ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ"

Transcript

1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΙΔΡΥΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ ΙΣΧΥΟΣ 1000kw Θέση «ΠΛΑΤΙΑ ΟΨΗ» Περιοχής Μακρυλία, Δήμου Ιεράπετρας Π.Ε. Λασιθίου Πε. Κρήτης 1

2 Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ: Eco SunLas ΑΦΟΙ ΧΑΤΖΑΚΗ-ΚΑΖΑΝΗ Ο.Ε Αχλιά 1 Ιεράπετρα τ.κ: Α.Φ.Μ: Δ.Ο.Υ: Αγίου Νικολάου Τηλ: Φαξ: Kιν: ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ: ΑΦΟΙ ΧΑΤΖΑΚΗΣ - ΚΑΖΑΝΗΣ Ο.Ε Αχλιά 1 Ιεράπετρα Τ.Κ Α.Φ.Μ: Δ.Ο.Υ: Αγίου Νικολάου ΤΗΛ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΟΙ ΠΙΟ ΚΑΤΩ: α) ΤΣΟΥΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ του Κωνσταντίνου Περιβαλλοντολόγος, MSC του Πανεπιστημίου Αιγαίου Καπετάν Αλεξομανώλη 6 Αγίου Νικολάου τ.κ τηλ: κιν: β) ΧΑΤΖΑΚΗ-ΚΑΖΑΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ του Μιχαήλ Ηλεκτρολόγος Μηχανολόγος του Α.Τ.Ε.Ι Κρήτης με Αριθμό Άδειας Λ-53, Αχλία Μακρύ Γιαλού Ιεράπετρας τ.κ τηλ: Εmail: Ημερομηνία: 10 Απρίλιος

3 Πίνακας Περιεχομένων 1.0. Εισαγωγή Τίτλος έργου Αρμοδιότητα περιβαλλοντικής αδειοδότησης Ειδικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ Επιτρεπόμενη χρήσεις γη Όροι δόμησης Γεωγραφική θέση εγκατάστασης μονάδας Γεωγραφικές συντεταγμένες του έργο Χαρακτηρισμός έκτασης από δασαρχείο Κατάταξης λόγω πολεοδομικής όχλησης Που δεν επιτρέπεται να εγκατασταθεί ένας σταθμός Βιοαερίου Μη Τεχνική Περίληψη Τι είναι η Βιομάζα και ποιά τα οφέλη Πλεονεκτήματα της Βιομάζας σε σχέση με συμβατικά καύσιμα Μειονεκτήματα σε σχέση με συμβατικά καύσιμα Αγροτικά υπολείμματα Βιοαέριο: Μια σημαντική ανανεώσιμη πηγή Πλεονεκτήματα της τεχνολογίας παραγωγής Βιοαερίου Οφέλη σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Μέτρα, δράσεις και πρωτοβουλίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στο σχεδιασμό του έργου Βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις Συνοπτική Περιγραφή Στόχος, Σημασία, Αναγκαιότητα και Οικονομικά Στοιχειά του Έργου Συσχέτιση του με άλλα Έργα Συνοπτική περιγραφή του έργου Βασικά στοιχεία των φάσεων κατασκευής και λειτουργίας του έργου Απαιτούμενες ποσότητες των πρώτων υλών Μηχανολογικός Εξοπλισμός και η Απαιτούμενες ηλεκτρική ενέργεια Στόχος σημασία και αναγκαιότητα του έργου Ιστορική εξέλιξη του έργου Οικονομικά στοιχεία έργου Σύντομη περιγραφή λειτουργίας της μονάδας Συσχέτιση του έργου με άλλα έργα ή δραστηριότητες Κατάσταση Περιβάλλοντος Μη βιοτικά χαρακτηριστικά Κλιματολογικά και βιοκλιματικά χαρακτηριστικά Μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά Γεωλογία, τεκτονικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά Σεισμικότητα Φυσικό περιβάλλον

4 Γενικά στοιχειά Ειδικές φυσικές περιοχές Περιγραφή του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής μελέτης Ανθρωπογενές περιβάλλον Χωροταξικός σχεδιασμός Χρήσεις γης Δομημένο περιβάλλον Ιστορικό και πολιτιστικό περιβάλλον Κοινωνικό περιβάλλον Οικονομικό περιβάλλον Τεχνικές υποδομές Ανθρωπογενείς πιέσεις στο περιβάλλον Ατμοσφαιρικό περιβάλλον Ακουστικό περιβάλλον, δονήσεις, ακτινοβολίες Επιφανειακά και υπόγεια νερά Τάσεις εξέλιξης του περιβάλλοντος Μηδενική λύση Ειδικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης..., Αναλυτική Περιγραφή Του Έργου Εισαγωγή Τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης Υποδοχή, αποθήκευση και τροφοδοσία υποστρώματος Αναερόβια Χώνευση και ανακυκλοφορία Αποθήκευση υπολειμμάτων της χώνευσης Εκμετάλλευση αερίου Ηλεκτρολογικό σύστημα, μονάδα ελέγχου Αναλυτική Περιγραφή Της Αναερόβιας Χώνευσης Αναερόβια Χώνευση Υποστρώματα της Αναερόβιας Χώνευσης Παραγωγή βιοαερίου από την Αναερόβια Χώνευση Βιοαέριο χημική σύσταση Τα βακτηρία στην Αναερόβια Χώνευση Συνθήκες λειτουργίας της Αναερόβια Χώνευση Πρώτες ύλες και απόδοση αυτών Παραπροϊόντα μονάδων βιοαερίου και προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη Ενεργειακή μελέτη Ισοζύγιο μάζας Τεχνικά στοιχειά της Μονάδας Δεξαμενές χώνευσης Αντλιοστάσιο (δωμάτιο ελέγχου) Σύστημα τροφοδοσίας Διαχωριστής Δεξαμενή χωνεμένης βιοϊλύος Κατεργασία βιοαερίου: Αποθείωση και αφύγρανση Μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘ) Μηχανή εσωτερικής καύσης

5 Γεννήτρια Υποσταθμός Σύστημα ξήρανσης χωνευμένου υπολείμματος Δωμάτιο ελέγχου Βοηθητικές εγκαταστάσεις και έργα/ δραστηριότητες Τεχνική περιγραφή και σχετικό διάγραμμα μηχανολογικών εγκαταστάσεων Όροι και προστασία διασύνδεσης με ΔΕΗ Βάνα δειγματοληψίας 1, Οπές στα τοιχία για όδευση του συστήματος θέρμανσης της δεξαμενής χώνευσης και της δεξαμενής δευτερογενούς χώνευσης Κατασκευή δικτύου σωληνώσεων Σύστημα συναγερμού διαρροής υγρών Συσκευή ασφαλείας υπερπίεσης / υποπίεσης Προστασία από έκρηξη πυρκαγιά Κατασκευές Προκαταρκτική εκτίμηση του τρόπου σύνδεσης με το δίκτυο ή το σύστημα Φάση Κατασκευή Της Μονάδας Προγραμματισμός και χρονοδιάγραμμα εργασιών και σταδίων κατασκευής Αναγκαία υλικά κατασκευής Εκροές υγρών αποβλήτων εκτίμηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών Εκπομπές ρύπων στον αέρα από την κατασκευή του έργου Εκπομπές θορύβου και δονήσεων από τις εργασίες κατασκευής του έργου Εκπομπές ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Συνοδευτικά έργα Ανώμαλες και επικίνδυνες καταστάσεις Φάση Λειτουργιάς Της Μονάδας Εισροές υλικών, ενέργειας και νερού κατά τη λειτουργία του έργου Εκροές υγρών αποβλήτων εκτίμηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών Υγρό χωνεμένο υπόλειμμα Έκθεση του ΠΑΣΕΓΕΣ σχετικά με το χωνεμένο υπόλειμμα Διάθεση χωνεμένου υπολείμματος Απαιτούμενη εδαφική έκταση Προγράμματα παρακολούθησης Πρόσθετα μέτρα προστασίας Εκροές στερεών αποβλήτων Εκπομπές ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου στον αέρα από τη λειτουργία του έργου Εκπομπές θορύβου και δονήσεων από τη λειτουργία του έργου Κυκλοφορία οχημάτων Εκπομπές ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Παύση λειτουργίας αποκατάσταση Εναλλακτικές Λύσεις Επιλογή χωροθέτησης Τάσεις εξέλιξης του περιβάλλοντος Μηδενική λύση Ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων με τεχνολογία αεριοποίησης πλάσματος

6 10.4. Εναλλακτικές μέθοδοι κομποστοποίησης Εναλλακτικές τεχνολογίες Εναλλακτική λύση επεξεργασίας υγρού χωνεμένου υπολείμματος Αξιολόγηση και αιτιολόγηση της τελικής επιλογής σε σχέση με τις επιπτώσεις στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον Επιλογή τεχνολογίας Αναερόβιας Χώνευσης Εναλλακτικές πρώτες ύλες Εκτίμηση & Αξιολόγηση των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με Εκτίμηση των Αθροιστικών & Συνεργατικών Επιπτώσεων Μεθοδολογικές απαιτήσεις Επιπτώσεις στο περιβάλλον από την κατασκευή του έργου Επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον Επιπτώσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον Επιπτώσεις στη ασφάλεια των εργαζομένων και των χρηστών της περιοχής Επιπτώσεις στο περιβάλλον από την λειτουργία του έργου Επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον Επιπτώσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον Επιπτώσεις από την διακοπή λειτουργίας της μονάδας Κωδικοί παραγόμενων αποβλήτων καθώς και εργασιών διάθεσης και εργασιών αξιοποίησης αυτών Σωρευτικές- Συνεργάστηκες Επιπτώσεις Αντιμετώπιση Των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Φάση κατασκευής Επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον Επιπτώσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον Επιπτώσεις στη ασφάλεια των εργαζομένων και των χρηστών της περιοχής Συσωρευτικές επιπτώσεις Φάση λειτουργίας Επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον Επιπτώσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον Επιπτώσεις στη ασφάλεια των εργαζομένων και των χρηστών της περιοχής Περιβαλλοντική Διαχείριση και Παρακολούθηση Περιβαλλοντική διαχείριση Κωδικοποίηση Αποτελεσμάτων & Προτάσεων για την Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων Εισαγωγή Μέτρα αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης Μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων στο έδαφος και το υπέδαφος Μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων στους υδάτινους πόρους Μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων στη χλωρίδα και την πανίδα Αντιμετώπιση ηχορύπανσης Μέτρα αντιμετώπισης επιπτώσεων στο ανθρωπογενές περιβάλλον Μέτρα πρόληψης ατυχημάτων

7 14.9. Πυροπροστασία Μέτρα διαχείρισης στερεών αποβλήτων Μέτρα διαχείρισης υγρών αποβλήτων και υπολειμμάτων χώνευσης Μέτρα αντιμετώπισης οσμών Μέτρα σχετιζόμενα με την ισχύουσα Νομοθεσία μονάδων επεξεργασίας φυτικών και ζωικών υποπροϊόντων Προτεινόμενοι Περιβαλλοντικοί όροι Περιγραφή των Δυσκολιών που Ανέκυψαν Κατά την Εκπόνηση της Μελέτης Φωτογραφική Τεκμηρίωση Χάρτες Χάρτης προσανατολισμού (με σημειωμένη τη θέση του έργου) Χάρτης ορίων περιοχής Natura Γεωλογικός χάρτης Ελλάδας Υδρολιθικός χάρτης Κρήτης (απόσπασμα) Βιβλιογραφία - Πηγές Παρατήματα

8 Ο παρόν φάκελος έργου (φάκελος M.Π.Ε.) έχει εκπονηθεί σύμφωνα με το Νόμο 4014/ και λαμβάνοντας υπ όψη: Το Νόμο 1650/1986 (Φ.Ε.Κ. 160Α/ ) «Για την προστασία του περιβάλλοντος», όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με το Νόμο 3010/2002 (Φ.Ε.Κ. 91Α/ ) «Εναρμόνιση του Νόμου 1650/1986 με τις οδηγίες 97/11 Ε.Ε. και 96/61 Ε.Ε., διαδικασία οριοθέτησης και ρυθμίσεις θεμάτων για τα υδατορέματα και άλλες διατάξεις». Το Νόμο 3851/2010 (Φ.Ε.Κ. 85Α/ ) «Επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και άλλες διατάξεις σε θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής». Το Νόμο 3937/2011 (Φ.Ε.Κ. 60Α/ ) «Διατήρηση της βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις». Το Νόμο 4014/2011 (ΦΕΚ 209/Α ) Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων, ρύθμιση αυθαιρέτων σε συνάρτηση με δημιουργία περιβαλλοντικού ισοζυγίου και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας ΥΠΕΚΑ. Το Νόμο 4042/2012 (ΦΕΚ 24Α/ ) «Ποινική προστασία του περιβάλλοντος - Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/99/ΕΚ - Πλαίσιο παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ - Ρύθμιση θεμάτων Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής». Το Νόμο 3468/2006 (ΦΕΚ 129Α/ ) «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης και λοιπές διατάξεις». Τον Νόμο 2773/99 (ΦΕΚ 286Α/99) «Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και λοιπές διατάξεις». Τον Νόμο 2244/94 (ΦΕΚ 168Α/94) «Ρύθμιση θεμάτων ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και από συμβατικά καύσιμα και άλλες διατάξεις». Το Νόμο 3734/2009 (ΦΕΚ 8Α/ ) «Προώθηση της συμπαραγωγής δύο ή περισσότερων χρήσιμων μορφών ενέργειας...» (άρθρα 27 και 28). Τις διατάξεις της Κ.Υ.Α με αριθμό 69269/5387/90 «Κατάταξη έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες, περιεχόμενο Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) και λοιπές συναφείς διατάξεις, σύμφωνα με το Νόμο 1650/86» (ΦΕΚ 678Β/ ). Τα οριζόμενα στο παράρτημα ΙΙ της Κ.Υ.Α. Η.Π /2332/ «Κατάταξη δημοσίων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες σύμφωνα με το άρθρο 3 του Νόμου 1650/1986 όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του Ν.3010/2002 Εναρμόνιση του Νόμου 1650/1986 με τις οδηγίες 97/11/ΕΕ και 96/61/ΕΕ κ.α. (Α 91)». Την Υπουργική Απόφαση (Υ.Α.) με Αριθμό 1958/2012 (Φ.Ε.Κ. 21Β/ ) «Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες σύμφωνα με το Άρθρο 1 παράγραφος 4 του Νόμου 4014/ (Φ.Ε.Κ. 209Α/2011)». 8

9 Την Κ.Υ.Α. οικ. 3137/191/Φ.15/12 (ΦΕΚ 1048B/ ) «Αντιστοίχηση των κατηγοριών των βιομηχανικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τους βαθμούς όχλησης που αναφέρονται στα πολεοδομικά διατάγματα». Την Κ.Υ.Α. Η.Π /725/06 (ΦΕΚ 383Β/ ) «Μέτρα και όροι για την διαχείριση επικινδύνων αποβλήτων σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου Αντικατάσταση της υπ αριθ /1546/1997 κοινής υπουργικής απόφασης Μέτρα και όροι για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων (Β' 604)». Την Κ.Υ.Α /4225/91 (ΦΕΚ 641Β/ ) «Μέθοδοι, όροι και περιορισμοί για την χρησιμοποίηση στη γεωργία ιλύος που προέρχεται από την επεξεργασία οικιακών και αστικών λυμάτων». Την Κ.Υ.Α. με αριθμό / (ΦΕΚ 354Β/ ) «Καθορισμός μέτρων, όρων και διαδικασιών για την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, την υπεδάφια διάθεση και άλλες διατάξεις». Την με αριθμό Γ4/1305/ κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Κοινωνικών Υπηρεσιών «Περί τροποποιήσεως των υπ αριθμό Ε1β/221/ και Γ1/17831/ υγειονομικών διατάξεων». Την Υγειονομική Διάταξη Ε1β/221/65 (ΦΕΚ 138Β/ ) «Περί διαθέσεως λυμάτων και βιομηχανικών αποβλήτων» και την τροποποίηση αυτής Κ.Υ.Α. Γ1/17831/ (ΦΕΚ 986/Β/ ). Τον Κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) αριθμό 1069/2009 και του Συμβουλίου της 21ης Οκτωβρίου 2009 «περί υγειονομικών κανόνων για ζωικά υποπροϊόντα και παράγωγα προϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 (κανονισμός για τα ζωικά υποπροϊόντα)». Τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθμό 142/2011 της Επιτροπής της 25ης Φεβρουαρίου 2011, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου «περί υγειονομικών κανόνων για ζωικά υποπροϊόντα και παράγωγα προϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο και για την εφαρμογή της οδηγίας 97/78/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά ορισμένα δείγματα και τεμάχια που εξαιρούνται από κτηνιατρικούς ελέγχους στα σύνορα οι οποίοι αναφέρονται στην εν λόγω οδηγία». Το Νόμο 4062/2012 (ΦΕΚ 70/Α / ) Αξιοποίηση του πρώην Αεροδρομίου Ελληνικού Πρόγραμμα Ήλιος Προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ενσωμάτωση Οδηγίας 2009/28/ΕΚ) Κριτήρια αειφορίας βιοκαυσίμων και βιορευστών (Ενσωμάτωση Οδηγίας 2009/30/ΕΚ). Την Απόφαση με Αριθμό 49828/2008 της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης (Φ.Ε.Κ. 2464Β/ ) «Έγκριση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αυτού». Το ΦΕΚ 663/Β/2006 σχετικά με το περιεχόμενο του φακέλου μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων που ίσχυε προ της έναρξης ισχύος του Νομού

10 Το Π.Δ. 82/04 (ΦΕΚ 64Α/2-3-04) «Αντικατάσταση της 98012/2001/1996 Κ.Υ.Α. Καθορισμός μέτρων και όρων για τη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων (Β' 40). Μέτρα, όροι και πρόγραμμα για την εναλλακτική διαχείριση των Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων». Το Νόμο 2939/2001 (ΦΕΚ 179Α/6-8-01) «Περί συσκευασιών και εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών και άλλων προϊόντων - Ίδρυση Εθνικού Οργανισμού Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων (ΕΟΕΔΣΑΠ) και άλλες διατάξεις». Την Υπουργική Απόφαση (ΥΑ) με αριθμό /14 (ΦΕΚ 135/Β'/ ) «Εξειδίκευση των περιεχομένων των φακέλων περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων της Κατηγορίας Β της απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής με αρι. 1958/2012 (Β 21) όπως ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 11 του Νόμου 4014/2011 (Α 209), καθώς και κάθε άλλης σχετικής λεπτομέρειας». Την Κοινή Υπουργική Απόφαση (Κ.Υ.Α.) με Αριθμό Η.Π /2332/2002 (Φ.Ε.Κ. 1022Β/ ) «Κατάταξη δημοσίων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σύμφωνα με το άρθρο 3 του Νόμου 1650/1986, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο1 του Νόμου 3010/2002 (Φ.Ε.Κ. 91Α/ ) μόνο ως προς το Παράρτημα ΙΙ. Την Απόφαση με αριθμό οικ /2012 του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Φ.Ε.Κ. 2703Β/ ) «Προδιαγραφές περιεχομένου Αποφάσεων Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για έργα και δραστηριότητες κατηγορίας Β' της υπ αριθμό 1958/ απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Β' 21), όπως ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 7 του Νόμου 4014/2011 (Α' 209). Τη με αριθμό πρωτ. οικ / Εγκύκλιο 4 του Υ.ΠΕ.Κ.Α. με θέμα «Περιβαλλοντική αδειοδότηση μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας με χρήση βιοαερίου που προέρχεται από αναερόβια επεξεργασία βιομάζας». Απόφαση 4420/2007 του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Κρήτης (ΦΕΚ 477/ΑΑΠ/ ), «Έγκριση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Δήμου Σητείας Ν. Λασιθίου». Και την Τροποποιήσεις: ΦΕΚ 268/ΑΑΠ/ Η υπ αριθμό πρωτοκόλλου 4852/ (ΦΕΚ 530/ ) απόφαση Γεν. Γραμ. Περιφέρειας Κρήτης έγκριση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (πρώην ΣΧΟΟΑΠ) Δήμου Ιεράπετρας Νομού Λασιθίου Κρήτης. Την Υπουργική Απόφαση 25301/03 (Φ.Ε.Κ. 1451/Β/ ) «Έγκριση Περιφερειακού πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Περιφέρειας Κρήτης». Την κοινή Υπουργική Απόφαση (Φ.Ε.Κ. 151/ ) «Έγκριση ειδικού πλαισίου χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου Ανάπτυξης για τη Βιομηχανία και της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού». Την Υπουργική Απόφαση (Υ.Α.) με Αριθμό. 4254/2014 (Φ.Ε.Κ. 85Α/ ) «Μέτρα στήριξης και ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας στο πλαίσιο εφαρμογής του Νόμου 4046/2012 και άλλες διατάξεις. Την υπ αριθμό ΔΔΝ/ 686/ προσφορά σύνδεσης της ΔΕΗ. 10

11 Εισαγωγή. Σκοπός της παρούσας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων είναι η περιβαλλοντική αδειοδότηση εγκατάστασης μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιοαέριο ισχύος 1000 kw σε αγροτεμάχιο που μισθώνει η εταιρία και βρίσκεται στην θέση "Πλατιά Όψη" [Εκτός Οικισμού] της περιοχής Μακρυλιά, του Δήμου Ιεράπετρας, Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου της Περιφέρειας Κρήτης. Η παρούσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) ακολουθεί τις κατευθύνσεις του Νόμου 4014/ , περί «Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων, ρύθμιση αυθαιρέτων σε συνάρτηση με δημιουργία περιβαλλοντικού ισοζυγίου και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος». Τον Νόμο 1650/1986 (Φ.Ε.Κ. 160Α/ ) «Για την προστασία του περιβάλλοντος», Τον Νόμο 3937/2011 (Φ.Ε.Κ. 60Α/ ) «Διατήρηση της βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις» και Τον Νόμο 4042/2012 (ΦΕΚ 24Α/ ) «Ποινική προστασία του περιβάλλοντος - Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/99/ΕΚ - Πλαίσιο παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων Εναρμόνιση με την Οδηγία 2008/98/ΕΚ - Ρύθμιση θεμάτων Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής». Επίσης, ακολουθεί τις προδιαγραφές και απαιτήσεις του Νόμου 3468/2006 όπως τροποποιήθηκε από τον Νόμο 3851/2010 (ΦΕΚ 85Α/ ) περί «Επιτάχυνσης της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και άλλες διατάξεις σε θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής». H παραγόμενη ηλεκτρική ενέργειας θα πωλείται στη ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ, σύμφωνα με τις διατάξεις και τους όρους του Νόμου 3468/2006 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει σύμφωνα με τον Νόμο 4254/2014 ΦΕΚ Α85/ , ΥΠΟΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΙΓ.5: ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 13 ΤΟΥ Νόμου 3468/2006, κατηγορία «11 Βιομάζα (ή Βιορευστά) που αξιοποιείται μέσω θερμικών διεργασιών (καύση, αεριοποίηση, πυρόλυση) από σταθμούς με εγκατεστημένη ισχύ <= 1MW (εξαιρούμενα του Αποικοδομήσιμου κλάσματος αστικών αποβλήτων)». Αντικείμενο της παρούσας Μ.Π.Ε αποτελούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που ενδεχομένως μπορεί να προκύψουν κατά τη φάση της κατασκευής και της λειτουργίας, Μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυτικά υπολείμματα και κατσίγαρος, καθώς και η αποτίμησή τους, με σκοπό την πρόταση κατάλληλων μέτρων για την αποφυγή ή άμβλυνσή τους. Ειδικότερα, η παρούσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων έχει ως απώτερο σκοπό την Περιβαλλοντική Εκτίμηση και Αξιολόγηση (ΠΕΑ) για την προτεινόμενη ανακύκλωση φυτικών υπολειμμάτων και κατσίγαρου, μέσα από την αποτίμηση της υφιστάμενης κατάστασης της ευρύτερης περιοχής και την εκ των προτέρων εκτίμηση της επιβάρυνσης που ενδέχεται να προκαλέσει η υλοποίηση της μονάδας βιοαερίου, τόσο κατά τη φάση κατασκευής όσο και κατά τη λειτουργία της. Βασικός σκοπός της κατασκευής της μονάδας είναι η παράγωγη ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 1000kw από βιοαέριο με την τεχνολογία της Αναερόβιας Χώνευσης έχοντα την δυνατότητα να διαχειρίζεται t/ετησίως φυτικά υπολείμματα και t/ετησίως κατσίγαρο της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής του Δήμου Ιεράπετρας, όπου θα τηρούνται όλα τα μέτρα διαχείρισης μη επικίνδυνων αποβλήτων. 11

12 Η προτεινόμενη εγκατάσταση, εκτός από την οικολογική διάσταση που θα έχει, θα έχει και όφελος για τους αγρότες της περιοχής, θα συμβάλλει στην καταπολέμηση των διάφορων ασθενειών στης καλλιέργειες τους, για των λόγο της άμεση ανακύκλωσης των φυτικών υπολειμμάτων και την απομάκρυνση τους από της καλλιέργειες τους. Επίσης μετά την Αναερόβια Χώνευση των φυτικών υπολειμμάτων θα παράγεται και εδαφοβελτιοτικό εμπλουτισμένο σε Φώσφορο, Μαγνήσιο και Κάλιο, τηρώντας την κείμενη νομοθεσία. Το προτεινόμενο έργο έχει σκοπό την παράγωγη ηλεκτρικής ενέργειας από το βιοαέριο που εκλύεται κατά την Αναερόβια Χώνευση των φυτικών υπολειμμάτων και του κατσίγαρου. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια θα ανέρχεται ετησίως σε περίπου MWh και θα πωλείται στο Διαχειριστή Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας συμφώνα με το Νόμο 3468/2006 (ΦΕΚ 129Α/ ) «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης και λοιπές διατάξεις» και τον Νόμο 2773/99 (ΦΕΚ 286Α/99) «Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και λοιπές διατάξεις». Η προτεινόμενη μονάδα θα συμβάλλει και στην ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, λόγω των θέσεων εργασίας που θα δημιουργηθούν τόσο κατά το στάδιο της υλοποίησης του έργου, όσο και κατά τη λειτουργία του, ενώ ταυτόχρονα λόγω του ότι θα μπορεί να χρησιμοποιεί σαν πρώτη ύλη γεωργικά φυτικά υπολείμματα (κλαδέματα δέντρων, θερμοκηπιακά υπολείμματα, υπολείμματα Αλόη, Φραγκόσυκο κ.α,) και απόβλητα ελαιουργείων (κατσίγαρο), θα προσφέρει μία ακόμα λύση στο πρόβλημα των αγροτών και της περιοχής για την διάθεσής των φυτικών υπολειμμάτων. Πρόκειται για μια μονάδα, η οποία θα λειτουργεί βοηθητικά για τον γεωργικό κλάδο της ευρύτερης περιοχής και για την ανακύκλωση των φυτικών υπολειμμάτων/κατσίγαρου ώστε να μην υπάρχουν οσμές, ασθένειες, και οπτική όχληση για του πολίτες της περιοχής. Αρμόδια αρχή για την έκδοση Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του έργου κατόπιν υποβολής της παρούσας Μ.Π.Ε., δεδομένου ότι αυτό ανήκει στην κατηγορία Α2 σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου 4014 και την υπ αριθμό /2012 σχετική υπουργική απόφαση, είναι η οικεία Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης» 1.1. Τίτλος έργου Η παρούσα Μ.Π.Ε αφορά στην ίδρυση μονάδας Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας από Βιοαέριο Ισχύος 1000 kw από την διαχείρισης των φυτικών υπολειμμάτων και του Κατσίγαρου, όπου η μονάδα είναι της εταιρείας «ΑΦΟΙ ΧΑΤΖΑΚΗ-ΚΑΖΑΝΗ Ο.Ε». Ο Φορέας έχε υποβάλλει στην ΔΕΔΔΗΕ/ΔΔΝ την υπό αριθμό ΑΡ.ΠΡΩΤ. 686/ αίτηση για χορήγηση προσφοράς σύνδεσης για σταθμό βιοαέριο ισχύος 1000Kw σε συνέχεια σχετικής πρόσκλησης της ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ στης Στόχος είναι η ανακύκλωση των φυτικών υπολειμμάτων/κατσίγαρου και η εκμετάλλευση του βιοαερίου σε παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όπου το βιοαέριο θα παράγεται από τα φυτικά υπολείμματα με την τεχνολογία της Αναερόβιας Χώνευσης (Α.Χ), κατά τρόπο που συμβάλλει στο γενικότερο περιορισμό της ρύπανσης της ατμόσφαιρας, του υπεδάφους και των υδάτινων πόρων και την αντικατάστασή της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής καθώς και στην εξοικονόμηση καυσίμων προς όφελος της εθνικής οικονομίας. 12

13 Φορέας του Έργου Επωνυμία Νομική μορφή: «ΑΦΟΙ ΧΑΤΖΑΚΗ-ΚΑΖΑΝΗ Ο.Ε. Παραγωγή και Διάθεση, Πώληση Ηλεκτρικής Ενέργειας». Έδρα - Διεύθυνση Αιτούντος: Η έδρα της εταιρείας είναι ο οικισμός Αχλία 1 Ιεράπετρας, τ.κ: Στοιχεία Εκπροσώπου: Νόμιμος εκπρόσωπος του αιτούντος φορέα είναι ο κ. Χατζάκης Καζάνης Ιωάννης, γεννήθηκε στις , κάτοικος Ιεράπετρας Λασιθίου, οδός Αχλία, τ.κ , κάτοχος του υπό Αριθμό Τ Α.Δ.Τ, με Α.Φ.Μ: , της Δ.Ο.Υ. Αγίου Νικολάου Αρμοδιότητα περιβαλλοντικής αδειοδότησης Σύμφωνα με την Υ.Α 1958/2012 (Φ.Ε.Κ. Β 21/2012) αναφορικά με την «Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες σύμφωνα με το Άρθρο 1 παράγραφος 4 του Νόμου 4014/ (Φ.Ε.Κ. Α 209/2011)» όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 20741/2012 (Φ.Ε.Κ. Β 1565/2012), η ηλεκτροπαραγωγή από σταθμούς βιορευστών και βιοκαυσίμων (Ομάδα 10η : Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, α/α 6), χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: 1. Στην ηλεκτροπαραγωγή με καύση βιοαερίου, όπου έργα εγκατεστημένης ισχύος 0.5MW P 3MW (όπου P εγκατεστημένη ισχύς), κατατάσσονται στην Υποκατηγορία Α2 (α/α 6α). 2. Εγκαταστάσεις παραγωγής βιοαερίου προς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (Ομάδα 4 η : Συστήματα περιβαλλοντικών Υποδομών», α/α 11), όπου εγκαταστάσεις με ετήσια παροχή αποβλήτων προς επεξεργασία tn/έτος Q tn/έτος (όπου Q η ετήσια παροχή αποβλήτων προς επεξεργασία) κατατάσσονται στην υποκατηγορία Α2. Σε περίπτωση κατάταξης ενός έργου σε περισσότερες από μια κατηγορίες, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση, όπου το έργο περιέχει παραγωγή βιοαερίου και παράλληλα γίνεται χρήση αυτού προς ηλεκτροπαραγωγή, υπερισχύει η περισσότερο επικίνδυνη κατηγορία. Το συγκριμένο έργο, βάση των παραπάνω, κατατάσσεται στην Υποκατηγορία Α2. Επίσης, το προτεινόμενο έργο τοποθετείται εκτός περιοχής προτεινόμενης προς ένταξη στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NAΤURA 2000 και επομένως αρμόδια αρχή για την Περιβαλλοντική Εκτίμηση και Αξιολόγηση (Π.Ε.Α.) του έργου είναι η αντίστοιχη Δ/νση ΠΕ.ΧΩ της Περιφέρειας (Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηρακλείου - Κρήτης και συγκεκριμένα Δ/νση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Ηρακλείου Κρήτης, τμήμα Περιβαλλοντικού και Χωρικού Σχεδιασμού) Ειδικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ Σύμφωνα με το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΦΕΚ 2464/Β/ ), Άρθρο 3, Παράγραφο 1, «1. Δεν υπάγονται στις διατάξεις της παρούσας απόφασης: α. Οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ που εξαιρούνται από την υποχρέωση λήψης αδείας παραγωγής και αδείας εγκατάστασης και λειτουργίας, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 8 παράγραφο 8 του νόμου 3468/2006 (ΦΕΚ 129 Α )». Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η μελέτη αφορά σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με χρήση βιομάζας, Αερίου και βιορευστών συνολικής ισχύος <1 MW, που υπάγοντα στην κατηγορία των σταθμών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση λήψης άδειας παραγωγής σύμφωνα με τον Νόμο 3851/2010, άρθρο 2, παράγραφο 12, δεν προβλέπεται συμμόρφωση του παρόντος έργου με τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις του ως άνω πλαισίου. 13

14 1. Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Περιφέρειας Κρήτης. Δεν υπάρχουν «συγκρούσεις» με τις κατευθύνσεις που προβλέπει το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Περιφέρειας Κρήτης: Υ.Α /03 (Φ.Ε.Κ. 1451/Β/ ), Ως εκ τούτου, το παρόν έργο συμμορφώνεται με τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις του ως άνω πλαισίου. 2. Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για τη Βιομηχανία και της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού. Δεν υπάρχουν «συγκρούσεις» με τις κατευθύνσεις που προβλέπει το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και για τη Βιομηχανία και της στρατηγικής μελέτης Περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού» Κ.Υ.Α (Φ.Ε.Κ. 151/ ). 3. Κριτήρια Χωροθέτησης Σταθμών ΣΗΘ Βιοαερίου. Τα βασικά κριτήρια χωροθέτησης σταθμών βιοαερίου καθορίζονται στην Κ.Υ.Α /2008 στο (Φ.Ε.Κ. 2464/Β/ ), που αποτελεί το ειδικό χωροταξικό για τα έργα Α.Π.Ε. Στο άρθρο 18 αναφαίρετε τα κριτήρια χωροθέτησης εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα ή βιοαέριο. Επίσης στην παράγραφο 2 του άρθρου 18 αναφέρει της ζώνες αποκλεισμού Επιτρεπόμενη χρήσεις γης Στην περιοχή έχει καθοριστεί χρήσεις γης σύμφωνα με το Αριθμό Πρωτοκόλλου υπ αριθμό πρωτοκόλλου 4852/ (ΦΕΚ 530/ ) απόφαση Γεν. Γραμ. Περιφέρειας Κρήτης έγκριση Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (πρώην ΣΧΟΟΑΠ) Δήμου Ιεράπετρας Νομού Λασιθίου Κρήτης, σημερινής Δημοτικής Ενότητας Δήμου Ιεράπετρας και έχει χαρακτηριστεί Ζώνη Γεωργική Γης Προτεραιότητας. Η περιοχή βρίσκεται εκτός προστατευμένων περιοχών (NATURA 2000) και δεν αποτελεί τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλους και με Αρ. Πρωτοκόλλου 460/ της πολεοδομίας Ιεράπετρας επιτρέπονται οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Όροι δόμησης Ισχύουν οι όροι δόμησης εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμών, σύμφωνα με το Π.Δ 24/ , (ΦΕΚ 270 Α) και ανήκει στην Ζώνη Γεωργικής Γης Προτεραιότητας, Παρακάτω αναφέρονται οι όροι δόμησης: Αρτιότητα κατά κανόνα: Εmin = 4.000,00 m² ή ,00 m². Πρόσωπο σε δρόμο 25,00m ή 45,00m. Ποσοστό κάλυψης: 10%. Συντελεστής δόμησης: 0,2. Ύψος για ισόγεια κτίσματα: 4,50 και 4,00m για κατοικία, για διώροφα κτίσματα 7,50m. Στέγη με κεραμίδια με μέγιστη κλίση 30% και μέγιστο ύψος 1,20m. Όροφοι: 2. Απόσταση από όρια: L min = 10,00 m. Απόσταση από δρόμο: L min = 15,00 m. Απόσταση από δασική έκταση: L min = 10,00 m. Απόσταση από γραμμή αιγιαλού: L min = 50,00 m. Απόσταση από ρέμα: L min = 70,00 m. Όροι δόμησης για Βιοτεχνικά κτίρια (Π.Δ. 24/ (ΦΕΚ 270Α) 1. Ελάχιστες αποστάσεις των κτιρίων ή εγκαταστάσεων από τα όρια του γηπέδου 10m. 2. Μέγιστο ποσοστό καλύψεως του γηπέδου 30% της επιφάνειάς του. 14

15 3. Μέγιστος αριθμός ορόφων: 3 με μέγιστο ύψος 11m μετρούμενο από το γύρω φυσικό ή διαμορφωμένο κατά την παράγραφο 10 του ΠΔ της 24/ (ΦΕΚ 270Α). Κατά παρέκκλιση επιτρέπεται η καθ ύψος υπέρβαση (μετά από έγκριση με απόφαση του γενικού γραμματέα Αποκεντρωμένης διοίκησης, μετά από γνώμη του αρμόδιου φορέα Βιομηχανίας της περιφέρειας Κρήτης και γνωμοδότηση του συμβουλίου Πολεοδομικών θεμάτων και αμφισβητήσεων (ΣΥΟΟΑΠ Ιεράπετρας), όταν η υπέρβαση αυτή είναι αναγκαία για την τοποθέτηση ή τη διέξοδο υψηλών μηχανημάτων. 4. Ο συντελεστής δόμησης του γηπέδου ορίζεται σε 0,9 και ο συντελεστής της κατ όγκων εκμετάλλευσης σε 3,3. 5. Επιτρέπεται η κατασκευή περισσότερων του ενός κτιρίων στο γήπεδο. Πραγματοποιούμενη κάλυψη Επιτρεπόμενη: ,77 x 30% = ,73 m² Πραγματοποιούμενη: 2.115,91m² < ,73 m² Πραγματοποιούμενη δόμηση Επιτρεπόμενη: ,77 x 0,90 = ,19 m² Πραγματοποιούμενη: 2.115,91m² < ,19 m² Επιπλέον: 1. Η ιδιοκτησία δεν εμπίπτει στις διατάξεις του νόμου 1337/83 περί εισφορών σε γη και χρήμα. 2. Εντός αυτής δεν διέρχονται εναέριες γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης της ΔΕΗ, αγωγός φυσικού αερίου, ρέμα ή οδός προϋφιστάμενη του Δεν αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης έκτασης. 4. Δεν υπάρχουν ειδικά σχέδια διαχείρισης (ΕΣΔΑ, ΠΕΣΔΑ, σχέδια διαχείρισης υδάτων). 5. Δεν υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της μελέτης οργανωμένοι υποδοχείς δραστηριοτήτων όπως επιχειρηματικά πάρκα, οργανωμένοι υποδοχείς μεταποιητικών, λατομικές ζώνες, περιοχές ολοκληρωμένης τουριστικής ανάπτυξης, περιοχές οργανωμένης ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών Γεωγραφική θέση εγκατάστασης μονάδας Η εγκατάσταση της μονάδας θα γίνει σε ιδιωτικό αγροτεμάχιο έκτασης ,77m² που μισθώνει η εταιρεία και βρίσκεται στη θέση «Πλατιά Όψη», της περιοχής Μακρυλιά του Δήμου Ιεράπετρας. Η επιλογή της θέσης για την εγκατάσταση της μονάδας βασίστηκε στο γεγονός ότι στην νότια πλευρά του ακινήτου υπάρχει το πυρηνελαιουργείο Ιεράπετρας και ο πρώην ΧΥΤΑ Ιεράπετρας, επίσης η περιοχή αποτελείται από πολλές γειτονικές καλλιέργειας από ελιάς, θερμοκηπίων, κ.α και σε απόσταση περίπου 20 km περιμετρικά είναι τα ελαιουργεία Μακρυλιάς, Μεσσελέρους, Βαϊνιας, Κεντρί, Ιεράπετρας, Κάτω Χωριό, Επισκοπής, Άγιος Ιωάννης, Ορεινού, Σχινοκάψαλα κ.α, όπου θα γίνεται η τροφοδοσία του κατσίγαρου, Επίσης έχει καλή οδική πρόσβαση προς το συγκεκριμένο αγροτεμάχιο όπου θα διευκολύνεται η μεταφορά των φυτικών υπολειμμάτων και του κατσίγαρου. Βρίσκεται μακριά από κατοικημένες περιοχές και σε μεγάλη απόσταση από τον οικισμό της Μακρυλιάς με αποτέλεσμα να εκμηδενίζεται η όποια όχληση, και επιπροσθέτως πλησίον του γηπέδου διέρχεται Δίκτυο Μέσης Τάσης της Δ.Ε.Η, άρα διευκολύνεται η σύνδεση. 15

16 Χάρτης 1.1: Ευρύτερης περιοχής μελέτης. Εικόνα 1.1: Ευρύτερης περιοχής μελέτης Γεωγραφικές συντεταγμένες του έργου Η έκταση αποτελείται από τις υπ' αριθμό ιδιοκτησίας Μουστακάκης Γεώργιος με εμβαδόν ,77m² και βρίσκετε στην θέση «Πλατιά Όψη» της περιοχής Μακρυλιά του Δήμου Ιεράπετρας, εκτός σχεδίου πόλης, εκτός ορίων οικισμού και είναι άρτια κατά κανόνα και οικοδομήσιμη με την προϋπόθεση των εγκρίσεων της αρμόδιας δασικής, αρχαιολογικής υπηρεσίας σύμφωνα με τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις. Η ιδιοκτησία συνορεύει νότια με το πρώην ΧΥΤΑ Ιεράπετρας και το πυρηνελαιουργείο Ιεράπετρας, πλησίον της στην Δυτική πλευρά του ακινήτου διέρχεται ρέμα και η απόστασή της από την θάλασσα είναι μεγαλύτερη των 1000m. 16

17 Οι συντεταγμένες των κορυφών του αγροτεμαχίου με βάση το Ελληνικό Γεωδαιτικό σύστημα Αναφοράς 1987 (ΕΓΣΑ 87) έχουν ως εξής: α/α Χ Υ Εικόνα 1.2: Ευρύτερης περιοχής μελέτης Χαρακτηρισμός έκτασης από δασαρχείο Το γηπέδου έχει χαρακτηριστεί ως «γεωργική έκταση» σύμφωνα με το Αριθμό Πρωτοκόλλου: 2585/ και 3948/ απόφαση της Γενική Διεύθυνσης Δασών και Αγροτικών Λασιθίου. 17

18 1.9. Κατάταξης λόγω πολεοδομικής όχλησης Σύμφωνα με την Υ.Α 3137/191/Φ.15 (ΦΕΚ Β 1048/2012) αναφορικά με την «Αντιστοίχηση των κατηγοριών των βιομηχανικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τους βαθμούς όχλησης που αναφέρονται στα πολεοδομικά διατάγματα» το έργο κατατάσσεται στη χαμηλή όχληση καθώς κατατάσσεται στην γενική κατηγορία «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας» και ειδικότερα: Στην κατηγορία 303 β) Σταθμοί «ηλεκτροπαραγωγής με χρήση βιοαερίου ή αγροτικών παραπροϊόντων» = > χαμηλή όχληση Που δεν επιτρέπεται να εγκατασταθεί ένας σταθμός Βιοαερίου Στην παράγραφο του άρθρου 18 της Κ.Υ.Α /2008 στο (ΦΕΚ. 2464/Β/ ), θεσπίζει της Ζώνες αποκλεισμού για μονάδες Βιοαερίου, όπου είναι: 1. Κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, μνημεία μείζονος σημασίας, οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α. 2. Περιοχές απολύτου προστασίας της φύσης. 3. Υγρότοποι διεθνούς σημασίας (RAMSAR). 4. Πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση. 5. Οικότοποι προτεραιότητας περιοχών NATURA SCI. 6. Περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των κατοίκων. 7. Θεματικά πάρκα, τουριστικοί λιμένες, ακτές κολύμβησης. 8. Τμήματα λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά. 9. Άλλες περιοχές που υπάγονται σε ειδικό καθεστώς χρήσεων γης (ΖΟΕ, ΓΠΣ), βάσει του οποίου δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση εγκαταστάσεων μονάδες βιοαερίου Μη Τεχνική Περίληψη. Κατά την εκπόνηση της μελέτης θα εντοπιστούν οι θετικές και οι πιθανές αρνητικές αναμενόμενες επιπτώσεις στο περιβάλλον, στη δημόσια υγεία και την κοινωνική δομή και θα διαπιστωθεί ο βαθμός επηρεασμού τους. Επίσης θα γίνουν εισηγήσεις λήψης μέτρων για μετριασμό και αποφυγή των επιπτώσεων αυτών όπου είναι δυνατό Τι είναι η Βιομάζα και ποιά τα οφέλη Η Βιομάζα είναι οργανική ύλη, η οποία προέρχεται από ζώντες ή προσφάτως ζώντες οργανισμούς. Ως βιομάζα λογίζονται το ξύλο, τα ζωικά απόβλητα καθώς και τα φυτικά και δασικά υπολείμματα (κλαδοδέματα, άχυρα, ροκανίδια, καυσόξυλα, κουκούτσια φυτικά κ.α), πρακτικά μπορούμε να πούμε ότι σε αυτήν συμπεριλαμβάνεται κάθε υλικό το οποίο έχει φυτική ή ζωική προέλευση (άμεση ή έμμεση). Η χημική σύσταση της βιομάζας παρουσιάζει γενικά υψηλή και μεταβλητή περιεκτικότητα σε υγρασία και ινώδη δομή, η οποία αποτελείται από λιγνίτη, υδατάνθρακες ή σάκχαρα και τέφρα. Η βιομάζα αποτελείται από άνθρακα, υδρογόνο και οξυγόνο - επίσης μπορεί ακόμα να εμπεριέχει άζωτο και μικρές ποσότητες άλλων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των αλκαλίων, αλκαλικών γαιών και βαρέων μετάλλων. 18

19 Εικόνα 2.1: Βιομάζα από φυτικά υπολείμματα. Οι πηγές προέλευσης της βιομάζας ποικίλλουν, κάθε οργανικό υλικό φυσικής προέλευσης μπορεί να θεωρηθεί βιομάζα. Στις πρώτες ύλες λογίζονται π.χ. η ζωική κοπριά και το άχυρο, το χαρτί και τα απόβλητα του, τα απόβλητα σφαγείων, τα οργανικά απόβλητα βιομηχανιών τροφίμων (π.χ. τυρόγαλα, κατσίγαρο), τα απόβλητα φυτικά λάδια και τα υπολείμματα τροφίμων και μπορούν να χρησιμοποιηθούν με διαφορετικούς τρόπους σε διαφορετικά συστήματα βιοενέργειας για την παραγωγή ενέργειας, θερμότητας και καυσίμων κίνησης. Οι βασικές πρώτες ύλες βιομάζας προέρχονται: Από την υλοτομία και τη βιομηχανία επεξεργασίας ξύλου. Από τις γεωργικές δραστηριότητες. Από τις κτηνοτροφικές δραστηριότητες. Από τη βιομηχανία παραγωγής τροφίμων Πλεονεκτήματα της Βιομάζας σε σχέση με συμβατικά καύσιμα Η καύση της βιομάζας έχει μηδενικό ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ). Δε συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, επειδή οι ποσότητες του CO 2 που απελευθερώνονται κατά την καύση της βιομάζας δεσμεύονται πάλι από τα φυτά για τη δημιουργία της βιομάζας. Η μηδαμινή ύπαρξη του θείου στη βιομάζα συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό των εκπομπών του διοξειδίου του θείου (SO 2 ) που είναι υπεύθυνο για την όξινη βροχή. Η βιομάζα, ως εγχώρια πηγή ενέργειας, μειώνει σημαντικά την εξάρτηση της χώρας μας από εισαγόμενα καύσιμα και βελτιώνει το εμπορικό ισοζύγιό της, εξασφαλίζοντας τον απρόσκοπτο ενεργειακό εφοδιασμό της. Η ενεργειακή αξιοποίηση της βιομάζας αυξάνει την απασχόληση στις αγροτικές περιοχές με τη χρήση εναλλακτικών καλλιεργειών (ενεργειακά φυτά), δημιουργεί εναλλακτικές αγορές για τις παραδοσιακές καλλιέργειες (ηλίανθος κ.ά.) και συγκρατεί τον πληθυσμό στις εστίες του, συμβάλλοντας έτσι στη κοινωνικό-οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Τέλος, δίνει διέξοδο στην αδρανοποίηση τοξικών ή επιβαρυντικών για το περιβάλλον αποβλήτων (**). (**) Σημειώνουμε ότι δυστυχώς στη χώρα μας, τα περισσότερα από τα γεωργικά υπολείμματα και φυτικά ή ζωικά απόβλητα είτε καίγονται σε ανοικτές εστίες απλώς για τη μείωση του όγκου τους, είτε διατίθενται ανεξέλεγκτα χωρίς περαιτέρω επεξεργασία στο περιβάλλον, είτε θάβονται σε εγκεκριμένους ή μη χώρους ταφής. Σε κάθε περίπτωση (πλην της ταφής σε εγκεκριμένους ΧΥΤΑ) επιβαρύνουν το υπέδαφος και τον αέρα που αναπνέουμε. 19

20 Μειονεκτήματα σε σχέση με συμβατικά καύσιμα Ο αυξημένος όγκος και η μεγάλη περιεκτικότητα σε υγρασία, σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, δυσχεραίνουν την ενεργειακή αξιοποίηση της βιομάζας. Η μεγάλη διασπορά και η εποχική παραγωγή της δυσκολεύουν την συνεχή τροφοδοσία με πρώτη ύλη των μονάδων ενεργειακής αξιοποίησής της. Βάσει των παραπάνω, παρουσιάζονται δυσκολίες κατά τη συλλογή, μεταφορά, και αποθήκευση της βιομάζας που αυξάνουν το κόστος της ενεργειακής αξιοποίησης. Οι σύγχρονες και βελτιωμένες τεχνολογίες μετατροπής της βιομάζας απαιτούν υψηλό κόστος εξοπλισμού, συγκρινόμενες με αυτό των συμβατικών καυσίμων Αγροτικά υπολείμματα Ο όρος «Αγροτικά Υπολείμματα» αναφέρεται στα μέρη μιας καλλιέργειας που δε συλλέγονται ως μέρος των συνηθισμένων αγροτικών πρακτικών αλλά αφήνονται συνήθως στο χωράφι. Τα πιο τυπικά και γνωστά παραδείγματα είναι το άχυρο σιτηρών (στάρι, κριθάρι, σίκαλη, βρώμη, κηπευτικά κ.α), αλλά και τα υπολείμματα αραβοσίτου, το άχυρο ρυζιού, τα στελέχη βαμβακιάς και άλλα. Συνήθως, τα υπολείμματα αυτά δεν έχουν διατροφική αξία για τους ανθρώπους και η χρήση τους σε διεργασίες που παράγουν άλλα εμπορεύματα (π.χ. παραγωγή χαρτιού) ίσως είναι δυνατή αλλά παραμένει περιορισμένη. Αυτό μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι τα υπολείμματα αυτά είναι εύκολα διαθέσιμα για εφαρμογές βιοενέργειας. Ωστόσο, πολλά από τα πιο σημαντικά υπολείμματα, όπως το άχυρο, βρίσκουν τελικές χρήσεις ως υλικά για την εκτροφή και τη στρωμνή ζώων ή την παραγωγή μανιταριών. Επίσης, η απομάκρυνσή τους από το έδαφος ίσως υπόκειται σε περιβαλλοντικούς περιορισμούς, όπως τη διατήρηση των εδαφών. Σημειώνεται ότι οι αγροτικές δραστηριότητες μπορεί να είναι πηγή βιομάζας με τη μορφή κλαδεμάτων ή υπολειμμάτων εκρίζωσης από δενδρώδες. Αυτή μπορεί να είναι μια πολύ σημαντική πηγή βιομάζας, ιδίως για τη Νότια Ευρώπη Βιοαέριο: Μια σημαντική ανανεώσιμη πηγή Η παγκόσμια δυναμική του βιοαερίου είναι αρκετά μεγάλη ώστε να παρέχει ένα σημαντικό μερίδιο στη μελλοντική ζήτηση για αέριο, εκτιμήσεις δείχνουν ότι το βιοαέριο θα μπορούσε να καλύψει περίπου το 6% του παγκόσμιου εφοδιασμού σε πρωτογενή ενέργεια, ή το ένα τέταρτο της σημερινής κατανάλωσης σε φυσικό αέριο (αέριο ορυκτού μεθανίου). Σε παγκόσμιο επίπεδο, η βιομάζα (συμπεριλαμβανομένων των αποβλήτων σήψης και των βιοαποβλήτων) αντιπροσωπεύει περισσότερο από τα δύο τρίτα όλων των παρεχόμενων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μεταξύ των πηγών βιομάζας, το βιοαέριο είναι μια ενδιαφέρουσα επιλογή με μεγάλη δυναμική που προσφέρει πολλές δυνατότητες στο θέμα της αντικατάσταση και μείωσης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Σήμερα η σύγχρονη βιομηχανία παραγωγής βιοαερίου είναι μόλις στην αρχή ευρύτερης υλοποίησης. Με την εξαίρεση λίγων χωρών, όπως είναι η Γερμανία, μόνο ένα μικρό μέρος αυτού του παγκόσμιου δυναμικού έχει γίνει αντιληπτό. Λόγοι για την αργή ανάπτυξη του βιοαερίου περιλαμβάνουν: η έλλειψη πληροφόρησης σχετικά με τις δυνατότητες του βιοαερίου, η έλλειψη ενός εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού, το υψηλό κόστος για τη δημιουργία μονάδων παραγωγής, οι γενικά ανεπαρκείς και αναξιόπιστες κυβερνητικές πολιτικές υποστήριξης και ο ανταγωνισμός του φυσικού αερίου ως φθηνότερη εναλλακτική λύση σε πολλά μέρη του κόσμου. Ένα ειδικό πλεονέκτημα της τεχνολογίας βιοαερίου είναι η αξιοποίηση των οργανικών αποβλήτων και άλλων οργανικών παραπροϊόντων για την παραγωγή ενέργειας, σε αντίθεση με τη απόρριψη μέσω υγειονομικής ταφής η οποία αναπόφευκτα οδηγεί σε περαιτέρω εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά την διαδικασία της αργής αποσύνθεσης. 20

21 Πλεονεκτήματα της τεχνολογίας παραγωγής Βιοαερίου Η παραγωγή και η χρήση του βιοαερίου μέσω της διεργασίας της Αναερόβιας Χώνευσης παρέχει πολλά περιβαλλοντικά και κοινωνικό - οικονομικά οφέλη για το σύνολο του πληθυσμού αλλά ιδιαίτερα και για τους εμπλεκόμενους με τη διεργασία αγρότες. Η αλυσίδα της παραγωγής του βιοαερίου ενισχύει την τοπική οικονομία, προστατεύει τις θέσεις εργασίας στις αγροτικές περιοχές και αυξάνει την περιφερειακή αγοραστική δύναμη. Βελτιώνει το βιοτικό επίπεδο και συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη Οφέλη σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Οφέλη για την κοινωνία Ανανεώσιμη πηγή ενέργειας: Η παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία σήμερα εξαρτάται ιδιαίτερα από τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, λιγνίτης, λιθάνθρακας, φυσικό αέριο). Σε αντίθεση με τα ορυκτά καύσιμα, το βιοαέριο από τη διαδικασία της αναερόβιας χώνευσης είναι μονίμως ανανεώσιμο, καθώς έχει παραχθεί από βιομάζα που ανακυκλώνεται. Συμβολή στη μείωση των εκπομπών αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου και της παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασίας: Η χρήση των στερεών καυσίμων, μετατρέπει τον άνθρακα, που είναι αποθηκευμένος στη γη, και τον απελευθερώνει ως διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ). Η αύξηση της υφιστάμενης συγκέντρωση του CO 2 στην ατμόσφαιρα προκαλεί την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου. Η καύση του βιοαερίου επίσης απελευθερώνει CO 2, αλλά η κύρια διαφορά, όταν συγκρίνεται με τα ορυκτά καύσιμα, είναι ότι ο άνθρακας στο βιοαέριο ελήφθη πρόσφατα από την ατμόσφαιρα, από τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα των φυτών. Η παραγωγή βιοαερίου μέσω της αναερόβιας χώνευσης μειώνει παράλληλα και τις εκπομπές του μεθανίου (CH 4 ) και (Ν 2 Ο) που εκλύονται από την αποθήκευση και τη χρήση των ζωικής κοπριάς απευθείας ως λίπασμα. Αναφορικά το δυναμικό αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου η συνεισφορά του μεθανίου είναι 23 φορές και του νιτρώδους οξειδίου 296 φορές υψηλότερες από αυτές του CO 2. Μειωμένη εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα: Τα ορυκτά καύσιμα είναι περιορισμένα και συγκεντρώνονται σε πολύ λίγες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη. Αυτό, για τη χώρα μας που βρίσκονται εκτός αυτής της περιοχής, δημιουργεί ένα μόνιμο και μη ασφαλές αίσθημα εξάρτισης από τις εισαγωγές ενεργειακών πόρων. Η ανάπτυξη και υλοποίηση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως είναι το βιοαέριο από ΑΧ, στηριζόμενοι σε εθνικούς και περιφερειακούς πόρους, θα αυξήσει την αειφορία και την ασφάλεια του εθνικού ενεργειακού εφοδιασμού και θα μειώσει την εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας. Συμβολή στους στόχους της ΕΕ για την ενεργεία και την προστασία του περιβάλλοντος: Οι Ευρωπαϊκοί στόχοι της ανανεώσιμης ενεργειακής παραγωγής, της μείωσης των εκπομπών ΑΦΘ, και της αειφόρου διαχείρισης των αποβλήτων είναι βασισμένοι στην αποδοχή εκ μέρους των χωρών μελών της ΕΕ να εφαρμόσουν τα κατάλληλα μέτρα για να φθάσουν σε αυτούς. Η παραγωγή και η χρήση του βιοαερίου παρέχουν συμμόρφωση και στους τρεις αυτούς στόχους συγχρόνως. Μείωση των αποβλήτων: Ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα της παραγωγής βιοαερίου είναι η δυνατότητα μετασχηματισμού των αποβλήτων σε ενέργεια. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν τα τεράστια προβλήματα που σχετίζονται με μια υπερπαραγωγή οργανικών αποβλήτων από τη βιομηχανία, τη γεωργία και τα νοικοκυριά. Η παραγωγή βιοαερίου είναι ένας άριστος τρόπος συμμόρφωσης στους όλο και περισσότερο περιοριστικούς εθνικούς και ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Οι τεχνολογίες του βιοαερίου συμβάλλουν στη μείωση του όγκου των αποβλήτων και των δαπανών για τη διάθεση τους. Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας: Η παραγωγή βιοαερίου απασχολεί εργατικό δυναμικό για την παραγωγή, συλλογή και μεταφορά της πρώτης ύλης, την κατασκευή του 21

22 τεχνικού εξοπλισμού, την κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση των μονάδων παραγωγής βιοαερίου. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη ενός εθνικού τομέα βιοαερίου συμβάλλει στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων, κάποιων με σημαντικό οικονομικό δυναμικό, αυξάνει τα εισοδήματα στις αγροτικές περιοχές και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Ευέλικτη και αποδοτική τελική χρήση του βιοαερίου: Το βιοαέριο είναι ένας ευέλικτος ενεργειακός φορέας, κατάλληλος για πολλές διαφορετικές εφαρμογές. Χρησιμοποιείται για τη συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘ) ή αναβαθμίζεται και τροφοδοτείται στα δίκτυα φυσικού αερίου, χρησιμοποιείται ως καύσιμο οχημάτων ή σε κυψέλες καυσίμου. Εικόνα 2.2: Ο αειφόρος κύκλος του βιοαερίου μέσω της Αναερόβιας Χώνευσης. Οφέλη για τον πρωτογενή τομέα Εναλλακτικό εισόδημα για τους εμπλεκόμενους αγρότες / κτηνοτρόφους: Η παραγωγή της πρώτης ύλης για την λειτουργία των εγκαταστάσεων βιοαερίου καθιστά τις τεχνολογίες του βιοαερίου οικονομικά ελκυστικές για τους αγρότες / κτηνοτρόφους και συμβάλλει στην αύξηση του εισοδήματός τους. Επίσης, οι αγρότες / κτηνοτρόφοι αποκτούν μια νέα και σημαντική κοινωνική λειτουργία ως προμηθευτές ενέργειας και χειριστές της επεξεργασίας των αποβλήτων. Χρήση του κομπόστ ως λίπασμα: Η χωνευμένη βιομάζα, το ονομαζόμενο κομπόστ, είναι ένα πολύτιμο λίπασμα εδαφοβελτιωτικό, πλούσιο σε άζωτο, φώσφορο, κάλιο και θρεπτικά συστατικά, το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί στα εδάφη με τον συνηθισμένο εξοπλισμό εφαρμογής των υγρών ή στερών λιπασμάτων. Σε σχέση με την ακατέργαστη κοπριά, το κομπόστ έχει βελτιωμένη αποδοτικότητα λίπανσης λόγω της ομοιογένειας και της υψηλότερης διαθεσιμότητας θρεπτικών συστατικών, την καλύτερη αναλογία C/N και την σχεδόν πλήρη απώλεια οσμών. Κλειστός κύκλος θρεπτικών συστατικών: Από την παραγωγή της πρώτης ύλης έως την εφαρμογή του λιπάσματος, η παραγωγή βιοαερίου παρέχει ένα κλειστό κύκλο θρεπτικών συστατικών και άνθρακα. Το μεθάνιο (CH 4 ) χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας και το διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ) απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ξανά δεσμεύεται από τη βλάστηση κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης. Μερικές ενώσεις άνθρακα παραμένουν στο κομπόστ, βελτιώνοντας την περιεκτικότητα σε άνθρακα των εδαφών όταν αυτό εφαρμόζεται ως λίπασμα. Η παραγωγή βιοαερίου μπορεί να ενσωματωθεί τέλεια στη συμβατική και οργανική καλλιέργεια, όπου το κομπόστ 22

23 αντικαθιστά τα λιπάσματα, που παράγονται με την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Κτηνιατρική ασφάλεια: Η χρήση του κομπόστ ως λίπασμα βελτιώνει την κτηνιατρική ασφάλεια σε σύγκριση με τις αχώνευτες κοπριές. Η αναερόβια χώνευση καθιστά το κομπόστ κατάλληλο για χρήση ως λίπασμα. Η βελτίωση της ασφάλειας χρήσης του κομπόστ μπορεί να διασφαλιστεί μέσω της παραμονής στη θερμόφιλη θερμοκρασία χώνευσης, την παστερίωση ή την αποστείρωση υπό πίεση, ανάλογα με τον τύπο της χρησιμοποιούμενης πρώτης ύλης. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο στόχος είναι η αδρανοποίηση των παθογόνων, ο καθαρισμός των βιολογικών κίνδυνων και το σπάσιμο της αλυσίδας μετάδοσης ασθενειών. Για το κράτος, τις υποδομές Έχει σαν έμμεση συνέπεια την αποφυγή προστίμων από το κράτος προς τους κτηνοτρόφους αλλά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς το κράτος, εξασφαλίζοντας την περαιτέρω άδεια λειτουργίας τους. Τεράστια κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, εφόσον είναι η μόνη επένδυση ΑΠΕ η οποία επιδρά άμεσα στην μικροοικονομία της περιοχής εγκατάστασης της μονάδας. Απασχόληση εργατικού δυναμικού: Μια επένδυση βιοαερίου, εκτός από το μόνιμο προσωπικό, το οποίο είναι συνήθως 6-8 άτομα μέσης και ανώτερης μόρφωσης (ειδικευμένοι επιστήμονες όπως βιολόγοι, μηχανολόγοι κλπ), δημιουργεί μόνιμες θέσεις εργασίες προερχόμενες από τον τόπο εγκατάστασης, και επιστρέφει χρήματα στην τοπική κοινωνία μέσω των θέσεων εργασίας. Το 65% περίπου του κόστους κατασκευής γίνεται από ελληνικές τεχνικές εταιρείες. Άρα η επένδυση επιστρέφει κατά το μεγαλύτερο μέρος στην χώρα. Οι μονάδες βιοαερίου, παράγουν περίπου ώρες το χρόνο ηλεκτρικό ρεύμα, αποτελώντας έτσι μονάδες βάσης σταθεροποίησης του ηλεκτρικού δικτύου, όπου τόσο έχει ανάγκη το ηλεκτρικό δίκτυο της Κρήτης. Μείωση αέριων εκπομπών Η καύση του βιοαερίου απελευθερώνει CO 2, όπως και τα συμβατικά καύσιμα αλλά η κύρια διαφορά οταν συγκρίνεται με αυτά, είναι ότι ο άνθρακας στο βιοαέριο ελήφθη πρόσφατα από την ατμόσφαιρα από τη φωτοσύνθεση των φυτών. Ο κύκλος άνθρακα του βιοαερίου είναι έτσι κλειστός μέσα σε έναν πολύ σύντομο χρονικό διάστημα (μεταξύ ενός και μερικών ετών). Η παραγωγή βιοαερίου από την Αναερόβια Χώνευση μειώνει επίσης τις εκπομπές του Μεθανίου (CH 4 ) και του νιτρώδους οξειδίου (Ν 2 Ο) από την αποθήκευση και τη χρήση των ζωικών αποβλήτων ως λίπασμα. Η χρήση του βιοαερίου υποκαθιστά τα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή ενέργειας και τις μεταφορές και μειώνει έτσι τις εκπομπές του CO 2, του CH 4 και του N 2 O, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών. Αποτρέπεται η διαφυγή του μεθανίου στην ατμόσφαιρα και συγχρόνως αποφεύγεται η χρήση συμβατικών ενεργειακών πόρων όπως είναι το πετρέλαιο ή ο λιγνίτης με τις αντίστοιχες εκπομπές CO 2. Χαρακτηριστικό είναι ότι 1 m 3 βιοαερίου υποκαθιστά 0,5kg πετρελαίου για την παραγωγή ενέργειας συνεισφέροντας μείωση 2,6 kg CO 2 αντίστοιχα. SO 2 (Kg/TJ) NO X (Kg/TJ) Dust (Kg/TJ) CO 2 (g/tj) Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο Άνθρακας Ξύλο Άχυρο Βιοαέριο Πίνακας 2.1: Σύγκριση Βιοαερίου με άλλες μορφή ενέργειας. 23

24 2.4. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Η σοβαρότητα των επιπτώσεων που σχετίζονται με την υλοποίηση της κατασκευής και τη λειτουργία της μονάδας, εξαρτάται μεταξύ άλλων από το μέγεθος και τη θέση των κατασκευαστικών έργων και αντίστοιχα το μέγεθος των διαφόρων μορφών όχλησης που ενδεχομένως προκύπτουν κατά τη λειτουργία αυτών. Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται συνοπτικά οι σημαντικότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις που συνδέονται με την υλοποίηση και τη λειτουργία του έργου και αναφέρονται ειδικότερα στις εργασίες κατασκευής και λειτουργίας της μονάδας. Επιπτώσεις στο έδαφος Το προτεινόμενο έργο κατά την κατασκευή και λειτουργία του δεν θα έχει επιδράσεις στο έδαφος και δεν θα επιφέρουν αλλαγές στη γεωλογία και τοπογραφία της περιοχής. Οι επιπτώσεις στο έδαφος, μόνο κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών, θα προκληθούν από την πιθανή απόρριψη μη επικίνδυνων αποβλήτων (μπάζα, οικοδομικά απόβλητα, απορρίμματα συσκευασιών εξοπλισμού) και σε μικρότερο βαθμό επικίνδυνων στερεών αποβλήτων (δοχεία αποθήκευσης χημικών, μηχανέλαιων, καυσίμων, κλπ), υγρών χημικών αποβλήτων (μεταχειρισμένα μηχανέλαια) και καυσίμων από τη λειτουργία και τη συντήρηση των οχημάτων και του εξοπλισμού, τα οποία θα διαχειριστούν από εξειδικευμένους και αδειοδοτημένους συνεργάτες κατά περίπτωση, βάση κείμενης Νομοθεσίας. Υποβάλουμε σχετικά συμφωνητικά. ΕΔΑΦΟΣ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Ασταθείς καταστάσεις εδάφους ή αλλαγές στη γεωλογική διάταξη των πετρωμάτων. X Β) Διασπάσεις, μετατοπίσεις, συμπιέσεις ή υπερκαλύψεις του επιφανειακού στρώματος του. X εδάφους Γ) Αλλαγές στην τοπογραφία ή στα ανάγλυφα χαρακτηριστικά της επιφάνειας του εδάφους. X Δ) Καταστροφή, επικάλυψη, αλλαγή οποιουδήποτε μοναδικού γεωλογικού ή φυσικού. X χαρακτηριστικού Ε) Οποιαδήποτε αύξηση της διάβρωσης του εδάφους από τον άνεμο ή το νερό, επί τόπου ή.. X μακράν του τόπου αυτού Ζ) Αλλαγές στην εναπόθεση ή διάβρωση που μπορούν να αλλάξουν την κοίτη ενός ποταμού. X ή ρυακιού ή τον πυθμένα της θάλασσας ή οποιουδήποτε κόλπου, ορμίσκου ή λίμνης Η) Κίνδυνο έκθεσης ανθρώπων ή περιουσιών σε γεωλογικές καταστροφές όπως σεισμοί,.. X κατολισθήσεις εδαφών, λάσπης, καθιζήσεις ή παρόμοιες καταστροφές Πίνακας 2.2: Επιπτώσεις στο έδαφος κατά την φάση κατασκευής. Επιπτώσεις στην ποιότητα της ατμόσφαιρας Αέριοι ρύποι: Κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών θα παράγονται αέριοι ρύποι από τη λειτουργία των πετρελαιοκινητήρων των μηχανημάτων κατασκευής. Οι περιορισμένες απαιτήσεις σε εξοπλισμό και μηχανήματα κατασκευής (λόγω του μικρού μεγέθους του έργου) και η μικρή διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών έχουν ως αποτέλεσμα οι αναμενόμενες αέριες εκπομπές να είναι αμελητέες και να μην έχουν ουσιαστικά καμία σημαντική επίπτωση στην ποιότητα της ατμόσφαιρας στην περιοχή. Δημιουργία σκόνης: Κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών έργων αναμένεται η δημιουργία σκόνης. Οι κύριες πηγές σκόνης θα είναι: 1) Εκσκαφές, 2) Μεταφορά και προσωρινή εναπόθεση υλικών, 3) Κίνηση οχημάτων και εξοπλισμού. Η γειτνιάζουσα περιοχή αναμένεται να επηρεαστεί από την δημιουργία της σκόνης εντούτοις, μπορεί να θεωρηθεί, ότι οι επιπτώσεις θα είναι αμελητέες λόγω του μικρού μεγέθους του έργου (περιορισμένος όγκος χωματουργικών εργασιών). 24

25 ΑΕΡΑΣ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Εκπομπές στην ατμόσφαιρα ή υποβάθμιση της ποιότητας της ατμόσφαιρας.. X Β) Δυσάρεστες οσμές.. X Γ) Αλλαγή των κινήσεων του αέρα, της υγρασίας ή της θερμοκρασίας ή.. X οποιαδήποτε αλλαγή στο κλίμα είτε τοπικά είτε σε μεγαλύτερη έκταση Πίνακας 2.3: Επιπτώσεις στον αέρα κατά την φάση κατασκευής. Επιπτώσεις στα επιφανειακά και υπόγεια νερά Κατά την διάρκεια της κατασκευής πιθανόν να δημιουργηθούν υγρά απόβλητα από τα μηχανέλαια από τη συντήρηση του απαραίτητου μηχανικού εξοπλισμού, και την πολύ σπάνια περίπτωση απόρριψη χημικών ουσιών από τους μετασχηματιστές της μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ποσότητες που πιθανόν να δημιουργηθούν θα είναι περιορισμένες και επομένως δεν αναμένεται να επηρεαστούν τα επιφανειακά και υπόγεια νερά, ενώ σε αντίστοιχη περίπτωση θα διαχειριστούν κατάλληλα από εξειδικευμένους και αδειοδοτημένους συνεργάτες του Φορέα. Δεν θα προκύψουν αλλαγές στην κίνηση των επιφανειακών νερών ούτε θα μεταβληθεί η σημερινή κατάσταση ως προς τον βαθμό απορρόφησης των νερών ή την απόπλυση των εδαφών. Δεν προβλέπονται επίσης έργα τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πορεία των νερών από πλημμύρες ή να δημιουργήσουν έμμεσα κινδύνους έκθεσης ανθρώπων ή περιουσιών σε καταστροφές από πλημμυρικά κύματα. Κατά την διάρκεια της λειτουργίας της μονάδας, δεν αναμένεται η δημιουργία υγρών αποβλήτων. Τα στραγγίσματα που θα δημιουργούνται στις δεξαμενές υποδοχής της «πρώτης ύλης» προβλέπεται από τον σχεδιασμό της μονάδας να συλλέγονται και να οδηγούνται στις δεξαμενές αποθήκευσης της πρώτης ύλης, ενώ το παραγόμενο χωνεμένο υπόλειμμα σε υγρής μορφής, θα διατίθεται ως πρώτης ποιότητας οργανικό εδαφοβελτιωτικό. Για τα παραγόμενα λύματα προσωπικού θα χρησιμοποιηθεί στεγανός βόθρος, και εν συνέχεια περισυλλογή και τελική διάθεση από εξειδικευμένο αδειοδοτημένο συνεργάτη. ΝΕΡΟ, ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Αλλαγές στα ρεύματα ή αλλαγές στην πορεία ή κατεύθυνση των κινήσεων της.. X πάσης φύσεως επιφανειακών νερών Β) Αλλαγές στο ρυθμό απορρόφησης, στις οδούς αποστράγγισης ή στο ρυθμό.. X και στην ποσότητα απόπλυσης του εδάφους Γ) Μεταβολές στην πορεία ροής των νερών από πλημμύρες.. X Δ) Αλλαγές στην ποσότητα του επιφανειακού νερού σε οποιονδήποτε υδάτινο.. X όγκο Ε) Απορρίψεις υγρών αποβλήτων σε επιφανειακά ή υπόγεια νερά με μεταβολή.. X της ποιότητας τους Ζ) Μεταβολή στην κατεύθυνση ή στην παροχή των υπόγειων υδάτων.. X Η) Αλλαγές στην ποσότητα των υπόγειων υδάτων είτε δι απευθείας προσθήκης.. X νερού ή απόληψης αυτού, είτε διά παρεμποδίσεως ενός υπόγειου τροφοδότη των υδάτων αυτών σε τομές ή ανασκαφές Θ) Σημαντική μείωση της ποσότητας του νερού, που θα ήταν κατά τα άλλα.. X διαθέσιμο για το κοινό Ι) Κίνδυνος έκθεσης ανθρώπων ή περιουσιών σε καταστροφές από νερό, όπως.. X πλημμύρες ή παλιρροιακά κύματα Πίνακας 2.4: Επιπτώσεις στο νερό κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στην χλωρίδα Κατά τη διάρκεια της κατασκευής και λειτουργίας δεν αναμένεται να επηρεαστεί ποσοτικά ή ποιοτικά η βιοποικιλότητα του χερσαίου ενδιαιτήματος. Οι επιπτώσεις στην χλωρίδα κατά την φάση των κατασκευαστικών έργων περιορίζεται στην εκχέρσωση περιορισμένης και συνηθισμένης βλάστησης εντός του οικοπέδου εγκατάστασης. Δεν αναμένεται η εισαγωγή νέων ειδών φυτών ή η παρεμπόδιση της φυσιολογικής ανανέωσης των υπαρχόντων ειδών. 25

26 ΧΛΩΡΙΔΑ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Αλλαγή στην ποικιλία των ειδών ή στον αριθμό οποιονδήποτε ειδών.. X φυτών (περιλαμβανομένων και δέντρων, θάμνων κλπ) Β) Μείωση του αριθμού οποιωνδήποτε μοναδικών σπάνιων ή υπό εξαφάνιση.. X ειδών φυτών Γ) Εισαγωγή νέων ειδών φυτών σε κάποια περιοχή ή παρεμπόδιση της.. X φυσιολογικής ανανέωσης των υπαρχόντων ειδών Δ) Μείωση της έκτασης οποιασδήποτε αγροτικής καλλιέργειας.. X Πίνακας 2.5: Επιπτώσεις στην χλωρίδα κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στην πανίδα Κατά τη διάρκεια της κατασκευής όσο και κατά τη λειτουργία, η πανίδα επηρεάζεται ποσοτικά από τις αλλαγές στο εύρος κάθε χερσαίου ενδιαιτήματος. Λόγω του μικρού μεγέθους του έργου αυτή η παρενόχληση θα είναι ασήμαντη. Επιπρόσθετα δεν αναμένεται η παρεμπόδιση μετακίνησης της πανίδας και της ορνιθοπανίδας της περιοχής εξαιτίας της ύπαρξης του έργου ούτε η εισαγωγή νέων ειδών ή η παρεμπόδιση της αποδημίας. Οι επιπτώσεις και από τα δύο στάδια εστιάζονται κυρίως σε αυτές που αποτελούν απόρροια των επιπέδων θορύβου που θα δημιουργηθούν στην περιοχή. ΠΑΝΙΔΑ: ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Αλλαγές στην ποικιλία των ειδών ή στον αριθμό οποιοδήποτε ειδών.. X ζώων (πτηνών, ζώων περιλαμβανομένων των ερπετών, εντόμων) Β) Μείωση του αριθμού οποιοδήποτε μοναδικών σπάνιων ή υπό.. X εξαφάνιση ειδών ζώων Γ) Εισαγωγή ή νέων ειδών ζώων σε κάποια περιοχή ή παρεμπόδιση της.. X αποδημίας ή των μετακινήσεων των ζώων Δ) Χειροτέρευση του φυσικού περιβάλλοντος των υπαρχόντων άγριων.. X ζώων Πίνακας 2.6: Επιπτώσεις στην πανίδα κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις από το θόρυβο Κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών, η ηχορύπανση στην περιοχή του έργου αναμένεται να αυξηθεί σε γειτνιάζουσες περιοχές. Το επίπεδο του θορύβου δεν αναμένεται να ξεπεράσει τα 50dB. Αναμένεται ότι η περιοχή που θα συνορεύει με τους διαδρόμους που θα χρησιμοποιηθούν από τα βαρέα οχήματα κατασκευής θα επηρεαστεί από την ηχορύπανση που θα δημιουργείται από τη διακίνηση αυτών. Παρόλα αυτά λαμβάνοντας υπόψη την μικρή διάρκεια του έργου, στην περίοδο κατασκευής, την παροδικότητα των επιπτώσεων και την μεγάλη απόσταση των γειτονικών οικισμών οι επιπτώσεις στους ευαίσθητους αποδέκτες θα είναι ασήμαντες. Κατά την διάρκεια της λειτουργίας η κύρια επίπτωση στους γειτονικούς οικισμούς θα προέρχεται από την διακίνηση των οχημάτων /φορτηγών μεταφοράς της «πρώτης ύλης» η οποία όμως δεν θα είναι σημαντική. Ο ανάδοχος του έργου θα εφαρμόσει ένα διαχειριστικό σχέδιο ώστε σε οποιαδήποτε περίπτωση που αλλάξουν οι συνθήκες δημιουργηθούν προβλήματα να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα θεραπείας. ΘΟΡΥΒΟΣ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Αύξηση της υπάρχουσας στάθμης θορύβου στις. Χ. γειτνιάζουσες περιοχές μόνο κατά την διάρκεια κατασκευής Β) Έκθεση ανθρώπων σε υψηλή στάθμη θορύβου.. Χ Πίνακας 2.7: Επιπτώσεις θορύβου κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. 26

27 Επιπτώσεις στις χρήσεις γης Κατά τη διάρκεια της κατασκευής και της λειτουργίας του έργου οι επιπτώσεις στις χρήσεις γης είναι αμελητέες. ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Αλλαγές στη μελλοντική χρήση γης.. X Πίνακας 2.8: Επιπτώσεις χρήσεων γης κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στον πληθυσμό της περιοχής Το έργο δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στη σύνθεση και στην εγκατάσταση του πληθυσμού της περιοχής. Αντίθετα το έργο θα συνεισφέρει θετικά στην απασχόληση της περιοχής με τις καινούργιες θέσεις εργασίας που θα δημιουργήσει τόσο κατά το στάδιο της κατασκευής όσο και κατά το στάδιο της λειτουργίας του. Τα πλεονεκτήματα των μονάδων βιοαερίου ανά κλάδο αναφέρονται παρακάτω στο παρόν. ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Θα αλλάξει την εγκατάσταση, διασπορά, πυκνότητα ή ρυθμό αύξησης.. X του ανθρώπινου πληθυσμού της περιοχής του έργου; Πίνακας 2.9: Επιπτώσεις στον πληθυσμό κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στην κυκλοφορία Δεν αναμένονται επιπτώσεις στο τοπικό οδικό δίκτυο της περιοχής της μελέτης τόσο κατά την διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών όσο και κατά την λειτουργία του. Το υπάρχον οδικό δίκτυο έχει ίδει επιπρόσθετες κινήσεις που δημιουργούνται από τους υπάρχων αγρότες που μεταφέρουν τα φυτικά υπολείμματα ανεξέλεγκτα σε διάφορα μέρει για την προσωρινή αποθήκευση τους. Η συγκεκριμένη μονάδα θα μειώσει την ανεξέλεγκτη μεταφορά των φυτικών υπολειμμάτων για των λόγο ότι θα γίνετε οργανωμένη περισυλλογή των φυτικών υπολειμμάτων, όπου θα διαχειρίζεται ημερησίως περίπου 109,5 t/ημέρα φυτικά υπολείμματα και κατσίγαρο, δηλαδή θα μειώσει την επιβάρυνση της υπάρχων κατάσταση στο οδικό δίκτυο κατά 2-3 φορτηγά ημερησίως με εξαίρεση τους μήνες αιχμής όπου τα φορτηγά θα είναι περίπου στα 4 ημερησίως. Αντίστοιχα για την μεταφορά του χωνεμένου υπολείμματος θα διακινούνται περίπου 3 φορτηγά ημερησίως, όπου θα επιβαρύνει ελάχιστα την δυναμικότητα του συγκεκριμένου οδικού δικτυού με βάση τα στοιχεία του υπουργείου μεταφορών και δικτύων. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ-ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Δημιουργία σημαντικής επιπρόσθετης κίνησης τροχοφόρων... X Β) Επιπτώσεις στις υπάρχουσες θέσεις στάθμευσης ή στην ανάγκη για νέες... X θέσεις στάθμευσης Γ) Σημαντική επίδραση στα υπάρχοντα συστήματα συγκοινωνίας... X Δ) Μεταβολές στους σημερινούς τρόπους κυκλοφορίας ή κίνησης ανθρώπων... X και/ή αγαθά Ε) Αλλαγές στη θαλάσσια, σιδηροδρομική ή αέρια κυκλοφοριακή κίνηση... X Ζ) Αύξηση των κυκλοφοριακών κινδύνων... X Πίνακας 2.10: Επιπτώσεις στην κυκλοφορία κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στους τομείς κοινής ωφέλειας Η μόνη αλλαγή που θα προκύψει θα είναι θετική και αναφέρεται στα ακόλουθα: 27

28 Εξοικονόμηση χρημάτων για τους αγρότες (αντικατάσταση χημικών λιπασμάτων με το χωνεμένο υπόλειμμα το οποίο θεωρείται άριστης ποιότητας εδαφοβελτιωτικό και οργανικό λίπασμα). Βελτιωμένη απόδοση της λίπανσης. Μικρότερες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Οικονομική και περιβαλλοντικά αποδεκτή ανακύκλωση οργανικών ζωικών υποπροϊόντων / λυμάτων. Μειωμένες οχλήσεις λόγω απουσίας οσμών και μυγών. Αύξηση του δυναμικού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ενίσχυση των τοπικών ηλεκτρικών δικτύων. Εκμετάλλευση μιας ανεξάντλητης ανανεώσιμης πηγής ενέργειας. Σταδιακή Απεξάρτηση από εισαγόμενες συμβατικές πηγές ενέργειας. ΤΟΜΕΙΣ ΚΟΙΝΗΣ ΩΦΕΛΕΙΑΣ Το προτεινόμενο έργο θα συντελέσει στην ανάγκη για σημαντική αλλαγή όσον αφορά: ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Α) Ηλεκτρισμό.. X Β) Συστήματα επικοινωνιών.. X Γ) Ύδρευση.. X Δ) Υπόνομους ή σηπτικούς βόθρους.. X Ε) Αποχέτευση νερού βρόχινου.. X Ζ) Στερεά κ υγρά απόβλητα και διάθεση αυτών. X Πίνακας 2.11: Επιπτώσεις στους τομείς κοινής ωφέλειας κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στην ασφάλεια της περιοχής Η δημόσια υγεία και ασφάλεια στην περιοχή δεν θα επηρεαστεί κατά τη διάρκεια της κατασκευής και λειτουργίας του έργου. ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Α) Δημιουργία οποιουδήποτε κινδύνου ή πιθανότητας κινδύνου για.. X βλάβη της ανθρώπινης υγείας; Β) Έκθεση ανθρώπων σε πιθανούς κινδύνους βλάβης της υγείας τους;.. X Πίνακας 2.12: Επιπτώσεις στην δημόσια υγεία κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Επιπτώσεις στην αισθητική Κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών θα γίνεται χρήση διάφορων υλικών και πιθανόν θα δημιουργούνται καθημερινά μικρές ποσότητες στερεών απορριμμάτων. Η πιθανή μη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων που θα δημιουργούνται στο εργοτάξιο μπορεί να επιφέρει την αισθητική / οπτική ρύπανση της περιοχής γύρω από το χώρο στον οποίο θα γίνουν τα έργα. Η αισθητική ρύπανση κρίνεται βραχυπρόθεσμη επίπτωση. Οι πρόνοιες που λαμβάνονται όσον αφορά τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αισθητική όχληση που ενδεχομένως να προκύψει από το προτεινόμενο έργο θα είναι αμελητέα. ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει: Παρεμπόδιση οποιασδήποτε θέας του ορίζοντα ή οποιασδήποτε κοινής.. X θέας ή θα καταλήξει στη δημιουργία ενός μη αποδεκτού αισθητικά τοπίου, προσιτό στην κοινή θέα; Πίνακας 2.13: Επιπτώσεις στην αισθητική κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας. Συμπεράσματα Η εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων στο περιβάλλον αναφέρεται στην κατασκευή και λειτουργία του προτεινόμενου έργου. Αξιολογώντας τα διαθέσιμα δεδομένα προέκυψε ότι το έργο δεν αναμένεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις μη αναστρέψιμες, απεναντίας θα έχει θετικές επιπτώσεις τόσο στο βιολογικό όσο και στο ανθρωπογενές περιβάλλον: 28

29 Το έργο θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια από βιομάζα υποκαθιστώντας εισαγόμενα καύσιμα. Το έργο συνεισφέρει στην ανάπτυξη της μικροοικονομίας της ευρύτερης περιοχής εγκατάστασης. Το έργο συνεισφέρει στην μείωση των εκπομπών του θερμοκηπίου. Το έργο συμβάλλει στην περιβαλλοντικά ορθή αντιμετώπιση της διαχείρισης των λυμάτων από γεωργικές μονάδες. Το έργο συμβάλλει στην καταπολέμηση της ανεργίας με την δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή. Το έργο συνεισφέρει στην επίτευξη των εθνικών δεσμεύσεων σχετικά με την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας. Το έργο συνεισφέρει στην εξοικονόμηση εθνικών πόρων λόγω της αποφυγής αγοράς δικαιωμάτων ρύπων, μέσω της αποφυγής εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ή καταβολής των σχετικών προστίμων που προβλέπονται από την οδηγία 2003/67. Το έργο συνεισφέρει στην εξοικονόμηση χρημάτων για τους αγρότες (αντικατάσταση χημικών λιπασμάτων με το χωνεμένο υπόλειμμα το οποίο θεωρείται άριστης ποιότητας εδαφοβελτιωτικό και οργανικό λίπασμα). Το έργο συνεισφέρει στην Βελτιωμένη απόδοση της λίπανσης. Το έργο θα επιφέρει οικονομική και περιβαλλοντικά αποδεκτή ανακύκλωση οργανικών ζωικών υποπροϊόντων / λυμάτων. Το έργο θα επιφέρει μειωμένες οχλήσεις λόγω απουσίας οσμών και μυγών. Το έργο θα επιφέρει αύξηση του δυναμικού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ενίσχυση των τοπικών ηλεκτρικών δικτύων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΝΑΙ ΙΣΩΣ ΟΧΙ Έχει το προτεινόμενο έργο τη δυνατότητα να προκαλέσει δυσμενείς Χ επιπτώσεις στο περιβάλλον; Πίνακας 2.14: Συμπεράσματα επιπτώσεων κατά την φάση κατασκευής και λειτουργίας Μέτρα, δράσεις και πρωτοβουλίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στο σχεδιασμό του έργου Σε αυτό το στάδιο της μελέτης προτείνονται μέτρα μετριασμού, τα οποία θα εφαρμοστούν από την κατασκευαστική εταιρεία που θα αναλάβει την κατασκευή, ώστε να απαμβλυνθούν κατά το δυνατόν οι έστω και παροδικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Στο συγκεκριμένο σημείο τονίζουμε ιδιαίτερα την μεγάλη εμπειρία στην Ευρώπη της κατασκευάστριας εταιρείας, η οποία αποτελεί το νούμερο ένα τόσο σε κατασκευή μονάδων βιοαερίου όσο και σε εμπειρία. Όλα τα μέτρα, οι δράσεις και οι πρωτοβουλίες που προτείνονται για την ενσωμάτων της περιβαλλοντικής διάστασης κατά την υλοποίηση του έργου αλλά και μετέπειτα της λειτουργίας του, αναλύονται λεπτομερώς στο κεφάλαιο 14 του παρόντος και προέρχονται από τον συνδυασμό της ευρωπαϊκής εμπειρίας και πρακτικής όσο και από τον εναρμονισμό με όλη την ισχύουσα περιβαλλοντική Νομοθεσία Βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις Όπως περιγράφεται αναλυτικότερα στο κεφάλαιο 10 του παρόντος, εξετάσθηκαν λεπτομερώς όλες οι εναλλακτικές λύσεις που υπάρχουν σε εμπορική εφαρμογή και υπάρχει και η αποδεδειγμένη εμπειρία. Οι βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις που εξετάσθηκαν, ως προς τη θέση, το μέγεθος και την κλίμακα, το σχεδιασμό, την τεχνολογία, την παραγωγική διαδικασία καθώς και την διαδικασία κατασκευής του έργου ή της δραστηριότητας, καταλήγουν όλες στο συμπέρασμα, ότι η τεχνολογία της παραγωγή βιοαερίου μέσω της 29

30 τεχνολογίας της Αναερόβιας Χώνευσης αποτελεί την καλύτερη δυνατή λύση, προσφέροντας την καλύτερη λύση τόσο σε οικονομικό, τεχνικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό επίπεδο. Τα οφέλη της τεχνολογίας της Αναερόβιας Χώνευσης και αυτά που προσφέρει αποτελούν την καλύτερη δυνατή λύση τόσο για τον φορέα υλοποίησης, όσο και για το περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής εγκατάστασης. Επίσης πολλαπλά οφέλη θα έχει και η τοπική κοινωνία, τόσο σε επίπεδο διαχείρισης των φυτικών υπολειμμάτων και του κατσίγαρου, όσο και σε επίπεδο ανταποδοτικών εξαιτίας της λήψης του εδαφοβελτιωτικό λιπάσματος και των θέσεων εργασίας που θα δημιουργηθούν Συνοπτική περιγραφή Στόχος, σημασία, αναγκαιότητα και οικονομικά στοιχεία του έργου Συσχέτιση του με άλλα έργο 3.1. Συνοπτική περιγραφή του έργου Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έχει ως αποτέλεσμα τη θέσπιση μέτρων για τη σταδιακή μείωση των ποσοτήτων των οργανικών αποβλήτων που οδηγούνται σε χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων (ΧΥΤΑ). Πιο συγκεκριμένα, η Οδηγία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 1999/31/EC, η οποία μεταφέρθηκε στο εθνικό δίκαιο της Ελλάδας ως «Μέτρα και όροι για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων» (ΦΕΚ 1572/2002) θέτει ξεκάθαρους στόχους μείωσης των αποβλήτων που οδηγούνται στους ΧΥΤΑ, ενώ απαγορεύει την εναπόθεση σε αυτούς αποβλήτων όπως ελαιοτριβείων, σφαγείων, τυροκομείων κ.ά. Με βάση αυτή την εθνική νομοθεσία, τα βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα πρέπει να μειωθούν στο 75% μέχρι το 2010, στο 50% μέχρι το 2013 και στο 35% μέχρι το Η ποσότητα αυτή, που δε θα οδηγείται στους ΧΥΤΑ, είναι σαφές ότι θα πρέπει να αξιοποιηθεί ενεργειακά και στη συγκεκριμένη περίπτωση η κεντρική μονάδα βιοαερίου είναι η πιο αποτελεσματική λύση. Η αξιοποίηση της ενέργειας των φυτικών υπολειμμάτων στην ευρύτερη περιοχή του έργου και συγκεκριμένα από τα θερμοκήπια, της ελιές και της καλλιέργειες κλπ, μπορεί να πραγματοποιηθεί σε κεντρική μονάδα παραγωγής Βιοαερίου, με την τεχνολογία της Αναερόβιας Χώνευσης, που παράγεται κατά την χώνευση των φυτικών υπολειμμάτων και του κατσίγαρου για την παραγωγή Βιοαερίου, Έπειτα θα παράγεται ηλεκτρική ενέργεια από την καύση του βιοαερίου σε μηχανές εσωτερικής καύσης. Η οικονομική βιωσιμότητα της μονάδας βασίζεται στο γεγονός ότι τα προϊόντα της μονάδος έχουν αναμφισβήτητα εμπορική αξία, αφού εμπίπτουν στις διατάξεις του Νόμου 3851/2010 περί «Επιτάχυνσης της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και άλλες διατάξεις σε θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής». Η παραγόμενης θερμικής ενέργειας θα χρησιμοποιηθεί στη μονάδα για ιδιοκατανάλωση στις θερμικές κατεργασίες ενδεικτικά θέρμανση χωνευτών, ξήρανση χωνεμένου υπολείμματος. Η κεντρική μονάδα προτείνεται να εγκατασταθεί στην συγκεκριμένη θέση λόγω του δυναμικού των φυτικών υπολειμμάτων που υπάρχει στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και λόγω του μειωμένου κόστος μεταφοράς αυτών, καθώς τα ελαιοτριβεία και οι καλλιέργειες που θα τροφοδοτούν την κεντρική μονάδα, βρίσκονται σε μικρότερη απόσταση από 25 km. Για τη χωροθέτηση της μονάδας συνυπολογίστηκαν όλες οι παράμετροι που επηρεάζουν τη λειτουργία και την απόδοσή της, καθώς επίσης και όλοι οι χωροταξικοί περιορισμοί που προκύπτουν από τους ισχύοντες κανονισμούς και διατάξεις για τη χωροθέτηση των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο χώρος που επιλέχθηκε να εγκατασταθεί η μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, πληροί όλες τις προϋποθέσεις, καθώς: 30

31 Βρίσκεται σε περιοχή με ευνοϊκά γεωγραφικά χαρακτηριστικά. Στην επιλεγείσα περιοχή υπάρχει εύκολη πρόσβαση, αφού το υφιστάμενο επαρχιακό οδικό δίκτυο, διέρχεται Νότια και παραπλεύρως του γηπέδου εγκατάστασης όπου και θα κατασκευαστεί η είσοδος, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω διαμόρφωσή του. Το δίκτυο ηλεκτροδοτήσεως είναι κοντά στη μονάδα σε απόσταση 20m και δεν παρουσιάζει προβλήματα. Ο κοντινότερος οργανωμένος οικιστικός τομέας είναι ο οικισμός της Μακρυλιάς (Βόρεια σε απόσταση περίπου 2 km) Βασικά στοιχεία των φάσεων κατασκευής και λειτουργίας του έργου Η κατασκευή της μονάδας θα εξελιχθεί στις ακόλουθες φάσεις: Χωματουργικές εργασίες διαμόρφωσης του χώρου. Κατασκευαστικές εργασίες ανέγερσης των δεξαμενών υποδοχής των πρώτων υλών και αποθήκευσης υπολειμμάτων ζύμωσης (lagoon). Κατασκευαστικές εργασίες ανέγερσης του αναερόβιων χωνευτών. Κατασκευαστικές εργασίες εγκατάστασης διασωληνώσεων. Κατασκευαστικές εργασίες εγκατάστασης αγωγών μεταφοράς βιοαερίου στην αντλία παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας. Εργασίες εγκατάστασης του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού. Η συνολική διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών εκτιμάται στους 6 μήνες Απαιτούμενες ποσότητες των πρώτων υλών Οι εισερχόμενες πρώτες ύλες της μονάδας βιοαερίου θα είναι: 1) Στερεά φυτικά υπολείμματα (κηπευτικά, ελιές, φραγκόσυκα κ.α), και 2) Κατσίγαρος από ελαιουργία. Οι ποσότητες των πρώτων υλών που απαιτούνται για την λειτουργιά της μονάδας αναφέροντα στον παρακάτω πινάκα 3.1. Φυτικά υπολείμματα Κατσίγαρος Συνολικό Νωπή μάζα τόνοι / έτος Αποτελεσματική ημερήσια δόση (t/ημέρα) 63,00 46,5 109,5 Πίνακας 3.1: Οι ποσότητες των πρώτων υλών. Η συλλογή των πρώτων υλών θα πραγματοποιείται με φορτηγά κλειστού τύπου είτε βυτία σε ημερήσια βάση σε συνεργασία και συνεννόηση με τους αγρότες και τα ελαιουργία της ευρύτερης περιοχής του Δήμου Ιεράπετρας Μηχανολογικός Εξοπλισμός και η Απαιτούμενες ηλεκτρική ενέργεια Στον παρακάτω πίνακα 3.2. παρουσιάζονται τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μηχανολογικού εξοπλισμού της μονάδας και η ηλεκτρική ενέργεια που απαιτείτε για την λειτουργία της. Πίνακας 3.2: Συνολικός εγκαταστημένος μηχανολογικός εξοπλισμός. Εξοπλισμός Κατασκευαστής Τύπος Τάση (Volt) Ισχύς (kw) Ρεύμα (A) Αναδευτήρες δεξαμενής χώνευσης Αναδευτήρας γρήγορος 1 Arnold MD ,5kW 400V 3AC 18,5 39A Αναδευτήρας γρήγορος 2 Arnold MD ,5kW 400V 3AC 18,5 39A Αναδευτήρας αργός 3 Arnold AFG,110,260,52,5,1B,A 400V 3AC 12,6 27A Αναδευτήρας αργός 4 Arnold AFG,110,260,52,5,1B,A 400V 3AC 12,6 27A Easy Lift ELBE Hydraulik 230V AC 1,1 10A Αναδευτήρες δεξαμενής δευτερογενής χώνευσης Αναδευτήρας γρήγορος 1 Arnold MD ,5kW 400V 3AC 18,5 39A Αναδευτήρας γρήγορος 2 Arnold AFG,110,260,52,5,1B,A 400V 3AC 12,6 27A Αναδευτήρας αργός 3 Arnold AFG,110,260,52,5,1B,A 400V 3AC 12,6 27A Easy Lift ELBE Hydraulik 230V AC 1,1 10A Ανεμιστήρες οροφής 31

32 Ανεμιστήρας οροφής δεξαμενής Ventur GSFG-2-133/62-012TEEx 400V 3AC 0,12 0,47A χώνευσης Ανεμιστήρας οροφής δεξαμενής Ventur GSFG-2-133/62-012TEEx 400V 3AC 0,12 0,47A δευτερογενής χώνευσης Αντλίες κυκλοφορίας Αντλία κυκλοφορίας δεξαμενής WILO Wilo Topstars 400V 3AC 0,41 0,78A χώνευσης Αντλία κυκλοφορίας δεξαμενής WILO Wilo Topstars 400V 3AC 0,41 0,78A δευτερογενής χώνευσης Αντλία κυκλοφορίας ΜΣΗΘ WILO Wilo Topstars 400V 3AC 1,5 3,25A Αντλία υποστρώματος 1 Αντλία υποστρώματος 1, κινητήρας Getriebebau Nord SK 132S/4 400V 3AC 7,5 11,4A Siemens Βαλβίδα κίνησης, πλευρά Getriebebau Nord 400V 3AC 0,12 0,6A αναρρόφησης Siemens Βαλβίδα κίνησης, πλευρά πίεσης Getriebebau Nord 400V 3AC 0,12 0,6A Siemens Αντλία λυμάτων ενσιρώματος και ακάθαρτων υδάτων Αντλία λυμάτων ενσιρώματος και WILO TP 80 E 230/40 400V 3AC 5,1 9,5A ακάθαρτων υδάτων Συμπύκνωμα αποστράγγισης 1 Αντλία συμπυκνώματος αποστράγγισης ESPA Acuaria 07N 3 230V AC 0,6 2,8A Συμπύκνωμα αποστράγγισης 2 Αντλία συμπυκνώματος αποστράγγισης ESPA Acuaria 07N 3 230V AC 0,6 2,8A Προ δεξαμενή Αναδευτήρας προδεξαμενής Criman TBM7,5 400V 3AC 7,5 15,8A Αντλία προδεξαμενής Getriebebau Nord SK 132S/4 400V 3AC 5,5 11,1A Siemens Βαλβίδα κίνησης Getriebebau Nord 400V 3AC 0,12 0,6A Τροφοδότης στερεών 1 Υδραυλική αντλία Lammers 12AA 132 M-4 400V 3AC 15 28,6A Οριζόντιος κοχλίας τροφοδοτήσεως 1 Getriebebau Nord SK132M/4 400V 3AC 7,5 14,8A Siemens Οριζόντιος κοχλίας τροφοδοτήσεως 2 Getriebebau Nord SK 132S/4 400V 3AC 5,5 11,4A Οριζόντιος κοχλίας τροφοδοτήσεως 3 Getriebebau Nord SK 100LA/4 400V 3AC 3 Siemens Τροφοδότης στερεών 2 MixBox Αντλία τροφοδοσίας Getriebebau Nord SK33F-132 M/4 400V 3AC 7,5 14,4A MixBox Getriebebau Nord SK 3282AZBH VL- 400V 3AC 7,5 14,4A Siemens 132MH/4 TF Αντλία εκφόρτωσης Getriebebau Nord SK 772,1F160M/4 TF 400V 3AC 11 22A Αντλιοστάσιο Συμπιεστής SBN 350/10/2/50D 400V 3AC 1,5 3,26A Πυρσός έκτακτης ανάγκης Συμπιεστής πυρσού έκτακτης ανάγκης C-Nox 400V 3AC 3,2 7,2A Ξηραντήριο Ανεμιστήρες (5 τεμάχια) 400V 3AC 2,2 Αντλίες (3 τεμάχια) 400V 3AC 2,2 Ενσακισμός Κοχλίας 400V 3AC 4,5 ιαχωριστής Φυγοκεντρικό 400V 3AC 5,5 Παστεριωτής 400V 3AC 32 ΣΥΝΟΛΟ 259, Στόχος σημασία και αναγκαιότητα του έργου Στόχος είναι η εκμετάλλευση του ενεργειακού περιεχομένου των φυτικών υπολειμμάτων για ορθολογική διαχείριση των πόρων, κατά τρόπο που συμβάλλει στο γενικότερο περιορισμό της ρύπανσης της ατμόσφαιρας, του υπεδάφους και των υδάτινων πόρων, λόγω της αντικατάστασης της παραγόμενης ενέργειας από συμβατικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Η υλοποίηση της συγκεκριμένης επένδυσης έχει ιδιαίτερη σημασία, τόσο για την τοπική κοινωνία, όσο και για την εθνική οικονομία. Τα οφέλη από την κατασκευή και λειτουργία της προτεινόμενης εγκατάστασης είναι πολλαπλά. 32

33 Η αναγκαιότητα της συγκεκριμένης επένδυσης είναι εμφανής, δεδομένης της συνεισφοράς της στην εθνική προσπάθεια για περαιτέρω ανάπτυξη και υλοποίηση έργων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και των δεσμεύσεων της χώρας μας σύμφωνα με τις διατάξεις του Πρωτοκόλλου του Κιότο και ειδικότερα, της Οδηγίας 2001/77/EΚ «Για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας» (OJ L283/ ). Οι στόχοι αυτοί είναι συμβατοί με τις διεθνείς απαιτήσεις της χώρας, που απορρέουν από το Πρωτόκολλο του Κιότο, που υπογράφτηκε το Δεκέμβριο του 1997 στη σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος. Το πρωτόκολλο του Κιότο προβλέπει για την Ελλάδα συγκράτηση του ρυθμού αύξησης κατά το έτος 2010 του CO2 και άλλων αερίων που επιτείνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, κατά 25% σε σχέση με το έτος βάση Με δεδομένο ότι κατά το έτος 2010 η ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας προβλεπόταν πως θα έφτανε τις 72 TWh, υπάρχει ανάγκη συμμετοχής, των εν λόγω μη συμβατικών ενεργειακών πηγών, σε επίπεδο τάξης 14 TWh. Συνοψίζοντας, το έργο θα οδηγήσει στα ακόλουθα οφέλη: Αύξηση του δυναμικού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ενίσχυση των τοπικών δικτύων. Εκμετάλλευση μιας ανανεώσιμης πηγής ενέργειας. Μείωση εκπομπών αερίων ρύπων στην ατμόσφαιρα. Αποκεντρωμένη περιφερειακή ανάπτυξη. Απεξάρτηση από εισαγόμενες συμβατικές πηγές ενέργειας. Συμμόρφωση με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεισφορά στην επίτευξη των εθνικών δεσμεύσεων σχετικά με την περαιτέρω διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας. Εξοικονόμηση εθνικών πόρων λόγω της αποφυγής αγοράς δικαιωμάτων ρύπων, μέσω της αποφυγής εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ή καταβολής των σχετικών προστίμων που προβλέπονται από την Οδηγία 2003/67. Σύμφωνα με τον πίνακα 3.3 που ακολουθεί, η παραγωγή 1MWh από ΑΠΕ οδηγεί σε εξοικονόμηση ποσοτήτων συμβατικών καυσίμων (πετρελαίου, λιγνίτη ή φυσικού αερίου), και, κατά συνέπεια, αποφεύγεται η αντίστοιχη έκλυση πρόσθετων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα στο περιβάλλον. Συμβατικό καύσιμο Εξοικονομούμενη ποσότητα καυσίμου Αποφυγή εκπομπών CO2 Λιγνίτης kg kg Φυσικό αέριο 181 Νm³ 353 kg Βαρύ πετρέλαιο (μαζούτ ΧΘ) 200 kg kg Πίνακας 3.3: Εξοικονομούμενες ποσότητες συμβατικών καυσίμων από τη χρήση ΑΠΕ. Ειδικότερα, το συγκεκριμένο έργο αναμένεται να έχει κυρίως θετικές επιπτώσεις για το περιβάλλον. Οι βασικότερες από αυτές είναι οι ακόλουθες: Παραγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, ικανής να τροφοδοτήσει πάνω από 400 νοικοκυριά για όλο το χρόνο. Τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικά καύσιμα (πετρέλαιο κ.λπ.) θα καταναλώσουν λιγότερους τόνους ισοδύναμου πετρελαίου προς όφελος της εθνικής οικονομίας. Θα μειωθούν οι εκπεμπόμενοι ρύποι CO2, SO2, SO4, NOx και αιωρούμενων σωματιδίων (τέφρας). Η μείωση των παραπάνω ρύπων, θα συμβάλει στην καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου, που επιδρά δραματικά στις κλιματολογικές συνθήκες του πλανήτη. 33

34 Επίσης, το προτεινόμενο έργο θα συνεισφέρει στην ικανοποίηση του εθνικού στόχου, σύμφωνα με την Κοινοτική Οδηγία 28/2009, που είναι το μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2020 να ανέλθει σε 18%. Σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση 19598/2010 για την επιδιωκόμενη αναλογία εγκατεστημένης ισχύος και την κατανομή της στο χρόνο μεταξύ των διαφόρων τεχνολογιών ΑΠΕ, ισχύει ο ακόλουθος πίνακας. Πιο συγκεκριμένα, αναφορικά με την τεχνολογία της βιομάζας-αερίου η εγκατεστημένη ισχύς είναι 46 ΜW (ΛΑΓΗΕ Μάιος 2013) ενώ το προτεινόμενο έργο σαφώς θα συνεισφέρει στην ικανοποίηση του στόχου των 200 ΜW που προβλέπει η εθνική στρατηγική έως το Παράλληλα, η εν λόγω επένδυση θα συμβάλλει στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας μας, με ταυτόχρονη αξιοποίηση του τεράστιου δυναμικού της σε ΑΠΕ. Στο σημείο αυτό, πρέπει να επισημανθεί η ιδιαίτερη σημασία της προτεινόμενης επένδυσης αναφορικά με την προσέλκυση μεγάλης κλίμακας επενδύσεων στη χώρα μας. Η προτεινόμενη μονάδα θα λειτουργεί καθ όλη τη διάρκεια του έτους, συνεισφέροντας έτσι στην εξομάλυνση των αιχμών φορτίου, στην αποφυγή black-out και στη μείωση του συνολικού κόστους της ηλεκτροπαραγωγής (δεδομένου ότι η κάλυψη αυτών των αιχμών είναι ιδιαίτερα δαπανηρή). Ειδικότερα επιτυγχάνεται η κεντρική διαχείριση, ανακύκλωση των φυτικών υπολειμμάτων και των υγρών αποβλήτων των ελαιοτριβείων 2 φασικών και 3 φασικών Ιστορική εξέλιξη του έργου Ο Φορέας έχει υποβάλλει στην ΔΕΔΔΗΕ/ΔΔΝ την υπό αριθμό ΑΡ.ΠΡΩΤ. 686/ αίτηση για χορήγηση προσφοράς σύνδεσης για σταθμό βιοαέριο ισχύος 1000Kw Οικονομικά στοιχεία έργου Τιμολόγηση Ενέργειας Η τιμολόγηση της ενέργειας που παράγεται από σταθμούς βιοαερίου (άρθρο 13, παράγραφος 1 του Νόμου 3468/2006, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 5, παράγραφος 2 του Νόμου 3851/2010, όπως τροποποιήθηκε με την ΥΠΟΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΙΓ.5 του τον Νόμο 4254/2014 ΦΕΚ Α 85/ ), υπάγεται στην κατηγορία 17 Βιοαέριο που προέρχεται από την Αναερόβια Χώνευση βιομάζας (ενεργειακών καλλιεργειών, ενσιρωμάτων χλωρής νομής γεωργικών καλλιεργειών, κτηνοτροφικών και αγροτοβιομηχανικών οργανικών υπολειμμάτων & αποβλήτων, αποβλήτων βρώσιμων ελαίων και λιπών, ληγμένων τροφίμων) και αξιοποιείται από σταθμούς με εγκατεστημένη ισχύ <= 3MW. Άρα η τιμολόγηση της παραγόμενης ενέργειας ανέρχεται στα 220 /ΜWh, και η σύμβαση πώλησης ισχύει για 20έτη. 34

35 Οικονομικά στοιχειά Για την συγκεκριμένη επένδυση τα βασικά οικονομικά δεδομένα έχουν ως εξής: Ονομαστική ισχύς εγκατάστασης: 1 Mw. Συνολικό κόστος επένδυσης: Οικονομική διάρκεια ζωής της επένδυσης: 20 έτη. Για τον υπολογισμό του κόστους επένδυσης, καθώς και του κόστους προμήθειας, μεταφοράς και του εξοπλισμού λήφθηκαν υπόψη προσφορές από τους αντίστοιχους προμηθευτές, με μεγάλη εμπειρία στην κατασκευή μονάδων βιοαερίου. Για τα έργα πολιτικού μηχανικού έγινε εκτίμηση του κόστους κατασκευής λαμβάνοντας υπόψη ανάλογης φύσης έργα, ενώ επίσης λήφθηκαν υπόψη προσφορές από υπεργολάβους κατασκευαστές της περιοχής. Οι δαπάνες σύνδεσης έχουν υπολογιστεί σύμφωνα με τις τιμές που χρεώνει η ΔΕΗ για τις γραμμές σύνδεσης (δίκτυο μέσης τάσης) και τα ισχύοντα στην αγορά για τον λοιπό εξοπλισμό σύνδεσης. Τέλος, έχουν ληφθεί υπόψη δαπάνες για την ανάπτυξη του εγχειρήματος (συμπεριλαμβανομένου του κόστους για μελέτες και αμοιβές συμβούλων), όπως επίσης και οι δαπάνες για την μίσθωση του οικοπέδου όπου θα εγκατασταθεί η μονάδα και οι οποίες έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΤΙΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ Πίνακας 3.4: Οικονομικά στοιχεία κόστους κατασκευή Σύντομη περιγραφή λειτουργίας της μονάδας Η μονάδα βιοαερίου αποτελείται από το χώρο υποδοχής της πρώτης ύλης, το χώρο προαποθήκευσης, τις δεξαμενές χώνευσης (πρωτογενούς και δευτερογενούς), τη μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας (ΣΗΘ), τον πυρσό εκτάκτου ανάγκης και το μετασχηματιστή τάσης. 35

36 Υγρά Υποδοχή Πρώτης ύλης Προδεξαμενή Ενσίρωση Πρωτογενής Χώνευση Δευτερογενής Χώνευση Ξύρανση υπολειμάτων χώνευσης Στερεά Προς Ηλεκτρικό Δίκτυο Υποσταθμός ΣΗΘ Πυρσός Εκτάκτου Ανάγκης Πρώτη ύλη Βιοαέριο Θερμότητα Ηλεκτρική ενέργεια Διάγραμμα ροής εγκατάστασης βιοαερίου. Αρχικά οι πρώτες ύλες διαχωρισμένες από τα σημεία παραλαβής σε υγρές και στερεές φθάνουν στον χώρο υποδοχής. Οι στερεές πρώτες ύλες μεταφέρονται στο χώρο ενσίρωσης από όπου με κατάλληλο σύστημα τροφοδοσίας τροφοδοτούν τις δεξαμενές πρωτόγεννους χώνευσης. Αντιστοίχως οι υγρές πρώτες ύλες μεταφέρονται μέσω αντλιών σε μία δεξαμενή αποθήκευσης (προδεξαμενή) από την οποία γίνεται επίσης τροφοδοσία των δεξαμενών πρωτόγεννους χώνευσης. Η δεξαμενή δευτερογενούς χώνευσης τροφοδοτείται από τις δεξαμενές πρωτογενούς χώνευσης. Από το χώρο ενσίρωσης το υγρό υπόλειμμα στραγγίσεις τροφοδοτείται στις δεξαμενές χώνευσης. Το παραγόμενο βιοαέριο τόσο από την πρωτογενή όσο και από τη δευτερογενή χώνευση συλλέγεται αφού περάσει από ένα μηχανισμό αποθείωσης, ο οποίος είναι εγκατεστημένος στις οροφές των δεξαμενών, συλλέγεται και οδηγείται προς τη μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας. Στην περίπτωση βλάβης της μονάδας συμπαραγωγής το βιοαέριο οδηγείται στο πυρσό καύσης εκτάκτου ανάγκης όπου γίνεται καύση του παραγόμενου αερίου με ασφαλή τρόπο. Θερμική ενέργεια μεταφέρεται από την μονάδα συμπαραγωγής προς τις δεξαμενές πρωτογενούς και δευτερογενούς χώνευσης για την θέρμανση τους καθώς η διαδικασία της αναερόβιας χώνευσης είναι μεσόφιλη και απαιτεί θερμοκρασία o C περίπου. Η περίσσεια θερμικής ενέργειας χρησιμοποιείται για την ξήρανση του χωνεμένου υπολείμματος. Η ηλεκτρική ενέργεια της μονάδας συμπαραγωγής μεταφέρεται προς τον μετασχηματιστή ανύψωσης τάσης για την διασύνδεση της μονάδας στο ηλεκτρικό δίκτυο μέσης τάσης. Επίσης ηλεκτρική ενέργεια διανέμεται στα διάφορα τμήματα της εγκατάσταση για την τροφοδοσία του μηχανολογικού εξοπλισμού της (αναδευτήρες, αντλίες, συστήματα τροφοδοσίας κ.λ.π.). Τα υπολείμματα από τη διαδικασία της χώνευσης μεταφέρονται στον χώρο ξήρανσης. Μετά από τη διαδικασία αυτή τα υπολείμματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή λιπάσματος στερεής μορφής ή να χρησιμοποιηθούν ως εδαφοβελτιωτικό σε αγροτικές εκτάσεις που χρήζουν εξισορρόπησης θρεπτικών ουσιών και αυτές των προμηθευτών της ως ανταπόδοση 36

37 3.9. Συσχέτιση του έργου με άλλα έργα ή δραστηριότητες Υπάρχει άμεση συσχέτιση του έργου με τις δραστηριότητες της γύρω περιοχής, αφού στην νότια πλευρά του ακινήτου συνορεύει το πρώην ΧΥΤΑ Ιεράπετρας και το πυρηνελαιουργείο. Επίσης υπάρχουν πολλά στρέμματα από Ελιές και θερμοκήπια με πολύ μεγάλη ποσότητα από φυτικά υπολείμματα, υπάρχουν και πολλά ελαιουργεία από τα γύρο χωριά με μεγάλη ποσότητα κατσίγαρου, όπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν πρώτες ύλες για τη μονάδα βιοαερίου. Επιπλέον από τις διαδικασίες παραγωγής του βιοαερίου υπάρχει και ένα δευτερεύων προϊόν, το χωνεμένο υπόλειμμα, το οποίο λόγω της περιεκτικότητάς του σε θρεπτικές ουσίες είναι ιδανικό για χρήση ως εδαφοβελτιωτικό. Το παραπάνω εναρμονίζεται πλήρως με την οδηγία 2008/98/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τον κανονισμό 1069/2009 (που αντικατέστησε τον 1774/2002), με τον κανονισμό 142/2011 για την εφαρμογή του 1069/2009 καθώς και με την Α.Π.: οικ με θέμα «Περιβαλλοντική αδειοδότηση μονάδων παράγωγης ηλεκτρική και θερμικής ενέργειας με χρήση βιοαερίου που προέρχεται από αναερόβια επεξεργασία βιομάζας». Συγκεκριμένα, στο άρθρο 3 του κανονισμού 1069/2009, ως «οργανικό λίπασμα» και «βελτιωτικό εδάφους», ορίζονται τα υλικά ζωικής προέλευσης που χρησιμοποιούνται για την συντήρηση ή τη βελτίωση της τροφής των φυτών και φυσικοχημικών ιδιοτήτων και της βιολογικής δραστηριότητας των εδαφών, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό μεταξύ τους. Αυτά είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν κόπρο, μη ανοργανοποιημένο γκουανό, περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος, λίπασμα και κατάλοιπα διάσπασης. Επίσης στο άρθρο 13 του ιδίου κανονισμού, αναφέρεται ρητά ότι τα υλικά της κατηγορίας 2 και ειδικότερα ο κόπρος μπορούν να λιπασματοποιούνται ή να μετασχηματίζονται στο βιοαέριο. Για τα ίδια υλικά, στο άρθρο 16 αναφέρεται ότι, μετά από έγκριση της δημόσιας αρχής, μπορούν να χρησιμοποιούνται για την παρασκευή και τη διασπορά στο έδαφος βιοδυναμικών παρασκευασμάτων. Επιπλέον, στο άρθρο 32 του ίδιου κανονισμού αναφέρεται ρητά ότι τα κατάλοιπα διάσπασης από μετασχηματισμό σε βιοαέριο ή το λίπασμα, μπορούν να διατεθούν στην αγορά και να χρησιμοποιηθούν ως οργανικά λιπάσματα ή βελτιωτικά εδάφους Κατάσταση Περιβάλλοντος 4.1. Μη βιοτικά χαρακτηριστικά Κλιματολογικά και βιοκλιματικά χαρακτηριστικά Πλήρη στοιχεία κλιματολογικών συνθηκών που επικρατούν στον Δήμο της Ιεράπετρας καταγράφονται από την εθνική μετρολογική υπηρεσία (ΕΜΥ). Με τα δεδομένα, προκύπτει ότι το κλίμα στην ευρύτερη περιοχή της Ιεράπετρας κατατάσσεται στο τυπικό μεσογειακό με κύρια χαρακτηριστικά το χαμηλό ύψος βροχοπτώσεων, τη μακρά περίοδο ανομβρίας, τις υψηλές θερμοκρασίες, και τη μεγάλη διάρκεια και ένταση των ανέμων, με χειμώνα ήπιο. Αναλύοντας τα στοιχεία του σταθμού παρατηρούμε ότι η Απόλυτη μέγιστη θερμοκρασίας είναι 41,0 C και η απόλυτη ελάχιστη θερμοκρασίας είναι 0,0 C. 37

38 1 ο Εξάμηνο ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ Ελάχιστη Μηνιαία Θερμοκρασία Μέση Μηνιαία Θερμοκρασία Μέγιστη Μηνιαία Θερμοκρασία ο Εξάμηνο ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕ ΔΕΚ Ελάχιστη Μηνιαία Θερμοκρασία Μέση Μηνιαία Θερμοκρασία Μέγιστη Μηνιαία Θερμοκρασία Η σχετική υγρασία κατά τη διάρκεια του έτους κυμαίνεται μεταξύ των τιμών 74,3% και 49,4% με ελάχιστες τιμές κατά τους θερινούς μήνες και μέγιστες τιμές κατά τους χειμερινούς. 1 ο Εξάμηνο ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ Μέση Μηνιαία Υγρασία ο Εξάμηνο ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕ ΔΕΚ Μέση Μηνιαία Υγρασία

39 Η σχετική βροχόπτωση κατά τη διάρκεια του έτους κυμαίνεται μεταξύ των τιμών 110,1 mm και 0,2 mm με ελάχιστες τιμές κατά τους θερινούς μήνες και μέγιστες τιμές κατά τους χειμερινούς. 1 ο Εξάμηνο ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ Μέση Μηνιαία Βροχόπτωση Συνολικές Μέρες Βροχής ο Εξάμηνο ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕ ΔΕΚ Μέση Μηνιαία Βροχόπτωση Συνολικές Μέρες Βροχής Όσον αφορά την διεύθυνση και την ταχύτητα των ανέμων παρατηρείται ότι μεγαλύτερη ετήσια συχνότητα εμφάνισης έχουν οι βορειοδυτική άνεμοι κλίμακας 6,4 kt και 10,4 kt. Η μεγαλύτερη ταχύτητα των ανέμων που καταγράφεται με τη μικρότερη ωστόσο ετήσια συχνότητα στο υψόμετρο του μετεωρολογικού σταθμού είναι κλίμακας 13 kt. 1 ο Εξάμηνο ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΙ ΙΟΥΝ Μέση Μηνιαία Διεύθυνση Ανέμων Β Β Β Β Β Β Μέση Μηνιαία Ένταση Ανέμων ο Εξάμηνο ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕ ΔΕΚ Μέση Μηνιαία Διεύθυνση Ανέμων Β Β Β Β Β Β Μέση Μηνιαία Ένταση Ανέμων

40 Μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά Η μορφολογία της περιοχής είναι πεδινή με ήπιες κλίσεις. Η κλάση της ποικιλίας του τοπίου είναι Γ δηλαδή το ανάγλυφο έχει κλίσεις κυρίως έως 35 ο, τα πρανή και οι βραχώδης σχηματισμοί είναι μικροί και σχεδόν απαρατήρητοι. Η βλάστηση είναι συνεχής χωρίς ξέφωτα και χωρίς υποροφο ενώ υπάρχουν εποχιακοί ξεροπόταμοι και μικρά ρέματα και ίσως διαβρώσεις ή αποθέσεις Γεωλογία, τεκτονικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά Στην περιοχή της Σητείας εμφανίζονται οι βασικές αλπικές ενότητες της Κρήτης, που είναι οι «Πλακωδών Ασβεστολίθων», «Φυλλιτών Χαλαζιτών», «Τρίπολης» και «Μαγκασά». Επίσης, περιλαμβάνει μεγάλες ιζηματογενείς σειρές από τις μεταλπικές ενότητες και ειδικότερα πετρώματα των περιόδων «μειόκαινο», «πλειόκαινο» και «πλειστόκαινο». Η ενότητα των «Πλακωδών Ασβεστόλιθων», γνωστή και ως «Plattenkalk» ή ως «Μάνης Κρήτης» είναι η σχετικά αυτόχθονη της Κρήτης με την έννοια ότι βρίσκεται τοποθετημένη στη βάση του οικοδομήματος των αλλεπάλληλων τεκτονικών καλυμμάτων που δομούν τη μεγαλόνησο. Μία ποικιλία διαφορετικών γεωλογικών σχηματισμών εντάσσονται σε αυτήν την ενότητα, συμπεριλαμβανομένων μεταδολομιτών, μαρμάρων, μετακλαστιτών, στρωματολιθικού δολομίτη, πλακωδών μαρμάρων και μεταφλύσχη, όμως στην περιοχή της Σητείας αντιπροσωπεύεται από τους καθαυτούς πλακώδεις ασβεστόλιθους. Ειδικότερα, πρόκειται για πελαγικούς, λεπτοστρωματώδεις μεταμορφωμένους ασβεστόλιθους (μάρμαρα) με πυκνά και εντόνως αισθητά τα επίπεδα στρώσεως. Η ενότητα των Φυλλιτών Χαλαζιτών περιλαμβάνει μεταμορφωμένα πετρώματα κυανοσχιστολιθικού τύπου και βρίσκεται τεκτονικώς επωθημένη πάνω στην προηγούμενη. Εκτός από μεταμορφωμένα, τα πετρώματα της ενότητας αυτής είναι και εντόνως τεκτονισμένα. Τα πετρώματα έχουν ηλικία σχηματισμού από το ανώτερο πέρμιο έως το κάρνιο και έχει διαπιστωθεί ηλικία μεταμόρφωσης κυανοσχιστολιθικού τύπου με γλαυκοφανή, καρφόλιθο και χλωριτοειδή ηλικίας Ανω Ολιγοκαίνου / Κάτω Μειοκαίνου (~20 εκατ. χρόνια). Τα πετρώματα της ενότητας Τρίπολης, τα οποία διακρίνονται σε τρείς κύριες κατηγορίες: Την αργιλοσχιστολιθική σειρά Τα ασβεστολιθικά πετρώματα και Τον φλύσχη Η αργιλοσχιστολιθκή σειρά (στρώματα Ραβδούχα) έχουν ηλικία Άνω Τριαδικό και αποτελείται από αργιλικούς σχιστόλιθους και ιζήματα μαζί με μαύρους δολομίτες, η οποία όμως δεν εμφανίζεται στην περιοχή της Σητείας. Οι ασβεστόλιθοι έχουν ηλικία σχηματισμού από το μέσο Τριαδικό έως το ανώτερο Ηώκαινο, έχουν σχηματιστεί σε περιβάλλον ρηχής θάλασσας (νηρητικοί) και περιέχουν πλήθος χαρακτηριστικών απολιθωμάτων. Παρουσιάζουν δε πολύ έντονα φαινόμενα καρστικής διάβρωσης φιλοξενώντας σχεδόν το σύνολο των καρστικών γεωμορφών όπως τα σπήλαια και τα φαράγγια, ενώ δημιουργούν τους υδροφόρους ορίζοντες της περιοχής. Η επαφή τους με την αργιλοσχιστολιθική σειρά είναι στα περισσότερα σημεία τεκτονική (ρήγμα αποκόλλησης) παρόλο που εντάσσονται στην ίδια ενότητα. Στη μετάβαση από την κλαστική στην ανθρακική σειρά παρατηρούνται λεπτά στρώματα δολομιτών που παρεμβάλλονται μεταξύ σχιστολίθων. Χαρακτηριστικά είναι επίσης τα πετρώματα του φλύσχη που αποτελούνται από ψαμμίτες, κροκαλλοπαγή, αργίλους και άμμους, που δημιουργήθηκε στο ανώτερο Ηώκαινο. 40

41 Η ενότητα της Μαγκασά αντιστοιχεί στην ενότητα Πίνδου της υπόλοιπης Κρήτης. Περιλαμβάνει πελαγικούς ανοιχτόχρωμους ασβεστόλιθους (μικρολατυποπαγείς και ωολιθικούς) οι οποίοι έχουν ηλικία σχηματισμού από το μέσο Ιουρασικό έως το ανώτερο Ηώκαινο. Στην Κρήτη υπάρχει μια μεγάλη ανομοιογένεια πετρωμάτων. Στην Ανατολική Κρήτη επικρατούν κατά κύριο λόγο τα ασβεστολιθικά πετρώματα που προέρχονται από την διάβρωση και αποσύνθεση ασβεστόλιθων. Έτσι και στην επαρχεία της Σητείας το χώμα δημιουργήθηκε από πετρώματα ασβεστόλιθων. Είναι πλούσιο σε περιεκτικότητα καλίου και ανθρακικού ασβεστίου, το οποίο όμως κατά την γνώμη ορισμένων ειδικών μειώνει την δυνατότητα εφοδιασμού των φυτών με φώσφορο. Όσον αφορά τα μεταλλεύματα, η περιοχή έχει κοιτάσματα λιγνίτη αλλά χωρίς εκμετάλλευση. Στην περιοχή που θα κατασκευαστή η μονάδας το έδαφος είναι Messara basin, βλέπε Εικόνα 4.7. Εικόνα 4.7: Το οικοδόμημα των καλυμμάτων της Κρήτης Σεισμικότητα Σύμφωνα με το νέο χάρτη ζωνών σεισμικής επικινδυνότητας του Ελληνικού Αντισεισμικού Κανονισμού, ΕΑΚ-2000 όπως αυτός τροποποιήθηκε με την Υ.Α. Δ17Α/115/9/ΦΝ275/2003, το σύνολο της νήσου κατατάσσεται στην κατηγορία ΙΙ Ζωνών Σεισμικής Επικινδυνότητας (μέση σεισμική επικινδυνότητα). Στη παρακάτω Εικόνα 17.6 στο κεφάλαιο 17 απεικονίζετε ο χάρτης σεισμικής επικινδυνότητας. Η αναμενόμενη σεισμική επιτάχυνση για την κατηγορία ΙΙ δίνεται από τη σχέση: Α = α. g όπου g: επιτάχυνση βαρύτητας και α: 0,24 για τη ζώνη ΙΙ σεισμικής επικινδυνότητας. 41

42 Εικόνα 4.2: Χάρτης σεισμικής επικινδυνότητας Φυσικό περιβάλλον Γενικά στοιχειά Γεωγραφικά χαρακτηριστικά Δήμου Ιεράπετρας Η επαρχεία της Ιεράπετρας είναι η κεντρική επαρχία του Νομού Λασιθίου έχει το όνομα της από τη μεγαλύτερη πόλη του, την Ιεράπετρα. Ορεινή στο μεγαλύτερο μέρος της περιλαμβάνει τον ισθμό της Ιεράπετρας που αποτελεί και το μόνο εύκολο σημείο επικοινωνίας (12 km) ανάμεσα στο Κρητικό και το Λιβυκό πέλαγος. Ο ισθμός χωρίζεται από τους λόφους της Επισκοπής σε βόρειο και νότιο τμήμα. Και στα δύο αναπτύχθηκαν σημαντικά κέντρα πολιτισμού στα μινωικά χρόνια (Γουρνιά, Βασιλική στο βόρειο και Μύρτος στο νότιο). Δάσος του Σελάκανου Η περιοχή του Σελάκανου είναι μια ορεινή περιοχή στα βορειοδυτικά όρια του Δήμου Ιεράπετρας και αποτελεί ένα από τα ομορφότερα και σπουδαιότερα διασωζόμενα οικοσυστήματα του νησιού, καθώς και ένα σημαντικό πευκόδασος για όλη τη Μεσόγειο. Μέρος της περιοχής καλύπτεται από δάσος κυρίως τραχείας πεύκης, ένα πολύ ανθεκτικό είδος που αντέχει την εξάμηνη ξηρασία και ευδοκιμεί και σε βραχώδες έδαφος. Συναντώνται, επίσης και άλλα είδη όπως είναι ο δενδρώδης πρίνος, κυπαρίσσι, σφένδαμος, πλάτανος κ.α. 42

43 Τεχνητή λίμνη Μπραμιανών Ιεράπετρας Η τεχνητή λίμνη Μπραμιανών κατασκευάστηκε για να καλύψει τις ανάγκες άρδευσης των καλλιεργούμενων στρεμμάτων της ευρύτερης περιοχής Ιεράπετρας και αποπερατώθηκε το Βρίσκεται βορειοδυτικά της πόλης της Ιεράπετρας, σε απόσταση 5km, στον δρόμο προς Καλαμαύκα. Έχει συνολική επιφάνεια 1050 στρέμματα και η χωρητικότητά της σε νερό είναι m³. Η έκταση των 1350 στρεμμάτων ανήκει στο Δημόσιο, ενώ τη διαχείριση του υδάτινου δυναμικού έχει ο ΤΟΕΒ Ιεράπετρας. Νησί Χρυσή (ή Γαϊδουρονήσι) Βρίσκεται 8 μίλια νότια της Ιεράπετρας. Οι Γεραπετρίτες την αποκαλούν απλώς «Νησί» καθώς υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση μεταξύ τους, μια σχέση που χάνεται μέσα στο χρόνο. Για πέντε μήνες, από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, υπάρχουν καθημερινά δρομολόγια μικρών επιβατηγών σκαφών, που αναχωρούν από το λιμάνι της Ιεράπετρας με προορισμό το νησί. Το Φαράγγι του Χα Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ανάγλυφου της περιοχής είναι το φαράγγι του Χα. Θεωρείται ένα από τα αγριότερα φαράγγια της Ελλάδας, ένα σπάνιο μορφολογικό φαινόμενο της φύσης, που μόνο ένας ενδογενής παράγοντας, όπως ο τεκτονισμός θα μπορούσε να δημιουργήσει. Η ονομασία του πιθανόν προέρχεται ετυμολογικά από το ρήμα «χάσκω», που σημαίνει σχηματίζω χάσμα, άνοιγμα. Τo Φαράγγι της Σαρακίνας Δυτικά της Ιεράπετρας και σε απόσταση 20 km βρίσκεται το παραδοσιακό χωριό των Μύθων. Σε μικρή απόσταση από αυτό αρχίζει το φαράγγι της Σαρακίνας ή του Σαραντάπηχου κατά τους ντόπιους. Κατά το μύθο ο Σαραντάπηχος (γίγαντας, γιός του Δία) περνώντας από το βουνό έσκυψε για να πιει νερό από το ποτάμι. Η μακριά του γενειάδα έσχιζε το βουνό στα δύο και δημιουργήθηκε το φαράγγι. Το Φαράγγι του Χαυγά Το φαράγγι του Χαυγά είναι ένας πολύ ιδιαίτερος τόπος με εξωτική ομορφιά και σπάνια γεωλογικά χαρακτηριστικά. Βρίσκεται κοντά στο χωριό Καλαμαύκα σε απόσταση 12 km από την Ιεράπετρα και σε υψόμετρο 480m. Είναι εύκολα προσβάσιμο και η διάσχισή του ευχάριστη και ξεκούραστη. Αν και οι τελευταίες πυρκαγιές έχουν αφανίσει το μεγαλύτερο μέρος από το όμορφο πευκοδάσος που υπήρχε στο φαράγγι, τα εναπομείναντα πεύκα μπονσάι που επιβίωσαν στις μικρές σχισμές των βράχων αποζημειώνουν τον επισκέπτη. Φαράγγι του Μέσονα Το Φαράγγι του Μέσονα έχει μήκος 4km και καταλήγει στο χωριό Κερατόκαμπος του Δήμου Βιάννου. Απαιτεί καλή φυσική κατάσταση αλλά η διαδρομή είναι φανταστική αφού θα διασχίσετε το πιο εντυπωσιακό σημείο των βουνών της Βίανου. Και πιο συγκεκριμένα ξεκινάει λίγο πιο κάτω από το ξωκλήσι της Αγ. Κυριακής και στην τοποθεσία αυτή βρίσκεται και μια αρκετά μεγάλη πεδιάδα που συλλέγει νερό από τους πρόποδες του όρους Δίκτη Ειδικές φυσικές περιοχές Αξιόλογα Οικοσυστήματα Η προστασία της χλωρίδας και της πανίδας διαφέρει από χώρα σε χώρα, τόσο ως προς τα διάφορα είδη φυτών και ζώων, όσο και ως προς τα μέσα προστασίας, δηλαδή τη νομοθεσία. Ήταν κοινή διαπίστωση ότι η γενική κατάσταση διατήρησης και προστασίας ενός μεγάλου αριθμού οικοτόπων και ειδών επιδεινώνεται προοδευτικά, με κίνδυνο να οδηγηθούμε σε μια μη αναστρέψιμη απώλεια για την βιοποικιλότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για την πρόληψη αυτού του κινδύνου, η οδηγία 92/43 προέβλεψε την ίδρυση ενός ευρωπαϊκού οικολογικού 43

44 δικτύου για τα κράτη μέλη της Ε.Ε., το οποίο θα περιλαμβάνει και θα συνδέει τους χώρους στους οποίους εμφανίζονται αυτοί οι ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος τύποι οικοτόπων και αυτά τα ενδιαφέροντα ή απειλούμενα είδη φυτών και ζώων. Έτσι προέκυψε το δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 (Natura 2000). Στην περιοχή του Δήμου Ιεράπετρας υπάρχουν τρεις περιοχές που έχουν προταθεί για ένταξη στο δίκτυο ΦΥΣΗ Πρόκειται για την περιοχή του Σελάκανου (GR ), για τη Νήσο Χρυσή (GR ) και για το όρος Θρυπτή με τη γύρω περιοχή (GR ). Και οι τρεις αυτές περιοχές που ανήκουν στο Δήμο Ιεράπετρας εμφανίζουν προβλήματα στη διαχείρισή τους και κατ επέκταση και στη διατήρησή τους. Η περιοχή του Σελάκανου ταλανίζεται από την υπέρμετρη μελισσοκομία, η Χρυσή ταλαιπωρείται από την άναρχη τουριστική εκμετάλλευση και η Θρυπτή βασανίζεται από την ανεξέλεγκτη βόσκηση. Η περιοχή μελέτης δεν περιλαμβάνεται στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA Οι πιο κοντινές περιοχές που είναι ενταγμένες στο εν λόγω δίκτυο είναι στα ανατολικά σε απόσταση περίπου 14 km το «Όρος Θρυπτή» (με κωδικό GR ), δυτικά και σε απόσταση περίπου 20 km το Όρος «Δίκτη: Οροπέδιο Λασιθίου, Καθαρό, Σελένα, Κράσι, Σελάκανος, Χαλασμένη Κορυφή» (με κωδικό GR ) και η περιοχή «Λάζαρος κορυφή Μαδάρα Δίκτυς» (με κωδικό GR ), όπως η «Νοτιοδυτική Θρυπτή Κουφωτό» (με κωδικό GR320014) σε απόσταση 10 km βορειοανατολικά. Οι παραπάνω περιοχές ανήκουν στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας για την Ορνιθοπανίδα. Εικόνα 4.3: Περιοχές NATURASCI, SAC, SPA Περιγραφή του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής μελέτης Η βλάστηση της περιοχής, ως αποτέλεσμα των επικρατούντων κλιματοεδαφικών παραγόντων και πάσης φύσεως ανθρωπογενών επιδράσεων, μπορεί να υπαχθεί στην θερμομεσογειακές διάπλαση (Oleo Ceratonion Ανατολικής Μεσογείου. Βλέπε Εικόνα 4.4. Στην Ζώνη αυτή το κλίμα της περιοχής προσομοιάζει στον τύπο του Μεσογειακού κλίματος και μπορεί να χαρακτηρισθεί ως Csa κατά Koeppen, δηλαδή μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και ξηρό, θερμό καλοκαίρι, ενώ βιοκλιματικά η περιοχή κατατάσσουν στον ημίξηρο βιοκλιματικό όροφο με όχι τόσο κρύους χειμώνες, με αντίστοιχο κλιματικό όροφο βλάστησης τη θερμομεσογειακή διάπλαση Ανατολικής Μεσογείου (Oleo ceratonion). 44

45 Εικόνα 4.4: Ο χάρτης βλάστης της Ελλάδας. Χλωρίδα Τα μεσογειακού τύπου οικοσυστήματα χαρακτηρίζονται από υψηλή ποικιλότητα των φυτικών ειδών (Greuter 1994). Ο συνολικός αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 20% του παγκόσμιου συνόλου (Cowling et al. 1996). Ειδικότερα, το 50% από τα φυτικά είδη των μεσογειακού τύπου περιοχών, συναντώνται στη Μεσογειακή Λεκάνη, καθιστώντας την έναν από τους αντιπροσωπευτικότερους εκπροσώπους των μεσογειακών οικοσυστημάτων. 45

46 Περισσότερο ολοκληρωμένη, αναλυτική και με σαφώς μεγαλύτερες δυνατότητες καθορισμού των ορίων μιας περιοχής, σύμφωνα με την ομοιογένεια της χλωριδικής σύνθεσης, είναι η προσέγγιση των οικοτόπων. Στους οικοτόπους εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό η βιοτοπική παράμετρος, που εμπεριέχει τη δυνατότητα των αλληλεξαρτήσεων της χλωρίδας και της πανίδας, γεγονός που αποτελεί μαζί με την παρουσία ορισμένων σπάνιων ειδών το σημαντικότερο στοιχείο για την αξιολόγησή τους. Οι οικότοποι άλλωστε αποτελούν και την πάγια πρακτική κατηγοριοποίησης του φυσικού περιβάλλοντος που εφαρμόζεται για την αναγνώριση και περιγραφή των οικολογικά ευαίσθητων περιοχών για την ένταξή τους στο δίκτυο ΦΥΣΗ Συνοπτικά, οι σημαντικότεροι οικότοποι που παρατηρούνται στην περιοχή είναι οι εξής: Θαμνώδης βλάστηση Το σύστημα αυτό απαντάται σε μεγάλες εκτάσεις στη περιοχή μελέτης και παρουσιάζει αρκετή ομοιότητα με την φρυγανική βλάστηση υποστηρίζοντας πληθυσμούς τρωκτικών και ερπετών. Οι καρποί του σχίνου, αν και περιστασιακή τροφή αποτελούν για τα μεσογειακά πουλιά πολύτιμο θρεπτικό πόρο σε περιόδους που τα έντομα λιγοστεύουν. Υποστηρίζει σημαντικό αριθμό διαχειμαζόντων και μεταναστευτικών στρουθιόμορφων πουλιών. (κωδικός οικοτόπου NATURA 2000 : 6310). Φρύγανα Το σύστημα αυτό απαντάται επίσης σε μεγάλες εκτάσεις στην περιοχή μελέτης. Συγκεκριμένα καταλαμβάνει όλη την υπόλοιπη έκταση που δεν καλλιεργείται. Μέσα στη ζώνη των αείφυλλων σκληρόφυλλων ειδών, σχηματίζονται μετά από εκτεταμένη και μακροχρόνια επίδραση του ανθρώπου (βοσκή, εκχερσώσεις, πυρκαγιές) οι διαπλάσεις των φρυγάνων στις οποίες έχουν παραμείνει τα πιο ανθεκτικά και λιγότερο απαιτητικά φυτά. Βασική προσαρμοστική στρατηγική των φυτών αυτών είναι ο εποχικός διμορφισμός κατά τον οποίο τα φυτά έχουν δύο τύπους φύλλων (χειμωνιάτικο φύλλωμα και καλοκαιρινό φύλλωμα). Άλλη σημαντική στρατηγική των φυτών αυτών είναι η αύξηση της φυτρωτικότητας των σπόρων μετά από τη φωτιά (στη περίπτωση της λαδανιάς : φυτά/m² πριν, φυτά/m² μετά). Ο βιότοπος καταλαμβάνει μεγάλη έκταση στην περιοχή μελέτης. Η αφθονία αρθροπόδων κατά τους χειμερινούς μήνες και ορθόπτερων κατά την άνοιξη προσελκύει μεγάλους αριθμούς πουλιών. Ανάλογα επίσης με τη ποικιλότητα της βλάστησης και την βραχοκάλυψη υποστηρίζει σημαντικούς πληθυσμούς ερπετών και τρωκτικών. Για αυτό το λόγο αποτελεί επίσης εξαιρετικό βιότοπο αναζήτησης τροφής για προστατευόμενα αρπακτικά. (κωδικός οικοτόπου NATURA 2000: 5420). Οι παραπάνω φυτικές διαπλάσεις συναντώνται στα διάκενα της Γεωργικής γης και σε χέρσα γη (πλαγιές λόφων με μεγάλη κλίση, αδύνατο να καλλιεργηθούν και στους βοσκότοπους). Μεσογειακά οικοσυστήματα Στεππικής φυσιωγνωμίας με θερόφυτα και αγροστώδη μέσων και χαμηλών υψομέτρων της Κρήτης (κωδικός οικοτόπου NATURA 2000: 6220*). Εμφανίζονται σε εδάφη που προέρχονται από την αποσάθρωση φυλλιτικών πετρωμάτων, κροκαλοπαγών πετρωμάτων, σε κοιλώματα μικρής κλίσης και πεδινές εκτάσεις που έφεραν δασική βλάστηση (ή στα διάκενα των αγρών) και άλλαξαν χρήση και καλλιεργήθηκαν τη δεκαετία του '70 για παραγωγή σιταριού. 46

47 Βραχώδεις οικότοποι Μικρές και μεγαλύτερες βραχώδεις προεξοχές ιδιαίτερα επικλινείς και απρόσιτες από ανθρώπους και ζώα. Αποτελούν υποπεριοχές του φρυγανικού οικοσυστήματος στις οποίες διακόπτεται η βλάστηση των φρυγάνων και των ημίθαμνων. Η αξία αυτών των οικοτόπων έγκειται στο γεγονός ότι σε τέτοιες απρόσιτες περιοχές ανευρίσκονται συχνά ενδημικά και πολύ σπάνια είδη φυτών. Γεωργική γη Γεωργική γη εντοπίζεται σε μεγάλο μέρος της επαρχεία Ιεράπετρας. Η επικρατούσα καλλιέργεια είναι αυτή της ελιάς και των θερμοκηπίων αλλά υπάρχουν επίσης πολλά αμπέλια και εναλλακτικές καλλιέργειες (Φραγκόσυκο, Αλόη, Αβοκάντο, Ιπποφαές κ.α). Η ελιά η οποία είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δέντρα της παραμεσόγειας περιοχής και θεωρείται σαν το αρχαιότερο καλλιεργούμενο φυτό της περιοχής αυτής. Από φυτογεωγραφική άποψη, θεωρείται από πολλούς ότι διαχωρίζει τα όρια του μεσογειακού κλίματος που ονομάσθηκε από αυτούς σαν "κλίμα της ελιάς". Μέσα από την μακρόχρονη παρουσία τους οι ελαιώνες έχουν αναδειχτεί ως το χαρακτηριστικότερο οικοσύστημα της Κρήτης και τα πουλιά, όπως και άλλοι οργανισμοί έχουν προσαρμοστεί απόλυτα, αναγνωρίζοντας τους ώριμους ελαιώνες ως δασικά συστήματα υψηλής αξίας. Είναι το πλέον εκτεταμένο σύστημα στην επαρχεία και εμφανίζει σαφείς διαφορές ως προς το υψόμετρο, την ηλικία των δέντρων, την πυκνότητά τους και την υποκείμενη βλάστηση. Τόσο οι ελιές όσο και τα έντομα και οι αράχνες που αφθονούν υποστηρίζουν τον μεγαλύτερο αριθμό διαχειμαζόντων πουλιών. Την εποχή της καρποφορίας οι ελαιώνες παρουσιάζουν την υψηλότερη ποικιλότητα σε είδη ορνιθοπανίδας. Οι μη εντατικά διαχειριζόμενοι ελαιώνες, που εμφανίζουν υπoόροφο με χαμηλή μακία βλάστηση ή φρύγανα υποστηρίζουν επίσης πλήθος ειδών ερπετοπανίδας και τρωκτικών. (κωδικός οικοτόπου NATURA 2000: 1020, Γεωργικές καλλιέργειες, κυρίως ελαιώνες και αμπέλια.) Σημαντικότερα μέρη της χλωρίδας στην επαρχεία της Ιεράπετρας συναντάμε στο δασός του Σελάκανου ένα σημαντικό πευκόδασος για όλη τη Μεσόγειο, μέρος της περιοχής καλύπτεται από δάσος κυρίως τραχείας πεύκης. Στο Όρος Θρύπτει και στην Τεχνητή λίμνη Μπραμιανών Ιεράπετρας, γύρω από τον υγρότοπο υπάρχουν πεύκα, κυπαρίσσια, λεύκες, πλατάνια και αρμυρίκια. Βρίσκεται σε εξαιρετική για τα μεταναστευτικά πουλιά θέση και ήδη, παρά το μικρό χρόνο ζωής του, λειτουργεί ως ένας από τους σημαντικότερους υγρότοπους στη Νότια Ελλάδα. Πανίδα: Με τον όρο πανίδα ή πανίσκη (καθαρεύουσα: πανίς) χαρακτηρίζεται το σύνολο των ζώων. Είναι όρος της ζωολογίας και παλιοζωολογίας για το σύνολο του ζωικού βασιλείου μιας γεωγραφικής περιοχής ή χώρας ή και γεωλογικής περιόδου. Μπορεί ακόμα να αφορά μία ορισμένη περίοδος του έτους ή ακόμα ορισμένες γεωλογικές περιόδους. Η πανίδα διακρίνεται στη χερσαία και την υδρόβιο όπου η καθεμιά ανάλογα του περιβάλλοντος που βρίσκεται διακρίνεται επιμέρους σε πολική, τροπική, εύκρατη, ωκεάνια ή θαλάσσια, λίμνες και ποτάμια. Όρος υπόβενθος πανίδα (infauna), χαρακτηρίζει γενικά την κοινότητα μικροοργανισμών του κατώτερου τμήματος του βένθους που φωλιάζει στο έδαφος. Όρος επίβενθος πανίδα (epifauna), χαρακτηρίζει γενικά την κοινότητα μικροοργανισμών, του βένθους που αντίθετα των προηγουμένων ζεί στην επιφάνεια της λάσπης. Όρος μικροπανίδα (microfauna), χαρακτηρίζει την κοινότητα μικροοργανισμών, συμπεριλαμβανομένων και των βακτηρίων, των μυκήτων και των αλγών που ζουν σε συγκεκριμένο βιότοπο ή πάνω σε άλλο οργανισμό. όρος μεσοπανίδα (mesofauna), χαρακτηρίζει το σύνολο των ζώων που το μέγεθός τους κυμαίνεται από 200 μm (μικρά) μέχρι ένα cm (εκατοστόμετρο), όπως τέτοια είναι τα μακροσκοπικά ασπόνδυλα του εδάφους, π.χ. αρθρόποδα, γαιοσκώληκες, και νηματώδη. 47

48 Όρος μακροπανίδα (macrofauna), χαρακτηρίζει γενικά: 1. το σύνολο των ζώων που είναι ορατά με γυμνό μάτι. 2. Με τον ίδιο όρο χαρακτηρίζεται και μια πανίδα με ευρύτατη κατανομή. Ορνιθοπανίδα Πτηνά που παρατηρούνται στην ευρύτερη περιοχή στης Σητείας είναι ο λευκοτσικνιάς (Egretta garzetta), ο αρτέμης (Colonectris diomedea), ο θαλασσοκόρακας (Phalacrocorax aristotelis), ο υδροβάτης (Hydrobates pelaficus), ο καλαμόκιρκος (Circus aeruginosus), ο αιγαιόγλαρος (Larus audiouinii) και ο κοκκινοκέφαλος (Lanius sanator sanator). Από τα αρπακτικά και πτωματοφάγα πτηνά, τα πιο χαρακτηριστικά είναι ο μαυροπετρίτης (Falco eleonorae), ο χρυσαετός ή βιτσίλα (Aquila chrysaetos), ο πετρίτης (Falco peregrinus), η γερακίνα (Buteo buteo), το κιρκινέζι (Falco naumanni), το όρνιο (Gyps fulvus) και ο γυπαετός (Gypaetus barbatus). Θηλαστικά Όσον αφορά στα θηλαστικά έχουν καταγραφεί 14 είδη στην περιοχή της Σητείας, τα τέσσερα από οποία είναι κητώδη, όπως τα αυστηρά προστατευόμενα ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus) και μεσογειακή φώκια (Monachus monachus), το Ζωνοδέλφινο (Stenella coruleoalba) και το κοινό δελφίνι (Delphinus delphis). Από τα χερσαία θηλαστικά τα πιο χαρακτηριστικά είναι ο λαγός (Lepus europaeus), η νυφίτσα (Mustela nivalis), το κουνάβι (Martes foina bumites), ο ασβός (Meles meles), και ο ακανθοποντικός (Acomys minous), ενώ μέσα στα σπήλαια συναντούνται οι νυκτερίδες Pipistrellus savii που είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος. Αμφίβια Στην περιοχή συναντούνται και τα τρία είδη αμφιβίων της Κρήτης, ο πράσινος φρύνος (Bufo viridis), ο δεντροβάτραχος (Hyla arborea cretensis), ενδημικό είδος στη Κρήτη και ο κοινός λιμνοβάτραχος (Rama ridibunda). Ερπετά: Από τα πιο σημαντικά ερπετά της περιοχής είναι η ποταμοχελώνα (Mauremis caspica), που παρατηρείται σε ρυάκια στο φοινικόδασος του Βάι, στο φαράγγι στη μονή Τοπλού και κυρίως στην Κάτω Ζάκρο. Επίσης, η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta αναπαράγεται στις αμμώδεις παραλίες στου φοινικόδασους του Βάι, στον Κουρεμένο και στον Ξερόκαμπο. Πολύ σημαντικά είδη για την περιοχή είναι οι σαύρες Podarcis cretensis και το λιακόνι (Chalcides ocellatus).τα φίδια της περιοχής είναι η δενδρογαλιά (Coluber gemonensis),ι το σπιτόφιδο (Elaphe situla), το και το αγιόφιδο (Telescopus fallax). Στην περιοχή μελέτης του έργου λόγω των ανθρώπινων επεμβάσεων δεν παρατηρούνται ιδιαίτερα είδη πανίδας. Στην περιοχή του έργου υπάρχουν γεωργικές καλλιεργούμενες εκτάσεις (ελαιόδεντρα, κηπευτικά από θερμοκήπια), εποχιακές καλλιέργειες χειμερινής και εαρινής περιόδου καθώς και μικρής έκτασης θαμνότοποι πόες. Βλέπε εικόνα

49 Εικόνα 4.5: Καλύψεις γης περιοχής μελέτης Ανθρωπογενές περιβάλλον Χωροταξικός σχεδιασμός Χρήσεις γης Στην περιοχή έχουν καθοριστεί χρήσεις γης σύμφωνα με το 4852/ (ΦΕΚ 530/ ) Απόφαση Γενικής Γραμματείας της Περιφέρειας Κρήτης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (πρώην ΣΧΟΟΑΠ) του Δήμου Ιεράπετρας και έχει χαρακτηριστεί Γεωργική Έκταση. Η περιοχή βρίσκεται εκτός προστατευμένων περιοχών (NATURA 2000) και δεν αποτελεί τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλους και με Αρ. Πρωτοκόλλου 460/ της πολεοδομίας Ιεράπετρας επιτρέπονται οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές. Η έκταση στην οποία πρόκειται να εγκατασταθεί το έργο είναι άρτια και οικοδομήσιμη κατά κανόνα στην οποία ισχύουν οι εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμών όροι δόμησης και εντός ΓΠΣ του χωροταξικού, με ΦΕΚ 477/ΑΑΠΘ/ & ΠΔ 272/1987, ΦΕΚ 100Α/ & ΚΥΑ 13737/724/2033 ΦΕΚ 1087/Β/ Κατόπιν της ανωτέρω διαδικασίας οι χρήσεις γης που εντοπίστηκαν στο σύνολο της υπό μελέτη περιοχής, σε ακτίνα 1km αλλά και στην ευρύτερη περιοχή αφορούν στα εξής: 223 Ελαιώνες. 221 Αμπελώνες. 243 Γη που καλύπτεται κυρίως από Γεωργία με σημαντικές εκτάσεις φυσικής βλάστησης. Στην Εικόνα 4.6 και 4.7 φαίνονται οι χρήσεις γης για την ευρύτερη περιοχή μελέτης. Η υπό μελέτη έκταση μονάδα η οποία σημειώνεται με κίτρινο, ανήκει στις χρήσεις γης γεωργική έκταση και με πορτοκαλή στην γη με ελαιώνες. 49

50 Εικόνα 4.6: Υπόμνημα χρήσεων γης. 50

51 Εικόνα 4.7: Χρήσεις γης για την ευρύτερη περιοχή μελέτης. Ακολούθως στις παρακάτω εικόνες 4.8 και 4.9 παρουσιάζονται και οι καλύψεις γης, τόσο στην περιοχή μελέτης όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Η θέση που εξετάζεται χαρακτηρίζεται ως «γεωργική έκταση». Εικόνα 4.8: Καλύψεις γης περιοχής μελέτης. Εικόνα 4.9: Υπόμνημα καλύψεις γης. 51

52 Η συνολική έκταση του Δήμου Ιεράπετρας είναι m². Το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης του Δήμου, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΣΥΕ από την απογραφή του 2001, καλύπτεται από καλλιεργούμενες εκτάσεις και βοσκότοπους. Η πεδινή γη καλύπτει περίπου το 25% περίπου της συνολικής έκτασης της επαρχίας και βρίσκεται κυρίως στον κάμπο της Γράς Λυγίας, Παχιάς Άμμος και στις παραλιακές ζώνες όπου υπάρχει μία πεδινή ζώνη. Οι υπόλοιπες εκτάσεις είναι ημιορεινές (40%) και ορεινές (30%) περίπου. Αναφορικά με τις χρήσεις γης, η γεωργική γη καλύπτει το 35%, οι βοσκότοποι το 52%, τα δάση το 8%, οι οικισμοί το 3% και το υπόλοιπο 2% καλύπτεται από νερό και διάφορες άλλες χρήσεις τα (ποσοστά είναι περίπου). Όπως φαίνεται οι κυρίαρχες χρήσεις γης στην Ιεράπετρας είναι οι ελαιώνες, οι καλλιέργειας από θερμοκήπια, αμπέλια, και εναλλακτικές καλλιέργειες (Φραγκόσυκα, Αλόη, Αβοκάντο, Ιπποφαές, κ.α), σε σημαντικό βαθμό είναι οι ελαιώνες και τα θερμοκήπια. Επίσης, ένα πάρα πολύ μεγάλο μέρος σύμφωνα με την χρήση γης καλύπτετε κυρίως με σημαντικές εκτάσεις φυσικής βλάστησης καθώς και αρκετοί φυσικοί βοσκότοποι. Άξιο παρατήρησης είναι ότι στα Νότια παράλια του δήμου εμφανίζονται σημαντικές εκτάσεις που χαρακτηρίζονται ως μη αρδεύσιμη αρόσιμη γη. Η παρατήρηση αυτή επισφραγίζει το γεγονός ότι ο δήμος έχει έλλειψη σε αρδευτικό νερό. Η ποιμενική αιγοπροβατοτροφία είναι η μοναδική κτηνοτροφική δραστηριότητα και καλύπτει ένα μέρος των αναγκών για κτηνοτροφικά προϊόντα του Δήμου. Η ένταση της δραστηριότητας έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια όπως και οι περισσότερες δραστηριότητες του πρωτογενή τομέα. Ωστόσο η βόσκηση αιγοπροβάτων μπορεί να παρατηρηθεί σχεδόν σε οποιαδήποτε θέση του Δήμου, τόσο σε ορεινούς ελαιώνες όσο και σε δασικές εκτάσεις ενώ ούτε στη ΖΟΕ δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη ρύθμιση για το θέμα της κτηνοτροφίας. Η δασική εκμετάλλευση είναι περιορισμένη γενικός ο δήμος έχει δυο μεγάλα δάση και επικεντρώνεται στο Σελάκανο, και στην Θρυπτή, όπου εντοπίζονται και οι σημαντικότερες εκτάσεις. Η Ιεράπετρα δεν καλύπτει τις ανάγκες από τη δασική παραγωγή του Δήμου ενώ μετά τις παλιότερες πυρκαγιές το πρόβλημα έγινε οξύτερο και η ανάγκη προστασίας και διαφύλαξης ακόμα μεγαλύτερη. Στη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων τη σημαντικότερη θέση κατέχουν τα κηπευτικά από τα θερμοκήπια και τα ελαιοτριβεία που βρίσκονται σε διάφορες θέσεις του Δήμου. Οι περισσότερες δραστηριότητες του τριτογενή τομέα βρίσκονται στην πόλη της Ιεράπετρας που αποτελούν από κοινού το οικονομικό και διοικητικό κέντρο του Δήμου, αλλά και η Γρά Λυγία είναι οικονομικό κέντρο για τα κηπευτικά του δήμου. Θερμοκηπιακές καλλιέργειες Πριν από εξήντα περίπου χρόνια, άρχισαν να εμφανίζονται δειλά-δειλά τα πρώτα θερμοκήπια, στη Σύρο και στην Ιεράπετρα, τις δύο περιοχές της χώρας, που έθεσαν τις βάσεις των θερμοκηπιακών καλλιεργειών. Κάποιοι αγρότες, που η ανέχεια και η ανάγκη επιβίωσης τους έκαμε τολμηρούς, ξεκίνησαν να καλλιεργούν σε υπό κάλυψη πολύ μικρές εκτάσεις, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, τζαμένιες στην αρχή, με πλαστικό στη συνέχεια, στις αρχές της δεκαετίας του Οι δυσκολίες ήταν τεράστιες, η γνώση ανύπαρκτη, η τεχνογνωσία το ίδιο. Οι πειραματισμοί έφεραν την εμπειρία και η γνώση άρχισε να αποκτάται σιγά-σιγά και να εξελίσσεται διαρκώς μέχρι σήμερα. Αυτό πιστεύουμε ότι θα συμβαίνει όσο υπάρχουν άνθρωποι και ανάγκες. Σήμερα οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες στην Ιεράπετρα ανέρχονται στα στρέμματα, ενώ στη Σύρο δεν ξεπερνούν τα 500 στρέμματα. Η οικονομία της Ιεράπετρας εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες, ενώ η οικονομία της Σύρου στηρίζεται, πλέον, κυρίως στον τουριστικό τομέα. 52

53 Δομημένο περιβάλλον Στην ευρύτερη περιοχή του έργου υπάρχουν και άλλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως στην Νότια πλευρά του ακινήτου είναι το πρώην ΧΥΤΑ Ιεράπετρα και το πυρηνελαιουργείο Ιεράπετρας, και σε 700m περίπου ανατολικά είναι θερμοκήπια. Νοτιοδυτικά σε απόσταση 900m περίπου είναι τρία φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 240kw. Βορειοδυτικά σε απόσταση 1000m περίπου είναι μια αποθήκη με πλακάκια και μάρμαρα. Νότια σε αποστάσει 800m, 1000 m και 1200 m είναι τρία φωτοβολταϊκά πάρκα ισχύος 80kw το κάθε ένα και σε απόσταση 1600m περίπου νότια είναι ένα συσκευαστήριο για Αγροτικά προϊόντα. όπως φαίνετε και στην παρακάτω Εικόνα 4.10, γενικά στην ευρύτερη περιοχή περιμετρικά σε απόσταση 1000m περίπου υπάρχουν και άλλα θερμοκήπια. Εικόνα 4.10: Περιοχές βιομηχανικές/τουριστικές εγκαταστάσεις Αποστάσεις από οικιστικές δραστηριότητες 2 km Βόρια από τα όρια του οικισμού Μακρυλιά (με πληθυσμό< 2000 κατοίκων) 2,6 km Νοτιοανατολικά από τα όρια του οικισμού Κεντρί (με πληθυσμό < 2000 κατοίκων). 4,5 km Βόρια από τα όρια του οικισμού Μεσελέρους(πληθυσμό < 2000 κατοίκων). 3,5 km Νότια από τα όρια της Ιεράπετρας (με πληθυσμό > 2000 κατοίκων). 40 km Κοντινότερο αεροδρόμιο της Σητείας. 17 km Κοντινότερο Λιμάνι του Αγίου Νικολάου. 0,1 km Ανατολικά από τον Κεντρικό Οδικό Άξονα Καλό Χωρίο Ιεράπετρας. 2 km Από δάση και δασικές εκτάσεις. 4 km Νότια από γραμμή αιγιαλού. 2 km από εγκαταστάσεις κοινωνικής υποδομής. 14 km από όρια περιοχών Θρύπτεις NATURA GR km από όρια περιοχών Σελακάνου NATURA GR

54 Αποστάσεις από περιοχές και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς Η θέση εγκατάστασης της μονάδος δεν τοποθετείται πλησίον μνημείων παγκόσμιας κληρονομίας, αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών χώρων (απόσταση >5 km). Η θέση εγκαταστάτης βρίσκεται επίσης σε μεγάλη απόσταση 5km από αρχαιολογικούς χώρους και κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία και ιστορικούς τόπους Ιστορικό και πολιτιστικό περιβάλλον Ιστορικό περιβάλλον Ιεράπετρας Η Ιεράπετρα ή Νύμφη του Λιβυκού όπως αποκαλείται είναι η νοτιότερη πόλη της Ελλάδας αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης. Βρίσκεται ανάμεσα στην επαρχεία Σητείας ανατολικά, τον κόλπο Μιραμπέλου βόρεια, την επαρχεία Μιραμπέλου και τον νομό Ηρακλείου δυτικά, και νότια βρέχεται από το Λιβυκό πέλαγος. Ο καιρός της είναι πολύ καλός όλο το χρόνο χωρίς βροχές, με θερμοκρασία που σπάνια πέφτει κάτω από τους 12 C. Η Ιεράπετρα είναι η τέταρτη πόλη της Κρήτης σε πληθυσμό και η πρώτη στον Νομό Λασιθίου. Στην αρχαιότητα, στη θέση της σημερινής Ιεράπετρας ήταν η αρχαία πόλη Κύρβα ή Κόρυβα γεμάτη μυθολογικές παραδόσεις. Το όνομά της το πήρε από τον πρώτο οικιστή της τον Κύρβα, έναν από τους Τελχίνες τους μυθικούς κατοίκους της Ρόδου που ήλθε στο νησί με την Ρέα. Αργότερα μετονομάσθηκε σε Πύτινα και Κάμειρος ή Κάμαρος και τέλος Ιεράπυτνα. Η Ιεράπετρα είναι μια σύγχρονη πόλη με μεγάλη οικονομική ανάπτυξη εξ αιτίας των εκτεταμένων πρωίμων κηπευτικών που καλλιεργούνται στα εκεί θερμοκήπια. Οι κάτοικοι της Ιεράπετρας έχουν το μεγαλύτερο κατά κεφαλή εισόδημα σε όλη την Κρήτη. Ένα παμπάλαιο Τζαμί και η ισλαμικού τύπου "κρήνη" του (σιντριβάνι), χαρακτηριστικό απομεινάρι των πρώτων Ισλαμικών χρόνων, έχουν θαυμάσια διατηρηθεί μέχρι σήμερα. Ήταν Ιούλιος του 1726, όταν ο στόλος του Ναπολέοντα, κατά την πορεία του προς την Αίγυπτο, αγκυροβόλησε στα ανοιχτά του λιμανιού και ο Βοναπάρτης φιλοξενήθηκε από μια οικογένεια στην πόλη. Το παλιό Κρητικό σπίτι στην "Κάτω Μέρα" διατηρεί ακόμα την ανάμνηση της ιστορικής αυτής επίσκεψης. Πολιτιστικό περιβάλλον Η Ιεράπετρα έχει χτιστεί στη θέση που βρισκόταν η αρχαία πόλη Ιεράπυτνα. Η αρχική της ονομασία (Κύρβα) αποδίδεται στον Ιδρυτής της, τον Κύρβα ο οποίος ήρθε στη μεγαλόνησο από τη Ρόδο. Το σημερινό της όνομα Ιεράπετρα προηγήθηκαν άλλα ονόματα όπως Κάμιρος, Πύτνα, Ιεράπυτνα και τελικά τα νεότερα χρόνια Ιεράπετρα. Η Ιεράπυτνα βρισκόταν στο μικρότερο άξονα βορρά νότου της Κρήτης και η θέση της εκτός από στρατηγική για τις εμπορικές συναλλαγές της εποχής, της επιφύλασσε και πολλούς ισχυρούς αντιπάλους όπως τη Πραισό στα ανατολικά της και τη Βιάννο στα δυτικά της. Η Πραισός ήταν ο ισχυρότερος αντίπαλος της Ιεράπυτνας αλλά στα 155 π.χ μετά από πολεμική σύρραξη η Πραισός καταστράφηκε και η Ιεράπυτνα έγινε η πόλη με τη περισσότερη γη υπό κυριαρχία σε ολόκληρη τη Κρήτη. Η επικράτεια της πόλης το 350 π.χ. έφτανε από τον Τσούτσουρο μέχρι την Άμπελο ενώ παράλληλα συνάπτει συμμαχίες με τις άλλες ισχυρές πόλεις της Κρήτης (Κνωσό, Γόρτυνα, Λύκτο, Αρκάδες), με τους Μακεδόνες, τους Ρόδιους καθώς και με τον Ευμένη της Περγάμου. Προσάρτησε τη γειτονική Λάρισα (στο χωριό Βαϊνιά), υπέταξε την Πραισό σε συνεργασία με τους Ιτανίους, με τους οποίους άρχισε αγώνα επικράτησης στην ανατολική Κρήτη. Στη διαμάχη τους έβαλαν τέλος οι Ρωμαίοι υποτάσσοντας την Κρήτη. Στη Ρωμαιοκρατία η Ιεράπυτνα ακμάζει και γίνεται μια από τις πιο κοσμοπολίτικες πόλεις της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Παράλληλα το λιμάνι της γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της εύκολης πρόσβασης προς την Αίγυπτο. Η Ιεράπετρα διατήρησε τη σημασία της κατά τη διάρκεια της Πρώτης Βυζαντινής Περιόδου, αλλά καταστράφηκε από τους Αραβες. 54

55 Μουσεία Το Μουσείο δημιουργήθηκε στα τέλη του περασμένου αιώνα κάτω μάλιστα υπό τουρκική κατοχή. Άλλαζε συχνά αναγκαστικά στέγη. Σήμερα στεγάζεται στην Εμπορική Οθωμανική Σχολή, το κτίριο της οποίας έχει κηρυχθεί διατηρητέο και έχει παραχωρηθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού από τον Δήμο Ιεράπετρας. Μνημεία της Ιεράπετρας Το Φρούριο Το Φρούριο που κτίστηκε από τους Ενετούς ο γνωστός «Καλές» των Ιεραπετριτών έχει αναγερθεί πάνω στον πιο νότιο μόλο του αρχαίου λιμανιού προς την πλευρά της «Σαρακήνας» και είναι από τα μνημεία εκείνα του παρελθόντος, που η γερή του κατασκευή σε συνάρτηση με τη χρησιμότητά του, μέχρι τα τελευταία χρόνια του περασμένου αιώνα το έκαναν να διατηρηθεί μέχρι σήμερα, για να θυμίζει δύσκολες για το Έθνος μας εποχές, αλλά και να προβληματίζει και να διδάσκει τους νεώτερους για την αποφυγή λαθών του παρελθόντος. Το Γενοβέζο πειρατή Πεσκατόρε και έκτοτε συνδέθηκε με την ιστορία της πόλης. Το πρώτο, όμως, επίσημο στοιχείο είναι ότι στις 13 Απριλίου του 1307, σε επίσημο έγγραφό της Ενετικής Γερουσίας αναφέρεται η κατασκευή φρουρίου στην Ιεράπετρα. Η επόμενη αναφορά στο φρούριο είναι τον 16 ο αιώνα και ο Sammicheli επιβλέπει την επισκευή του ύστερα από το φοβερό σεισμό του 1508 και τις τουρκικές επιδρομές. Φαίνεται, όμως, ότι οι ζημιές ήταν πολύ σοβαρές και δεν έγιναν οι επιδιορθώσεις που χρειάζονταν. Το 1647, που η Ιεράπετρα έπεσε στα χέρια των Τούρκων, το Φρούριο, παρά τις ταλαιπωρίες του από τον πόλεμο, διατηρήθηκε για τους αμυντικούς σκοπούς των κατακτητών και παρά το ότι έγιναν πολλές μεταρρυθμίσεις κρατήθηκαν και αρκετά ενετικά στοιχεία. Το σπίτι του Ναπολέοντα Ήταν Ιούλιος του 1798, όταν ο στόλος του Ναπολέοντα κατά την πορεία του προς την Αίγυπτο, για την εκστρατεία κατά των Μαμελούκων, αγκυροβόλησε στα ανοιχτά της Ιεράπετρας και ο Βοναπάρτης φιλοξενήθηκε από μια οικογένεια στην πόλη. Το παλιό κρητικό σπίτι στην «Κάτω Μέρα» διατηρεί ακόμα την ανάμνηση της ιστορικής επίσκεψης. Είναι θρύλος ή πραγματικότητα το ότι ο Ναπολέων, στάθμευσε στην Κρήτη και πέρασε μια νύχτα στη Ιεράπετρα, χωρίς να δηλώσει την ταυτότητά του, παρά την άλλη μέρα το πρωί με λακωνικό σημείωμα στο μαξιλάρι του, όταν είχε ήδη αποπλεύσει; Το σημείωμα στα γαλλικά έγραφε επί λέξει: «Αν θέλετε να μάθετε ποιος ήταν ο ξένος σας, μάθετε ότι είμαι ο Ναπολέων Βοναπάρτης». Το σπίτι που φιλοξενήθηκε ο Ναπολέων δείχνεται σήμερα με καμάρι από τους Ιεραπετρίτες σε κάθε περαστικό ξένο, που έχει ή δεν έχει ακουστά την παραπάνω ιστορία. Βρίσκεται στην παλιά πόλη, έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο και έχει αναστηλωθεί από την αρμόδια Υπηρεσία. Είναι ιδιοκτησία του Δήμου Ιεράπετρας, που το αγόρασε από τον τελευταίο κληρονόμο Χαρίδημο Τζωρτζακάκη, απόγονο της κόρης του Περουλιού, Ευγενίας. Το Τζαμί Χτισμένο στην παλιά πόλη (Κάτω Μέρα) περίπου στα τέλη του 19 ου αιώνα όταν, όπως αναφέρεται οι Τούρκοι κατέλαβαν και τροποποίησαν την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη. Είναι μεγάλο κτίριο και ακόμη σε πολύ καλή κατάσταση, που φέρει επιγραφή από το Κοράνι σε μαρμάρινη πλάκα στην είσοδο. Ο μιναρές του επισκευάστηκε το 1953 και εποπτεύει ολόκληρη την περιοχή. Ακριβώς απέναντι υπάρχει η Οθωμανική κρήνη που έχει κι αυτή επισκευαστεί. 55

56 Το Τούρκικο σχολειό Στην πλατεία Κανουπάκη, (όπου βρίσκεται και το Δημαρχείο), υπάρχει ένα στενόμακρο κτίριο, γνωστό σαν Οθωμανική Σχολή ή Μεχτέπι. Χτίστηκε το 1899, μετά την απελευθέρωση, για τα Τουρκόπουλα. Σήμερα στο κτίριο αυτό στεγάζεται η αρχαιολογική συλλογή της Ιεράπετρας, με ευρήματα από την περιοχή, που δεν μεταφέρθηκαν σε μεγαλύτερα μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού. Αρχαιολογικοί χώροι Τα Γουρνιά με άγνωστη την αρχαία ονομασία είναι το χαρακτηριστικότερο ανασκαμμένο παράδειγμα ενός μεσαίου μεγέθους οικισμού της εποχής της μινωικής ακμής (Υστερομινωική Ι περίοδος : π.χ. και διατηρείται καλά, για αυτό τον ονόμασαν "Πομπηία της μινωικής Κρήτης". Είναι κτισμένος σε χαμηλό λόφο, πολύ κοντά στη θάλασσα, στον Ισθμό της Ιεράπετρας. Μοναστήρια Μονή Παναγίας της Καρυδιανής Η Μονή Καρυδίου βρίσκεται στην περιοχή του δημοτικού διαμερίσματος Μύθων του Δήμου Ιεράπετρας, δυτικά της πόλης και βορειοδυτικά του χωριού Μύθοι, σε οδική απόσταση, μέσω Μουρνιών και Ρίζας, 6 περίπου km, σε υψόμετρο 750m. Για όσους προτιμούν την οδοιπορία υπάρχει μονοπάτι πρόσβασης μέσω των τοποθεσιών Οξά, Λενικά, Κάστελλος, Αβατουλάς, Καρύδι, δύο περίπου ωρών διαδρομή κοπιαστική και δύσκολη, ανατολικότερα της προηγούμενης διαδρομής. Η τοποθεσία Καρύδι είναι ένα ονειρικό τοπίο, ένα μικρό πλάτωμα στις νότιες υπώρειες των Λασιθιώτικων βουνών, που μοιάζει με μπαλκόνι στα φρύδια της Δίκτης. Από εδώ μπορεί κανείς να απολαύσει το πανέμορφο θέαμα της κοιλάδας του ποταμού Σαραντάπηχου και ν' αγναντέψει σε μεγάλο βάθος το Λιβυκό, στο οποίο σαν μια αδρή γραμμή χαράσσεται το Γαϊδουρονήσι, η αρχαία Χρύσα, με την «ουρά» του στο ανατολικό του άκρο, το Μικρονήσι, την αρχαία Λητύη. Η μονή Ψάθης Βοριοανατολικά της μονής Παπλινού, κοντά στο χωριό Άγιος Ιωάννης και μέσα σε κτήματα που παλιά ανήκαν στο Πατριαρχείο Αλεξάνδρειας από αφιέρωση ενός κληρικού ιερέως, ιδρύθηκε πριν 120 χρόνια περίπου ένα μικρό μοναστήρι που ήταν και μονή καλόγερων και ετιμάτο στο όνομα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και ονομάστηκε μονή Ψάθης από την τοποθεσία που λέγεται Ψαθί ή Ψάθη. Τα κτήματα του Πατριαρχείου τα πήραν δυναμικά στα 1871 οι κάτοικοι του Αγίου Ιωάννου, τα παραχώρησαν στην κοινότητά τους η οποία φρόντισε να εγκατασταθούν καλόγηροι και να φροντίζουν και να καλλιεργούν την κτηματική περιουσία Κοινωνικό περιβάλλον Ο δήμος Ιεράπετρα είναι στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της περιφέρειας Κρήτης που συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Προέκυψε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Ιεράπετρας και Μακρύ Γιαλού. Έχει έδρα την πολύ Ιεράπετρα και είναι νότια κεντρικά του νομού Λασιθίου. Η έκταση του νέου Δήμου είναι τ.χλμ και ο πληθυσμός του κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του Ο Δήμος Ιεράπετρας χωρίζεται σε δυο Δημοτικές ενότητες και σε 24 τοπικές κοινότητες. 1) Δημοτική ενότητα Ιεράπετρας Έχει πληθυσμό κατοίκους (με απογραφή του 2011) με το νόμο «Ιωάννης Καποδίστριας» Ν. 2539/1997 (ΦΕΚ Α 244/ ). Υπαγόταν διοικητικά στη Νομαρχία Λασιθίου και στη περιφέρεια Κρήτης. Βρίσκεται στα νότια και κεντρικά του νομού Λασιθίου και έχει σαν έδρα την Ιεράπετρα. Η Δημοτική Ενότητα Ιεράπετρας περιλαμβάνει και της 16 τοπικές κοινότητες: 56

57 ΔΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ κατοίκων Δημοτική Κοινότητα Ιεράπετρας Τοπική Κοινότητα Αγίου Ιωάννου Τοπική Κοινότητα Ανατολής Τοπική Κοινότητα Γδοχίων 74 Τοπική Κοινότητα Καβουσίου 563 Τοπική Κοινότητα Καλαμαύκας 464 Τοπική Κοινότητα Κάτω Χωρίου 946 Τοπική Κοινότητα Μακρυλιάς 122 Τοπική Κοινότητα Μαλών 302 Τοπική Κοινότητα Μεσελέρων 135 Τοπική Κοινότητα Μεταξοχωρίου 12 Τοπική Κοινότητα Μουρνιών 137 Τοπική Κοινότητα Μύθων 396 Τοπική Κοινότητα Μύρτου 620 Τοπική Κοινότητα Παχείας Άμμου 846 Τοπική Κοινότητα Ρίζης 72 Τοπική Κοινότητα Χριστού 101 Πινάκας 4.1: Απογραφή Πληθυσμός της Δημοτικής Ενότητας Ιεράπετρας Έτους ) Δημοτική ενότητα Μακρύ Γιαλού Επίσης, με το Πρόγραμμα Καλλικράτης εντάχθηκαν στον Δήμο Ιεράπετρας οι παρακάτω τοπικές κοινότητας της Δημοτικής Ενότητας Μακρύ Γιαλού του Δήμου Ιεράπετρας. Έχει έκταση m², πληθυσμό κατοίκους (με απογραφή του 2011) και έχει μεγαλύτερο χωριό το Σταυροχώρι με πληθυσμό 350. Η Δημοτική Ενότητα Μακρύ Γιαλού περιλαμβάνει και της 8 Τοπικές κοινότητες: ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΑΚΡΥ ΓΙΑΛΟΥ κατοίκων Τοπική Κοινότητα Αγίου Στεφάνου 891 Τοπική Κοινότητα Λιθινών 346 Τοπική Κοινότητα Ορεινού 224 Τοπική Κοινότητα Περιβολακίων 103 Τοπική Κοινότητα Πεύκων 763 Τοπική Κοινότητα Σταυροχωρίου 950 Τοπική Κοινότητα Σχινοκαψάλων 427 Τοπική Κοινότητα Χρυσοπηγής 190 Πινάκας 4.2: Απογραφή Πληθυσμός της Δημοτικής Ενότητας Μακρύ Γιαλού Έτους Οικονομικό περιβάλλον Τεχνικές υποδομές Η οικονομία της Ιεράπετρας βασίζεται κατά κύριο λόγο στο εμπόριο κηπευτικών από θερμοκήπια και στους εξής κύριους τομείς, Τουρισμός, Γεωργία, Κτηνοτροφία και Αλεία. Μία από τις σημαντικότερες οικονομικές δραστηριότητες είναι η ανάπτυξη του τουρισμού όπως άλλωστε και στα περισσότερα μέρη της Κρήτης. Ο Δήμος διαθέτει έναν σημαντικό αριθμό ξενοδοχειακών καταλυμάτων σε όλη την έκτασή του. Πόλος κύριας έλξης των τουριστών αποτελούν οι οικισμοί Κουτσουνάρι, Αγία Φωτιά, Μύρτος, Κουτσουρά, Μακρύ Γιαλός και Αχλιά. Η σημαντικότερη γεωργική δραστηριότητα είναι τα κηπευτικά από θερμοκήπια αφού κατέχει μια μεγάλη αγορά στην Ευρώπη και στην Ελλάδας, έπεισες είναι και η ελαιοπαραγωγή. Οι καλλιέργειες ελιάς που υφίστανται στο νησί από τους αρχαίους χρόνους παρατηρούνται σε μικρές αποστάσεις γύρω από κάθε οικισμό. Σήμερα με την πληθυσμιακή αποδυνάμωση των ορεινών οικισμών αλλά και τη μείωση των απασχολούμενων στον πρωτογενή τομέα, η συστηματική εκμετάλλευση των καλλιεργειών ελιάς περιορίζονται στις λίγες πεδινές περιοχές με ήπιο ανάγλυφο. Σημαντική είναι και η καλλιέργεια αμπελιών για οινοπαραγωγή. 57

58 Σε ικανοποιητικό επίπεδο είναι η κτηνοτροφία και η αλιεία του δήμου που σε αντίθεση όμως με τα 2 βασικά γεωργικά προϊόντα (Κηπευτικά και λάδι) τα οποία κύριο στόχο έχουν την εξαγωγή των προϊόντων στο εξωτερικό και σε άλλους εγχώριους προορισμούς. Περιορίζονται σε τοπικό χαρακτήρα εμπορικού ενδιαφέροντος. Όσον αφορά τις τεχνικές υποδομές η Ιεράπετρας διαθέτει ένα αρκετά ικανοποιητικό οδικό δίκτυο με εθνικές, επαρχιακές οδούς Τεχνικές υποδομές Δίκτυα μεταφοράς Στην ευρύτερη περιοχή του έργου το οδικό δίκτυο αποτελείται από οδικούς άξονες ασφαλτοστρωμένους και χωματόδρομους, καλής γενικά βατότητας και ικανούς να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των κατοίκων αλλά και των τουριστών της περιοχής. Η θέση του έργου γειτνιάζει με αγροτικό δρόμο. Η περιοχή καλύπτεται από διάφορα δίκτυα (ηλεκτρικά, τηλεπικοινωνιακά, συγκοινωνιακά κλπ). Δεν θα απαιτηθεί η επέκταση του δικτύου της μέσης τάσης της ΔΕΗ, αφού διέρχεται στα όρια του γηπέδου εγκατάστασης. Ύδρευση Άρδευση Οι υδρευτικές ανάγκες της περιοχής καλύπτονται από το ΤΟΕΒ Ιεράπετρας και γεωτρήσεις, κάποιες από τις οποίες βρίσκονται πλησίον του γηπέδου του έργου. Στην ευρύτερη περιοχή επίσης η γεωργική δραστηριότητα περιλαμβάνει κυρίως καλλιέργειες ελιάς και θερμοκήπια. Στην άμεση περιοχή του έργου, και σε ακτίνα τουλάχιστον 1km υπάρχουν ως επί τω πλείστον αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Αποχέτευση Δεν υπάρχουν υποδομές αποχέτευσης (δίκτυα, κεντρικός βιολογικός καθαρισμός) στην άμεση περιοχή του έργου. Στερεά απόβλητα Τα υλικά συσκευασιών είναι ελάχιστα θα διατίθενται για ανακύκλωση στους πλησιέστερους κάδους αστικών απορριμμάτων της περιοχής ενώ τα οργανικά απόβλητα που θα προκύπτουν από το προσωπικό της μονάδας θα καταλήγουν σε κάδο τα οποία θα περισυλλέγονται από το Δήμο Ιεράπετρας Ανθρωπογενείς πιέσεις στο περιβάλλον Η εκμετάλλευση του εδάφους περιορίζεται στις γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, ενώ του υπεδάφους στις γεωτρήσεις (άρδευσης και ύδρευσης) και τις εξορυκτικές δραστηριότητες. Οι παραπάνω εκμεταλλεύσεις, παρόλο που είναι μεγάλης κλίμακας, δεν υποβαθμίζουν σοβαρά την ποιότητα και την γονιμότητα του εδάφους. Όσον αφορά τις καλλιέργειες, γενικά οι ελαιώνες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως εντατικές μονοκαλλιέργειες, αφού επιτρέπουν την ανάπτυξη υποορόφου με χαμηλή μακία βλάστηση ή φρύγανα, υποστηρίζοντας επίσης πλήθος ειδών ερπετοπανίδας και τρωκτικών. Υπάρχουν όμως και περιοχές με ελαιώνες και αμπελώνες οι οποίοι καλλιεργούνται εντατικά, με την έννοια ότι δεν επιτρέπεται από τους καλλιεργητές η ανάπτυξη υποορόφου, αρδεύονται και γίνεται εντατική χρήση λιπασμάτων. Επίσης πραγματοποιούνται ψεκασμοί το καλοκαίρι και το φθινόπωρο για την καταπολέμηση ασθενειών. Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα από τα λιπάσματα (ιδιαίτερα τα αζωτούχα) δεν έχει μελετηθεί στην περιοχή. Σημαντική επιβάρυνση του εδάφους και του υπεδάφους, αποτελεί η διάθεση των αποβλήτων των ελαιοτριβείων. Είναι γνωστό ότι οι «κατσίγαροι» περιέχουν πολυφαινόλες, οι οποίες εάν αφεθούν ανεξέλεγκτες, οξειδώνονται, πολυμερίζονται και μπορούν να δώσουν αντιδράσεις ή να μετατραπούν σε επικίνδυνες ενώσεις για τον άνθρωπο και το περιβάλλον. 58

59 Υπάρχουν πολλές αρδευτικές και υδρευτικές γεωτρήσεις στην ευρύτερη περιοχή οι οποίες καλύπτουν τις ανάγκες της γεωργίας αλλά και της ύδρευσης χωρίς να παρατηρείται υφαλμύρωση ή υποχώρηση του υδροφόρου ορίζοντα. Σημαντικές επιδράσεις στη χλωρίδα και πανίδα της περιοχής μπορούν να θεωρηθούν : Η ανεξέλεγκτη κτηνοτροφία η οποία έχει προκαλέσει μερική υποβάθμιση των οικοσυστημάτων της περιοχής λόγω της μείωσης της ποώδους στρώσης, της εξασθένισης των βοσκούμενων θάμνων και του συνεχούς ποδοπατήματος και συμπίεσης του εδάφους που έχει ως αποτέλεσμα την επικράτηση των φρυγανικών ειδών αντί των αείφυλλων σκληρόφυλλων. Η εντατική γεωργική δραστηριότητα η οποία μπορεί να υποβαθμίσει την ποιότητα του εδάφους και να περιορίσει την ανάπτυξη των φυσικών οικοσυστημάτων. Η χρήση λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, για την οποία δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, αλλά μάλλον είναι υψηλή αφού υπάρχουν εκτεταμένες καλλιέργειες στην περιοχή. Πυρκαγιές. Λαθροθηρία. Επεκτάσεις πόλεων και οικισμών. Στην περιοχή μελέτης δεν εντοπίζονται εκτενείς ανθρωπογενείς δραστηριότητες, οι οποίες να προκαλούν σημαντικές πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον. Υπάρχουν όμως και άλλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως στην Νότια πλευρά του ακινήτου είναι το πρώην ΧΥΤΑ Ιεράπετρα και το πυρηνελαιουργείο Ιεράπετρας, και σε 700m περίπου ανατολικά είναι θερμοκήπια. Νοτιοδυτικά σε απόσταση 900m περίπου είναι τρία φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 240kw. Βορειοδυτικά σε απόσταση 1000m περίπου είναι μια αποθήκη με πλακάκια και μάρμαρα. Νότια σε αποστάσει 800m, 1000 m και 1200 m είναι τρία φωτοβολταϊκά πάρκα ισχύος 80kw το κάθε ένα και σε απόσταση 1600m περίπου νότια είναι ένα συσκευαστήριο για Αγροτικά προϊόντα. όπως φαίνετε και στην παρακάτω Εικόνα 4.10, γενικά στην ευρύτερη περιοχή περιμετρικά σε απόσταση 1000m περίπου υπάρχουν και άλλα θερμοκήπια Ατμοσφαιρικό περιβάλλον Το ατμοσφαιρικό περιβάλλον στην περιοχή του έργου είναι επιβαρυμένο, καθώς υπάρχουν το πυρηνελαιουργείο Ιεράπετρας και το πρώην ΧΥΤΑ Ιεράπετρα, γενικά δεν υπάρχουν άλλες παραγωγικές δραστηριότητες γύρω από την περιοχή του έργου, που να παράγουν αέριους ρύπους. Η ανεξέλεγκτη διάθεση είναι στην περιοχή Γρά-Λυγία από τις πολλές εκτάσεις θερμοκηπίων στη περιοχή ή και καύση των απορριμμάτων, μπορεί να δημιουργήσει σε τοπικό επίπεδο προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Δεν έχουν εντοπιστεί ανεξέλεγκτοι σκουπιδότοποι στην περιοχή, εκτός από μερικά σημεία παραπλεύρως του δρόμου όπου γίνεται ανεξέλεγκτη ρίψη. Τέλος η κυκλοφορία των οχημάτων στο οδικό δίκτυο της περιοχής, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και τα συστήματα θέρμανσης κατά τους χειμερινούς μήνες δεν κρίνεται ότι δημιουργούν αξιόλογο πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ακόμη και σε τοπικό επίπεδο Ακουστικό περιβάλλον, δονήσεις, ακτινοβολίες Το ακουστικό περιβάλλον στην περιοχή του έργου είναι λίγο επιβαρυμένο από το πυρηνελαιουργείο για 4 μήνες που λειτουργεί του, στην περιοχή του έργου δεν υπάρχουν πηγές δονήσεων ή ακτινοβολιών, τουλάχιστον σε βαθμό που η κείμενη νομοθεσία να τα χαρακτηρίζει ως οχλούσα. Όσον αφορά την ηχορύπανση, κατά τους χειμερινούς μήνες εντοπίζεται από την κίνηση των οχημάτων για το πυρηνελαιουργείο. 59

60 Επιφανειακά και υπόγεια νερά Ο δήμος Ιεράπετρας καλύπτει τις υδρευτικές του ανάγκες κυρίως κάνοντας χρήση αρκετών υδρογεωτρήσεων που βρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων του και από το φράγμα τον Μπραμιανόν. Εξαιτίας όμως της ενασχόλησης σε μεγάλο βαθμό των μονίμων κατοίκων με τη γεωργία, υπάρχουν επίσης πολύ μεγάλες ανάγκες για αρδευτικό νερό. Το είδος της γεωργίας που παρατηρείται στην περιοχή είναι κυρίως η καλλιέργεια ελαιόδεντρων και η ανάπτυξη σύνθετων συστημάτων καλλιέργειας με θερμοκήπια. Μάλιστα οι ανάγκες για αρδευτικό νερό συνεχώς αυξάνουν, ενώ αντίθετα εξαντλούνται οι διαθέσιμοι υδατικοί πόροι, υπόγειοι και επιφανειακοί, που μπορούν να ανακουφίσουν τις ανάγκες αυτές. Κρίνεται επομένως επιτακτική η δημιουργία νέων αποθεμάτων νερού, που θα αποθηκεύουν μέχρι και την τελευταία σταγόνα νερού που προέρχεται από τις πλημμυρικές απορροές των πολυάριθμων χειμάρρων της δικαιοδοσίας του δήμου. Σύμφωνα με το απόσπασμα φύλλου χάρτη Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5000 της περιοχής αλλά και από επί τόπια επίσκεψη στην περιοχή μελέτης παρατηρήθηκα μόνο ένα ρεύμα στην ανατολική πλευρά του ακινήτου σε απόσταση 10 μέτρα. Επίσης η περιοχή μελέτης βρίσκεται εκτός από υδρολογικής λεκάνης Τάσεις εξέλιξης του περιβάλλοντος Μηδενική λύση Ένας μύθος που καλλιεργείται έντεχνα τον τελευταίο καιρό από τους θιασώτες των συμβατικών μορφών ενέργειας (κάρβουνου, πετρελαίου και άλλων), απέναντι στης ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), είναι ότι τα ΑΠΕ δεν συνεισφέρουν στη τοπική ανάπτυξη και μη βιώσιμα, με σκοπό που καλλιεργείται ένας τέτοιος μύθος, τελείως ανακριβής αντίληψη, είναι προφανής: να παγιδευτούν οι τοπικές κοινωνίες στο εκβιαστικό δίλημμα ή ρυπογόνες μορφές ενεργειακής ανάπτυξης που προσπορίζουν όμως οικονομικά οφέλη σε τοπικό επίπεδο (απασχόληση, αντισταθμιστικά, κλπ.), ή φιλικά προς το περιβάλλον ανανεώσιμα, χωρίς όμως ουσιαστική συνεισφορά στην τοπική ανάπτυξη. Όμως, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική και τους διαψεύδει εκκωφαντικά. Η συσσωρευμένη εμπειρία της τελευταίας 15ετίας, τόσο σε διεθνές επίπεδο (μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργούν ήδη πάνω από MW σταθμών ΑΠΕ, όσο και στην Ελλάδα, όπου λειτουργούν ήδη περίπου 350 MW ανανεώσιμων, δείχνει καθαρά, και πέρα από κάθε αμφιβολία, ότι η ίδρυση και λειτουργία έργων ΑΠΕ εμπορικής κλίμακας δημιουργεί ισχυρούς πόλους τοπικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής αναβάθμισης και προσπορίζει πολλαπλά, μετρήσιμα και ουσιαστικά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες, στις περιοχές των οποίων εγκαθίστανται τα έργα αυτά. Πιο συγκεκριμένα, και με βάση τα καταγεγραμμένα απολογιστικά στοιχεία των εν λειτουργία έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα, τα έργα αυτά : Συμβάλλουν σημαντικά στην τοπική απασχόληση. Η συμβολή των έργων ΑΠΕ στην απασχόληση, τόσο την τοπική όσο και αυτήν σε εθνικό επίπεδο, γίνεται πραγματικά εντυπωσιακή εάν συμπεριληφθούν οι προοπτικές εγχώριας κατασκευής / συναρμολόγησης μεγάλων τμημάτων του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού των έργων αυτών. Οι προοπτικές αυτές, οι οποίες έχουν ήδη αρχίσει να υλοποιούνται στην Ελλάδα (εργοστάσιο ΡΟΚΑΣ στην Τρίπολη, εργοστάσιο ΒΙΟΜΕΚ στο Αλιβέρι), μπορούν να εκτοξεύσουν τη σχετιζόμενη με τις ΑΠΕ απασχόληση, ιδιαίτερα την τοπική, στα ύψη. Η λειτουργία έργων ΑΠΕ προσφέρει ένα μόνιμο και σημαντικό ετήσιο έσοδο στους τοπικούς Δήμους (3% επί του τζίρου τους), αλλά και στην τοπική οικονομία γενικότερα. Η κατασκευή έργων ΑΠΕ σε μία περιοχή συνοδεύεται από την παράλληλη υλοποίηση σειράς αντισταθμιστικών οφελών, πέραν των άμεσων και μετρήσιμων οικονομικών εισροών και των δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης. Έτσι : 60

61 Κατασκευάζονται ή / και βελτιώνονται, χωρίς κόστος για τους δημότες, σημαντικά έργα υποδομής στην ευρύτερη περιοχή (οδικό δίκτυο, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρικό δίκτυο). Κατασκευάζονται, ως αντισταθμιστικά οφέλη (χωρίς κόστος) για τους τοπικούς Δήμους, διάφορα κοινωφελή έργα, όπως κοινοτικοί δρόμοι, σχολεία, παιδικοί σταθμοί κ.α., ενώ προσφέρονται από τους επενδυτές και ανάλογες χορηγίες. Προωθούνται νέες, εναλλακτικές και ιδιαίτερα κερδοφόρες μορφές τουρισμού στην περιοχή, όπως π.χ. ο οικοτουρισμός (επισκέψεις σε εγκαταστάσεις οικολογικών μορφών ενέργειας). Συντελούν αποφασιστικά στην προστασία του περιβάλλοντος μιας περιοχής, αφού περιορίζουν σε σημαντικό βαθμό τις εκπομπές επιβλαβών για την υγεία ρυπαντικών ουσιών, που προκαλούνται από την καύση ορυκτών καυσίμων (άνθρακα, πετρελαίου, αερίου). Έτσι, η κατασκευή και λειτουργία μιας μονάδας ΑΠΕ 10 MW στη χώρα μας, έχει ως αποτέλεσμα την αποτροπή έκλυσης στην ατμόσφαιρα περίπου 465 τόνων το χρόνο διοξειδίου του θείου, 36 τόνων το χρόνο οξειδίων του αζώτου, 24 τόνων το χρόνο αιωρούμενων σωματιδίων και τόνων το χρόνο διοξειδίου του άνθρακα (αερίου που είναι υπεύθυνο για το φαινόμενο του θερμοκηπίου). Υπενθυμίζεται ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου θεωρείται πια, σε παγκόσμιο αλλά και σε τοπικό επίπεδο, υπεύθυνο - σε πολύ μεγάλο βαθμό - για τις υπερβολικά αυξημένες θερμοκρασίες, ιδιαίτερα το καλοκαίρι, για την αυξημένη ξηρασία (μείωση της στάθμης των υδροφόρων οριζόντων και των επιφανειακών νερών), αλλά και για την αύξηση της έντασης καιρικών φαινομένων, όπως οι ξαφνικές και καταστρεπτικές πλημμύρες, κ.α. Έγκυρες μελέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδειξαν ότι μία σημαντική υποκατάσταση των συμβατικών καυσίμων με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και κυρίως με αιολικά πάρκα που βρίσκονται ήδη στο στάδιο σχεδιασμού ή υλοποίησης, θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή τουλάχιστον κατά 11%, και επομένως να περιορίσει αντίστοιχα και τις δυσμενείς επιπτώσεις από το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Μία τελευταία, αλλά πολύ σημαντική πιστεύω, επισήμανση στο θέμα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων τοπικών έργων ΑΠΕ : η προοπτική της κατασκευής και λειτουργίας ενός έργου αξιοποίησης εγχώριου και ανανεώσιμου ενεργειακού πόρου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται από τις αρμόδιες αδειοδοτούσες υπηρεσίες, τις τοπικές και περιφερειακές, αλλά, πολλές φορές, και τις κεντρικές, μέσα σε περιβάλλον κενού. Δηλαδή, για τις υπηρεσίες αυτές, οι όποιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ δεν μπορεί να εξετάζονται αφ'εαυτών αποκλειστικά και η επιλογή να είναι «υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου ή μη υλοποίησή του». Η πραγματική, η εύλογη επιλογή είναι άλλη, είναι «υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου ΑΠΕ ή έργου άλλης ενεργειακής πηγής» (π.χ. λιγνίτη, άνθρακα, φυσικού αερίου, κλπ.), για να καλυφθεί η δεδομένη ενεργειακή ζήτηση σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ολοκληρωμένου ενεργειακού/ αναπτυξιακού/ περιβαλλοντικού σχεδιασμού, θα πρέπει να αποτιμηθούν και οι επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ, τα πλεονεκτήματα ή και τα όποια μειονεκτήματά τους, πάντα δηλαδή συγκριτικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που παρουσιάζουν οι εναλλακτικές λύσεις του ίδιου ενεργειακού προβλήματος. Εξαγωγή (δηλ. «ξεφόρτωμα») της λύσης σε άλλη περιοχή, και μάλιστα με δραστικά αυξημένο περιβαλλοντικό κόστος (βλ. Πτολεμαϊδα / Μεγαλόπολη και λιγνίτη), είναι ηθικά, στρατηγικά και πολιτικά απαράδεκτη Ειδικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης Μετά από την έγκριση του «ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ» έχουμε να πούμε τα εξής: 61

62 Σύμφωνα με το Κεφάλαιο Δ «ΚΑΝΟΝΕΣ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΛΟΙΠΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ» και το άρθρο 18 περί Κριτηρίων χωροθέτησης εγκαταστάσεων και εκμετάλλευσης βιομάζας: Ως προνομιακές περιοχές χωροθέτησης εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα ή βιοαέριο, θεωρούνται ενδεικτικά, οι χώροι που ευρίσκονται πλησίον γεωργικών εκμεταλλεύσεων παραγωγής της πρώτης ύλης, ΧΥΤΑ, εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, μεγάλων κτηνοτροφικών ή πτηνοτροφικών μονάδων, μονάδων παραγωγής χαρτοπολτού, μονάδων παραγωγής χυμών και τοματοπολτού, πάσης φύσεως γεωργικών ή κτηνοτροφικών βιομηχανιών, ζωοτροφών κλπ. Ως ζώνες αποκλεισμού για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα ή βιοαέριο, δηλαδή ζώνες στις οποίες πρέπει να αποκλείεται η εγκατάστασή τους, ορίζονται οι περιοχές που προβλέπονται στο άρθρο 6 παρ.1 της παρούσας απόφασης. Των κηρυγμένων διατηρητέων μνημείων της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και των άλλων μνημείων μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ) του άρθρου 50 του ν. 3028/2002, καθώς και των οριοθετημένων αρχαιολογικών ζωνών προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του ν. 1892/1991 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του ν. 3028/2002. Των περιοχών απολύτου προστασίας της φύσης και προστασίας της φύσης που καθορίζονται κατά τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 1 και 2 και 21 του ν. 1650/1986. Των πυρήνων των εθνικών δρυμών, των κηρυγμένων μνημείων της φύσης και των αισθητικών δασών που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περιπτώσεως β του παρόντος άρθρου. Των οικοτόπων προτεραιότητας περιοχών της Επικράτειας που έχουν ενταχθεί ως τόποι κοινοτικής σημασίας στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 σύμφωνα με την απόφαση 2006/613/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 259 της , σ. 1). Των εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των κατοίκων περιοχών. Των Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του ν. 2545/97, των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του ν. 2742/99, των θεματικών πάρκων και των τουριστικών λιμένων. Των ατύπως διαμορφωμένων, στο πλαίσιο της εκτός σχεδίου δόμησης, τουριστικών και οικιστικών περιοχών, όπως αυτές θα αναγνωρίζονται ειδικότερα στο πλαίσιο της οικείας ΠΠΕΑ και ΜΠΩΕς. ατύπως διαμορφωμένες τουριστικές και οικιστικές περιοχές για την εφαρμογή του παρόντος νοούνται οι περιοχές που περιλαμβάνουν 5 τουλάχιστον δομημένες ιδιοκτησίες με χρήση τουριστική ή κατοικία, οι οποίες ανά δύο βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 100 μέτρων, και συνολική δυναμικότητα 150 κλίνες τουλάχιστον. Για τον υπολογισμό της δυναμικότητας κάθε δομημένη ιδιοκτησία με χρήση κατοικίας θεωρείται ισοδύναμη με 4 κλίνες ανεξαρτήτως εμβαδού. Οι εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα ή βιοαέριο πρέπει να τηρούν τις ελάχιστες αποστάσεις από τις γειτνιάζουσες χρήσεις γης, δραστηριότητες και δίκτυα τεχνικής υποδομής που καθορίζονται στους πίνακες του Παραρτήματος VI της παρούσας απόφασης. Τα κριτήρια χωροθέτησης που ορίζονται στο παρόν άρθρο αφορούν τις κύριες εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα ή βιοαέριο. Οι όροι χωροθέτησης των συνοδευτικών τους έργων πρέπει να καθορίζονται, κατά περίπτωση, στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια της νομοθεσίας και τους τυχόν ειδικούς κανονισμούς και πρότυπα που έχουν θεσμοθετηθεί για ορισμένες κατηγορίες συνοδευτικών έργων (πχ. γραμμές μεταφοράς ΥΤ). 62

63 Τέλος η υπό μελέτη εγκατάσταση δεν πραγματοποιείται σε αγροτεμάχιο που ανήκει σε δάσος όπως επίσης και σε αρχαιολογική περιοχή. Με το Ν. 3851/2010, οι περιοχές προστασίας της Επικράτειας, δεν αποτελούν πλέον κόκκινη γραμμή για την εγκατάσταση ΑΠΕ, αλλά πρέπει να εγκριθούν αρμοδίως οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δηλαδή υπόκεινται σε Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων. Σύμφωνα λοιπόν με όλα τα ανωτέρω η εγκατάσταση του υπό μελέτη έργου, δεν αντιτίθεται ούτε καν στο νέο χωροταξικό σχέδιο που εκπόνησε το ΥΠΕΧΩΔΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Αναλυτική Περιγραφή Λειτουργιάς Του Έργου 5.1. Εισαγωγή Το περιγραφόμενο έργο αφορά την κατασκευή μονάδας ανακύκλωσης φυτικών υπολειμμάτων και κατσίγαρου για παραγωγή βιοαερίου και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘ) με καύση βιοαερίου. Η παραγωγή του βιοαερίου βασίζεται στην τεχνολογία της Αναερόβιας Χώνευσης. Η μονάδα θα εγκατασταθεί στην θέση Πλατιά Όψη στην περιοχής Μακρυλιά του Δήμου Ιεράπετρας της Π.Ε. Λασιθίου, Περιφέρεια Κρήτης. Τα φυτικά υπολείμματα και ο Κατσίγαρος θα συλλέγονται από τις διάφορα μέρει της ευρύτερης περιοχή του Δήμου Ιεράπετρας και με κατάλληλα φορτηγά και βυτιοφόρα θα μεταφέρονται στην κεντρική μονάδα, όπου μέσω συστήματος τροφοδοσίας θα οδηγούνται στους χωνευτές (βλέπε Εικόνα 5.1) για να ξεκινήσει η διαδικασία της Αναερόβιας Χώνευσης, που λαμβάνει χώρα σε θερμοκρασία 40ºC (μεσόφιλη) κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες υγιεινής, μειώνοντας τις δυσάρεστες οσμές και τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Το μίγμα των πρώτων υλών θερμαίνεται με τη χρήση ζεστού νερού, το οποίο προέρχεται από την μηχανή ΜΕΚ ως πηγή θερμότητας. Εικόνα 5.1: Χωνευτές, δεξαμενές όπου λαμβάνει χώρα η διεργασία της Αναερόβιας Χώνευσης Τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης Αρχικά οι πρώτες ύλες διαχωρισμένες από τα σημεία παραλαβής σε υγρές και στερεές φθάνουν στον χώρο υποδοχής. Οι στερεές πρώτες ύλες μεταφέρονται στο χώρο συγκέντρωσης στερεών πρώτων υλών από όπου με κατάλληλο σύστημα τροφοδοσίας τροφοδοτούν τις δεξαμενές πρωτόγεννους χώνευσης. 63

64 Αντιστοίχως οι υγρές πρώτες ύλες μεταφέρονται μέσω αντλιών σε μία δεξαμενή αποθήκευσης (προδεξαμενή) από την οποία γίνεται επίσης τροφοδοσία των δεξαμενών πρωτόγεννους χώνευσης. Η δεξαμενή δευτερογενούς χώνευσης τροφοδοτείται από τις δεξαμενές πρωτογενούς χώνευσης. Από το χώρο συγκέντρωσης το υγρό υπόλειμμα στραγγίσης τροφοδοτείται στις δεξαμενές χώνευσης. Το παραγόμενο βιοαέριο τόσο από της πρωτογενής όσο και από τη δευτερογενή χώνευση (Εικόνα 5.2). συλλέγεται αφού περάσει από ένα μηχανισμό βιολογικής αποθείωσης οποίος είναι εγκατεστημένος στις οροφές των δεξαμενών, καθώς και από ένα σύστημα αφύγρανσης συλλέγεται και οδηγείται προς τη μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας (Εικόνα 5.3). Στην περίπτωση βλάβης της μονάδας συμπαραγωγής το βιοαέριο οδηγείται στο πυρσό καύσης εκτάκτου ανάγκης όπου γίνεται καύση του παραγόμενου αερίου με ασφαλή τρόπο. Εικόνα 5.2: Αεροφυλάκιο επί οροφής χωνευτή. Εικόνα 5.3: Μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας (ΜΕΚ). 64

65 Η μονάδα συνολικά περιλαμβάνει βάση υποδοχής και αποθήκευσης στερεών υπολειμμάτων (φυτικά υπολείμματα), μια δεξαμενή υποδοχής και αποθήκευσης υγρών εισερχομένων (κατσίγαρος), δυο πρωτογενής χωνευτής, έναν δευτερογενή χωνευτή, ένα σύστημα τροφοδοσίας στερεών υλών, μια βάση αποθήκευσης στερεού χωνεμένου υπολείμματος, δεξαμενή αποθήκευσης υγρού χωνεμένου υπολείμματος (lagoon), μια μηχανή συμπαραγωγής (CHP) ηλεκτρισμού και θερμότητας, έναν πυρσό έκτακτης ανάγκης και ένα σύστημα μηχανικού διαχωρισμού χωνεμένου υπολείμματος όπως επίσης και ένα σύστημα ξήρανσης χωνεμένου υπολείμματος το οποίο θα παράγει ξηρό ενσακισμένο εδαφοβελτιωτικό στην υγρασία που επιθυμεί ο αγροτικός τομέας. Τέλος η μονάδα περιλαμβάνει κτήριο διοίκησης και ελέγχου, χώρο στάθμευσης, και σύστημα ζύγισης. Περιγραφή των πραγματοποιούμενων διεργασιών Διάγραμμα ροής Η λειτουργία της μονάδος βιοαερίου αναλυτικά, περιγράφεται ως ακολούθως: 1. Τα στερεά υπολείμματα μεταφέρονται στην μονάδα με φορτηγά, όπου αποθηκεύονται προσωρινά σε βάση σκυροδέματος. Τα υγρά υπολείμματα μεταφέρονται στην μονάδα με βυτιοφόρα, και αποθηκεύονται εντός της δεξαμενής υποδοχής. 2. Στην συνέχεια τα στερεά εισερχόμενα μεταφέρονται από την βάση στον τροφοδότη στερεών με την βοήθεια περονοφόρου οχήματος. Από εκεί μεταφέρονται στον πρωτογενή χωνευτή μέσω συστήματος μίξης υγρών και στερεών για την αποφυγή εισόδου ξένων υλικών μέσα στους χωνευτές. Η ανακυκλοφορία υγρού υποστρώματος στο σύστημα τροφοδοσίας προέρχεται από τον διαχωριστή υγρών/στερεών. Το υγρά εισερχόμενα μεταφέρονται εντός του πρωτογενή χωνευτή μέσω αντλίας. 3. Ποσότητα νερού μεταφέρεται στον πρωτογενή χωνευτή με αντλητικό σύστημα (περίπου κυβικά ετησίως έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία ΤΟΕΒ Ιεράπετρας). 4. Το μίγμα παραμένει στον πρωτογενή χωνευτή όπου θερμαίνεται, σε θερμοκρασία περίπου 40 o C, και παράγεται το μεγαλύτερο μέρος του βιοαερίου (60-80%). Η τροφοδοσία των πρώτων υλών στον χωνευτή πραγματοποιείται συνήθως μια φορά κάθε ώρα, ενώ το υπόστρωμα αναμιγνύεται δύο φορές την ώρα. 5. Στην συνέχεια το υπόστρωμα μεταφέρεται στον δευτερογενή χωνευτή όπου ολοκληρώνεται η παραγωγή βιοαερίου (40-20%). 6. Σε συνέχεια της χώνευσης το χωνεμένο υπόστρωμα διέρχεται μέσω συστήματος διαχωρισμού υγρού και στερεού κλάσματος. Μέρος του χωνεμένου υπολείμματος, επανακυκλοφορεί στο προηγουμένως περιγραφόμενο σύστημα, για την περαιτέρω υγροποίηση και ομογενοποίηση του υποστρώματος. 7. Το παραγόμενο βιοαέριο, επιδέχεται διεργασίες αποθείωσης (μέσα στις οροφές των βιοαντιδραστήρων) και αφύγρανσης και στην συνέχεια καίγεται σε μια (1) μηχανή εσωτερικής καύσης (CHP), ηλεκτρικής ισχύος 1000 kwe. Μέρος της παραγόμενης θερμότητας χρησιμοποιείται για τη θέρμανση των χωνευτών. 8. Σε περίπτωση που η μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τεθεί προσωρινά εκτός λειτουργίας, το παραγόμενο βιοαέριο καίγεται με ελεγχόμενο τρόπο σε έναν (1) μόνιμα εγκατεστημένο πυρσό που χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Η εγκατάσταση παραγωγής βιοαερίου αποτελείται κυρίως από τα παρακάτω στοιχεία: Συστήματα τροφοδοσίας. Δεξαμενή πρωτογενής χώνευσης. Δεξαμενή δευτερογενούς χώνευσης. Μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘ)-CHP. Πυρσός εκτάκτου ανάγκης. Μετασχηματιστής χαμηλής-μέσης τάσης. Σύστημα ξήρανσης χωνευμένου υπολείμματος. Δωμάτιο ελέγχου. 65

66 Περιγραφή λειτουργίας και χρησιμοποιούμενης τεχνολογίας Λειτουργική μονάδα 1: Υποδοχή, αποθήκευση και τροφοδοσία πρώτων υλών. Λειτουργική μονάδα 2: Ζύμωση και ανακυκλοφορία. Λειτουργική μονάδα 3: Αποθήκευση υπολειμμάτων ζύμωσης / χωνεμένου υπολείμματος. Λειτουργική μονάδα 4: Εκμετάλλευση αερίου. Λειτουργική μονάδα 5: Ηλεκτρολογικό σύστημα ελέγχου. Εικόνα 5.4: Σκαρίφημα Χωροθέτησης μονάδας Υποδοχή, αποθήκευση και τροφοδοσία υποστρώματος Τα υλικά που απαιτούνται για τη διεργασία της χώνευσης συλλέγονται στη λειτουργική μονάδα 1. Συγκεκριμένα: 1) Στερεό υπόλειμμα επεξεργασίας (φυτικά υπολείμματα). 2) Υγρό υπόλειμμα επεξεργασίας ελιάς (κατσίγαρου). Παραλαβή και αποθήκευση πρώτων υλών Η συλλογή των στερεών πρώτων υλών πραγματοποιείται με φορτηγά οχήματα, ενώ η συλλογή των υγρών πρώτων υλών πραγματοποιείται με βυτιοφόρα. Τα φορτηγά / βυτιοφόρα θα συλλέγουν τις πρώτες ύλες σύμφωνα με καθορισμένο πρόγραμμα εφοδιαστική αλυσίδας. Κάθε φορτηγό/βυτιοφόρο θα επισκέπτεται μια μονάδα μέχρι εξαντλήσεως της μεταφερόμενης ποσότητας. Η συλλογή θα πραγματοποιείται ημερησίως ή σε χρόνο που επιβάλει η ορθή λειτουργία των εγκαταστάσεων των αγροτοκτηνοτροφικών μονάδων (περίοδοι αιχμής εποχικές καλλιέργειες κλπ). Η προσωρινή αποθήκευση των στερεών πρώτης υλών θα πραγματοποιείται σε βάσεις σκυροδέματος, όπου οι εισερχόμενες ποσότητες θα τοποθετούνται σε μορφή «σωρού» με μέγιστο ύψος τα 2m. Οι σωροί επί των βάσεων αποθήκευσης καλύπτονται προς αποφυγή δυσάρεστων οσμών καθώς και ενεργειακών απωλειών. Η κάλυψη των στερεών πρώτων υλών πραγματοποιείται με ειδικά κατασκευασμένες μεμβράνες (HDPE) ανεκτικές σε καιρικές συνθήκες. Οι μεμβράνες στερεοποιούνται επί της πρώτης ύλης με την χρήση είτε βαριδιών στο κάτω μέρος των μεμβρανών είτε καθόλα την έκταση αυτών. 66

67 Εικόνα 5.5: Βάση σκυροδέματος για αποθήκευση στερεής πρώτης ύλης. Εικόνα 5.6: Διαδικασία κάλυψης σωρού. Εικόνα 5.7: Απεικόνιση αποθήκευσης πρώτων υλών. Επεξεργασία πρώτων υλών Τα υγρά οργανικά (κατσίγαρος) μεταφέρονται στην μονάδα με βυτιοφόρο της εταιρίας λειτουργίας της μονάδος και αποθηκεύονται σε δεξαμενές τύπου Lagoon Χωρητικότητας m 3, βλέπε εικόνα 5.12, 5.13 και 5.14, όμοια με δεξαμενή αποθήκευσης υγρού χωνεμένου υπολείμματος. Ομογενοποιούνται με ανάδευση μέσα στην υπόγεια κλειστή δεξαμενή παραλαβής, η οποία θα επιτυγχάνεται με κατάλληλο αριθμό εμβαπτισμένων αναδευτήρων. Τα φυτικά υπολείμματα προσκομίζονται από τους παραγωγούς απευθείας στο χώρο αποθήκευσης τους και απορρίπτονται εντός των χώρων υποδοχής και αποθήκευσης. Κατά τη μεταφορά τους θα οδηγούνται με κάδο μεταφορέα σε συσκευή κοπής, όπου και θα 67

68 μειώνεται το μέγεθός τους στα 10mm αφού διαχωριστούν από τυχόν ξένα υλικά πχ πολυπροπυλαίνιο κ.α. Στη συνέχει θα μεταφέρονται σε κλειστό δοχείο ανάμιξης όπου και θα αναμιγνύονται με το υγρό κλάσμα χωνεμένης βιοϊλύος με σκοπό την επίτευξη καλύτερης ρευστότητας του υλικού. Από το δοχείο ανάμιξης το μίγμα θα αντλείται από δοσομετρικά συστήματα με τη βοήθεια αντλίας μεταλλικής παροχής και σωλήνωσης που θα καταλήγει στη βάση του αντιδραστήρα. Βιολογική αποικοδόμηση μίγματος Στη δεξαμενή υποδοχής θα ξεκινάει η βιολογική αποικοδόμηση του μίγματος των οργανικών αποβλήτων, δηλαδή θα πραγματοποιείται η μετατροπή των υδρογονανθράκων σε σάκχαρα, των λιπιδίων σε λιπαρά οξέα και των πρωτεϊνών σε αμινοξέα. Η συγκεκριμένη δεξαμενή θα είναι θερμαινόμενη και θα διαθέτει εμβαπτισμένους αναδευτήρες. Η βιοϊλύς θα αντλείται μέσω της αντλίας ιλύος και μέσω σωληνώσεων προς το σύστημα ρύθμισης θερμοκρασίας και παστερίωσης. Τροφοδοσία στερεών πρώτων υλών Το σύστημα τροφοδοσίας στερεών πρώτων υλών τροφοδοτεί την εγκατάσταση παραγωγής βιοαερίου με μη-αντλήσιμη βιομάζα, όπως τα ενσιρώματα οργανικών φυτικά υπολείμματα κλπ. Το σύστημα τροφοδοσίας περιλαμβάνει χώρο αποθήκευσης, κινούμενο δάπεδο, ηλεκτροκίνητους κοχλίες (οριζόντιους και κάθετους κοχλίες, κλπ.) και ένα σύστημα ζύγισης. Οι ανανεώσιμοι πόροι μεταφέρονται στον οριζόντιο κοχλία από το χώρο αποθήκευσης μέσω του κινούμενου δαπέδου και στη συνέχεια τροφοδοτούνται στη δεξαμενή χώνευσης μέσω του καθοδικού κοχλία. Εικόνα 5.8: Διάγραμμα τροφοδότη στερεών. Εικόνα 5.9: Σύστημα ανάμειξης υγρών και στερεών προς υγρή τροφοδοσία χωνευτών. 68

69 Το σύστημα τροφοδοσίας είναι αυτοματοποιημένο, διότι η τροφοδοσία των πρώτων υλών στην εγκατάσταση παραγωγής βιοαερίου πρέπει να πραγματοποιείται αρκετές φορές την ημέρα σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταθερή και αδιάκοπη παραγωγή αερίου. Τροφοδοσίας υγρών πρώτων υλών Για την τροφοδοσία των υγρών πρώτων υλών στις δεξαμενές χρησιμοποιείται κατάλληλο αντλητικό συγκρότημά το οποίο αντλεί τις υγρές πρώτες ύλες από τη δεξαμενή προαποθήκευσης Αναερόβια χώνευση και ανακυκλοφορία Χώνευση και Παραγωγή βιοαερίου: Οι πρωτογενής χωνευτές έχουν καθαρή δυναμικότητα 7041,97m³ (διάμετρος 29 m, ύψος 8m) ο κάθε ένας και είναι κατασκευασμένος από ενισχυμένο σκυρόδεμα. Ο δεύτερος χωνευτής έχει καθαρή δυναμικότητα 7041,97m³ (διάμετρος 29 m, ύψος 8m) και είναι κατασκευασμένος από ενισχυμένο σκυρόδεμα. Ο κάθε χωνευτής σκεπάζεται αεροστεγώς με διπλή μεμβράνη κωνικού σχήματος (υλικό άνω μεμβράνης: ύφασμα PVC υλικό κάτω μεμβράνης: PE υψηλής ελαστικότητας), η οποία στερεώνεται σε ειδική ράγα συγκράτησης. Μεταξύ των δύο μεμβρανών, δημιουργείται πίεση 1,5 mbar με χρήση φυσητήρα και βαλβίδας υπερπίεσης. Το ακατέργαστο αέριο, το οποίο παράγεται από την αναερόβια διαδικασία, αποθηκεύεται πάνω από την επιφάνεια του μίγματος. Ο έλεγχος της πίεσης του χώρου αποθήκευσης βιοαερίου στη δεξαμενή χώνευσης υλοποιείται με τη βοήθεια κατάλληλων συσκευών ελέγχου ασφαλείας υπερπίεσης και υποπίεσης, οι οποίες εξασφαλίζουν ότι η υπερπίεση βιοαερίου δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 3 mbar και η υποπίεση του βιοαερίου δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από 1 mbar. Ο τρόπος που είναι κομμένη η μεμβράνη, έχει ως αποτέλεσμα το κάλυμμα να φαίνεται κωνικό από έξω. Ο χώρος κάτω από αυτόν τον αερο-υποστηριζόμενο κώνο επιτρέπει στη μεμβράνη να ανυψώνεται και να χαμηλώνει ανάλογα με την παραγωγή και την κατανάλωση βιοαερίου, ενώ παράλληλα προστατεύεται από τις καιρικές συνθήκες. Οι μεμβράνες παρέχουν επίσης προκαθορισμένο σημείο ρήξης με επαρκή συντελεστή ασφαλείας. Προσφέρουν απολύτως αξιόπιστη προστασία στις δεξαμενές από φθορές όλων των ειδών που μπορούν να δημιουργηθούν λόγω επίπτωσης πίεσης. Οι δυνάμεις που ασκούνται στα τοιχώματα της δεξαμενής λόγω της μεμβράνης είναι πολύ μικρές και ασκούνται ομοιόμορφα στον τοίχο της δεξαμενής. Αυτό σημαίνει ότι η κυκλική δεξαμενή σκυροδέματος δεν χρειάζεται να πληρεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η θερμομόνωση της δεξαμενής χώνευσης είναι πυράντοχη. Η κατασκευή και η λειτουργία του χώρου αποθήκευσης βιοαερίου χαμηλής πίεσης πληρεί όλες τις απαιτήσεις ασφαλείας για τις εγκαταστάσεις παραγωγής βιοαερίου. Η κάθε οροφή συλλογής και αποθείωσης παραγόμενου βιοαερίου έχει δυναμικότητα περίπου m 3. Ο κάθε χωνευτής διαθέτει τέσσερις αναδευτήρες, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την ανάμιξη του υποστρώματος ώστε να διασφαλίζεται η συνεχής και ομογενής ανάμιξη κατά τη ζύμωση. 69

70 Εικόνα 5.10: Αναδευτήρες διατήρησης ροής/ομογενοποίησης. Εικόνα 5.11: Ειδικά σχεδιασμένη οροφή αποθήκευσης παραγόμενου βιοαερίου. Ειδικό σύστημα μηχανικού διαχωρισμού, τοποθετείται σε συνέχεια των χωνευτών, από το οποίο μέρος του χωνεμένου υπολείμματος στέλνετε ξανά στην πρωτογενή χώνευση (βλ. ισοζύγιο μάζας), δημιουργώντας έτσι ένα κλειστό κύκλωμα ανακυκλοφορίας. Το σύστημα αυτό αποτελείται από έναν διαχωριστή τύπου Decanter. Αποθείωση: Το παραγόμενο βιοαέριο περιλαμβάνει ένα μικρό ποσοστό υδρόθειου (H 2 S), το οποίο πρέπει να απομακρυνθεί πριν από τη χρήση του αερίου στην ΜΕΚ. Για τον λόγο αυτόν, ο αεριοθάλαμος του χωνευτή και μεταχωνευτή είναι εξοπλισμένος με ένα σύστημα βιολογικής αποθείωσης. Κατά την διεργασία αυτή μικρές ποσότητες αέρα τροφοδοτούνται στον αεριοθάλαμο των χωνευτών με ελεγχόμενο τρόπο. Η παροχή αέρα πραγματοποιείται μέσω ενός συμπιεστή ο οποίος ρυθμίζεται αυτόματα σύμφωνα με την ποσότητα του παραγόμενου βιοαερίου καθώς και την ανάλυση του (η μονάδα διαθέτει αναλυτή βιοαερίου). Η παροχή αέρα για την αποθείωση του ακατέργαστου αερίου περιορίζεται στο 6% κατ όγκο (σε σχέση με την παροχή του ακατέργαστου αερίου) με κατάλληλη δοσολογία. Ιπτάμενες μικτές καλλιέργειες βακτηρίων δημιουργούν ίζημα στοιχειώδους θείου και θειικών αλάτων μέσω οξείδωσης θειικού οξέως. Οποιοδήποτε συμπύκνωμα από τη διαδικασία αφύγρανσης του βιοαερίου οδηγείται εκ νέου στην εγκατάσταση παραγωγής βιοαερίου, χωρίς να αφήνει υπολείμματα. 70

71 Ο εισερχόμενος αέρας τροφοδοτείται στην οροφή κάθε δεξαμενής όπου βρίσκεται το βιοαέριο και βάση βιολογικών χημικών αντιδράσεων το περιεχόμενο στο βιοαέριο υδρόθειο αποδομείται, παράγοντας θείο. Το στοιχειακό θείο σχηματίζεται στις επιφάνειες των χωνευτών, ειδικά στα στρώματα των αποθέσεων, και είναι αναγνωρίσιμα μέσω της κιτρινωπής τους επιφάνειας. Αυτές οι αποθέσεις στοιχειακού θείου απομακρύνονται διαδοχικά με τα υπολείμματα της ζύμωσης. Στην συγκεκριμένη μονάδα δεν χρησιμοποιείται εξωτερική χημική διαδικασία αποθείωσης καθώς δεν απαιτείται από τις εισερχόμενες πρώτες ύλες. Όπως αναφέρεται και προηγουμένως δεν υπάρχουν απόβλητα από την αποθείωση του βιοαερίου καθώς το παραγόμενο θείο ενσωματώνεται με το υπόστρωμα ζύμωσης, χωρίς καμία περαιτέρω επίπτωση Αποθήκευση υπολειμμάτων της χώνευσης Το χωνεμένο υπόλειμμα σε συνέχεια της διαδικασίας διαχωρισμού μεταφέρεται σε δεξαμενή αποθήκευσης (lagoon) (υγρό μέρος) και σε βάση αποθήκευσης σε σωρούς (στερεό μέρος) όπου και αποθηκεύεται. Υγρό χωνεμένο υπόλειμμα: Ολόκληρη η πάνω επιφάνεια των δεξαμενών αποθήκευσης -τύπου lagoon (βλ. εικόνα) καλύπτεται από ειδική μεμβράνη, συνεπώς πρόκειται για κλειστές δεξαμενές. Η χωρητικότητα της δεξαμενής ανέρχεται περίπου στα m 3. Το χωνεμένο υπόλειμμα στην συνέχεια μέσω τροφοδότη αυτού φορτώνεται στα βυτιοφόρα οχήματα και οδηγείται προς διασκορπισμό στα χωράφια σύμφωνα με τα συμφωνητικά που θα συναφθούν με τους αγρότες της περιοχής. Παρά το γεγονός του ότι το χωνεμένο υπόλειμμα σε συνέχεια της παραμονής του εντός των χωνευτών δεν έχει επιπλέον παραγωγική ικανότητα, η δεξαμενή καλύπτεται με ειδική μεμβράνη η οποία απαγορεύει σε πιθανές οσμές και εκκρίσεις να διαφύγουν στο περιβάλλον. (βλέπε παρακάτω εικόνες 5.12). Εικόνα 5.12: Ειδική μεμβράνη κάλυψης δεξαμενής για την στεγανή αποθήκευση του κατσίγαρου και του παραγόμενου χωνεμένου υπολείμματος. Εικόνα 5.13: Ειδική μεμβράνη κάλυψης δεξαμενής με πλωτήρες για την στεγανή αποθήκευση του κατσίγαρου και του παραγόμενου χωνεμένου υπολείμματος. 71

72 Εικόνα 5.14: Ειδική μεμβράνη κάλυψης δεξαμενής για την στεγανή αποθήκευση του κατσίγαρου και του παραγόμενου χωνεμένου υπολείμματος. Στερεό χωνεμένο υπόλειμμα: Οι ποσότητες στερεού υπολείμματος (βλ. εικόνες 5.15) αποθηκεύονται προσωρινά σε βάση αποθήκευσες σε σωρούς παρόμοια με αυτά των στερών εισερχομένων. Θα κατασκευαστεί βάση σκυροδέματος και θα αποθηκευτεί το υπόλειμμα, σε «σωρούς» με μέγιστο ύψος τα 2.5m σε έκταση 252m 2. Οι σωροί θα καλύπτονται με ειδική μεμβράνη για αποφυγή τυχόν αέριων εκπομπών ή οσμών, καθώς και προστασία του χωνεμένου υπολείμματος από τα κατακρημνίσματα (αποφυγή απορροών). Οι βάση θα διαθέτει σύστημα απορροής τυχόν διαρροιών οι οποίες θα οδηγούνται σε μικρές δεξαμενές και από εκεί μέσω αντλιών στην lagoon. Το χωνεμένο υπόλειμμα δεν παράγει οσμές καθότι η παραμονή του έχει εξαντλήσει κάθε περιθώριο παραγωγής μεθανίου. Εικόνα 5.15: Διαχωριστής χωνεμένου υπολείμματος και προσωρινή αποθήκευση σε συνέχεια του διαχωρισμού Εκμετάλλευση αερίου Ο εξοπλισμός εκμετάλλευσης αερίου τοποθετείται στη λειτουργική μονάδα 4. Μια (1) μηχανή εσωτερικής καύσης (CHP), παρατίθενται για τη λειτουργία της ως παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας, εγκατεστημένης ισχύος 1000kWe. Για να είναι δυνατή η χρήση του βιοαερίου στην μηχανή εσωτερικής καύσης, η πίεση του αερίου πρέπει να είναι αυξημένη χρησιμοποιώντας κατάλληλο συμπιεστή, του οποίου η δυναμικότητα είναι ρυθμιζόμενη. Για την αποφυγή εκπομπής θορύβου, ο εξοπλισμός είναι τοποθετημένος σε κατάλληλη απομονωμένη καμπίνα (container). Η μηχανή εσωτερικής καύσης, καθώς και ο αεροσυμπιεστής και όλα τα απαραίτητα εξαρτήματα είναι τοποθετημένα στο container της μηχανής. Το βιοαέριο καίγεται στην μηχανή εσωτερικής καύσης και η προκύπτουσα ενέργεια μετατρέπεται σε ηλεκτρισμό. Ο αέρας καύσης λαμβάνεται από το εξωτερικό μέσω ανεμιστήρα. Τα απαέρια εξέρχονται από τον σιγαστήρα, ενώ οι δίοδοι εισόδου και εξόδου αέρα είναι εξοπλισμένες με ειδικούς 72

73 απορροφητές για περιορισμό του θορύβου. Η δίοδος εισόδου είναι επιπροσθέτως εξοπλισμένη με σακόφιλτρο. Ο σιγαστήρας των απαερίων είναι σχεδιασμένος να είναι m πάνω από την επιφάνεια του εδάφους ή ανάλογα με τους υπολογισμούς του ύψους της καμινάδας. Η Μηχανή Εσωτερικής Καύσης, πέραν της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει (μέσω της γεννήτριας) παράγει και θερμική ενέργεια. Η παράγωγη της θερμικής ενέργειας πραγματοποιείται με την εκμετάλλευση της εκλυόμενης θερμότητας κατά την διάρκεια της καύσης του βιοαερίου και συγκεκριμένα χρησιμοποιείται ένας εναλλάκτης θερμότητας σε κύκλωμα νερού. Ένα μεγάλο μέρος της θερμότητας που παράγεται ανακτάται και χρησιμοποιείται για τη θέρμανση των χωνευτών, μέσω δικτύου σωληνώσεων θερμού και ψυχρού νερού. Συγκεκριμένα νερό διέρχεται μέσα από ειδικά σχεδιασμένο σύστημα εντός του container της μηχανής, θερμαίνεται και στην συνέχεια οδηγείται στους χωνευτές. Σε συνέχεια θέρμανσης αυτών (μείωση θερμοκρασίας νερού) οδηγείται και πάλι στην μηχανή, πραγματοποιώντας έναν κύκλο. Το σύνηθες ποσοστό της παραγόμενης θερμότητας που χρησιμοποιείται για την θέρμανση των χωνευτών είναι της τάξης του 45-50%. Το υπόλοιπο ποσοστό θερμότητας χρησιμοποιηθεί για άλλες χρήσεις θέρμανσης, όπως ένα 5% της θέρμανση πάει στα γραφεία της μονάδας και το υπόλοιπη 50% της θέρμανσης πάει για την ξήρανση του χωνεμένου υπολείμματος. Άρα όλη η θερμότητα καταναλώνετε από την ίδια την μονάδα Σε συμμόρφωση με τους κανονισμούς ασφάλειας για αγροτικά συστήματα βιοαερίου, οι ποσότητες αερίου που πρέπει να απελευθερωθούν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι κάτω από 20 m³/h. Για τον λόγο αυτόν, o πυρσός αερίου φέρει σύστημα ελέγχου της πίεσης και λειτουργεί αυτόματα. Όσον αφορά τις απαιτήσεις την μονάδας σε ηλεκτρική ενέργεια αυτές θα καλύπτονται από το δίκτυο. Ολόκληρη η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από την καύση του βιοαερίου θα παρέχεται στο δίκτυο χωρίς παρακράτηση του απαιτούμενου ποσού ιδιοκατανάλωσης (περίπου 8-11% της συνολικής παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας). Για την έναρξη λειτουργίας της μονάδας θα χρησιμοποιηθεί εξωτερική μονάδα λέβητα για την αρχική θέρμανση των χωνευτών μέχρι την έναρξη παραγωγής του βιοαερίου. Σε συνέχεια παραγωγής αυτού πραγματοποιείται εκκίνηση της μηχανής και συνεπώς κάλυψη της μονάδος σε θερμικές απαιτήσεις. Ο λέβητας θα είναι ισχύος 350kW και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του δίνονται στον ακόλουθο πίνακα. Τεχνικά Χαρακτηριστικά MHZ 350 Θερμική απόδοση kw Διαστάσεις 3,7 x 2.35 x 2.55 mm Βάρος Aprox kg Μέσο θέρμανσης Θερμό νερό (90/70oC) Πίεση ασφαλείας 3bar θέρμανσης Τεχνολογία ασφαλείας DIN EN Χαρακτηριστικά αντλίας νερού 17m 3 /h, 8 Mwh Όσον αφορά τις περιπτώσεις διακοπής παροχής ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο το παραγόμενο βιοαέριο θα καίγεται στον πυρσό έκτακτης ανάγκης ο οποίος θα λειτουργεί καθώς διαθέτει εφεδρικό σύστημα λειτουργίας (μπαταρία). Τα υπόλοιπα στοιχεία της μονάδας δεν απαιτούν λειτουργία για την εξασφάλιση της ασφάλειας της μονάδος καθώς δεν πραγματοποιείται τροφοδοσία και συνεπώς το υπόστρωμα θα παραμείνει εντός των χωνευτών. Η θερμοκρασία του υποστρώματος, λόγω του αυξημένου όγκου του εντός των δεξαμενών και λόγω της σχετικά υψηλής μέσης θερμοκρασίας της περιοχής δεν αναμένεται να χαθεί. Τυχόν πτώση θερμοκρασίας 1-2 βαθμούς κελσίου αναμένεται να εμφανιστεί σε συνέχεια διακοπής θέρμανσης μεγαλύτερης των 7-10 ημερών. 73

74 Πυρσός έκτακτης ανάγκης: Η μονάδα παραγωγής βιοαερίου είναι εξοπλισμένη με έναν (1) εγκατεστημένο πυρσό έκτακτης ανάγκης ο οποίος είναι τοποθετημένος σε ασφαλή απόσταση, έχοντας 8 m απόσταση από την πλησιέστερη εγκατάσταση. Ο πυρσός έκτακτης ανάγκης χρησιμοποιείται μόνο σε περίπτωση δυσλειτουργίας, καθώς οι περιπτώσεις διακοπής λειτουργίας της μηχανής εσωτερικής καύσης μπορεί να μειωθούν με τη λήψη κατάλληλων μέτρων λειτουργίας. Εικόνα 5.16: Πυρσός έκτακτης ανάγκης Ηλεκτρολογικό σύστημα, μονάδα ελέγχου Η λειτουργική μονάδα 5 αποτελείται από το ηλεκτρολογικό σύστημα και τη μονάδα ελέγχου της εγκατάστασης. Στο δωμάτιο των πινάκων ελέγχου υπάρχουν οι πίνακες και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής με την αντίστοιχη οθόνη για τη μονάδα παραγωγής βιοαερίου. Η οθόνη χρησιμοποιείται για την επιλογή του τρόπου λειτουργίας (χειροκίνητα ή αυτόματα) και της κατάστασης λειτουργίας, καθώς εμφανίζει τις πληροφορίες και παράγει αναφορές. Ο πίνακας ελέγχου βρίσκεται απομονωμένος μαζί με ένα σύστημα έκτακτης παύσης Αναλυτική Περιγραφή Της Αναερόβιας Χώνευσης 6.1. Αναερόβια Χώνευση Η διεργασία της Αναερόβιας Χώνευσης είναι μια αρκετά γνωστή και δοκιμασμένη τεχνολογία για την επεξεργασία των οργανικών αποβλήτων. Η ιστορία της χρονολογείται από το 1630 όταν επιστήμονες αντιλήφθηκαν ότι από αποσύνθεση οργανικής ύλης αναπτύσσονται καύσιμα αέρια. Το 1776 ο Α. Volta κατέληγε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ποσοτική σχέση μεταξύ του ποσού της οργανικής ύλης και του αερίου που παράγεται, συλλέγοντας αέριο σε ελώδεις περιοχές της λίμνης Κόμο στην Ιταλία. Το 1794 ο J. Dalton θα αποδείξει ότι το αέριο το οποίο παράγεται σε ελώδεις περιοχές είναι το μεθάνιο καθορίζοντας και την πυκνότητα του. Το 1808 από την αναερόβια χώνευση κοπριάς αγελάδων οριστικοποιείται ότι το αέριο το οποίο παράγεται είναι το μεθάνιο. Η πρώτη εφαρμογή αναερόβιας χώνευσης πραγματοποιήθηκε στο Exeter στην Αγγλία το 1895 και συγκεκριμένα οι λάμπες του δημοτικού φωτισμού της πόλης λειτουργούσαν από καύση βιοαερίου που προερχόταν από τα αστικά λύματα. 74

75 Η Αναερόβια Χώνευση είναι μια φυσική διαδικασία κατά την οποία η οργανική ύλη αποσυντίθεται παρουσία μικροοργανισμών σε συνθήκες απουσίας οξυγόνου. Το αποτέλεσμα αυτής της διεργασίας είναι το βιοαέριο (ένα μίγμα διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου) και το χωνεμένο υπόλειμμα. Το βιοαέριο δύναται να χρησιμοποιηθεί για τη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας αφού μπορεί να καεί απευθείας σε μηχανές συμπαραγωγής, είτε μπορεί να καθαριστεί και να αναβαθμιστεί με σκοπό τη τροφοδοσία του στο δίκτυο του φυσικού αερίου ή να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο στις μεταφορές. Από την άλλη το χωνεμένο υπόλειμμα που παραμένει στον χωνευτή μετά την διαδικασία της Αναερόβια Χώνευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν οργανικό λίπασμα είναι ένα εξαιρετικό εδαφοβελτιωτικό και παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα. Με κατάλληλες τεχνικές οι οποίες μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν διαχωρισμό, ιζηματογένεση, αντίστροφη όσμωση να διαχωριστεί σε στερεό εδαφοβελτιωτικό αρίστης ποιότητας και σε νερό άρδευσης. Οι οσμές του υπολείμματος είναι κατά πολύ μειωμένες και τα θρεπτικά στοιχεία του για την ανάπτυξη των φυτών είναι βελτιωμένα, με αποτέλεσμα να αποτελεί ένα εξαιρετικό οργανικό εδαφοβελτιωτικό Υποστρώματα της Αναερόβιας Χώνευσης Στη διαδικασία της Αναερόβιας Χώνευσης μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια πληθώρα υποστρωμάτων (πρώτων υλών) για τη παραγωγή βιοαερίου. Οι πιο κοινές πρώτες ύλες είναι τα απόβλητα τροφίμων (σε οικιακό και βιομηχανικό επίπεδο), η κοπριά και η λυματολάσπη καθώς και οι ενεργειακές καλλιέργειες. Τα υποστρώματα της Αναερόβιας Χώνευσης μπορούν να ταξινομηθούν σύμφωνα με διάφορα κριτήρια: την προέλευσή τους, το περιεχόμενό τους σε ξηρή ουσία (ΞΟ), την παραγωγή μεθανίου κ.λπ. Τα υποστρώματα με περιεκτικότητα ΞΟ χαμηλότερη από 20% χρησιμοποιούνται για τη λεγόμενη υγρή χώνευση (υγρή ζύμωση). Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει τις ζωικές στερεές και υδαρείς κοπριές καθώς επίσης και διάφορα υγρά οργανικά απόβλητα από βιομηχανίες τροφίμων. Όταν η περιεκτικότητα σε ΞΟ είναι αρκετά υψηλή (π.χ. 35%), τότε μιλάμε για ξηρή χώνευση (ξηρή ζύμωση), που είναι χαρακτηριστική για τις ενεργειακές καλλιέργειες και τις χορτονομές. Η επιλογή του τύπου και της ποσότητας της πρώτης ύλης για το μείγμα του υποστρώματος της ΑX εξαρτάται από την περιεκτικότητα σε ΞΟ καθώς επίσης και από την περιεκτικότητα σε σάκχαρα, λιπίδια και πρωτεΐνες. Οι πιο κοινές κατηγορίες βιομάζας, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποστρώματα είναι: Ενεργειακές καλλιέργειες - Γεωργικά υπολείμματα. Στερεή και υδαρής κοπριά. Οργανικό κλάσμα αστικών αποβλήτων και απόβλητα τροφίμων. Λυματολάσπη Παραγωγή βιοαερίου από την Αναερόβια Χώνευση Το βιοαέριο παράγεται σε κατάλληλους χωνευτές (digesters) με την τεχνολογία της Αναερόβιας Χώνευσης (ΑΧ), κατηγορία ιδ και ιε του Νόμου 3851/2010) χρησιμοποιώντας σαν πρώτη ύλη κυρίως: Ζωικά υποπροϊόντα της κατηγορίας 2 και 3 σύμφωνα με το άρθρο3 παράγραφος 22 και το άρθρο 32 παράγραφος1 του κανονισμού 1096/2009/ΕΚ. Υποπροϊόντα από γεωργία, κηπευτική, υδατοκαλλιέργεια, δασοκομία, θήρα και αλιεία προετοιμασία και επεξεργασία τροφίμων (Κωδικός 02 του Ευρωπαϊκού Καταλόγου αποβλήτων). Ενσιρώματα και υπολείμματα ενεργειακών φυτών, τα οποία αναφέρονται σύμφωνα με την Δ1/Α/οικ.10839/12 (ΦΕΚ1667 Β/ ), άρθρο 2 εξειδίκευση πρώτων υλών - ως απόβλητα και υπολείμματα για την παραγωγή βιοαερίου. 75

76 Η παραγωγή του βιοαερίου γίνεται σε χωνευτές μέσα από την Αναερόβια Χώνευση οργανικών κυρίως αποβλήτων, όπως είναι τα λύματα των ελαιουργείων, σφαγείων, τυροκομείων καθώς και άλλων κτηνοτροφικών ή αγροτοβιομηχανικών μονάδων (χοιροστασίων, πτηνοτροφείων, βουστασίων, ιχθυοτροφεία κ.α). Καθώς τα φυτά και τα ζώα αποσυντίθενται παράγουν ένα άχρωμο και άοσμο αέριο το μεθάνιο. Το μεθάνιο είναι πλούσιο σε ενέργεια και αποτελεί το κύριο συστατικό του βιοαερίου. Το βιοαέριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ως καύσιμο για μηχανές εσωτερικής καύσης. Το βιοαέριο αποτελείται κυρίως από μεθάνιο (CH 4 ) 55-70% και διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ) 30-45%. Κατά την καύση του βιοαερίου με περιεκτικότητα 55-70% σε μεθάνιο παράγεται μπλε φλόγα ενώ παράλληλα εκλύεται θερμογόνος δύναμη 22 MJ/Nm 3 = 6,1 kwh/nm 3 = 19,3 MJ/kg ή 23 MJ/Nm 3 = 6,5 kwh/ Nm 3 = 20,2 MJ/kg, με πυκνότητα μεθανίου 0,72kg/m 3 σε 20 0 C, υδρογόνου 0,09kg/m 3 σε 20 0 C και διοξειδίου του άνθρακα 1,97kg/m 3 σε 20 0 C, αντιστοίχως. Το 1m 3 βιοαερίου παράγει 2,44kWh ή 2,60kWh αντιστοίχως Το βιοαέριο είναι πολύ σταθερό, μη-τοξικό, άχρωμο, άοσμο και άγευστο αέριο. Παρόλα αυτό το μικρό ποσοστό υδρόθειου που περιέχει το μίγμα, ενδέχεται να του προσδώσει μια ελαφριά μυρωδιά σάπιου αυγού ιδίως κατά την καύση. Εξαιτίας του μεγάλου ποσοστού διοξειδίου του άνθρακα που περιέχει αποτρέπεται ο κίνδυνος έκρηξης, επομένως το βιοαέριο θεωρείται ένα πολύ ασφαλές καύσιμο για τις αγροτικές κατοικίες. Υγρά Υποδοχή Πρώτης ύλης Προδεξαμενή Ενσίρωση Πρωτογενής Χώνευση Δευτερογενής Χώνευση Ξύρανση υπολειμάτων χώνευσης Στερεά Προς Ηλεκτρικό Δίκτυο Υποσταθμός ΣΗΘ Πυρσός Εκτάκτου Ανάγκης Πρώτη ύλη Θερμότητα Βιοαέριο Ηλεκτρική ενέργεια Εικόνα 6.1: Διάγραμμα ροής βιοαερίου. Η καύση 1 m³ βιοαερίου θα παράγει kcal/m 3 ή ( ΜJ/m 3 ) θερμικής ενέργειας. Όταν η καύση του γίνεται σε ειδικά σχεδιασμένους καυστήρες, οι οποίοι έχουν απόδοση περίπου 60%, θα μας δώσει kcal/m 3 ή ( ΜJ/m 3 ) ωφέλιμης ενέργειας. Ως 1 kcal έχει οριστεί η θερμότητα που απαιτείται για την αύξηση της θερμοκρασίας 1 kg νερού κατά 1 ο C (βαθμό Κελσίου). Συνεπώς αυτή η ωφέλιμη θερμότητα (π.χ kcal/m 3 κατά μέσο όρο) επαρκεί για βράσει περίπου 100 kg νερού από τους 20 βαθμούς Κελσίου, ή να ανάψει μια λάμπα των Watt για 4-5 ώρες. Βλέπε πίνακα

77 1 m 3 βιοαέριο 5,0 7,5 kwh σύνολο 1 m 3 βιοαέριο 2,44 2,60 kwh el 1 μονάδα ζώου 500 kg σωματικό βάρος 1 ha σοδειά καλαμποκιού m 3 βιοαέριο 1 m 3 μεθανίου (CH 4 ) 9,97 kwh Βαθμός απόδοσης ΣΗΘ el 30-45% Βαθμός απόδοσης ΣΗΘ θερμότητα 35-60% Βαθμός απόδοσης ΣΗΘ σύνολο 85% Χρόνος λειτουργίας ώρες/έτος Κόστη επένδυσης ΣΗΘ (Κινητήρας αερίου) 100 kwel 900 /kwel ΣΗΘ (Κινητήρας αερίου) 250 kwel 740 /kwel Αναερόβιος χωνευτής μέχρι 100 kwel /kwel Αναερόβιος χωνευτής kwel /kwel Εργατικά 3-7 ώρες/kwel Πινάκας 6.1: Βασικά μεγέθη αναερόβιας χώνευσης. Το βιοαέριο μπορεί να τροφοδοτήσει μηχανές εσωτερικής καύσης (ΜΕΚ), καυστήρες αερίου ή αεριοστρόβιλους για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μικρο-αεριοστροβίλους δυναμικότητος από 25kW έως 100kW για παραγωγή ενέργειας. Παράλληλα χρησιμοποιείται ως καύσιμο μεταφορών, αφού καθαριστεί και απομακρυνθούν τα σωματίδια H 2 S, ΝΗ 3, Η 2 Ο και αφού αναβαθμιστεί (με απομάκρυνση του CO 2 και προσθήκη προπανίου), όπως επίσης και να διοχετευτεί σε δίκτυο φυσικού αερίου. Τέλος το αναβαθμισμένο βιοαέριο αν αναμορφωθεί μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή βιο-υδρογόνου και δύναται να χρησιμοποιηθεί σε κυψέλες καυσίμου (fuell cell) για την αποθήκευση ενέργειας Βιοαέριο χημική σύσταση Κατά την αναερόβια χώνευση οργανικών υλικών που περιέχουν συγκεκριμένες ομάδες αναερόβιων μικροοργανισμών, γίνεται μετατροπή της οργανικής ύλης σε βιοαέριο, ένα αέριο καύσιμο μίγμα που έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί σε πολλές σημαντικές εφαρμογές για την παραγωγή ενέργειας. Η βασική ένωση που περιέχεται στο μίγμα του βιοαερίου και του προσδίδει ιδιότητες καυσίμου είναι το μεθάνιο (CH 4 ). Το μεθάνιο καίγεται με μεγάλη ευκολία σύμφωνα με την γνωστή εξώθερμη αντίδραση καύσης: CH 4 + 2O 2 CO 2 + 2H 2 O Kcal/mol Η τέλεια καύση 1 m 3 μεθανίου παράγει kcal/m 3 βιοαέριο μπορεί να έχει τις ακόλουθες χρήσεις: θερμότητας. Κατά συνέπεια, το Να καεί απευθείας σε λέβητες για την παραγωγή θερμότητας. Να διοχετευθεί, μετά από κατάλληλη επεξεργασίας, σε μηχανές εσωτερικής καύσης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας από το σύστημα συμπαραγωγής. Να αναμορφωθεί σε βιομεθάνιο και να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο κίνησης οχημάτων. Εναλλακτικά ως αναμορφωμένο βιομεθάνιο μπορεί να αντικαταστήσει το φυσικό αέριο, που είναι μη ανανεώσιμο καύσιμο, στη χημική βιομηχανία. Εκτός από μεθάνιο, το μίγμα του βιοαερίου περιέχει και σημαντικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ), το οποίο είναι μη καύσιμο αέριο, καθώς και μικρότερες ποσότητες και ίχνη από άλλες ενώσεις. Μια τυπική σύσταση του βιοαερίου δίνεται στον ακόλουθο πίνακα

78 Βιοαέριο % κατ όγκο Μεθάνιο (Methane) 63,8 Διοξείδιο άνθρακος (Carbon Dioxide) 33,6 Οξυγόνο (Oxygen) 0,16 Άζωτο (Nitrogen) 2,4 Υδρογόνο (Hydrogen) 0,05 Μονοξείδιο άνθρακος (Carbon Monoxide) 0,001 Κορεσμένοι υδρογονάνθρακες (Saturated Hydrocarbons) 0,005 Ακόρεστα συστατικά (Unsaturated Compounds) 0,009 Οξυγονούχα συστατικά (Halogenated Compounds) 0,00002 Υδρόθειο (Hydrogen Sulphide) 0,00002 Οργανοθειικά συστατικά (Organosulphur Compounds) 0,00001 Αλκοόλες (Alcohols) 0,00001 Αλλά (Other) 0,00005 Νερό (Water) 0,001-0,004 Πίνακας 6.2: Τυπική χημική σύσταση του βιοαερίου. Αναφέρεται επίσης ότι βάση ΒΔΤ η σύνθεση του βιοαερίου πρέπει να κυμαίνεται στα ακόλουθα επίπεδα. Συστατικό Ποσοστό (%) CH CO Λοιπά αέρια 1-5 H H 2 s 0-3 Η κατώτερη θερμογόνος δύναμη του βιοαερίου που παράγεται από κεντρική μονάδα είναι 3,6 MJ/Nm 3, 10 kwh/ Nm 3, και 3 MJ/kg, με πυκνότητα 1,2 kg/ Nm 3. Το διοξείδιο του άνθρακα απομακρύνεται μόνο στις μονάδες αναβάθμισης του βιοαερίου σε βιομεθάνιο (σε ισοδύναμο φυσικού αερίου, δηλαδή). Στις συμβατικές μονάδες συμπαραγωγής με βιοαέριο δεν χρησιμοποιείται εξοπλισμός δέσμευσης του CO 2.Το άζωτο και το οξυγόνο στο βιοαέριο βρίσκονται, συνήθως, σε αναλογία 4:1. Η παρουσία τους οφείλεται στην εσκεμμένη ανάμιξη του θερμού βιοαερίου με αέρα, για την απομάκρυνση του υδρόθειου. Η περιεκτικότητα της αμμωνίας στο βιοαέριο είναι στις περισσότερες περιπτώσεις πολύ μικρή και δεν υπερβαίνει τα 0,1 mg/m 3. Η ύπαρξη αυξημένων συγκεντρώσεων αμμωνίας υποδηλώνει ότι έχει χρησιμοποιηθεί κατά την αναερόβια χώνευση υλικό με υψηλή συγκέντρωση σε άζωτο (π.χ. κοπριά πουλερικών). Αντιθέτως, η συγκέντρωση του υδρόθειου στο βιοαέριο είναι καθοριστικός παράγοντας για την ποιότητα του βιοαερίου. Χωρίς να χρησιμοποιηθεί κάποιο στάδιο αποθείωσης του βιοαερίου η συγκέντρωση του μπορεί να ξεπεράσει τα 0,2% κ.ο, ποσότητα ικανή για να δημιουργήσει σημαντικές φθορές λόγω διάβρωσης στις μετέπειτα σωληνώσεις και στην μηχανή συμπαραγωγής. Πολλοί κατασκευαστές μηχανών, μάλιστα, θέτουν ως ανώτατο όριο στην συγκέντρωση υδρόθειου στο βιοαέριο την τιμή του 0,05 % κ.ο. Ένα επιπλέον θέμα που προκύπτει από την ύπαρξη υδρόθειου σε υψηλά επίπεδα είναι οι αυξημένες εκπομπές διοξειδίου του θείου (SΟ 2 ) από την μονάδα. Για τους λόγου αυτούς το βιοαέριο πριν την καύση περνά από ένα σύστημα προεπεξεργασία του βιοαερίου για την απομάκρυνση του υδρόθειου, διοξειδίου του θείου (SΟ 2 ) και του νερού. 78

79 Η παρουσία του νερού, υπό την μορφή υδρατμών, είναι αναπόφευκτη λόγω των βιοχημικών αντιδράσεων που λαμβάνουν χώρα κατά την αναερόβια χώνευση. Όπως και το υδρόθειο, έτσι και η παρουσία των υδρατμών είναι ανεπιθύμητη στο ρεύμα βιοαερίου που οδηγείται στη μηχανή συμπαραγωγής λόγω της διάβρωσης που μπορεί να προκαλέσει στον μηχανολογικό εξοπλισμό. Υψηλές συγκεντρώσεις υδρατμών καθιστούν ακόμα και το διοξείδιο του άνθρακα επιβλαβές, λόγω του σχηματισμού μικρών ποσοτήτων ανθρακικού οξέος. Κατά συνέπεια, η απομάκρυνση της υγρασίας είναι ένα ακόμα βήμα για την προεπεξεργασία του βιοαερίου, πριν την εισαγωγή του σε μηχανή συμπαραγωγής. Οι σιλοξάνες, τέλος, είναι ενώσεις του πυριτίου και προέρχονται ως επί τω πλείστον από συγκεκριμένες κατηγορίες υλικών που συμμετάσχουν στην Αναερόβια Χώνευση. Τέτοια υλικά είναι τα αστικά στερεά ή υγρά απόβλητα. Έτσι η παρουσία τους είναι έντονη στο βιοαέριο χωματερής ή εκείνο από βιολογικούς καθαρισμούς, ενώ δεν αποτελεί πρόβλημα για τις αγροτικές μονάδες βιοαερίου. Η παρουσία των σιλοξανών στο βιοαέριο είναι ιδιαίτερα ανεπιθύμητη, καθώς έχουν την τάση, σε υψηλές θερμοκρασίες, να αντιδρούν με το οξυγόνο και να σχηματίζουν διοξείδιο του πυριτίου (SiO 2 ) το οποίο επικάθεται σε διάφορα μέρη του μηχανολογικού εξοπλισμού δημιουργώντας τους σοβαρότατες φθορές. Στην Εικόνα 6.2 παρουσιάζονται οι χρήσης του βιοαερίου. Μετά την Αναερόβια Χώνευση το βιοαέριο υφίσταται καθαρισμό (που συνίσταται σε απομάκρυνση των σωματιδίων H 2 S, NH 3, H 2 O), αναβάθμιση (δηλ. απομάκρυνση CO 2 και προσθήκη προπανίου) και τέλος απόσμηση. Το παραγόμενο αέριο ονομάζεται βιομεθάνιο και διακρίνεται σεβιομεθάνιο ποιότητας L (89% CH 4 ), το οποίο χρησιμοποιείται μόνο στην Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία και Βέλγιοή ποιότητας H (96% CH 4 ), βάση της οδηγίας 2003/55/ΕC. Το βιομεθάνιο που προέρχεται από την τεχνολογία της ΑΧ ανήκει στα βιοκαύσιμα πρώτης γενιάς, ενώ αυτό που προέρχεται από την αεριοποίηση θεωρείται βιοκαύσιμο δεύτερης γενεάς. To βιομεθάνιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο μεταφορών, ή εναλλακτικά να διοχετευτεί στο δίκτυο του φυσικού αερίου (injection). Εικόνα 6.2: Χρήσεις Βιοαερίου (πηγή ΚΑΠΕ). 79

80 Οριακές τιμές ΝΟx CO H 2 S 1000 ppm 1000 ppm 5 ppm 6.5. Τα βακτηρία στην Αναερόβια Χώνευση Το βιοαέριο είναι ένα μεταβολικό προϊόν βακτηριδίων του μεθανίου. Παράγεται από τη ζύμωση οργανικής ύλης σε Αναερόβιο περιβάλλον, με την απουσία φωτός και οξυγόνου. Βακτηρία μεθανίου μπορούν να υπάρξουν μόνο κάτω από ιδανικές συνθήκες, δηλαδή αν η βιομάζα έχει μια επαρκή περιεκτικότητα σε υγρασία (> 50% H 2 O). Η αναερόβια αποσύνθεση / αποδόμηση των οργανικών ουσιών πραγματοποιείται σε τέσσερα βήματα: Υδρόλυση, Οξεογένεση, Οξικογένεση και Μεθανογένεση. Κατά τα πρώτα δύο βήματα, τα υλικά είναι υγροποιημένα και λιωμένα, ενώ η πραγματική μετατροπή σε μεθάνιο συμβαίνει στα δυο τελευταία στάδια. Τα επιμέρους στάδια δεν διαφέρουν μόνο όσον αφορά τους μικροοργανισμού που συμμετέχουν και παραγόμενα προϊόντα, αλλά επίσης και ως προς τις απαραίτητες περιβαλλοντικές συνθήκες. Παρακάτω αναλύονται τα βήματα της αποσύνθεσης των οργανικών ουσιών. Εικόνα 6.3: Βήματα Αναερόβιας Χώνευσης. Υδρόλυση Κατά τη διάρκεια αυτής της αρχικής φάσης αποδόμησης, υψηλού μοριακού σχηματισμού ουσίες όπως υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίπη χωρίζονται με τη βοήθεια εξοενζύμων σε χαμηλού μοριακού σχηματισμού υδατοδιαλυτές ουσίες. 80

81 Αύξηση της Οξύτητας (Οξεογένεση) Τα μονομερή και ολιγομερή, που σχηματίζονται κατά τη φάση της υδρόλυσης, απορροφούνται από τα ίδια βακτήρια, που είναι ενεργά κατά τη φάση της υδρόλυσης και αποδομούνται περαιτέρω. Το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων που προκύπτουν, αποτελείται από μικρής αλυσίδας καρβοξυλικά οξέα, αλκοόλες, υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα ή όξινο ανθρακικό. Η σύνθεση των προϊόντων αποδόμησης που προκύπτουν, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον όγκο τροφοδοσίας των πρώτων υλών στη δεξαμενή και την τιμή του ph. Η ιδανική τιμή του ph για τους μικροοργανισμούς κατά την υδρόλυση και την οξεογένεση είναι μεταξύ 5,3 και 6,7. Σχηματισμός Οξικών (Οξικογένεση) Οι οξικογενείς μικροοργανισμοί (ουσίες δημιουργίας οξικών) είναι οι συνδετικοί κρίκοι μεταξύ της οξίνισης και του σχηματισμού μεθανίου. Τα μεταβολικά προϊόντα των οξικογενών μικροοργανισμών μετατρέπονται σε χρήσιμα για τη μεθανογένεση στοιχεία όπως το οξικό οξύ, όξινο ανθρακικό, υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα από τους οξικογενείς μικροοργανισμούς. Για λόγους κινητικών αντιδράσεων και για να μην παρεμποδίζονται από το προϊόν έκκρισης τους (υδρογόνο), οι μικροοργανισμοί κατά τη διάρκεια αυτού του βήματος πρέπει να συνυπάρχουν συμβιώνοντας με τους μεθανογενείς μικροοργανισμούς. Κατά τη διάρκεια αυτών των αντιδράσεων οι πρώτες ύλες προετοιμάζονται για το τελευταίο βήμα της αναερόβιας αποδόμησης, τη μεθανογένεση. Σχηματισμός Μεθανίου (Μεθανογένεση) Τα βακτηρίδια μεθανίου ειδικεύονται σε ορισμένες ουσίες ως πρώτες ύλες, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να μετατρέψουν μόνο μερικές ουσίες, όπως οξικό οξύ, μυρμηκικό οξύ, μεθανόλη και διοξείδιο του άνθρακα. Το υδρογόνο χρησιμοποιείται ως γενική ουσία και το διοξείδιο του άνθρακα χρησιμεύει ως πηγή άνθρακα και δέκτης ηλεκτρονίων. Πρέπει να εξασφαλιστεί η μικρή απόσταση των συμβιωτικών μικροοργανισμών της οξικογένεσης και της μεθανογένεσης. Η ιδανική τιμή του ph για τους μικροοργανισμούς στην οξικογένεση και μεθανογένεση βρίσκεται μεταξύ 6,8 και 7,5. Το θερμοκρασιακό εύρος λειτουργίας των βακτηρίων μεθανίου είναι μεταξύ 5 και 70 C. Μεσόφιλες αντιδράσεις πραγματοποιούνται σε θερμοκρασίες C και θερμόφιλες από C. Μεταξύ άλλων, οι παρακάτω συνθήκες παίζουν σημαντικό ρόλο για την μετατροπή σε μεθάνιο: η τιμή του ph του μίγματος των πρώτων υλών, η ποιότητα και η συνεχής παροχή θρεπτικών ουσιών, η επιφάνεια του μίγματος των πρώτων υλών στη δεξαμενή χώνευσης, οι αναστολείς στο μίγμα, ο όγκος τροφοδοσίας πρώτων υλών στη δεξαμενή χώνευσης, ο χρόνος παραγωγής του βιοαερίου από το μίγμα και ο χρόνος παραμονής του μίγματος στη δεξαμενή. μεθανογενή βακτηρίδια Οξικό οξύ > άνθρακα + διοξείδιο μεθάνιο μεθανογενή βακτηρίδια Υδρογόνο + διοξείδιο του άνθρακα > μεθάνιο+ νερό (Πηγή: Ιωάννης Σανδάλης «Παραγωγή βιοαερίου από αναερόβια χώνευση απορριμμάτων») Συνθήκες λειτουργίας της Αναερόβια Χώνευση Η αναερόβια παραγωγή βιοαερίου πραγματοποιείται μέσω βιολογικής αποδόμησης της οργανικής ύλης από τα βακτήρια του μεθανίου, απουσία φωτός και οξυγόνου, σε καθορισμένη θερμοκρασία. Η θερμοκρασία ζύμωσης και ο χρόνος παραμονής είναι ουσιώδεις παράμετροι για την αναερόβια διαδικασία. Η προτεινόμενη εγκατάσταση 81

82 παραγωγής βιοαερίου λειτουργεί εντός του εύρους της μεσόφιλης ζυμώσεως στους περίπου 40 C. Υπό την προϋπόθεση επαρκούς χρόνου παραμονής της βιομάζας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ζύμωσης, είναι δυνατή η επίτευξη της εξυγίανσης και της σταθεροποίησης του μίγματος των πρώτων υλών. Η δοσολογημένη τροφοδοσία της βιομάζας στην λειτουργούσα εγκατάσταση παραγωγής βιοαερίου και άρα η παροχή θρεπτικών συστατικών για τα βακτηρίδια μεθανίου, οδηγεί στην παραγωγή ενεργειακά πλούσιου βιοαερίου. Η αναερόβια ζύμωση και η παραγωγή βιοαερίου, που προκύπτει από αυτή, ελέγχονται και κατευθύνονται μέσω της τροφοδοσίας των πρώτων υλών. Το βιοαέριο που προκύπτει περιέχει μεθάνιο έως και 75% κατ' όγκο. Περαιτέρω συστατικά, που αξίζει να αναφερθούν είναι το νερό και το υδρόθειο. Πριν από την καύση του ακατέργαστου αερίου στην μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας, γίνεται αφαίρεση του νερού με φυσικό τρόπο και βιολογική αποθείωση. Εικόνα 6.4: Σχετικοί ρυθμοί παραγωγής βιοαερίου ανάλογα με την θερμοκρασία και τον χρόνο παραμονής. Η αφαίρεση του νερού από το βιοαέριο πριν από τη χρήση του για παραγωγή ενέργειας έχει ως στόχο τη διατήρηση της θερμιδικής του αξίας και συνεπώς, της αποτελεσματικότητάς του κατά τη διάρκεια της ενεργειακής του χρήσης, καθώς και την αποφυγή οποιασδήποτε απώλειας πίεσης στο εσωτερικό του συστήματος αγωγών του αερίου και την πρόληψη διάβρ&o