Χειρουργική αντιμετώπιση της περιεμμηνοπαυσιακής μητρορραγίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χειρουργική αντιμετώπιση της περιεμμηνοπαυσιακής μητρορραγίας"

Transcript

1 19(3): , 2007 Aνασκόπηση Χειρουργική αντιμετώπιση της περιεμμηνοπαυσιακής μητρορραγίας Ν. Παπαδόπουλος Γ. Γκριμπίζης Γ. Πάντος Ι. Μπόντης A Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», Θεσσαλονίκη Αλληλογραφία: Νικόλαος Παπαδόπουλος Μαιευτήρας-Γυναικολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Κίμωνος 35, Κ. Τούμπα , Θεσσαλονίκη Τηλ.: Κατατέθηκε: 29/03/07 Εγκρίθηκε: 15/09/07 Περiληψη Όταν το αίτιο των μητρορραγιών δεν είναι οργανικό όπως τα υποβλεννογόνια ινομυώματα ή η ανωοθυλακιορρηξία, τότε αυτή ονομάζεται δυσλειτουργική μητρορραγία και τα ακριβή της αίτια δεν είναι πλήρως γνωστά. Η υστερεκτομή, που είναι μια μείζων χειρουργική επέμβαση, αποτελούσε μέχρι και πριν από λίγα χρόνια τη μόνη λύση των μητρορραγιών αυτών, όταν τα φαρμακευτικά μέσα αποτύγχαναν. Οι επιπλοκές και το υψηλό οικονομικό και κοινωνικό κόστος της επέμβασης αυτής ήταν τα κυριότερα μειονεκτήματα, αλλά και το έναυσμα για την έρευνα και εισαγωγή συντηρητικότερων μεθόδων. Οι πρώτες τέτοιες μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου, χρονολογικά, ήταν οι υστεροσκοπικά κατευθυνόμενες μέθοδοι: η laser ablation, η καταστροφή με το rollerball και η εκτομή με αγκύλη loop. Ακολούθησαν οι μη-υστεροσκοπικές τεχνικές όπως το θερμικό μπαλόνι, τα μικροκύματα, το διπολικό ρεύμα μεταβαλλόμενης συχνότητας, η κρυοθεραπεία κ.λπ. Αυτές ονομάστηκαν μέθοδοι δεύτερης γενεάς, σε αντιδιαστολή με τις προηγούμενες της πρώτης γενεάς, με πλεονέκτημά τους τη δυνατότητα να εκτελούνται από λιγότερο έμπειρους και να έχουν λιγότερες επιπλοκές. Έτσι, το «κλίμα» που διαμορφώνεται όσον αφορά στην αντιμετώπιση των δυσλειτουργικών μητρορραγιών, ειδικά κατά την περιεμμηνόπαυση, είναι η κατά το δυνατόν αποφυγή της υστερεκτομής και η χρήση μεθόδων ελάχιστης χειρουργικής παρέμβασης σε επίπεδο ειδικού εξωτερικού ιατρείου μιας ημέρας. Όροι ευρετηρίου: περιεμμηνόπαυση, δυσλειτουργική μητρορραγία, υστεροσκόπηση, εκτομή ενδομητρίου, καταστροφή ενδομητρίου. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καταμήνιος κύκλος της γυναίκας είναι από απόψεως φυσιολογίας μία από τις πιο θαυμαστές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. Η πολυπλοκότητα αυτής της διαδικασίας μπορεί πολλές φορές να οδηγήσει σε δυσλειτουργίες με τη μορφή μητρορραγιών. Τέτοιες μητρορραγίες πολύ συχνά συνοδεύουν τη λεγόμενη περιεμμηνοπαυσιακή περίοδο και μπορεί να οφείλονται σε ανοωθυλακιορηκτικούς κύκλους. Έτσι, λοιπόν, ορμονικές μεταβολές, με προεξάρχουσες τις απότομες αυξομειώσεις των οιστρογόνων, λόγω της σταδιακής έκπτωσης της ωοθηκικής λειτουργίας, σε γυναίκες κατά την τέταρτη δεκαετία της ζωής, ευθύνονται για περιόδους αμηνόρροιας, αλλά και για συχνομηνόρροια και μηνομητρορραγίες 1. Σε μη ανωοθυλακιορηκτικές μητρορραγίες ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι γνωστός, αλλά υπάρχουν ενδείξεις για εμπλοκή ανώμαλων επιπέδων ινω- 237

2 Παπαδοπουλος και συν. Πίνακας 1. Μειονεκτήματα της υστερεκτομής (συγκριτικά με υστεροσκοπικές τεχνικές) δολυτικών ενζύμων στο ενδομήτριο, καθώς και αύξησης των αγγειοδιασταλτικών και μείωσης των αγγειοσυσπαστικών προσταγλανδινών. Eίναι επίσης πιθανό, άλλες τοπικές διαταραχές, σε μεσοκυττάριες μεταλλοπρωτεϊνάσες και σε νιτρικά οξείδια, να έχουν σχέση με το πρόβλημα. Οι μητρορραγίες αυτές ονομάζονται γενικά δυσλειτουργικές μητρορραγίες (ΔΜ) 2. Οργανικά, επίσης, αίτια, όπως υποβλεννογόνια ινομυώματα, πολύποδες, κακοήθεις νόσοι του τραχήλου και του ενδομητρίου, αλλά και επιπλοκές εγκυμοσύνης, αποτελούν άλλες αιτίες ανώμαλης κολπικής αιμόρροιας κατά την περιεμμηνοπαυσιακή περίοδο. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η αντιμετώπιση της περιεμμηνοπαυσιακής μητρορραγίας κατά βάση εξαρτάται από το ακριβές αίτιό της, αλλά γενικότερα ακολουθεί ένα γενικότερο πρότυπο, που, αρχικά, αποτελείται από συντηρητικά μέτρα (ορμονικοί χειρισμοί με αντισυλληπτικά ή προγεστερονοειδή, αναστολείς της συνθετάσης των προσταγλανδινών ή/και τρανεξαμικό οξύ) και, κατόπιν -ή και εξαρχής, από περισσότερο επεμβατικά, εφόσον κάτι τέτοιο απαιτηθεί (υστερεκτομή, μέθοδοι καταστροφής ενδομητρίου) 3. Η απόφαση για προσφυγή σε χειρουργικές μεθόδους αντιμετώπισης των περιεμμηνοπαυσιακών μητρορραγιών εξαρτάται από το είδος, την ένταση και τη διάρκειά τους, την ανταπόκρισή τους σε συντηρητική αγωγή, αλλά, κυρίως, στο βαθμό που η ίδια η ασθενής θεωρεί ότι χρειάζεται περαιτέρω ή πιο ριζική θεραπεία. Η προσωπικότητα και ο ψυχισμός της κάθε γυναίκας επηρεάζει την άποψη που αυτή έχει για την ένταση της μητρορραγίας της και το αν αυτή χρήζει αντιμετώπισης. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που έχουν κατά καιρούς προταθεί διάφοροι τρόποι αντικειμενικής, κατά το δυνατόν, εκτίμησης της απώλειας αίματος σε περιπτώσεις μηνομητρορραγιών. 238 Χειρουργικές επιπλοκές, πολλές φορές σοβαρές (αιμορραγία, λοιμώξεις, θρόμβο-εμβολή) Αυξημένη πιθανότητα μετάγγισης αίματος ή παραγώγων του Επιπλοκές από την αναισθησία Επεμβατικός χρόνος Χρόνος νοσηλείας Μετεγχειρητικός πόνος Μεταβολή της ανατομίας του πυελικού εδάφους Αποχή από την εργασία Κόστος επέμβασης και νοσηλείας Χειρουργικη αντιμετωπιση της περιεμμηνοπαυσιακης μητρορραγιας ΥΣΤΕΡΕΚΤΟΜΗ Μέχρι πρόσφατα, η υστερεκτομή, ανοικτή ή λαπαροσκοπική, αποτελούσε τη μόνη εναλλακτική λύση για τη θεραπεία της ΔΜ, όταν η φαρμακευτική θεραπεία είχε αντενδείξεις, αποτύγχανε ή δεν ήταν επιθυμητή από την ασθενή για μακροχρόνια χρήση. Το προφανές πλεονέκτημα αυτής της επέμβασης είναι η πλήρης αμηνόρροια και, κατ αυτή την έννοια, το υψηλό ποσοστό ικανοποίησης των ασθενών. Τα επίσης όμως σημαντικά μειονεκτήματα της υστερεκτομής, όπως αναφέρονται στον πίνακα 1, δημιούργησαν την ανάγκη για εξεύρεση άλλων, λιγότερο «επιθετικών» μεθόδων και τεχνικών. Έγιναν προσπάθειες να ελαττωθούν τα μειονεκτήματα αυτά και αυτό οδήγησε στην αύξηση των λαπαροσκοπικών, ολικών και υφολικών υστερεκτομών, καθώς και στην αύξηση των κολπικά διενεργούμενων επεμβάσεων. Η εισαγωγή νεότερων, βελτιωμένων λαπαροσκοπικών τεχνικών και εργαλείων, σε συνδυασμό με την καλύτερη εκπαίδευση, έκανε την λαπαροσκοπική υστερεκτομή μια άριστη εναλλακτική λύση της αντίστοιχης ανοικτής επέμβασης. Έτσι, αυτή πλέον μπορεί να εκτελεστεί με ασφάλεια και να προσφέρει πολύ καλά αποτελέσματα ακόμα και σε μεγάλες ινομυωματώδεις μήτρες, εξαλείφοντας πολλά από τα μειονεκτήματα της ανοικτής. Πάντως και η λαπαροσκοπική, αλλά και η κολπική, όπως βέβαια και η ανοικτή υστερεκτομή, δεν παύουν να είναι μείζονες χειρουργικές επεμβάσεις με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τον ασθενή και το σύστημα υγείας 4. Παρόλα τα αρνητικά της στοιχεία, η υστερεκτομή διατηρεί την αξία της και δεν παύει να έχει τις ενδείξεις της ακόμα και σαν πρώτη επιλογή σε περιπτώσεις έντονων ΔΜ, μητρορραγιών που οφείλονται ή συνοδεύονται από μεγάλα η πολλαπλά ινομυώματα ή όταν αποτύχουν άλλες μέθοδοι. ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΗΣ ΓΕΝΕΑΣ) Α. Γενικά Η υστεροσκοπική καταστροφή του ενδομητρίου εισήχθη από το 1981, ως μια συντηρητικότερη -της υστερεκτομής- εναλλακτική λύση. Οι τρεις τεχνικές που ανήκουν στη λεγόμενη ομάδα «πρώτης γενεάς» είναι η laser εξάχνωση, η καταστροφή με rollerball ή rollerbar και η εκτομή του ενδομητρίου με αγκύλη loop. Απαιτούν και οι τρεις τη χρήση ρεζεκτοσκοπίου και εκτελούνται κάτω από άμεση όραση 5,6. Οι τεχνικές αυτές έχουν τα πλεονεκτήματα της ενδοσκοπικής χειρουργικής (πίνακας 2) και έχει επίσης αποδειχθεί ότι τα αποτελέσματά τους είναι ικανοποιητικά έως άριστα 7.Ο σκοπός των μεθόδων πρώτης γενεάς είναι να αφαιρέσουν ή να καταστρέψουν το ενδομήτριο σε όλο του το πάχος, συμπεριλαμβανομένων και των βασικών αδένων. Αυτό το δεδομένο βασίστηκε στην

3 Πίνακας 2. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των υστεροσκοπικών μεθόδων καταστροφής του ενδομητρίου Ι. Πλεονεκτήματα Λιγότερος τραυματισμός Μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο Συντομότερη αποθεραπεία Λιγότερες επιπλοκές Μικρότερο κόστος ΙΙ. Μειονεκτήματα Υποτροπή της μητρορραγίας Επανάληψη της επέμβασης Πιθανότητα εγκυμοσύνης Ανάγκη για υστερεκτομή παρατήρηση του Αshermann, τo 1950, ότι υπήρχε άμεση σχέση ενδομήτριων συμφύσεων και ουλοποίησης και ολιγοαμηνόρροιας 8. Μετά από την παρατήρηση αυτή, μια σειρά ερευνητών - από τον Neurith, τον DeCherney, τον Goldrath και μέχρι τον Hallez, τoν Hamou, τον Vancaillie και τον Magos - συνέβαλαν ώστε να διαμορφωθούν οι τεχνικές αυτές με τη σημερινή τους μορφή και να αποδίδουν τα καλά τους αποτελέσματα Ενδεικτική είναι η σύσταση του Βασιλικού Κολεγίου Μαιευτήρων/Γυναικολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου ότι «οι επεμβάσεις καταστροφής του ενδομητρίου είναι αποτελεσματικές για τη θεραπεία της μηνορραγίας» 15. Β. Επιλογή ασθενών και προετοιμασία ενδομητρίου Πρέπει από την αρχή να γίνει κατανοητό από την ασθενή ότι σκοπός της υστεροσκοπικά καθοδηγούμενης θεραπείας δεν είναι η πλήρης αμηνόρροια, που άλλωστε λίγες φορές είναι εφικτή, αλλά η ελάττωση της αιμόρροιας, της δυσμηνόρροιας και της προκύπτουσας αναιμίας, με βελτίωση της ποιότητας ζωής. Έχει άλλωστε βρεθεί από μελέτες ότι τα 3/4 των γυναικών με ανώμαλη κολπική αιμόρροια μπορούν να αποφύγουν την υστερεκτομή με τη χρήση των υστεροσκοπικών αυτών μεθόδων 16. Τα κριτήρια με βάση τα οποία γίνεται η επιλογή των ασθενών για το είδος αυτό θεραπείας συνοψίζονται στον πίνακα 3. Η άποψη που επικρατεί στους περισσότερους γυναικολόγους είναι ότι καλό είναι να προηγηθεί της θεραπείας κάποια μορφή προετοιμασίας του ενδομητρίου. Αυτό μπορεί να γίνει απλά, επιλέγοντας τις ημέρες μετά από την έμμηνο ρύση για τη διενέργεια της επέμβασης ή εκτελώντας απόξεση του ενδομητρίου, αμέσως πριν, ή χρησιμοποιώντας ειδικά φάρμακα όπως είναι τα GnRH ανάλογα, η δαναζόλη, η προγεστερόνη ή τα συνδυασμένα από του στόματος αντισυλληπτικά, για έξι συνήθως εβδομάδες προ της επέμβασης. Υπάρχουν, πάντως, και απόψεις που ισχυρίζονται ότι αυτού του είδους η προετοιμασία δεν απαιτείται και ότι μόνο αυξάνει το κόστος και τις ανεπιθύμητες ενέργειες Γ. Μέθοδοι - Τεχνικές 1. Η laser καταστροφή του ενδομητρίου -laser ablation- γίνεται με τη χρήση ειδικών ινών (bare quartz fibres 600 μm ή 800 μm), οι οποίες διέρχονται από το επεμβατικό υστεροσκόπιο, που συνήθως είναι τύπου Weck-Baggish και η πηγή laser που χρησιμοποιείται είναι Nd-YAG (neodymium-yttrium-aluminium-garnet). Η ένταση της ενέργειας στη γεννήτρια είναι W η οποία αποδίδει W/cm 2, με βάθος δράσης 5-6mm Το υγρό διάτασης της μήτρας συνήθως είναι διάλυμα NaCl 0.9%, αλλά και το διάλυμα Hyskon (32% dextran 70 σε γλυκόζη) προτιμάται από άλλους 22. Οι δύο τεχνικές που περιγράφονται κατά τη διάρκεια της καταστροφής του ενδομητρίου είναι η τεχνική dragging, όπου η άκρη της ίνας laser έρχεται σε επαφή με το ενδομήτριο, το οποίο και εξαχνώνει, και η blanching, όπου η ίνα απέχει ελάχιστα από το ενδομήτριο προκαλώντας την πήξη του 12,25. Οι απόψεις για την καλύτερη μέθοδο είναι διχασμένες Η laser καταστροφή είναι ένας αξιόπιστος και ασφαλής τρόπος αντιμετώπισης των ΔΜ 23,29,30. Επίσης, μικρά ινομυώματα ή πολύποδες μπορούν να εξαχνωθούν. Τα μειονεκτήματα της μεθόδου είναι το υψηλό κόστος του εξοπλισμού, ο υψηλός βαθμός εξειδίκευσης του χειρουργού και ο χειρουργικός χρόνος, ο οποίος καθώς είναι παρατεταμένος, οδηγεί πιο εύκολα στη σοβαρή επιπλοκή της υπερφόρτωσης της ασθενούς με υγρά. 2. Η δεύτερη μέθοδος -rollerball και rollerbar ablation- αφορά στην ηλεκτροχειρουργική καταστροφή του ενδομητρίου με το μονοπολικό ρεζεκτοσκόπιο, αλλά αυτή τη φορά με τη χρήση ειδικού ηλεκτροδίου που έχει σχήμα σφαίρας ή μπάρας. Η μέθοδος αυτή έγινε δημοφιλής λόγω της σχετικής απλότητάς της και του μειωμένου κόστους της, συγκρινόμενη με τη laser καταστροφή του ενδομητρίου 6,31. Είναι μία ασφαλής και αποτελεσματική τεχνική που έχει, επίσης, το πλεονέκτημα ότι μπορεί να εκτελεστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα 32. Τα χαρακτηριστικά αυτά έχουν τεκμηριωθεί από διάφορες μελέτες, όπως αυτή που εξέτασε 200 επεμβάσεις με rollerball σε ένα διάστημα 2.5 ετών και που ανέφερε ποσοστά επιτυχίας 90%, επανάληψης της διαδικασίας 4% και υστερεκτομής 5.5% 33. Από την άλλη πλευρά, σαν μειονεκτήματα της μεθόδου μπορούν να θεωρηθούν η μη εξασφάλιση παρασκευάσματος ενδομητρίου για ιστολογική εξέταση και η αδυναμία της να θεραπεύει συνυπάρχοντα υποβλεννογόνια ινομυώματα. Η βασική ιδέα του rollerball είναι ίδια με αυτή του laser, 239

4 Παπαδοπουλος και συν. Πίνακας 3. Κριτήρια επιλογής ασθενών για υστεροσκοπική καταστροφή του ενδομητρίου με τη διαφορά ότι εδώ η μορφή της ενέργειας που χρησιμοποιείται είναι το μονοπολικό ηλεκτρικό ρεύμα. Τα rollerball ηλεκτρόδια, που συνήθως διατίθενται, έχουν διάμετρο 2.5-5mm και καταστρέφουν το ενδομήτριο, καθώς σύρονται στην επιφάνειά του, σε βάθος 4mm 34. Το γεγονός αυτό, όπως γίνεται αντιληπτό, περιορίζει την αποτελεσματικότητα της μεθόδου σε περιπτώσεις με πεπαχυμένο ενδομήτριο και καθιστά απαραίτητη την προεγχειρητική προετοιμασία του, με παράγοντες που προκαλούν λέπτυνσή του. Είναι σημαντικό σε όλες τις περιπτώσεις, όπως και στις άλλες μεθόδους πρώτης γενεάς (laser, loop), να γίνεται χρήση της χαμηλότερης δυνατής έντασης ρεύματος στη γεννήτρια. Άλλωστε, το βάθος του θερμικού αποτελέσματος είναι κυρίως ανάλογο με το χρόνο εφαρμογής της ενέργειας σε ένα συγκεκριμένο σημείο και λιγότερο με την έντασή του. Έτσι, πρέπει να διατηρείται το ηλεκτρόδιο σε διαρκή κίνηση, όταν είναι ενεργοποιημένο, ώστε να αποφεύγεται η νέκρωση του τοιχώματος της μήτρας και, κατά αυτό τον τρόπο, η διάτρησή της ή η θερμική βλάβη γειτονικών οργάνων 35, Η loop εκτομή ή TCRE (Trans-Cervical Resection of the Endometrium) συνίσταται στη σταδιακή αφαίρεση του ενδομητρίου με τη χρήση του ρεζεκτοσκοπίου και με ειδικό ηλεκτρόδιο σε σχήμα ημικυκλικής αγκύλης. Είναι πολύ αποτελεσματική και ασφαλής μέθοδος, που μάλιστα θεωρείται το «gold standard» με το οποίο συγκρίνονται όλες οι νεότερες τεχνικές Η εκτομή γίνεται σε ικανοποιητικό βάθος, με τη χρήση μονοπολικού ρεύματος που απαιτεί διαλύματα διάτασης ελεύθερα ηλεκτρολυτών, όπως 1.5 glycine, 3% sorbitol, 5% mannitol, και πολύ πρόσφατα με χρήση διπολικών ρεζεκτοσκοπίων, που είναι ασφαλέστερα και χρησιμοποιούν φυσιολογικό ορό για τη διάταση της μήτρας 40. Η συνήθης πίεση για αυτή τη διάταση είναι mmhg, 240 Ι. Κριτήρια για θεραπεία Ανώμαλη / δυσλειτουργική μητρορραγία Μη επιθυμία για αμηνόρροια Αποτυχία φαρμακευτικής θεραπείας Βιοψία ενδομητρίου αρνητική για Ca Μη επιθυμία για άλλη εγκυμοσύνη ΙΙ. Κριτήρια αποκλεισμού από τη θεραπεία Υπάρχουσα γυναικολογική παθολογία Υποβλεννογόνια ινομυώματα >5cm Ατυπία και καρκίνος ενδομητρίου Μέγεθος μήτρας >12 εβδομάδες Ανωοθυλακιορρηξία Χειρουργικη αντιμετωπιση της περιεμμηνοπαυσιακης μητρορραγιας προκειμένου να υπάρχει ικανοποιητική εικόνα της ενδομήτριας κοιλότητας. Τα πλεονεκτήματα της TCRE είναι το υψηλό επίπεδο ικανοποίησης των ασθενών και το χαμηλό επίπεδο επιπλοκών με συνηθέστερη τη διάτρηση της μήτρας 21. Επίσης, αντίθετα με τις άλλες μεθόδους πρώτης γενεάς (laser, rollerball), παρέχει παρασκεύασμα για ιστολογική εξέταση, εφαρμόζεται σε περιπτώσεις παχέος ενδομητρίου και μπορεί θαυμάσια να συνδυαστεί με υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή ή με πολυπεκτομή 38, Πολλοί είναι, πάντως, αυτοί που συστήνουν κατά την έναρξη της διαδικασίας να γίνεται καταστροφή του ενδομητρίου γύρω από τα σαλπιγγικά στόμια και στα κέρατα της μήτρας, με τη χρήση του rollerball και όχι εκτομή με το loop. Αυτή η πρακτική έχει τη βάση της στην ανατομική κατασκευή της περιοχής, όπου το πάχος του τοιχώματος της μήτρας μπορεί να είναι 4 mm, γεγονός που το κάνει ευπαθές στη διάτρηση από την αγκύλη loop 14. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της μεθόδου έχει να κάνει με την εμπειρία του γυναικολόγου, τη σωστή επιλογή του περιστατικού και την τήρηση συγκεκριμένων αρχών της υστεροσκοπικής χειρουργικής και ηλεκτροχειρουργικής, που δεν είναι θέματα της παρούσας εργασίας. Παρόλα αυτά είναι χρήσιμο να αναφερθεί ως βασική αρχή ότι η ενεργοποίηση του ενεργού ηλεκτροδίου (loop) πρέπει να γίνεται μόνο όταν αυτό κινείται προς τον χειρουργό και όχι όταν προωθείται προς τα έξω. ΜΗ-ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟ- ΦΗΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΕΝΕΑΣ) Α. Γενικά Η ανάγκη για απλούστευση των τεχνικών καταστροφής του ενδομητρίου, που με τη μορφή των υστεροσκοπικών μεθόδων απαιτούν μακρά καμπύλη εκμάθησης και εμπειρία, οδήγησε στην εισαγωγή νεότερων τρόπων που μπορούν να εφαρμοστούν, από λιγότερο εξειδικευμένους γυναικολόγους. Οι τελευταίες ονομάστηκαν μέθοδοι «δεύτερης γενεάς» για να διαχωριστούν από αυτές της «πρώτης γενεάς» 39. Αυτές οι τεχνικές δεν προϋποθέτουν τη χρήση υστεροσκοπίου, έχουν σε γενικές γραμμές καλά αποτελέσματα και μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να εφαρμοστούν σε επίπεδο ειδικού εξωτερικού ιατρείου (πίνακας 4). Β. Μέθοδοι - Τεχνικές 1. Θερμική καταστροφή του ενδομητρίου με μπαλόνι -thermal balloon ablation. Το θερμικό μπαλόνι είναι μια συσκευή που καθώς γεμίζει με υγρό που θερμαίνεται και, αφού έχει εισαχθεί στη μήτρα, παίρνει το σχήμα της ενδομήτριας κοιλότητας και προκαλεί θερμική καταστροφή του. Είναι σχεδιασμένο να εφαρμόζεται σε φυσιολογικές κοιλότητες μεγέθους <8 cm και χωρίς παρουσία ινομυωμάτων. Τα παραπάνω περιγράφουν απλά

5 τις βασικές αρχές της μεθόδου. Τα διαθέσιμα στο εμπόριο συστήματα αυτού του τύπου είναι το Thermachoice (Gynecare, Ethicon Endosurgery Somerville, NJ), το Cavaterm (Wallsten Medical, Morge, Switzerland) και το Menotreat (Atos Medical,Horby, Sweden). Το Thermachoice έλαβε έγκριση από το FDA (Food and Drug Administration, USA) το Είναι συσκευή μιας χρήσης, που συνδέεται με την αντίστοιχη ειδική γεννήτρια και αποτελείται από ένα μπαλόνι που εισάγεται στη μήτρα. Κατόπιν, ακολουθεί πλήρωση του θαλάμου του μπαλονιού με διάλυμα γλυκόζης 5% σε πίεση 180 mmhg και θέρμανσή του στους 87 ο C για 8min. H διαδικασία έχει διάφορες δικλίδες ασφαλείας, όπως διακοπή της αν η θερμοκρασία υπερβεί τους 95 ο C ή πέσει κάτω από 75 ο C, με αντίστοιχα όρια για την πίεση τα 210 mmhg και τα 45 mmhg. Μία τυχαιοποιημένη μελέτη με 270 ασθενείς, που συνέκρινε το Thermachoice και το rollerball, έδειξε ότι η μέθοδος του θερμικού μπαλονιού ήταν ταχύτερη και είχε λιγότερες επιπλοκές και, το κυριότερο, έδειξε ότι μετά από δύο χρόνια δεν υπήρχαν διαφορές στην ικανότητα ελάττωσης της αιμόρροιας 45. Το σύστημα Cavaterm έχει την ίδια φιλοσοφία στη χρήση του, αλλά εδώ η πίεση στο θάλαμο του μπαλονιού από σιλικόνη, ανέρχεται στα 230 mmhg και η θερμοκρασία στους 78 ο C, για 10 min. 2. Καταστροφή του ενδομητρίου με Μικροκύματα -microwave endometrial ablation. Η μέθοδος εισήχθη από τον Nick Sharp στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Η διαθέσιμη συσκευή που υπάρχει αυτή τη στιγμή, Microsoulis plc (Waterlooville, UK), παράγει μικροκύματα σε μια συχνότητα 9.2 GHz, έχει ισχύ 30 W και αναπτύσσει θερμοκρασία 90 ο C. Τα μικροκύματα εφαρμόζονται πάνω στο ενδομήτριο, μέσω μίας ειδικής κεφαλής διαμέτρου 8 mm, που εισέρχεται στην ενδομήτρια κοιλότητα και είναι συνδεδεμένη με την ειδική γεννήτρια μικροκυμάτων. Το βάθος της θερμικής βλάβης είναι 6 mm και ο έλεγχος της θερμοκρασίας, άρα και του αποτελέσματος, γίνεται από τον επεμβαίνοντα σε μια οθόνη, σε πραγματικό χρόνο. Η διαδικασία, που εκτελείται με την κεφαλή σε κινήσεις σάρωσης από τον πυθμένα προς το κατώτερο τμήμα της ενδομήτριας κοιλότητας, διαρκεί κατά μέσο όρο 3-4 min και μπορεί να γίνει ακόμα και με τοπική αναισθησία. Σχετική με την επιλογή του τύπου της αναισθησίας ήταν μία μελέτη που έδειξε ότι, στο 76% των ασθενών που συμμετείχαν, ήταν δυνατή η εκτέλεση της επέμβασης με τοπική διήθηση του τραχήλου 46. Σε άλλη τυχαιοποιημένη μελέτη μεταξύ της καταστροφής με μικροκύματα και της TCRE, τα αποτελέσματα, όσον αφορά στην ικανοποίηση των ασθενών και την αποδοχή των μεθόδων, ο βαθμός ελάττωσης της αιμόρροιας, το ποσοστό αμηνόρροιας και επανεισαγωγής στο νοσοκομείο, καθώς και ο αριθμός των υστερεκτομών μετά από ένα χρόνο, δεν παρουσίαζαν στατιστικά σημαντικές διαφορές 47,48. Επίσης, μελέτη σύγκρισης του MEA με το rollerball σε 322 ασθενείς, έδειξε σαφή υπεροχή του ΜΕΑ όσο αφορά στον χειρουργικό χρόνο (3.45 έναντι min), ενώ τα ποσοστά αμηνόρροιας ήταν 61% και 51%, αντίστοιχα Καταστροφή με διπολικό ρεύμα μεταβαλλόμενης συχνότητας -radiofrequency electrosyrgical ablation. Η συσκευή που υπάρχει είναι το Novasure (Cytyc Surgical Products, Palo Alto, CA), η οποία αποτελείται από την ειδική γεννήτρια διπολικού ρεύματος και το ενεργό ηλεκτρόδιο, που είναι μία τρισδιάστατη ράβδος που εκπτύσσεται μέσα στη μήτρα, ερχόμενη έτσι σε επαφή με όλη την επιφάνεια του ενδομητρίου. Το ηλεκτρόδιο αυτό, που φέρεται στην άκρη ενός καθετήρα διαμέτρου 7.2 mm, είναι κατασκευασμένο από ειδικό υφασμάτινο πλέγμα με επίστρωση χρυσού, που είναι αναρτημένο σε μεταλλικό πλαίσιο 50. Η διαδικασία δεν απαιτεί προετοιμασία του ενδομητρίου με ανάλογα των γοναδοτροπινών και διαρκεί 90 sec. Η κατασκευή του πλέγματος εξασφαλίζει εξάχνωση του ενδομητρίου σε βάθος 2 mm κοντά στα κέρατα της μήτρας και στον ισθμό και 5-7 mm στα υπόλοιπα τμήματα. Παράλληλα, το βάθος αυτό της καταστροφής ελέγχεται διαρκώς από τη συσκευή, με μέτρηση της αντίστασης του ιστού στο διπολικό ρεύμα. Επίσης, διαρκής αναρρόφηση των προϊόντων της εξάχνωσης και πήξης του ενδομητρίου, από το σύστημα, εξασφαλίζει συνεχή επαφή του ηλεκτροδίου με το τοίχωμα της μήτρας. Έτσι, όταν το ηλεκτρόδιο-πλέγμα πλησιάσει το μυομήτριο, η ηλεκτρική αντίσταση αυξάνεται (>50 Ω), με αποτέλεσμα τη διακοπή λειτουργίας της συσκευής. Επίσης, σημαντική είναι η ικανότητα του συστήματος, μέσω ενός καναλιού που διοχετεύει CO 2, να ανιχνεύει πιθανή διάτρηση προ της έναρξης της θεραπείας και να μην ενεργοποιείται 50,39. Η μέθοδος είναι πολύ αποτελεσματική και σε μια μεγάλη πολυκεντρική μελέτη μεταξύ 265 ασθενών, που παρακολουθήθηκαν για έναν χρόνο, το ποσοστό αμηνόρροιας ήταν 41% Κρυοθεραπεία ενδομητρίου. Η προσπάθεια για έλεγχο των δυσλειτουργικών μητρορραγιών με εφαρμογή πολύ χαμηλής θερμοκρασίας στο ενδομήτριο, έγινε αρχικά το 1971, αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα, λόγω πολλών επιπλοκών που αφορούσαν πυελικά αποστήματα 52. Πρόσφατα δεδομένα όμως δείχνουν βελτίωση της κατάστασης, με παράδειγμα μια πολυκεντρική μελέτη που συνέκρινε το rollerball με μια συσκευή κρυοθεραπείας (Her Option) και όπου υπήρξε έλεγχος του προβλήματος της ανώμαλης αιμόρροιας στο 93% και 94% των ασθενών, αντίστοιχα 53. Οι συσκευές κρυοθεραπείας που υπάρχουν αυτή τη στιγμή είναι η Endocryoprobe (Spembley Medical, Andover, UK) και η ήδη αναφερθείσα Her Option (American Medical Systems, Minnetonka, MN). Η πρώτη από αυ- 241

6 Παπαδοπουλος και συν. Πίνακας 4. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των μη-υστεροσκοπικών μεθόδων καταστροφής του ενδομητρίου τές έχει διάμετρο 9mm και με την χρήση CO 2 μπορεί να επιτύχει θερμοκρασία -55 ο C. Η δεύτερη φτάνει στους - 90 ο C, χρησιμοποιώντας ειδικό καθετήρα διαμέτρου 5.5 mm, που εισάγεται στη μήτρα και προκαλεί μια ελλειπτική ζώνη παγώματος, βάθους 1.5 mm. Ο απαιτούμενος αριθμός εφαρμογών για να ολοκληρωθεί η επέμβαση είναι συνήθως 2-3, με διάρκεια min 39, Θερμική καταστροφή με ελεύθερο υγρό - hydrothermal ablation. Η τεχνική αυτή συνίσταται στη διοχέτευση θερμαινόμενου φυσιολογικού ορού με τη χρήση υστεροσκοπίου συνεχούς ροής (είσοδος-έξοδος). Το σημείο που έχει γίνει αντικείμενο συζητήσεων και διστακτικότητας είναι ότι το θερμό υγρό μπορεί να διαφύγει στην περιτοναϊκή κοιλότητα δια των σαλπίγγων. Τα συστήματα που υπάρχουν διαθέσιμα είναι το HydroThermAblator (HTA, BostonScientific, Natick, MA) και το Enabl (US Surgical Corp, Norwalk, CT). Το ΗΤΑ είναι ουσιαστικά ένα υστεροσκόπιο συνεχούς ροής με διάμετρο 8 mm, το οποίο τροφοδοτείται με φυσιολογικό ορό στους 90 ο C. Ο ορός κυκλοφορεί ελεύθερα στην ενδομήτρια κοιλότητα με τη βοήθεια ειδικής αντλίας. Ο κύκλος της θεραπείας διαρκεί 10 min και η πίεση του υγρού διατηρείται στα 50 mmhg. Σε μία πιλοτική μελέτη επί 14 ασθενών το ποσοστό αμηνόρροιας μετά από 18 μήνες ήταν 78.5% 54. Η δεύτερη συσκευή δεν χρειάζεται υστεροσκόπιο, καθώς εισάγεται «τυφλά» στη μήτρα και έχει διάμετρο 5 mm. Γ. Άλλες νεότερες, μη-υστεροσκοπικές μέθοδοι 1. Διοδικά laser. Η μέθοδος είναι σε φάση εξέλιξης και χρησιμοποιεί Nd:YAG laser χαμηλής ισχύος σε συχνότητα 830 nm. Η ενέργεια παρέχεται στο ενδομήτριο με ειδικό καθετήρα 6mm με τριπολική μορφή, που μοιάζει με ενδομήτριο σπείραμα. 242 Ι. Πλεονεκτήματα Λιγότερη απαιτούμενη εξειδίκευση Λιγότερες επιπλοκές Εφαρμογή σε κλινική μιας ημέρας Τοπική αναισθησία (όχι πάντα) Πολύ καλά αποτελέσματα ΙΙ. Μειονεκτήματα Τεχνικές δυσκολίες Δυσλειτουργία συσκευών Κόστος Χειρουργικη αντιμετωπιση της περιεμμηνοπαυσιακης μητρορραγιας 2. Φωτοδυναμική θεραπεία. Βρίσκεται σε ερευνητικό στάδιο και βασίζεται στη συστηματική ή τοπική χορήγηση στο ενδομήτριο παραγόντων που ενεργοποιούνται από μονοχρωματικό φως και δρουν κυτταροτοξικά, σε τοπικό επίσης επίπεδο 55. Για κάθε τέτοιο παράγοντα αντιστοιχεί συγκεκριμένο μήκος κύματος της φωτεινής πηγής, η οποία συνήθως είναι φως laser. 3. Χημική καταστροφή. Τοπικοί καυστικοί χημικοί παράγοντες έχουν δοκιμαστεί για την καταστροφή του ενδομητρίου. Ένας από αυτούς είναι και το τριχλωροξικό οξύ 95%, που εισάγεται στο ενδομήτριο με καθετήρα 3 mm. Τα αποτελέσματα κάποιων αρχικών μελετών δημιουργούν ελπίδες για ενδεχόμενη χρήση του στο μέλλον, στην καθημερινή κλινική πράξη 56,57. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι δυσλειτουργικές μητρορραγίες μπορεί να αποτελούν ένα από τα μείζονα προβλήματα υγείας της περιεμμηνοπαυσιακής περιόδου. Η υστερεκτομή αποτέλεσε για πολλές δεκαετίες τη μόνη εναλλακτική λύση σε περιπτώσεις μητρορραγίας που δεν ανταποκρινόταν σε συντηρητικά μέτρα. Η εισαγωγή των νεότερων υστεροσκοπικών μεθόδων δεν καταργεί την υστερεκτομή, αλλά προσπαθεί και καταφέρνει να δώσει μια συντηρητικότερη εναλλακτική λύση με λιγότερες επιπλοκές και μικρότερο κόστος. Συγχρόνως προσφέρει και το πλεονέκτημα της αντιμετώπισης της ανώμαλης αιμόρροιας και από οργανικά αίτια, όπως τα υποβλεννογόνια ινομυώματα και οι πολύποδες, με τη χρήση της αγκύλης (loop excision). Οι μέθοδοι αυτές έχουν συγκρίσιμα αποτελέσματα μεταξύ τους αναφορικά με την βελτίωση της αιμόρροιας και την ικανοποίηση των ασθενών από την θεραπεία. Παρόλο, λοιπόν, που οι υστεροσκοπικές μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου έχουν προσφέρει και συνεχίζουν να προσφέρουν πολλά, είναι συγχρόνως αποδεκτό ότι απαιτούν ειδική εκπαίδευση και εξειδίκευση για να έχουν τα βέλτιστα αποτελέσματα. Από την άλλη πλευρά, η εισαγωγή των νεότερων μεθόδων δεύτερης γενεάς, έκανε τη διαδικασία της καταστροφής του ενδομητρίου προσιτή σε περισσότερους γυναικολόγους, μιας και απαιτεί λιγότερη εκπαίδευση και πείρα. Πολλές από τις επιπλοκές, όπως η διάτρηση της μήτρας, ηλεκτρολυτικές διαταραχές και εγκεφαλικό οίδημα, η υπερφόρτωση του ασθενούς με υγρά και το πνευμονικό οίδημα, αν και όχι συχνές με τις υστεροσκοπικές μεθόδους, έγιναν ακόμα πιο σπάνιες με τις μη-υστεροσκοπικές 21. Από την άλλη, όμως, η πολυπλοκότητα των συσκευών δεύτερης γενεάς, που δημιουργεί κάποιες φορές τεχνικά κωλύματα στην εκτέλεσή τους, καθώς και το κόστος τους, συγκαταλέγονται στα αρνητικά τους στοιχεία, ενώ ο επεμβατικός χρόνος τους είναι λιγότερος 37. Επί του παρόντος, πάντως, η TCRE και η καταστροφή με

7 rollerball θεωρούνται ως οι «gold standard» τεχνικές και όλες οι νεότερες μη-υστεροσκοπικές μέθοδοι, που εξελίσσονται τελευταία, πρέπει να συγκρίνονται με αυτές 39. Έτσι, συγκριτικές μελέτες της TCRE και των μεθόδων θερμικού μπαλονιού δεν έδειξαν διαφορές μεταξύ τους όσον αφορά στην αποτελεσματικότητά τους 58,59. Επίσης, η θεραπεία της ΔΜ με μικροκύματα-μεα αποδείχτηκε πολύ καλή εναλλακτική λύση, ισάξια της TCRE. Σε πρόσφατη μελέτη, με παρακολούθηση των γυναικών μέχρι 5 χρόνια, το ποσοστό ικανοποίησής τους για το ΜΕΑ και την TCRE ήταν 86% και 74%, αντίστοιχα, ενώ το ποσοστό υστερεκτομών ήταν 16% και 25%, αντίστοιχα 60. Συμπερασματικά, θα λέγαμε ότι η μετάβαση στην εποχή λιγότερο «επιθετικών» μεθόδων για την αντιμετώπιση της περιεμμηνοπαυσιακής μητρορραγίας, αλλά και γενικότερα των μηνομητρορραγιών όλων των ηλικιών, είναι μία πραγματικότητα. Οι πολύ καινούργιες τεχνικές θα πρέπει να περάσουν από τον ηθμό της επιστημονικής έρευνας, αλλά και του χρόνου, για να καταδειχθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά τους, ώστε η εξέλιξη αυτή που ήδη ζούμε να έχει συνέχεια. Η τάση που επικρατεί είναι οι επεμβάσεις αυτές να είναι κατά το δυνατόν σύμφωνες με τη φιλοσοφία της χειρουργικής ελάχιστης παρέμβασης (minimal access surgery), προσφέροντας τα μέγιστα στην ασθενή, παράλληλα με τη μικρότερη δυνατή νοσηλεία και κόστος. Summary Papadopoulos N, Grimbizis G, Pantos G, Bontis J Surgical management of perimenopausal uterine bleeding Helen Obstet Gynecol 19(3): , 2007 Cases of abnormal uterine bleeding, when organic causes such as submucous fibroids or anovulation have been excluded, are determined as dysfunctional uterine bleeding with unknown aetiology. Hysterectomy is a major operation and until recently was the only option for the definite treatment of this kind of bleeding, especially when medical treatment was unsuccessful. High complication rate and socioeconomic cost are the main disadvantages of the operation, which lead to the introduction of more conservative methods. The so called first generation or hysteroscopic endometrial ablation techniques are the laser and rollerball ablation and the resection of the endometrium with the loop electrode, followed later by the non-hysteroscopic methods, such as the thermal balloon, microwave ablation, radiofrequency electrosurgical ablation, cryotherapy, etc. These methods were referred to as second generation techniques to be distinguished from the previous, referred to as first generation methods. They are superior to the hysteroscopic techniques, in terms of surgical experience needed and complications. Trends in the modern management of abnormal uterine bleeding are the avoidance of hysterectomy, when possible, and the adaptation of minimal access surgical techniques, in an outpatient setting. Key words: perimenopause, dysfunctional uterine bleeding, hysteroscopic, endometrial resection, endometrial ablation. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Williams JK. Contraceptive needs of the perimenopausal woman.obstet Gynecol Clin Am 2002; 29: Munro GM. Endometrial ablation for heavy menstrual bleeding. Curr Opin Obstet Gynecol 2005; 17: Marjoribanks J, Lethaby A, Farquhar C. Surgery versus medical therapy for heavy menstrual bleeding. Cochrane Database Syst Rev 2006; (2):CD Brill A. Hysterectomy in the 21st Century: Different Approaches, Different Challenges. Clin Obstet Gynecol 2006; 49: Magos AL, Baumann R, Turnbull AC. Transcervical resection of endometrium in women with menorrhagia. BMJ 1989; 298: Vancaillie TG. Electrocoagulation of the endometrium with the ball-end resectoscope. Obstet Gynecol 1989;74: Lethaby A, Shepperd S, Cooke I, Farquhar C. Endometrial resection and ablation versus hysterectomy for heavy menstrual bleeding. Cochrane Database of Systematic Reviews 1999, Issue 2, CD Ashermann JG. Traumatic intrauterine adhesions. J Obstet Gynaecol Br Emp 1950; 57: Neurith RS. A new technique for and addition experience with hysteroscopic resection of submucous fibroids. Am J Obstet Gynecol 1978; 131: DeCherney A, Polan HL. Hysteroscopic management of intrauterine lesions and intractable uterine bleeding. Obstet Gynecol 1983; 61: DeCherney AH, Diamond MP, Lavy G, Polan ML. Endometrial ablation for intractable uterine bleeding: hysteroscopic resection. Obstet Gynecol 1987; 70: Goldrath MH, Fuller TA, Segal S. Laser photovaporization of endometrium for the treatment of menorrhagia. Am J Obstet Gynecol 1981; 140: Hallez JP. Single-stage total hysteroscopic myomectomies: indications, techniques, and results. 243

8 Παπαδοπουλος και συν. Fertil Steril 1995; 63: Magos AL, Baumann R, Turnbull AC. Transcervical resection of the endometrium in women with menorrhagia. Br Med J 1989; 298: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. The Management of Menorrhagia in Secondary Care. National Evidence-Based Clinical Guidelines Aberdeen Endometrial Ablation Trials Group. A randomised trial of endometrial ablation versus hysterectomy for the treatment of dysfunctional uterine bleeding: outcome at four years. Br J Obstet Gynaecol 1999; 106: Kriplani A, Manchanda R, Nath J, Takkar D. A randomized trial of danazol pre-treatment prior to endometrial resection. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2002; 103: Donnez J, Vilos G, Gannon MJ, et al. Goserelin acetate (Zoladex) plus endometrial ablation for dysfunctional uterine bleeding: a 3-year follow-up evaluation. Fertil Steril 2001; 75: Sowter MC, Lethaby A, Singla AA. Pre-operative endometrial thinning agents before Endometrial destruction for heavy menstrual bleeding. Cochrane Database Syst Rev 2002; (3):CD Zapico A, Grassa A, Martinez E, et al. Endometrial resection and preoperative LH-RH agonists: a prospective 5year trial. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2005; 119: Overton C, Hargreaves J, Maresh M. A national survey of the complications of endometrial destruction for menstrual disorders: the MISTLETOE study. Minimally Invasive Surgical Techniques-Laser, EndoThermal or Endoresection. Br J Obstet Gynaecol 1997; 104: Baggish MS, Sze E. Endometrial ablation: A series of 568 patients treated over an 11-year period. Am J Obstet Gynecol 1996; 174: Garry R, Shelley-Jones D, Mooney P, Phillips G. Six hundred endometrial laser ablations. Obstet Gynecol 1995; 85: Osei E, Tharmaratnam S, Opemuyi I, Cochrane G. Laser endometrial ablation with the neodymium: yttrium-aluminium garnet (Nd-YAG) laser: a review of ninety consecutive patients. Acta Obstet Gynecol Scand 1995; 74: Lomano JM. Photogoagulation of the endometrium with the Nd:YAG laser for the treatment of menorrhagia. A report of ten cases. J Reprod Med 1986; 31: Loffer FD. Hysteroscopic endometrial ablation with the Nd:Yag laser using a nontouch technique. Obstet Gynecol 1987; 69: Lomano JM. Dragging technique versus blanching 244 Χειρουργικη αντιμετωπιση της περιεμμηνοπαυσιακης μητρορραγιας technique for endometrial ablation with the Nd: YAG laser in the treatment of chronic menorrhagia. Am J Obstet Gynecol 1988; 159: Garry R. Good practice with endometrial ablation. Obstet Gynecol 1995; 85: Shankar M, Naftalin N, Taub N, Habiba M. The long-term effectiveness of endometrial laser ablation: a survival analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2003; 108: Phillips G, Chien P, Garry R. Risk of hysterectomy after 1000 consecutive endometrial laser ablations. Br J Obstet Gynaecol 1998; 105: Valle RF. Rollerball endometrial ablation. Baillieres Clin Obstet Gynaecol 1995; 9: Townsend DE, Richart RM, Paskowitz RA, Woolfork RE. Rollerball coagulation of the endometrium. Obstet Gynecol. 1990; 76: Paskowitz RA. Rollerball ablation of the endometrium. J Reprod Med 1995; 40: Duffy S, Reid PC, Sharp F. In-vivo studies of uterine electrosurgery. Br J Obstet Gynaecol 1992; 99: Vercellini P, Oldani S, Yaylayan L, et al. Randomized comparison of vaporizing electrode and cutting loop for endometrial ablation. Obstet Gynecol 1999; 94: Kivnick S, Kanter MH. Bowel injury from rollerball ablation of the endometrium. Obstet Gynecol 1992; 79: Lethaby A, Hickey M, Garry R. Endometrial destruction techniques for heavy menstrual bleeding. Cochrane Database of Systematic Reviews 2005, Issue 4. Art.No.: CD DOI: / CD pub O Connor H, Magos AL. Endometrial resection for menorrhagia. N Eng J Med 1996; 335: Sutton C. Hysteroscopic surgery. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol 2006; 20: Istre O, Bjoennes J, Naess R et al. Postoperative cerebral oedema after transcervical endometrial resection and uterine irrigation with 1.5% glycine. Lancet 1994; 344: Pinion SB, Parkin DE, Abramovich DR. Randomised trial of hysterectomy, endometrial laser ablation, and resection for dysfunctional uterine bleeding. Br Med J 1994; 309: O Connor H, Broadbent JA, Magos AL, et al. Medical Research Council randomised trial of endometrial resection versus hysterectomy in management of menorrhagia. Lancet.1997; 349: Istre O. Transcervical resection of endometrium and fibroids: the outcome of 412 operations performed over 5 years. Acta Obstet Gynecol Scand. 1996;

9 75: Ravi B, Schiavello H, Chandra P, Takeshige T. Safety and efficacy of hysteroscopic endomyometrial resection-ablation for menorrhagia. J Reprod Med 2001; 46: Meyer WR,Walsh BM,Grainger DA, Peacock LM, Loffer FD, Steege JF. Thermal balloon and rollerball ablation to treat menhorragea: a multicentre comparison. Obstet Gynecol 1998; 1992: Bain C, Cooper K, Parkin D. A partially randomised patient preference trial of microwave endometrial ablation using local anaesthesia and intravenous sedation or general anaesthesia: a pilot study. Gynecol Endocrinol 2001; 10: Cooper K, Bain C, Parkin D. Comparison of microwave endometrial ablation and transcervical ressection of the endometrium for treatment of heavy menstrual loss: a randomised Trial. Lancet 1999; 354: Bain C, Cooper K, Parkin D. Microwave endometrial ablation versus endometrial resection: randomised controlled trial. Obstet Gynecol 2002; 99: Cooper JM, Anderson TL, Fortin CA, Jack SA, Plentl MB. Microwave endometrial ablation vs. rollerball electroablation for menorrhagia: a multicenter randomized trial. J Am Assoc Gynecol Laparosc 2004; 11: Munro MG. Endometrial ablation for heavy menstrual bleeding. Curr Opin Obstet Gynecol 2005; 17: Cooper J, Gimpelson R, Laberge P, Galen D, Garza-Leal JG, Scott J, et al. A randomised multicenter trial of safety and efficacy of the Novasure System in the treatment of menorrhagia. J Am Assoc Gynecol Laparosc 2002; 9: Droegemueller W, Greer BE, Makowski EL. Preliminary observations of cryocoagulation of the endometrium.am J Obstet Gynecol 1970; 107(6): Townsend DE, Duleba AJ, Wilkes MM. Durability of treatment effects after endometrial cryoablation versus roller ball electroablation for abnormal uterine bleeding: two-year results of a multicentre randomised trial. Am J Obstet Gynecol 2003; 188: Perlitz Y, Rahav D, Moshe B. Endometrial ablation using hysteroscopic installation of hot saline solution into the uterus. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2001; 99: Degen AF, Gabrecht T, Mosimann L, Fehr MK, Hornung R, Schwarz VA. Photodynamic endometrial ablation for the treatment of dysfunctional uterine bleeding: a preliminary report. Lasers Surg Med. 2004; 34: Kucuk M, Okman TK. Intrauterine instillation of trichloroacetic acid is effective for the treatment of dysfunctional uterine bleeding. Fertil Steril 2005; 83: Kucukozkan T, Kadioglu BG, Uygur D, Moroy P, Mollamahmutoglu L, Besli M. Chemical ablation of endometrium with trichloroacetic acid. Int J Gynaecol Obstet 2004; 84: Gervaise A, Fernandez H, Capella-Allouc S, Taylor S, Vieille SL, Hamou J et al. Thermal balloon ablation versus endometrial resection for the treatment of abnormal uterine bleeding. Hum Reprod 1999; 14: Brun JL, Raynal J, Burlet G, Galand B, Quereux C, Bernard P et al. Cavaterm thermal balloon endometrial ablation versus hysteroscopic endometrial resection to treat menorrhagia: the French, multicenter, randomized study.j Minim Invasive Gynecol 2006; 13: Cooper KG, Bain C, Lawrie L, Parkin DE. A randomized comparison of microwave endometrial ablation with transcervical resection of the endometrium; follow up at a minimum of five years. Br J Obstet Gynaecol 2005; 112:

Αφαίρεση πολυπόδων και ινομυωμάτων της μήτρας χωρίς την ανάγκη αναισθησίας, με την χρήση του Μίνι-Ρεζεκτοσκοπίου

Αφαίρεση πολυπόδων και ινομυωμάτων της μήτρας χωρίς την ανάγκη αναισθησίας, με την χρήση του Μίνι-Ρεζεκτοσκοπίου Αφαίρεση πολυπόδων και ινομυωμάτων της μήτρας χωρίς την ανάγκη αναισθησίας, με την χρήση του Μίνι-Ρεζεκτοσκοπίου Παναγιώτης Παπαλάμπρος Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, Ειδικός Ενδοσκόπος (Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Υστεροσκοπικές ή μη μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου;

Υστεροσκοπικές ή μη μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου; 22(1):72-76, 2010 Ανασκοπήσεις Υστεροσκοπικές ή μη μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου; Δ. Αθάνατος Γ. Πάντος Π. Νικολακόπουλος Β.Κ. Ταρλατζής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι διαταραχές της εμμήνου ρύσεως είναι ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

H συμβολή της υστεροσκόπησης στη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση γυναικολογικών παθήσεων

H συμβολή της υστεροσκόπησης στη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση γυναικολογικών παθήσεων 21(4):323-327, 2009 Ανασκοπήσεις H συμβολή της υστεροσκόπησης στη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση γυναικολογικών παθήσεων Σ.Μ. Στασινού Μ. Λιτός Β. Μπασιώτου Ε. Λιάπης Στ. Αντωνίου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η υστεροσκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλειτουργικές Αιμορραγίες Μήτρας: Μη υστεροσκοπικές μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου

Δυσλειτουργικές Αιμορραγίες Μήτρας: Μη υστεροσκοπικές μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου 21(1):000-000, 2009 Ανασκόπηση Μη υστεροσκοπικές μέθοδοι καταστροφής του ενδομητρίου Δ. Αθάνατος Γ. Πάντος Β. Κ. Ταρλατζής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι διαταραχές της εμμήνου ρύσεως είναι ένα από τα πλέον κοινά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες πηγές ενέργειας στην ενδοσκοπική χειρουργική

Νεότερες πηγές ενέργειας στην ενδοσκοπική χειρουργική 22(1):30-34, 2010 Ανασκοπήσεις Νεότερες πηγές ενέργειας στην ενδοσκοπική χειρουργική Μ.Σ. Παπαδόπουλος Ν.Π. Παπαδόπουλος Γ. Πάντος Β.Κ. Ταρλατζής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το μονοπολικό και το διπολικό ρεύμα παραμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Ροδολάκης Α., Θωμάκος Ν., Βλάχος Γ., Χαϊδόπουλος Δ., Σωτηροπούλου Μ., Παπασπύρου Ειρ., Κουτρούμπα Ι., Μουλοπούλου Α., Λουτράδης

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

λαπαροσκοπικά εργαλεία.

λαπαροσκοπικά εργαλεία. 1η Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Αθήνα., Κεντρικά Χειρουργεία, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, 3Παθολογοανατομικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών 1

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών

Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών Ο καρκίνος του ενδομητρίου αναπτύσσεται στο ενδομήτριο, που

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοπιστία και η ασφάλεια της διαγνωστικής υστεροσκόπησης σε προ-εμμηνοπαυσιακές και μετεμμηνοπαυσιακές. τελευταία δεκαετία. Περίληψη ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

Η αξιοπιστία και η ασφάλεια της διαγνωστικής υστεροσκόπησης σε προ-εμμηνοπαυσιακές και μετεμμηνοπαυσιακές. τελευταία δεκαετία. Περίληψη ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Η αξιοπιστία και η ασφάλεια της διαγνωστικής υστεροσκόπησης σε προ-εμμηνοπαυσιακές και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες: Κλινική εμπειρία την τελευταία δεκαετία Ν. Μακρής, Ε. Βομβολάκη, Α. Αντσακλής

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχει καµία σύγκρουση συµφερόντων του οµιλητή

Δεν υπάρχει καµία σύγκρουση συµφερόντων του οµιλητή Ποιότητα ζωής Δεν υπάρχει καµία σύγκρουση συµφερόντων του οµιλητή 34 από τους 35 στύση επαρκή για επαφή!!! 97% Ευχαριστούµε ροµποτική!!!! Είναι η ροµποτική χειρουργική καλύτερη από τη λαπαροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Dr. Μιχάλης Λαζανάκης M.R.C.O.G, C.C.S.T, Γυναικολόγος - Χειρουργός - Μαιευτήρας

Γράφει: Dr. Μιχάλης Λαζανάκης M.R.C.O.G, C.C.S.T, Γυναικολόγος - Χειρουργός - Μαιευτήρας Γράφει: Dr. Μιχάλης Λαζανάκης M.R.C.O.G, C.C.S.T, Γυναικολόγος - Χειρουργός - Μαιευτήρας Τί είναι η λαπαροσκόπηση; Λαπαροσκόπηση είναι μια χειρουργική μέθοδος η οποία μέσω μιάς μικρής «τρύπας» στην κοιλιά

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΩΝ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΑΡΙΘΜΟΣ: 3269 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Εμβολισμός Ινομυωμάτων Μήτρας Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Cardiovascular and Interventional Radiological Society of

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Ενδοσκοπική αντιμετώπιση Φαρμακευτική αντιμετώπιση Ο κίνδυνος επαναιμορραγίας ή συνεχιζόμενης αιμορραγίας σχετίζεται ισχυρά με τα ευρήματα της επείγουσας ενδοσκόπησης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

9η Εκπαιδευτική διημερίδα ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2425 Σεπτεμβρίου 2011

9η Εκπαιδευτική διημερίδα ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2425 Σεπτεμβρίου 2011 9η Εκπαιδευτική διημερίδα ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2425 Σεπτεμβρίου 2011 Σ. Μιχόπουλοσ Γαςτρεντερολογική Κλινική ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» θεραπευτικζσ επιλογζσ ςε ΟΒ με ΥΕΔ αναμονή & παρακολοφθηςη καταςτροφή του βλεννογόνου

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομία

Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομία Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομία Νικόλαος Π. Παπαδόπουλος MD, PhD Επιστημονικός συνεργάτης, Α Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Μετεκπαιδευμένος στη Λαπαροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013 Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Η ενδοµητρίωση αποτελεί µια χρόνια και συχνά εξελικτική φλεγµονώδη κατάσταση της πυέλου µε κυρίαρχο σύµπτωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Ενδοσκοπικό Σεμινάριο:

Εκπαιδευτικό Ενδοσκοπικό Σεμινάριο: Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Β. ΤΑΡΛΑΤΖΗΣ Yπό την αιγίδα της EYPΩΠAΪKHΣ ETAIPEIAΣ ENΔOΣKOΠHΣHΣ (ESGE) και της EΛΛHNIKHΣ ETAIPEIAΣ ENΔOΣKOΠHΣHΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΙΣΘΜΟΥ ΑΟΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΠΩΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Συνηθισμένη συγγενής ανωμαλία (6-8% των Σ.Κ.) Συχνότητα:

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας»

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» «ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Υπέρ Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ (open / lap) Η συχνότερη χειρουργική επέμβαση. 20.000.000 ασθενείς με

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία του εμμηνορρυσιακού κύκλου. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

Παθολογία του εμμηνορρυσιακού κύκλου. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Παθολογία του εμμηνορρυσιακού κύκλου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ Για το ενδομήτριο, είναι σημαντικότερη η σειρά εμφάνισης και επίδρασης των ορμονών επί του ενδομητρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από το marketing: Η πραγματική αξία της Ρομποτικής Ριζικής Προστατεκτομής

Πέρα από το marketing: Η πραγματική αξία της Ρομποτικής Ριζικής Προστατεκτομής Πέρα από το marketing: Η πραγματική αξία της Ρομποτικής Ριζικής Προστατεκτομής MD, PhD, FEBU Βασίλης Πουλάκης Υφηγητής (Priv. Dozent) Παν/μίου Φρανκφούρτης Ιατρικό Αθηνών Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσκοπική αντιμετώπιση ινομυωμάτων

Ενδοσκοπική αντιμετώπιση ινομυωμάτων 18(2):134-XX, 18(2):134-141, 2006 Ανασκόπηση Ενδοσκοπική αντιμετώπιση ινομυωμάτων Γ. Γκριμπίζης Θ. Μίκος Ι. Μπόντης Α' Μαιευτική - Γυναικολογική κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Αλληλογραφία: Γρηγόριος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Εκπόνηση: Δρ. Αναστάσιος Παππάς

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Εκπόνηση: Δρ. Αναστάσιος Παππάς ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Εκπόνηση: Δρ. Αναστάσιος Παππάς Νοσοκομείο. ερευνητής. Ημερομηνία συνέντευξης: α/α: Ονοματεπώνυμο ασθενούς:.φύλο: Ύψος: cm. Βάρος: Kgr. Μέγιστο βάρος:. Διάρκεια..

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών

Πρόκληση ωορρηξίας. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας. Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Πρόκληση ωορρηξίας Κριτήρια επιλογής ασθενών Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Ερωτηματολόγιο πρόκλησης ωορρηξίας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός

Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Όταν μιλάμε για σκωληκοειδίτιδα αναφερόμαστε στη φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης του τυφλού που οφείλεται σε απόφραξη του

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ Αλέξανδρος Στεφανίδης Καρδιολόγος Α Καρδιολογικό τμήμα, Γ.Ν.Νίκαιας Παρουσίαση περιστατικού Ανδρας 60 ετών, εισάγεται λόγω ΟΠΟ. Ιστορικό ΑΥ, υπερλιπιδαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

Η μικροδισκεκτομή στην αντιμετώπιση της οσφυικής δισκοκήλης

Η μικροδισκεκτομή στην αντιμετώπιση της οσφυικής δισκοκήλης Slide 1 Η μικροδισκεκτομή στην αντιμετώπιση της οσφυικής δισκοκήλης Ευσταθίου Πάνος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Διδάκτωρ Παν. Αθηνών Slide 2 Η Ιστορία της Μικροεπεμβατικής στις παθήσεις της σπονδυλικής στήλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση τοπικής υποτροπής μετά ριζική ή μερική νεφρεκτομή. Γ. Σταθούρος Ε/Α ΓΝΑ. Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ

Αντιμετώπιση τοπικής υποτροπής μετά ριζική ή μερική νεφρεκτομή. Γ. Σταθούρος Ε/Α ΓΝΑ. Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Αντιμετώπιση τοπικής υποτροπής μετά ριζική ή μερική νεφρεκτομή Γ. Σταθούρος Ε/Α ΓΝΑ. Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ (1) Οριστική «Definite» θεραπεία Στόχος η ίαση Ablation Therapy RF Κρυοθεραπεία Χειρουργική θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

Uro-Swords II Η ορµονική πρόκληση σπερµατογένεσης ΕΝ αποδίδει! Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU

Uro-Swords II Η ορµονική πρόκληση σπερµατογένεσης ΕΝ αποδίδει! Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU Uro-Swords II Η ορµονική πρόκληση σπερµατογένεσης ΕΝ αποδίδει! Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU Δήλωση Συμφερόντων Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU EAU Guidelines Campbell s Urology Male Infertility Campbell

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ 1 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Ιωάννης Σ. Παπανικολάου Γαστρεντερολόγος, Επικουρικός Επιμελητής, Ηπατογαστρεντερολογική Μονάδα, Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης;

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης 6 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

6. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

6. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Τα ινομυώματα της μήτρας είναι οι πιο συχνοί γυναικολογικοί όγκοι, που σε ορισμένες μελέτες αφορούν μέχρι και το 70-80% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας. Η θεραπεία τους

Διαβάστε περισσότερα

-Tα νεώτερα αντιπηκτικά θα πρέπει να αντικαταστήσουν τους αναστολείς της βιταμίνης Κ -Αστειεύεστε; Χρήστος Ντέλλος

-Tα νεώτερα αντιπηκτικά θα πρέπει να αντικαταστήσουν τους αναστολείς της βιταμίνης Κ -Αστειεύεστε; Χρήστος Ντέλλος -Tα νεώτερα αντιπηκτικά θα πρέπει να αντικαταστήσουν τους αναστολείς της βιταμίνης Κ -Αστειεύεστε; Χρήστος Ντέλλος www.ntellos.gr Δήλωση οικονομικών συμφερόντων: Καμία Πότε καταργήσαμε ένα πολύ καλό και

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης

ΟΜΑΔΑ: Replete. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΟΜΑΔΑ: Replete ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ποιά η επίδραση της ρομποτικής στην ιατρική; ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΥΤΟ: Σιούτης Δημήτρης ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ & ΙΑΤΡΙΚΗ Στον τομέα της ιατρική η ρομποτική παίζει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17 Απαντά ο κ. Θεμιστοκλής Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Ίσως λίγοι από εμάς να είμαστε ενημερωμένοι για τη σπουδαία εργασία που εκτελεί στο σώμα μας, ένα από τα όργανα του, η χοληδόχος κύστη. Εκεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας Φροντίδα και χειρισμός ασθενούς με τραχειοστομία: (Ι) Κατευθυντήριες οδηγίες (ΙΙ) Εκπαιδευτικό υλικό (ΙΙΙ) Δείκτες μέτρησης αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας

Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας Λαπαροσκόπηση Πρόκειται για μία χειρουργική επέμβαση μικρής βαρύτητας, όταν είναι απλά διαγνωστική, η οποία επιτρέπει την άμεση εξέταση και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή Νέα Δεδομένα. Βασίλειος Καρασαββίδης Ειδικός Καρδιολόγος

Κολπική Μαρμαρυγή Νέα Δεδομένα. Βασίλειος Καρασαββίδης Ειδικός Καρδιολόγος Κολπική Μαρμαρυγή Νέα Δεδομένα Βασίλειος Καρασαββίδης Ειδικός Καρδιολόγος Types and Classification of AF AF Episode: AF documented by ECG monitoring and duration of 30 seconds, or if

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της ρομποτικής χειρουργικής στη νοσογόνο παχυσαρκία - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 11 Μάιος :00

Η εφαρμογή της ρομποτικής χειρουργικής στη νοσογόνο παχυσαρκία - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 11 Μάιος :00 Συνέντευξη του χειρουργού Κωνσταντίνου Μ. Κωνσταντινίδη Η ρομποτική χειρουργική θα μπορούσε να πει κανείς ότι αποτελεί το θαύμα της επιστήμης που βρίσκει εφαρμογή στην ιατρική, λύνοντας στην κυριολεξία

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ Στεργίου Δ., Βλάχου Ι.,Ζενέλης Α., Καλοκαιρινού Κ., Γιαννικουρής

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Επίπτωση παγκοσμίως 89/100.000 γυναίκες, 800.000 νέα περιστατικά ετησίως. U.S.A. 250.000 νέα περιστατικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ. Α. Αλαβέρας, ΝΕΕΣ

Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ. Α. Αλαβέρας, ΝΕΕΣ Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ Αναφερόμενα οφέλη αυτοελέγχου γλυκόζης αίματος Επιτρέπει εκτίμηση από τον ασθενή: της αποτελεσματικότητας θεραπείας αν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Μήτρας. Τσικκίνη Αγγελική Επιμελήτρια A ΠΓΝΑ Γ. Γεννηματάς

Καρκίνος Μήτρας. Τσικκίνη Αγγελική Επιμελήτρια A ΠΓΝΑ Γ. Γεννηματάς Καρκίνος Μήτρας Τσικκίνη Αγγελική Επιμελήτρια A ΠΓΝΑ Γ. Γεννηματάς Καρκίνος ενδομητρίου Ο 4 ος σε συχνότητα καρκίνο στις γυναίκες. Πιο συχνός καρκίνος στη πύελο. Πρώιμο σύμπτωμα η κολπική αιμόρροια που

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη

Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη (ΚΥΠ) Οδηγός για τον Ασθενή για την Κατανόηση και Θεραπεία της Υπερπλασίας του Προστάτη τι είναι η ΚΥΠ; Καλοήθη Υπερπλασία Προστάτη Δεν είναι καρκίνος (καλοήθεια)! Διόγκωση

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Βαρβαρούσης Δ, Πλούμης Α, Μπερής Α Μονάδα Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης «Σ. Νιάρχος», Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα