ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ"

Transcript

1 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΝΑΟΥΣΑ 2011

2 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του παρόντος έργου στο σύνολό του ή τμημάτων του με οποιονδήποτε τρόπο, καθώς και η μετάφραση ή διασκευή του ή εκμετάλλευσή του με οποιονδήποτε τρόπο αναπαραγωγής έργου λόγου ή τέχνης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2121/1993 και της Διεθνούς Σύμβασης Βέρνης - Παρισιού, που κυρώθηκε με το ν. 100/1975. Επίσης, απαγορεύεται η αναπαραγωγή της στοιχειοθεσίας, σελιδοποίησης, εξωφύλλου και γενικότερα της όλης αισθητικής εμφάνισης του βιβλίου, με φωτοτυπικές, ηλεκτρονικές ή οποιεσδήποτε άλλες μεθόδους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του ν. 2121/1993. Κάθε γνήσιο αντίτυπο υπογράφεται ιδιοχείρως από το συγγραφέα ΣΥΓΓΡΑΦΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗ-ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ Publish ity Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη Τηλ.: C ISBN : Copyright : ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΟΔΟΣ ΣΙΟΥΓΓΑΡΗ, ΑΡΙΘ. 11 Α ΝΑΟΥΣΑ, Τ.Κ , ΤΗΛ. (23320)

3 Στη γυναίκα μου

4

5 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ανά χείρας έκδοση που φέρει τον τίτλο «ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ» ολοκληρώνω τη γλωσσική τριλογία η οποία αφορά στο γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας, το οποίο, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, έπαυσε πλέον να ομιλείται από τους κατοίκους αυτής της πόλης. Οι προηγηθείσες άλλες δύο εκδόσεις της γλωσσικής τριλογίας έχουν ως ακολούθως: Α) «ΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ» (Φωνητική-Μορφολογία) Νάουσα Η εν λόγω έκδοση απέσπασε το β πανελλήνιο βραβείο της Γλωσσικής εν Αθήναις Εταιρείας, η οποία λειτουργεί ως παράρτημα της Ακαδημίας Αθηνών. Β) «ΛΕΞΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ» (με στοιχεία Φωνητικής και Μορφολογίας), Νάουσα Το λεξικό αυτό περιλαμβάνει και πλέον λήμματα. Πρέπει να κάνω μνεία ότι η συλλογή, επεξεργασία, κατάταξη κατά ενότητες και έκδοση του υλικού της γλωσσικής τριλογίας πραγματοποιήθηκε προοδευτικά μέσα σε έξι περίπου δεκαετίες και, βεβαίως, δεν ήταν έργο ευχερές, γιατί ο «πανδαμάτωρ χρόνος» και η παρεχόμενη από την Πολιτεία ενιαία παιδεία σε όλο τον ελλαδικό χώρο, συνέτειναν αποτελεσματικά στην εξαφάνιση του γλωσσικού ιδιώματος της Νάουσας. Όπως προανέφερα, οι ελάχιστοι Ναουσαίοι οι οποίοι συνεχίζουν να συνδιαλέγονται στο παλιό γλωσσικό ιδίωμα, είναι παρωχημένης ηλικίας και, κυρίως, είναι αυτοί οι οποίοι, για διαφόρους λόγους, δεν βρήκαν τη δυνατότητα μέσω κάποιας παιδείας ή άλλου τρόπου να γίνουν κοινωνοί της κοινής νεοελληνικής γλώσσας. Έκρινα απαραίτητη τη συγγραφή και έκδοση του παρόντος βιβλίου, γιατί το γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας εμφανίζει συντακτικές και λοιπές ιδιαιτερότητες οι οποίες δεν υπάρχουν στην κοινή νεοελληνική γλώσσα. Είναι, επομένως, μέλημα των ειδημόνων να μελετήσουν την «Γλωσσική τριλογία» και να αποφανθούν με ακρίβεια με ποιο ή με ποια γλωσσικά ιδιώματα του λοιπού ελλαδικού χώρου εμφανίζει συγγένεια. Επίσης, η εν 1

6 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ λόγω τριλογία συμβάλλει και στο έργο της ιστορικής έρευνας, γιατί, εφόσον δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, ίσως απαντηθεί και το ερώτημα της αρχικής γεωγραφικής κοιτίδας των Ναουσαίων από την οποία ξεκίνησαν και αποίκισαν την σημερινή πόλη τους. Πάντως, με κάποιες αμυδρές ενδείξεις και όχι αποδεικτικά στοιχεία, τείνω προς την άποψη ότι η αρχική κοιτίδα κοιτίδα των Ναουσαίων ήταν η Ήπειρος. Στον πρόλογο των προηγηθεισών δύο έκδόσεων της γλωσσικής τριλογίας δεν παρέλειψα να τονίσω ότι αισθάνθηκα ιδιαίτερη ικανοποίηση από την έκδοσή τους, γιατί κάλυψα το μεγαλύτερο μέρος από ένα ουσιώδες κενό που αφορούσε στη μελέτη του γλωσσικού ιδιώματος της Νάουσας. Ήδη, με την έκδοση του παρόντος βιβλίου, έπαυσε οριστικά να υπάρχει το κενό αυτό και χωρίς να επαίρομαι, θα τονίσω ότι η τριλογία αποτελεί ένα σημαντικό σταθμό στη μελέτη του γλωσσικού ιδιώματος της Νάουσας, με την έγκαιρη διάσωση και συστηματική ανάδειξη του γλωσσικού πλούτου του. Σημειώνω ότι, όπως και στις προηγούμενες εκδόσεις του γλωσσικού ιδιώματος της Νάουσας, έτσι σ αυτήν, για λόγους φωνητικής δεοντολογίας κατά την παράθεση των ιδιωματικών λέξεων ακολούθησα την μέθοδο της ηχητικής ορθογραφίας, δηλαδή, οι λέξεις αναγράφονται όπως ακούονται και όχι όπως προβλέπει η ορθογραφία τους. Επίσης, δεν θεώρησα σκόπιμο να παραθέσω πίνακα ιδιωματικών λέξεων (γλωσσάρι), γιατί για κάθε τέτοια λέξη που αναφέρεται στο κείμενο ακολουθεί αμέσως η απόδοσή της στην νεοελληνική γλώσσα. 2

7 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ Η ΥΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ Η συνολική ύλη του συντακτικού του γλωσσικού ιδιώματος της Νάουσας έχει ως ακολούθως: ΠΡΟΤΑΣΗ Πρόταση καλείται μία σειρά λέξεων η οποία εκφράζει ένα ολοκληρωμένο νόημα. Βασικά συστατικά στοιχεία μιας πρότασης, τα οποία καλούνται και όροι της πρότασης, είναι το ρήμα, το υποκείμενο, το αντικείμενο και το κατηγορούμενο. Η συμμετοχή ενός εκάστου όρου στην πρόταση εξαρτάται από το είδος της. Ειδικότερα: α) Το ρήμα Το ρήμα είναι το κλιτό μέρος του λόγου το οποίο αποτελεί το κύριο συστατικό του κατηγορήματος και δηλώνει ότι το υποκείμενο ενεργεί, παθαίνει ή βρίσκεται σε μία κατάσταση. β) Το υποκείμενο Το υποκείμενο είναι ο κύριος όρος της πρότασης που δηλώνει αυτό για το οποίο γίνεται λόγος, δηλαδή, πρόσωπο ζώο ή πράγμα. Στα ενεργητικά ρήματα είναι αυτό που ενεργεί, στα παθητικά αυτό που παθαίνει και στα ουδέτερα αυτό που βρίσκεται σε μία κατάσταση. Το υποκείμενο μπορεί να είναι ένα όνομα ουσιαστικό, αντωνυμία, οποιοδήποτε άλλο μέρος του λόγου ή και ολόκληρη πρόταση, για το οποίο γίνεται λόγος μέσα στην πρόταση. γ) Το αντικείμενο Το αντικείμενο αποτελεί τον συντακτικό όρο της πρότασης στον οποίο μεταβαίνει η ενέργεια του υποκειμένου του ρήματος. δ) Το κατηγορούμενο Το κατηγορούμενο είναι ο όρος της πρότασης που φανερώνει την ιδιότητα ή το χαρακτηριστικό που αποδίδεται στο υποκείμενο ή το αντικείμενο. Το κατηγορούμενο μπορεί να είναι ένα όνομα επίθετο ή ουσιαστικό. ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΟΜΗ ΤΟΥΣ Διακρίνονται σε απλές, σύνθετες, ελλειπτικές και αναπτυγμένες προτάσεις. α) Απλή πρόταση Η απλή πρόταση είναι ένας λόγος πολύ σύντομος και με πολύ απλό περιεχόμενο, δηλαδή, αυτή η οποία έχει μόνο τους βασικούς συντακτικούς όρους. = η γίδα ματσκαλνιέτι = η κατσίκα μυρικάζει. = η αχιλώνα τρουκουλνιέτι = η χελώνα κατρακυλάει. 3

8 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ = ου νόνης απόστασιν = ο παππούς κουράστηκε. = οι λύκοι ουρλιούντι = οι λύκοι ουρλιάζουν. = τα δρόκινα έφτασαν = τα ροδάκινα ωρίμασαν. = τα σκουφούνια τρύπησαν = οι κάλτσες τρύπησαν. Στις ανωτέρω περιπτώσεις, από τους κύριους όρους της πρότασης υπάρχουν μόνο το υποκείμενο και το ρήμα. Το υποκείμενο είναι στο πρώτο ενικό ή πληθυντικό πρόσωπο και το ρήμα στο τρίτο ενικό ή πληθυντικό πρόσωπο. Παρατηρήσεις α) Είναι δυνατόν σε μια απλή πρόταση να συμφωνεί το υποκείμενο με το ρήμα στο πρόσωπο και στον αριθμό: = ιγώ απόστασα να πιρπατώ = εγώ κουράστηκα να περπατώ. = αυτοινοί ή αυτοί αχίρησαν να μι ζουρίζουν=αυτοί άρχισαν να με ζορίζουν (πιέζουν). β) Στην περίπτωση κατά την οποία το υποκείμενο είναι όνομα με περιληπτικό χαρακτήρα, το ρήμα απαντά στον πληθυντικό αριθμό, ενώ το υποκείμενο στον ενικό: = ου κόζμους ζουρίζουντι = ο κόσμος (οι άνθρωποι) δυσκολεύονται. γ) Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί υποχρεωτικά μόνο στην πτώση με το υποκείμενο και σε μερικές περιπτώσεις στον αριθμό και στο γένος: = οι ουλίγις οι παράδις είνι φτώχεια = τα λίγα χρήματα είναι φτώχεια. = του σκάψιμου μι του δικέλι είνι δύσκουλου = το σκάψιμο με το δικέλι (είδος σκαπτικού εργαλείου) είναι δύσκολο. = η Ντούρλια είνι κουρφή = η Ντούρλια (ένα από τα υψηλά σημεία του Βερμίου) είναι κορυφή. δ) Στον πληθυντικό ευγενείας το κατηγορούμενο εκφέρεται στον ενικό αριθμό και το ρήμα στον πληθυντικό: = ισείς είστι διαφυντής; = εσείς είστε διευθυντής; = κυρ Γιάννη, τι φκιάνιτι; = κύριε Γιάννη, τι κάνετε; ε) Όταν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο στην πτώση, στο γένος και στον αριθμό: = του αβγό είνι παπίτικου = το αβγό είναι από πάπια. = ου μπάτσιους είνι σαργκιουλίτικους = ο μπάτσιος (είδος ειδικού τυριού) είναι σαν αυτόν του Σαρή Γκιολ (περιοχή της Μακεδονίας). στ) Στο γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας η γενική (πτώση) εκφέρεται περιφραστικά και όχι μονολεκτικά. Αυτό συμβαίνει και στις περιπτώσεις που ένα ουσιαστικό ως κατηγορούμενο βρίσκεται σε πτώση γενική και δηλώνει κτήση. Π.χ. (τίνους (τίνος) είνι αυτό; = τίνος (από ποιον) είναι αυτό;): = απού πχοιον είνι του χτήμα αυτό; = τίνος είναι αυτό το κτήμα; 4

9 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ = απου πχοιαν είνι αυτή η τραχηλιά; = τίνος (ποιανής) είναι αυτή τραχηλιά; (γυναικείο κεντητό για το στόλισμα του λαιμού). ζ) Το αυτό συμβαίνει όταν το ουσιαστικό ως κατηγορούμενο στην απλή πρόταση δηλώνει χρόνο, ιδιότητα, μέτρο αξία κτλ.: = αυτό του μουσκάρι είνι μούγκι πέντι μηνών = αυτό το μοσχάρι είναι μόνο πέντε μηνών. = αυτό του γκριβάδι ζυγιάζειι μούγκι ντγυο ουκάδις = αυτό το γριβάδι (είδος ψαριού της λίμνης) ζυγίζει μόνο δύο οκάδες. β) Σύνθετη πρόταση Στη σύνθετη πρόταση μπορεί να υπάρχουν περισσότερα από ένα ρήματα, υποκείμενα, αντικείμενα ή κατηγορούμενα: = ου πούρτσιους ρίχνιτι κι ζμπουρνάει = ο (επιβήτορας) τράγος επιτίθεται και χτυπάει με τα κέρατα. = ου Τζιότζης κι ου Ντώνης σκάφτουν = ο Γιώργος και ο Αντώνης σκάβουν. = ου Ρήστους έχει άλουγου κι γουμάρι = ο Χρήστος έχει άλογο και γάιδαρο. = η Μαρίγια είνι πατέλου κι πρικνιάρου = (η Μαρία είναι στραβοπόδα και με πρόσωπο γεμάτο φακίδες. Παρατηρήσεις α) Σε μια σύνθετη πρόταση όταν προηγείται το ρήμα, αυτό βρίσκεται στον ενικό αριθμό, ανεξάρτητα από τον αριθμό των υποκειμένων που υπάρχουν στην πρόταση, ενώ όταν έπεται αυτών, βρίσκεται στον πληθυντικό αριθμό: = φεύγα ισύ κι ου φίλους σου = φύγε εσύ και ο φίλος σου. = ιγώ κι ου αδαρφός μου ψαρεύουμι στην Αράπιτσα = εγώ και ο αδελφός μου ψαρεύουμε στην Αράπιτσα (ποτάμι που διέρχεται από τη Νάουσα). β) Όταν το υποκείμενο της σύνθετης πρότασης δεν είναι του ιδίου προσώπου με το ρήμα, τότε το ρήμα εκφέρεται στο επικρατέστερο πρόσωπο. Το πρώτο πρόσωπο είναι επικρατέστερο από το δεύτερο και το τρίτο και το δεύτερο από το τρίτο: = ου Μήτσιους κι ιγώ πήγαμι στου παζάρι για σιργιάνι = ο Μήτσος και εγώ πήγαμε στην αγορά για σεργιάνι (βόλτα, σουλάτσο). = ισί κι ιγώ καθουμέστι κι λέμι τα δικά μας = εσύ και εγώ καθόμαστε και λέμε τα δικά μας. γ) Σε σχέση με το υποκείμενο, το κατηγορούμενο σε μια σύνθετη πρόταση, είτε είναι επίθετο είτε ουσιαστικό, βρίσκεται στον πληθυντικό αριθμό: = ου Κώτσιους κι ου Βασίλης είνι ντιρμπιντέρηδι (ή ντιλμπιντέρηδι) = ο Κώστας και ο Βασίλης είναι αλήτες (αλάνια). = ου ντέντζιρης κι του γκιούμι είνι ξιγανουμένα = η χύτρα (κατσαρόλα) και το γκιούμι (στενόμακρο μεταλλικό δοχείο για υγρά) είναι αγάνωτα. 5

10 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ δ) Το κατηγορούμενο εκφέρεται σε ουδέτερο γένος, όταν τα υποκείμενα της σύνθετης πρότασης φανερώνουν άυλες ή άψυχες έννοιες: = η ιξυπνάδα κ η καπατσουσύνη είνι βαλιμένα στου μνυαλό = η εξυπνάδα και η ικανότητα είναι βαλμένα (έμφυτα) στο μυαλό. ε) Όταν τα υποκείμενα φανερώνουν έμψυχα όντα και είναι του ιδίου γένους, το κατηγορούμενο εκφέρεται στο κοινό τους γένος: = η μάνα μου κι η αδαρφή μου είνι καλόψυχις = η μάνα μου και η αδελφή μου είναι καλόψυχες. στ) Όταν τα υποκείμενα είναι διαφορετικού γένους, τότε το κατηγορούμενο εκφέρεται στο επικρατέστερο γένος, που είναι το αρσενικό: = ου νόνης μου κι η νάνα μου είνι γέροι = ο παππούς μου κι η γιαγιά μου είναι γέροι. γ) Ελλειπτική πρόταση Στην ελλειπτική πρόταση μπορεί να λείπουν ένας ή και περισσότεροι όροι, όμως αυτοί εννοούνται από τα συμφραζόμενα: = έμασα τσάκνα = μάζεψα φρύγανα. Ποιος; = ιγώ (εγώ). = πουλύ πηλάλησις = πολύ έτρεξες. Ποιος; = ισύ (εσύ). = ντιπ δεν ουμίλησιν = καθόλου δεν μίλησε. Ποιος; = αυτός, αυτή, αυτό (αυτός, αυτή, αυτό). = αναψάμι καρτσιούνου = ανάψαμε καρτσιούνο (χριστουγεννιάτικη φωτιά) Ποιοι; = ιμείς (εμείς). = μας τουρλουσέτι στουν τοίχου = μας σπρώξατε δυνατά προς τον τοίχο. Ποιοι; = ισείς (εσείς). = τους τσάκουσαν να κλέφτουν ( κλέβουν)= τους έπιασαν να κλέβουν. Ποιοι; = αυτοινοί και αυτοί, αυτοινές και αυτές, αυτά (αυτοί, αυτές, αυτά). Παρατηρήσεις α) Στις ελλειπτικές προτάσεις τα ρήματα τα οποία αναφέρονται σε φυσικά φαινόμενα, εκφέρονται στο τρίτο ενικό πρόσωπο, χωρίς υποκείμενο: = αστράφτει κι βρουντάει = αστράφτει και βροντάει. = βρέχει = βρέχει. = ξημιρώνει αγλήγουρας = ξημερώνει γρήγορα. β) Σε παροιμίες, αποφθέγματα, γνωμικά κτλ. σύνηθες φαινόμενο είναι να παραλείπεται το ρήμα: = ανιμουμαζώματα ντγιαβουλουσκουρπίζματα = ανεμόμαζώματα (λείπει το ρήμα γίνονται) διαβολοσκορπίσματα. = καρντγιά πέτρα = η καρδιά (λείπει το ρήμα γίνεται) πέτρα. δ) Ανεπτυγμένη πρόταση Αναπτυγμένη λέγεται η πρόταση στην οποία, εκτός από τους κύριους όρους ενυπάρχουν και άλλοι προσδιορισμοί: 6

11 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ = έχου ένα τρανό χτήμα στου Μπαλτανέτου ίσια μι είκουσι στρέμματα, απου έχει δρουκινές φουρτουμένις μι δρόκινα κι για να μη σπάζουν τα κλαντγιά τους έβαλα φούρκις τρουγυούρου γυούρου κι έχει κι μνια καλύβα σι μνιαν άκρα για να ξιαπουσταίνου τα μισημέργια = έχω έναν μεγάλο κτήμα στον Μπαλτανέτο (αγροτική περιοχή της Νάουσας) είκοσι περίπου στρέμματα, το οποίο έχει ροδακινιές κατάφορτες με ροδάκινα, στα κλαδιά των οποίων, για να μη σπάζουν, τοποθέτησα φούρκες (είδος ξύλινων λεπτών διχαλωτών πασσάλων) και υπάρχει και μια καλύβα σε κάποια άκρη για να αναπαύομαι τις μεσημεριάτικες ώρες. ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥΣ Διακρίνονται σε προτάσεις που εκφράζουν κρίση (γνώμη, άποψη, απόφαση και ο,τιδήποτε άλλο παραμφερές με αυτήν), επιθυμία (και οποιοδήποτε άλλο παρεμφερές με αυτήν συναισθηματικό στοιχείο), αμφιβολία (απορία, έκπληξη, αγανάκτηση, αμφισβήτηση και ο,τιδήποτε άλλο παρεμφερές με αυτήν), ερωτηματική πρόταση (ευθεία, άμεση και συγκεκριμένη ερώτηση) και επιφωνηματική πρόταση (έκφραση συναισθημάτων έκπληξης, απορίας, χαράς, λύπης, θυμού και λοιπών παρεμφερών εννοιών). α) Προτάσεις κρίσης = θαρρώ αχίρησιν να λουλαίνιτι = νομίζω (πως) άρχισε να τρελαίνεται. = μπαϊά τράνιψιν του κουρίτσι μας. Παλαγίζει γαμπρόν τώρα = αρκετά μεγάλωσε το κορίτσι μας. Ψάχνει γαμπρό τώρα. = άμα παλαγίσουμι όλοινοι την αγιλάδα που χάθηκιν στου βουνό αμπουρεί να τη βρούμι = αν ψάξουμε όλοι την αγελάδα που χάθηκε στο βουνό μπορεί να τη βρούμε. β) Προτάσεις επιθυμίας = θέλου να πχιω αρμνιά ( ή κατ άλλον τρόπο) μι πίνιτι αρμνιά = θέλω να πιω ζωμό ξινισμένου λάχανου. = θέλου να φάγου γκαϊγκανάν (ή κατ άλλον τρόπο) μι τρώγιτι γκαϊγκανάς = θέλω να φάω γκαϊγκανά (είδος τοπικού φαγητού με αυγά, αλεύρι κτλ.) = δα ήθιλα να βριθούμι ζμούργια = θα επιθυμούσα να συναντηθούμε κατά το σούρουπο. = θέλου να ουμιλήσουμι οι ντγυο μας = θέλω να μιλήσουμε οι δυο μας. = θέλου να φύγου απού τη Βέργοια κι να έρθου στη Νιάουστα=θέλω να φύγω από τη Βέροια και να έλθω στη Νάουσα. = θέλου να μι πείς τι γένιτι στου μαχαλά σας = θέλω να μου πεις τι συμβαίνει (γίνεται) στη γειτονιά σας. γ) Προτάσεις απορίας ή έκπληξης = πού τουν βρήκιν τόσουν παράν; = πού το βρήκε τόσο χρήμα; = όι!. Πότι ήρθις ιδώια, αρά; Σι παλαγιζάμι όλη τη μέρα = μπα! Πότε ήλθες εδώ, ρε. Σε ψάχναμε όλη την ημέρα. 7

12 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ δ) Προτάσεις αγανάκτησης = σταμάτα να ουμιλάς, δεν αντέχου άλλου. Μπαϊά μι μπαΐλντησις = πάψε να μιλάς, δεν αντέχω άλλο. Αρκετά με ζάλισες. = κάτσι καλά γιατί δα στη φέρου = κάθισε καλά γιατί θα σου τη φέρω. ε) προτάσεις αμφιβολίας = δεν ξέρου. Αμπουρεί να μην είνι αυτός απού παλαγίζουμι = δεν γνωρίζω. Μπορεί να μην είναι αυτός που ψάχνουμε. = δα τουν βρώ λες στου παζάρι; = θα τον βρω (συναντήσω) λες στην αγορά; στ) Ερωτηματικές προτάσεις = δα μι πληρώσ(εις)* του μιργιάτικου; = θα μου πληρώσεις το μεροκάματο; = δα έρθεις μι τ ιμένα; = θα έλθεις με εμένα; (μαζί μου;) = δα μι κουσίσ(εις)* τουν βίκου; = θα μου θερίσεις (με κόσα) τον βίκο; (κτηνοτροφικό φυτό). = δα φκιάσ(εις)* του σαμάρι απού του γουμάρι; = θα κάνεις (επισκευάσεις) το σαμάρι του γαϊδάρου; * Αναφορικά με αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να σημειώσω ότι στο γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας, όταν γίνεται χρήση του δεύτερου ενικού προσώπου του Μέλλοντα (δα πληρώσεις, δα κουσίσεις, δα φκιάσεις) παραλείπεται η κατάληξη του ρήματος, δηλαδή, λέμε δα πληρώσ, δα κουσίσ, δα φκιάσ. Παραθέτω και μερικές άλλες περιπτώσεις: = δα δουλέψ; = θα δουλέψεις; = δα τρεξ; = θα τρέξεις; = δα γράψ; = θα γράψεις; = δα μασ; = θα μάσεις; (δηλαδή, θα μαζέψεις;). = δα φουνάξ; = θα φωνάξεις; κ.ά. ζ) Επιφωνηματικές προτάσεις = οραντέ! Τι χαλάζι ήταν αυτό; = πω, πω! Τι χαλάζι ήταν αυτό; = Έι, φιβγάστι απου ιδώ = Έ, φύγετε από εδώ. = αμά χαρά απού εκαμάμι που τουν είδαμι ζουντανό! = τι χαρά ήταν αυτή που αισθανθήκαμε που τον είδαμε ζωντανό! = ομπώ, πόσου τουν αλυπχιούμι τουν καημένου! = πω, πω, πόσο τον λυπούμαι τον καημένο! = οραντέντε! Τι νισιάνι ήταν αυτό; = πω, πω! Τι θαύμα ήταν αυτό; ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΑΛΛΕΣ Διακρίνονται σε κύριες ή ανεξάρτητες και δευτερεύουσες ή εξαρτημένες: α) Κύρια ή ανεξάρτητη πρόταση Η κύρια ή ανεξάρτητη πρόταση είναι αυτοτελής, το νόημα που εκφράζει είναι ολοκληρωμένο και μπορεί να σταθεί αυτόνομα στο λόγο, σε αντίθεση με τις δευτερεύουσες η εξαρτημένες προτάσεις, οι οποίες εξαρτώνται από 8

13 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ τις κύριες. Κάθε κύρια ή ανεξάρτητη πρόταση εκφέρεται είτε μόνη της είτε συνδεδεμένη παρατακτικά με άλλη ή άλλες κύριες προτάσεις: = τώρα βαργιούμι = τώρα βαριέμαι. = η πλατσίντα είνι νόστιμη = η πλατσίντα (τοπική πίτα) είναι νόστιμη. = η αλουπού σέβηκιν στου κουμάσι κι έφαγι μνια ουρνίθα = η αλεπού μπήκε στο κοτέτσι και έφαγε μια κότα. = κάθι προυί παγαίνου στουν μπαξέ (ή μπαχτσέ) κι κάθι βράδυ αντύνουμι κι βγαίνου όξου = κάθε πρωί πηγαίνω στο κήπο (κτήμα) και κάθε βράδυ ντύνομαι και βγαίνω έξω. β) Δευτερεύουσα ή εξαρτημένη πρόταση Η δευτερεύουσα ή εξαρτημένη πρόταση δεν υπάρχει αυτόνομα στο λόγο και δεν εκφράζει ολοκληρωμένο νόημα, γιατί εξαρτάται από την κύρια. Κυρίως, έχει άμεση εξάρτηση από το ρήμα: = ότι πήγι στα Γκιφυρούντγια για ξύλα =.. ότι πήγε στα Γεφυρούδια (ορεινή τοποθεσία στο Βέρμιο) για ξύλα (καυσόξυλα). Στην περίπτωση αυτή λείπει το ρήμα έμαθα, άκουσα, είπαν κτλ., για να δοθεί στην πρόταση πλήρες νόημα, δηλαδή, έμαθα, άκουσα, είπαν ότι πήγi στα Γεφυρούδια. ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ α) Καταφατική πρόταση Καταφατική πρόταση καλείται οποιαδήποτε πρόταση η οποία δεν περιέχει άρνηση ή ερώτηση: = ου Πέτρους ντγιαβάζει = ο Πέτρος διαβάζει. = η Δουξούλου πλέγει* = η Ευδοξία πλέκει. = η Ιφτυμία χτινίζιτι = η Ευθυμία χτενίζεται. = η γάτα αγλείφιτι = η γάτα γλείφεται. * Το ρήμα πλέγου, εκτός του ότι σημαίνει πλέκω κάποιο πλεκτό με βελόνες, έχει και την έννοια του κολυμπώ. β) Αρνητική ή αποφατική πρόταση Αρνητική ή αποφατική πρόταση καλείται οποιαδήποτε πρόταση η οποία περιέχει ή δηλώνει άρνηση: = δε δα έρθου μι τ ισένα = δεν θα έλθω μ εσένα (μαζί σου). = δε δα σι ουμιλήσου αξανάς (ή αξανά) = δεν θα σου μιλήσω ξανά (άλλη φορά) ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Διακρίνονται σε υποκατηγορίες γένους, αριθμού και προσώπου: α) Υποκατηγορία γένους Γενικά είναι υποκατηγορία του ονόματος, δηλαδή, των ουσιαστικών, των επιθέτων, των άρθρων, των μετοχών και των αντωνυμιών. Λέγεται και γραμματικό γένος, κατ αντιδιαστολή με το φυσικό γένος* και διακρίνεται σε αρσενικό, θηλυκό και ουδέτερο. Αφορά, γενικά στα άψυχα ονόματα, 9

14 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ είναι προκαθορισμένο και ενυπάρχει συμβατικά σ αυτά: Ο ρόλος του είναι να διευκολύνει τη συμφωνία των συντακτικών όρων μέσα στην πρόταση: = ου αχαμνός γκρέμουρας = ο κακός (απότομος) γκρεμός (γκρέμουρας = αρσενικό γένος) = η κουντή τζιρτζιλινιά = η κοντή βερικοκιά (τζιρτζιλινιά = θηλυκό γένος). = του ζγκούργιαβου μαχαίρι = το σκουριασμένο μαχαίρι (μαχαίρι = ουδέτερο γένος). * Το φυσικό γένος αφορά στη διάκριση φύλου το οποίο υπάρχει μόνο στα έμψυχα ονόματα (επί ανθρώπων) και διακρίνεται σε αρσενικό και θηλυκό: = ιργάτης = (εργάτης (αρσενικό γένος), ιργάτρια = εργάτρια (θηλυκό γένος). = μιμούρης = αργόσχολος (αρσενικό γένος), μιμούρου= αργόσχολη (θηλυκό γένος). Σημειώνω ότι στο γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας το αρσενικό άρθρο (ο) και το ουδέτερο (το) εκφέρονται ως ου και του, αντιστοίχως. β) Υποκατηγορία αριθμού Η υποκατηγορία αριθμού είναι γραμματική υποκατηγορία των ονομάτων και των ρημάτων που δηλώνει το πλήθος (ενός ή περισσοτέρων του ενός) προσώπων, πραγμάτων, αφηρημένων εννοιών ή ενεργειών, καταστάσεων, που δηλώνονται από τους ονοματικούς ή ρηματικούς τύπους. Διακρίνεται σε δύο σκέλη, στον ενικό αριθμό, που δηλώνει ένα μόνο πρόσωπο, πράγμα κτλ. και στον πληθυντικό αριθμό, που δηλώνει περισσότερα του ενός πρόσωπα, πράγματα κτλ.: = μπόντους μπόντοι = αιχμή, ακίδα αιχμές, ακίδες, ένθα, μπόντους = ενικός αριθμός, μπόντοι = πληθυντικός αριθμός. = φούρλα φούρλις = σβούρα σβούρες, ένθα, φούρλα = ενικός αριθμός, φούρλις = πληθυντικός αριθμός. = κλουδί κλουντγιά = κλουβί κλουβιά, ένθα, κλουδί = ενικός αριθμός, κλουντγιά = πληθυντικός αριθμός. = ιγώ, ισύ, αυτός, αυτή, αυτό = εγώ, εσύ, αυτός, αυτή, αυτό (ενικός αριθμός) ιμείς, ισείς, αυτοινοί (αυτοί), αυτοινές (αυτές), αυτά = εμείς, εσείς, αυτοί, αυτές, αυτά (πληθυντικός αριθμός) = γλέπου γλέπουμι = βλέπω βλέπουμε), ένθα, γλέπου= ενικός αριθμός αριθμός και γλέπουμι = πληθυντικός αριθμός. Υπάρχουν περιπτώσεις που ένα ουσιαστικό χρησιμοποιείται στον ενικό αριθμό αντί του πληθυντικού και δηλώνει σύνολο ορισμένων προσώπων ή πραγμάτων στον πληθυντικό: = δε φκιάνει έτσι ου κόζμους = δεν κάνει έτσι ο κόσμος, ένθα, ως κόζμους (ουσιαστικό) νοούνται οι άνθρωποι. 10

15 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ = δεν αμπουρεί να σηκώσει κιφάλι ου φουκαράς = δεν μπορεί να σηκώσει κεφάλι ο φτωχός, ένθα ως φουκαράς(ουσιαστικό) νοούνται οι φτωχοί. Αντίθετα, πληθυντικός αριθμός, αντί του ενικού, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές περιπτώσεις: = γλέπου σι τι παλάτχια κάθισι = (βλέπω σε τι παλάτια μένεις, ένθα, παλάτχια (ουσιαστικό) νοείται το πολυτελές σπίτι. = τα κιλάργια τα έχει γιουμάτα = τα κελάρια (μικρή αποθήκη τροφίμων) τα έχει γεμάτα), ένθα, ως κιλάργια (ουσιαστικό) νοείται το κελάρι. = θέλου μάσις κι ξιάπλις = θέλω μάσες και ξάπλες, ένθα, ως μάσις, ξιάπλις (ουσιαστικά), νοούνται αντιστοίχως το φαγητό και η ξάπλα. γ) Υποκατηγορία προσώπου Στην μεταξύ τους γλωσσική επικοινωνία οι άνθρωποι κάνουν αναφορά σε διάφορα πρόσωπα. Αυτή η αναφορά είναι άμεση και συνεχής ανάγκη. Ως α πρόσωπο θεωρείται ο ομιλητής, ως β πρόσωπο ο ακροατής ή ο αναγνώστης και ως γ πρόσωπο το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται ο ομιλητής και ο ακροατής ή αναγνώστης. Τα πρόσωπα έχουν αριθμό (ενικό και πληθυντικό). α πρόσωπο (ομιλητής) = Ενικός αριθμός: ονομαστική (ιγώ), γενική (ιμένα μι*), αιτιατική (ιμένα μι*). Πληθυντικός αριθμός: ονομαστική (ιμείς), γενική (ιμάς μας*), αιτιατική (ιμάς- μας*) β πρόσωπο (ακροατής ή αναγνώστης) = Ενικός αριθμός: ονομαστική (ισύ), γενική (ισένα σι*), αιτιατική (ισένα σί*), κλητική (έι, ισύ). Πληθυντικός αριθμός: ονομαστική (ισείς), γενική (ισάς σας*), αιτιατική (ισάς σας*), κλητική (έι, ισείς). γ πρόσωπο Το γ πρόσωπο έχει τρία γένη (αρσενικό, θηλυκό και ουδέτερο), υπέχει δε και θέση δεικτικής αντωνυμίας: = Αρσενικό γένος, ενικός αριθμός: ονομαστική (αυτός- τους*), γενική (αυτόν τουν*), αιτιατική (αυτόν τουν*). Πληθυντικός αριθμός: ονομαστική (αυτοινοί αυτοί τοι*), γενική (αυτοινούς αυτούς τους*), αιτιατική (αυτοινούς αυτούς τους*). = Θηλυκό γένος, ενικός αριθμός: ονομαστική (αυτή τη*), γενική (αυτήν την*), αιτιατική (αυτήν την*). Πληθυντικός αριθμός: ονομαστική (αυτές τις* και αυτοινές), γενική (αυτές τις*), αιτιατική (αυτές τις*) = Ουδέτερο γένος, ενικός αριθμός: ονομαστική (αυτό του*), γενική (αυτό του*), αιτιατική (αυτό του*). Πληθυντικός αριθμός: ονομαστική (αυτά τα*), γενική (αυτά τα*), αιτιατική (αυτά τα*) * Οι λέξεις που σημειώνονται με αστερίσκο αποτελούν τον αδύνατο τύπο της αντωνυμίας. 11

16 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Παρατηρήσεις Πολλές φορές στο λόγο χρησιμοποιούνται άλλα πρόσωπα ή και αριθμοί, αντί των επιβαλλόμενων: = τι δα πάρει ου κύριους; = τι θα πάρει ο κύριος; Εδώ, στη θέση του β προσώπου (τι θα πάρεις εσύ κύριε) χρησιμοποιείται το γ πρόσωπο (τί θα πάρει ο κύριος;). = τουν βαρισάμι τουν λύκου. Ά, Μήτσιου; = χτυπήσαμε (σκοτώσαμε) τον λύκο. Έ, Μήτσο; Εδώ, η κανονική πρόταση θα ήταν: βάρισις του λύκου. Ά, Μήτσιου; = σκότωσες τον λύκο. Έ, Μήτσο; Θα είχαμε, δηλαδή, β ενικό πρόσωπο (ισύ), αντί του πρώτου πληθυντικού προσώπου (ιμείς), που μας υποχρεώνει να χρησιμοποιήσουμε το ρήμα βαρισάμι. = πε τουν Νικόλα ότι δεν πιρνούν αυτά στουν Χρήστου = πές του Νικόλα ότι δεν περνούν αυτά στον Χρήστο, αντί του ορθού: (πε τουν Νικόλα ότι δεν πιρνούν αυτά σ ιμένα τουν Χρήστου. Εδώ, στη θέση του α προσώπου χρησιμοποιείται το γ πρόσωπο. κ.ά. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ Οι προσδιορισμοί είναι όροι της πρότασης, οι οποίοι προσδιορίζουν άλλους όρους της. Διακρίνονται σε, ονοματικούς, επιρρηματικούς, ομοιόπτωτους, ετερόπτωτους και άλλους προσδιορισμούς: α) Ονοματικοί προσδιορισμοί Ονοματικός προσδιορισμός καλείται αυτός που σχετίζεται με το όνομα ή έχει τα χαρακτηριστικά ονόματος. Ειδικότερα, είναι το ουσιαστικό ή το επίθετο το οποίο προσδιορίζει το υποκείμενο ή το κατηγορούμενο: = του αχαμνό σκυλί χύνιτι = ο κακός (άγριος) σκύλος ορμάει. = η παλιά ουρνίθα έχει του ζουμί = η γριά κότα έχει το ζουμί. = η κάντζια είνι ατσαλένια = η κάντζια (είδος γάντζου για τον καθαρισμό φύλλων σε υπονόμους και αυλάκια) είναι ατσαλένια. = ου Θανάσης είνι μπούτσκας = ο Θανάσης είναι ακμαίος, σφριγηλός. β) Επιρρηματικοί προσδιορισμοί Επιρρηματικός προσδιορισμός καλείται αυτός ο οποίος σχετίζεται με το επίρρημα, ειδικότερα, το επίρρημα το οποίο προσδιορίζει το ρήμα ή το κατηγορούμενο μιας πρότασης: = πηλαλάει αγλήγουρας = τρέχει γρήγορα. = βαργιέτι ενακιένα = βαριέται αμέσως. = πιρπατάει βιρέβικα = περπατάει στραβά. = είνι πουλύ ζουριζμένους = είναι πολύ ζορισμένος (πιεσμένος). = είνι μπαϊά μπαρλαβγιαζμένους = είναι αρκετά (κάμποσο) ζαλισμένος. = σκουτώθηκιν μπαμπέζικα = σκοτώθηκε μπαμπέσικα (με μπαμπεσιά). = ήταν καμνιά πινηνταρeά* = ήταν περίπου (κατά προσέγγιση) πενήντα. 12

17 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ * Στο γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας απαντούν αλλοιωμένα φωνήεντα η εκφορά των οποίων δεν είναι δυνατή με τη χρήση αυτών που υπάρχουν στο νεοελληνικό αλφάβητο. Μεταξύ αυτών, είναι και το αλλοιωμένο φωνήεν α, το οποίο εδώ παρίσταται ως eά. Είναι συνδυασμός των φωνηέντων (ι-ε), τα οποία, ταχέως εκφερόμενα, αποκλίνουν ηχητικά προς ένα είδος τονισμένου αλλοιωμένου α. γ) Ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί Ομοιόπτωτος προσδιορισμός ονομάζεται ο όρος της πρότασης ο οποίος τίθεται στην ίδια πτώση με άλλον. Ειδικότερα, πρόκειται για την περίπτωση κατά την οποία τα ουσιαστικά τα οποία προσδιορίζουν άλλα ουσιαστικά, βρίσκονται στην ίδια πτώση: = φώναξα τουν Σταύρη, τουν αδαρφό μου= φώναξα τον Σταύρο, τον αδελφό μου). = ου Θουμάς ου τσιλιμπής = ο Θωμάς ο ευπρεπής, ο ευγενής (σημαίνει και αυτός που έχει καλό ντύσιμο). = ουμίλησα μι την τχειά μου την Μαριγούλου = μίλησα με τη θεία μου την Μαριγούλα. = είδα στου δρόμου τουν γιατρό τουν Τσίτσκου* = είδα στο δρόμο τον γιατρό Τσίτσκο. *Υπήρξε παλιά στη Νάουσα γιατρός με τέτοιο επώνυμο. δ) Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Ετερόπτωτος προσδιορισμός καλείται ο όρος της πρότασης ο οποίος τίθεται σε διαφορετική πτώση από την πτώση της λέξης την οποία προσδιορίζει. Ειδικότερα, πρόκειται για το ουσιαστικό που προσδιορίζει άλλο ουσιαστικό στην πρόταση σε διαφορετική πτώση: = ου μπόντους απού του* σουγκλί = η μύτη του σουβλιού. = η μπιμπίλα απού την* αδαρφή μου = η μπιμπίλα (κεντητή δαντέλα) της αδελφής μου. = του τσιατί απού του* σπίτι = η σκεπή του σπιτιού. = του τσιάρκι** απού τουν* τσουκαλά = το τσάρκι (είδος εργαλείου) του αγγειοπλάστη) τσουκαλά. * Αναφέρθηκε και σε άλλο σημείο ότι στο γλωσσικό ιδίωμα της Νάουσας το άρθρο στη γενική πτώση σχηματίζεται περιφραστικά και σπάνια μονολεκτικά. Π.χ. στον ενικό αριθμό, στο αρσενικό γένος, αντί του, λέγεται απού τουν, στο θηλυκό γένος, αντί της, λέγεται απού την και στο ουδέτερο γένος, αντί του, λέγεται απού του. Αντιστοίχως, στον πληθυντικό αριθμό, στο αρσενικό γένος αντί των λέγεται απού τους, στο θηλυκό αντί των λέγεται απού τις και στο ουδέτερο αντί των λέγεται απού τα. ** Η λέξη τσιάρκι σημαίνει και (α) είδος παλιού εμπροσθογεμούς όπλου. (β) ο άξονας της φτερωτής του υδρόμυλου. (γ) ο άξονας του κουζινέτου. 13

18 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ε) Παράθεση Παράθεση καλείται ο προσδιορισμός που ορίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το προσδιοριζόμενο, με την προσθήκη ενός ιδιαίτερου γνωστού γνωρίσματος: = ου Φιλώτας ου Κόκκινους, ου δήμαρχους απού την Νιάουστα = ο Φιλώτας Κόκκινος, ο δήμαρχος της Νάουσας, ένθα, ου Φιλώτας ου Κόκκινους είναι το προσδιοριζόμενο και ου δήμαρχους απού την Νιάουστα είναι το ιδιαίτερο γνώρισμα. Στην παράθεση, το ιδιαίτερο γνώρισμα, εκτός από ουσιαστικό, μπορεί να είναι και επίθετο ή και ολόκληρη πρόταση: = ου Φόρης ου ντίντσικους = ο Νικηφόρος ο ακμαίος (ευσταλής), ένθα, ου Φόρης είναι το προσδιοριζόμενο και ου ντίντσικους (επίθετο) το ιδιαίτερο γνώρισμα. = η δουλειά η πουλλή τουν πιθαίνει τουν άνθρουπου = η πολλή δουλειά τον πεθαίνει τον άνθρωπο. Χρησιμοποιούμε πληθυντικό αριθμό για το ιδιαίτερο γνώρισμα, όταν αυτά τα οποία προσδιορίζονται είναι δύο ή περισσότερα: = Η Ιλένη κι η Πουλυξένη είνι ντγυο κουρίτσκια = η Ελένη και η Πολυξένη είναι δυο κοπέλες. = ου λύκους κι του τσιακάλι είνι αγρίμια = ο λύκος και το τσακάλι είναι αγρίμια. στ) Επεξήγηση Επεξήγηση καλείται ο προσδιορισμός ο οποίος διασαφηνίζει την έννοια του προσδιοριζόμενου, όταν αυτή είναι γενική και αόριστη, προκειμένου να την κάνει πιο συγκεγκριμένη: = η ουμουρφκιά απού την Νιάουστα (ή της Νιάουστας), είνι ου Αγια-Νικόλας = η ομορφιά της Νάουσας είναι ο Άγιος Νικόλαος, ένθα, η ουμουρφκιά απού την Νιάουστα (ή της Νιάουστας) είναι το προσδιοριζόμενο γενικά και αόριστα και ου Αγια-Νικόλας η διασαφήνιση. Σε πολλές περιπτώσεις, σαν επεξήγηση ενός ουσιαστικού ακολουθεί πολλές φορές ολόκληρη πρόταση: = ου γιατρός τουν είπιν την αλήτχεια (ουσιαστικό), ότι δεν παγαίνει καλά η υγειά του = ο γιατρός του είπε την αλήθεια, ότι η υγεία του δεν πάει καλά. Σαν επεξήγηση ενός ουσιαστικού μπορεί να μπει το ίδιο το ουσιαστικό, το οποίο συνοδεύεται από ένα επίθετο: = έψησιν κάτι μπριζιόλις, αμά τι νόστιμις μπριζιόλις! = έψησε κάτι μπριζόλες, τι νόστιμες μπριζόλες!). Εδώ, το ίδιο το ουσιαστικό το οποίο συνοδεύεται από επίθετο είναι μπριζιόλις και το επίθετο νόστιμις. Η επεξήγηση απαντά και σε αντωνυμίες προσωπικές (κυρίως), αόριστες και δεικτικές: 14

19 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ = αυτός απού κατηγουράς είμι ιγώ, ου Αλέκους = αυτός που κατηγορείς είμαι εγώ, (προσωπική αντωνυμία) ο Αλέκος. = ένας (αόριστη αντωνυμία) μούγκι άνθρουπους τα εφκιασιν όλα αυτά = ένας μόνο άνθρωπος τα δημιούργησε όλα αυτά. = τέτχοιους (δεικτική αντωνυμία) είσι, ένας κλέφτης = τέτοιος είσαι, ένας κλέφτης. ζ) Εμπρόθετοι προσδιορισμοί Εμπρόθετος προσδιορισμός καλείται αυτός που εκφέρεται με πρόθεση: = πήγιν στου (πρόθεση σ(ε)+άρθρο του = εις το) Μπαχούτσι = πήγε στο Μπαχούτσι (αγροτική περιοχή της Νάουσας). = ήρθιν απου (πρόθεση από) τα Βουδινά = ήλθε από την Έδεσσα. = άνθρουπους μι (πρόθεση με) μνυαλό ου Ντότσης = άνθρωπος με μυαλό ο Θεοδόσης. = τουν έβαλαν σι (πρόθεση σε) τρανό πόστου = τον τοποθέτησαν σε μεγάλη (καίρια) θέση. η) Επιθετικοί προσδιορισμοί Επιθετικός προσδιορισμός καλείται αυτός που σχετίζεται με το επίθετο, ειδικότερα, το επίθετο το οποίο προσδιορίζει ένα ουσιαστικό: = ου μακρύς ου κλούτσους = ο μακρύς κλούτσος (είδος επιμήκους γάντζου ο οποίος διευκολύνει τη συλλογή των καρπών από τα δέντρα). = η βατχειά η ζουβάνα = η βαθειά ζουβάνα (είδος κανάτας). = του χώμα του μπρούχαβου = το μαλακό (όχι συνεκτικό) χώμα. Είναι δυνατόν σε έναν επιθετικό προσδιορισμό να υπάρχουν περισσότερα του ενός επίθετα: = αυτή η ρουντγιά φκιάνει χουντρά κι κόκκινα (2 επίθετα) ρόντγια = αυτή η ροδιά κάνει χοντρά και κόκκινα ρόδια. Στους επιθετικούς προσδιορισμούς, εκτός από τη χρήση επιθέτων, μπορεί να χρησιμοποιηθούν και προσηγορικά ουσιαστικά, τα οποία φανερώνουν εθνικότητα, επάγγελμα, ηλικία κτλ.: = οι Βούργαροι (εθνικότητα) κουμιτατζήδι κρύβουνταν στου βάλτου = οι Βούλγαροι κομιτατζήδες κρύβονταν στο βάλτο (των Γιαννιτσών). = δεν αντρέπισι, δάσκαλους (επάγγελμα) ισύ να ουμιλάς έτσι; = δεν ντρέπεσαι, δάσκαλος εσύ να μιλάς έτσι;. = βρέφου (ηλικία) είνι κι δεν καταλαβνίσκει τίπουτα(ς) = βρέφος είναι και δεν καταλαβαίνει τίποτα. Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν επιρρήματα και προθέσεις: = του κάτου (επίρρημα: κάτω) μέρους απού του σπίτι = το κάτω μέρος του σπιτιού. = άνθρουπους μι (πρόθεση: με ) ιχτιμπάρι = άνθρωπος με υπόληψη. 15

20 ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΣΠΥΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ = χουρίς (πρόθεση: χωρίς) αυτόν δε γένιτι δουλειά = χωρίς αυτόν δεν γίνεται δουλειά. = σύκα γλυκά απού (πρόθεση: από) του Κουκούλι = γλυκά σύκα από το Κουκούλι (αγροτική ημιορεινή τοποθεσία της Νάουσας). = κουρίτσι για (πρόθεση: για ) πάντριμα = κορίτσι για παντρειά. θ) Κατηγορηματικοί προσδιορισμοί Ο κατηγορηματικός προσδιορισμός, είναι ο προσδιορισμός εκείνος ο οποίος αποδίδει σε ουσιαστικό ιδιότητα ή χαρακτηριστικό με εμφατικό τρόπο. Πιο αναλυτικά, είναι επίθετο χωρίς άρθρο το οποίο προσδιορίζει ένα ουσιαστικό με άρθρο: = ου Τάσκας μουναχός του έσκαβιν τουν μπαξε = ο Τάσος μόνος του έσκαβε τον κήπο (αγρό), ένθα, ου Τάσκας = το έναρθρο ουσιαστικό και μουναχός = το άναρθρο επίθετο. = μπαρλαβγιαζμένους ου Τόλης δεν ήξιριν τι ίλιγιν = ζαλισμένος ο Απόστολος δεν ήξερε τι έλεγε, ένθα, μπαρλαβγιαζμένους = το άναρθρο επίθετο (εδώ είναι μετοχή) και ου Τόλης = το έναρθρο ουσιαστικό. = έρμους κι άραχνους απόμεινιν ου Τέλης στη ζουή του = έρημος και κακόμοιρος έμεινε (κατάντησε) ο Αριστοτέλης στη ζωή του, ένθα, ου Τέλης = το έναρθρο ουσιαστικό και έρμους, άραχνους = τα άναρθρα επίθετα. Σαν κατηγορηματικοί προσδιορισμοί μπορεί να χρησιμοποιηθούν και τα επίθετα όλους, ουλόκληρους, μισός, διπλός: = τουν έβγαλιν όλουν τουν τράφου = τον έσκαψε όλον τον τράφο (χωμάτινη καλλιεργητική γραμμή), ένθα, όλουν = το άναρθρο επίθετο και τουν τράφου = το έναρθρο ουσιαστικό. = τράνιψιν ου Νώντας, ουλόκληρους άντρας γίνηκιν = μεγάλωσε ο Νώντας, ολόκληρος άντρας έγινε, ένθα, ου Νώντας = το έναρθρο ουσιαστικό και ουλόκληρους = το άναρθρο επίθετο. = μισός απόμεινιν ου Πασκάλης απού τότι που αρρώστησιν = μισός έμεινε ο Πασχάλης από τότε που αρρώστησε, ένθα, μισός = το άναρθρο επίθετο και ου Πασκάλης = το έναρθρο ουσιαστικό. = διπλός γίνικιν απού του πουλύ φαγί ου Κόπης = διπλός έγινε από το πολύ φαΐ ο Προκόπης, ένθα, διπλός = το άναρθρο επίθετο και ου Κόπης = το έναρθρο ουσιαστικό. Υπάρχει και το επιρρηματικό κατηγορούμενο το οποίο συνδέεται με το ρήμα. Ενίοτε, αυτό μπορεί να είναι και ουσιαστικό: = τα σάλια τουν έτριχαν ντάϊμα = τα σάλια του έτρεχαν συχνά (πυκνά), ένθα, τα σάλια = το έναρθρο ουσιαστικό και ντάϊμα = το επίρρημα. = του νιρό έτριχιν βίρα = το νερό έτρεχε αδιάκοπα, ένθα, του νιρό = το έναρθρο ουσιαστικό και βίρα = το επίρρημα. 16

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές.

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. Οι αντωνυμίες δίνουν στον λόγο μας συντομία και σαφήνεια. Μας βοηθούν να μιλάμε πιο εύκολα για

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Όταν µπροστά από τα κύρια ονόµατα υπάρχει τίτλος, τότε το οριστικό άρθρο προηγείται του τίτλου: ο κύριος Μικέογλου ο πρίγκιπας Κάρολος

Όταν µπροστά από τα κύρια ονόµατα υπάρχει τίτλος, τότε το οριστικό άρθρο προηγείται του τίτλου: ο κύριος Μικέογλου ο πρίγκιπας Κάρολος 1. ΘΕΜΑ Το οριστικό άρθρο 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ Θα µιλήσει ο Χασάν. Μ αρέσει η µουσική. Αγαπάει τη ζωή. Σπρώξε την πόρτα. Το 2003 τελείωσε το λύκειο. Το Μάη είχαµε ωραίο καιρό. Ήρθε µε το λεωφορείο. Ήρθε το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό.

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ - ΕΥΘΥΣ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ Β Ερωτηματικές προτάσεις Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. Με

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ejercicios de Gramática

Ejercicios de Gramática 1. Γραψτε το σωστό άρθρο Παιδί Φοιτητής Ελλάδα Έλληνας Μαδρίτη Λολούδι Αναπτήρας Παλτό Νερό Άνθρωπος Βιβλίο Γυναίκα Άντρας Σχολείο Βιβλιοθήκη Μάθημα Λέξη Γλώσσα Σπίτι Λογαριασμός Λόγος Κόρη Ήλιος Παραλία

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

5 Ο Δ. Σ ΜΟΣΧΑΤΟΥ ΣΤ ΤΑΞΗ 26-04- 2013

5 Ο Δ. Σ ΜΟΣΧΑΤΟΥ ΣΤ ΤΑΞΗ 26-04- 2013 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΓΛΩΣΣΑ 1. Στις παρακάτω προτάσεις να υπογραμμίσεις το αντικείμενο και να γράψεις μέσα στις παρενθέσεις σε ποια πτώση βρίσκεται, σε ποιον αριθμό και ποιο γένος Ο Βασίλης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα»

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 «Του πιδούδ' μι ντ πίτα» (Κολινδρός Πιερίας Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές Μάθημα Περιεχόμενο Επικοινωνιακός στόχος Λεξιλόγιο 1 Δ1 Ελληνικό αλφάβητο Γραφή-προφοράτονισμός Δ2 Ανάγνωση ασκήσεις γραφής. Δ3 Απλοί χαιρετισμοί. 2 Δ1 Εμπέδωση της γραφής της ανάγνωσης. Ορθογραφία απλών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

1.Να υπογραμμίσεις τα υποκείμενα των παρακάτω προτάσεων:

1.Να υπογραμμίσεις τα υποκείμενα των παρακάτω προτάσεων: Το Υποκείμενο Το πρόσωπο, το ζώο ή το πράγμα που κάνει ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε μια κατάσταση λέγεται υποκείμενο. Για να βρούμε το υποκείμενο σε μία πρόταση κάνουμε την ερώτηση "ποιος; ποια; ποιο;".

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 7 η : «Πολιτείες ντυμένες στα λευκά!» Παρελθοντικοί χρόνοι: Αόριστος-Παρατατικός...24 Το ρήμα «είμαι» στον αόριστο και παρατατικό...25 Χρονικοί και Αιτιολογικοί σύνδεσμοι...26 Παραθετικά επιθέτων...26

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Νεοελληνική Γλώσσα Α Γυµνασίου

Πρόλογος. Νεοελληνική Γλώσσα Α Γυµνασίου Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί µια υπεύθυνη και εµπεριστατωµένη πρόταση για το µαθητή και τον εκπαιδευτικό. Βοηθά στην εµπέδωση της ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας της Aʹ Γυµνασίου και στη βελτίωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ 21 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ Λέγεται το αίτιο που εντοπίζεται σε εξωτερικές καταστάσεις, όχι σε ψυχικές συγκινήσεις και συναισθήματα. Εκφράζεται: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Πώς σε λένε;

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Πώς σε λένε; ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Πώς σε λένε; A ΜΕΡΟΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Πώς σε λένε; Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος γνωρίζουν καινούργιους φίλους.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Κατάπιε όλα τα φύτα Και έχει μείνει ερημια Δεν νομίζω τώρα ποιά Πώς τον γλιτώνει τον καύγα Ήρθαν οι δασονόμοι με τα Όπλα και τα σπαθιά Τρέχει τώρα να ξεφύγει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Οι βαθμοί των επιθέτων

Οι βαθμοί των επιθέτων Οι βαθμοί των επιθέτων Οι βαθμοί των επιθέτων είναι τρεις: ο θετικός, ο συγκριτικός, ο υπερθετικός. Ο συγκριτικός και ο υπερθετικός βαθμός ονομάζονται παραθετικά του επιθέτου. Το επίθετο που φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Στυλ Gengo (Ελληνικά)

Οδηγός Στυλ Gengo (Ελληνικά) Οδηγός Στυλ Gengo (Ελληνικά) 1. ΣΤΙΞΗ 2 ΤΕΛΕΙΑ (.) ΚΟΜΜΑ (,) ΑΝΩ ΚΑΤΩ ΤΕΛΕΙΑ (:) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 2 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ 4. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ 4 ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΤΕΛΙΚΟΥ Ν ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΩΡΑ/ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Από το εγχειρίδιο της Α Γυμνασίου Ενότητα 12 Α. Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας για τη Γλώσσα

Φύλλα εργασίας για τη Γλώσσα ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΑΡΚΟΥ Φύλλα εργασίας για τη Γλώσσα Δ Δημοτικού ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Τα εκπαιδευτικά μου βιβλία / Δημοτικό / Γλώσσα Γιάννης Ζαχαρόπουλος Κωνσταντίνα Μάρκου, Φύλλα εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 05/12/2010 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ Ο καθηγητής της φιλολογίας έριχνε κάθε μέρα το μπαλάκι. Όλη η τάξη το έπιανε σαν ένα γαργαλιστικό μήνυμα. Το πετούσε ο ένας στον άλλον. Χαράς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Εργασία Επαγγέλματα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Εργασία Επαγγέλματα ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Εργασία Επαγγέλματα Ενότητα: Εργασία Επαγγέλματα (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: A1, A2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες Διάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

για ξένους υ ISBN: 978-960-501-463-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5463

για ξένους υ ISBN: 978-960-501-463-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5463 για ξένους υ πέδο ι π ε υ ο σ μέ θειας ά μ ο ν η λ ελ ISBN: 978-960-501-463-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5463 1980_011KP_COVERBAZTELIKO.indd 1 09/09/2011 1:17 μ.μ. Περιεχόμενα Πρόλογος σ. 11 Εισαγωγή σ. 13 Kοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σύννεφα έχουν τέτοια ποικιλία σχημάτων, χρωμάτων και μεγεθών, που. κανένας δε βελτίωσε το σύστημα το οποίο επινόησε το 1803 ο Αγγλος φαρμακοποιός

Τα σύννεφα έχουν τέτοια ποικιλία σχημάτων, χρωμάτων και μεγεθών, που. κανένας δε βελτίωσε το σύστημα το οποίο επινόησε το 1803 ο Αγγλος φαρμακοποιός +ΑΡΘΡΟ I ποιος, ποσού 1. Zuvvccpa Η Μαρίνα μιλάει με τον Αλέξη στο τηλέφωνο και του λέει ότι διάβασε ένα κείμενο για τα σύννεφα. Εκείνος τη ρωτάει γι αυτά που διάβασε. Εμείς ακούσαμε μόνο τις απαντήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Aurfi ΑΛΆ η fconi-λα U& τιιν οποία. Va. ο αείψς. Lm^K fow.

Aurfi ΑΛΆ η fconi-λα U& τιιν οποία. Va. ο αείψς. Lm^K fow. αντωνυμίες ΑΝΑΦΟΡΙΚΕ! Aurfi ΑΛΆ η fconi-λα U& τιιν οποία Va. ο αείψς Lm^K fow. ΠΡΟΣΕΧΕ I Η αναφορική αντωνυμία ΠΟΥ δεν κλίνεται. / 1 οποία ο οποίος το οποίο τ πς οποίας του οποίου του οποίου / ^ /^^\-^~~

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΣΠΑ 2007 2013, Ε.Π. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΕΝΤΡΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ, ΓΙΑ ΑΝΕΡΓΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

A. Morales Ortiz- C. Martínez Campillo, Καλώς ορίσατε στην Ελλάδα. Materiales para la enseñanza del Griego Moderno (Nivel inicial)

A. Morales Ortiz- C. Martínez Campillo, Καλώς ορίσατε στην Ελλάδα. Materiales para la enseñanza del Griego Moderno (Nivel inicial) 1. Συμπληρώστε με τη σωστή αντωνυμία 1....αρέσουν πολύ τα γλυκά (η μητέρα μου) 2. Δεν... αρέσει το ποδόσφαιρο (τα παιδιά) 3....αρέσει να ταξιδεύω (εγώ) 4.... αρέσει το διάβασμα (ο Κώστας) 5. Τι...αρέσει

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ Στόχοι της εργασίας Εντρύφηση στις βασικές αρχές της Επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Το δέντρο με τις καρδούλες

Το δέντρο με τις καρδούλες Το δέντρο με τις καρδούλες κείμενο Valérie Bonenfant εικόνες Fan Marion Meert Adna Morat Anne Uriot-Dalbignat μετάφραση Eleni Tsialta εικόνα Fan Ζούσε κάποτε, μπορεί κι ακόμα, ένα δέντρο που είχε το όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Θηλυκά ουσιαστικά σε -ίσσα

Θηλυκά ουσιαστικά σε -ίσσα Ενότητα 151 η: «Του κόσμου το ψωμί» Θηλυκά ουσιαστικά σε ισσα...39 Ευθύς και πλάγιος λόγος...40 Επιφωνήματα...41 Ουδέτερα ουσιαστικά σε είο...41 Υποκοριστικά...42 Σημεία στίξης: διπλή τελεία-εισαγωγικά...42

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. A. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις (μία μόνο απάντηση είναι σωστή σε κάθε περίπτωση)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. A. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις (μία μόνο απάντηση είναι σωστή σε κάθε περίπτωση) ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ A. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω προτάσεις (μία μόνο απάντηση είναι σωστή σε κάθε περίπτωση) 1) Ο Νίκος υπηρετεί στρατιώτης Α. Υποκείμενο Β. Αντικείμενο Γ. Προσδιορισμός Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Καλημέρα! A ΜΕΡΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Καλημέρα! Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους Καλημέρα,

Διαβάστε περισσότερα

«Τι να λέω Τι να λέω»

«Τι να λέω Τι να λέω» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #37 «Τι να λέω Τι να λέω» (Σκουτάρος Μυτιλήνης) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #37 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα Ενότητα 2η : «Στο σπίτι και στη γειτονιά» Κύρια ονόματα...10 Γενική πτώση ουσιαστικών...11 Επίθετα...11 Συγκριτικός Βαθμός επιθέτων...11 Ενεστώτας: οριστική ενεργητικής και παθητικής φωνής...12 Βοηθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Χάριν. οσελότος. οσελότος ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Λόγου Χάριν. οσελότος. οσελότος ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ναταλία Ναταλία Ταμιωλάκη Ταμιωλάκη Λόγου Χάριν ΕΚ ΟΣΕΙΣ οσελότος ΕΚΔΟΣΕΙΣ οσελότος Τιτλος Λόγου χάριν Συγγραφέας Ναταλία Ταμιωλάκη Σειρα Ποίηση [2358]0312/03 Copyright 2011 Ναταλία Ταμιωλάκη Πρώτη Εκδοση

Διαβάστε περισσότερα

1. Φτιάξ τις προτάσος.

1. Φτιάξ τις προτάσος. αντωνυμίες Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ αυτός, -ή, -ό / εκείνος, -η, -ο Αυτός ο σκούφος σού πάει πολύ. Αυτή η βιτρίνα είναι ωραία. Αυτό το μπουφάν είναι ζεστό. Εκείνος δε σου πήγαινε καθόλου. Εκείνη ήταν απαίσια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΙΑ ΞΕΝΟΥΣ ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 1 ΤΑ ΑΡΘΡΑ Στην Ελληνική γλώσσα έχουμε 2 είδη άρθρων, το οριστικό και το αόριστο. α. Το αόριστο άρθρο συνοδεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015. Α τάξη ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και 15 λεπτά ΟΔΗΓΙΕΣ

THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015. Α τάξη ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και 15 λεπτά ΟΔΗΓΙΕΣ THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Α τάξη ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και 15 λεπτά ΟΔΗΓΙΕΣ 1. Διάβασε προσεχτικά αυτές τις οδηγίες. 2. Γράψε όλες τις απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Σοφία είναι γραμματέας σε γραφείο. Εκεί γνωρίζει το Γιώργο Βασιλείου και το Νεκτάριο Ντίνου.

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Σοφία είναι γραμματέας σε γραφείο. Εκεί γνωρίζει το Γιώργο Βασιλείου και το Νεκτάριο Ντίνου. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Από δώ η οικογένειά μου A ΜΕΡΟΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ 1 ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Η Σοφία είναι γραμματέας σε γραφείο. Εκεί γνωρίζει το Γιώργο Βασιλείου και το Νεκτάριο Ντίνου. Καλημέρα σας. Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα