Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ-MS)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ-MS)"

Transcript

1 Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ-MS) Κώστας Βουµβουράκης Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Β Πανεπιστηµιακή Νευρολογική Κλινική Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ) είναι φλεγµονώδης νόσος του κεντρικού νευρικού συστήµατος (ΚΝΣ). Oι σύγχρονες διαγνωστικές τεχνικές, όπως η µαγνητική τοµογραφία και οι διάφορες τεχνικές ανοσολογίας και γενετικής, έχουν καθοριστικά συµβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Στο γεγονός αυτό έχει αποδοθεί, χωρίς όµως να είναι βέβαιο, και η διαφαινόµενη αύξηση της συχνότητας εµφάνισης που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, όπου σύµφωνα µε τις διεθνείς εκτιµήσεις πάσχουν συνολικά παγκοσµίως πάνω από 2,5 Χ10 6 άτοµα. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακριβείς στατιστικές, σύµφωνα όµως µε παλαιότερη µελέτη στην κεντρική και βόρεια Ελλάδα έπασχαν περίπου 7000 άτοµα. Σήµερα ο συνολικός αριθµός των πασχόντων φαίνεται να έχει διπλασιαστεί, και στην Ελλάδα και σύµφωνα µε ανεπίσηµες εκτιµήσεις αγγίζει τις 10 µε άτοµα. Η µέση ηλικία εµφάνισης της νόσου είναι τα 20 µε 40 έτη χωρίς όµως να αποκλείεται πρωιµότερη ή οψιµότερη εµφάνιση. Μάλιστα, ένα γεγονός που προβληµατίζει σε σχέση µε την αιτιοπαθογένειά της, είναι η διαφαινόµενη αύξηση της παιδικής µορφής που τα τελευταία χρόνια φαίνεται να αυξάνεται σηµαντικά. Οι γυναίκες προσβάλλονται περισσότερο από τους άντρες σε µια αναλογία περίπου 3 προς 2 ενώ στην αρχική φάση των εκδηλώσεων, η νόσος κατά το µεγαλύτερο ποσοστό (85%), εµφανίζεται µε εξάρσεις και υφέσεις. Το τελευταίο γεγονός αποδίδεται στο ότι, αρχικά δεν έχει ακόµη καταστραφεί ο νευράξονας, οπότε τα συµπτώµατα υποχωρούν σηµαντικά ή ακόµη και ολοκληρωτικά. Όπως ήδη αναφέρθηκε, πρόκειται για άγνωστης αιτιολογίας φλεγµονώδη αποµυελινωτική νόσο του κεντρικού νευρικού συστήµατος, πιθανώς αυτοάνοση, που χαρακτηρίζεται από φλεγµονή και εκφύλιση αρχικά της µυελίνης και στη συνέχεια και του νευράξονα. Συγκεκριµένα, σε πρώτη φάση επηρεάζεται η µυελίνη, οπότε µε µερική αναγέννηση µπορεί να αναλάβει τη λειτουργία του το νευρικό κύτταρο, όταν όµως στη συνέχεια καταστραφεί ο νευράξονας, το νευρικό κύτταρο χάνει τη λειτουργική του ικανότητα και εµφανίζονται οι χαρακτηριστικές περικοιλιακές πλάκες και τα µονιµότερα συµπτώµατα. Αναγνωρίζονται τέσσερεις κυρίως µορφές της νόσου : 1) Η υποτροπιάζουσα στο 85%, όπου οι υποτροπές αρχικά µπορεί να είναι αραιές ενώ στην πορεία, συνήθως µετά από 7 µε 15 χρόνια, αρχίζουν και πυκνώνουν, 2) Η δευτεροπαθώς προϊούσα όπου, ενώ στην αρχή η νόσος εµφανίζεται µε υποτροπιάζουσα µορφή, στην πορεία οι υποτροπές αρχίζουν να πυκνώνουν και σε ένα ποσοστό περίπου 65 %, εξελίσσεται σε προίούσα. 3) Η πρωτοπαθώς προϊούσα(10%) που είναι και η πιο δραµατική µορφή της πάθησης, όπου δεν εµφανίζονται υποτροπές, το άτοµο ποτέ δεν αναλαµβάνει, και η βαρύτητα συνεχώς επιδεινώνεται, 4) Η προϊούσα µε υποτροπές όπου η νόσος ενώ εξελίσσεται

2 προοδευτικά, στην πορεία µπορεί να επικαθήσουν και κάποιες αραιές υποτροπές. Βέβαια τα τελευταία χρόνια µετά τη µεγάλη εξέλιξη της τεχνολογίας και κυρίως της µαγνητικής τοµογραφίας, αναγνωρίζεται σύµφωνα µε κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια ένα προκλινικό στάδιο της πάθησης που αναφέρεται σαν κλινικά εντοπισµένο σύνδροµο (ΚΕΣ). Η αναγνώριση στο στάδιο αυτό έχει προκαλέσει µεγάλο ενδιαφέρον, διότι όπως αποκαλύπτεται, αν υπό προϋποθέσεις χορηγηθεί πρώϊµα ανοσοτροποποιητική αγωγή, η πρόγνωση και η εξέλιξη της νόσου µπορεί να είναι καλύτερη. Αξίζει να σηµειωθεί ότι, στην υποτροπιάζουσα µορφή η εµφάνιση πολλών υποτροπών σε βάθος χρόνου έχει σαν αποτέλεσµα τη συσσώρευση ήπιας ή µεγάλης σωµατικής ανικανότητας (αναπηρίας). Επίσης, όπως διαπιστώνεται µε τη µαγνητική τοµογραφία, στην υποτροπιάζουσα µορφή όπου οι φλεγµονώδεις διεργασίες στον εγκέφαλο είναι έντονες, «το φαρτίο» των εστιών (δηλαδή ο αριθµός των βλαβών) στην πορεία του χρόνου αυξάνεται. Αυτό απεικονίζεται µε την εµφάνιση νέων εστιών που προσλαµβάνουν σκιαγραφική ουσία, οπότε θεωρείται ότι βρίσκονται σε ενεργό φλεγµονώδη φάση. Αντίθετα, όταν η νόσος µεταπέσει στην δευτεροπαθώς προϊούσα µορφή της, όπου ο εγκέφαλος έχει σηµαντικά «εκφυλιστεί», παρατηρούνται εκτεταµένες πλάκες χωρίς να γίνεται πρόσληψη σκιαγραφικής ουσίας, χωρίς δηλαδή απεικονιστικά να φαίνεται ενεργός νόσος. Εντούτοις όµως τα συµπτώµατα και οι βαρύτητα της νόσου εξελίσσονται, επειδή ποικίλοι αυτοάνοσοι µηχανισµοί καταστρέφουν το εγκεφαλικό παρέγχυµα σε ένα είδος «αυτόκαυστου», οπότε και ο συνολικός όγκος του εγκεφάλου µειώνεται λόγω της συνεχούς και ανεξέλεγκτης καταστροφής. Η νόσος εκδηλώνεται µε ένα ή περισσότερα συµπτώµατα όπως αισθητικές διαταραχές άνω/κάτω άκρων (33%), διαταραχές όρασης (προσοχή: όχι οφθαλµοκινητικότητας) (16%), συµπτώµατα από πολλές εστίες εγκεφαλικής βλάβης (14%), κινητικές διαταραχές βραδείας εξέλιξης (9%), διπλωπία (διαταραχή οφθαλµοκινητικότητας) (7%), κινητικές διαταραχές αιφνίδιας εµφάνισης ( 5%), άλλα σπάνια συµπτώµατα όπως διαταραχές ούρησης ή αντίληψης θερµότητας, πόνος, διαταραχές ακοής, ίλιγγος, σπασµοί, νοητική έκπτωση. Τα συµπτώµατα αυτά συχνά έχουν µεταναστευτικό χαρακτήρα. Σπανιότερα, τα συµπτώµατα έχουν χαρακτήρα εστιακής διάχυτης φλοιώδους προσβολής του εγκεφάλου που εκδηλώνεται µε δυσχέρεια στην επίλυση προβληµάτων καθηµερινότητας, διαταραχές λόγου, πρόσφατης µνήµης, χωροχρονικού προσανατολισµού και αλλαγή της προσωπικότητας του ατόµου. Όταν η νόσος εµφανίζεται µε αυτή τη συµπτωµατολογία έχει χειρότερη πρόγνωση και δεν ανταποκρίνεται σε θεραπευτικές παρεµβάσεις. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η πιό συχνή µορφή της νόσου είναι η υποτροπιάζουσα (85%). Σαν υποτροπή θεωρείται εµφάνιση συµπτωµάτων που διαρκούν περισσότερο από 24 ώρες, µε µείωση της έντασης µετά ώρες ή ηµέρες και πλήρη αποκατάσταση (ύφεση), πολλές φορές ακόµη και χωρίς θεραπεία. Οι ασθενείς µε υποτροπιάζουσα µορφή κατά ένα µεγάλο ποσοστό (65%), µεταπίπτουν στη δευτεροπαθώς προϊούσα µορφή της νόσου. Η πρωτοπαθώς προϊούσα (10%), είναι η δραµατικότερη µορφή της πάθησης, όπου µετά την εµφάνιση, χωρίς εξάρσεις και υφέσεις, ύπάρχει σταδιακή εξέλιξη µε προοδευτική εγκατάσταση της αναπηρίας. Τέλος στην πρωτοπαθώς προϊούσα µε µορφή µε υποτροπές (5%), µετά την εµφάνιση υπάρχει προοδευτική εγκατάσταση αναπηρίας µε αραιές υποτροπές χωρίς όµως ποτέ να υπάρξει πλήρης ύφεση ή αποκατάσταση των συµπτωµάτων.

3 Εξ ορισµού, οι ασθενείς µε την υποτροπιάζουσα µορφή εµφανίζονται κλινικά σταθεροί µεταξύ των διαφόρων υποτροπών. Παλαιότερα, υπήρχε η άποψη ότι η ενεργός φάση αφορούσε τις κλινικές υποτροπές και υποχωρούσε µε την πάροδο του χρόνου. Σήµερα, είναι πλέον γνωστό ότι όλοι ουσιαστικά οι ασθενείς µε ΣΚΠ εµφανίζουν παρατεταµένη υποκλινική δραστηριότητα που προκαλεί βλάβες του ΚΝΣ, ακόµη και όταν δεν έχει σηµειωθεί εµφανής επιδείνωση ή µεταβολή στη νευρολογική εικόνα του ασθενούς. Βέβαια, όπως και παραπάνω αναφέρθηκε, τα τελευταία χρόνια η νόσος αναγνωρίζεται σε ένα πρωϊµο στάδιο εµφάνισης το ΚΕΣ που θεωρείται ως το πρώτο κλινικό αποµυελινωτικό επεισόδιο µε «πρωτοπαθείς» αποµυελινωτικές εστίες στην MRI εγκεφάλου και το ΝΜ σε άτοµα συνήθως ετών.τα συνηθέστερα συµπτώµατα εµφάνισης του ΚΕΣ είναι 1) οπτική νευρίτιδα ετερόπλευρη,επώδυνη,οπισθοβολβική, 2) στελεχιαία σύνδροµα µε διαταραχές οφθαλµοκινητικότητας,διαπυρηνική οφθαλµοπληγία, νυσταγµό, ηµιϋπαισθησία, ηµιπάρεση, νευραλγία τριδύµου, 3) µυελίτις µε κυρίως αισθητικά και λιγότερο κινητικά συµπτώµατα, δυσλειτουργία κύστεως και εντέρου, σηµείο Lhermitte (αίσθηµα διόδου «ηλεκτρικού ρεύµατος» κατά µήκος της σπονδυλικής στήλης µετά την απότοµη κάµψη κεφαλής), ζωστηροειδείς κοιλιακές ή θωρακικές παραισθησίες. Από τη µαγνητική τοµογραφία εγκεφάλου (MRI) στο ΚΕΣ ενδεικτικά στοιχεία ανάπτυξης ΣΚΠ θεωρούνται: 1) η παρουσία 3 ή περισσοτέρων Τ2 βλαβών, οπότε κατά 80% περίπου αναµένεται η εµφάνιση τυπικής ΣΚΠ µετά 7-10 χρόνια, 2) η παρουσία 2 η περισσοτέρων Τ1 βλαβών που ενισχύονται µε σκιαγραφική ουσία (Gd) και 3) η εµφάνιση νέων Τ2 βλαβών κατά την παρακολούθηση. Μελέτες παρακολούθησης µε συχνό έλεγχο µε MRI υποδηλώνουν ότι το 80% έως 90% των νέων εγκεφαλικών βλαβών δεν συνδέεται µε κλινική υποτροπή ή παθολογική σηµειολογία στην κλινική εξέταση. Εχει βρεθεί σε πληθυσµούς ασθενών µε ΣΚΠ, που δεν έχουν λάβει θεραπεία, ότι το φορτίο των εγκεφαλικών βλαβών αυξάνεται κατά 5% έως 10% κάθε χρόνο. Επίσης, έχει εντοπισθεί πρώϊµη και εκτεταµένη εγκεφαλική ατροφία, ακόµη και σε ασθενείς µε ήπια δίχως υποτροπές νόσο και σταθερή βαθµολογία στην Κλίµακα Αναπηρίας του Kurtzke (EDSS). Ενα από τα συχνότερα συµπτώµατα εκδήλωσης της νόσου είναι οι διαταραχές της όρασης, η προσβολή δηλαδή του οπτικού νεύρου, το οποίο µαζί µε το οσφρητικό νεύρο θεωρούνται ότι αποτελούν προέκταση του εγκεφαλικού παρέγχύµατος. Συγκεκριµένα, οι δύο αυτές εγκεφαλικές συζυγίες διαθέτουν µυελίνη που σχηµατίζεται από τα ολιγοδενδροκύτταρα σε αντίθεση µε τις υπόλοιπες εγκεφαλικές συζυγίες η µυελίνη των οποίων σχηµατίζεται από τα κύτταρα του Shwann, µε αποτέλεσµα να προσβάλλονται συχνότερα από τους παθογενετικούς µηχανισµούς της ΣΚΠ που έχουν σαν στόχο το ολιγοδενδροκύτταρο. Η σπανιότερη προσβολή του οσφρητικού σε σχέση µε το οπτικό νεύρο αποδίδεται κυρίως στην µικρότερη ποσότητα της µυελίνης που περιέχει το οσφρητικό νεύρο και λιγότερο στις δοµικές διαφορές της µυελίνης των δύο νεύρων. Λόγω αυτής της ιδιαιτερότητας θεωρείται σκόπιµη η βραχεία υπενθύµιση διαφόρων ανατοµικών και λειτουργικών ιδιοτήτων του οπτικού νεύρου. Ανατοµικές υποµνήσεις για την ερµηνεία συχνών διαταραχών του οπτικού νεύρου :

4 Το οπτικό νεύρο (ΟΝ) έχει µήκος 4,5-5εκ και ανατοµικά αποτελείται από 4 µέρη: α) Το ενδοβολβικό,, β) Το ενδοκογχικό,γ) Το ενδοτρηµατικό, και δ) Το ενδοκρανιακό (προχιασµατικό). Η διάµετρός του είναι 1,5 χιλιοστά ενδοβολβικά και 8 χιλιοστά προχιασµατικά. Κατά την ενδοκογχική και ενδοτρηµατική του πορεία περιβάλλεται και από τις τρείς µήνιγγες. Κατά την δίοδό του από το οπτικό τρήµα η σκληρά µήνιγγα που το συνοδεύει συµφύεται στέρεα µε το περιόστεο, και µε τον δακτύλιο του Zinn. Αποτελείται α) από τους άξονες των γαγγλιακών κυττάρων, που είναι επιφορτισµένοι µε την µεταφορά του νευρικού (οπτικού) ερεθίσµατος, β) από αστροκύτταρα, που έχουν την ευθύνη της τροφοδοσίας των αξόνων, και της διατήρησης σε καλή λειτουργική κατάσταση της αντλίας Να+ και της αξονοπλασµικής κυκλοφορίας, και γ) από ολιγοδενδροκύτταρα που είναι υπεύθυνα για την τροφοδοσία και καλή κατάσταση των ελύτρων των αξόνων. Τα δυο τελευταία είναι τα νευρογλοιακά κύτταρα. H κεντρική φλέβα και αρτηρία µπαίνουν στο οπτικό νεύρο 10 χιλιοστά πίσω από το βολβό. Άρα οίδηµα θα έχουµε µόνο όταν η βλάβη εντοπίζεται στη µοίρα του νεύρου που περιέχει τα αγγεία. Με τον όρο «Οπτική νευρίτιδα» αναφέρεται η φλεγµονή οπτικού νεύρου που συνοδεύεται από οίδηµα ενώ ως «οπιθοβολβική νευρίτιδα» αναφέρεται η φλεγµονή του οπτικού νεύρου που δεν συνοδεύεται από οίδηµα. Η Οπτική νευρίτιδα είναι συνήθως ετερόπλευρη και σπάνια αµφοτερόπλευρη φλεγµονή του οπτικού νεύρου καθ όλο το µήκος του νεύρου συµπεριλαµβανοµένης και της θηλής, που συνοδεύεται από άλγος αυτόµατο ή προκλητό µετά πίεση βολβού. Η µείωση της οπτικής οξύτητας είναι πρώϊµη µε σταδιακή επιδείνωση και συνοδεύεται συνήθως από µείωση του άµεσου και διατήρηση του έµµεσου φωτοκινητικού αντανακλαστικού (Relative Afferent pupillary Defect, RAPD). Οφθαλµοσκοπικά διακρίνουµε ελαφρό οίδηµα και σηµεία θηλίτιδας όπως υπεραιµία θηλής, ασαφή όρια, στενωµένες αρτηρίες και διευρυσµένες φλέβες. Η Οπισθοβολβική νευρίτιδα είναι η φλεγµονή του οπτικού νεύρου στο οπισθοβολβικό του τµήµα. Ο ασθενής παραπονείται για µείωση οπτικής οξύτητας και οπισθοβολβικό άλγος. Οφθαλµοσκοπικά η θηλή είναι φυσιολογική. Στον έλεγχο των οπτικών πεδίων, λόγω προσβολής του κεντρικού τµήµατος του νεύρου, όπου πορεύονται οι κηλιδικές ίνες που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στη φλεγµονή, διαπιστώνεται το χαρακτηριστικό κεντρικό σκότωµα. Παρατηρείται πάλι το RAPD. Ανατοµικές υποµνήσεις για την ερµηνεία συχνών διαταραχών οφθαλµοκινητικότητας της νόσου : Υπενθυµίζεται ότι η οφθαλµοκινητικότητα σαν λειτουργία είναι οργανωµένη σε δύο βασικά επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο είναι το κεντρικό που σηµαίνει ανατοµοφυσιολογικές δοµές για τον έλεγχο οφθαλµοκινητικότητας από τον φλοιό µέχρι τον πυρήνα του οφθαλµοκινητικού νεύρου στο στέλεχος (οδοί που ελέγχουν τη συζυγή κίνηση των δύο οφθαλµών, τη βλεµµατική δηλαδή κίνηση). Η διαταραχή στο επίπεδο αυτό εκδηλώνεται κλινικά µε αδυναµία στροφής του βλέµµατος προς µία κατεύθυνση. Το δεύτερο επίπεδο είναι το περιφερικό που ελέγχει την οφθαλµοκινητικότητα από τους πυρήνες των οφθαλµοκινητικών νεύρων και κάτω, σε όλη δηλαδή την πορεία του κάθε νεύρου (η διαταραχή στο επίπεδο αυτό εκδηλώνεται κλινικά µε διπλωπία). Aπό την περιοχή 8 του µε του µετωπιαίου λοβού ξεκινούν οι ίνες που µαζί µε άλλες ίνες της κινητικής οδού σχηµατίζουν το φλοιοστελεχιαίο ή φλοιοπυρηνικό δεµάτιο, δοµή που µεταξύ των άλλων µεταφέρει και τις ίνες για τον κεντρικό έλεγχο της οφθαλµοκινητικότητας. Μετά τον ακτινωτό

5 στέφανο, έρχεται στο κάτω όριο του µεσεγκεφάλου και το άνω όριο της γέφυρας, όπου χιάζεται για να καταλήξει µετά στον παρααπαγωγό πυρήνα της γέφυρας (PPRF)που είναι πυρήνας του δικτυωτού σχηµατισµού. Από τον παραπαγωγό πυρήνα, οι ίνες έρχονται στον πυρήνα του απαγωγού, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα, και µέσω του απαγωγού νεύρου έρχονται στον οµόπλευρο έξω ορθό. Όµως ο πυρήνας του παραπαγωγού, παίρνει ίνες και από τον αντίπλευρο αιθουσαίο πυρήνα από το κάτω τµήµα της γέφυρας. Επιπλέον, από τον παρααπαγωγό πυρήνα ξεκινούν ίνες που αφού περάσουν απέναντι παρακείµενες στη µέση γραµµή της γεφύρας σχηµατίζουν την έσω επιµήκη δεσµίδα, µια λεπτή αλλά πολύ σπουδαία δοµή της οφθαλµοκινητικότητας, η οποία ανεβαίνει στον µεσεγκέφαλο και καταλήγει στον πυρήνα του κοινού κινητικού, στο τµήµα που νευρώνει τον έσω ορθό. Έτσι, επί βλάβης στην έσω επιµήκη δεσµίδα, συχνή στη ΣΚΠ, το κύκλωµα λειτουργεί κατά το ήµισυ µε αποτέλεσµα να απάγεται ο αντίπλευρος από τη βλάβη οφθαλµός αλλά να νυστάζει επειδή δέχεται τα ερεθίσµατα από τον αιθουσαίο πυρήνα µέσω του παρααπαγωγού. Ο οµόπλευρος όµως προς την προσβεβληµένη έσω επιµήκη δεσµίδα οφθαλµός δεν θα κάνει έσω στροφή γιατί δεν έρχονται τα ερεθίσµατα από τον παρααπαγωγό λόγω της βλάβης της έσω επιµήκους δεσµίδας. Συνολικά, επί υποθετικής βλάβης της αριστερής έσω επιµήκους δεσµίδας, ο δεξιός οφθαλµός θα απάγεται αλλά θα νυστάζει ενώ ο αριστερός θα µένει στη µέση γραµµή µε πιθανότητα να έχουµε διπλωπία, ιδιαίτερα κατά την εγκατάσταση της βλάβης. Σηµειώνεται ότι αυτή η βλάβη είναι η µοναδική για να έχουµε διπλωπία σε κεντρικού τύπου διαταραχή οφθαλµοκινητικότητας. Οποιαδήποτε άλλη µορφή διπλωπίας οφείλεται σε βλάβη οφθαλµοκινητικού νεύρου από τον πυρήνα και κάτω, ή σε βλάβη νευροµυϊκής σύναψης ή µυός. Τονίζεται, ότι επί βλάβης της έσω επιµήκους δεσµίδας το αντανακλαστικό της σύγκλισης παραµένει φυσιολογικό. Σε σχέση µε την πρόγνωση και εξέλιξη της νοσου ως καλοί προγνωστικοί παράγοντες θεωρούνται οι αραιές υποτροπές, το µεγάλο µεσοδιάστηµα µεταξύ πρώτης και δεύτερης υποτροπής, η πλήρης ύφεση µετά την πρώτη υποτροπή, η µικρή ηλικία κατά την εµφάνιση,το θήλυ φύλο, συµπτώµατα όπως η οπτική νευρίτιδα και οι αισθητικές διαταραχές και η εµφάνιση µικρής ανικανότητας εντός 2-5 ετών. Αντίθετα, οι συχνές υποτροπές, το µικρό µεσοδιάστηµα µεταξύ πρώτης και δεύτερης υποτροπής, η µερική ύφεση µετά την πρώτη υποτροπή, η µεγάλη ηλικία κατά την εµφάνιση,το άρρεν φύλο, συµπτώµατα όπως παρεγκεφαλιδικές ή άλλες κινητικές διαταραχές και τέλος η εµφάνιση µεγάλης ανικανότητας εντός 2-5 ετών, θεωρούνται συµπτώµατα επιβαρυµένης πρόγνωσης της νόσου. Αν θέλαµε να παραστήσουµε την πρόγνωση της νόσου θα λέγαµε ότι κινείται προγνωστικά µέσα σε ένα δίπολο. Στο θετικό άκρο του διπόλου που είναι η καλή πορεία και η καλή πρόγνωση, τοποθετείται γυναίκα µε οπτική νευρίτιδα ή αισθητικές διαταραχές, και στο αρνητικό άκρο του διπόλου βρίσκεται άνδρας µε κινητικά φαινόµενα. Αν ανάλογα τοποθετήσουµε και τα υπόλοιπα ποικίλα συµπτώµατα έχουµε άµεση εικόνα της πορείας της ιδιόµορφης αυτής πάθησης. Η διάγνωση της νόσου είναι κλινική, δεν υπάρχει δηλαδή παθογνωµονική εργαστηριακή εξέταση, και στηρίζεται καθοριστικά στην κλινική φυσιογνωµία της νόσου. Είναι βέβαια απαραίτητος ο εργαστηριακός έλεγχος. Για τη διάγνωση είναι απαραίτητη η διασπορά στο χώρο και τον χρόνο όπως αυτό διαπιστώνεται κλινικά ή εργαστηριακά. Σήµερα, για την εργαστηριακή διάγνωση της νόσου είναι αναγκαίος ο έλεγχος 1) µε µαγνητική τοµογραφία (MRI) κυρίως του εγκεφάλου και της αυχενικής µοίρας του νωτιαίου µυελού (ΑΜΝΜ), επειδή οι περιοχές αυτές προσβάλλονται συχνότερα από τη νόσο, 2) ο έλεγχος του εγκαφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) προς αναζήτηση

6 ποικίλων, κυρίως ανοσολογικών, παραµέτρων, 3) σε ειδικές περιπτώσεις για τον εντοπισµό των βλαβών χρησιµοποιούνται ειδικές νευροφυσιολογίκές εξετάσεις, τα προκλητά δυναµικά. Aπό τις βασικές ακολουθίες στην MRI οι σηµαντικότερες για τη διάγνωση είναι: 1) η Τ1-ακολουθία όπου οι εστίες φαίνονται υπόπυκνες (µαύρες τρύπες) και αποδίδονται σε χρόνιες βλάβες της νόσου µε καταστροφή των νευραξόνων, 2) η Τ2-ακολουθία, όπου οι εστίες φαίνονται υπέρπυκνες και αποδίδονται σε νέες εστίες όχι όµως σε οξεία φάση ενώ εκτιµάται επίσης το «ολικό φορτίο νόσου», 3) η Τ1-ακολουθία, όπου µετά ενδοφλέβια έγχυση σκιαγραφικήςουσίας γαδολινίου (Gd) αποκαλύπτονται νέες ή ενεργοποιηµένες εστίες που αποδίδονται σε ρήξη αιµατεγκεφαλικού φραγµού (ΑΕΦ) σε οξεία φάση της νόσου. Πότε τα ΜRI ευρήµατα είναι συµβατά µε διάγνωση ΣΚΠ; Πρέπει να πληρούνται 3 από τα παρακάτω κριτήρια 1) Μία εστία µε Gd-ενίσχυση ή 9 υπέρπυκνες χωρίς Gd-ενίσχυση, 2) Μία ή περισσότερες υποσκηνίδιες, 3) Μία ή περισσότερες παραφλοιώδεις, 4) Τρεις ή περισσότερες περικοιλιακές (Μία εστία εγκεφάλου= Μία εστία ΝΜ) (MRI κριτήρια McDonald, 2005). Μετά την αναγνώριση του κλινικά εντοπισµένου συνδρόµου αποµυελίνωσης τα παραπάνω κριτήρια έχουν το 2010 αναθεωρηθεί και σε συνδυασµό µε τα ευρήµατα από το ΕΝΥ ενισχύεται η πρωϊµότερη διάγνωση της νόσου. Η αναφορά στα κριτήρια αυτά αποκλίνει ίσως από τους στόχους αυτών των σηµειώσεων. Από το ΕΝΥ γίνεται αναζήτηση των ολιγοκλωνικών αντισωµάτων (90%), τοπικής σύνθεσης ΙgG (70-80%), όταν ο δείκτης IgG είναι > από 0,66 ρήξης ΑΕΦ (12%), όταν ο δείκτης Alb είναι > από10 Τα λευκά αιµοσφαίρια µπορούν να ανευρεθούν, σε ποσοστό περίπου 50%, παρισσότερα από 4/µΙ αλλά οπωσδήποτε λιγότερα από 50/µΙ. Όταν υπάρχουν περισσότερα από 50/µI θα πρέπει να αναζητηθεί άλλο συστηµατικό φλεγµονώδες νόσηµα µε εντόπιση στο ΚΝΣ. Από την MRI τα κυριότερα ευρήµατα που στο 90% των ασθενών υποστηρίζουν τη νόσο είναι: οι εστίες ωοειδούς σχήµατος, οι περικοιλιακές εστίες µε κάθετη προς τις κοιλίες κατεύθυνση, και οι εστίες µε εντόπιση παρά τον εγκεφαλικό φλοιό, το µεσολόβιο και τον οπίσθιο βόθρο. Επίσης, σύµφωνα µε νεότερα δεδοµένα είναι δυνατή η εµφάνιση εγκεφαλικής ατροφίας από τα πρώϊµα στάδια πορεία της νόσου. Τα προκλητά δυναµικά (Π ) είναι νευροφυσιολογικές εξετάσεις που χρησιµοποιούνται για τον έλεγχο της ακεραιότητας νευρικών οδών στο ΚΝΣ. Παλαιότερα, πριν την εµφάνιση της µαγνητικής τοµογραφίας, η χρήση τους ήταν συχνή για τον εντοπισµό υποκλινικών βλαβών στο ΚΝΣ. Σήµερα, η χρήση τους έχει περιοριστεί, κυρίως σε οξείες µονοφασικές µυελοπάθειες µε φυσιλογική MRI απεικόνιση, προκειµένου να τεκµηριωθεί η διασπορά της νόσου στο χώρο και τον χρόνο. Στις εξετάσεις αυτές περιλαµβάνονται: 1) Τα οπτικά προκλητά δυναµικά µε καταγραφή από το

7 φλοιό του εγκεφάλου οπτικών ερεθισµάτων, που επηρεάζονται από βλάβες, συχνά και υποκλινικές, της οπτικής οδού, 2) τα ακουστικά προκλητά δυναµικά για τον έλεγχο βλαβών του στελέχους και 3) τα σωµατοαισθητικά προκλητά δυναµικά για την εντόπιση βλαβών στο νωτιαίο µυελό. Eπειδή πολλά νοσήµατα µπορούν να προκαλέσουν διάσπαρτες βλάβες στο ΚΝΣ, είναι επιβεβληµένη η διαφορική διάγνωση για την περαιτέρω αντιµετώπιση της νόσου. Για το λόγο αυτό έχουν θεσπιστεί τα κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια που ανφέρθηκαν ήδη. Στη διαφορική διάγνωση περιλαµβάνονται τα νοσήµατα: Λοιµώξεις:νόσοςLyme, νευροσύφιλη, HIV, HTLV-1 Μεταβολικά νοσήµατα: διαταραχές µεταβολισµού Β12, λευκοδυστροφίες Αυτοάνοσα νοσήµατα:σύνδροµοsjogren, ερυθηµατώδης λύκος, νόσος Αδαµαντιάδη-Behcet, σαρκοείδωση, σύνδροµο καρδιολιπίνης, χρόνια φλεγµονώδης πολυριζονευροπάθεια µε προσβολή ΚΝΣ Αγγειακά νοσήµατα: σηραγγώδη αιµαγγειώµατα, αυτοσωµατική επικρατητική εγκεφαλική αρτηριοπάθεια µε υποφλοιώδη έµφρακτα και λευκοδυστροφία (σύνδροµοcadasil). Γενετικά σύνδροµα: κληρονοµικήαταξία, νόσος Leber και άλλα µιτοχονδρικά νοσήµατα. Βλάβες οπισθίου βόθρου και ΝΜ: σύνδροµοarnold-chiari, αυχενικήσπονδύλωση, µη κληρονοµική αταξία, µυελοπάθεια. Νεοπλασµατικά νοσήµατα:λέµφωµα ΚΝΣ, όγκοι ΝΜ, παρανεοπλασµατικά σύνδροµα. Άλλα ιδιοπαθή φλεγµονώδη νοσήµατα ΚΝΣ: Κεραυνοβόλος νόσος Marburg,νόσος Balo,οξεία διάσπαρτος εγκεφαλοµυελίτις (µεταλοιµώδης), οπτική νευροµυελίτις (νόσοςdevic) Ενώ η παθογένεση της νόσου ουσιαστικά παραµένει άγνωστη, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις εµπλοκής αυτοανόσων µηχανισµών στη πρόκληση και εξέλιξη της. Φαίνεται δηλαδή ότι, διάφοροι γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (πχ ιοί, µικρόβια, υπεραντιγόνα κ.ά ) ενεργοποιούν στην περιφέρεια αυτοαντιδρώντα Τ-λεµφοκύτταρα που επαγώµενα από διάφορες επιφανειακές πρωτεϊνες ( ιντεγκρίνες, σελεκτίνες και άλλα µόρια προσκόλλησης ) διασπούν τον αιµατοεγκεφαλικό φραγµό και εισέρχονται στο ΚΝΣ. Εκεί, ενεργοποιηµένοι υποπληθυσµοί Τ βοηθητικών λεµφοκυττάρων παράγουν διάφορες κυτταροκίνες που ρυθµίζουν περαιτέρω την ανοσολογική αντίδραση. Αναγνωρίζονται δύο τέτοιοι υποπληθυσµοί λεµφοκυττάρων, τα Th1 που παράγουν προφλεγµονώδεις (IL-2,INF-γ TNF-α) και τα Th2 που παράγουν αντιφλεγµονώδεις κυτταροκίνες (IL-4, ΙL-5, IL-6,IL- 10, IL-13) [2]. Eπιπλέον, η ανάλυση των αποµυελινωτικών πλακών, που ως γνωστόν είναι το χαρακτηριστικό παθολογοανατοµικό υπόστρωµα της νόσου, δείχνει ότι υπάρχουν φλεγµονώδεις εστίες από κυρίως Τ και λιγότερα Β λεµφοκύτταρα, πλασµατοκύτταρα και µεγάλος αριθµός µακροφάγων και µικρογλοιακών κυττάρων. Μολονότι θεωρείται πάθηση που προσβάλλει τη µυελίνη του ΚΝΣ, σύµφωνα µε σύγχρονες απόψεις που προκύπτουν από άµεσα ιστολογικά και έµµεσα νευροαπεικονιστικά στοιχεία, γίνεται σαφές ότι η νόσος προσβάλει επίσης τους νευράξονες και τους νευρώνες, εµφανίζει δηλαδή σηµαντική ετερογένεια. Είναι εντυπωσιακό ότι, όπως προκύπτει από διάφορες µελέτες, σε ασθενείς µε ΣΚΠ ελλατώνεται η πυκνότητα και ο όγκος των νευραξόνων όχι µόνο εντός της πλάκας αλλά και σε ιστό του ΚΝΣ φυσιολογικής εµφάνισης. Η εξέταση του n-ακέτυλο ασπαρτικού οξέος (NAA), ενός νευραξονικού/νευρωνικού δείκτη που µετράται µε φασµατοσκοπία µαγνητικού συντονισµού, αποκαλύπτει ότι το συνολικό NAA του εγκεφάλου ελαττώνεται ακόµη και στα αρχικά στάδια της νόσου. Η απώλεια ή η σµίκρυνση των νευραξόνων αποτελεί σηµαντικό παράγοντα που συµβάλλει στην απώλεια του όγκου του εγκεφάλου και του νωτιαίου µυελού (ατροφία). Είναι σηµαντικό να ανφερθεί ότι σε ασθενείς µε

8 ΣΚΠ, η ατροφία του ΚΝΣ παρατηρείται πολύ νωρίς, πολλές φορές µάλιστα ακόµη και κατά την εµφάνιση του πρώτου κλινικού επεισοδίου (κλινικά εντοπισµένο σύνδροµο) Τέλος, πρόσφατες µελέτες αναφέρονται στην ύπαρξη ανοσοπαθολογικής ετερογένειας. Πολυεθνική οµάδα νευρολόγων και νευροπαθολόγων µελέτησε την οξεία ιστοπαθολογία της πλάκας σε δείγµατα εγκεφαλικού ιστού ασθενών µε ΣΚΠ προερχόµενα από βιοψία ή νεκροψία.[12] Τα αποτελέσµατα αυτής της µελέτης αποκαλύπτουν τέσσερις (4) διαφορετικές ανοσοπαθολογικές εικόνες (Πίνακας 1). Ενα άλλο πολύ σηµαντικό εύρηµα της παραπάνω µελέτης είναι ότι η αποµυελινωτική πλάκα ενώ εµφανίζει ετερογένεια µεταξύ ατόµων που πάσχουν από ΣΚΠ (δια (δια-ατοµική ετερογένεια), παρουσιάζει αντίθετα οµοιογένεια στο ίδιο άτοµο (ενδο-ατοµική (ενδο ατοµική οµοιογένεια). Θεραπεία Η θεραπεία της νόσου είναι σε µεγάλο βαθµό <<εµπειρική>> και εξατοµικεύεται ανάλογα µε τη φάση και τη µορφή της νόσου ακόµη δε ανάλογα και µε την κοινωνική και περιβαλλοντική κατάσταση του ασθενούς ς προκειµένου να υπάρχει <<καλή συµµόρφωση>> και συνεργασία µε τον θεράποντα. H συµµόρφωση του ασθενούς και η εφαρµογή της θεραπείας που προτείνεται από τον θεράποντα είναι απαραίτητη προϋπόθεση της σωστής θεραπευτικής προσέγγισης και αποτελεσµατικής αντιµετώπισης της νόσου. Οι βασικοί θεραπευτικοί στόχοι είναι 1) η υποτροπών, 2) η επιβράδυνση αντιµετώπιση ετώπιση ποικίλων κλινικών των σταδιακής µείωση της συχνότητας υπολειµµατικής συµπτωµάτων της και της βαρύτητας ανικανότητος 3) η ανικανότητος, νόσου, προκειµένου να ποιότητα ζωής του ασθενούς και να σταθεροποιηθεί σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο. των συµπτωµατική βελτιωθεί η

9 1. Θεραπεία οξείας φάσης (υποτροπής, ώσης). Χορήγηση κορτικοειδών σε διάφορα σχήµατα. Το επικρατέστερο σχήµα είναι η ενδοφλέβια χορήγηση υψηλών δόσεων µεθυλπρεδνιζολόνης (0.5 1 gr ηµερησίως) από 3-5 ηµέρες και στη συνέχεια από του στόµατος χορήγηση πρεδνιζολόνης (30-60 mg), σε µειούµενη δοσολογία για ηµέρες. Με αυτό το θεραπευτικό σχήµα θεωρείται ότι επιτυγχάνεται ταχύτερη αποκατάσταση της υποτροπής και περιορίζονται οι ανεπιθύµητες ενέργειες της λήψης της κορτιζόνης 2. Θεραπεία πρόληψης των υποτροπών και επιδράδυνσης της εξέλιξης της νόσου. 2.1 Θεραπείες πρώτης γραµµής Ανοσοτροποποιητική αγωγή: Ι) Ιντερφερόνη-β: πρωτείνες που εκτός της αντιϊκής διαθέτουν και ανοσορυθµιστική δράση. 1) Η ινερφερόνη-β-1α : το Rebif χορηγείται υποδορίως κάθε δεύτερη ηµέρα σε δοσολογία 6-12 εκατοµµύρια Ι.U, ενώ το Avonex χορηγείται ενδοµυϊκώς ανά εβδοµάδα σε δοσολογία 6 εκατοµµύρια Ι.U, 2) Η ιντερφερόνη-β-1β : το Betaferon και το Εxtavia χορηγούνται υποδορίως κάθε δεύτερη ηµέρα σε δοσολογία 8 εκατοµµύρια Ι.U. Συνήθεις παρενέργειες είναι το αποκαλούµενο γριππώδες σύνδροµο, αύξηση ηπατικών ενζύµων, λευκοπενία, κατάθλιψη και αύξηση της σπαστικότητας. ΙΙ) Το πολυµερές Cop-1 (Copaxone): πεπτίδιο 4 αµινοοξέων µε σύνθεση ανάλογη της µυελίνης, όπου λόγω της σύνθασης του φαίνεται ότι αναστέλλει τη λειτουργία των ενεργοποιηµένων Τ- λεµφοκυττάρων των ειδικών για τη βασική πρωτείνη της µυελίνης. Η χορήγηση του είναι καθηµερινή σε υποδόρια ένεση και δόση 30mg. Οι συνηθέστερες ήπιες παρενέργειες είναι ερυθρότητα στο σηµείο έγχυσης, άγχος και εφίδρωση. 2.2 Θεραπείες δεύτερης γραµµής Ι) Ναταλιζουµάµπη: Μονοκλωνικό αντίσωµα έναντι της α4β ιντεγκρίνης, πρωτείνης που διευκολύνει την προσκόλληση του ενεργοποιηµένου Τ-λεµφοκυττάρου στο ενδοθήλιο του αιµατοεγκεφαλικού φραγµού. 2) Φιγκολιµόδη. Είναι ουσία που δρα µε περιορισµό των ενεργοποιηµένων Τ-λεµφοκυττάρων στους λεµφαδένες, περιορίζοντας την έξοδό τους στην περιφέρεια, και εποµένως αναστέλλοντας την προσέγγισή τους στον εγκέφαλο. 2) Μιτοξανδρόνη (Novantrone). Eίναι αντινεοπλασµατικό φάρµακο µε ανοσορρυθµιστική, ανοσοκατασταλτική και αντιϊκή δράση. Η χρήση του στοχεύει κυρίως στη σταθεροποίηση της νόσου στην προϊούσα µορφή της. 2.3 Θεραπείες τρίτης γραµµής Ι) Αζαθειοπρίνη (ΑΖΑ). Είναι ανοσοκατασταλτικό φάρµακο που χορηγείται σε δοσολογία 2-3 mgr ανά χιλιόγραµµο βάρους σε τρείς δόσεις ηµερησίως. Η δράση της αρχίζει να διαφαίνεται µετά τον 2 ο µε 3 ο µήνα χορήγησης µε επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου. Οι συνηθέστερες παρενέργειες είναι από το αίµα, η ηπατική δυσλειτουργία και τα δερµατικά εξανθήµατα.

10 ΙΙ) Μεθοτρεξάτη : Ανοσοκατασταλτικό φάρµακο που χορηγείται σε δόση 2.5 mgr σε δύο δόσεις ηµερησίως, επί δύο συνεχείς ηµέρες της εβδοµάδος. ΙΙΙ) Κυκλοφωσφαµίδη. Άλλο ανοσοκατασταλτικό φάρµακο που επιβραδύνει την προοδευτική εξέλιξη της νόσου. Λόγω των πολλών και ποικίλων παρενεργειών µεταξύ των οποίων βαριά λευκοπενία, κυστίτιδα,ολιγοσπερµία), η χρήση της ενδείκνυται σε βαριές περιπτώσεις µε σταθερή επιδείνωση παρά τη χορήγηση άλλων θεραπειών. Οπτική νευροµυελιτις ή νόσος Devic (ON-NMO disease) Είναι αυτοάνοση αποµυελινωτική νόσος µε εκλεκτική προσβολή του οπτικού νεύρου και του νωτιαίου µυελού. Παλαιότερα εθεωρείτο µορφή της ΣΚΠ, µετά σύγχρονες όµως κλινικές και εργαστηριακές παρατηρήσεις φαίνεται να αποτελεί ξεχωριστή νοσολογική οντότητα. Στα πλαίσια αυτά, συχνά αναφέρεται, σε ποσοστό περίπου 15%, συνύπαρξη µε άλλα αυτοάνοσα νοσήµατα όπως σύνδροµο Sjogren, συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος, ρευµατοειδής αρθρίτις, µεικτή νόσος του κολλαγόνου και µυασθένεια. Συχνή επίσης είναι η ανεύρεση στον ορό πασχόντων, αυξηµένων τίτλων ΑΝΑ, SSa, SSb αυτοαντισωµάτων. Σε ένα ποσοστό 80% εµφανίζεται µε µυελίτιδα ή οπτική νευρίτιδα ή συνδυασµό και των δύο και υποτροπιάζουσα πορεία. Ενώ όµως η βαρύτητα των εκδηλώσεων είναι ήπια, σε κάθε υποτροπή προστίθενται υπολειµµατικές εκδηλώσεις µε αποτέλεσµα την προοδευτική επιδείνωση της νόσου και τελικά τύφλωση ή τετραπληγία. Εάν στην πορεία προσβληθεί ή περιοχή του προµήκους και η ανώτερη αυχενική περιοχή, µπορεί να επέλθει ακόµη και ο θάνατος λόγω αναπνευστικής ανεπάρκειας. Αντίθετα, σε µικρότερο ποσοστό (20%) η νόσος εµφανίζεται µονοφασική, συνήθως οι παραπάνω εκδηλώσεις έχουν µεγαλύτερη βαρύτητα, υποχωρούν πολύ αργά, στην πλήρη ύφεσή τους όµως αφήνουν λίγα σχετικά σωµατικά ελλείµµατα. Στην παθογένεια της νόσου συµµετέχουν χυµικοί µηχανισµοί ανοσίας. Στον ορό πασχόντων ανιχνεύονται IgG-αντισώµατα έναντι ακουαπορίνης-4, πρωτεϊνης που εντοπίζεται στα ποδοκύτταρα των αστροκυττάρων και ελέγχει τις διόδους ύδατος σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου ( αντι- Aqp-4 ή αντι-νμο αντισώµατα). Τα αντισώµατα αυτά συνδέονται µε παθογενετικούς µηχανισµούς της νόσου, όπως αποδεικνύει η σύνδεση του συµπληρώµατος και η εναπόθεσή του σε κατεστραµµένες περιοχές του παρεγχύµατος. Εν τούτοις φαίνεται ότι στην παθογένεια της νόσου συνυπάρχουν και άλλοι παθογενετικοί µηχανισµοί, όπως η ενεργοποίηση Τ-κυττάρων και η διάσπαση του αιµατοεγκεφαλικού φραγµού (ΑΕΦ) µε τελικό αποτέλεσµα την είσοδο αντι-νμο αντισωµάτων εντός του εγκεφαλικού παρεγχύµατος. Oι βλάβες που προκαλεί η νόσος είναι διαφορετικές από τις βλάβες που προκαλεί η ΣΚΠ. Στον ΝΜ 1) εντοπίζονται κεντρικά σε αντίθεση µε την περιφερικότερη εντόπιση των βλαβών της ΣΚΠ, 2) προσβάλλονται συχνότερα φαιοί σχηµατισµοί, 3) καταλαµβάνουν 2 ή περισσότερα µυελοτόµια. Τα απεικονιστικά και εργαστηριακά χαρακτηριστικά που διαχωρίζουν την νόσο από τη ΣΚΠ είναι: 1) ύο ή περισσότερες εστίες στο ΝΜ, 2) η διαφορετική εντόπιση των εστιών στον εγκέφαλο (περί τον ροµβοειδή βόθρο στην εσχάτη πτέρυγα-area postrema), 3) η ανίχνευση αντι-νμο αντισωµάτων.

11 Αξίζει τέλος να αναφερθεί ότι πολλοί ασθενείς εµφανίζουν επανειληµµένες υποτροπές µε µυελικά συµπτώµατα ή προσβολή του οπτικού νεύρου µε αρνητικά αντι-νμο αντισώµατα. Σύµφωνα µε τις υπάρχουσες ενδείξεις οι ασθενείς θεωρούνται πάσχοντες από «ΝΜΟ νόσο ευρύτερου φάσµατος». Θεραπεία 1. Θεραπεία οξείας φάσης (υποτροπής, ώσης). Χορήγηση κορτικοειδών σε διάφορα σχήµατα. Το επικρατέστερο σχήµα είναι η ενδοφλέβια χορήγηση υψηλών δόσεων µεθυλπρεδνιζολόνης (0.5 1 gr ηµερησίως) από 7-10 ηµέρες. 2. Σε επίµονες καταστάσεις όπου η θεραπεία µε κορτιζόνη δεν αποδίδει υπάρχουν κλινικές παρατηρήσεις µε θετικά αποτελέσµατα ελέγχου της νόσου µετά πλασµαφαίρεση ή χορήγηση γ- σφαιρίνης. Θεραπεία πρόληψης των υποτροπών και επιδράδυνσης της εξέλιξης της νόσου. 3. Rituximamb µονοκλωνικό αντίσωµα που στρέφεται έναντι των Β-λεµφοκυττάρων Βέβαια πρέπει να αναφερθεί ότι δεν υπάρχουν προς το παρόν ελεγχόµενες κλινικές µελέτες για την ακριβή και κυρίως τη διάρκεια της αποτελεσµατικότητας αυτών των θεραπειών. Oξεία διάσπαρτος εγκεφαλοµυελίτις (Ο Ε-ADEM) Είναι µονοφασική αποµυελινωτική νόσος του ΚΝΣ µετά ανοσοποίηση ή ιογενή λοίµωξη (ιός ιλαράς ή οποιοσδήποτε άλλος ιός) συνήθως µετά 6-8 εβδοµάδες. Περιγράφεται συχνότερα στα παιδιά, χωρίς όµως να αποκλείεται και η προσβολή ενηλίκων. Εκδηλώνεται αιφνίδια και εξελίσσεται γρήγορα. Τα συχνότερα πρόδροµα συµπτώµατα είναι κεφαλαλγία, σπασµοί ή παραλήρηµα, ενώ οι εστιακές εκδηλώσεις που ακολουθούν περιλαµβάνουν κινητικές, αισθητικές, παρεγκεφαλιδικές και στελεχιαίες διαταραχές. Η νόσος αποδίδεται σε αυτοάνοση αντίδραση έναντι πρωτεϊνών του ΚΝΣ που πυροδοτείται από λοίµωξη ή ανοσοποίηση. Εµφανίζει πολλές οµοιότητες µε την αλλεργική πειραµατική εγκεφαλοµυελίτιδα που προκαλείται µετά ένεση σε πειραµατόζωα πρωτεϊνών µυελίνης του ΚΝΣ. Προσβάλλεται η λευκή αλλά και η φαιά ουσία του εγκεφάλου και του ΝΜ, όπου οι αποµυελινωτικές εστίες περιέχουν Τ-κύτταρα και µακροφάγα. Στη µαγνητική τοµογραφία MRI) εγκεφάλου, απεικονίζονται εστιακές ή συρρέουσες συµµετρικές εστίες αποµυελινωσης. Η παρακολούθηση ασθενών µε MRI δείχνει ότι η νόσος εξελίσσεται για αρκετές εβδοµάδες µετά την εγκατάστασή της. Συγκεκριµένα, σε επαναλαµβανόµενες MRI εγκεφάλου απεικονίζονται εστίες που διαφέρουν από τις εστίες της ΣΚΠ. Είναι συχνά µεγαλύτερες από 1-2 cm και εντοπίζονται κάτω ή εντός του φλοιού, στο θάλαµο, τα βασικά γάγγλια και την παρεγκεφαλίδα. Είναι ποικίλης χρονιότητας, όπως φαίνεται από την πρόσληψη σκιαγραφικού (πρόσφατες εστίες) και τις «µαύρες τρύπες» (παλαιές εστίες) στην Τ1 ακολουθία, ενώ στην Τ2 ακολουθία απεικονίζεται η ταχεία αύξηση των εστιών.

12 Από το ΕΝΥ συχνά διαπιστώνονται διαφορές συγκριτικά µε τα ευρήµατα της ΣΚΠ. Συγκεκριµένα είναι συχνότερα αυξηµένος ο δείκτης λευκωµατίνης και τα λευκά αιµοσφαίρια (>20 κύτταρα/ml), ενώ τα ολιγοκλωνικά αντισώµατα είναι θετικά σπανιότερα (ποσοστό 10-20%). H πρόγνωση της νόσου είναι αρκετά καλή, ιδιαίτερα όταν αναγνωριστεί και αντιµετωπιστεί έγκαιρα. Σηµειώνεται ότι ενώ η αποµυελίνωση είναι µεγαλύτερη από τη ΣΚΠ, σε ένα µεγάλο ποσοστό ασθενών (30%), η νόσος υποχωρεί πλήρως. Θεραπεία Θεραπεία εκλογής είναι τα κορτικοειδή. Υψηλές δόσεις µεθυλ-πρεδνιζολόνης (0.5 1 gr ηµερησίως) για 5 ηµέρες και στη συνέχεια η χορήγηση από του στόµατος και η σταδιακή µείωση (tappering), φαίνεται ότι µειώνουν την εµφάνιση των υποτροπών και τη µετάπτωση σε ΣΚΠ. Λευκοδυστροφίες Τα νοσήµατα αυτά οφείλονται σε δυσµυελίνωση, πρόκειται για κληρονοµικές δηλαδή παθήσεις στις οποιες ουδέποτε αναπτύσσεται φυσιολογική µυελίνη. Οι παθολογοανατοµικές βλαβες είναι µεν διάχυτες,δεν εµφανιζουν φλεγµονώδη στοιχεία, εµφανίζονται κυρίως στην παιδική ηλικία και η πρόγνωσή τους είναι πτωχή. I) Η αδρενολευκοδυστροφία µεταδίδεται µε φυλοσυνδετη κληρονοµικότητα και χαρακτηρίζεται από συνδυασµό φλοιοεπινεφριδιακής ανεπάρκειας και προσβολής ΚΝΣ ή ΠΝΣ. Η διάγνωση τίθεται κλινικά και εργαστηριακα µε διαπίστωση φλοιοεπινεφριδιακής ανεπάρκειας και ανεύρεσης αυξηµένης ποσότητας λιπαρών οξέων πολύ µακρών αλύσεων.

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ Τι είναι η ΣΚΠ; Xρόνια φλεγμονώδης απομυελινωτική νόσος του ΚΝΣ άγνωστης αιτιολογίας, πιθανώς αυτοάνοση,

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ.

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ. Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph. Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΔΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Δρ Ρούγγας Κων., MD, FEBOph Δντής Οφθ/κής Κλινικής Νοσ. «Άγιος Σάββας» 28/9/2010 Κ.Οφ.Κ.Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γνώσεις ενός Οφθαλμιάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣKΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

ΣKΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣKΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ Ενότητα 2 Διάγνωση & Διαφορική διάγνωση της ΣΚΠ Λευκοδυστροφίες Ευφροσύνη Σ. Κουτσουράκη (Επικ. Καθηγήτρια) ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ!ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ!ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ!ΚΝΣ!

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ!ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ!ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ!ΚΝΣ! ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣΕΠΙΠΛΟΚΕΣΛΟΙΜΩΞΕΩΝΚΝΣ ΜΑΡΘΑΣΠΗΛΙΩΤΗ Νευρολόγος Α ΝευρολογικήΚλινική ΝοσοκομείοΑΧΕΠΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ15/12/2012 ΕΝΤΟΠΙΣΗΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΚΝΣ/ΠΝΣ ΚΝΣ Εγκέφαλος Μήνιγγες Νωτιαίος μυελός ΠΣ Περιφερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ. Ηµιπληγία, ιπληγία, Τετραπληγία, Αθετωσική Ε.Π. (έξω πυραµιδική) και Αταξική Ε.Π. 1.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ. Ηµιπληγία, ιπληγία, Τετραπληγία, Αθετωσική Ε.Π. (έξω πυραµιδική) και Αταξική Ε.Π. 1. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ - ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ Μια γενικώς αποδεκτή ταξινόµηση είναι σήµερα του HAGBERG που στηρίζεται στην κλινική εικόνα και την τοπογραφική κατανοµή των κινητικών αναπηριών όπου διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα 1.1. Νευρικό Σύστημα 1.1.1. Ανατομία του Νευρικού Συστήματος: Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα (πίνακας 1, σχήμα 1). (α) Το κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ Έκταση και σημασία Στα μικρά μηρυκαστικά πολύ συχνές Για 2005 το 50 % στην κλινική Ιάσιμες και μη ιάσιμες Χρόνιες εγκεφαλoπάθειες - εγκεφαλίτιδες Ζωοανθρωπονόσοι Ιστορικό α) Είδος, ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία

Οπτική οδός. Έξω γονατώδες σώµα. Οπτική ακτινοβολία Όραση Γ Όραση Οπτική οδός Έξω γονατώδες σώµα Οπτική ακτινοβολία Οπτικό χίασµα: Οι ίνες από το ρινικό ηµιµόριο περνούν στην αντίπλευρη οπτική οδό ενώ τα κροταφικά ηµιµόρια δεν χιάζονται. Εποµένως κάθε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητικό Σύστηµα Λεωνίδας Στεφανής Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική ΕΚΠΑ Το Αισθητικό Σύστηµα είναι εκείνο το οποίο συσσωρεύει πληροφορίες από το περιβάλλον και τις µεταφέρει κεντροµόλα προς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS

ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΟΥΣ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ GRAVIS ΘΕΡΑΠΕΙΑ CIDP Aσθενείς με ήπια συμπτώματα που δεν δημιουργούν πρόβλημα στις καθημερινές δραστηριότητες δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Α. ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται μεταξύ των σωμάτων των σπονδύλων. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 11 Θεωρητικές Δεξιότητες Πόνος Διαταραχές οπτικής λειτουργίας 9. Επιφανειακός Πόνος 10. Ασθενωπία Διόφθαλμή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ. Δεύτερη Έκδοση TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ. Δεύτερη Έκδοση TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ Δεύτερη Έκδοση C DAVID MARSDEN FRS DSC FRCP FRCPsych TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΑΡΑΖΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ 2015

ΗΜΕΡΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ 2015 Σε συνεργασία με την ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΝΙΚΑΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΗΜΕΡΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ 2015 25-27 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΑΜΑΛΙΑ, ΝΑΥΠΛΙΟ Α. ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΝΜΟ (Παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Τι είναι ο επιχείλιος χόνδρος; Ο επιχείλιος χόνδρος είναι µία δοµή από ινώδη ιστό που περιβάλλει κυκλοτερώς την κοτύλη την κοίλη δηλαδή αρθρική επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME Τι είναι; Η αρθρίτιδα του Lyme είναι µία από τις νόσους που προκαλούνται από το µικρόβιο Βorrelia burgdorferi (νόσος του Lyme ή Μπορρελίωση) που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Σχήμα 1: Η πορεία του Παρουσίαση Περιστατικού Εικ. 2: Πτερυγοειδής (ΑΡ) ωμοπλάτη Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής. Το παραπληρωματικό νεύρο, που είναι ένα κυρίως κινητικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί,

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί, Αυτοάνοσα Νοσήματα Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Ένας στους δέκα πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Πλυτά Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής και Κοινωνικής Αποκατάστασης (Κ.Α.Φ.Κ.Α.) Αμφιλοχίας. Εισαγωγή Το παραπληρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging)

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) Βασικές αρχές και κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ BOSTON ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ BOSTON ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ BOSTON ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΙΡΑΝΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ: κ. ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ Εγκεφαλικά ημισφαίρια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ιός DNA κύτταρα ανθρώπου ενδοπυρηνικά έγκλειστα εν αναπτύσσεται σε έµβρυο όρνιθας Υπάρχει ένας ορολογικός τύπος

Ο ιός DNA κύτταρα ανθρώπου ενδοπυρηνικά έγκλειστα εν αναπτύσσεται σε έµβρυο όρνιθας Υπάρχει ένας ορολογικός τύπος Varicella la-zoster Virus Human Herpesvirus-3 Ανήκει στη οικογένεια των ερπητοϊοί Herpesviridae-α Είναι ένας DNA ιός * Πρωτολοίµωξη : Varicela (chickenpox) * Υποτροπή: Herpes Zoster (shingles) Ο ιός DNA

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιστορικό εργαστηριακό προφίλ! Αθλητής, 17 ετών από 4ηµέρου αναφέρει εµπύρετο, οπισθοστερνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα