Κρίση πιστωτών ή κρίση χρεωστών; Ποιος πληρώνει για το Ευρωπαικό κυρίαρχο χρέος και τις ζημίες από τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κρίση πιστωτών ή κρίση χρεωστών; Ποιος πληρώνει για το Ευρωπαικό κυρίαρχο χρέος και τις ζημίες από τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου;"

Transcript

1 Νο. 121, 2011 Κρίση πιστωτών ή κρίση χρεωστών; Ποιος πληρώνει για το Ευρωπαικό κυρίαρχο χρέος και τις ζημίες από τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου; Jan Kregel Μια συνοπτική ιστορία της αναδιάρθρωσης του κρατικού χρέους Στον απόηχο της κρίσης χρέους στη Λατινική Αμερική οι συζητήσεις που κυριάρχησαν είχαν να κάνουν με το πως θα διαμοιραστεί το κόστος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της χρηματοπιστωτικής στήριξης των ανεπτυγμένων κρατών προς τις χρεοκοπημένες κυβερνήσεις που κουβαλούσαν μεγάλο δημόσιο χρέος. Από τη στιγμή που οι αμερικανικές τράπεζες θα ήταν, από τεχνική άποψη, χρεοκοπημένες εάν είχαν αναγνωριστεί οι ζημίες τους από τον δανεισμό στους Λατινοαμερινανούς δανειολήπτες, ήταν αδύνατο να προταθούν ζημίες για τους ιδιωτικούς δανειστές. Αντ αυτού, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ υιοθέτησε μια πολιτική «προσωρινής αναβολής αποπληρωμής του χρέους», η οποία χρέωνε τους δανειολήπτες με την ευθύνη για την αποπληρωμή της πλήρους αξίας των δανείων τους. Μια από τις δυσκολίες της κατανομής του κόστους της αναδιάρθρωσης του χρέους ήταν η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ πολλών πιστωτών με νέους όρους αποπληρωμής. Η O JAN KREGEL είναι Ανώτατος Μελετητής στο Ινστιτούτο Οικονομικών Levy του Κολεγίου Bard και διευθυντής του Προγράμματος Νομισματική Πολιτική και Χρηματοοικονομική Δομή. Κατέχει τις θέσεις του Διακεκριμένου Καθηγητή Έρευνας στο Κέντρο για την Πλήρη Απασχόληση και την Σταθερότητα Τιμών του Πανεπιστημίου του Μιζούρι Κάνσας και Καθηγητή Χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Ταλίν. Copyright 2011 Levy Economics Institute

2 εισαγωγή ρητρών περί συλλογικής δράσης σε επίσημο έγγραφο που περιγράφει τις υποχρεώσεις του εκδότη ομολόγων και τα δικαιώματα των επενδυτών προτάθηκε ως μέσο διευκόλυνσης της λήψης αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία για την έγκριση αναδιάρθρωσης του χρέους. Από το τέλος της δεκαετίας του 1990 σχεδόν όλες οι διαθεσιμότητες κρατικών χρεογράφων περιλαμβάνουν ρήτρες περί συλλογικής δράσης. Τα ίδια θέματα περί κατάλληλης κατανομής των ζημιών από μια χρηματοοικονομική κρίση ξαναήρθαν στην επιφάνεια μετά την ασιατική κρίση του Για να αντιμετωπίσει αυτού του είδους τα προβλήματα, το ΔΝΤ πρότεινε το 2001 έναν μηχανισμό αναδιάρθρωσης κρατικού χρέους (SDRM). Αρχικά, η ιδέα είχε προταθεί από την Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη εκ μέρους των αναπτυσσόμενων χωρών στην κρίση χρέους της δεκαετίας του 70, αλλά δεν υιοθετήθηκε μετά την ασιατική κρίση εξαιτίας των αντιρρήσεων των αναπτυσσόμενων χωρών ότι θα ήταν ανάρμοστο για έναν προστατευόμενο πιστωτή (το ΔΝΤ) να είναι ο φορέας λειτουργίας αυτού του μηχανισμού. Την εποχή εκείνη σημειώθηκε ότι ένα δανειακό πρόγραμμα του ΔΝΤ δεν είχε ποτέ καταλήξει σε χρεοκοπία και, ως τούτου, ο οργανισμός θεωρήθηκε υπέρτατος πιστωτής για οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με την αναθεώρηση των όρων σε μια αναδιάρθρωση του χρέους (Βλ. Ocampo, Kregel, και Griffith-Jones 2007, 129). Οι συζητήσεις συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης της Αργεντινής, με τον Αμερικανό Υπουργό Οικονομικών να είναι υπέρ της δυνατότητας μιας κρατικής χρεοκοπίας ως μέσο για την επιβολή μιας αγοραίας λύσης σχετικά με την κατανομή των ζημιών ανάμεσα σε οφειλέτες και πιστωτές. Ως αποτέλεσμα, το ΔΝΤ δεν παρείχε καμία επιπλέον χρηματοδότηση για να διευκολύνει ή να επηρεάσει την αναδιάρθρωση χρέους της Αργεντινής, η οποία παρήγαγε μια μονομερή πρόταση ανταλλαγής που περιλάμβανε ένα κούρεμα περίπου της τάξεως του 70%. Σε αντίθεση με τη προηγούμενη αναδιάρθρωση, η νέα κυβέρνηση της Αργεντινής υποστήριξε ότι πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η ανάκαμψη της οικονομίας της Αργεντινής, διότι δίχως αυτό ακόμα και οι υπόλοιπες υποχρεώσεις δεν θα μπορούσαν να εκπληρωθούν. Σε αυτό το πνεύμα, το νέο χρέος περιλάμβανε εγγυήσεις που συνέδεαν τις αποδόσεις των επενδυτών με την προσδοκόμενη βελτίωση στην απόδοση της οικονομίας. Και αυτή είναι η επικρατούσα τάση. 2 Η επίλυση του απομειωμένου χρέους στη σημερινή κρίση Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η πρόσφατη χρηματοοικονομική κρίση του ιδιωτικού τομέα στις ΗΠΑ και η κρίση κρατικού χρέους στην ευρωζώνη έχουν εγείρει παρεμφερή ζητήματα για το πως να κατανεμηθούν οι ζημίες μεταξύ δανειστών και δανειζόμενων. Αντηχώντας την επίλυση της κρίσης χρέους στην Λατινική Αμερική, η συζήτηση στις ΗΠΑ αφορά στο ρόλο της κυβέρνησης στην αποκατάσταση της φερεγγυότητας των τραπεζικών ιδρυμάτων, ακόμα και τη στιγμή που οι ιδιοκτήτες κατοικιών με ενυπόθηκα χρέη ίσα ή μεγαλύτερα της αξίας των σπιτιών τους αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο κατάσχεσης εάν δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν το τρέχον χρέος. Ο φόβος για τις αρνητικές επιπτώσεις της αφερεγγυότητας των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις ανεπτυγμένες χώρες σημαίνει ότι έχουν

3 εξασφαλισμένη κυβερνητική προστασία και πως το μεγαλύτερο φορτίο των ζημιών το έχουν επωμισθεί οι ιδιώτες δανειολήπτες και οι κυρίαρχοι δανειολήπτες. Στις συζητήσεις για τη σημερινή και μελλοντική στήριξη που θα πρέπει να δοθεί προς τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στις ιδιωτικές χρηματοπιστωτικές αγορές για να αναχρηματοδοτήσουν χρέη που ωριμάζουν, η Γερμανική κυβέρνηση επέμεινε ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να θεσπίσουν πολιτικές ικανές να παράγουν δημοσιονομικά πλεονάσματα προκειμένου να αποπληρώνουν το χρέος καθώς ωριμάζει ή, στην περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, οι κάτοχοι ομολόγων του ιδιωτικού τομέα να μοιραστούν το φορτίο των όποιων ζημιών. Ωστόσο, ο απερχόμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) διαφώνησε με τη θέση αυτή με το αιτιολογικό ότι θα προκαλέσει μετάδοση καθώς οι κάτοχοι ομολόγων θα εγκαταλείψουν τις αγορές ομολόγων των άλλων υπερχρεωμένων Ευρωπαϊκών χωρών, καθιστώντας πιο δύσκολη την αναχρηματοδότηση του υφιστάμενου χρέους και λιγότερο πιθανή τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε μια αναδιάρθρωση του χρέους. Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι αυτή η συζήτηση για την κατανομή της επιβάρυνσης των ζημιών είναι το αποτέλεσμα μιας πεποίθησης ότι τόσο οι οφειλέτες όσο και οι δανειστές θα πρέπει να επωμιστούν ένα δίκαιο μέρος του φορτίου της προσαρμογής. Ομως, σχεδόν σε κάθε κρίση, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα απολαμβάνουν ευνοϊκή μεταχείριση λόγω του κρίσιμου ρόλου που έχουν στην οικονομία. Από εδώ πηγάζει και η άποψη ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι «πολύ μεγάλα για να αποτύχουν» και, ως εκ τούτου, πρέπει να διασωθούν με δημόσιους πόρους. Αλλά αυτό το επιχείρημα δεν ισχύει απαραιτήτως για τον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, στις κρίσεις της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, το ΔΝΤ παρείχε στις κυβερνήσεις τα απαραίτητα κεφάλαια για να πληρωθούν οι ιδιωτικοί πιστωτές τους στο ακέραιο. Αυτή η λύση έχει απλά μετατρέψει το φορτίο του χρέους του ιδιωτικού τομέα σε φορτίο χρέους για τον δημόσιο τομέα, μετατοπίζοντας την ευθύνη από τον ιδιωτικό τομέα προς το σύνολο του πληθυσμού. Στην παρούσα κρίση στις ΗΠΑ, το φορτίο της ζημίας έχει μετατοπιστεί από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προς τον γενικό πληθυσμό, με ελάχιστη κατανόηση για τη θέση των δανειοληπτών δηλαδή, για τα νοικοκυριά που έχουν συσσωρεύσει χρέη υποθηκών. Ωστόσο, ενώ υπήρχε ελάχιστη πίεση προς τις τράπεζες να καλύψουν τις ζημίες που προκάλεσαν οι δράσεις τους, οι πολιτικοί έχουν ταχθεί ανοιχτά υπέρ της άποψης ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα πρέπει να εξοφλήσει το χρέος που δημιουργήθηκε από την διάσωση αυτών των ιδρυμάτων. Δεν είναι σαφές σε ποιόν ακριβώς θα πρέπει να επιστραφούν χρήματα, αλλά η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να εμφανίσει δημοσιονομικό πλεόνασμα για να μπορεί να το πράξει αυτό. Το επιχείρημα που προωθείται στην ΕΕ είναι λίγο διαφορετικό. Υποστηρίζεται ότι, εν απουσία μιας ευρωπαϊκής κυβέρνησης ή μιας ενοποιημένης δημοσιονομικής υπηρεσίας, το κόστος στήριξης της ΕΕ θα το επωμιστούν κυρίως οι γερμανοί και οι γάλλοι φορολογούμενοι. Έτσι, το θέμα της ευθυδυκίας δεν είναι θέμα κατανομής μεταξύ πιστωτών και οφειλετών, αλλά το πώς θα αναδιανεμηθεί το φορτίο χρέους των οφειλετών. Η κίνηση για την αύξηση της συμμετοχής των πιστωτών στην αναδιάρθρωση 3

4 του κρατικού χρέους έχει ως στόχο να μειωθεί η επιβάρυνση προς τους γερμανούς φορολογούμενους, όχι για να μειωθεί η επιβάρυνση των φορολογούμενων στις χώρες των κυρίαρχων οφειλετών. Όποια κι αν είναι η φύση του επιχειρήματος, η βασική εικασία είναι ότι ο δανειολήπτης είναι η αιτία της ζημίας, και ως εκ τούτου ο οφειλέτης θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη να αποπληρώσει τους πιστωτές στο ακέραιο, είτε πρόκειται για ιδιωτικούς πιστωτές ή για τις κυβερνητικές διασώσεις του ιδιωτικού δανειστή. Αν η πηγή των ζημιών είναι η απάτη που ασκήθηκε προς τους δανειστές από χαμηλόμισθους, ψεύτες δανειολήπτες, αντί της απάτης που διαπράχθηκε προς τους δανειολήπτες από τους δανειστές κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των όρων του δανείου, τότε ο δανειολήπτης θα πρέπει να πληρώσει μέσω της κατάσχεσης της κατοικίας του. Η πλευρά που αδικήθηκε, λέει το επιχείρημα, ήταν ο χρηματοπιστωτικός δανειστής, ο οποίος άξιζε να σωθεί από την κυβέρνηση. Δεν ήταν ο πλούσιος τραπεζίτης που εκμεταλλευόταν τον φτωχό πελάτη, αλλά ο χαμηλόμισθος δανειστής ήταν αυτός που είχε εξαπατήσει τον πλούσιο και έπρεπε συνεπώς να αναγκαστεί να πληρώσει για τις ζημίες. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία του κινήματος του Κόμματος του Τσαγιού, που σήμερα προκαλεί χάος στην δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ. Η πιο εκλεπτυσμένη εκδοχή αυτού του επιχειρήματος είναι ότι η αιτία του προβλήματος είναι η κυβερνητική πολιτική, μια πολιτική που προσπαθούσε να βοηθήσει οικογένειες με χαμηλό εισόδημα να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι, ή οι κρατικά επιδοτούμενες επιχειρήσεις (όπως η Fannie Mae και η Freddie Mac) που έκαναν εφικτή την πρόσβαση ατόμων με χαμηλά εισοδήματα σε στεγαστικά δάνεια. Εδώ, υπάρχει υπαιτιότητα τόσο της κυβέρνησης όσο και των δανειοληπτών με χαμηλά εισοδήματα. Μια παρόμοια συζήτηση έχει χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό των ενόχων στην κρίση χρέους που αντιμετωπίζει η ευρωζώνη. Οι ένοχοι είναι σαφώς οι σπάταλοι Έλληνες (όπως και οι Ιταλοί, ή οι Ισπανοί, ή οι Πορτογάλοι) που είναι εγγενώς οκνηροί, ξοδεύουν πάρα πολύ, δανείζονται ακόμα περισσότερο, φοροδιαφεύγουν και συνταξιοδοτούνται πολύ νωρίς, και η ελληνική κυβέρνηση που προέβη σε ψευδείς εκθέσεις της δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας όταν υπέβαλε αίτηση για ένταξη στην ευρωζώνη. Και στις δύο από αυτές τις εξηγήσεις, το συμπέρασμα είναι προφανές. Οι δανειολήπτες πρέπει να υποχρεωθούν να πληρώσουν με το να μετατραπούν σε υπεύθυνους πολίτες που εργάζονται σκληρά, καταναλώνουν λίγο, αποταμιεύουν τα χρήματα τους, και αποπληρώνουν τα υφιστάμενα χρέη τους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον ο πιο αποτελεσματικός χρεοσυλλέκτης του πλανήτη και υπέρτατος εξασφαλισμένος πιστωτής, το ΔΝΤ, έχει κληθεί για να συνεισφέρει λύση στο ελληνικό πρόβλημα, που αποτελεί απειλή για την επιβίωση του ευρώ. Εδώ η εξήγηση οφείλεται στην ατομική συμπεριφορά, ή ακόμη και στα φυλετικά χαρακτηριστικά. Ουσιαστικά, το ΔΝΤ είχε υποστηρίξει κάποτε ότι ο πληθυσμός της Αργεντινής έπασχε από ψυχική ασθένεια επειδή είχε αποτύχει να ανταποκριθεί στην πολιτική λιτότητας του ΔΝΤ με μια συμπεριφορά που θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη οικονομική μεγένθυση (Valente 2000). Οι Έλληνες πολίτες φαίνεται να πάσχουν εξίσου από την ίδια ασθένεια καθώς οι πολιτικές λιτότητας μέχρι στιγμής το μόνο που έχουν κατορθώσει είναι να συρρικνώσουν 4

5 την οικονομική δραστηριότητα και να αυξήσουν το δημόσιο έλλειμμα χωρίς να βελτιώσουν την βιωσιμότητα του χρέους. 5 Οι συνέπειες της προφανούς λύσης Μια και οι πιστωτές που κινδυνεύουν είναι οι νηφάλιοι Γερμανοί που ξοδεύουν λίγο και αποταμιεύουν πολύ, που πληρώνουν φόρους, δεν δανείζονται και που δεν μαγειρεύουν τα στατιστικά τους στοιχεία, οι Έλληνες θα πρέπει να εργάζονται περισσότερο και να ξοδεύουν λιγότερο. Αυτό θα επιτρέψει στην Ελλάδα να αποπληρώσει το χρέος της στο ακέραιο και να προστατεύσει τους ενάρετους Γερμανούς από την υποχρέωση να παρέχουν στήριξη στους Έλληνες τζαμπατζήδες. Αλλά οι Έλληνες εργάζονται ήδη κατά μέσο όρο ώρες το χρόνο, που είναι το υψηλότερο ετήσιο φόρτος εργασίας στην ΕΕ (μπροστά από τους Ισπανούς, που χτυπάνε 1,800 ώρες εργασίας το χρόνο). Αυτό καθιστά δύσκολο την αύξηση του χρόνου εργασίας και συνεπώς δύσκολο το εγχείρημα ότι πρέπει να «αποφασίσουν» να αυξήσουν το εισόδημά τους. Η μόνη λύση, λοιπόν, είναι ότι θα πρέπει να καταναλώνουν λιγότερο ώστε να μπορούν να αποταμιεύσουν μεγαλύτερο ποσοστό των εισοδημάτων τους και να πληρώνουν περισσότερους φόρους ώστε να παρέχουν ευρώ για την αποπληρωμή των ξένων πιστωτών. Αλλά εδώ είναι το κύριο σημείο της θεωρίας του Τζον Μέυναρντ Κέυνς: αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εάν το εισόδημα παραμείνει το ίδιο. Και καθώς οι Έλληνες δεν μπορούν να πουλήσουν περισσότερα προϊόντα στους εαυτούς τους εάν καταναλώνουν λιγότερο, αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εάν η Ελλάδα καταφέρει να πουλήσει περισσότερα στους ξένους από ότι τους πληρώνει για την εξυπηρέτηση του χρέους. Εάν αυτό δεν συμβεί, η ζήτηση θα μειωθεί, η ανεργία θα αυξηθεί και το χρέος θα συνεχίσει να διογκώνεται. Πραγματικά, δεν υπάρχει εγγύηση ότι το ποσοστό αποταμίευσης θα αυξηθεί καθώς το εισόδημα θα μπορούσε να μειωθεί γρηγορότερα εάν η εξωτερική ζήτηση δεν ήταν επαρκώς υψηλή. Και αυτό είναι μάλλον απίθανο να συμβεί εάν οι Γερμανοί συνεχίσουν να συμπεριφέρονται σαν Γερμανοί και καταναλώνουν λίγο. Η πιθανότητα να διογκωθούν περαιτέρω οι αναλογίες χρέους προς το εισόδημα αυξάνεται ακόμα περισσότερο εάν τα επιτόκια για τον εξωτερικό δανεισμό αυξηθούν εξαιτίας της πεποίθησης για υψηλότερο κίνδυνο χρεοκοπίας ή υποβάθμιση της αξιολόγησης του κρατικού χρέους. Αυτό δείχνει ότι υπάρχουν δύο κρίσιμοι παράγοντες που εμπλέκονται σε οποιαδήποτε προσπάθεια να καταστεί ο δανειολήπτης υπεύθυνος για δανειακές ζημίες. Η πρώτη είναι η δυνατότητα μετακύλισης του χρέους που ωριμάζει με χαμηλά επιτόκια. Αυτός είναι ο παράγοντας τον οποίο αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ με την παροχή βραχυπρόθεσμης επίσημης στήριξης από κυβερνήσεις κρατών-μελών και την ΕΚΤ ώστε να επιτραπεί στην Ελλάδα να ανταποκριθεί στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της. Αλλά είναι ο δεύτερος παράγοντας που είναι ακόμα πιο σημαντικός: πρέπει να υπάρχει μια επαρκή αύξηση στην καθαρή εξωτερική ζήτηση για να αντισταθμιστεί το φορτίο του υφιστάμενου χρέους και για να αυξηθεί το εισόδημα που θα χρησιμεύσει ως βάση για υψηλότερα κυβερνητικά έσοδα και εξόφληση του χρέους. Εάν αυτό δεν συμβεί, δεν υπάρχει κανένας τρόπος να μπορούν να επωμιστούν οι δανειολήπτες τις ζημίες με το να προσπαθούν να συμπεριφερθούν περισσότερο ως πιστωτές εκτός εάν οι πιστωτές γίνουν περισσότερο σαν δανειολήπτες. Η επιτυχής

6 αποπληρωμή του χρέους θα απαιτούσε τότε από τους Γερμανούς να συμπεριφέρονται σαν Ελληνες! 6 Αυτοί οι τεμπέληδες οι Έλληνες Ολο αυτό εγείρει και πάλι το ζήτημα του βαθμού στο οποίο το πρόβλημα προκαλείται από τα συμπεριφοριστικά χαρακτηριστικά των δανειοληπτών. Εάν αυτά έχουν όντως μια πολιτιστική προέλευση, τότε οι υπερχρεωμένοι και με χαμηλά επίπεδα αποταμίευσης Έλληνες δεν μπορούν να αυξήσουν τα ποσοστά των αποταμιεύσεων τους στα επίπεδα των ενάρετων Γερμανών χωρίς να προκαλέσουν κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας και να βλάψουν ενδεχομένως και την ίδια την γερμανική οικονομία. Πράγματι, μόλις γίνει αντιληπτή η αλληλεξάρτηση των ισολογισμών και των ταμειακών ροών μεταξύ των χωρών, είμαστε σε θέση να επισημάνουμε ότι δεν είναι κατ ανάγκη τα συμπεριφοριστικά χαρακτηριστικά που εξηγούν τις διαφορές στην απόδοση μεταξύ της ελληνικής και της γερμανικής οικονομίας. Αυτό μπορεί να οφείλεται στον τρόπο που οι διαφορετικές εσωτερικές οικονομικές πολιτικές προσδιορίζουν τη σχετική ελκυστικότητα της κατανάλωσης και των επενδύσεων σε κάθε χώρα. Από την ταύτιση του συνολικού εισοδήματος γνωρίζουμε ότι το εθνικό εισόδημα προσδιορίζεται από τη συνολική δαπάνη. Γνωρίζουμε επίσης ότι το σύνολο των δαπανών καθορίζεται από τις αποφάσεις των νοικοκυριών για την κατανάλωση, τον επιχειρηματικό επενδυτικό τομέα, τις κυβερνητικές δαπάνες μετά την αφαίρεση των φόρων και τις καθαρές εξαγωγές. Συνήθως, ο τομέας των νοικοκυριών θεωρείται ότι είναι καθαρός αποταμιευτής, ξοδεύοντας λιγότερο από το εισόδημα, ενώ ο επιχειρηματικός τομέας είναι καθαρός δανειολήπτης, δαπανώντας σε επενδύσεις περισσότερο από ό, τι αποκομίζει σε κέρδη (αν και αυτό προφανώς δεν ισχύει στην περίπτωση των ΗΠΑ για την πρόσφατη περίοδο!). Αλλά ανεξάρτητα από την ισορροπία μεταξύ νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ο συνολικός ιδιωτικός τομέας (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) δεν μπορεί να έχει καθαρή αποταμίευση μεγαλύτερη από το καθαρό έλλειμμα του δημοσίου τομέα συν το καθαρό ισοζύγιο του τομέα των εξωτερικών συναλλαγών. Ενώ όλοι ξέρουμε (ίσως και από προσωπική εμπειρία;) ότι κάθε ατομική οικονομική μονάδα μπορεί να δαπανά περισσότερο από ό, τι κερδίζει, αυτό δεν ισχύει για την οικονομία ως σύνολο χωρίς κάποια προσαρμογή σε έναν άλλον τομέα ή στο επίπεδο του εισοδήματος. Αυτή είναι η βάση για το επιχείρημα που δόθηκε προηγουμένως. Είναι ένα απλό παράγωγο του κεϋνσιανικού ορισμού της συνολικής ζήτησης: Y = C + I + (G - T) + (X - Μ) C = Y - S έτσι Y = (Y - S) + I + (G - T) + (X - Μ) ή 0 = (I - S) + (G - T) + (X - Μ) Έτσι, μπορούμε να εξάγουμε την καθαρή θέση κάθε δεδομένου τομέα από τη βάση της συμπεριφοράς των άλλων δύο τομέων για παράδειγμα, (S - I) = (G - T) + (X - Μ). Η ικανότητα του ιδιωτικού τομέα να αποπληρώσει το χρέος θα απαιτήσει την απόκτηση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού προκειμένου να κάνει απόσβεση του χρέους που εκκρεμεί. Αυτό σημαίνει ότι το εισόδημα του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να

7 υπερβαίνει τις δαπάνες και S>I. Αυτό με τη σειρά του θα απαιτήσει ότι η δεξιά πλευρά της εξίσωσης (S - I) = (X - Μ) - (Τ - G) πρέπει να είναι θετική. Την ίδια στιγμή, εάν ο δημόσιος τομέας πρέπει να είναι επίσης σε θέση να αποπληρώσει το χρέος, θα πρέπει τότε να συλλάβει μέρος των αποταμιεύσεων αυτού του ιδιωτικού τομέα, πράγμα που σημαίνει ότι (T>G). Έτσι, προκειμένου για τη δεξιά πλευρά της εξίσωσης να είναι θετική με το δημόσιο τομέα να τρέχει δημοσιονομικό πλεόνασμα, (X - Μ) > (Τ - G). Το επιχείρημα αυτό μπορεί να αναπαρασταθεί γραφικά χρησιμοποιώντας το μοντέλο που πρότεινε ο Robert Parenteau του MacroStrategy Edge και του Ινστιτούτου Οικονομικών Levy. Στο Σχήμα 1, η διαγώνιος γραμμή αντιπροσωπεύει μια θέση μηδενικής καθαρής αποταμίευσης για τον ιδιωτικό τομέα και οι άξονες αντιπροσωπεύουν τις αξίες του δημοσιονομικού ισολογισμού και την εξωτερική ισορροπία. 7 Το τεταρτημόριο IV δείχνει τις θέσεις για τους άλλους δύο τομείς που παράγουν πλεόνασμα του ιδιωτικού τομέα, όπως και οι τομείς Ia και IIIa. Εάν μια χώρα πρόκειται να αποπληρώσει το χρέος, τότε και ο ιδιωτικός και ο κρατικός τομέας πρέπει να τρέχουν πλεόνασμα. Έτσι, μας ενδιαφέρει ο τομέας Ia, όπου ο ιδιωτικός τομέας δείχνει καθαρές αποταμιεύσεις. Αλλά εάν ο δημόσιος τομέας πρόκειται να είναι επίσης πλεονασματικός, πρέπει να εντοπίσουμε τις περιοχές του αυξανόμενου δημοσιονομικού πλεονάσματος, όπως δίνεται στο σχήμα 2. Όλες αυτές οι θέσεις βρίσκονται στον τομέα Ia, και η προϋπόθεση γι αυτό είναι ότι το εξωτερικό πλεόνασμα πρέπει να είναι μεγαλύτερο από το κυβερνητικό πλεόνασμα. Αυτό σημαίνει ότι (Χ - Μ) > (Τ - G) εάν ο δημόσιος θα πρέπει επίσης να είναι σε θέση να απομοχλεύσει μέσω ενός δημοσιονομικού πλεονάσματος (T>G). Έτσι, εάν πρόκειται να έχουμε εγχώρια αποταμίευση χωρίς μείωση του επιπέδου του εισοδήματος, ο εξωτερικός τομέας μετατρέπεται σε έναν καθοριστικό παράγοντα.

8

9

10 Συνεπώς, με δεδομένη την αδυναμία για βελτίωση της εξωτερικής ανταγωνιστικότητας στο βραχυπρόθεσμο χρονικό διάστημα, είναι αδύνατο να έχουμε πλεόνασμα τόσο στην οικονομική ισορροπία του ιδιωτικού όσο και του δημοσίου τομέα. Εάν ο δημόσιος τομέας πρόκειται να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος, ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να τρέξει έλλειμμα. Από την άλλη μεριά, εάν ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να έχει πλεόνασμα, τότε το φάσμα των πιθανών εκβάσεων μειώνεται στο μικρό τρίγωνο που συνορεύει με το όριο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Φαίνεται απίθανο ότι ο ιδιωτικός τομέας θα είναι σε θέση να τρέξει ελλείμματα εάν είναι ήδη υπερχρεωμένος και προσπαθεί να αποπληρώσει χρέος. Αυτό είναι το αίνιγμα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και από εκεί πηγάζει η εκτίμηση ότι η χώρα δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις εξωτερικές χρεωστικές υποχρεώσεις της με βάση μόνο τα μέτρα εσωτερικής οικονομικής πολιτικής. Τώρα, ακριβώς όπως είναι ανάρμοστο να επεκταθεί η ανάλυση των δημοσιονομικών περιορισμών του νοικοκυριού στη συνολική οικονομία, είναι επίσης ανάρμοστο να επεκταθεί στην ανάλυση της κρατικής φερεγγυότητας στο διεθνές επίπεδο. Εν ολίγοις, μπορεί πραγματικά να ισχύει ότι οι πολιτικές των ξένων κυβερνήσεων αποτελούν κύριο καθοριστικό παράγοντα για την απόδοση μιας εθνικής οικονομίας. Αυτό ήταν το συμπέρασμα που κατέληξε ο Κέυνς στην εργασία του για τις γερμανικές μεταπολεμικές επανορθώσεις. Η Γερμανία θα μπορούσε να ξεπληρώσει τους Συμμάχους μόνο αν οι Σύμμαχοι ήταν πρόθυμοι να ενισχύσουν τα επίπεδα της κατανάλωσή τους με γερμανικά προϊόντα. Η λύση που τελικά υιοθετήθηκε απέναντι στη Γερμανία αύξηση του βραχυπρόθεσμου ιδιωτικού δανεισμού αντί αύξηση στις εισαγωγές των γερμανικών προϊόντων έθεσαν τις βάσεις τόσο για την κατάρρευση του χρηματιστηρίου των ΗΠΑ το 1929 όσο και για την άνοδο του φασισμού στη Γερμανία. Έτσι, η συμπεριφορά των πιστωτών είναι εξίσου σημαντική όσο και οι πολιτικές των οφειλετών εάν το χρέος πρόκειται να αναδιαρθρωθεί με ένα σταθερό επίπεδο εισοδήματος. Εάν οι πιστωτές της Ελλάδας θέλουν να εξοφληθούν, οι χώρες της ευρωζώνης με θετικό εθνικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών έχουν την επιλογή να πίνουν περισσότερη ρετσίνα ή να δανείζουν στην Ελλάδα αρκετά χρήματα για να εξυπηρετεί το χρέος της. Ωστόσο, υπάρχει μια πιθανή λύση μέσω του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών: η εξαγωγή ελλήνων εργαζομένων που θα οδηγήσει σε αρκετά αυξημένα επίπεδα μετανάστευσης και θα παράγει μια ροή εμβασμάτων που θα επαρκεί για την κάλυψη της εξυπηρέτησης του χρέους. Με δεδομένο το γεγονός ότι κατ ουσίαν υπάρχει ελεύθερη διακίνηση εργατικού δυναμικού μέσα στην ΕΕ, αυτό θα μπορούσε να ήταν μια βιώσιμη λύση για την κρίση του ευρώ. Η Γερμανία θα είχε τότε να αντιμετωπίσει την επιλογή να αποδεκτεί ζημίες στο ελληνικό χρέος ή να επιτρέψει απεριόριστη μετανάστευση από την Ελλάδα. Εν απουσία αυτής της λύσης, η ανταπόκριση είναι αυτή που έχει χρησιμοποιηθεί για τη Γερμανία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο: επίσημη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση. 10

11 Η λύση για την ευρω-κρίση είναι η Γερμανία, όχι η Ελλάδα Μόνο μια κοινή λύση μπορεί να δόσει τέλος στα προβλήματα της ευρωζώνης. Εξετάστε τις πολιτικές που εισήγαγε η γερμανική κυβέρνηση μετά την επανένωση το 1990 (βλέπε Kregel 1999). Η αύξηση των μισθών περιορίστηκε σε χαμηλότερο επίπεδο από την αύξηση της παραγωγικότητας και το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος μειώθηκε. Ο πληθωρισμός έπεσε σε χαμηλότερα επίπεδα απ ότι στην υπόλοιπη ευρωζώνη, προκαλώντας ουσιαστικά μια υποτίμηση στις γερμανικές εξαγωγές. Αυτό ισοδυναμεί με μια έμμεση επιδότηση για τα κέρδη των εξαγωγέων και τις εξαγωγικές πωλήσεις και με φόρο στην κατανάλωση. Ενώπιον του χαμηλού πληθωρισμού που επικρατεί γενικά στην ΕΕ, τα επιτόκια που καθορίζονται από την ΕΚΤ με βάση τον μέσο όρο του ποσοστού του πληθωρισμού της ευρωχώρας παράγουν ουσιαστικά υψηλά πραγματικά επιτόκια που κατά συνέπεια επιβραβεύουν περαιτέρω την αποταμίευση. Ως αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών, το δημόσιο έλλειμμα της Γερμανίας μειώθηκε (καθώς μειώθηκαν τα έξοδα για την ενοποίηση) και το πλεόνασμα του ισοζυγίου των εξωτερικών συναλλαγών της αυξήθηκε, ενισχύοντας το γερμανικό επιτόκιο ταμιευτηρίου. Με ένα μειωμένο δημόσιο έλλειμμα, η εξωτερική θέση έπρεπε να το υπερκαλύψει, ειδάλλως ο ρυθμός ανάπτυξης θα είχε μειωθεί που στην πραγματικότητα είναι αυτό που συνέβη. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση του γερμανικού ΑΕΠ που υπερβαίνει το ποσοστό αύξησης της κατανάλωσης και αυξανόμενα ποσοστά αποταμίευσης. Θα πρέπει να είναι προφανές ότι αυτό το αποτέλεσμα είναι ανεξάρτητο από το εάν ή όχι οι Γερμανοί είναι πιο φειδωλοί από τους Έλληνες, είτε εθνικά ή πολιτισμικά. Οι Γερμανοί απλά ανταποκρίθηκαν σε συγκεκριμένα κίνητρα οικονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν προκειμένου να πληρώσουν το κόστος για την επανένωση. Αλλά μέσα σε μια νομισματική ένωση όπως το ευρώ, αυτή η εγχώρια πολιτική σημαίνει ότι η Γερμανία πρέπει να είναι καθαρός δανειστής προς τον υπόλοιπο κόσμο, και ιδίως προς την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, στο βαθμό που έχει θετικό ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών εντός της ΕΕ, κάτι που τυγχάνει να είναι και η πραγματικότητα στην συγκεκριμένη περίπτωση. Και ακριβώς αυτό είναι που έχει συμβεί. Οι Γερμανικές τράπεζες δανείζουν στην ελληνική κυβέρνηση και σε ιδιωτικούς δανειστές προκειμένου να έχουν ελλείμματα και να αγοράζουν εισαγώμενα αγαθά, πολλά εκ των οποίων προέρχονται από τη Γερμανία. Το αποτέλεσμα: ελληνικά δημοσιονομικά και εξωτερικά ελλείμματα, που παρήγαγαν ποσοστό ανάπτυξης του εισοδήματος χαμηλότερο από το ποσοστό ανάπτυξης της κατανάλωσης, χαμηλή αναλογία αποταμιεύσεων, και αυξανόμενη αναλογία χρέους. Δεν αποτελεί συνεπώς έκπληξη ότι οι γερμανικές (και οι γαλλικές) τράπεζες ήταν ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε έλληνες δανειολήπτες. Αλλά εάν η Ελλάδα χρεοκοπήσει, τότε τα δάνεια στην Ελλάδα γίνονται προβληματικά και δεν θα αποπληρωθούν στο ακέραιο τους και η θέση των γερμανικών τραπεζών θα είναι ίδια με αυτή των αμερικανικών τραπεζών κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους στη Λατινική Αμερική. Αυτός είναι ο λόγος που η ΕΕ έχει επιμένει στο ότι πρέπει να αποπληρώσει η Ελλάδα το χρέος της στο ακέραιο για να προστατέψει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ελληνες είναι περισσότερο σπάταλοι και οι Γερμανοί είναι ολιγαρκείς. Είναι το μείγμα πολτικής που τους κάνει έτσι, όχι κάποιο ενδογενές πολιτιστικό χαρακτηριστικό. Το πραγματικό κόστος μιας πιθανής χρεοκοπίας θα το επωμιστούν οι τράπεζες που δάνεισαν. Αναγνωρίζοντας αυτήν την πραγματικότητα, θα ήταν πιο αποτελεσματικό για την γερμανική κυβέρνηση απλά να αποζημιώσει τις δικές 11

12 της τράπεζες ακριβώς όπως έγινε με τις ανατολικογερμανικές τράπεζες στην διαδικασία της επανένωσης. Το συμπέρασμα αυτό αντικατοπτρίζει απλά τις αυξανόμενες ενδείξεις στους κύκλους της οικονομικής πολιτικής ότι οι χώρες με υποτιμημένα νομίσματα έχουν υψηλότερους ρυθμούς αύξησης του εισοδήματος από τα ποσοστά αύξησης της κατανάλωσης, και ως αποτέλεσμα έχουν υψηλά ποσοστά αποταμίευσης (βλ., π.χ., Frenkel ή Bresser-Pereira). Η Κίνα δεν είναι το μοναδικό παράδειγμα αυτού του φαινομένου. Η Αργεντινή μετά την κρίση είναι επίσης ένα παράδειγμα, όπως ήταν οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής ανάκαμψής τους. Ο Angus Maddison, ο μάγος των εθνικών λογιστικών ανάπτυξης, πίστευε ότι μια υποτιμημένη συναλλαγματική ισοτιμία αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη. Αλλά για κάθε υποτιμημένο νόμισμα πρέπει να υπάρχει ένα υπερτιμημένο νόμισμα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η «συμπεριφορά» των GIPS (Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία) δεν είναι περισσότερο συνυφασμένη με την κουλτούρα τους απ ό, τι το γεγονός ότι το ΑΕΠ της ΕΕ καταφέρνει να αναπτύσσεται με θετικό ρυθμό παρά την γερμανική πολιτική. Και είναι η άρνηση της Γερμανίας να συνεργαστεί στο πλαίσιο μιας συλλογικής πολιτικής που επιβάλλει την αντίθετη συμπεριφορά στους εμπορικούς εταίρους της ευρωζώνης. 12 Εάν η Γερμανία δεν επιθυμεί τη Συνεργατική Λύση Όπως έχει ήδη σημειωθεί, εκτός κι αν η Γερμανία είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με τους όρους της εσωτερικής πολιτικής, δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να κάνει η Ελλάδα για να αλλάξει τη συμπεριφορά της. Η Ελλάδα δεν μπορεί να προσαρμόσει την συναλλαγματική της ισοτιμία και να παραμείνει στην ευρωζώνη. Θα μπορούσε να επιχειρήσει τη μείωση των πραγματικών μισθών κάτω από το ρυθμό αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά αυτό θα πρέπει να είναι σε ποσοστό υψηλότερο από εκείνο που εφαρμόζεται στη Γερμανία και θα προκαλούσε μείωση όχι μόσο στη ζήτηση και στην κατανάλωση αλλά επίσης στην αποταμίευση. Θα μείωνε επίσης την αποταμίευση στη Γερμανία, εφόσον ο ρυθμός ανάπτυξης της θα μειωνόταν επίσης λόγω της μείωσης του καθαρού εξωτερικού πλεονάσματος. Η Γερμανία μπορεί να συνεχίσει με την ίδια συμπεριφορά που έχει επιδείξει μόνο με την ανακάλυψη εξαγωγικών αγορών έξω από την ευρωζώνη, που είναι αυτό που συνέβη καθώς η Γερμανία αύξησε τις εξαγωγές προς την Κίνα. Σε τελική ανάλυση, η Ελλάδα δεν μπορεί να εξοφλήσει το χρέος της χωρίς αναδιάρθρωση του χρέους ή μια μεταβολή στην εγχώρια πολιτική της Γερμανίας. Η λύση για την ευρω-κρίση εξαρτάται από τη γερμανική οικονομική πολιτική, όχι από τον πολιτιστικό χαρακτήρα του ελληνικού λαού. Πολλοί έχουν υποστηρίξει ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ευρώ είναι η απουσία είτε μιας δημοσιονομικής πολιτικής σε επίπεδο ευρωπαϊκής ένωσης ή ενός «ευρωομόλογου. Αλλά αυτό δεν επαρκεί για την επίλυση των δυσκολιών εκτός κι αν καταργηθεί επίσης η δυνατότητα των εθνικών κυβερνήσεων να καθορίζουν την εθνική δημοσιονομική, μισθολογική, βιομηχανική και χρηματοοικονομική πολιτική. Αυτό δεν φαίνεται πιθανό, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα. Από την άλλη πλευρά, η εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος έχει δικαιολογηθεί με βάση το μύθο ότι θα μετριάσει τον αντίκτυπο της γερμανικής εσωτερικής πολιτικής στην υπόλοιπη ΕΕ με την εξάλειψη των επιπτώσεων της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και την ανάγκη της

13 διατήρησης αποθεματικών προκειμένου να σταθεροποιηθούν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ωστόσο, με το ευρώ να διατίθεται από την ΕΚΤ, αντί από τις εθνικές κυβερνήσεις της ΕΕ, ο μόνος τρόπος που οι εθνικές κυβερνήσεις μπορούν να προστατευθούν από τις κρίσεις χρέους είναι με το να τρέχουν ένα ενδοκοινοτικό πλεόνασμα ή ένα μόνιμο δημοσιονομικό πλεόνασμα. Κάτω από το ευρώ, οι κρίσεις χρέους απλά αντικατέστησαν τις κρίσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και τα κυβερνητικά πλεονάσματα έχουν αντικαταστήσει τα ξένα συναλλαγματικά αποθέματα. Ο μόνος τρόπος με τον οποίο το ευρώ μπορεί να παράγει θετικό ρυθμό ανάπτυξης είναι εάν κάθε έθνος έχει ένα επιπλέον ευρωζωνικό πλεόνασμα. Το ευρώ είναι ως εκ τούτου προορισμένο να παράγει αποπληθωριστικές επιπτώσεις, είτε στην ευρωζώνη ή στον υπόλοιπο κόσμο αν όχι και στα δύο. 13 Η δύσκολη θέση των ΗΠΑ Η λύση για τη Μεγάλη Οπισθοχώρηση που προκάλεσε η κρίση των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι παρόμοια. Η αποτυχία παροχής οποιασδήποτε βοήθειας προς τα νοικοκυριά που έχουν αρνητική καθαρή παρούσα αξία στις κατοικίες τους, ή που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην εξυπηρέτηση των επιτοκίων στις υποθήκες τους, σημαίνει ότι θα πρέπει να μειώσουν την κατανάλωση σε μια προσπάθεια να αυξήσουν την αποταμίευση για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις πληρωμών που έχουν. Εάν την ίδια στιγμή ο ιδιωτικός επιχειρηματικός τομέας προσαρμοστεί στην κρίση μέσω της μείωσης του κόστους για αύξηση του ποσοστού κέρδους (που έχει ήδη γίνει), ο συνολικός ιδιωτικός τομέας προσπαθεί να τρέξει πλεόνασμα. Την ίδια στιγμή, εάν το Κογκρέσο επιμείνει ότι το δημόσιο χρέος που δημιουργήθηκε για τη διάσωση των αφερέγγυων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων πρέπει να αποπληρωθεί με την εμφάνιση πλεονασμάτων στον προϋπολογισμό, τότε και οι δυο τομείς μπορούν να επιτύχουν αυτό το αποτέλεσμα μόνο εάν υπάρχει ένα αντισταθμιστικό εξωτερικό πλεόνασμα. Ωστόσο, υπό τις σημερινές διεθνείς συνθήκες αυτό φαίνεται απίθανο. Το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών θα παραμείνει αρνητικό. Ως εκ τούτου, ούτε ο δημόσιος τομέας ούτε ο ιδιωτικός τομέας δεν θα μπορέσει να πετύχει τους στόχους του. Εάν ο δημόσιος τομέας καταφέρει να εισαγάγει έναν προϋπολογισμό που παράγει πλεόνασμα, τότε ο ιδιωτικός τομέας θα δει να μπαίνουν σε πτωτική τροχιά τα κέρδη, η απασχόληση και τα εισοδήματα. Αυτό θα καταστήσει ακόμα πιο δύσκολο για τα νοικοκυριά την προσπάθεια να ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις του χρέους τους δεδομένου ότι όλο και περισσότερα από αυτά δεν θα έχουν καθόλου εισόδημα, καθιστώντας αδύνατη την αποταμίευση. Η κρίση χρέους είναι προφανές ότι δεν έχει τελειώσει, ούτε εντός του ιδιωτικού τομέα στις ΗΠΑ ή εντός του δημοσίου τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημείωση Εκδοχές αυτού του κειμένου παρουσιάστηκαν στα workshops «Εληξε η κρίση χρέους;» του Universidad Autonoma Metropolitana, Πόλη του Μεξικού, Μεξικό, 11 Ιουλίου, 2011, και «Πόνζι, χρηματοοικονομικά, δημόσιο χρέος και χρηματοοικονομική κρίση: Η ευρωπαική περίπτωση και πως να αποτραπεί από το να επαναληφθεί», Associazione P. Sylos Labini, IVIE, και το Ίδρυμα Ford, Βαλένθια, Ισπανία, 29 Σεπτeμβρίου Ο

14 Mario Tonveronachi και ο Etelberto Ortiz Cruz, καθώς και άλλοι συμμετέχοντες στα workshops, παρείχαν χρήσιμα σχόλια για αναθεώρηση. 14 Πηγές Bresser-Pereira, L. C The Tendency to the Overvaluation of the Exchange Rate. Manuscript, November 3. Frenkel, R., and M. Rapetti Five Years of Competitive and Stable Real Exchange Rate in Argentina, International Review of Applied Economics 22, no. 2. Kregel, J. A Currency Stabilization through Full Employment: Can EMU Combine Price Stability with Employment and Income Growth? Eastern Economic Journal 25, no. 1 (Winter). Ocampo, J. A., J. Kregel, and S. Griffith-Jones, eds International Finance and Development. London: Zed Books. Valente, M IMF Attributes Crisis to Social Pathology. Inter Press Service, September 27, 2000.

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ονοματεπώνυμο: Γαζώνας Θωμάς Αρ. μητρώου: 1207Μ065 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Κατεύθυνση: Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα : Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Το σύστημα του Χρυσού

Διαβάστε περισσότερα

Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση

Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση 2012 / 10 Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση Του Jan Kregel 1. Οι νοµισµατικές ζώνες δεν λύνουν το πρόβληµα των ανισορροπιών στα ισοζύγια πληρωµών Τα προβλήµατα που σήµερα αντιµετωπίζει η ευρωζώνη δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων Γιώργος Βλάχος Οκτώβριος 15, 2015 Περιεχόμενα 01 Το Προβληματικό Οικονομικό Περιβάλλον 02 Οι Τράπεζες 03 Οι Επιχειρήσεις 04 Η Τράπεζα Πειραιώς 05 Τύποι Ρυθμίσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Από τον Ολιβιέ Μπλανσάρ 9 Ιουλίου 2015 Τα μάτια όλου του κόσμου είναι καρφωμένα στην Ελλάδα, καθώς τα εμπλεκόμενα μέρη συνεχίζουν τις προσπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή και κλειστή οικονομία

Ανοικτή και κλειστή οικονομία Μακροοικονομική της ανοικτής οικονομίας: Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 29 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ανοικτή και κλειστή οικονομία Κλειστή

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΕΡΩΤΗΣΗ 2 (25 μονάδες) Υποθέστε ότι η Κεντρική Τράπεζα της χώρας Lowland ασκεί πολιτική ανοικτής αγοράς με στόχο την διευκόλυνση της οικονομικής μεγέθυνσης. α) Παρουσιάστε διαγραμματικά την πιθανή επίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση τα στοιχεία που ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων 1 Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγµατος Διεθνές αποκεντρωµένο δίκτυο διαπραγµατευτών

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

2012 / 6 Οι λάθος κίνδυνοι Τι µας λένε οι απώλειες που προήλθαν από παράγωγα στο κεντρικό γραφείο επενδύσεων της JPMorgan Chase για τις αδυναµίες του νόµου Dodd-Frank Του Jan Kregel Τι µπορούµε να διδαχθούµε

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

Apollo Investment Fund Plc. Σελίδα

Apollo Investment Fund Plc. Σελίδα ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 2 ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 3 ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΑ Ι ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

2) Στην συνέχεια υπολογίζουμε την ονομαστική αξία του πιστοποιητικού με το συγκεκριμένο αυξημένο επιτόκιο όπως και προηγουμένως, δηλαδή θα έχουμε:

2) Στην συνέχεια υπολογίζουμε την ονομαστική αξία του πιστοποιητικού με το συγκεκριμένο αυξημένο επιτόκιο όπως και προηγουμένως, δηλαδή θα έχουμε: 2) Στην συνέχεια υπολογίζουμε την ονομαστική αξία του πιστοποιητικού με το συγκεκριμένο αυξημένο επιτόκιο όπως και προηγουμένως, δηλαδή θα έχουμε: ( ) ( ) 3) Επομένως η θεωρητική αξία του πιστοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

Διδάγµατα από τo Κυπριακό «κούρεµα» των καταθέσεων για την ασφάλιση των τραπεζικών καταθέσεων στην ΕΕ

Διδάγµατα από τo Κυπριακό «κούρεµα» των καταθέσεων για την ασφάλιση των τραπεζικών καταθέσεων στην ΕΕ 1 2013 / 4 Διδάγµατα από τo Κυπριακό «κούρεµα» των καταθέσεων για την ασφάλιση των τραπεζικών καταθέσεων στην ΕΕ Του Jan Kregel Ποιο είναι το κακό µε τη φορολόγηση των τραπεζικών καταθέσεων; Τον Μάρτιο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ι: Μακροθεωρία και Πολιτική Νίκος Κουτσιαράς. Κυριάκος Φιλίνης

Πολιτική Οικονομία Ι: Μακροθεωρία και Πολιτική Νίκος Κουτσιαράς. Κυριάκος Φιλίνης Πολιτική Οικονομία Ι: Μακροθεωρία και Πολιτική Νίκος Κουτσιαράς Κυριάκος Φιλίνης Οργανισμοί που δέχονται καταθέσεις Εμπορικές τράπεζες ΣυνεταιριστικέςτράπεζεςΣ έ ά ζ Πιστωτικές ενώσεις Οργανισμοί αποταμιεύσεων

Διαβάστε περισσότερα

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS ΔΙΑΛΕΞΗ: «ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ» (Foreign Exchange Risk) Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής Καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ορισμός Συναλλαγματικού

Διαβάστε περισσότερα

Η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης δίχως εξαγορές χρέους, εθνικές εγγυήσεις, αλληλοασφάλιση, ή δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις

Η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης δίχως εξαγορές χρέους, εθνικές εγγυήσεις, αλληλοασφάλιση, ή δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις 2011 / 5 Η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης δίχως εξαγορές χρέους, εθνικές εγγυήσεις, αλληλοασφάλιση, ή δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις Του Stuart Holland 1. Επισκόπηση Ένας από τους λόγους για την αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 16 Μαΐου 2014 EBRD Ύφεση Τουρισμός Αξιολόγηση Πορείας του Μνημονίου Σε τριμηνιαία βάση, δηλαδή σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2013, η Κυπριακή οικονομία συρρικνώθηκε το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία Μια Μακροοικονομική Θεωρία για την ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 30 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 1: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΑΓΟΡΑ. ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 1: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΑΓΟΡΑ. ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 1: ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΑΓΟΡΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος. από τον Mark Joób

Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος. από τον Mark Joób Η επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση του νομισματικού μας συστήματος από τον Mark Joób Σήμερα όλο και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι το χρήμα είναι κάτι περισσότερο από ένα ουδέτερο μέσο για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ι. Δάνεια ή πιστωτικά όρια προς 1. Το τελευταίο τρίμηνο, ποιες μεταβολές σημειώθηκαν όσον αφορά τα κριτήρια της τράπεζάς σας για τη χορήγηση δανείων ή πιστωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος Το Νομισματικό Σύστημα Κεφάλαιο 27 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ορισμός χρήματος Χρήμα είναιτοσύνολοτωνοικονομικών αξιών που οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα