.5848/ΑΣ.46/2007

Διαβάστε περισσότερα

Δικός σας. Kasper Rorsted

Δικός σας. Kasper Rorsted ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ Εισαγωγή Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχουμε θέσει ξεκάθαρες στρατηγικές προτεραιότητες και φιλόδοξους στόχους για την εταιρία μας. Είμαστε στη διαδικασία να εδραιώσουμε στη Henkel μια Κουλτούρα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3 Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 3 Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΕΥΘΥΝΗ ΠΑΡΑΚΙΝΗΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΟΜΑΔΩΝ Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν είναι καθόλου σχήμα λόγου, ότι τα οικονομικά των 325 Δήμων της χώρας βρίσκονται επί ξυρού ακμής (σε κρίσιμο σημείο). Η οικονομική κατάσταση και δυσπραγία

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η ανθρωπιά διαθέτει σήμερα «ανταλλακτική αξία», παρότι ως έννοια αναφέρεται στη βοήθεια που κάποιος προσφέρει στο συνάνθρωπο. Παλαιότερα, εύχρηστος

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα»

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών «Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Ι Βασικό πρόβληµα της χώρας υπήρξε εδώ και καιρό η ποιότητα της δηµοκρατίας και της λειτουργίας των δηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Παιδεία Α Γενικού Λυκείου. Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων

Πολιτική Παιδεία Α Γενικού Λυκείου. Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Πολιτική Παιδεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφέας: Κατερίνα Νικολακοπούλου ΘΕΜΑΤΑ [11906-13485] Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία;

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ο τρίτος τομέας αποτελεί ένα σύνολο πρακτικών οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που δεν μπορούν αυστηρά να ενταχθούν ούτε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου Ιατρικός Σύλλογος Ηρακλείου Συνέντευξη τύπου 01.02.2010 Η πολιτεία τα τελευταία τριάντα χρόνια αδυνατεί ή δεν θέλει, να λάβει αποφάσεις, να κάνει τομές, να δώσει λύσεις σε θέματα που αφορούν την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα