Δράση 6.1 Σχέδιο βιώσιμης τουριστικής διαχείρισης για την περιοχή Καϊάφας Δάσος Στροφιλιάς(GR )

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δράση 6.1 Σχέδιο βιώσιμης τουριστικής διαχείρισης για την περιοχή Καϊάφας Δάσος Στροφιλιάς(GR2330005)"

Transcript

1 Διασυνοριακό Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας «Ελλάδα-Ιταλία » Άξονας Προτεραιότητας 3: «Βελτίωση της ποιότητας ζωής, προστασία του περιβάλλοντος και ενίσχυση της κοινωνικής και πολιτιστικής συνοχής» Έργο: "Στρατηγικά σχέδια αποκατάστασης, προστασίας και ανάδειξης του οικοτουρισμού σε περιοχές NATURA που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές"(nat-pro) Δράση 6.1 Σχέδιο βιώσιμης τουριστικής διαχείρισης για την περιοχή Καϊάφας Δάσος Στροφιλιάς(GR ) Δεκέμβριος 2013

2 Contents 1.Εισαγωγή 2. Γενικές έννοιες και συστατικά στοιχεία του όρου τουρισμός 4. Βασικές αρχές της αειφόρου ανάπτυξης 5. Σύγχρονα πρότυπα τουρισμού 6. Αγροτουρισμός - Οικοουρισμός 7. Περιγραφή της περιοχής μελέτης 8. Σχέδιο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής του Καϊάφα

3 1.Εισαγωγή Το πρόγραμμα NAT-PRO Η παρούσα μελέτη αποτελεί παραδοτέο στα πλαίσια του έργου «Στρατηγικά σχέδια αποκατάστασης, προστασίας και ανάδειξης του οικοτουρισμού σε περιοχές NATURA 2000 που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, NAT-PRO». Το έργο υλοποιεί η Αναπτυξιακή Εταιρεία Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας Α.Ε. Ο.Τ.Α. μέσω του Διασυνοριακού Προγράμματος Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας «Ελλάδα-Ιταλία », Άξονας Προτεραιότητας 3: «Βελτίωση της ποιότητας ζωής, προστασία του περιβάλλοντος και ενίσχυση της κοινωνικής και πολιτιστικής συνοχής», το οποίο εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28/03/2008 με την απόφαση C(2008)1132/ 28/03/2008. Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από εθνικούς πόρους. Συντονιστής του έργου είναι η Αναπτυξιακή Εταιρεία Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας Α.Ε. Ο.Τ.Α. και εταίροι είναι στην Ελλάδα το Τμήμα Τεχνολογίας Περιβάλλοντος και Οικολογίας του Α.Τ.Ε.Ι. Ιονίων Νήσων Παράρτημα Ζακύνθου και η Νομαρχιακή Επιχείρηση Ανάπτυξης Αχαΐας, ενώ στην Ιταλία είναι ο Φορέας Διαχείρισης Torce Guaceto, το Πανεπιστήμιο Salento και ο Δήμος Ostuni. Το έργο υλοποιείται σε προστατευόμενες περιοχές του Ευρωπαϊκού δικτύου «Natura 2000» ή και σε ευρύτερες περιοχές όπως στην περίπτωση της Ζακύνθου, οι οποίες έχουν πληγεί από πυρκαγιές. Στα πλαίσια του έργου στις υπό μελέτης περιοχές πραγματοποιούνται σε γενικές γραμμές οι ακόλουθες δράσεις: - Αξιολόγηση των μεταπυρικών επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα και στην οικολογική συνοχή των οικοσυστημάτων, - Σχεδιασμός μέτρων διαχείρισης με στόχο την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης της βιοποικιλότητας, - Σχεδιασμός ενός κοινού εργαλείου διαχείρισης και υποστήριξης (web-based GIS decision support system) των φορέων των περιοχών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, - Σχεδιασμός μηχανισμού για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, την παρακολούθηση και τον έγκαιρο εντοπισμό τους, καθώς και τη μείωση των καμένων εκτάσεων, - Διαμόρφωση σχεδίων για τη βιώσιμη τουριστική διαχείριση και οικοτουριστική προβολή των περιοχών. Τα υγροτοπικά οικοσυστήματα κάθε περιοχής εξετάζονται κατά περίπτωση με τις ανάλογες δράσεις. Συγκεκριμένα στην περιοχή μελέτης μας που εντάσσεται στο μεγαλύτερο μέρος της στην Προστατευόμενη Περιοχή Natura 2000 «GR : Θίνες και παραλιακό Δάσος Ζαχάρως, Λίμνη Καϊάφα, Στροφυλιά, Κακόβατος», τα παράκτια υγροτοπικά συστήματα αποτελούν εξαιρετικά σημαντικό και ευαίσθητο τμήμα της και έχουν υποστεί έντονες αλλοιώσεις από ανθρωπογενείς επεμβάσεις στο παρελθόν. Έτσι οι δράσεις εστιάζουν σε σημαντικό βαθμό στη μελέτη αυτών των συστημάτων με απώτερο στόχο την αποκατάστασή

4 τους και τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης της βιοποικιλότητας που εξαρτάται από αυτά. Σκοπός της παρούσας μελέτης Στα πλαίσια του προγράμματος NAT-PRO, η Αναπτυξιακή Εταιρεία Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας Α.Ε. Ο.Τ.Α. έχει συνάψει την από σύμβαση για την εφαρμογή των δράσεων του προγράμματος NAT-PRO σε οικοσυστήματα της περιοχής της Λίμνης Καϊάφα (Natura 2000 «GR : Θίνες και παραλιακό Δάσος Ζαχάρως, Λίμνη Καϊάφα, Στροφυλιά, Κακόβατος»). Συγκεκριμένα, έχει αναληφθεί η υλοποίηση των ακόλουθων δράσεων: Δράση 3.1. Αξιολόγηση των μεταπυρικών επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα και στην οικολογική συνοχή των οικοσυστημάτων. Αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης της βιοποικιλότητας και οικολογικής συνοχής στα υγροτοπικά οικοσυστήματα της περιοχής. Δράση 3.2. Εκπόνηση σχεδίων διατήρησης και διαχείρισης για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης της βιοποικιλότητας. Περιλαμβάνουν προτάσεις και μέτρα διαχείρισης υδάτινων πόρων, και μέτρα διαχείρισης για την αποκατάσταση, διατήρηση και προστασία των ενδιαιτημάτων και ειδών. Δράση 3.3. Εκπόνηση τεχνικής μελέτης αξιολόγησης της εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων και πιλοτικές εφαρμογές, Δράση 4.1. Συγγραφή εγχειριδίου (πρακτικού οδηγού) για βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης οικοσυστημάτων που έχουν πληγεί από πυρκαγιές με εφαρμογή στη συγκεκριμένη περιοχή μελέτης. Δράση 4.2. Μελέτη και επιχειρησιακό σχέδιο για την πρόληψη πυρκαγιών στην περιοχή. Δράση 5.3. Στρατηγικό σχέδιο για την αποκατάσταση, προστασία και οικοτουριστική προβολή της περιοχής. Δράση 6.1. Σχέδιο βιώσιμης τουριστικής διαχείρισης. Δράση 6.2: Μελέτη εφαρμογής για διαδρομές και ενημερωτικές πινακίδες

5 2. Γενικές έννοιες και συστατικά στοιχεία του όρου τουρισμός Η προσέγγιση του σύγχρονου τουρισμού ως επιστήμης έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων διαφορετικών κλάδων. Στην τουριστική βιβλιογραφία έχουν καταγραφεί πολλοί ορισμοί που αντανακλούν τον πολυσύνθετο και, παράλληλα, ευρύ χαρακτήρα του όρου, ο οποίος αναφέρεται σε ένα πλήθος δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον ελεύθερο χρόνο, την αναψυχή, την οικονομία, την κοινωνία, τον πολιτισμό κ.λπ. Η Στατιστική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών ορίζει: Τουρισμός είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων των ατόμων που ταξιδεύουν και διαμένουν σε μέρη έξω από το σύνηθες περιβάλλον τους για διάστημα περίπου ενός έτους, για ξεκούραση, επαγγελματικούς ή άλλους λόγους. Ταξίδι είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων των ατόμων κατά τη μετακίνησή τους από περιοχή σε περιοχή για οποιονδήποτε λόγο, εκτός από την καθημερινή μετακίνηση προς και από την εργασία τους. Τουρίστας είναι ο προσωρινός επισκέπτης που διαμένει τουλάχιστον 24 ώρες σε συλλογικό ή ιδιωτικό κατάλυμα στη χώρα που επισκέπτεται, και σι σκοποί της επίσκεψης του μπορεί να είναι: α. η αναψυχή και οι διακοπές (ψυχαγωγικές και πολιτισμικές δραστηριότητες, ερασιτεχνική άθληση, υγεία - φυσική ζωή, επισκέψεις σε συγγενείς ή φίλους κ.ά.), β. η επαγγελματική και η επιχειρηματική δραστηριότητα (αποστολές, συναντήσεις, συνέδρια, εμπορικές δοσοληψίες κ.ά.), γ. άλλες δραστηριότητες (σπουδές, εξασφάλιση θεραπευτικής αγωγής, θρησκευτικοί λόγοι κ.ά.). Διασκέδαση είναι οι δραστηριότητες που πραγματοποιούν τα άτομα κατά τον ελεύθερο χρόνο τους ευχάριστα και εποικοδομητικά. Η ευχαρίστηση μπορεί να περιλαμβάνει την ενεργητική ή παθητική παρακολούθηση αθλημάτων, θεαμάτων ή ταξιδιών. Λαμβάνοντας υπόψη τα κοινά στοιχεία των διαφόρων ορισμών που διαχρονικά έχουν προταθεί, όριζουμε τον τουρισμό ως «ένα πολυπρισματικό οικονομικό και κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο συμβαίνει όταν τα άτομα αλλάζουν φυσικό περιβάλλον και ρυθμούς ζωής που τους ικανοποιούν ψυχοσωματικές ανάγκες και πνευματικές περιέργειες, μέσα από τη συνειδητή και αποκλειστικά για τον σκοπό αυτό πρόσκαιρη μετακίνηση σε ξένο γεωγραφικό χώρο και την παραμονή τους σ' αυτόν για χρονικό διάστημα μέχρι ένα έτος, όπου αναπτύσσονται συγκεκριμένες δραστηριότητες αναψυχής, διακοπών, επιχειρηματικές, θρησκευτικές κ.ά.». Ως τουριστικό προϊόν ορίζεται «το προϊόν που συνδυάζει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την τουριστική έλξη μιας περιοχής ή ενός αξιοθέατου, συμπεριλαμβανομένης ολόκληρης της κλίμακας των εγκαταστάσεων και των υπηρεσιών που ο τουρίστας μπορεί να χρησιμοποιήσει στη διάρκεια της διαμονής του». Ο τουριστικός τομέας δεν αποτελεί έναν συγκεκριμένο τομέα της οικονομίας, αλλά περιλαμβάνει αγαθά και υπηρεσίες από διάφορους τομείς. Ο όρος αναφέρεται σε ένα πλέγμα βιομηχανικών και εμπορικών δραστηριοτήτων που εξυπηρετούν την τουριστική ζήτηση. Τα συστατικά στοιχεία (επιχειρήσεις, οργανισμοί, ανθρώπινο δυναμικό) του τομέα αυτού διακρίνονται σε δύο ομάδες:

6 αυτά που συνδέονται άμεσα με αυτόν και ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με τον τουρισμό και αυτά που συνδέονται έμμεσα με αυτόν και βελτιώνουν αισθητά τα κέρδη τους λόγω του τουρισμού. Άμεσα στοιχεία: ί. Ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, ξενώνες,κάμπινγκ κ.ά. ίί. Τουριστικά γραφεία, ταξιδιωτικοί πράκτορες, ξεναγοί. iii. Εστιατόρια, κέντρα διασκέδασης που λειτουργούν αποκλειστικά κατά την τουριστική περίοδο, ίν. Επιχειρήσεις μεταφορών και ενοικίασης μεταφορικών μέσων που λειτουργούν αποκλειστικά κατά την τουριστική περίοδο (εταιρείες τσάρτερ, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων, μοτοποδηλάτων, κανό, ποδηλάτων θαλάσσης κ.λπ.). ν. Βιομηχανίες και βιοτεχνίες που παράγουν είδη αποκλειστικά για τουρίστες (είδη λαϊκής τέχνης, σουβενίρ κ,λπ.). νί. Κρατικοί οργανισμοί που ασχολούνται αποκλειστικά με τον τουρισμό (Ε.Ο.Τ., Τουριστική Αστυνομία). Έμμεσα στοιχεία: ί. Επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε τουριστικές περιοχές οι οποίες, κατά την τουριστική περίοδο, αυξάνουν σημαντικά τα κέρδη τους, όπως εστιατόρια, κέντρα διασκέδασης κ.ά. ii. Οι εργαζόμενοι στη γεωργοκτηνοτροφία, στην αλιεία και στις κατασκευές τουριστικών περιοχών, καθώς και οι πάσης φύσεως έμποροι. iii. Οι κρατικές και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις μεταφορών (αεροπορικές εταιρείες, σιδηρόδρομοι, λεωφορεία, ατμοπλοϊκές εταιρείες). ίν. Κλάδοι της οικονομίας που κερδίζουν από τον τουρισμό, όπως ο κλάδος των ποτών και των τροφίμων. 2.2 Μορφές και κατηγορίες τουρισμού Στην τουριστική βιβλιογραφία υπάρχει ευρεία γκάμα από τυπολογίες, μορφές και κατηγορίες του τουρισμού, οι οποίες ταξινομούνται με διάφορα κριτήρια. Γενικά, υποστηρίζεται ότι οι εννοιολογικές οριοθετήσεις των διαφόρων μορφών τουρισμού καθορίζονται από τέσσερις βασικούς παράγοντες: το βασικό κίνητρο ή το σύνολο των κινήτρων που οδηγούν τον τουρίστα στο ταξίδι, " τον τύπο και τα χαρακτηριστικά του ταξιδιού, τη χρονική περίοδο πραγματοποίησης της κάθε μορφής ταξιδιού, τις συνέπειες κάθε μορφής τουρισμού στην τοπική ανάπτυξη. Σύμφωνα μετον Λαγό (2005), οι γενικές μορφές τουρισμού είναι: Ο μαζικός τουρισμός (mass tourism): Είναι η παραδοσιακή αγορά διακοπών, που περιλαμβάνει και το μεγαλύτερο τμήμα τουριστών, οι οποίοι αναζητούν στο ταξίδι τους κυρίως την ξεκούραση και τη διασκέδαση, σε προορισμούς με έντονη ηλιοφάνεια (ηλιοτρο- πικούς προορισμούς). Ο τουρισμός ειδικών ενδιαφερόντων (special interest tourism): Αυτή η μορφή τουρισμού χαρακτηρίζεται επίσης από την ύπαρξη ενός ειδικού και κυρίαρχου κινήτρου στη ζήτηση, (π.χ.

7 συνέδρια, οικολογία, πολιτισμός) και συνοδεύεται από την ανάπτυξη μιας αντίστοιχης ειδικής υποδομής στις τουριστικές περιοχές, η οποία αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση των τουριστών κάθε ειδικής μορφής. Ο εναλλακτικός τουρισμός (alternative tourism): Αποτελεί τμήμα των ειδικών μορφών τουρισμού και χαρακτηρίζεται επίσης από την ύπαρξη ενός κυρίαρχου ειδικού κινήτρου στη ζήτηση, το οποίο συνδέεται με συγκεκριμένα θέματα, όπως είναι η φυσιολατρία, τα ταξίδια περιπέτειας, ο αθλητισμός, η περιήγηση, το περιβάλλον, η γνωριμία με την τοπική παράδοση. Στις εναλλακτικές μορφές οι τουρίστες συχνά επιλέγουν έναν τρόπο οργάνωσης και διεξαγωγής του ταξιδιού στον οποίο κυριαρχεί η αυτονομία στις επιλογές και η περιήγηση με μικρή ή ελάχιστη χρήση υπηρεσιών οργανωμένου τουρισμού. Επιπλέον, και στις εναλλακτικές μορφές καταγράφεται η ανάπτυξη μιας ειδικής υποδομής που εξυπηρετεί τους συγκεκριμένους τουρίστες. Κοινός παρονομαστής τόσο στη ζήτηση όσο και στην προσφορά των εναλλακτικών μορφών τουρισμού αποτελεί ο σεβασμός της τοπικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής δομής. Οι εναλλακτικές αυτές μορφές τουρισμού συνθέτουν ένα νέο πρότυπο αειφορικής τουριστικής ανάπτυξης, οι σημαντικότερες μορφές του οποίου γενικά είναι ο οικοτουρισμός, ο αγροτουρισμός, ο γαστρονομικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός, ο θρησκευτικός τουρισμός, ο φυσιολατρικός και περιπατητικός τουρισμός, ο ορειβατικός τουρισμός, ο χειμερινός τουρισμός, ο θαλάσσιος τουρισμός, ο αθλητικός τουρισμός, ο εκπαιδευτικός τουρισμός, ο συνεδριακός τουρισμός, ο τουρισμός υγείας κλπ. Συχνά γίνεται δυσδιάκριτος ο διαχωρισμός των εναλλακτικών μορφών τουρισμού τόσο με τον μαζικό τουρισμό, όσο και μεταξύ τους. Ως εναλλακτικές μορφές τουρισμού, πολλές φορές συνδυάζονται μεταξύ τους, και στηρίζονται στις ίδιες βασικές αρχές. Από την άλλη μεριά υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι προώθησης της ίδιας φαινομενικά μορφής τουρισμού (όπως π.χ. χειμερινός, συνεδριακός, ακόμα και φυσιολατρικός κ.ά.) που στην πραγματικότητα εντάσσονται στον συμβατικό μαζικό και όχι στον εναλλακτικό τουρισμό. Οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού διαφέρουν από τον μαζικό τουρισμό όταν: Είναι μικρής, ελεγχόμενης και ρυθμιζόμενης κλίμακας Ενισχύουν οικονομικά και κοινωνικά τις τοπικές κοινωνίες Ελαχιστοποιούν τις αρνητικές επιδράσεις στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον Έχουν ποικιλία δραστηριοτήτων σε ατομική βάση Στηρίζονται σε βιώσιμα πρότυπα ανάπτυξης Προκειμένου η ανάλωση φυσικών πόρων, που απαιτεί η ανάπτυξη του εναλλακτικού τουρισμού, να είναι αποκαταστάσιμη, η ανάπτυξη αυτή πρέπει να είναι «ήπια», δηλαδή να εντάσσεται στη λογική της αειφορίας. Γι αυτό, η ανάπτυξη του εναλλακτικού τουρισμού πρέπει να είναι σχεδιασμένη κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται ο βιώσιμος χαρακτήρας της και να διαφέρει από περιοχή σε περιοχή, έτσι ώστε να είναι προσαρμοσμένη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και στις ιδιαίτερες δραστηριότητες της κάθε περιοχής. Η διάκριση του τουρισμού σε μορφές εξαρτάται, κατά κύριο λόγο, από τους συντελεστές της τουριστικής δραστηριότητας, που είναι ο χρόνος, οι ανάγκες, τα κίνητρα, ο πληθυσμός κ.λπ.

8 Με βάση τους παραπάνω συντελεστές τουριστικής δραστηριότητας, διακρίνονται διάφορες μορφές τουρισμού, όπως: ο τουρισμός τρίτης ηλικίας, με βάση τον συντελεστή του χρόνου (πότε), ο πολιτισμικός τουρισμός ή ο επαγγελματικός τουρισμός, με βάση τις ανάγκες και τα κίνητρα του τουρίστα, ο αγροτουρισμός, με βάση τα πρόσωπα που συμμετέχουν στην τουριστική δραστηριότητα, ο θαλάσσιος τουρισμός, ο περιηγητικός τουρισμός κ.λπ., με βάση τις δραστηριότητες στις οποίες επιδίδονται οι τουρίστες κατά τη διάρκεια των διακοπών τους, ο οργανωμένος μαζικός τουρισμός, με βάση τον τρόπο μετακίνησης των τουριστών στον τόπο φιλοξενίας, ο ορεινός τουρισμός ή ο τουρισμός υπαίθρου κ.λπ., με βάση τον χώρο όπου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του τουρισμού, η ειδική τουριστική υποδομή. Με την ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών τουρισμού επιτυγχάνεται: - Μείωση της εποχικότητας (τουριστική κίνηση όχι μόνο κατά την καλοκαιρινή περίοδο) - Διατήρηση ιδιαίτερων χαρακτηριστικών περιοχής (φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον) - Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας - Μείωση της απομόνωσης των περιοχών Από κει και πέρα, και ο συμβατικός οργανωμένος παραθεριστικός τουρισμός μπορεί να οργανωθεί κατά τρόπο ώστε να καταστεί βιώσιμος στο πλαίσιο μιας πολιτικής αειφόρου ανάπτυξής του. Στην περίπτωση αυτή πρόκειται για τουριστική δραστηριότητα με ελεγχόμενες επιπτώσεις στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, που σέβεται τα ήθη και τα έθιμα των διαφόρων περιοχών και που αναπτύσσει τον αλληλοσεβασμό μεταξύ επισκεπτών και τοπικού πληθυσμού.

9 3. Οι συνέπειες της τουριστικής ανάπτυξης στην οικονομία, στην κοινωνία, στον πολιτισμό και το περιβάλλον Με τον όρο συνέπειες περιγράφονται όλες οι αλλαγές που σημειώνονται στην οικονομία, στην κοινωνία, στον πολιτισμό και το περιβάλλον των περιοχών ή των χωρών όπου αναπτύσσεται ο τουρισμός και σχετίζονται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της λειτουργίας του τουριστικού τομέα. 3.1 Οι συνέπειες της τουριστικής ανάπτυξης στην οικονομία Τα κυριότερα αποτελέσματα του τουρισμού στην οικονομία ειναι: Απασχόληση Η εκτίμηση του μεγέθους του ποσοστού απασχόλησης που οφείλεται αποκλειστικά στον τουρισμό δεν είναι εύκολη υπόθεση, δεδομένου ότι πρόκειται για δραστηριότητα που σχετίζεται με πολλούς κλάδους της οικονομίας, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Ο τουρισμός αποτελεί τομέα έντασης εργασίας, δημιουργώντας συχνά νέες θέσεις απασχόλησης. Η τουριστική δραστηριότητα σε περιοχές οι οποίες θα παρέμεναν σε διαφορετική περίπτωση υπανάπτυκτες (π.χ. ορεινές περιοχές της υπαίθρου, γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές) συνιστά μέσο διατήρησης της οικονομικής δραστηριότητας σε ικανοποιητικά επίπεδα, ώστε να αποτρέπεται η μετανάστευση των μόνιμων κατοίκων σε πιο ανεπτυγμένες περιοχές της χώρας. Ιδιαίτερα σημαντική είναι, επίσης, η συμβολή του τουρισμού στην ενίσχυση της αυτοαπασχόλησης, μέσω της δημιουργίας τουριστικών επιχειρήσεων και εμπορικών καταστημάτων. Τέλος, η απασχόληση στον τουρισμό μπορεί να συνδυαστεί και με παράλληλη απασχόληση σε έναν άλλο κλάδο της οικονομίας (π.χ. γεωργία), με αποτέλεσμα την ενίσχυση του οικογενειακού εισοδήματος, τη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της τοπικής οικονομίας και, κατά συνέπεια, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Ωστόσο, ο εποχικός χαρακτήρας του τουρισμού επηρεάζει συνήθως τα χαρακτηριστικά αυτής της απασχόλησης, η οποία είναι σε μεγάλο ποσοστό ανειδίκευτη και περιστασιακή. Η απασχόληση στους διαθέσιμους τουριστικούς πόρους, κυρίως κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, οδηγεί σε υποαπασχόληση ή σε έλλειψη απασχόλησης κατά τους χειμερινούς μήνες. Επιπλέον, το δημοσιονομικό κόστος είναι σημαντικό λόγω της χορήγησης επιδομάτων ανεργίας στους εποχικά εργαζόμενους για τους μήνες κατά τους οποίους δεν απασχολούνται στον τομέα αυτόν. Πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην τοπική οικονομία Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι με την ανάπτυξη της τουριστικής δραστηριότητας ευεργετούνται και άλλοι κλάδοι της οικονομίας, οι δραστηριότητες των οποίων σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με τον τουρισμό. Τέτοιου είδους κλάδοι είναι ο αγροτικός τομέας, η βιοτεχνία, οι κατασκευές, οι μεταφορές, τα εστιατόρια-ξενοδοχεία, το εμπόριο και άλλες υπηρεσίες. Φορολογικά έσοδα για το κράτος Η συμβολή του τουρισμού στα έσοδα του κράτους μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση. Η άμεση συμβολή του προκύπτει από την επιβολή φόρων στο εισόδημα των ιδιωτών και των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τουριστικό τομέα, η πλειονότητα των οποίων διαθέτει υψηλό εισόδημα

10 και αντίστοιχη καταναλωτική δαπάνη. Η έμμεση συμβολή του τουρισμού στην οικονομία του κράτους προκύπτει από τους φόρους και τους δασμούς που επιβάλλονται στα αγαθά και στις υπηρεσίες που προσφέρονται στους τουρίστες (π.χ. φόρος διανυκτέρευσης). Πληθωρισμός και αύξηση των τιμών της γης σε τοπικό επίπεδο Ο τουρισμός, ιδιαίτερα όταν είναι μαζικός και οργανωμένος, οδηγεί στη δημιουργία πληθωριστικών πιέσεων, με αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους ζωής σε τοπικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού σε δημοφιλείς ανταγωνιστικούς προορισμούς δημιουργεί την ανάγκη για χωρική επέκταση των δραστηριοτήτων του, με αποτέλεσμα τη μεγάλη ζήτηση γης και, κατά συνέπεια, την αύξηση της τιμής της. 3.2 Κοινωνικές επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης Αρκετές από τις επιδράσεις του τουρισμού στην κοινωνία και τον πολιτισμό θεωρούνται αρνητικές. Διάφορες μελέτες αναφέρονται σε περιπτώσεις στις οποίες ο τουρισμός έχει προκαλέσει μεγάλες αλλαγές στη δομή, στις αξίες και τις παραδόσεις των κοινωνιών. Βέβαια, σε αντίθεση με τις οικονομικές συνέπειες του τουρισμού, οι οποίες μπορούν να γίνουν αντιληπτές βραχυπρόθεσμα, οι επενέργειες της τουριστικής ανάπτυξης στην κοινωνία και τον πολιτισμό γίνονται συνήθως ορατές μακροπρόθεσμα και είναι δύσκολα μετρήσιμες. Μάλιστα, στην αξιολόγηση των κοινωνικών συνεπειών βαρύνουσα σημασία έχουν οι απόψεις και οι αντιλήψεις των κατοίκων της περιοχής υποδοχής σχετικά με τον τουρισμό, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για περιοχές μικρού μεγέθους. Σε περιοχές όπου η είσοδος των τουριστών είναι μεγάλου μεγέθους, η αντίδραση του τοπικού πληθυσμού, κυρίως του μόνιμου, μπορεί να λάβει διττή μορφή: είτε απόρριψη των τουριστών είτε υιοθέτηση της συμπεριφοράς τους, με την αντιγραφή της εμφάνισης και των συνηθειών τους, που οδηγεί στη δημιουργία ενός «φαινομένου κοινωνικής επίδειξης». Κοινωνική δομή Με την άφιξη των τουριστών σε ένα τόπο ποδοχής δε μεταφέρεται απλώς η αγοραστική τους δύναμη, αλλά μεταφέρεται πιθανόν και ένας διαφορετικός τρόπος συμπεριφοράς που είναι δυνατόν να μεταβάλει τα κοινωνικά, πολιτισμικά και καταναλωτικά πρότυπα του τοπικούπληθυσμού. Επαγγελματική και κοινωνική κινητικότητα Τα υψηλά εισοδήματα του τουριστικού τομέα και η μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή των τουριστικών επαγγελμάτων οδηγεί σε επαγγελματική και κοινωνική κινητικότητα. Η κινητικότητα αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στις λεγόμενες ευπαθείς κοινωνικά ομάδες, όπως είναι οι νέοι και οι γυναίκες. Αποτέλεσμα της κινητικότητας αυτής είναι αφενός η διάχυση των εισοδημάτων του τουρισμού σε ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού, αφετέρου η πιθανή μετακίνηση του εργατικού δυναμικού από κλάδους περιορισμένου κύρους (π.χ. γεωργο-κτηνοτροφία) στον τουριστικό τομέα, καθώς ο τελευταίος θεωρείται ένας προσοδοφόρος κλάδος με αυξημένο γόητρο.

11 Σχέσεις επικοινωνίας τοπικού πληθυσμού και τουριστών Η επικοινωνία των ντόπιων με τους τουρίστες αποτελεί, κατ' αρχήν, θετικό στοιχείο, καθώς φέρνει σε επαφή λαούς με διαφορετικά ήθη, έθιμα και κουλτούρα και συμβάλλει με τον τρόπο αυτό στην προώθηση της παγκόσμιας κατανόησης και ειρήνης. Ωστόσο, αυτή η επικοινωνία και η συνύπαρξη δεν είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση. Συχνά οδηγεί σε κοινωνική ένταση και ξενοφοβία, η οποία παρατηρείται κυρίως σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς ή σε περιοχές όπου ο πληθυσμός για διάφορους λόγους (ψυχολογικούς, πολιτισμικούς ή κοινωνικούς) δεν είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει την «εισβολή» των τουριστών.. Όσο μεγαλύτερες διαφορές παρατηρούνται ανάμεσα στις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της περιοχής υποδοχής και σε εκείνες της περιοχής προέλευσης του τουρίστα, τόσο πιο εμπορευματοποιημένη καταλήγει να είναι η επικοινωνία μεταξύ των ντόπιων και των τουριστών και τόσο εντονότερα συναισθήματα δυσφορίας δημιουργούνται ανάμεσά τους. Παρά το γεγονός ότι οι αιτίες της προαναφερόμενης δυσφορίας είναι αρκετές, όταν οι τουρίστες παραμένουν για αρκετό διάστημα στην περιοχή υποδοχής ή επανέρχονται, τότε η διάθεση των ντόπιων αλλάζει θετικά απέναντι τους, λόγω κυρίως των θετικών οικονομικών αποτελεσμάτων που προκαλεί η άφιξή τους. Κατά συνέπεια, δημιουργείται για τους ντόπιους μια αμφιδρομη σχέση. Αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις, στα ήθη και τα έθιμα Καθώς ο τουρισμός αποτελεί ανθρώπινη δραστηριότητα, είναι εύλογο να προσανατολίζει τις τοπικές κοινωνίες που υποδέχονται τουρίστες σε παραγωγικές δομές και σε έναν τρόπο ζωής με χαρακτηριστικά αστικοποίησης και εκσυγχρονισμού. Ωστόσο, θα ήταν υπερβολή να κατηγορηθεί ο τουρισμός ως η μοναδική γενεσιουργός αιτία των παραπάνω συμπεριφορών, οι οποίες προκύπτουν, επίσης, από τις κοινωνικές μεταβολές που επιφέρει ο εκσυγχρονισμός του τρόπου ζωής των παραδοσιακών περιοχών. Ο τουρισμός μάλλον επιταχύνει παρά δημιουργεί αυτά τα φαινόμενα. Εμπορευματοποίηση πολιτισμικών δραστηριοτήτων και προϊόντων Τα πολιτισμικά στοιχεία κάθε περιοχής αποτελούν σημαντικό πόλο έλξης. Ο τουρισμός μπορεί να συντελέσει στη διατήρηση παραδόσεων, οι οποίες λειτουργούν ως θέλγητρα για τους τουρίστες. Η δυνατότητα συμμετοχής των τουριστών σε πολιτισμικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες συμβάλλει στη γνωριμία τους με την πολιτισμική ζωή και τη λαϊκή παράδοση της περιοχής υποδοχής. Πολλές φορές, όμως, η παράδοση μετατρέπεται σε τμήμα του τουριστικού προϊόντος που απλώς προσφέρεται για να προσελκύσει τους τουρίστες, χάνοντας την αυθεντικότητά της. Συχνά, η αναβίωση τοπικών γιορτών, η αναπαράσταση εθίμων, η διακόσμηση εμπορικών καταστημάτων με στοιχεία του τοπικού πολιτισμού, η κατασκευή πολυάριθμων αντικειμένων τέχνης που θεωρείται ότι αντιπροσωπεύουν την τοπική παράδοση (πολλές φορές τα προϊόντα αυτά είναι χαμηλής ποιότητας και δεν αποδίδουν πιστά τα πραγματικά χαρακτηριστικά της τοπικής παράδοσης ή του πολιτισμού) προσφέρονται στους επισκέπτες με αποκλειστικό στόχο την «τουριστική κατανάλωση».

12 Ωστόσο, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι όσο πιο πλούσια είναι η τοπική κουλτούρα σε ήθη, έθιμα και παραδόσεις, τόσο δυσκολότερο είναι να απειληθεί από τις αρνητικές επιδράσεις, ειδικά του μαζικού τουρισμού. 3.3 Οι συνέπειες της τουριστικής ανάπτυξης στο περιβάλλον Η σχέση ανάμεσα στο περιβάλλον και τον τουρισμό είναι ιδιαίτερα στενή, καθώς αφενός το όμορφο φυσικό τοπίο λειτουργεί ως τουριστικό αξιοθέατο για τους επισκέπτες, αφετέρου η μαζική και οργανωμένη ανάπτυξη του τουρισμού θεωρείται ότι οξύνει τα περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο πλανήτης. Ο τουρισμός μπορεί να επιφέρει τόσο θετικά όσο και αρνητικά αποτελέσματα στο περιβάλλον, είτε αυτό είναι φυσικό είτε δομημένο. Αν ο τουρισμός έχει θετικές ή αρνητικές συνέπειες σε μια περιοχή υποδοχής εξαρτάται από τον σχεδιασμό και τον έλεγχο της τουριστικής ανάπτυξης με βάση τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής. Με τον όρο φέρουσα ικανότητα νοούνται οι δυνατότητες της συγκεκριμένης περιοχής να δεχθεί και να αφομοιώσει συγκεκριμένο όγκο υποδομών και αριθμό τουριστών, χωρίς επιπτώσεις στο φυσικό, κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον της. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, η τουριστική χωρητικότητα πρέπει να διαφοροποιείται κατά περιοχή, με βάση την περιβαλλοντική σημασία της και τον τύπο της τουριστικής δραστηριότητας. Η μέτρηση της φέρουσας ικανότητας συνήθως επικεντρώνεται στον τουρίστα ως μονάδα, σε προσδιορισμένο τόπο διαμονής, αμιγώς τουριστικής χρήσης., Ο σωστός σχεδιασμός και έλεγχος των τουριστικών δραστηριοτήτων μπορεί να βοηθήσει με ποικίλους τρόπους στη διατήρηση και βελτίωση του περιβάλλοντος, φυσικού και δομημένου. Φυσικό περιβάλλον Ο τουρισμός, όταν αναπτύσσεται κυρίως σε μεγάλη έκταση με τη χρήση μεγάλου όγκου υποδομών, καταλήγει να επηρεάζει την ισορροπία του φυσικού περιβάλλοντος (π.χ. αυξημένη κατανάλωση νερού και ενέργειας, ρύπανση του εδάφους και της ατμόσφαιρας, διαταραχές στη λειτουργία των οικοσυστημάτων, μείωση της βιοποικιλότητας και του πληθυσμού σπάνιων ειδών, οπτική ρύπανση). Οι επιπτώσεις αυτές είναι περισσότερο έντονες σε οικολογικά «ευαίσθητες» περιοχές, όπως είναι οι παραθαλάσσιες ή οι ορεινές περιοχές, οι υγροβιότοποι κ.λπ. Ωστόσο, ο σωστός και ελεγχόμενος τουριστικός σχεδιασμός μπορεί να συνδράμει στη βελτίωση και ανάδειξη του ευρύτερου περιβάλλοντος μέσω του ελέγχου της ποιότητας του αέρα και των υδάτων, της μείωσης της ηχορύπανσης, της σωστής διευθέτησης των χώρων απορριμμάτων κ.ά. Δομημένο περιβάλλον Η μελέτη των συνεπειών της τουριστικής ανάπτυξης στο δομημένο περιβάλλον συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, κυρίως στις περιοχές με ιστορική και πολιτισμική αξία. Τις περισσότερες φορές, ο τουρισμός θεωρείται υπεύθυνος για την υποβάθμιση των περιοχών αυτών λόγω του υπερβολικά μεγάλου αριθμού των επισκεπτών που δέχονται. Η υπερσυγκέντρωση αυτή συνιστά απειλή για τους πολιτισμικούς πόρους εξαιτίας τόσο της φθοράς από τη χρήση των χώρων όσο και

13 της ρύπανσης που προκαλείται. Επιπλέον, ο θόρυβος, ο όγκος των απορριμμάτων, η κυκλοφοριακή συμφόρηση κ.ά. επιβαρύνουν την υπάρχουσα κατάσταση. Από την άλλη, ο τουρισμός μπορεί να συνεισφέρει στην ανάδειξη και προστασία ορισμένων ιστορικών και αρχαιολογικών χώρων, γεγονός που επιβάλλεται όχι μόνο για εθνικούς και ιστορικούς λόγους, αλλά και διότι η πολιτισμική κληρονομιά αποτελεί συχνά τη βάση και την προϋπόθεση για την εξέλιξη της τουριστικής ανάπτυξης στις περιοχές αυτές. Εντέλει, ο τουρισμός μπορεί να συντελέσει στη βελτίωση της αισθητικής εικόνας της περιοχής υποδοχής και να δημιουργήσει τουριστικούς πόλους έλξης. Επιπλέον, η τοπική υποδομή αεροδρομίων, οδικών δικτύων, συστημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιών κ.λπ. συχνά βελτιώνεται μέσω της ανάπτυξης του τουρισμού. Συγκρούσεις για τους τρόπους αξιοποίησης της γης Στην προσπάθεια των τουριστικών επιχειρήσεων να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους για λόγους κερδοφορίας, διεκδικείται περισσότερος χώρος, με αποτέλεσμα να προκαλούνται συχνά συγκρούσεις για τους τρόπους αξιοποίησης της γης. Στο πλαίσιο αυτό, παρατηρούνται φαινόμενα οικοπεδοποίησης. Ειδικότερα στις περιοχές όπου η γη είναι αγροτικά εκμεταλλεύσιμη, ο τουρισμός απορροφά, εκτός από τη γη, το νερό και τις επενδύσεις που είναι αναγκαίες για την παραγωγική ανάπτυξη του αγροτικού τομέα. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τις αρχές του ορθού τουριστικού σχεδιασμού, πρέπει να μη χρησιμοποιούνται για τουριστική ανάπτυξη τμήματα γης που είναι κατάλληλα για άλλες χρήσεις ή περιοχές που πρέπει να κηρυχθούν διατηρητέες. Η τουριστική ανάπτυξη μπορεί να αποφέρει αρκετά οφέλη, μπορεί, όμως, και να δημιουργήσει πολλά κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Εφόσον, όμως, η τουριστική δραστηριότητα είναι πλέον υπαρκτή και έχει διαδοθεί σημαντικά, θα πρέπει να υπάρξει σωστή οργάνωση και διαχείριση του τουριστικού προϊόντος, με ξεκάθαρη άποψη για τις θετικές και αρνητικές συνέπειες του τουρισμού στην ποιότητα ζωής των διαφόρων περιοχών. Η πρόκληση είναι η επίτευξη ισορροπίας, ώστε το όφελος να υπερτερεί του κόστους και να γίνεται προσπάθεια μείωσης των δυσμενών επιδράσεων, στο μέτρο του δυνατού.

14 4. Βασικές αρχές της αειφόρου ανάπτυξης Αειφορία σημαίνει ότι το φυσικό περιβάλλον θα πρέπει να προστατεύεται σε τέτοιο βαθμό ώστε να διατηρείται για πάντα η ικανότητα του περιβάλλοντος να εκτελεί τις διάφορες λειτουργίες του. Τουλάχιστον στο βαθμό που αυτό δεν καταστρέφεται και σε επίπεδα που να παρέχει τη δυνατότητα και στις μελλοντικές γενιές να «απολαμβάνουν» ισόποσα τους περιβαλλοντικούς πόρους. Η διεθνής βιβλιογραφία εντοπίζει έναν αριθμό βασικών αρχών που συνθέτουν την έννοια της αειφόρου ανάπτυξης. Αν και μεταξύ των συγγραφέων ποικίλει η σχετική βιβλιογραφία στην ουσία είναι κοινά τα θέματα που διαπραγματεύονται. Παρακάτω ακολουθεί η παρουσίαση των βασικών αρχών της αειφόρου ανάπτυξης. 4.1 Φέρουσα Ικανότητα Η αρχή της φέρουσας ικανότητας των φυσικών συστημάτων αποτελεί την πεμπτουσία της οικοκεντρικής προσέγγισης της αειφόρου ανάπτυξης. Αυτή χρησιμοποιείται με δύο έννοιες: Πρώτον, με την έννοια της φυσικής φέρουσας ικανότητας, δηλαδή το ελάχιστο μέγεθος φυσικού χώρου που απαιτείται ώστε να αναπτυχθεί μια δραστηριότητα χωρίς να υποστεί βλάβη το σύστημα Και δεύτερον, αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί, με την έννοια της περιβαλλοντικής ή οικολογικής φέρουσας ικανότητας, η οποία αναφέρεται στον αριθμό των οργανισμών που ένα οικοσύστημα μπορεί να υποστηρίξει. Η έννοια της χωρητικότητας ορίζεται σαν την ικανότητα ενός οικοσυστήματος να διατηρεί τα φυσικά χαρακτηριστικά του, να υποστηρίζει συγκεκριμένες ανθρώπινες χρήσεις ή ενέργειες μακροπρόθεσμα, χωρίς να βλάπτεται ανεπανόρθωτα η δομή και η σύνθεσή του. Επειδή τόσο οι φυσικοί, όσο και οι πολιτιστικοί πόροι είτε εξαντλούνται και καταστρέφονται ανεπανόρθωτα, είτε αλλοιώνονται και επανέρχονται δύσκολα στην αρχική τους κατάσταση, επιβάλλεται στα πλαίσια μιας ορθολογικής αξιοποίησής τους, ο προσδιορισμός της φέρουσας ικανότητας (χωρητικότητας) της περιοχής. Η ικανότητα το περιβάλλον να «αντέχει» μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, μπορεί να βελτιωθεί θετικά εφαρμόζοντας τεχνικές μάνατζμεντ, αλλά και την ίδια την τεχνολογία. Καθίσταται όμως απαραίτητο να προσδιορισθεί το επίπεδο πέρα από το οποίο μπορεί να υπάρξει μη αποδεκτή και μη αναστρέψιμη ζημία για το περιβάλλον. Θα πρέπει επομένως να διασφαλισθεί μέσα από υποδομές, υποστηρικτικά συστήματα και κανονισμούς ότι δεν θα υπάρξει καταστροφή μιας περιοχής, τουριστικής, για παράδειγμα, εκ μέρους των επισκεπτών με συνέπεια τη μόνιμη υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Η πιθανή λύση, κατά συνέπεια, στο να κάνουμε λειτουργική την αρχή της φέρουσας ικανότητας είναι να ορίσουμε τα όρια τα οποία δεν θα πρέπει να ξεπερασθούν. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές οι οποίες προσδιορίζουν τα όρια και τους περιοριστικούς παράγοντες ανάπτυξης (Ultimate Environmental Thresholds-UET) και οι οποίες αναλύουν τη σχέση μεταξύ πόρων και δραστηριοτήτων ώστε να προσδιορίζουν τους περιοριστικούς παράγοντες της συγκεκριμένης αναπτυξιακής δραστηριότητας. Το επίπεδο των αναπτυξιακών και τουριστικών δραστηριοτήτων στο εσωτερικό μιας οικολογικά σημαντικής περιοχής, θα πρέπει να βασίζεται και να εξαρτάται από την φέρουσα ικανότητά της,

15 έτσι ώστε πραγματοποιούμενες δράσεις να μην επιφέρουν αλλοιώσεις στα χαρακτηριστικά του φυσικού περιβάλλοντος. Η διατήρηση και προστασία της περιοχής εξασφαλίζεται αν, με βάση κάποια οικολογικά κριτήρια, υπολογιστεί ο αριθμός των διερχόμενων επισκεπτών και ο τύπος των πραγματοποιούμενων χρήσεων, έτσι ώστε να επιτευχθεί η ιδανική τιμή της φέρουσας ικανότητας. Σε θεωρητικό επίπεδο αρκετές φόρμες έχουν προταθεί για τον υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας, αλλά τα αποτελέσματα που δίνουν μετά την πρακτική εφαρμογή τους δεν είναι πλήρως ικανοποιητικά. Τρεις τύποι φέρουσας ικανότητας μπορούν να διαχωριστούν και πιο συγκεκριμένα: Η περιβαλλοντική (οικολογική) χωρητικότητα είναι ο βαθμός στον οποίο ένα οικοσύστημα, βιότοπος ή τοπίο μπορεί να δεχτεί τις διάφορες επιπτώσεις του τουρισμού και των υποδομών που συνδέονται μ αυτόν χωρίς να συμβαίνουν ανεπανόρθωτες ζημιές. Η πολιτιστική και η κοινωνική χωρητικότητα είναι το επίπεδο πέρα από το οποίο η τουριστική ανάπτυξη και οι αριθμοί των επισκεπτών προκαλούν ανεπανόρθωτες επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες και στον τοπικό τρόπο ζωής. Τέλος, η ψυχολογική χωρητικότητα είναι το επίπεδο πέρα από το οποίο οι κυρίαρχες ποιότητες τις οποίες οι επισκέπτες αναζητούν σε μια φυσική περιοχή, (όπως η ηρεμία, μικρή ανθρώπινη παρουσία) καταστρέφονται από την τουριστική ανάπτυξη. Η φέρουσα ικανότητα δεν είναι μέγεθος μετρήσιμο. Δεν αρκεί η καταμέτρηση του συνόλου των επισκεπτών σε έναν τόπο τον χρόνο. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη παράμετροι, όπως: - η εποχικότητα της κίνησης - η συγκέντρωση της κίνησης σε ορισμένες θέσεις - ο μέσος όρος διάρκειας παραμονής των επισκεπτών - ο βαθμός χρήσης της περιοχής και οι δραστηριότητες που ασκούνται - τα χαρακτηριστικά των επισκεπτών και η συμπεριφορά τους Οι διαχειριστές των προστατευόμενων περιοχών όπου αναπτύσσονται τουριστικές δραστηριότητες πρέπει να μελετούν προσεκτικά την περιοχή και να λαμβάνουν υπόψη τους τα χαρακτηριστικά της ώστε να καταφέρουν να εκτιμήσουν τη φέρουσα ικανότητά της. Είναι αναμενόμενο, η φέρουσα ικανότητα ταυτιζόμενη με την οικοκεντρική προσέγγιση της αειφόρου ανάπτυξης, να. βρίσκεται στο στόχαστρο και να εξετάζεται με επιφύλαξη από τους διάφορους επενδυτικούς φορείς. Είναι επίσης αναμενόμενο, η συγκεκριμένη αρχή να γίνεται αιτία συγκρούσεων σε περιοχές όπου υφίσταται ο συνδυασμός απαράμιλλου φυσικού κάλλους και αναπτυξιακών πιέσεων. 4.2 Βιοποικιλότητα Η διατήρηση της βιοποικιλότητας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρχές της αειφόρου ανάπτυξης. Η αρχή αυτή συμπεριλαμβάνει τόσο τη προστασία και διατήρηση του ζωικού και φυτικού κεφαλαίου, όσο και τη διατήρηση των ανανεώσιμων πόρων. Το θέμα στις μέρες μας έχει πάρει σημαντικές διαστάσεις και όχι μόνο από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, λόγω των καταστροφικών

16 συνεπειών της ανθρώπινης δραστηριότητας πάνω στο φυσικό περιβάλλον. Ως βιοποικιλότητα ορίζεται: «...η ποικιλία των οργανισμών του ζωικού και φυτικού κεφαλαίου γήινων, εναέριων και υδάτινων, καθώς και τα διάφορα συμπλέγματα οικοσυστημάτων που σ' αυτά διαβιώνουν». Άξια αναφοράς είναι η άποψη η οποία στηρίζει τη θέση περί προστασίας της βιοποικιλίας, ότι μια πιθανή απώλεια των ειδών των οποίων η αξία σήμερα δεν μπορεί να εκτιμηθεί, μπορεί να έχει σημαντική πρακτική αξία για τις μελλοντικές γενιές. 4.3 Δια-χωρική Υπευθυνότητα Όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται πλέον η αρχή, ότι οι αρνητικές συνέπειες της ανθρώπινης δραστηριότητας σε μια συγκεκριμένη περιοχή, δεν θα πρέπει με κανένα τρόπο να μεταβιβάζονται ως περιβαλλοντικά προβλήματα σε κάποια άλλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις όταν αυτό δεν είναι εφικτό θα πρέπει να υπάρχει κάποια μορφή αποζημίωσης για την περιοχή υποδοχής. Εδώ επιπλέον τίθεται και ο προβληματισμός ότι τα περιβαλλοντικά θέματα δεν αναγνωρίζουν διοικητικά όρια. Τα δε μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας δεν γνωρίζουν πλέον χωρικό σημείο αναφοράς. Ένα χρήσιμο πρακτικό εργαλείο διερεύνησης της αρχής της διαχωρικότητας αλλά και των επιπτώσεών της, είναι η επονομαζόμενη «ανάλυση οικολογικού αποτυπώματος». Αυτό αποτελεί ένα λογιστικό εργαλείο το οποίο δίνει τη δυνατότητα στο να γίνεται εφικτός ο υπολογισμός της κατανάλωσης πόρων για μια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Επίσης δίνει απαντήσεις στο ερώτημα της «αφομοίωσης» των αποβλήτων από το φυσικό περιβάλλον, για έναν καθορισμένο πληθυσμό μιας δεδομένης οικονομικής δραστηριότητας, σε μια συγκεκριμένη περιοχή. 4.4 Συμμετοχή Η πραγματική εμπλοκή όλων των ενδιαφερόμενων μελών της κάθε τοπικής κοινωνίας στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων σε περιβαλλοντικά θέματα, αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της αρχής της αειφόρου ανάπτυξης, και έναν από τους βασικούς στόχους της. Η Τοπική Ατζέντα 21 (Local Agenda 21) παρέχει την δυνατότητα της εμπλοκής της τοπικής κοινωνίας στο σχεδιασμό της αειφόρου ανάπτυξης. Βασίζεται στην υπόθεση ότι, η επίτευξη του στόχου της αειφόρου ανάπτυξης θα πρέπει να βασίζεται στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, προσφέροντας κατ' αυτόν τον τρόπο μια συνολική και ολοκληρωμένη προσέγγιση στα θέματα της τοπικής λήψης των αποφάσεων. Οι διάφορες ομάδες που εξειδικεύονται στην Ατζέντα 21 είναι: γυναικείος πληθυσμός, νεολαία, κάτοικοι, τοπική αυτοδιοίκηση, εργατικά συνδικάτα, μη κυβερνητικές οργανώσεις, επιχειρήσεις και βιομηχανία, επιστήμονες και αγρότες. 4.5 Κρίσιμο Φυσικό Κεφάλαιο. Μέσω της συγκεκριμένης αρχής αναγνωρίζεται ότι κάποια περιβαλλοντικά στοιχεία έχουν πρωτεύουσα οικολογική καθώς και ανθρώπινη αξία. Τέτοια είναι τα ρυθμιστικά υδατικά αποθέματα, η βιοποικιλότητα, τα πολιτιστικά αγαθά κ,λ.π. Είναι κατά συνέπεια τα στοιχεία εκείνα

17 του περιβάλλοντος τα οποία δεν μπορούν να αναπληρωθούν στα πλαίσια του ανθρώπινου κύκλου ζωής. Αυτά ορίζονται σαν «κρίσιμο κεφάλαιο». Για τα συγκεκριμένα στοιχεία που συνθέτουν το κρίσιμο κεφάλαιο δεν θα πρέπει να υφίσταται κανενός είδους συμβιβασμός. Αντίθετα θα πρέπει να προστατεύονται με οποιοδήποτε κόστος. Λιγότερο σημαντικό στοιχείο του κρίσιμου κεφαλαίου, είναι το επονομαζόμενο «μεταφερόμενο κεφάλαιο». Αυτό μπορεί να αντικαθίστανται από ένα σημείο και πάνω, εφόσον διατηρούνται τα απαιτούμενα ασφαλή επίπεδα συντήρησής του (π.χ. διαχειριστικά σχέδια δασών). Τέλος το «διαπραγματεύσιμο κεφάλαιο» είναι αυτό το οποίο αποτελείται από στοιχεία του κρίσιμου κεφαλαίου, τα οποία όμως χαρακτηρίζονται ως χαμηλής αξίας. Αυτά μπορούν να υποκατασταθούν εφόσον, για παράδειγμα, μια συγκεκριμένη αναπτυξιακή πρόταση έχει μεγάλη κοινωνική αξία. Είναι σημαντικό να διερευνηθεί η εκτίμηση την οποία η τοπική κοινωνία έχει όσον αφορά την περιβαλλοντική προστασία της περιοχής της στην οποία η ίδια υφίσταται. 4.6 Η Αρχή της Προληπτικότητας Η αρχή της προληπτικότητας αποτελεί βασική αρχή που συνδέεται με την αειφόρο ανάπτυξη και την περιβαλλοντική διαχείριση. Η συγκεκριμένη αρχή δηλώνει ότι δεν θα πρέπει να αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες και δράσεις των οποίων τα αποτελέσματα, μακροχρόνια, είναι άγνωστα καθώς και οι πιθανές παρενέργειες μη αναστρέψιμες. Οι αρχές της αειφόρου ανάπτυξης διαχέονται σε όλες τις μορφές οικονομικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένης και αυτής του τουρισμού. Στο κεφάλαιο που ακολουθεί παρουσιάζεται το φαινόμενο του τουρισμού από την άποψη της οικονομικής δραστηριότητας και αναδεικνύονται οι παράγοντες εκείνοι οι οποίοι συνηγορούν σε μια «αειφόρο προσέγγιση» του τουρισμούνέες τάσεις και πρότυπα του τουρισμού

18 5. Σύγχρονα πρότυπα τουρισμού 5.1 Γενικά Οι φυσικοί και οι ανθρωπογενείς πόροι συνιστούν το κεφάλαιο πάνω στο οποίο δομείται το φαινόμενο «τουρισμός» και, ταυτόχρονα, αποτελούν τους κύριους αποδέκτες των θετικών και αρνητικών επιδράσεων που αυτός συνεπάγεται. Ο τουρισμός θεωρείται μέσο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, καθώς συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του εγχώριου πληθυσμού, με τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την εξασφάλιση κεφαλαίων για τη δημιουργία νέων επενδύσεων, τη βελτίωση της υπάρχουσας υποδομής κ.ά. Από την άλλη αποτελεί κοινή παραδοχή ότι τα τελευταία χρόνια το περιβάλλον δέχεται σοβαρή απειλή και είναι αναγκαία η προστασία του. Ο μαζικός τουρισμός έχει επικριθεί για τη συμβολή του στην υποβάθμιση αυτή του περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα να αναζητείται η λύση της προστασίας και διατήρησής του στην ενθάρρυνση των εναλλακτικών και ήπιων μορφών τουρισμού. Έτσι, από τις αρχές της δεκαετίας του '80 το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην προώθηση ηπιότερων μορφών τουριστικής ανάπτυξης, οι οποίες αποβλέπουν αποκλειστικά στο βραχυπρόθεσμο οικονομικό όφελος, αλλά δεν αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στο περιβάλλον και τον πολιτισμό, καθώς και στην ικανοποίηση των αναγκών του τοπικού πληθυσμού και των ιδιαίτερων ενδιαφερόντων του κάθε τουρίστα για επαφή με το φυσικό και το πολιτισμικό περιβάλλον. Με άλλα λόγια, σημειώνεται μία σαφής στροφή από τον ποσοτικό στον ποιοτικό τουρισμό, 5.2 Εναλλακτικός τουρισμός Σήμερα το ενδιαφέρον από φορείς τουριστικής ανάπτυξης και επενδυτές για τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού λόγω των αρνητικών συνεπειών του μαζικού τουρισμού στην κοινωνία και κυρίως στο περιβάλλον είναι αυξημένο. Ο εναλλακτικός τουρισμός θεωρείται ότι επιφέρει λιγότερα αρνητικά αποτελέσματα στον τόπο υποδοχής, ενώ, παράλληλα, δε μειώνει τα θετικά οικονομικά οφέλη. Ο εναλλακτικός τουρισμός θεωρείται αντίθετος του μαζικού τουρισμού, με τον πρώτο να εμφανίζεται ως «καλός» και το δεύτερο ως «κακός». Ο μεγάλος αριθμός τουριστών που συγκεντρώνεται στον τόπο υποδοχής όπου αναπτύσσεται ο μαζικός τουρισμός απαιτεί επενδύσεις μεγάλης κλίμακας, μικρότερη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στην αναπτυξιακή διαδικασία και συγκέντρωση, πολλές φορές, τουριστών χωρίς ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στους εγχώριους πλουτοπαραγωγικούς πόρους. Στον εναλλακτικό τουρισμό επικρατεί η αίσθηση της τοπικής κλίμακας αναφορικά με το μέγεθος των επενδύσεων που αναπτύσσονται για την προώθησή του. Τα είδη του εναλλακτικού και ήπιου τουρισμού αναπτύσσονται σε τοπικό επίπεδο από τους ίδιους τους κατοίκους ή τους φορείς μιας περιοχής, με αποτέλεσμα η οργάνωση να γίνεται με το σκεπτικό της προστασίας του τοπικού περιβάλλοντος, ενώ το οικονομικό όφελος διοχετεύεται κυρίως στην τοπική κοινωνία, χωρίς να υφίσταται η ανεπιθύμητη εκμετάλλευση του περιβάλλοντος

19 και των κατοίκων της περιοχής από εξωγενείς οικονομικούς παράγοντες, όπως παρατηρείται στον μαζικό τουρισμό.οι μικρής κλίμακας επιχειρήσεις μπορούν να ενσωματωθούν με μεγαλύτερη ευκολία στο υπάρχον κοινωνικο-οικονομικό και πολιτισμικό περιβάλλον της κοινότητας, συμβάλλοντας πιο αποτελεσματικά στην αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής. 5.3 Αειφόρος Τουριστική Ανάπτυξη Το θέμα της αειφορίας στον τουρισμό, υφίσταται στην Ευρώπη σαν θέμα προτεραιότητας, αν και μερικοί από τους επιμέρους προβληματισμούς του, έχουν για πολλά χρόνια συζητηθεί παγκόσμια, σε επίπεδο οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό. Το "Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον" της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον γενικό τίτλο "Towards sustainability", εντοπίζει τον τουρισμό σαν έναν από τους τομείς προτεραιότητας (Commission of the European Communities 1993). Χάρτα για τον τουρισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη Αναγνωρίζοντας ότι ο τουρισμός είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που επηρεάζει τις υψηλότερες και βαθύτερες επιθυμίες όλων των ανθρώπων, ενώ, ταυτόχρονα, αποτελεί σημαντικό στοιχείο της κοινωνικο-οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης σε πολλές χώρες και ότι συμβάλλει θετικά σε αυτήν, αλλά συγχρόνως μπορεί να συμβάλει στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος και στην απώλεια της τοπικής ταυτότητας, επιβάλλεται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τον τρόπο με τον οποίο θα αναπτυχθεί. Βασικές αρχές και στόχοι για μια προσέγγιση στον τουρισμό από τη σκοπιά της βιώσιμης ανάπτυξης είναι: Βιωσιμότητα στην τουριστική ανάπτυξη σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι φιλική προς το περιβάλλον στο παρόν και στο μέλλον, καθώς και οικονομικά βιώσιμη και κοινωνικά δίκαιη για τις τοπικές κοινωνίες. Ο τουρισμός θα πρέπει να εναρμονίζεται με το φυσικό, πολιτισμικό και ανθρώπινο περιβάλλον. Ο τουρισμός θα πρέπει να μεριμνά για τις επιπτώσεις του στην πολιτισμική κληρονομιά και στην παράδοση της τοπικής κοινωνίας.

20 Μια ενεργός συμμετοχή του τουρισμού στη βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει κοινές δράσεις και συμμετοχή σε αυτές όλων των φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και αποτελεσματικούς μηχανισμούς συντονισμού σε όλα τα επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό κ.λπ.). Πρωτεύοντες στόχοι στην τουριστική ανάπτυξη θα πρέπει να είναι η διατήρηση του τουριστικού προορισμού και η ικανότητα εξυπηρέτησης των τουριστών στο πλαίσιο μιας στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο τουρισμός θα πρέπει να βασίζεται στη διεύρυνση των ευκαιριών για τις τοπικές κοινωνίες, συμβάλλοντας στο μέγιστο βαθμό στην τοπική οικονομία. Ο τουρισμός θα πρέπει να συμβάλλει αποτελεσματικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων και στον κοινωνικοπολιτισμικό εμπλουτισμό του κάθε τόπου προορισμού. Η κεντρική διοίκηση και οι συναφείς φορείς με τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων θα πρέπει να αναλάβουν δράσεις που να συμβάλλουν στον ολοκληρωμένο σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης. Προτεραιότητα θα πρέπει να δίνεται στις δράσεις που συμβάλλουν στην προστασία και ανάδειξη του περιβάλλοντος και στους μηχανισμούς ενσωμάτωσης του περιβαλλοντικού κόστους στις επενδύσεις και παρεμβάσεις για τον τουρισμό. Οι περιβαλλοντικά και πολιτισμικά ευαίσθητες περιοχές θα πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης μέριμνας. Στην αναζήτηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε εκείνες που συμβάλλουν σε μια προοπτική βιώσιμης ανάπτυξης με σεβασμό στο φυσικό και το πολιτισμικό περιβάλλον. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στη διάδοση και ανταλλαγή εμπειριών και γνώσης για δράσεις και τεχνολογίες που ενσωματώνουν τον τουρισμό στη στρατηγική της βιώσιμης ανάπτυξης. Η πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης στον τουρισμό απαιτεί και την υποστήριξη και προώθηση περιβαλλοντικά φιλικών συστημάτων διαχείρισης του τουρισμού. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον ρόλο και τις επιπτώσεις στο περιβάλλον από τις μεταφορές, στην αξιοποίηση εναλλακτικών μορφών ενέργειας και στη διαχείριση των αποβλήτων. Η υιοθέτηση και εφαρμογή περιβαλλοντικών συστημάτων φιλικής δεοντολογίας είναι σημαντική για όλους τους δρώντες στον τουρισμό. Η ευαισθητοποίηση όλων είναι σημαντική για την εφαρμογή των παραπάνω αρχών και στόχων. Πηγή: WTO. Η προώθηση της αειφορικής ανάπτυξης των τουριστικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη υποστηρίχθηκε σθεναρά και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Επιπλέον, μέτρα όπως το Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000, η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Νερά (2000/60/ΕΕ), η Ποιότητα υδάτων κολύμβησης, η Οδηγία για τη Στρατηγική Περιβαλλοντικής Εκτίμησης (ΣΠΕ), οι Διεθνείς Συμβάσεις για τη Βιολογική Ποικιλότητα, το Σύστημα Οικολογικής Διαχείρισης και Ελέγχου (EMAS) προωθήθηκαν σε επίπεδο Ε.Ε., προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι προσπάθειες για αειφορικό τουρισμό. Αυτά τα μέτρα σχετίζονται κυρίως με ρυθμίσεις για μια ευρύτερη περιβαλλοντική διαχείριση της παράκτιας ζώνης, με χρηματοδοτικά μέσα και καθοδήγηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημοσιεύσει την Πράσινη Βίβλο σχετικά με τον ρόλο της Ένωσης στο πεδίο του τουρισμού και οι πολιτικές της Ε.Ε. για τη διαχείριση του νερού και των αποβλήτων που επηρεάζουν άμεσα τον τομέα του τουρισμού μπορούν να συνδράμουν στην προώθηση της αειφορίας του τουρισμού. Τέλος, το 5ο και 6ο Πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον

21 θίγουν θέματα που αφορούν στην ανάπτυξη του αειφορικού τουρισμού και τονίζουν τη σημασία του. 5.4 Τοπική ανάπτυξη και εναλλακτικός τουρισμός Ο εναλλακτικός και ήπιος τουρισμός μπορεί να συνεισφέρει στην αειφόρο ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας, καθώς υποδεικνύει περιορισμούς αναφορικά με τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής, εφόσον οι προσφερόμενες υπηρεσίες είναι μικρής κλίμακας, αλλά ποιοτικά ανώτερες και καλά οργανωμένες. Γενικότερα, η ανάπτυξη μικρών τοπικών επιχειρήσεων διατηρεί τον έλεγχο της τουριστικής ανάπτυξης στον τοπικό πληθυσμό και εξασφαλίζει οικονομικά οφέλη που δε διαρρέουν από την τοπική κοινωνία, δημιουργώντας έτσι υψηλούς οικονομικούς δεσμούς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Ωστόσο, καίριας σημασίας παράγοντας για την επιτυχή προώθηση του εναλλακτικού και ήπιου τουρισμού είναι η συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού στην αναπτυξιακή διαδικασία. Οι διαφορετικές ανάγκες και προσδοκίες, καθώς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής επιβάλλουν τον σχεδιασμό μιας βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης με τη συνεργασία όλων των τοπικών φορέων και του τοπικού πληθυσμού. Ορισμένα ζητήματα που πρέπει να επιλύονται με βάση την αρχή της συνεργασίας στις τουριστικές περιοχές είναι: Ο έλεγχος της κατανάλωσης του νερού και των μη ανανεώσιμων πηγών, με σκοπό τον περιορισμό της μη ορθολογικής χρήσης τους. Η μείωση των απορριμμάτων και η εξασφάλιση της ανακύκλωσής τους. Ο έλεγχος και ο περιορισμός των προβλημάτων κυκλοφοριακής συμφόρησης και ρύπανσης, ιδιαίτερα σε περιοχές φυσικού και πολιτισμικού κάλλους, και η χρήση μέσων μεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον. Η οργάνωση και ο έλεγχος της πρόσβασης των τουριστών σε οικολογικά «ευαίσθητες» περιοχές. Η συγχρηματοδότηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής προστασίας. Η χορήγηση κινήτρων και αρωγής στις τουριστικές επιχειρήσεις για την υιοθέτηση περιβαλλοντικών πολιτικών ανάπτυξης. Η συμμετοχή της τοπικής κοινότητας στην τουριστική διαδικασία οδηγεί στην αποδοχή του τρόπου συμπεριφοράς των τουριστών ή, έστω, στην ανοχή από την κοινωνία προορισμού τους. Μόνον έχοντας τον τοπικό πληθυσμό στο πλευρό τους μπορούν οι τουρίστες να συνυπάρξουν ειρηνικά και μόνο τότε η κοινότητα υποδοχής μπορεί να εγγυηθεί ότι το περιβάλλον στο οποίο οι τουρίστες φιλοξενούνται διασφαλίζεται για τη μακροχρόνια ευημερία της τοπικής κοινωνίας και τη συνεχή άφιξη των τουριστών.

22 6. Αγροτουρισμός - Οικοουρισμός 6.1 Τουρισμός της αγροτικής υπαίθρου Πρέπει να σημειωθεί ότι ένα βασικό στοιχείο που διακρίνει τους οικοτουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας είναι η στενή συνάφεια με το αγροτικό τοπίο. Στην Ελλάδα, λόγω των σχετικά μικρών αποστάσεων και της πλούσιας ποικιλομορφίας του χώρου, οι περιοχές με ιδιαίτερο φυσικό κάλλος ή με μεγάλη οικολογική αξία (με σπάνια χλωρίδα και πανίδα και με αξιοσημείωτα φυσικά χαρακτηριστικά) βρίσκονται σε εγγύτητα με το κλασικό αγροτικό τοπίο και πολλές φορές έχουν οργανική συνάφεια με παραδοσιακές ασχολίες (ψάρεμα, δασοπονία, κτηνοτροφία κλπ) που λαμβάνουν χώρα μέσα σ αυτές ή στην ευρύτερη ζώνη τους. Είναι γενικότερα αποδεκτό ότι η οικονομική σημασία της γεωργίας στις αγροτικές περιοχές έχει μειωθεί σε ό,τι αφορά στην παραγωγή εισοδήματος και απασχόλησης. Η γεωργία μπορεί να είναι ο κυρίαρχος χρήστης της γης σε εθνικό επίπεδο και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, αλλά ως «βιομηχανία» δεν είναι οπωσδήποτε ο βασικός εργοδότης. Στην πραγματικότητα, σε πολλές αγροτικές περιοχές οι αγροτικές δραστηριότητες (γεωργία, αλιεία, κτηνοτροφία, δασοκομία) δεν αποτελούν πλέον τις πιο σημαντικές δραστηριότητες της αγροτικής κοινότητας. Παράλληλα, σημειώνεται έξοδος από την περιφέρεια, ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων, που αναζητούν ευκαιρίες σε άλλες περιοχές. Η κοινωνικο-οικονομική δομή απειλείται, μεγάλες εκτάσεις αγροτικής γης χάνουν την αξία της εκμετάλλευσής τους ή, ακόμη, δεν καλλιεργούνται. Το μήνυμα πλέον είναι ξεκάθαρο: πρέπει να βρεθούν οι τρόποι που θα αντικαταστήσουν ή θα συμπληρώσουν τις αγροτικές δραστηριότητες με άλλες που θα είναι οικονομικά πιο προσοδοφόρες. Η επιδίωξη της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων και η εισαγωγή νέων μορφών αξιοποίησης της αγροτικής γης καθώς και των κτιρίων της αγροτικής εκμετάλλευσης εξηγούν το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον τουρισμό. Ο τουρισμός του αγροτικού χώρου περιλαμβάνει έναν κύκλο δραστηριοτήτων, παροχής υπηρεσιών και ψυχαγωγικών ευκαιριών που προσφέρονται από τους αγρότες και, γενικότερα, από τους ανθρώπους της περιφέρειας με σκοπό την προσέλκυση τουριστών στις περιοχές τους, ώστε να βελτιώνεται το εισόδημά τους. Διακρίνεται σε θαλάσσιο, ιαματικό, φυσιολατρικό, περιηγητικό, μορφωτικό, πολιτισμικό, αθλητικό, χειμερινό τουρισμό και αγροτουρισμό,

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου 1 ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου Στη Μεσόγειο (και μάλιστα σε Ισπανία, Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Μάλτα, Τυνησία

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions. Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.gr Τουρισμός στη πράξη Περισσότερα από 900 εκ τουρίστες ταξίδεψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ 1 2 ΕΙΝΑΙ: ένας ουσιαστικός τρόπος να συμπληρώνει η οικογένεια το εισόδημά της όλο το χρόνο ένας τρόπος να βρουν απασχόληση οι νέοι, οι αγρότισσες, οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ στα πλαίσια του Έργου NEST Ανάπτυξη Δικτύου Αειφόρου Τουρισμού 1. Πόσο καιρό ζείτε στην περιοχή των Πρεσπών: Χρόνια Μήνες 2. Ποια είναι η κύρια πηγή εισοδήματός

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Ανταποκρινόμενη στην διεθνή τάση για διεύρυνση και διαφοροποίηση του τουριστικού της προϊόντος, τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα προσφέρει ελκυστικά πακέτα και υπηρεσίες εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Εναλλακτικός

Διαβάστε περισσότερα

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης Κατευθυντήριοι άξονες του έργου «Ανάπτυξη του τουρισμού και διαχείριση επισκεπτών στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης» Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάδειξη της Περιοχής του Δήμου Κομοτηνής σε αειφόρο τουριστικό προορισμό, προσβάσιμο σε όλους. Δήμος Κομοτηνής

Ανάδειξη της Περιοχής του Δήμου Κομοτηνής σε αειφόρο τουριστικό προορισμό, προσβάσιμο σε όλους. Δήμος Κομοτηνής Ανάδειξη της Περιοχής του Δήμου Κομοτηνής σε αειφόρο τουριστικό προορισμό, προσβάσιμο σε όλους Δήμος Κομοτηνής Φάση Α2. Οργάνωση και Υποστήριξη της Δημόσιας Διαβούλευσης Α2.1. Προτάσεις Οράματος Στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές»

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές» Εισαγωγή: Το κείμενο που κρατάτε στα χέρια σας περιέχει τμήμα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της DATARC για την οικονομία και την αγορά εργασίας των νομών της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο τουρισμός κρουαζιέρας ως περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης με όρους αειφορίας της Πάτμου Δωδεκανήσου

Ο τουρισμός κρουαζιέρας ως περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης με όρους αειφορίας της Πάτμου Δωδεκανήσου ΔΠΜΣ Πολεοδομία Χωροταξία Ευνοϊκοί και περιοριστικοί παράγοντες του σχεδιασμού με όρους αειφορίας Σ.Αυγερινού-Κολώνια, Ρ.Κλαπατσέα, Ν. Μπελαβίλας Ο τουρισμός κρουαζιέρας ως περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2007-2013 Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................. 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1: Ο σύγχρονος τουρισμός και η Ελλάδα ως προορισμός................................ 25 1.1 Το φαινόμενο του

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Προκηρύχτηκε το πρόγραμμα «Εναλλακτικός Τουρισμός» που αφορά στην υλοποίηση επενδύσεων στον τομέα του τουρισμού από υφιστάμενες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή προτίθενται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.

ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Έρευνα που έγινε από το. για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ Έρευνα που έγινε από το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ για το ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Ηράκλειο 27-28/11/2014

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Ηράκλειο 27-28/11/2014 «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» Ηράκλειο 27-28/11/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ http://phoenix-crete.org/ Ο ρόλος της Γεωργίας και Κτηνοτροφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2.1 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ...62 2.2 ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ...63 2.3 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ...64 2.4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ...64 2.5 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ...64

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού

Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς. Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Η βιώσιμη ανάπτυξη προορισμών εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Η περίπτωση της Αγιάς Μπέττυ Χατζηνικολάου Συνεργάτης της ΚΕΔΕ σε θέματα τουρισμού Πρώτα-πρώτα μια εικόνα του Ελληνικού Τουρισμού (2013)- Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ»... 2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2 «ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»... 3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3 «ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ»... 4 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΩΝ Α. ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΞΟΝΑ 4 ΠΑΑ_ΠΡΟΚΗΡΥΣΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΩΝ Α. ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΞΟΝΑ 4 ΠΑΑ_ΠΡΟΚΗΡΥΣΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΩΝ Α. ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΞΟΝΑ 4 ΠΑΑ_ΠΡΟΚΗΡΥΣΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΞΟΝΑ 4 ΤΟΥ Π.Α.Α. ΤΗΣ ΑΝ.ΚΑ. Α.Ε. Μέτρο Υπομέτρο Δράση Δικαιούχοι 4.1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ L123

Διαβάστε περισσότερα

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Δράση 07: Γιώργος Πιερράκος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η τοπική γεωργία Η πρωτεύουσα αποστολή της γεωργίας είναι επισιτιστική, η παραγωγή δηλαδή προϊόντων διατροφής υψηλής ποιότητας. Ωστόσο οι αγρότες δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία.

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ Έρευνα κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραµµα (Π.Ε.Π.) Νοτίου Αιγαίου 2000 2006 και συγκεκριµένα στον 5 ο Άξονα Προτεραιότητας που αφορά δράσεις για τα Ολοκληρωµένα Προγράµµατα Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕCOANALYSIS. Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΕCOANALYSIS. Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕCOANALYSIS Σύμβουλοι Ανάπτυξης Επιχειρήσεων Σωκράτους 33, ΜΟΣΧΑΤΟ, Τηλ : 210-9484880, e-mail: ecoinfo@otenet.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ Η αίτηση θα πρέπει απαραίτητα να υποβληθεί σε τυπωμένη (χειρόγραφες αιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Γιώργου Παπανδρέου 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Τοπικά Σχέδια για την Απασχόληση Προσαρμοσμένα στις ανάγκες των Τοπικών Αγορών Εργασίας» (ΤΟΠ.ΣΑ)

«Τοπικά Σχέδια για την Απασχόληση Προσαρμοσμένα στις ανάγκες των Τοπικών Αγορών Εργασίας» (ΤΟΠ.ΣΑ) «ΒΟΙΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ» Πράξη «Τοπικά Σχέδια για την Απασχόληση Προσαρμοσμένα στις ανάγκες των Τοπικών Αγορών Εργασίας» (ΤΟΠ.ΣΑ) Συντονιστής Έταιρος: Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης Περιφερειακής Ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΣΚΟΠΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ Σκοπός του συγκεκριμένου Σήματος είναι: Η αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014-2020

ΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014-2020 ΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014-2020 ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ 2014-2020 ΑΘΗΝΑ, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 1 Α. Η

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού: δικτύωση

Προστατευόμενη Περιοχή Χελμού-Βουραϊκού: δικτύωση : εκπαίδευση έρευνα δικτύωση Φορέας Διαχείρισης Χελμού Βουραϊκού Μαρία Καμηλάρη Βιολόγος, M.Sc. Φορέας Διαχείρισης Χελμού Βουραϊκού Ας συστηθούμε... 1992 Πρόταση Ορειβατικού Συλλόγου Καλαβρύτων σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΕΣΠΩΝ στα πλαίσια του Έργου NEST Ανάπτυξη Δικτύου Αειφόρου Τουρισμού 1. Πόσες φορές έχετε επισκεφθεί την περιοχή την τελευταία 2ετία; 1 φορά 2-3 φορές 3-5 φορές

Διαβάστε περισσότερα

H ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

H ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ H ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΜΙΛΗΤΕΣ: ΕΙΡΗΝΗ ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗ, αρχιτέκτων Ειδικός Σύμβουλος Δημάρχου ΝΙΚΟΛΑΣ BAΪΛΑΚΗΣ, αρχιτέκτων Ειδικός Σύμβουλος Δημάρχου ΜΗΝΑΣ ΛΙΑΠΑΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΣΚΟΠΟΣ: ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Πράξη «Εναλλακτικός Τουρισμός» αφορά στην υλοποίηση επενδύσεων στον τομέα του τουρισμού από υφιστάμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013»

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» 1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» Πώς η ΚΓΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Προκλήσεις Οικονομικές 3 στόχοι πολιτικής Βιώσιμη παραγωγή τροφίμων συμβολή στο γεωργικό εισόδημα και μείωση των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS Τοπάλογλου Χαράλαμπος 1*, Χρόνης Ιώαννης 1, Αγοργιαννιτης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Λαμία 22 Μαρτίου 2012 Η πρωτοβουλία JESSICA: Οργάνωση & Λειτουργία Η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας JESSICA στην ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικά Στοιχεία (προαιρετικά) Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση:.. Τηλέφωνο:... Email:...

Προσωπικά Στοιχεία (προαιρετικά) Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση:.. Τηλέφωνο:... Email:... ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ 2015-2019 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ενεργός πολίτης Δήμου Λευκάδας Στοιχεία ερωτηθέντος: Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-45 45-65 65- και πάνω Περιοχή Κατοικίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» (ΠΑΑ) Άξονας 3 3 ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 2.6: Προγράμματα Προστασίας Περιβάλλοντος & Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Ενέργεια: 2.6.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Το παρόν Μέτρο έχει οριζόντια δομή και διατρέχει όλες τις βαθμίδες

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφέρεια υτικής Ελλάδας αναγνωρίζοντας το σηµαντικό ρόλο του τουρισµού στην οικονοµία και την ανάπτυξη της περιοχής, εισάγει σε ανοιχτή,

Η Περιφέρεια υτικής Ελλάδας αναγνωρίζοντας το σηµαντικό ρόλο του τουρισµού στην οικονοµία και την ανάπτυξη της περιοχής, εισάγει σε ανοιχτή, ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ & ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Φίλες/Φίλοι, Η Περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΑΣΙΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

ΤΑ ΠΡΑΣΙΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ 1 ΤΑ ΠΡΑΣΙΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Η. Καλαμπόκης α, Α.Ι. Μαρούλης β, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη β α. Αμερικανικό Κολλέγιο Ανατόλια, Πυλαία, Θεσσαλονίκη, ebokis@anatolia.edu.gr β.αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΗΜΕΡΑ ΘΕΜΑ ΘΕΩΡΙΑ (σε ώρες) ΠΡΑΚΤΙΚΗ (σε ώρες) ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ 1 η Ελληνική Γεωργία στην Ε.Ε. Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Παγκοσμιοποίηση αγοράς. Δυνατότητες των

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader)

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αναμενέται σύντομα να προκυρηχθούν τοπικά προγράμματα Leader «Αειφόρου Ανάπτυξης Αλιευτικών Περιοχών», για τις περιοχές Εύβοιας και Χίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2014-2020

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2014-2020 5 η Προγραμματική Περίοδος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2014-2020 Το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας, στις 26 Ιουνίου, κατέληξε σε πολιτικές αποφάσεις για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, με βάση τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω. 892 νοικοκυριά

Άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω. 892 νοικοκυριά Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την ΚΑΠΑ RESEARCH Α.Ε. Περίοδος διεξαγωγής Η συλλογή των στοιχείων έγινε από 17 έως και 18 Απριλίου 2007 Περιοχή διεξαγωγής Πληθυσμός Δείγμα Τεχνική συλλογής πληροφοριών Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Π Αιολική ενέργεια Ηλιακή ενέργεια Kυματική ενέργεια Παλιρροιακή ενέργεια Από βιοαέρια. Γεωθερμική ενέργεια Υδραυλική ενέργεια

Π Αιολική ενέργεια Ηλιακή ενέργεια Kυματική ενέργεια Παλιρροιακή ενέργεια Από βιοαέρια. Γεωθερμική ενέργεια Υδραυλική ενέργεια Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (Α.Π.Ε) Π Αιολική ενέργεια Ηλιακή ενέργεια Kυματική ενέργεια Παλιρροιακή ενέργεια Από βιομάζα Από βιοαέρια Γεωθερμική ενέργεια Υδραυλική ενέργεια Σε αντιδιαστολή με τις συμβατικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis)

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Α. ΓΕΝΙΚΑ Οι πολιτιστικές/καλλιτεχνικές εκδηλώσεις συμβάλλουν στη δημιουργία θετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2011-2012 (Η ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα