ΠΑΛΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΝΤΥΠΑ ΤΩΝ ΝΑΩΝ ΤΗΣ Ν. ΤΡΙΓΛΙΑΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΛΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΝΤΥΠΑ ΤΩΝ ΝΑΩΝ ΤΗΣ Ν. ΤΡΙΓΛΙΑΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΠΑΛΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΝΤΥΠΑ ΤΩΝ ΝΑΩΝ ΤΗΣ Ν. ΤΡΙΓΛΙΑΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Τό καταγράφηκαν άπό τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων οί φορητές εικόνες, τά λειτουργικά σκεύη καί τά παλαιά βιβλία, που φυλάσσονται στους δύο ναούς τής Ν. Τρίγλιας1: τόν "Αγιο Αθανάσιο καί τήν Παντοβασίλισσα. Ό ναός τού άγιου Αθανασίου, κτίσμα τού περασμένου αίώνα, βρίσκεται στίς ΒΑ παρυφές τού οικισμού, κοντά στό μετοχιακό συγκρότημα τής Μ. Βατοπεδίου. Ό ναός αυτός άνήκε στό συνοικισμό Σουφλάρ2 ό όποιος μετονομάστηκε σέ Ν. Τριγλιά, μετά άπό τήν εγκατάσταση τών προσφύγων3 καί είναι ένας άπό τούς λίγους σωζομένους ναούς τής Καλαμαριάς (Δ. Χαλκιδική) πού δέν ήταν μετοχιακός4. Ό ναός τής Παντοβασίλισσας, πού βρίσκεται πάνω στό δημόσιο δρόμο που διασχίζει τόν οικισμό, κτίστηκε5 μετά τήν εγκατάσταση τών προσφύγων, 1. 'Η καταγραφή έγινε μετά άπό πρόσκληση τοδ Εκκλησιαστικού Συμβουλίου τής Ν. Τρίγλιας. Εκτός άπό τήν ύπογράφουσα, στην καταγραφή έλαβαν μέρος ό κ. Ιωάννης Ταβλάκης, έπιμελητής αρχαιοτήτων, καί οί κ.κ. Λυδία Καϊτση καί Κρυστάλλω Μαντζανά, έπιστημονικές συνεργάτιδες, τότε, τής 10ης ΕΒΑ. Ευχαριστούμε τόν ίερέα κ. Γεώργιο Πολύζο, πού μάς συμπαραστάθηκε θερμότατα σέ όλη τή διάρκεια τής έργασίας μας. 2. Γιά τό Σουφλάρ βλ. κωδικοποιημένες τίς σχετικές μαρτυρίες στό P. Bellier, R. Cl. Bondoux, J. Cl. Cheynet, B. Geyr, J. P. Grelois, Vas. Kravari, Paysages de Macédoine leurs caractères, leur évolution à travers les documents et les récits des voyageurs, presente par Jaques Le fort, Paris 1986, σ. 244 βλ. έπίσης στό τέλος τού άρθρου τό Επίμετρο, όπου γίνεται σύντομη άνασκόπηση τών στοιχείων καί πληροφοριών πού άφοροΰν στό Σουφλάρ. 3. Ή μετονομασία τού Σουφλάρ σέ Ν. Τριγλιά έντάσσεται μέσα στά πλαίσια τής μετονομασίας καί άλλων συνοικισμών τού Κράτους πού είχαν ξενόφωνα όνόματα- οί μετονομασίες κανονίσθηκαν μέ τό Ν.Δ. τής καί έπικυρώθηκαν μέ τό Ν.Δ. τής , πού δημοσιεύθηκε στό ΦΕΚ/Α 281/ Γιά τό πρόβλημα τής μορφής τών εγκαταστάσεων στήν Καλαμαριά κατά τήν τουρκοκρατία βλ. Παν. Στάμος, Ό μητροπολίτης Κασσανδρείας Ειρηναίος ( ), ΆΟήναι 1970, σσ καί , Β. Δημητριάδης, «Φορολογικές κατηγορίες τών χωριών τής Θεσσαλονίκης κατά τήν τουρκοκρατία», Μακεδονικά Κ (1980) , όπου δίδεται μία γενικότερη εικόνα τής καταστάσεως καί τής μορφής τών έγκαταστάσεων στήν περιοχή Θεσσαλονίκης κατά τά μέσα κυρίως τού 19ου αίώνα μεταξύ τών άλλων άναφέρεται: «μεταβολή πολλών χωριών σέ τσιφλίκια λόγω τών δυσβάστακτων φόρων κατά τόν 18ο-19ο αί. Στά μέσα τού 19ου αίώνα τά χωριά πού είχαν μεταβλιιοεΐ σέ τσιφλίκια ήταν πολύ περισσότερα στήν πεδιάδα τής Θεσσαλονίκης καί στήν περιοχή τής Καλαμαριάς...». 5. Ό ναός, μεταξύ άλλων κτισμάτων, άνηγέρθη μέ τή φροντίδα τού μητροπολίτη Κασσανδρείας Ειρηναίου, βλ. Στάμος, δ.π., σ. 97 καί σημ. 76.

2 40 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ πού ήλθαν κυρίως άπό την Τριγλιά τής Προποντίδος6, καί έδωσαν στό ναό τό όνομα τού κεντρικού ναού τής πατρίδας τους7. Στην εργασία πού ακολουθεί άσχολούμαστε μόνο με τήν παρουσίαση των παλαιών βιβλίων πού καταγράφηκαν στούς δύο ναούς τού χωριού. Σκοπός τής παρουσίασης αυτής δέν είναι τόσο ή βιβλιογραφική τους καταγραφή, όσο ό καταρτισμός ενός καταλόγου τού πλούσιου υλικού (προσφυγικοΰ καί ντόπιου) πού υπάρχει στή Ν. Τριγλιά, καθώς καί ή άντληση πληροφοριών είτε άπ αυτά καθ έαυτά τά βιβλία είτε άπό τίς ενθυμήσεις πού περιέχουν. Τά βιβλία είναι λειτουργικά καί καλύπτουν τή χρονική περίοδο άπό τό Ή παρουσίασή τους γίνεται ώς εξής: Κατάλογος βιβλίων άπό τό , στόν όποιο περιλαμβάνονται 22 εκδόσεις. Επειδή πρόκειται γιά βιβλία ήδη καταχωρημένα στήν Ελληνική Βιβλιογραφία, ή παρουσίασή τους είναι συνοπτική με παραπομπή στίς κύριες γενικές βιβλιογραφίες. Ακολουθεί γενικός σχολιασμός μέ τήν επισήμανση όρισμένων ιδιαιτέρων στοιχείων πού χαρακτηρίζουν μερικά άπ αυτά καί τέλος γίνεται προσπάθεια εντοπισμού τής προελεύσεως τών βιβλίων. Κατάλογος βιβλίων άπό τό , ό όποιος περιλαμβάνει 27 εκδόσεις. Επειδή δέν υπάρχει γενική βιβλιογραφία γιά τίς ελληνικές εκδόσεις μετά τό 1863, στόν κατάλογο αυτό δίδονται τά πλήρη βιβλιογραφικά στοιχεία κάθε εντύπου. Ακολουθεί, όπως καί στήν προηγούμενη περίπτωση, ένας γενικός σχολιασμός καί προσπάθεια εντοπισμού τής προελεύσεως τών βιβλίων. Στή συνέχεια παρατίθεται κατάλογος τών ακέφαλων βιβλίων καί ένας κατάλογος μέ τά ελλιπή αντίτυπα. Μετά τούς καταλόγους πραγματευόμαστε τίς ενθυμήσεις πού έχουν γρα 6. Ή Μ. Βατοπεδίου, ή όποια τό 1903 είχε άγοράσει τό Σουφλάρ (βλ. σχετ. σ»μ. 2 καί Επίμετρο), τό παραχώρησε στό Δημόσιο, προκειμένου νά Εγκατασταθούν οί πρόσφυγες- βλ. καί τό σχετικό μισθωτήριο πού συνήφοη στίς : ΜισΟωτήριον τών έν Χαλκιδική άγιορειτικών μετοχίων, ΆΟήναι 1924, σ. 14, όρος ΙΖ'. Γιά τήν Εγκατάσταση τών προσφύγων στό Σουφλάρ βλ. Βεν. Άδαμαντιάδης, «Ή εκκλησιαστική Επαρχία ΙΙρούσης», Μικρασιατικά Χρονικά 8 (1959) , Θαν. Πιστικίδης, Τριγλιά Βιθυνίας, Ραφήνα, Όκτώβρης 1983, σσ , , 202, Άπ. Τσίτερ, Τριγλιά τού ΚιανοΟ Κόλπου Προποντίδος. Νέα Τριγλιά Χαλκιδικής. Ραφήνα Αττικής, Θεσσαλονίκη 1979, σσ Σύμφωνα μέ μαρτυρίες τών κατοίκων, τό 1947 Εγκαταστάθηκαν στή Ν. Τριγλιά οί κάτοικοι του γειτονικού συνοικισμού Μπαριακλή, πού προέρχονταν άπό τήν Κερασιά τής Θράκης- βλ. Μ. Μαραβελάκης - Ά. Βακαλόπουλος. Λί προσφυγικαί έγκαταστάσεις έν τή περιοχή Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1955, σ Γιά τό ναό τής Παντοβασίλισσας στήν Τριγλιά τής Προποντίδας βλ. Cyril Mango - Ilior Sevtenko, «Some Churches and monasteries of the sea of Marmara», DOP 27 (1973) , R. Janin, Les églises et les monastères des grands centres byzantins,, Paris 1975, σσ , , στά όποια άναφέρεται καί ή παλαιότερη βιβλιογραφία. 8. Σώζεται καί σπάραγμα Πεντηκοσταρίου τού Ευχαριστώ τόν κ. Κ. Ιΐλαστήρα τής Ε.Μ.Σ. πού μέ είσήγαγε στά μυστικά τών βιβλιογραφικών καταλόγων καί τής καταλογογραφήσεως τών βιβλίων.

3 Παλαιά έκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 41 φεί στά βιβλία, καθώς καί τίς επιγραφές πού ύπάρχουν στή στάχωση όρισμέ- νων. Τέλος προστίθεται πίνακας, στόν όποιο καταχαιροΰνται τά βιβλία τών όποιων εχει εξακριβωθεί, μέ βεβαιότητα η αρκετή πιθανότητα, ό τόπος προε- λεύσεως. I. Βιβλία άπό τό Στόν κατάλογο πού ακολουθεί άναφέρεται μόνον ό τίτλος τών βιβλίων, ή χρονολογία έκδόσεώς τους, ό άριθμός τους στις ύπάρχουσες βιβλιογραφίες10 καί τέλος ό ναός, στόν όποιο φυλάσσονται μαζί μέ τόν άριθμό πού τούς δόθηκε κατά τήν καταγραφή τους άπό την 10η Ε.Β.Α. Περιεχόμενο "Ετος Βιβλιογραφική παραπομπή Ναός φυλάξεως καί άριθμός καταγραφής Πεντηκοστάριον 1725 Legrand I, 165 "Αγιος Αθανάσιος, 68 Εύαγγέλιον 1740 Legrand I, 267 Παντοβασίλισσα, 103 Μήν Ιούνιος 1740 Legrand I, 274 Άγιος Αθανάσιος, 61 Εύαγγελιστάριον 1745 Πλουμίδης, 9 Παντοβασίλισσα, 103 Εύαγγέλιον 1748 Λαδάς-Χατζηδήμος Π, 345 Παντοβασίλισσα, 105 Εύαγγελιστάριον 1748 Λαδάς-Χατζηδήμος II, 344 Παντοβασίλισσα, 105 Εύαγγέλιον 1754 Legrand I, 439 Παντοβασίλισσα, 99 Εύαγγελιστάριον 1754 Legrand I, 439 Παντοβασίλισσα, 99 Εύαγγέλιον 1759 Λαδάς Χατζηδήμος I, 80 Παντοβασίλισσα, Παραθέτουμε εναν κατάλογο τών γενικών βιβλιογραφιών πού χρησιμοποιήθηκαν στόν πίνακα μαζί μέ τή συντομογραφία τους: α. Legrand, I, II: Émile Legrand, Bibliographie hellénique ou description raisonnée des ouvrages publiés par des Grecs au dix-huitième siècle, oeuvre posthume complétée et publiée par mgr L. Petit et H. Pemot, tome premier, Paris 1928, tome deuxième, Paris β. Λαδάς - Χατζηδήμος I: Γ. Λαδάς - Άθ. Χατζηδήμος, 'Ελληνική βιβλιογραφία. Συμβολή στόν δέκατο όγδοο αιώνα, Αθήνα γ. Λαδάς - Χατζηδήμος II: Γ. Λαδάς - Άθ. Χατζηδήμος, 'Ελληνική βιβλιογραφία. Συμβολή στόν δέκατο όγδοο αιώνα, Αθήνα δ. Γκίνης - Μέξας I, II, III: Δ. Γκίνης - Β. Μέξας, 'Ελληνική βιβλιογραφία Αναγραφή τών κατά τήν χρονικήν ταύτην περίοδον όπουδήποτε έλληνιστί έκδοοέντων βιβλίων καί έντυπων έν γένει. Μετά πίνακος τών έφημερίδων καί περιοδικών τής περιόδου τούτης, έν ΆΟήναις, τ. I 1939, τ. II 1941, τ. III ε. ΙΙλουμίδης: Γ. Σ. Πλουμίδης, «Τά παλαιά Ελληνικά βιβλία τής Βιβλιοθήκης τού Ελληνικού 'Ινστιτούτου τής Βενετίας. Μετά προσθηκών είς τάς βιβλιογραφίας Ε. Legrand καί Δ. Γκίνη - Β. Μέξα», θησαυρίσματα 6 (1969) 143. στ. Παπαδόπουλος, Προσθήκες: Θ. I. Παπαδόπουλος, «Προσθήκες στήν Ελληνική Βιβλιογραφία», Ό Έρανιστής 14 (1977) ζ. Παπαδόπουλος II: Θ. Παπαδόπουλος, 'Ελληνική βιβλιογραφία ( ), τ. 2ος (Παράρτημα). Προσθήκαι - Συμπληρώσεις - Διορθώσεις, ΆΟήναι 1986.

4 42 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ Περιεχόμενο Έτος Βιβλιογραφική παραπομπή Ναός φυλάξεως καί άριομός καταγραφής Εύαγγελιστάριον 1759 Λαδάς-Χατζηδήμος I, 80 Παντοβασίλισσα, 106 Μηναΐον του Αύγουστου 1777 Παπαδόπουλος II, 753 "Αγιος Αθανάσιος, 64 Μηναιον του Μαϊου 1778 Legrand II, 925 Παντοβασίλισσα, 100 Μηναΐον τού Σεπτεμβρίου 1779 Παπαδόπουλος, προσθήκες, 81 "Αγιος Αθανάσιος, 67 Εύαγγέλιον 1801 Γκίνης-Μέξας I, 74 Παντοβασίλισσα, 98 Εύαγγελιστάριον Γκίνης-Μέξας I, 61 Παντοβασίλισσα, 98 Μηναΐον του Μαΐου 1803 Γκίνης-Μέξας I, 218 "Αγιος Αθανάσιος, 62 Μηναΐον του Ιουνίου 1804 Γκίνης-Μέξας I, 277 "Αγιος Αθανάσιος, 63 Μηναΐον του Οκτωβρίου 1815 Γκίνης-Μέξας I, 863 Παντοβασίλισσα, 112 Μηναΐον τού Μαρτίου Γκίνης-Μέξας I, 1246 Παντοβασίλισσα, 109 Μηναΐον του Άπρίλλιος 1820 Γκίνης-Μέξας I, 1247 Παντοβασίλισσα, 108 Μηναΐον του Ιουνίου 1820 Γκίνης-Μέξας I, 1249 Παντοβασίλισσα, 107 Μηναΐον τού Ιουλίου 1820 Γκίνης-Μέξας I, 1250 Παντοβασίλισσα, 124 Μηναΐον τού Δεκεμβρίου Γκίνης-Μέξας I, 1255 Παντοβααίλισσα, 113 Πεντηκοστάριον Γκίνης-Μέξας I, 1266 Παντοβασίλισσα, 111 Τριώδιον 1820 Γκίνης-Μέξας I, 1287 Παντοβασίλισσα, 114 Εύαγγέλιον-Εύαγγελιστάριον 1848 Γκίνης-Μέξας II, 4750 Παντοβασίλισσα, 102 Τυπικόν Εκκλησιαστικόν Γκίνης-Μέξας III, 9450 Παντοβασίλισσα, 116 Από τούς 27 τίτλους που παρατέθηκαν, επισημαίνεται ότι τά Εύαγγελιστάρια είναι πάντοτε συσταχωμένα μέ Ευαγγέλια καί τό σύνολο των βιβλίων είναι στην πραγματικότητα, όπως άναφέραμε, 22. Έτσι συσταχωμένα είναι: α) Ευαγγέλιο τού 1740 καί Εύαγγελιστάριο τού 1745 (άρ. 103) β) Ευαγγέλιο τού 1748 καί Εύαγγελιστάριο τού 1748 (άρ. 105) γ) Ευαγγέλιο τού 1754 καί Εύαγγελιστάριο τού 1754 (άρ. 99) δ) Εύαγγέλιο τού 1759 καί Εύαγγελιστάριο τού 1759 (άρ. 106) ε) Εύαγγέλιο τού 1801 καί Εύαγγελιστάριο τού 1801 (άρ. 98) στ) Εύαγγέλιο τού 1848 καί Εύαγγελιστάριο χχ* (άρ. 102) Στήν πλειοψηφία τους τά βιβλία διατηρούνται σέ άρκετά καλή κατάσταση, αν καί όλα παρουσιάζουν σέ μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό προβλήματα άπό τήν υγρασία, τό χρόνο, τά έντομα καί τά τρωκτικά. Ή στάχωση των βιβλίων είναι άπό ξύλο καί δέρμα ή μόνον άπό δέρμα, άπό χαρτόνι καί δέρμα, ενώ τέσσερα έχουν πάνω στό ύφασμα άσημένια επένδυση μέ παραστάσεις16. Δέν σώζεται ή στάχωση τού άρ. 108 εντύπου, ενώ σέ 11. Τό Εύαγγελιστάριο έχει σ. 48, ένώ αύτό πού αναφέρουν οί Γκίνης - Μέξας έχει σ Εδώ άναγράφεται «ΕΝΕΤΙΙ.ΙΣΙΝ», ένώ στον Γκίνη - Μέξα «'Εν Βενετία». 13. Ό,τι καί στη σημ "Εχει σ. 267, ένώ οί Γκίνης - Μέξας άναφέρουν σ Κατεστραμμένες οί άκρες τών φύλλων όπου ή άρίομηση τών σελίδων στόν Γκίνη - Μέξα άναφέρονται σ. ιβ ' Πρόκειται γιά τά Ευαγγέλια τού 1740, 1748, 1801 καί 1848 μέ άριομούς είδ. καταλόγου 103, 105, 98 καί 102 άντίστοιχα. Γιά τίς έπιγραφές πού έχουν όρισμένα άπ αύτά στή στάχωσή

5 Παλαιό έκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 43 όρισμένα άλλα παρουσιάζει προβλήματα, κυρίως έξ αιτίας τών φθορών πού ύπέστη από τά τρωκτικά (άρ. 68, 64, 67, 62, 63, 109, 116). "Οσον άφορά τήν προέλευση τών βιβλίων δηλαδή, ποιά άπό αυτά είναι ντόπια καί άνήκαν στό ναό τού άγιου Αθανασίου του Σουφλάρ καί ποιά τά έφεραν μαζί τους οί πρόσφυγες δέν υπάρχουν πάντα εξακριβωμένες πληροφορίες. Μέ βεβαιότητα, έξ αιτίας τών επιγραφών στή στάχωση, δύο βιβλία Ευαγγέλιο 1740 (άρ. 103) καί Ευαγγέλιο 1848 (άρ. 102) τά προσγράφουμε στήν παλαιά Τριγλιά, ενώ δύο άλλα Ευαγγέλιο 1801 (άρ. 98) καί Πεντηκοστάριο 1820 (άρ. 111), έξ αιτίας τής έπιγραφής στή στάχωση καί σχετικής ένθυμήσεως άντίστοιχα, τά προσγράφουμε μέ βεβαιότητα στή Χαλκιδική καί μέ μεγάλη πιθανότητα στό ναό τού άγιου Αθανασίου τού Σουφλάρ. (Βλ. σχετ. στό κεφάλαιο τών ένθυμήσεων). Υπάρχουν άκόμη κάποια βιβλία, όπως θά δούμε άναλυτικότερα στό κεφάλαιο πού θά άσχοληθοΰμε μέ τίς ένθυμήσεις, πού άποδίδουμε μέ πιθανότητα στό Σουφλάρ, ένώ όρισμένα σχετίζονται καί μέ άλλες περιοχές τού ευρύτερου ελληνικού χώρου (π.χ. Α. Θράκη, Σέρρες). (Βλ. πίνακα στό τέλος τού κειμένου). II. Βιβλία από τό Παρατίθεται κατάλογος τών σχετικών βιβλίων μέ πλήρεις βιβλιογραφικές ένδείξεις*, στό τέλος άναφέρεται ό ναός πού φυλάσσεται το βιβλίο καί ό άριθμός τής καταγραφής του ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΗΤΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΟΑΑΙ ΤΩΝ ΑΠΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΘ ΟΛΟΝ ΤΟ ΕΤΟΣ ΕΠ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΝΑΓΙΝΩΣΚΟΜΕΝΑΙ ΕΞ ΑΡΙΣΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ, ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΔΙΑ ΦΟΡΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΦΩΝΩΝ ΑΠΟ ΤΩΝ ΠΡΟΑΑΒΟΥΣΩΝ ΕΚΔΟ ΣΕΩΝ ΕΔΛΕΙΠΟΝΤΩΝ. ΕΚΔΟΣΙΣ ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΤΗ ΕΓΓΡΑΦΩ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. ΒΕΝΕΤΙΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΔ- ΛΗΝ. ΤΥΠΟΓΡ. Ο ΦΟΙΝΙΞ x16, σ λ, δερματόδετο μέ έμπίεστες παραστάσεις τής Σταυρώ- σεως καί τής Άναστάσεως. "Αγιος Αθανάσιος, 74. τους Οά άναφεροούμε στό κεφάλαιο τών ένθυμήσεων. * Ανάλυση τών συντομογραφιών πού χρησιμοποιούνται στήν καταγραφή: χχ = χωρίς χρονολογία έκδόσεως λ = λευκή σελίδα (ατύπωτη) χ έκδ. στ. = χωρίς έκδοτικά στοιχεία σ.τ. = σελίδα τίτλου χσ = χωρίς σελιδαρίομηση φ = φύλλο, -α σ. = σελίδα -ες

6 44 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ -2- ΨΑΛΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΑΥΙΔ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΕΝ ΝΕΑ ΩΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ, ΟΠΩΣ ΔΕΙ ΣΤΙΧΟΛΟΓΕΙΣΘΑΙ ΤΟ ΨΑΛΤΗ- ΡΙΟΝ ΕΝ ΟΛΩ ΤΩ ΕΝΙΑΥΤΩ. ΕΚΔΟΣΙΣ ΠΡΩΤΗ. Έκ τής έν Βενετίμ όγδοης έκδόσεως τής κατ εγκρισιν τής 'Αγίας τοΰ Χριστού Μεγ. Εκκλησίας. ΔΑΠΑ ΝΗ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΙ Δ. Ν. ΑΑΓΟΥΛΗ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΚΑΙ Σα. - ΥΠΟ ΤΟ ΔΗΜΑΡ- ΧΕΙΟΝ X 26, σ. 2λ λ, δερματόδετο με εμπίεστη διακόσμηση καί προσαρμοσμένο μεταλλικό σταυρό στό μπροστινό εξώφυλλο. "Αγιος Αθανάσιος, ΘΕΙΟΝ ΚΑΙ ΙΕΡΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΕΞ ΑΡΙΣΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΕΠΙΜΕΛΩΣ ΔΙΟΡΘΩΘΕΝ ΜΕΤΑ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑ- ΛΑΙΑΣ ΜΑΡΤΥΡΙΩΝ, ΚΑΙ ΝΥΝ ΑΑΜΠΡΟΤΕΡΟΝ ΕΚΔΟΘΕΝ ΤΒ ΕΓΓΡΑΦΩ ΑΔΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΚΔΟΣΙΣ ΕΒΔΟ ΜΗ ΒΕΝΕΤΙΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Ο ΦΟΙΝΙΞ Ακολουθεί Εύαγγελιστάριον χχ καί χ έκδ. στ. 35 χ 27, σ. Ιχσ + 1λ + η'+ Ιχσ + 1λ χσ +1λ +46, πανόδετο, έπενδεδυμένο μέ ανάγλυφες ασημένιες παραστάσεις Σταύρωση μέ ευαγγελιστές καί Ανάσταση μέ προφήτες - καί δύο πόρπες. Παντοβασίλισσα, ΩΡΟΛΟΓΙΟΝ ΤΟ ΜΕΓΑ ΠΕΡΙΕΧΟΝ ΑΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΩ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ, ΚΑΤΑ TUN ΤΑΞΙΝ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΚ ΚΛΗΣΙΑΣ, ΚΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΩΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΗ ΕΥΑΓΩΝ ΜΟΝΑ- ΣΤΗΡΙΩΝ, ΔΙΟΡΘΩΘΕΝ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ ΔΙΑΙΡΕΘΕΝ ΥΠΟ ΒΑΡΘΟΛΟ ΜΑΙΟΥ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΥ ΤΟΥ ΙΜΒΡΙΟΥ ΥΦ ΟΥ ΠΡΟΣΕΤΕΘΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΣΩΝ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ ΤΟΥ ΟΛΟΥ ΕΝΙΑΥΤΟΥ, ΚΑΙ ΠΟΛΛΩΝ ΤΩΝ ΤΟΥ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΥ ΑΓΙΩΝ, έπιθεωρηθέν δέ, κατά την έν Κωνσταντινουπόλει γενομένην έκδοσιν, παρά τού Αειμνήστου ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΖΕΡΒΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΕΚΔΟΣΙΣ ΠΕΜΠΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Ο ΦΟΙΝΙΞ χ 16, σ. ε'+ 2χσ + 560, κολοβό (λείπουν οί σ. 3-14), πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη καί εμπίεστη διακόσμηση. "Αγιος Αθανάσιος, ΙΕΡΑΤΙΚΟΝ περιέχον ΤΑΣ ΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΙΕΡΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΙΑΣΜΕ-

7 Παλαιά εκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 45 ΤΡΙΑΡΧΙΚΟΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΝ ΔΙΕΥΘΥΝΟΥΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝ- ΤΙΝΟΥΠΟΛΕΙ 1895 ΕΚ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ. 25 X 17, σ. η' χσ + 2λ, πανόδετο με έμπίεστη διακόσμηση. "Αγιος Αθανάσιος, 75. ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΑΡΙΟΝ ΧΑΡΜΟΣΥΝΟΝ ΤΗΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΩ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΠΕ- ΡΙΕΧΟΝ ΕΠΙ ΤΕΛΟΥΣ ΔΕ ΚΑΙ ΤΑ ΕΩΘΙΝΑ Ευαγγέλια TA EN TQ ΟΡΘΡΩ ΕΚΑ- ΣΤΗΣ ΤΩΝ ΕΝ ΤΩ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΤΩ ΕΟΡΤΩΝ ΑΝΑΓΙΝΩΣΚΟΜΕΝΑ ΔΙΟΡΘΩ- ΘΕΝ ΚΑΙ ΔΙ ΕΝΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΥ ΠΔΟΥΤΙΣΘΕΝ ΥΠΟ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΚΟΥ- ΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΥ ΤΟΥ ΙΜΒΡΙΟΥ ΕΚΔΟΣΙΣ ΟΓΔΟΗ εν η προσετέθησαν εις τόν οίκεΐον αυτών τόπον αί επιδιορθώσεις καί προσθήκαι του αυτού μετά καί πολλών άλλων ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΖΕΡΒΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΒΕΝΕΤΙΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Ο ΦΟΙΝΙΞ X 23, σ. η ' + Ιχσ + 1λ λ, μεταγενέστερο κάλυμμα. "Αγιος Αθανάσιος, 78. ΝΩΝ Μετά τής τυπικής αυτών Διατάξεως ΕΚΔΟΘΕΝ ΕΙΣ ΧΡΗΣΙΝ ΤΩΝ ΙΕ ΡΕΩΝ έγκρίσει τής του Χρίστου Μεγάλης Εκκλησίας ΥΠΟ ΤΗΣ ΤΟ ΠΑ ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝ ΑΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΩ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ κατ άρχαίαν μέν, νεωστί δέ τυπωθεΐσαν διάταξιν ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ διορθωθέν πρώην μέν υπό ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥ- ΣΙΑΝΟΥ νυν δέ ύπό ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΑΡΤΙΝΟΥ άρχιμανδρίτου ΜΕΤΑ ΠΟΛΛΩΝ ΠΡΟΣΘΗΚΩΝ ΚΕΚΑΝΟΝΙΣΜΕΝΩΝ ΑΔΕΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟ ΔΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΕΚΔΟ- ΤΙΚΟΥ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ «Ο ΦΟΙΝΙΞ» ΠΑΝΑΓ. ΑΘ. ΤΖΕΛΑΤΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓ. ΕΥΘ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥΛΙΑ 1896ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ. 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ λ, πανόδετο μέ έμπίεστες επιχρυσωμένες παραστάσεις τού Χριστού καί τής Παναγίας καί φυτικό διάκοσμο. "Αγιος Αθανάσιος, 80. ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ λ ίδια στάχωση μέ τό μηναίον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΕΥΘ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥΛΙΑ

8 46 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ λ, χχ καί χωρίς αναγραφή του τυπογράφου ίδια στάχωση μέ τό μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΜΑΪΟΥ...ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ Ιχσ + 2λ, χχ στό verso τής σ. 147 αναγραφή έκδ. οίκου καί χρονολογία 1895 ίδια στάχωση μέ μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΪΟΝ ΤΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ... ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 24, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ Ιχσ + 3λ, χχ στή χωρίς άρίθμηση σ. μετά τήν 134 αναγραφή έκδ. οίκου καί χρονολογία 1896 ίδια στάχωση μέ τό μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΥ ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ Ιχσ +4λ στό verso τής σ. 173 αναγραφή έκδ. οίκου και χρονολογία 1896 ίδια στάχωση μέ τό μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ λ ίδια στάχωση μέ τό μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΪΟΝ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ + δ' λ ίδια στάχωση μέ τό μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΪΟΝ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34 X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ Ιχσ +2λ στό verso τής σ. 253 άναγραφή του έκδ. οίκου καί χρονολογία 1896 ίδια στάχωση μέ τό μηναΐον Ίανουαρίου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΤΥΠΟΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΛΕΩΝΗ 34X 26, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ λ στό τέλος τής σ. 280 άναγραφή του

9 Παλαιά έκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 47 έκδ. οίκου καί ή χρονολογία 1896 ίδια στάχωση μέ μηναίον Ιανουάριου (άρ. 80). "Αγιος Αθανάσιος, ΙΕΡΑ ΒΙΒΛΟΣ ΚΑΛΟΥΜΕΝΗ ΧΡΗΣΤΟΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ Τό πρώτον περιέχουσα λόγους ψυχωφελεστάτους δεκατρείς, ρυθμίζοντας επί τό βέλτιον τά ήθη τών χριστιανών, ΦΙΛΟΠΟΝΗΘΕΙΣΑ ΜΕΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΑΟΙΔΙΜΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ Κατά πρώτον εν Ένετίςι έκδοθεΐσα τφ 1803, τό δεύτερον εν Έρμουπόλει Σύρου κατά τό 1838, τό τρίτον εν Χία) ύπό τού Παχωμίου κατά τό 1887, νυν δε τό τέταρτον άνατυπωθεΐσα καί έπαυξηθεισα διά πολλών προσθηκών, ήτοι διαφόρων εκκλησιαστικών λόγων ΕΚ ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΑΑΠΙΓΓΟΣ ΗΛΙΑ ΜΗΝΙΑΤΟΥ, ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΘΕΟΤΟΚΗ, ΠΟΙΜΕΝΙΚΟΥ ΑΥΛΟΥ, ΣΥΜΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΕΚΔΙΔΟΝΤΑΙ ΕΙΣ ΤΟΜΟΥΣ ΤΕΣΣΑΡΑΣ υπό τού ελάχιστου ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΥ Μοναχού έκ τής Σκήτης τών 'Αγίων Πατέρων τού Προβατείου Όρους τής Χίου. Περιέχει δέ ή τετάρτη αυτή έκδοσις 123 ΛΟΓΟΥΣ καί ΠΛΕ(ον) [... ] (ψυ)χωφελεστατα ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ είς κοι(νήν) [...] (χρι)στιανών ωφέλειαν. [...] (Άδείμ [...]δείας ύπ άριθ. 563). (Έγ(κρίσει) [... ] Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας.) ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΙ 1898 Έκ τού τυπογραφείου «Η ΒΥ- ΖΑΝΤΙΣ» Στ. Πολυκρίτου Γαλατά, Καράκιοϊ, οδός Ζουλφαροΰς, άρ X 17, σ. 2λ + 2χσ + α' - η' , πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη καί διακόσμηση μέ έμπίεστους σταυρούς. "Αγιος Αθανάσιος, ΘΕΙΟΝ ΚΑΙ ΙΕΡΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΕΞ ΑΡΙΣΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΕΠΙΜΕΛΩΣ ΔΙΟΡΘΩΘΕΝ ΜΕΤΑ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑ- ΛΑΙΑΣ ΜΑΡΤΥΡΙΩΝ ΚΑΙ ΝΥΝ ΛΑΜΠΡΟΤΕΡΟΝ ΕΚΔΟΘΕΝ ΤΗ ΕΓΚΡΙΣΕΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΝΕΣΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ (χχ). Ακολουθεί Εύαγγελιστάριο χχ καί χ. έκδ. στ. 34 χ 25, σ. 6χσ + η' + Ιχσ + 1λ Ιχσ + 1λ, δερματόδετο μέ έμπίεστες παραστάσεις τής Σταυρώσεως καί τής Άναστάσεως. "Αγιος Αθανάσιος, ΓΙΕΝΤΗΚΟΣΤΑΡΙΟΝ ΧΑΡΜΟΣΥΝΟΝ ΤΗΝ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ AYTQ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΠΕ- ΡΙΕΧΟΝ ΕΠΙ ΤΕΛΟΥΣ ΔΕ ΚΑΙ ΤΑ ΕΩΘΙΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΕΝ ΤΩ ΟΡΘΡΩ ΕΚΑΣΤΗΣ ΤΩΝ EN TQ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΤΓ2 ΕΟΡΤΩΝ ΑΝΑΓΙΝΩΣΚΟΜΕΝΑ ΔΙΟΡ- ΘΩΘΕΝ ΚΑΙ ΔΓ ΕΝΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΥ ΠΛΟΥΤΙΣΘΕΝ ΥΠΟ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ

10 48 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΥ ΤΟΥ ΙΜΒΡΙΟΥ ΕΚΔΟΣΙΣ ΝΕΩΤΑΤΗ ΕΝ Η ΠΡΟΣΕ- ΤΕΘΗΣΑΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΙΚΕΙΟΝ ΑΥΤΩΝ ΤΟΠΟΝ AI ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣ- ΘΗΚΑΙ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΛΩΝ ΑΛΛΩΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΖΕΡΒΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕ ΝΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΔΑΠΑΝΑΙΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΝΕΣΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ X 24, σ. 255, δέσιμο άπό χαρτόνι καί πανί (κατεστραμμένο σέ μεγάλο βαθμό). Παντοβασίλισσα, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝ ΑΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΓ2 ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΚΑΤ ΑΡ- ΧΑΙΑΝ ΜΕΝ ΝΕΩΣΤΙ ΔΕ ΤΥΠΩΘΕΙΣΑΝ ΔΙΑ'ΓΑΞΙΝ ΤΗΣ ΑΠΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Σ. ΓΕΓΛΕ καθηγητοΰ των Θεολογικών μαθημάτων ΜΕΤΑ ΠΟΛΛΩΝ ΠΡΟΣΘΗΚΩΝ ΚΕΚΑΝΟΝΙΣΜΕΝΩΝ άδείμ καί έγκρίσει τής Τέρας Συνόδου τής Εκκλησίας τής Ελλάδος. ΕΚΔΟ ΤΗΣ ΜΙΧΑΗΛ I. ΣΑΛΙΒΕΡΟΣ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΙΧΑΗΛ I. ΣΑΛΙΒΕΡΟΥ X 17, σ. Ιχσ + 1λ + 264, δέσιμο άπό χαρτόνι καί πανί (λείπει τό πίσα) εξώφυλλο). Παντοβασίλισσα, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ...ΜΙΧΑΗΛ I. ΣΑΛΙΒΕΡΟΥ X 17, σ. 2λ + Ιχσ + 1λ λ, νεωτερικό κάλυμμα. 'Άγιος Αθανάσιος, ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝ ΑΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΩ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ κατ άρχαίαν μέν, νεωστί δέ τυπωθεΐσαν διάταξιν ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Μ. ΕΚΚΛΗ ΣΙΑΣ διορθωθέν ύπό ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΥ ΜΕΤΑ ΠΟΛ ΛΩΝ ΠΡΟΣΘΗΚΩΝ ΚΕΚΑΝΟΝΙΣΜΕΝΩΝ άδείμ καί έγκρίσει τής 'Ιερός Συνόδου τής Εκκλησίας τής Ελλάδος ΕΚΔΟΣΙΣ ΕΠΙΜΕΛΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΤΗΣ Π.Π. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής του Πρακτορείου των Εφημερίδων ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, X 20, σ. 2λ + 248, πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη, συσταχωμένο μέ τά άκόλουθα μηναία: ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ λ ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ λ

11 Παλαιό εκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 49 'Άγιος Αθανάσιος, 79 α, β, γ. ΜΗΝΑΙΟΝΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, X 20, σ. 138, ή σ.τ. κομμένη διαγωνίως, πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη καί χρυσή εμπίεστη διακόσμηση, συσταχωμένο μέ τά άκόλουθα μηναία: ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ λ ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΜΑΪΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ λ Παντοβασίλισσα, 122 α, β, γ. ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, X 20, σ. 2λ λ, πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη καί χρυσή εμπίεστη διακόσμηση, συσταχωμένο μέ τά άκόλουθα μηναία: ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ. 158 ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ. 168 Παντοβασίλισσα, 121 α, β, γ ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, X 19, σ. 2λ + 184, πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη καί χρυσή εμπίεστη διακόσμηση, συσταχωμένο μέ τά μηναία πού άκολουθουν: ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ. 174 ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ... ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, 1904 σ λ Παντοβασίλισσα 120 α, β, γ ΜΗΝΑΙΟΝ ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΥ...ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, X 20, σ λ, πανόδετο μέ εμπίεστη άσημένια παράσταση Χριστού Παντοκράτορα καί Θεοτόκου βρεφοκρατούσας. Παντοβασίλισσα, ΤΡΙΩΔΙΟΝ ΚΑΤΑΝΥΚΤΙΚΟΝ ΠΕΡΙΕΧΟΝ ΑΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΩ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ ΕΚΔΟ- ΣΙΣ ΝΕΩΤΑΤΗ ΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Σ. ΓΕΓΛΕ Καθηγητου τών Θεολογικών μαθημάτων ΜΕΤΑ ΠΟΛΛΩΝ ΠΡΟΣΘΗΚΩΝ ΚΕΚΑΝΟΝΙΣΜΕΝΩΝ άδείςχ καί έγκρίσει τής 'Ιεράς Συνόδου τής Εκκλησίας τής Ελλάδος. ΕΚΔΟΤΗΣ ΜΙ ΧΑΗΛ I. ΣΑΛΙΒΕΡΟΣ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ-

12 50 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ ΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΙΧΑΗΛ I. ΣΑΛΙΒΕΡΟΥ X 17, σ. Ιχσ + 5λ λ, πανόδετο μέ δερμάτινη ράχη. Παντοβασίλισσα, 126. Τά περισσότερα άπό τά βιβλία, πού περιλαμβάνονται στόν παραπάνω κατάλογο, διατηρούνται σέ αρκετά καλή κατάσταση, άν καί στό σύνολό τους έχουν υποφέρει, σέ μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, άπό τήν υγρασία. Ή προέλευσή τους δέν είναι βεβαιωμένη, εκτός άπό επτά βιβλία, γιά τά όποια, σύμφωνα μέ τίς σχετικές ενθυμήσεις, γνωρίζουμε ότι ήταν δωρεά τής Μ. Βατοπεδίου στό ναό τού Σουφλάρ (βλ. ενθυμήσεις). Πρόκειται γιά τά έξης: 1) 'Ιερατικόν τού 1895 (άρ. 75) 2) Εύαγγέλιον χχ (άρ. 59) 3) Μηναία Δεκεμβρίου - Ιανουάριου - Φεβρουάριου τού 1904 (άρ. 79) 4) Μηναία Μαρτίου - Απριλίου - Μαΐου τού 1904 (άρ. 122) 5) Μηναία Ιουνίου - Ιουλίου - Αύγούστου τού 1904 (άρ. 121) 6) Μηναία Σεπτεμβρίου - Όκτα)βρίου - Νοεμβρίου του 1904 (άρ. 120) 7) Τριώδιον του 1905 (άρ. 126). Για όρισμένα ακόμη βιβλία πού οί σημειώσεις τους μάς δίδουν κάποιες έμμεσες πληροφορίες γιά τήν προέλευσή τους βλ. τό κεφάλαιο τών ενθυμήσεων καί τόν πίνακα στό τέλος τού κειμένου. III. Ακέφαλα βιβλία Τά βιβλία πού άναφέρονται παρακάτω είναι όλα ακέφαλα, όρισμένα δέ άπ αυτά είναι είτε ελλιπή είτε κολοβά. Στόν πίνακα πού άκολουθεΐ, εκτός άπό τά στοιχεία αύτά, δίδεται μία κατά προσέγγιση χρονολόγηση καθώς καί ό ναός στόν όποιο φυλάσσονται μαζί μέ τόν άριθμό καταγραφής τους. 1. Μηναϊον τού Οκτωβρίου 18ος/19ος αί άκέφαλο καί κολοβό, άριθμ. σ , "Αγ. Αθανάσιος, Μηναϊον τού Φεβρουάριου 18ος/19ος αί., ακέφαλο, άριθμ. σ , "Αγ. Αθανάσιος, Μηναϊον τού Ίανουαρίου 18ος/19ος αί., άκέφαλο, άριθμ. σ , Παντοβασίλισσα, Οκτώηχος 17ος αί., άκέφαλο καί κολοβό, άριθμ. φ.θ-ρηβ+7χσ, "Αγ. Αθανάσιος, Οκτώηχος 17ος αί., άκέφαλο καί κολοβό, άριθμ. φ.δ-ρηπ+2χσ, "Αγ. Αθανάσιος, Οκτώηχος 18ος αί., άκέφαλο (τά φύλλα είναι κολλημένα άπό τήν υγρασία καί ή καταμέτρησή τους ήταν άδύνατη), Παντοβασίλισσα, Οκτώηχος 18ος αί., άκέφαλο καί κολοβό, σ. 16χσ+άριθμ χσ+άριθμ , Παντοβασίλισσα, 115.

13 Παλαιό εκκλησιαστικά έντυπα τών ναών της Ν. Τρίγλιας Τριώδιον 18ος αί., ακέφαλο, άριθμ. σ , "Αγ Αθανάσιος, Εύχολόγιον Μέγα, μετά τό 1850, ακέφαλο, άριθμ. σ. γ-δ+1-691, στις σ. γ-δ πρόλογος του Ιωάννη Βελούδη: «Ένετίησιν τη α/13 Νοεμβρίου,αων», Παντοβασίλισσα, Τυπικόν, 19ος αί., άκέφαλο. Οί σ. σέ νεότερη βιβλιοδεσία έχασαν τή σειρά τους καί η εικόνα σήμερα είναι ή εξής: άριθμ. σ. γ-ι ιγ-ιζ χσ, Παντοβασίλισσα, Ώρολόγιον τό Μέγα ±1870, άκέφαλο, άριθμ. σ. γ-ε Στή σ. ε υπογράφει τόν πρόλογο ό ιδιοκτήτης του τυπογραφείου ΦΟΙΝΙΞ, "Αγ. Αθανάσιος, Ελληνική Χρηστομάθεια, 19ος αί., άκέφαλο, άριθμ. σ , "Αγ. Αθανάσιος, Οκτώηχος 19ος/20ός αί., άκέφαλο, άριθμ. σ , "Αγ. 'Αθανάσιος, 77. Τά περισσότερα άπό τά βιβλία αυτά παρουσιάζουν σοβαρές φθορές τόσο στή στάχωση, όσο καί στά φύλλα. Εκτός άπό δύο βιβλία (βλ. ενθυμήσεις), γιά τά υπόλοιπα δέν έχουμε πληροφορίες καί δέν διασώζουν ενθυμήσεις σχετικά μέ τήν προέλευσή τους. IV. Ελλιπή βιβλία Παρακάτω άναφέρονται όρισμένα ελλιπή βιβλία, τά όποια φυλάσσονται στόν ναό του Άγ. Αθανασίου καί έχουν καταγραφεΐ μέ τόν αριθμό 94. Γιά τά παλαιότερα άπό τό 1863 βιβλία δίδεται ή παραπομπή τους στις γενικές βιβλιογραφίες (βλ. σημ. 10). 1. Πεντηκοστάριον τού 168Γ. 2. Μηναίον του Ιουλίου τού 1777, LEGRAND II, 888 τό άντίτυπο αυτό είναι ελλιπές καί κολοβό: σ. 1 χσ+1 λ+άριθμ Παρακλητική τού 1819, Γκίνης-Μέξας I, τό άντίτυπο αυτό είναι ελλιπές: σ. 2χσ + άριθμ ΤΡΙΩΔΙΟΝ ΚΑΤΑΝΥΚΤΙΚΟΝ ΠΕΡΙΕΧΟΝ ΑΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΗΚΟΥΣΑΝ ΑΥΤΩ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ, ΜΕΧΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤ ΗΧΟΝ ΤΡΙΑΔΙΚΩΝ ΥΜΝΩΝ ΚΑΙ ΦΩΤΑΓΩΓΙΚΩΝ, ΣΤΙΧΗΡΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΚΑΘΙΣΜΑΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΝ ΤΩ ΤΕΛΕΙ. ΕΚΔΟΣΙΣ ΕΚΤΗ ΝΕΩΣΤΙ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΘΕΝ, ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΥΠΩΘΕΝ. ΒΕΝΕΤΙΑ ΕΚ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ Ο ΦΟΙΝΙΞ Αντίτυπο ελλιπές καί * * Σέ μεταγενέστερη έπίσκεψή μου στό ναό γιά τή λήψη συμπληρωματικών στοιχείων, δέν μπόρεσα νά εντοπίσω αύτό τό άντίτυπο.

14 52 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ κολοβό: σ. 4χσ+άριθμ Μηναΐον τού Φεβρουάριου, 19ος ai., άκέφαλο καί κολοβό: σ. 2χσ+ άριθμ Μηναΐον του Μαρτίου, 19ος αί., άκέφαλο καί ελλιπές: σ. άριθμ Μηναΐον του Νοεμβρίου, 19ος ai., άκέφαλο καί ελλιπές: σ. άριθμ V. Ενθυμήσεις - επιγραφές Στήν ενότητα αυτή παρουσιάζονται οί σημειώσεις τών βιβλίων, πού είτε δίδουν πληροφορίες γιά τό ίδιο τό βιβλίο, είτε άναφέρονται σέ πρόσωπα, τόπους, γεγονότα, τά όποια μπορούμε ή προσπαθούμε νά άνιχνεύσουμε ιστορικά. Αναγράφονται επίσης φράσεις, πού τό περιεχόμενό τους παρουσιάζει κάποιο λαογραφικό ενδιαφέρον, επιγραφές πού έχουν χαραχθεΐ στή μεταλλική επένδυση τής σταχώσεως, καθώς καί σφραγίδες. Δέν άναφέρονται καθόλου άγιολογικές σημειώσεις (τροπάρια, ύμνοι κ.λ.π.) καί, άκόμη, δέν περιλαμβάνονται ενθυμήσεις πού, εκτός άπό λίγες λέξεις, είναι σχεδόν άδύνατο νά διαβασθούν. Ωστόσο άναφέρουμε κάποιες τέτοιες περιπτώσεις, στίς όποιες ξεχωρίζουν όρισμένα στοιχεία, πού άξίζει νά έπισημανθοΰν. Ή καταγραφή τών ενθυμήσεων γίνεται ως εξής: Αναγράφονται τά βιβλία κατά χρονολογική σειρά μέ τόν τίτλο τους, τή χρονολογία έκδόσεώς τους καί τόν άριθμό καταγραφής τους μέσα σέ παρένθεση. Ή προσθήκη τού άριθ- μοΰ σκοπεύει στήν ευκολότερη ταύτιση τού βιβλίου ατούς πίνακες μέ τήν βιβλιογραφική του καταγραφή. Ή μεταγραφή τών ενθυμήσεων άκολουθεΐ τήν όρθογραφία τού πρωτοτύπου όπου είναι δυνατόν, γίνεται σχολιασμός καί δίδεται ή σχετική βιβλιογραφία. 1. Πεντηκοστάριον του 1725 (άρ. 68) α) Στή σ. 2: «(ό)πιος το πάρη απο την εκλησία / (νά) ήνε αφορησμένος κατε(ρα)μένος / ο εγο ο ανεγνοστις ε μινι απρηληου 2 / 1746»17. β) Στή σ. 3 εκτός άπό δύο δυσανάγνωστες σημειώσεις υπάρχουν στή σειρά οί άριθμοί: « » καί κάτω άκριβώς άπό τούς άριθμούς τό όνομα: «νεοφητο». "Ισως ό άριθμός σχετίζεται μέ τά γράμματα τού όνό- ματος, δηλ. ν = 50, ε = 5, φ = 500, η = 8, άν καί δέν υπάρχει γιά όλα τά 17. Ανάλογες έκφράσεις, πρός άποτροπήν κλοπής καί γενικώς όποιααδήποτε άπομακρύνσεως του βιβλίου άπό τό χώρο στόν όποιο άνήκει, συναντούμε καί σέ χειρόγραφα βυζαντινών χρόνων βλ. Elpidio Mioni, Εισαγωγή στήν έλληνιχή Παλαιογραφία (μετάφ. Ν. Μ. 11αναγιωτάκη), Αθήνα 1972, σ. 105.

15 Παλαιά έκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 53 γράμματα ή σχετική άντιστοιχία18. γ) Στό verso τής πίσω λευκής σελίδας σχηματίζεται κύκλος με τίς λέξεις: «κακόσας τινες είναι κακός τείναι εκεί όπου σας πίνι τούτο όπου νακάνις πικνο». Στό κέντρο τού κύκλου ή χρονολογία: «1833 Μάίου 29» (είκ. 1). 2. Εύαγγέλίον τοϋ 1740 (άρ. 103) α) Στό όπισθόφυλλο τής σταχώσεως μέ τήν άσημένια παράσταση τής Άναστάσεως έκτυπη ή έπιγραφή: «t ΕΠΙΣΤΑΤΕΒΟ/ΝΤΩΣ ΤΟΥ ΠΑΝΟΣ/ΥΟ- ΤΑΤΟΥ ΚΑΘΙ/ΓΟΥΜΕΝΟΥ Κ/ΗΡ ΓΡΗΓΩΡΙΟΥ / ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ / ΜΟΝΗΣ / ΤΩΝ / Π(ατέ)ΡΟΝ - ΑΨΝΑ» (= 1751) (είκ. 2). Ή Μονή τών Πατέρων πού μνημονεύεται στήν έπιγραφή είναι ή περίφημη Μονή Μηδικίου, πού Ιδρύθηκε τόν 8ο αί. στήν περιοχή τής μικρασιατικής Τρίγλιας19. β) Στό recto τής πίσω λευκής σελίδας είναι γραμμένο: «τών νηπίων τό Εύαγγέλίον ζήτει τή τετάρτη τής δεκάτης Έβδομάδος λουκά20. Έγράφη δέ παρά 'Ιερέως Χριστοδούλου Σταυρίδου τφ 1897 εν Μηνί Μαΐω 5ω». Ό ίερεύς Χριστόδουλος Σταυρίδης, πού τό 1919 υπογράφει καί μία άλλη ενθύμηση ώς ηγούμενος τής Μονής τών Πατέρων (βλ. παρακάτω αυ. ά. 12), είναι προφανώς γόνος μιας άπό τίς πιό γνωστές οικογένειες τής Τρίγλιας, άρκετοί εκπρόσωποι τής όποιας ξεχώρισαν γιά τήν κοινωνική τους δράση Μηναΐον τοϋ Ιουνίου τοϋ 1740 (άρ. 61) α) Στήν 4η λευκή σελίδα υπάρχει ή σημείωση: «1824 / σεπτεμβρίου ςχ / πα 18. Ανάλογες κρυπτογραφικές συνήθειες γνωστές άπό τά βυζαντινά χρόνια βλ. Μίοηί, δ.π., σσ Δύο πρόσφατες μελέτες πού άναφέρονται μεταξύ τών άλλων καί στή Μονή Μηδικίου είναι τών Mango - Sevtenko, «Some Churches», <5.π a , (βλ. καί σ ), καί τοϋ Janin, Les églises, σσ , στίς δύο αυτές μελέτες άναφέρεται καί ή παλαιότερη βιβλιογραφία τού θέματος. Σχετικά μέ τήν ίδρυση, ταύτιση καί μετονομασία τής μονής σέ μονή τών Πατέρων τό θέμα παραμένει άνοικτό, άφοϋ δέν έχει γίνει άκόμα συστηματική μελέτη γιά τό συγκεκριμένο μοναστήρι. Άπό τίς διάφορες καί διαφορετικές άπόψεις τών μελετητών σχετικά μέ τά παραπάνω θέματα, έπισημαίνουμε μόνο ότι ό Janin άναφέρει δτι ή προσωνυμία Μονή τών Πατέρων έδόθη στό μοναστήρι τό 15ο ή 16ο αί. καί δηλώνει τά τρία πρόσωπα, πού φέρονται ώς ιδρυτές του: Νικηφόρος, Νικήτας, Αθανάσιος. Άπό τήν άλλη, οί Mango - Sevtenko, άναφέρουν μετονομασία τής μονής τόν 1 Ιο αί. καί ότι ή προσωνυμία «Άγιοι Πατέρες» άφορά τούς Πατέρες τής Οίκουμενικής Συνόδου τής Νίκαιας. Κλείνουμε τή σημείωση μέ μία πληροφορία γιά τή σύγχρονη κατάσταση τής μονής, όπως περιγράφεται στό άρθρο τών Mango - Sevtenko: «Σήμερα (τό 1973) στή θέση τοϋ μοναστηριού υπάρχει πτηνοτροφείο. Τίποτα δέν άπομένει άπό τήν βασιλική, τόν καθολικό ναό, πού περιέγραψαν ot Covel, Hasluck, Pansenka». 20. Πρόκειται γιά τήν περικοπή ιη', άπό τό Ευαγγέλιο τοϋ Λουκά, πού άναφέρεται στήν ευλογία τών νηπίων άπό τό Χριστό. 21. 'Ορισμένοι έκπρόσωποι τής οίκογένειας Σταυρίδη μνημονεύονται στό Τρ. Εύαγγελίδης, Βρύλλειον-Τρίγλεια, 'Ιστορική καί Γεωγραφική Μελέτη άπό τοϋ Ε ' αίώνος π.χ. μέχρι τών καθ ημάς, ΆΟήναι 1934, σ. 82, 129 σημ , βλ. επίσης καί Πιστικίδης, Τριγλιά, σσ

16 54 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ Ιωάννη». β) Στη σ. 3 στρογγυλή σφραγίδα μέ την παράσταση στό κέντρο τοΰ αγίου Γεωργίου εφίππου νά σκοτώνει τό δράκοντα. Όλόγυρα ή επιγραφή: «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο Α[... ]ΝΟΣ» (είκ. 3). Δυστυχώς τά ενδιάμεσα γράμματα τής τελευταίας λέξεαις είναι μισο- σβησμένα καί δυσανάγνωστα καί έτσι δέν μπορούμε νά πληροφορηθοΰμε σέ ποιόν "Αγιο Γεώργιο άναφερεται ή σφραγίδα. Ενημερωτικά άναφέρουμε δτι άπό τήν παλαιά Τριγλιά είναι γνωστοί δύο ναοί τοΰ αγίου Γεωργίου: τοΰ Κυπαρισσιώτου ή τοΰ Επάνω, καί τοΰ Κάτω22. γ) Έδώ άξίζει άκόμα νά σημειώσουμε σκίτσα μέ μελάνι πού παριστάνουν στρατιώτες καί ιστιοφόρα καί έχουν ζωγραφισθεΐ στά έσώφυλλα τοΰ βιβλίου (είκ. 4, 5). 4. ΜηναΙον τοΰ Αύγουστου τοΰ 1777 (άρ. 64) Στις σ. 2, 170, 171, 172 εκτεταμένες σημειώσεις, δυστυχώς δμως μισο- σβησμένες ή μισοσκισμένες. α) Στή σ. 2 σημείωση 17 στίχων: «1793 / ήλθα εγό παπά / νηκόλαος μόρα / ήτης καί μέ επήρε / ε(μπα)τοίκηον γρ(όσια) 51 / δια το χορηον αμπαρλή / ν(ικό)λαος άθανάσιος το ε / - του αρχηδιάκος η / - χρονη άγροί / ετ(-)ντα εξη καί εμένα / ε(πήρ;)ε πενήντα ενα / - ενα -. να κόψη / (πήρες;) 58 νά μήν εβρω / - αλονχρονον ωτη αυγά / - χορήων λακεδεβ.. / - διεετη ποτά καθ ούν / καε δουλέβουν χρόνον κεροδη». β) Άπό τή σημείωση τής σ. 170, πού είναι μισοσβησμένη, οί μόνες ξεκάθαρες λέξεις πού διακρίνονται είναι «άπό πελοποννήσου». γ) Άπό τή σημείωση τής σ στίχοι 16 - διαβάζουμε: «εις (;) τους χ(ρόνους) / 1792 / ημών - / ιερές κ - / τλης εις (εκ)/κλισίαν - / την και - / ξ ' ηη του - / βάση. - / ση όπου τ. - / τος αλίς χ(ρο) / νιές 5 π - / νου κάπιος (άθ) / ανόσιος ονομ(ά) / ζονταν αρχ(ι) / διάκως». δ) σ. 172: 1) «ένας παπας θανασις ήρθε μοραητης κε ηυκε ετησ(η) κε κάμε το κελή». ε) «εις τόν καιρόν - έμ μπατή καί απώ το χορίον απαρλίου έν έτη 1788 / τό σητάρι είχε παράδες - το κριθάρι 55 καί τά γενίματα ληγον». "Οπως ήδη άναφέραμε οί σημειώσεις είναι δυσανάγνωστες καί ως έκ 22. Εύαγγελίδης, Τρίγλεια, σ. 24, όπου άναφερεται δτι οί δύο αυτοί ναοί κτίσοηκαν κατά τό 17ο αιώνα. Είδικότερα ό ναός του άγιου Γεωργίου τοϋ Κυπαρισσιώτου η Επάνω ό όποιος άργότερα άνεκαινίσοη έκ βάθρων κτίσθηκε είς άνάμνηαιν παλαιός ομωνύμου μονής, ή όποια ήταν τήν έποχή έκείνη έρειπωμένη (βλ. στόν ίδιο, σσ ). Διαφορετική άποψη, δσον άφορά τήν τοποθέτηση της παλαιός αύτής μονής στήν περιοχή τής Τρίγλιας, έκφράζει ό Janin, Les églises, a. 163, ό όποιος καί τήν τοποθετεί στήν περιοχή τής Κίου. Μέ κάθε έπιφύλαξη μία πρόταση γιά τή συμπλήρωση τής σφραγίδος, Α(ΝΩΚΙΑ)ΝΟΣ.

17 Παλαιά εκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 55 τούτου δέν είναι δυνατή ή πλήρης καί σαφής ερμηνεία τους. Πιθανόν συνδέονται μεταξύ τους, όπως δηλώνουν τόσο οί σημειούμενες χρονολογίες (α), 1792 (γ), 1788 (δ,2) - όσο καί τά επαναλαμβανόμενα όνόματα: παπα-νικόλαος Μοραΐτης (α) - άπό Πελοποννήσου (β) - παπα-θανάσης Μοραΐτης (δΐ) - Αθανάσιος άρχιδιάκος (α) - Αθανάσιος άρχιδιάκος (γ) - χωρίον Άμπαρλή (α) - χωρίον Άπαρλίου (δ, 2). Στή σημείωση (α) άπό τή λέξη «έμπατοίκιον» διακρίνονται μόνο όρισμένα γράμματα. 'Ωστόσο ή συμπλήρωση είναι, πιστεύω, αρκετά άσφαλής καί ταιριάζει μέ τό όλο νόημα τής σημειώσεως ή σαφέστερα μέ τών πρώτων 5 στίχων, διότι άπό τούς υπόλοιπους ή ελλιπής άνάγνωση δέν επιτρέπει τήν ερμηνεία τους. Οί 5 λοιπόν πρώτοι στίχοι άναφέρονται στό έμπατοίκιον άπό 51 γρόσια, πού πλήρωσε τό 1793 ό παπα-νικόλαος Μοραΐτης, γιά νά καταλάβει τή θέση τού ίερέως στό χωριό Άμπαρλή. Τό έμβατίκιον ή έμβατοίκιον ή έμπατίκι ήταν χρήματα, πού κατέβαλαν οί ιερείς στούς επισκόπους γιά τό διορισμό τους σέ κάποια ενορία23. Στή συμπλήρωση καί ερμηνεία αυτής τής σημειώσεως συνέβαλαν ανάλογες σημειώσεις σέ λειτουργικό βιβλίο τού χωριού Σαφρά τής Α. Θράκης, τίς όποιες μνημονεύει ό Μανουήλ Γεδεών στό άρθρο του γιά τά «Παλαιός εύωρίας Θρακώα κέντρα»24. Τό χωριό Άμπαρλή πού μνημονεύεται τόσο στή σημείωση (α), όσο καί στή (δ, 2) βρίσκεται καί αυτό στήν Α. Θράκη καί υπήρξε χώρος άποθηκεύσεως σιτηρών κατά τή βυζαντινή εποχή καί στή συνέχεια κατά τήν τουρκοκρατία, γεγονός πού δηλώνεται καί άπό τό τούρκικο όνομά του, πού σημαίνει «χώρος άποθηκεύσεως σιτηρών»25. Ή σημείωση (δ, 2), άν καί δυσερμήνευτη, ταιριάζει μ αυτόν τό χαρακτήρα τού χωριού Άμπαρλή. Γιά τήν ιστορία αναφέρουμε ότι μέρος τών κατοίκων τού Άμπαρλή, μετά τή μικρασιατική καταστροφή καί τήν υποχρεωτική ανταλλαγή τών πληθυσμών, εγκαταστάθηκαν ώς πρόσφυγες στό Ν. Ρύσιο καί στή Ν. Μηχανιώνα τού Ν. Θεσσαλονίκης Έμ. Κριαράς, Λεξικό τής Μεσαιωνικής 'Ελληνικής όημτύόους Γραμματείας , τ. στ', Θεσσαλονίκη 1978, σ. 7, ΈλευΟερουδάκη, Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν, τ. 5ος, έν Άθήναις (1929), σ. 501 βλ. κάποια διαφοροποίηση της χρήσεως της λέξεως στό Μ. Γεδεών, «Περιληπτική σημείωσις περί τών έν Κωνσταντινουπόλει κατά τόν ΙΖ' αιώνα βυζαντινών ναών». Ό έν Κωνσταντινουπόλει 'Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, ΚΓ'( ) 40: «...αί άναγραφαί τών κατ έποχάς έμβατοικίων, απερ έχορήγουν ένοριακοί ναοί τώ ταμείιρ του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως...». Πιθανόν ή λέξη «έμπατίκι» κρύβεται καί πίσω άπό τή δυσερμήνευτη λέξη «έμ πατή» τής σημειώσεως (δ,2). 24. Μ. Γεδεών, «Παλαιός εύωρίας Θρακώα κέντρα», θρακικά 7ος (1936) 17. Οί ίδιες αύτές σημειώσεις του Γεδεών έπαναλαμβάνονται καί στό ΆΟ. Γαϊτάνου - Γιαννιοϋ, «Άπό τήν Α. Θράκη ή έπαρχία Δέρκων», θρακικά 12ος (1939) Γαϊτάνου-Γιαννιοϋ, δ.π.,α Γαϊτάνου-Γιαννιοϋ, δ.π., σσ , Μαραβελάκης - Βακαλόπουλος, δ.π., σ. 396 κ.έ.

18 56 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ 5. Μηναΐον τοΰ Σεπτεμβρίου τοϋ 1779 (άρ. 67) Στή σ. 196, άπό τήν όποια έχει άπομείνει ένα μικρό μόνο κομμάτι, διασώζεται απόσπασμα σημειώσεως άρκετά δυσανάγνωστης καί δυσερμήνευτης. Παραθέτουμε ό,τι μπόρεσε νά διαβασθεΐ: «κηρίτζις έξαγράφου εδώ / (χ)ρόνους 2 καί έφήγα καί πήγα /,.άλην έφηγα καί ήλθον πάλι /.. τον πόλην τη fl τον ακολβη /... ρο και Ακίί εύγαλα γρόσια /.. ου ςχπςχ τη κατου Ατον 1312». 6. Εύαγγέλων τοΰ 1801 (άρ. 98) Στην άσημένια επένδυση της σταχώσεως υπάρχει χαραγμένη η επιγραφή: «ΝΟΕΜ: Π: 1878 ΕΝ ΒΑΒΔΟΣ ΔΙΑ ΧΙΡΟΣ: ΓΙΡΑΚΙΣ ΧΡΙΣΟΧΟΣ + / (τώ) Ν Σΐν- ΔΡΟΜΙΤΟΝ ΠΑΠΑ: ΓΕΟΡΓΙΣ: ΓΙΑΝΑΚΙΣ Ν(ΐ)Κ(0)Λ(αος) ΚΑΤΕΡ(ί)ΝΑ ΓΕΟΡ- ΓΑΚ(ης)» (είκ. 6). Ή επιγραφή στή στάχωση, πού είναι μεταγενέστερη της εκδόσεως τοΰ Ευαγγελίου, δηλώνει ότι τό βιβλίο προέρχεται άπό τή Χαλκιδική καί είναι πολύ πιθανόν νά άνήκε εξ άρχης στό ναό τοΰ άγιου Αθανασίου. Αξίζει επίσης νά σημειώσουμε ότι δύο άκόμα έργα τοΰ ίδιου χρυσοχόου καταγράφηκαν στή Χαλκιδική άπό τή 10η ΕΒΑ: α) ζεΰγος αργυρών στεφάνων, πού φυλάσσεται στό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στόν Βάβδο (άρ. κατ. 77) φέρει τήν υπογραφή: «ΔΙΑ ΧΙΡΩΣ Γ1ΡΑ- ΚΙΣ ΧΡΙΣΩΧΟΣ» καί χρονολογία: «1895». β) επάργυρη επένδυση σταχώσεως Ευαγγελίου που φυλάσσεται στό ναό 'Αγίου Γεωργίου Κρήνης (άρ. κατ. 69) φέρει τήν υπογραφή: «ΔΙΑ ΧΙΡΟΣ ΓΕ- ΡΑΚΙΣ ΙΩΑΝΟΥ ΧΡΙΣΟΧΟΣ ΒΑΒΔΟΥ» καί τή χρονολογία «1898». 7. Μηναΐον του Μαΐου τοΰ 1803 (άρ. 62) Στή σ. 1 κάτω άπό τόν τίτλο τοΰ βιβλίου ή σημείωση: «Σύν τοίς άλλοις καί τόδε Ματθαίου τοΰ εκ της Γάνου» (είκ. 7). Ό Ματθαίος, πού άναφέρεται στήν ενθύμηση, είναι γνωστό ιστορικό πρόσωπο27. Καταγόταν άπό τά Γανόχωρα τής Θράκης καί ήταν μοναχός καί 27. Γιά τό Ματθαίο τό Γανοχωρίτη υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία, αν καί οί σχετικές άναφορές είναι συνήθως πολύ σύντομες. Στή συνέχεια θά παραθέσουμε τά έργα, τά όποια άναφέρονται έκτενέστερα σ αύτόν καί στά όποια μπορεί κανείς νά άναζητήσει καί τήν υπόλοιπη ΰπάρχουσα βιβλιογραφία: α) Μ. Παρανίκας, Σχεδίασμα περί τής έν τή έλληνικφ εονει καταστάσεως των γραμμάτων άπό άλώσεως Κωνσταντινουπόλεως (1453) μέχρι των άρχών τής ένεστώσης (ιθ ') ΙΟΟετηρίδος, Κωνσταντινούπολις 1867, σ. 44, β) Μ. Γεδεών, Χρονικά τής Πατριαρχικής Ακαδημίας. Ίστορικαί ειδήσεις περί τής Μεγάλης του Γένους Σχολής ( ), Κωνσταντινούπολις 1883, σ , γ) Τρ. Εύαγγελίδης, Τά σχολεία Θράκης επί τουρκοκρατίας, Άθήναι 1931 (περιοδικόν «Θρακικά»), σ. 13, (τό Ιδιο στό Τρ. Εύαγγελίδης, Ή παιδεία έπί τουρκοκρατίας - 'Ελληνικά σχολεία άπό τής άλώσεως μέχρι Καποδιστρίου - τ. Α, Άθήναι 1936, σ. 66, 70), δ) «Λόγιοι Θράκης» (ύπό Τρ. Εύαγγελίδου), Θρακικά (παράρτημα Γ' τόμου) 1931, σσ , ε) Μ. Γεδεών, «Διαθήκαι δύο Θρακών διδασκάλων», θρακικά Ζ'

19 Παλαιό εκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας 57 δάσκαλος. Ήκμασε στίς τελευταίες δεκαετίες τού 18ου αιώνα καί τά πρώτα χρόνια του 19ου. Ανάμεσα στις δραστηριότητές του έπισημαίνεται η διδασκαλία του στην Πατριαρχική Σχολή τής Κωνσταντινουπόλεως καί στή Σχολή τού Μυριοφύτου. Άπό τά συγγράμματα, πού τού αποδίδονται, αναφέρουμε τά έκδεδομένα: γραμματική καί έγχειρίδιον περί συντάξεως καί τήν άνέκδοτη μετάφραση τών 72 κατηχήσεων τού Θεοδώρου τού Στουδίτου, πού βρισκόταν στήν Ιερά Σκήτη τής Μ. Ξενοφώντος στό "Αγιον "Ορος28. Πέθανε τό 1805 στή Μ. Ίβήρων29 άφιέρωσε μέρος τών βιβλίων του στή Σχολή τού Μυριοφύτου, ενώ μέ τή διαθήκη του κληροδότησε διάφορα ποσά καί σκεύη σέ μονές ή πρόσωπα30. Γιά τό πώς τό βιβλίο αυτό μαζί μέ τό μηναίον Ιουνίου 1804 (άρ. 63), τό όποιο φέρει άνάλογη σημείωση (βλ. άμέσως παρακάτω), βρέθηκε στή Ν. Τριγλιά, δέν έχουμε πληροφορίες. Σημαντικό ωστόσο καί συγκινητικό παραμένει τό γεγονός ότι διασώζονται δύο βιβλία μέ τήν υπογραφή ενός ιστορικού προσώπου. Τό ότι πρόκειται γιά σημειώσεις πού γράφτηκαν άπό τό χέρι τού Ματθαίου επιβεβαιώνεται άπό τόν κοινό γραφικό χαρακτήρα πού παρουσιάζουν μέ τό πλήθος τών θρησκευτικών ύμνων καί τών διορθώσεων σχολιασμών τού κειμένου πού υπάρχουν καί στά δύο βιβλία. Τά στοιχεία άλλωστε αυτά σέ συνδυασμό μέ τά ώραϊα καλλιγραφικά γράμματα καί τήν έλλειψη όρθογραφικών λαθών επιβεβαιώνουν, κατά κάποιο τρόπο, τήν ταυτότητα τού (1936) , στ) Π. Δρανδάκης, Μεγάλη 'Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τ. ΙΣΤ', ΆΟήναι χχ, 2α έκδοσις, σ. 772, ζ) ΘΗΕ, τ. 8ος, ΆΟήναι 1966, στ. 840, η) ναγγ. Γερμίδης, «Τά Γανόχωρα τής Α. Θράκης». Άνάτυπον έκ του 46ου τόμου τών θρακικών, Θεσσαλονίκη 1972, α. 226,243. Άπ όσα άναφέρουν οί παραπάνω συγγραφείς γιά τό Ματθαίο, προκύπτει ότι υπάρχει κάποια σύγχυση γιά τό πρόσωπό του, μιά καί τό όνομα «Ματθαίος» άναφέρεται σέ τέσσερις σύγχρονους διδασκάλους. Χαρακτηριστικά τής συγχύσεως, σχετικά μέ τό πρόσωπο τού Ματθαίου, είναι καί αυτά πού άναφέρονται στό Εύλ. Κουρίλας, «Επίσκοποι, λόγιοι καί έπίσημοι άνδρες καί εύεργέται», Θρακικά ΑΣΤ ' (1963) Αρκετό ώστόσο φώς, τουλάχιστον γιά τόν τόπο καί τό χρόνο τού θανάτου του άλλά καί τά κληροδοτήματά του, ρίχνει ό Γεδεών μέ τή δημοσίευση τής Διαθήκης του (βλ. παραπάνω). 28. Νικοδήμου, Συναξαριστής, σημ. στήν 1 ln Νοεμβρίου βλ. άναφορά τών έργων του στό Γεδεών, «Διαθήκαι», δ.π., σσ καί κυρίως στό «Λόγιοι Θράκης», d.jr., σσ , όπου παρατίθεται πληρέστερος κατάλογος τών έργων αν καί δέν είναι πάντα σαφές ότι πρόκειται για δικά του έργα γιά τή σύγχυση όσον άφορά τά έργα του βλ. τις πληροφορίες πού άναφέρονται στό Εύλ. Κουρίλας Επίσκοποι, δ.π., α. 82 καί Ό άκριβής χρόνος τού θανάτου του στίς 17 ή 18 Μαρτίου τού 1805 έπιβεβαιώνεται άπό τά σχετικά έγγραφα τής Μ. Ίβήρων, πού δημοσιεύει ό Γεδεών βλ. Γεδεών, «Διαθήκαι», δ.π., σσ Τήν ίδια πληροφορία συναντούμε καί στή Μ.Ε.Ε., α. 772, ένώ οί άλλοι συγγραφείς, άκόμη καί ό Γερμίδης, πού ή μελέτη του είναι καί ή πιό πρόσφατη, τοποθετούν άρκετά άόριστα τό θάνατό του πρό τού 1808 η πρό τού (βλ. τίς σχετ. παραπομπές στή σημ. 30). 30. Γεδεών, «Διαθήκαι», δ.π., σσ Ή κλπροδότηση τών βιβλίων του στή Σχολή τού Μυριοφύτου άναφέρεται καί στή Μ.Ε.Ε., σ. 772, ένώ ό Εύαγγελίδης καί ό Γερμίδης (βλ. παραπομπές στή σημ. 30) άναφέρουν ότι δώρισε στή Σχολή διάφορα σχολικά όργανα, ένα τραπέζι, μία καρέκλα καί μετά τό θάνατό του 500 γρόσια.

20 58 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ Ματθαίου ώς μοναχοί) και διδασκάλου (είκ. 8, 9, 10). 8. Μηναΐον τοϋ Ιουνίου τοϋ 1804 (άρ. 63) α) Στή σ. 1 κάτω άπό τόν τίτλο υπάρχει ή σημείωση: «Καί τάδε πρός τοίς άλλοις του εκ γάνου Ματθαίου» (είκ. 11). Πρόκειται γιά τό Ματθαίο τό Γανοχωρίτη πού υπογράφει καί τό προηγούμενο Μηναίον Μαΐου 1803 (άρ. 62)31. β) Στή 2η πίσω λευκή σελίδα, γραμμένη μέ μολύβι καί διαφορετικά γράμματα απ αυτά τού Ματθαίου, ή εξής σημείωση: «Πρός τον / Πρός τόν κύριον / τφ έλλογιμωτάτω Ματθαίψ τφ εκ / τής Γάνου» (είκ. 10). 9. Μηναΐον τοϋ Απριλίου τοϋ 1820 (άρ. 108) Στήν 1η εμπρόσθια λευκή σελίδα: «έτους οκτομβρίου 24 / άγου- ράστηκαν τά 12 μηνέα καί μία / παρακλητηκή καί ένα ωρολόγη: γρ. 355 : 20». Ή ενθύμηση άναφέρεται στήν άγορά βασικών λειτουργικών βιβλίων, που πραγματοποιήθηκε στίς 24 Οκτωβρίου 1836, καί στοίχισε 355 γρόσια καί 20 παράδες. Μέ πιθανότητα νομίζω ότι μπορούμε νά αποδώσουμε στή σειρά αυτή τών μηναίων, πού άναφέρονται στήν ενθύμηση, καί τέσσερα άκόμη μηναία, πού κατεγράφησαν στή Ν. Τριγλιά, καί τά όποια προέρχονται άπό τό ίδιο τυπογραφείο καί έχουν χρονολογία έκδόσεως τό Πρόκειται γιά τά μηναία Μαρτίου (άρ. 109), Ιουνίου (άρ. 107), Ιουλίου (άρ. 124), Δεκεμβρίου (άρ. 113)32 (βλ. επίσης καί όσα άναφέρονται παρακάτω γιά τό Μηναΐον Ιουλίου 1820 καί γιά τό Πεντηκοστάριο 1820). 10. Μηναΐον τοϋ Ιουλίου τοϋ 1820 (άρ. 124) Στήν 1η εμπρόσθια λευκή σελίδα είναι σημειωμένη ή εξής χρονολογία: «έτος 1837 οκτομβρίου 2». Τόσο ή χρονολογία, όσο καί ό γραφικός χαρακτήρας σέ συνδυασμό μέ τό εσφαλμένο «όκτομβρίου» συνδέουν τό μηναίο αυτό μέ τό προηγούμενο μηναίο τού Απριλίου (αί). ά. 9) (βλ. καί παρακάτω τά σχετικά μέ τό Πεντηκοστάριο 1820) καί ενισχύουν τήν άποψη ότι καί τό μηναίο αυτό άνήκει στή σειρά τών μηναίων πού άγοράστηκαν τό 1836, όπως άναφέρεται στήν άμέ- σως προηγούμενη ενθύμηση. 31. Βλ. όσα άναφέρονται γιά τό Ματθαίο στό προηγούμενο Μηναΐον τού Μαΐου 1803 (άρ. 62). 32. Σ αύτό τό συμπέρασμα συνηγορεί καί ή άνάλογη στάχωση, πού έχουν όρισμένα άπ αυτά, δ» λ. χαρτί μέ τήν έμπίεστη έπιχρυσωμένη παράσταση τού Εσταυρωμένου καί της Παναγίας.

21 Παλαιά έκκλησιαστικά έντυπα τών ναών τής Ν. Τρίγλιας Πεντηκοστάριον τοϋ 1820 (άρ. 111) Στήν 1η εμπρόσθια λευκή σελίδα ή σημείωση: «έτους 1837 μαρτίου 15 μέ ένα Τριόδι / μαζή γρ. 80 άπό Θεσαλονήκη εις / τσηφλήκη μοφτίδικο είς εκλησίαν μνήμην / άγιος άθανάσιος». Ή σημείωση προφανώς άναφέρεται στήν άγορά του Πεντηκοσταρίου καί ενός Τριωδίου33 πού έγινε στις 15 Μαρτίου 1837 καί στοίχισε 80 γρόσια. Ακόμη ή σημείωση αυτή μάς πληροφορεί ότι τά βιβλία άγοράστηκαν άπό τή Θεσσαλονίκη καί προορίζονταν γιά τήν εκκλησία τού αγίου Αθανασίου στό τσιφλίκι Μοφτίδικο. Προτού προχωρήσουμε στήν ερμηνεία καί ταύτιση τού τσιφλικιού καί τής εκκλησίας πού άναφέρονται στήν ενθύμηση, επισημαίνουμε τά εξής: Λόγιο τής χρονολογίας τής σημειώσεως καί τού κοινού γραφικού χαρακτήρα πού παρουσιάζει μέ τίς σημειώσεις τών δύο προηγουμένων μηναίων Απριλίου (άρ. 108), Ιουλίου (άρ. 124) νομίζουμε ότι πρέπει νά προσγράψουμε κι αυτό τό βιβλίο πιθανόν μαζί μέ τό Τριώδιον 1820 (βλ. σημ. 33) στήν ίδια μέ τά μηναία κ.λ. προμήθεια λειτουργικών βιβλίων, πού έγινε άπό τόν ίδιο παραγγελιοδόχο, μέ μικρή χρονική διαφορά καί προοριζόταν γιά τήν ίδια εκκλησία34. Γιά ποιά εκκλησία προορίζονταν όλα αυτά τά βιβλία μάς πληροφορεί, όπως ήδη άναφέραμε, ή ενθύμηση τού Πεντηκοσταρίου: πρόκειται γιά τό ναό τού άγιου Αθανασίου στό τσιφλίκι Μοφτίδικο. Άπό τούς περιηγητές τού 19ου καί τών άρχών τού 20οΰ αιώνα, πού διέσχισαν τήν περιοχή τής Καλαμαριάς (βλ. σημ. 2), μόνον ό Χρυσανθίδης στά 1869 μνημονεύει τό «χωρίον Μουφτίδικον», τό όποιο είναι «ώς έπαυλις επισήμου τινός Οθωμανού ως μουφτή τής πόλεως Θεσσαλονίκης ποτέ χρηματίσαντος» καί «σύγκειται εκ τεσσαράκοντα περίπου οίκιών». Τό χωριό αυτό τό τοποθετεί μετά τήν Καρβιά (Ν. Σύλλατα) καί πριν άπό τήν Πορταριά καί δέν μνημονεύει καθόλου τό Σου- φλάρ, τό όποιο άναφέρουν ήδη δύο παλαιότεροι περιηγητές, ό Urquhart (1830) καί ό Νικολαΐδης (1859) (βλ. σημ. 2 καί επίμετρο) νισως τό Τριώδιο τοϋ 1820 (άρ. 114) είναι αίιτό πού άναφέρεται στή σημείωση, μιά καί έχει τήν ίδια χρονολογία καί τόν ίδιο έκδοτη μέ τό Πεντηκοστάριο. Έξ άλλου, έκτος άπό ένα άκόμη άκέφαλο Τριώδιο (άρ. 69), πού μπορεί νά χρονολογηθεί στό 18ο μέ 19ο αί., δέν έχουμε βρει στους δύο ναούς της Τρίγλιας άλλο Τριώδιο παλαιότερο τοϋ 1837, χρονολογία πού άναφέρεται στήν ένούμηση. Τό άκέφαλο Τριώδιο θά πρέπει νά άποκλεισοει (βλ. παρακάτω), όπότε άπό τά υπάρχοντα σήμερα βιβλία τό Τριώδιο τοϋ 1820 έχει μεγάλη πιθανότητα νά ταυτίζεται μέ τό Τριώδιο τής ένθυμήσεως. 34. Πρός ένίσχυσιν τής άπόψεως αυτής έπισημαίνουμε καί πάλι ότι τό Πεντηκοστάριο έχει ίδιο έκδοτη καί ίδια χρονολογία έκδόσεως μέ τά μηναία. Επί πλέον ή στάχωσή του είναι ίδια μέ τή στάχωση δύο τουλάχιστον μηναίων (άρ. 107 καί 113). 35. Ν. Β. Χρυσανθίδης, Αυτοσχέδιος περιγραφή τής Χαλκιδικής Χερσονήσου μετ' άρχαιολογικών σημειώσεων καί ιστορικών συμβάντων, Κωνσταντινούπολή 1870, σ. 35.

22 60 Λήδα Τόσκα-Ζαχάρωφ Μέ βάση προφανώς τά δεδομένα αυτά στό βιβλίο Paysages de Macédoine εκφράζεται ή άποψη δτι πιθανόν τό Μουφτίδικο ταυτίζεται μέ τό Σουφλάρ36. Ή άποψη αυτή πιστεύουμε δτι ένισχύεται μέ τή σημείωση του Πεντηκοσταρίου καί την άναφορά της στην εκκλησία τού άγιου Αθανασίου τοΰ Μουφτί- δικου τό γεγονός δτι στη Ν. Τριγλιά (Σουφλάρ) ύπάρχει ναός του αγίου Αθανασίου, στόν όποιο μάλιστα φυλάγεται τό συγκεκριμένο βιβλίο, αποτελεί μία επιπλέον ένδειξη γιά τήν ταύτιση τοΰ Άγ. Αθανασίου του Μουφτίδικου μέ τόν Άγ. Αθανάσιο τοΰ Σουφλάρ καί κατά συνέπεια στην ταύτιση τοΰ Μουφτίδικου μέ τό Σουφλάρ. Ένας άκόμη λόγος γιά τόν όποιο πιστεύουμε δτι ό Άγ. Αθανάσιος τοΰ Μουφτίδικου καί ό Άγ. Αθανάσιος τοΰ Σουφλάρ ταυτίζονται είναι καί τά χρονολογικά δεδομένα. Ό Άγ. Αθανάσιος τοΰ Σουφλάρ άπό άρχιτεκτονική άποψη μπορεί νά τοποθετηθεί στό δεύτερο τέταρτο τοΰ 19ου αί. 'Η εύρεση σ αυτόν τριών δεσποτικών εικόνων (Χριστοΰ - Παναγίας - άγ. Αθανασίου)37 χρονολογίας 1832, στενεύει περισσότερο τά χρονικά δρια: διότι, άφοΰ ό ναός στά 1832 άποκτά τίς βασικές εικόνες τοΰ τέμπλου του38, ή ίδρυσή του μπορεί νά τοποθετηθεί μέ μεγάλη πιθανότητα στά Αυτά τά χρονολογικά δεδομένα ταιριάζουν, νομίζω, καί μέ τίς χρονολογίες τών ενθυμήσεων. Ή προμήθεια στά 1836/37 ενός σημαντικού άριθμοΰ λειτουργικών βιβλίων, μέ τά όποια εφοδιάζεται ό ναός τοΰ άγ. Αθανασίου τοΰ Μουφτίδικου, άνταποκρίνεται στις άνάγκες πού θά είχε ό νεοϊδρυθείς ναός τοΰ άγ. Αθανασίου τοΰ Σουφλάρ. Κλείνοντας μέ τίς ενδείξεις πού κάνουν πιθανή τήν ταύτιση Μουφτίδικου καί Σουφλάρ, επισημαίνουμε καί τό γεγονός δτι τό Μουφτίδικο μέ τίς 4039 οικίες του βρίσκεται κοντά πληθυσμιακά στό Σουφλάρ, πού δέκα χρόνια 36. Paysages de Macédoine, σ. 209, βλ. έπίσης Χρυσανθίδης, δ.π., σ. 53, όπου άναφέρει δτι τό Μουχτίδικο άπέχει μία ώρα άπό τό μετόχι Καραμάν, τό δέ Χελανδαρινό η βουλγαρικό μετόχι κείται μεταξύ τών χωρίων Μουχτίδικου καί Καρδιάς. 'Η άναφερόμενη έπομένως θέση τού Μουχτίδικου ταυτίζεται μέ τή θέση τοϋ Σουφλάρ. 37. Οί εικόνες αυτές συγκαταλέγονται στά κειμήλια πού κατεγράφησαν άπό τή ΙΟιι Ε.Β.Α., όπως άναφέρεται στήν είσαγωγή τοϋ άρθρου. Οί άριθμοί καταγραφής πού δόθηκαν στις τρεις εικόνες είναι: 27,28, Τό δτι καί οί τρεις εικόνες προέρχονται άπό τό ίδιο τέμπλο συνηγορεί, έκτος άπό τήν ίδια χρονολογία, καί τό γεγονός δτι έχουν άνάλογες διαστάσεις καί είναι έργα τοϋ ίδιου ζωγράφου. Τό δτι τό τέμπλο αυτό πρέπει νά είναι τοϋ 'Αγ. Αθανασίου έπιβεβαιώνεται άπό τήν είκόνα τοϋ άγ. Αθανασίου, πού τοποθετημένη στό τέμπλο δηλώνει τόν πάτρωνα τοϋ ναοϋ. 39. Μία σύντομη παρεμβολή σχετικά μέ τή διάταξη τών οίκιών: στό Paysages de Macédoine, σ. 209, ή περιγραφή τής διατάξεως τών οίκιών σύμφωνα μέ τό Χρυσανθίδη έρμηνεύεται ώς έξής: «οί οίκίες είναι τοποθετημένες σέ 4 δρθογώνια σύνολα, τό καθένα άπό τά όποια περικλείει μία αυλή, στό κέντρο τής όποιας βρίσκεται ή άποθήκη τών δημητριακών». Νομίζω δμως δτι ό Χρυσανθίδης μιλά γιά ένα ένιαιο τετράγωνο σύνολο μέ δέκα διαμερίσματα σέ κάθε πλευρά, στό κέντρο τοϋ όποιου ϋψώνεται καί ή αποθήκη. Παραθέτω αυτούσιο τό κείμενο (Χρυσανθίδης, δ.π., ο. 35) «... σύγκειται δέ (τό χωρίον) έκ τεσσαράκοντα περίπου οίκιών, αί όποίαι

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλη Ἐ βδοµάδα κ.λπ.

Μεγάλη Ἐ βδοµάδα κ.λπ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Email TA ΜΗΝΑΙΑ ΟΚΤΩΗΧΟΣ ΤΡΙΩΔΙΟΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΑΡΙΟΝ ΩΡΟΛΟΓΙΟΝ ΕΥΧΟΛΟΓΙΟΝ Καινούριο, ἕτοιµες καθηµερινὲ ς ἀκολουθίες γιὰ τοὺ ς Ἱ ερεῖ ς - ΔΩΡΕΑΝ Δευτέρα

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Λοβέρδου-Τσιγαρίδα (1980). Τα παλαιά Ελληνικά βιβλία στις εκκλησίες της Καστοριάς. Μακεδονικά, 20, 237-252.

Λοβέρδου-Τσιγαρίδα (1980). Τα παλαιά Ελληνικά βιβλία στις εκκλησίες της Καστοριάς. Μακεδονικά, 20, 237-252. Μακεδονικά Τομ. 20, 1980 Τα παλαιά Ελληνικά βιβλία στις εκκλησίες της Καστοριάς Λοβέρδου-Τσιγαρίδα Κάτια Eφορεία Βυζαντινών Aρχαιοτήτων Βέροιας 10.12681/makedonika.407 Copyright 1980 Κάτια Λοβέρδου-Τσιγαρίδα

Διαβάστε περισσότερα

(Η μουσική των αγγέλων)

(Η μουσική των αγγέλων) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ (Η μουσική των αγγέλων) Λίγα λόγια για το ύφος των ήχων... Η αρχαία ονομασία είναι ο ήχος από τον οποίο προήλθε ο αντίστοιχος βυζαντινός -Ηχος α (Δώριος)...Σεμνός,αξιωματικός,μεγαλοπρεπής,σοβαρός

Διαβάστε περισσότερα

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Νηστεία είναι η λήψη «ξηράς τροφής» (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μια φορά την ημέρα, και μάλιστα την ενάτη ώρα (γύρω στις 3 μ. μ.). Λήψη τροφής, έστω

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Από Ι1^ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ μέχρι 15^ Σεπτεμβρίου 2015 ΣΑΒΒΑΤΟ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ Ώρα 7-10 π.μ. Η τελετή της Προόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΛΩΝΑΣ

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΛΩΝΑΣ Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΛΩΝΑΣ Σύντοµο Ιστορικό Του Αµβροσίου Καρατζά Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Αυλώνας είναι χτισµένος στο κέντρο του χωριού, πλαισιωµένος από τον αιωνόβιο πλάτανο και δεσπόζει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ 1. ΚΩΝ/ΝΟΣ Μ. ΛΕΓΓΑΣ Η ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 2. (ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΣ) Η ΒΑΠΤΙΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 3. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΜΑΡΚΟΣ 4. ΟΙΚ.ΑΘΑΝ. & ΜΑΡΙΑΣ ΓΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΥ Η ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΒΕΛΓΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ SCHAERBEEK 293, rue du Progrès - 1030 Schaerbeek. Email: paroisse.schaerbeek@gmail.com Τηλ. : 02-201.19.38. Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Ονομασία Υπαγωγή. 2.Γεωγραφική θέση. 3.Συνοικισμοί του. 4.Οδική σύνδεσή του. 5.Ιστορία του. 6.Τοποθεσίες[τοπωνυμία] της περιοχής του. 7.Προιόντα

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Οι τελειόφοιτοι μαθητές του Σχολείου μας πραγματοποίησαν από 13 μέχρι 17

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΤΟΜΟΙ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ (Μικρὴ βιβλιοθήκη)

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΤΟΜΟΙ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ (Μικρὴ βιβλιοθήκη) 1 ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΤΟΜΟΙ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ (Μικρὴ βιβλιοθήκη) Τίτλος ἐφημερίδων Ἡμερομηνία πρώτου φύλλου Ἡμερομηνία τελευταίου φύλλου Παρατηρήσεις ΑΓΩΝ 4 Φεβρουαρίου 100 2 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΟΥ & ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΙΠΕΙΟΝ ΜΕΛΑΘΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 «ΕΚΚΛΗΣΙΑ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΕΛΛΑΔΑ: ΤΡΕΙΣ ΤΑΥΤΟΣΗΜΟΙ ΑΙΩΝΙΑΙ ΑΞΙΑΙ ΚΑΙ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940)

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940) Εκδόσεις Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (αρχεία σε ψηφιακή μορφή) που διατίθενται οργανωμένα στον δικτυακό τόπο e demography (http://www.e demography.gr ) (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη) Γλώσσα που αποδίδεται

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Εργάσιμες 78. 2009 2 Ο + 3 Ο Τρίμηνο. 2 ο Εργάσιμες 64. Μέρες και ημερομηνίες. Έτος Τρίμηνο Μήνας. Αργίες 2. Δεκέμβρης

1 ο Εργάσιμες 78. 2009 2 Ο + 3 Ο Τρίμηνο. 2 ο Εργάσιμες 64. Μέρες και ημερομηνίες. Έτος Τρίμηνο Μήνας. Αργίες 2. Δεκέμβρης Ημερολόγιο εργάσιμων και αργιών σχολικού έτους 008-009 Έτος Τρίμηνο Μήνας 008 ο 78 75 ΔΕΥΤ 6 ΤΡΙΤ 4 ΤΕΤΑ 4 ΠΕΜΠ 5 ΠΑΡΑ 6 Σεπτέμβρης Οκτώβρης Νοέμβρης Δεκέμβρης Μέρες και ημερομηνίες Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κέρκυρα, 16.12.2014 Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ολοκληρώθηκε η επίσκεψη της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου, κ.κ. Βαρθολομαίου, στην Κέρκυρα, μία επίσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Εργάσιμες 74. 2010 2 Ο + 3 Ο Τρίμηνο. 2 ο. 3 ο Εργάσιμες. Ημερολόγιο εργάσιμων ημερών και αργιών σχολικού έτους 2009-2010. Έτος Τρίμηνο Μήνας

1 ο Εργάσιμες 74. 2010 2 Ο + 3 Ο Τρίμηνο. 2 ο. 3 ο Εργάσιμες. Ημερολόγιο εργάσιμων ημερών και αργιών σχολικού έτους 2009-2010. Έτος Τρίμηνο Μήνας Ημερολόγιο εργάσιμων και αργιών σχολικού έτους 009-00 Έτος Τρίμηνο Μήνας 009 ο 74 7 Σεπτέμβρης Οκτώβρης Μέρες και ημερομηνίες Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή 7 8 9 0 4 5 6 7 8 3 4 5 8 9 30 5 6 7

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: "Εκτέλεση αποφάσεως Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Σαμπάνη κ.λ.π. κατά της Ελλάδας (αρ.

Θέμα: Εκτέλεση αποφάσεως Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Σαμπάνη κ.λ.π. κατά της Ελλάδας (αρ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ταχ. Δ/νση: Περσεφόνης 19 T.K. Πόλη: 192 00 Ελευσίνα

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ (ΕΣΥΕ)

ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ (ΕΣΥΕ) ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ (ΕΣΥΕ) ΤΙΤΛΟΣ ΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΟΣ Γλώσσα ελληνική και αγγλική γαλλική * Εξαντληµένο Γλώσσα που αποδίδεται το δηµοσίευµα - Γλώσσα που δε χρησιµοποιήθηκε το δηµοσίευµα ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ: Αεροπορικά εισιτήρια Θεσσαλονίκη-Αθήνα-Τέλ. Αβίβ Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Φόροι αεροδρομίων, βίζα Ισραήλ. Διαμονή σε επιλεγμένα

ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ: Αεροπορικά εισιτήρια Θεσσαλονίκη-Αθήνα-Τέλ. Αβίβ Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Φόροι αεροδρομίων, βίζα Ισραήλ. Διαμονή σε επιλεγμένα ΠΑΣΧΑ 2014 7 Μέρες 7-13 Απριλίου ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΙΝΑ 1 η ΜΕΡΑ M.ΤΡΙΤΗ (7/4)ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: Συγκέντρωση 18.00 μ.μ στο αεροδρόμιο Μακεδονία. Πτήση με Aegean Airlines A3 127 στις 20.45 μ.μ για Αθήνα. Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Κοινοποίηση των διατάξεων του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (ΦΕΚ Α 94/14.08.2015) αναφορικά με το ΦΠΑ και παροχή σχετικών διευκρινίσεων

ΘΕΜΑ: Κοινοποίηση των διατάξεων του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (ΦΕΚ Α 94/14.08.2015) αναφορικά με το ΦΠΑ και παροχή σχετικών διευκρινίσεων ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Αθήνα, 15/9/2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΜΜΕΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Α ΦΠΑ Ταχ.Δ/νση

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3 Ιουνίου 2008 Αριθ. Πρωτ. : 661. Ε Γ Γ Ρ Α Φ Η Σ Υ Σ Τ Α Σ Η Π Ο Ρ Ι Σ Μ Α (Άρθρο 4 παρ. 5 ν. 3297/2004)

Αθήνα, 3 Ιουνίου 2008 Αριθ. Πρωτ. : 661. Ε Γ Γ Ρ Α Φ Η Σ Υ Σ Τ Α Σ Η Π Ο Ρ Ι Σ Μ Α (Άρθρο 4 παρ. 5 ν. 3297/2004) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πληροφορίες: Ανδρέας Μαντζουράνης Ειδικός Επιστήμονας Ηλεκτρον. Δ/νση: amantzouranis@synigoroskatanaloti.gr Αθήνα, 3 Ιουνίου 2008 Αριθ. Πρωτ. : 661 ΠΡΟΣ: 1 κ. Στέφανο Ντάλλα Ίριδος

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 37849 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 3224 2 Δεκεμβρίου 2014 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. οικ. 147070 Τροποποίηση του άρθρου 2 της 19652/1906/1999 κοινής υπουργικής απόφασης

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ...

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ... ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ Ορισμός : Μία ακολουθία ονομάζεται αριθμητική πρόοδος, όταν ο κάθε όρος της, δημιουργείται από τον προηγούμενο με πρόσθεση του ίδιου πάντοτε αριθμού. Ο σταθερός αριθμός που προστίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου 1. Ζώρας Γ. Θ. Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ 2 7 46 1948 Ελληνικά 2. Τωμαδάκης Ν. Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού 3. Σπανάκης Στ. Κανονισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Απόφασης: 453 / 2014

Αριθµ. Απόφασης: 453 / 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Απόσπασµα της Αριθµ. Συνεδρίασης: 14 / 17-07-2014 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Αριθµ. Απόφασης: 453 / 2014 ΘΕΜΑ: Έγκριση καθιέρωσης εργασίας του

Διαβάστε περισσότερα