Η ανάπτυξη των συνεταιρισμών ως χωρικά ενσωματωμένη επιχειρηματική καινοτομία: Σο παράδειγμα του Mondragon Cooperative Corporation (MCC)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανάπτυξη των συνεταιρισμών ως χωρικά ενσωματωμένη επιχειρηματική καινοτομία: Σο παράδειγμα του Mondragon Cooperative Corporation (MCC)"

Transcript

1 Η ανάπτυξη των συνεταιρισμών ως χωρικά ενσωματωμένη επιχειρηματική καινοτομία: Σο παράδειγμα του Mondragon Cooperative Corporation (MCC) ΝΑΚΟΤ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια, Τ. Μ. Χ. Π. Π. Α, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΣΑΜΠΟΤΛΗ ΓΕΩΡΓΙΟ Λέκτορας, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Περίληψη Ιστορικά οι φάσεις κυκλικής κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε, συνδέονται, μεταξύ άλλων, και με τη γεωγραφική μετατόπιση του κέντρου βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, λόγω της ανάδυσης νέων παραδειγμάτων οργάνωσης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος του μοντέλου της επιχείρησης, ως αποκρυστάλλωσης συγκεκριμένων γενικών και τοπικών ιστορικών συνθηκών, είναι εξαιρετικά κρίσιμος. Η έννοια της πρωτοποριακής επιχείρησης (entrepreneurial firm), που αναπτύχθηκε ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, αφορά συνήθως μικρές, γρήγορα αναπτυσσόμενες, οργανικές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν κομμάτι ενός ευέλικτου και ευπροσάρμοστου δικτύου επιχειρήσεων, σε αντίθεση με τις φορντιστικού τύπου επιχειρήσεις που βασίζονται σε περισσότερο μηχανιστικούς ή γραφειοκρατικούς τρόπους λειτουργίας. Στο πλαίσιο αυτής της θεώρησης των επιχειρήσεων μπορούν να ιδωθούν και οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις. Πολλοί αναλυτές αποδίδουν την υπεροχή τέτοιων οργανωσιακών μοντέλων σε τομείς, όπως η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, η οργανωσιακή ευελιξία και η καινοτομία. Επίσης, στη δυνατότητα βελτίωσης της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας, αφού εξυπηρετούν στην ενδυνάμωση και στην ανάπτυξη της περιφέρειας, στην οποία εδρεύουν. Μεταξύ των συνεταιριστικών μοντέλων ξεχωρίζει το παράδειγμα του Mondragon Cooperative Corporation (MCC), ενός «ομίλου» συνεταιριστικών επιχειρήσεων, που αποτελεί σήμερα μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρηματικές δομές στην ΕΕ. Εδώ αναλύεται η επιτυχία του MCC, ως εναλλακτική μορφή επιχειρηματικής οργάνωσης και ως καινοτομία στο χωρικό πλαίσιο της Χώρας των Βάσκων. Η αναφορά μας έγκειται στην αλληλεπίδραση του ιστορικού πλαισίου, σε σχέση με το κοινωνικό κεφάλαιο και το θεσμικό πλαίσιο, όπου αναπτύσσονται τα επιχειρηματικά δίκτυα και οι συστάδες (clusters) επιχειρήσεών του, καθώς και με το βαθμό ενσωμάτωσης των επιχειρήσεων αυτών στην τοπική κοινωνία. Εξετάζεται το παράδειγμα του Μondragon, μέσα από την ιστορία και την εξέλιξή του και η δυνατότητα διάχυσης ή υιοθέτησης αυτού του μοντέλου, ώστε να δώσει σήμερα μια νέα δυναμική στην περιφερειακή ανάπτυξη. Λέξεις κλειδιά: Συνεταιρισμοί, κουλτούρα, ενσωμάτωση (embeddedness), κοινωνικό κεφάλαιο, πρωτοποριακή επιχείρηση (entrepreneurial firm).

2 1. Εισαγωγή Οι περίοδοι κρίσης αποτελούν ταυτόχρονα και παράθυρα ευκαιρίας ως περίοδοι δημιουργικής καταστροφής. Αυτή η διαδικασία δεν περιορίζεται στην τεχνολογία και τις οικονομικές επιπτώσεις της. Εδώ παρουσιάζεται ένα τέτοιο μοντέλο συνεργατικής επιχειρηματικότητας, το οποίο αναπτύχθηκε κατά την προηγούμενη περίοδο του ύστερου καπιταλισμού. Θεωρούμε ότι αποτελεί ένα μοντέλο που αντιμετωπίζει σε μεγάλο βαθμό τόσο τις αντιφάσεις που συσσωρεύτηκαν κατά την προηγούμενη περίοδο όσο και τις προκλήσεις που προκύπτουν από την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων στην κοινωνία της γνώσης. Η εξελικτική δυναμική του μπορεί να κατανοηθεί ως μια δυναμική διαδικασία ενσωμάτωσης στη βάση της αξιοποίησης στοιχείων του διαθέσιμου κοινωνικού κεφαλαίου και οικοδόμησης της νέας μορφής του που αντικατοπτρίζει σε βαθμό ηγεμονίας τις αξίες της συνεργατικής επιχειρηματικότητας. 2. Η ενσωμάτωση της επιχειρηματικής δομής και πράξης Η ιστορική εξέλιξη του καπιταλιστικού συστήματος χαρακτηρίζεται από μεταβάσεις σε νέες μορφές του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, οι οποίες σηματοδοτούνται και από την γεωπολιτική μετατόπιση του κέντρου βάρους του συστήματος. τη μετάβαση και ματατόπιση αυτή είναι κρίσιμος ο ρόλος, σύμφωνα με τον Lazonick (1991: 8), της ανάδειξης νέων μορφών οργάνωσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας: το κυρίαρχο οργανωσικό μοντέλο της επιχείρησης πέρασε από τον ιδιοκτησιακό καπιταλισμό, στο διευθυντικό και, σήμερα, στον συλλογικό καπιταλισμό με επιχειρηματικούς οργανισμούς, οι οποίοι συντονίζουν οργανωμένα επιχειρήσεις με αλληλένδετες παραγωγικές δραστηριότητες,. Έτσι, οι επιχειρήσεις με κοινό συμφέρον, φαίνεται να συνεργάζονται, παρά να ανταγωνίζονται, μοιράζοντας βασικές τεχνολογικές και τεχνικές πληροφορίες, κάτι που βοηθάει στην ανάπτυξη της εθνικής βιομηχανίας στο σύνολό. Μέσα από αυτό το μοντέλο, οι επιχειρήσεις αποκτούν προνομιακή πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την εργασία, και την τεχνολογία, κάτι που μπορεί να είναι κρίσιμο τόσο για την βιομηχανική καινοτομία, όσο και για την οικονομική ανάπτυξη στο σύνολό τους. Όπως υποστηρίζει ο Lazonick (1991: 81), «αυτό που έχει αλλάξει δραματικά είναι η σχέση μεταξύ οργανωσιακού συντονισμού και του συντονισμού της αγοράς που απαιτείται για την επίτευξη και διατήρηση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος». Έτσι, η συνεργασία που δημιουργείται μέσα από τους επιχειρηματικούς οργανισμούς, βοηθάει τις επιχειρήσεις να ανταποκρίνονται επιτυχώς στις σημερινές προκλήσεις. την ανάλυσή του αυτή, ιδιαίτερη σημασία κατέχει ο σχεδιασμένος συντονισμός των δραστηριοτήτων. «Σε έναν οργανισμό υπάρχουν συλλογικά συγκεκριμένοι στόχοι και δραστηριότητες. Έτσι, τα άτομα συνδέονται μεταξύ τους μέσω ενός εξειδικευμένου και ιεραρχικού καταμερισμού της εργασία» (Lazonick, 1991). υμπερασματικά, το κλειδί της επιτυχίας των επιχειρηματικών οργανώσεων δε σχετίζεται αποκλειστικά με τη συνεργασία που δημιουργείται μεταξύ των επιχειρήσεων, αλλά και με τη λειτουργία μίας επιχειρηματικής μονάδας και τις δομές ιεράρχησης μεταξύ των ατόμων της. το πλαίσιο της σπουδής αυτής της εξέλιξης η έμφαση έχει μετακινηθεί από την βελτιστοποιούσα, στην καινοτόμο και, πιο πρόσφατα στην «πρωτοποριακή επιχείρηση» (entepreneurial firm), ως την «πηγή» της κοινωνικής, οικονομικής και τεχνολογικής εξέλιξης που προκύπτει από το οικονομικό γίγνεσθαι. Η πρωτοποριακή επιχείρηση δεν επιδιώκει τη στατική βελτιστοποίηση, ούτε περιορίζεται στην διαρκή μετατόπιση του ορίζονται τεχνικών επιδόσεων. Παράγει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημά της μέσα από την

3 αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού αναδιαμορφώνοντας την αρχιτεκτονική αξιοποίησης των πόρων από (παραγωγικές) δραστηριότητες ή και παράγοντας νέους οικονομικούς χώρους. Η αλλαγή αυτών των κανόνων υπερβαίνει τα όρια της μεμονωμένης επιχείρησης. Η στρατηγική αφορά ευρύτερες ομάδες επιχειρήσεων που συντονίζονται στο στρατηγικό σχεδιασμό δικτυώνονται και συχνά συγκροτούν συνεκτικές καινοτομικές συστάδες (clusters). Επιχειρήσεις που αναπτύσσουν κοινό ενδιαφέρον και όραμα συνεργάζονται, προκειμένου να επιτύχουν καλύτερη ανάπτυξη και αξιοποίηση των παραγωγικών τους πόρων (Lazonick, 1991: 8). ε πολλές περιπτώσεις, αυτή η συνεργασία εκφράζεται και χωρικά, αφού επιλέγουν να εγκαθίστανται σε κοντινές αποστάσεις. Με αυτόν τον τρόπο έχουμε τη δημιουργία επιχειρηματικών συστάδων (clusters). Οι συστάδες μπορούν να οριστούν ως ομάδες επιχειρήσεων και ιδρυμάτων τοποθετημένα σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, συνδεδεμένα με σχέσεις αλληλεξάρτησης έτσι ώστε να παρέχουν μια σχετική ομάδα προϊόντων ή/και υπηρεσιών (Wang, 2002). ύμφωνα με τον Yingming (2010), οι βιομηχανικές συστάδες αποτελούνται από επιχειρήσεις με στενούς οικονομικούς δεσμούς, οι οποίες δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για μία περιφερειακή αυτοσυντηρούμενη διαδικασία ανάπτυξης. «Οι περιφερειακές οικονομικές δραστηριότητες μπορούν να προσελκύσουν την εισροή συντελεστών παραγωγής εκτός της περιφέρειας δημιουργώντας έτσι νέες παραγωγικές δραστηριότητες, επέκταση των αλυσίδων παραγωγής και πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις περιφερειακές παραγωγικές δραστηριότητες που μπορεί να είναι ιδιαίτερα αυξημένα» (Yingming, 2010). Ένα κρίσιμο πλεονέκτημα που προσφέρουν οι συστάδες επιχειρήσεων είναι η ανάπτυξη της γνώσης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και η παράλληλη διάχυση αυτής σε διαφορετικά επίπεδα μεταξύ των επιχειρήσεων (Breschi και Malerba, 2001). Έτσι, σύμφωνα με τον Yingming, (2010), η δημιουργία, ενδυνάμωση και ανάπτυξη των περιφερειακών βιομηχανικών συστάδων, δυναμώνουν τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και δημιουργούν ραγδαία οικονομική ανάπτυξη που συνοδεύεται και από την αλλαγή των οικονομικών δομών. Κάποια από τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι συστάδες στις επιχειρήσεις εντοπίζονται στη μείωση του κόστους των συναλλαγών, στη δημιουργία οικονομιών κλίμακας και στα τεχνολογικές συνέργιες και τις δεξιότητες που προσφέρονται στο εσωτερικό τους (Porter, 1994). Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Wang, (2002: 329), «η γεωγραφική εγγύτητα δημιουργεί μόνο τη δυνατότητα για αλληλεπίδραση, χωρίς όμως απαραίτητα να οδηγεί σε έντονη τοπική αλληλεπίδραση. Τα βέλτιστα αποτελέσματα των συστάδων, εξαρτώνται κυρίως από τη συμπεριφορά των συμμετεχόντων στη συστάδα». Είναι όγικό λοιπόν οι συστάδες, να αποτελούν και αντικείμενο πολιτικής για την «προώθηση της ανταγωνιστικότητας, μέσω της καινοτομίας, και των πόλων ανταγωνιστικότητας» (Ganne και Lecler, 2009). Αν και ο όρος έχει μια σαφή σχέση με τις έννοιες της αλληλεπίδρασης, της έρευνας και της ανάπτυξης, της μάθηση και της καινοτομίας, όπως επισημαίνει ο Wang, (2002), μία συστάδα δεν αποτελεί εγγύηση ότι θα μετασχηματιστεί σίγουρα σε ένα δυναμικό τόπο καινοτομίας. υγγραφείς, όπως και ο Wang, (2002), υποστηρίζουν ότι οι κύριες επιχειρήσεις είναι αυτές που παίζουν καθοριστικό ρόλο για τη σύνδεση μεταξύ αλληλεπίδρασης και καινοτομίας, ενώ οι Pauder και St. John (1996) τονίζουν το ρόλο του εσωτερικού ανταγωνισμού. Ωστόσο, ευρύτερες εμπειρικές έρευνες (όπως π.χ. στην περίπτωση της Σρίτης Ιταλίας και της Silicon Valley), κατέδειξαν ότι σημαντικό μερίδιο της επιτυχίας, αλλά και ερμηνεία της ιστορικής εξέλιξης της δομής και της θεσμικής και οργανωσιακής συγκρότησης των συστάδων θα πρέπει να αναζητηθεί πέρα από τα στενά όρια των οργανισμών στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο, στο κοινωνικό κεφάλαιο της περιοχής.

4 Έτσι, όπως υποστηρίζει η Ostrom (1990), «η συλλογική δράση είναι πιθανότερο να είναι επιτυχής όταν τα άτομα σε μια κοινότητα τηρούν τους κανόνες που έχουν δημιουργηθεί μέσα από δικές τους, εσωτερικές διαβουλεύσεις, παρά μέσω της βίας ή από εξωτερικούς εξαναγκαστικούς παράγοντες». Η έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου ορίζεται ως «οι φαινομενικά μη οικονομικές μεταβλητές, οι οποίες περιλαμβάνουν πολλαπλές πτυχές της κοινωνικής δομής σε μια κοινωνία» (Torsvik, 2000). Πολλοί αναλυτές εντοπίζουν την αξία της έννοιας του κοινωνικού κεφαλαίου, στην δυνατότητα που δίνει ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα την οικονομική ανάπτυξη, χωρίς ωστόσο, όπως τονίζουν, να πρέπει να συγχέεται με τα καθιερωμένα και τετριμμένα οικονομικά μέτρα του φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου. Φρησιμοποιείται για να εξηγήσει γιατί κάποιες κοινωνίες εμφανίζονται πιο παραγωγικές από ό,τι μπορεί να εξηγηθεί από την αξιολόγηση των υλικών πόρων τους (Krishna and Uphoff, 2002), όσο και για την μέτρηση της «ποσότητας και της ποιότητας της συλλογικής ζωής» (Narayan και Prichett, 1999). Οι Narayan και Prichett, (1999), υποστηρίζουν ότι το κοινωνικό κεφάλαιο μπορεί να δημιουργήσει εμπιστοσύνη και συνεργασία μεταξύ των πολιτών που ζουν σε μια κοινότητα. «Το κοινωνικό κεφάλαιο αντιπροσωπεύει τα γνωστικά και διαρθρωτικά προσόντα που δημιουργούν ροπές και δυνατότητες για αμοιβαία επωφελή συλλογική δράση» (Krishna και Uphoff, 2002). Οι ροπές αυτές προέρχονται από τους ρόλους, τα δίκτυα και άλλες κοινωνικές σχέσεις που διευκολύνουν τη συνεργατική συμπεριφορά, και επιπλέον από νόρμες, αξίες και άλλες γνωστικές δεσμεύσεις που προδιαθέτουν τους ανθρώπους να εργαστούν από κοινού προς το κοινό όφελος (Krishna και Uphoff, 2002). Αυτοί οι ρόλοι, τα δίκτυα, οι κανόνες, οι διαδικασίες, και τα δεδικασμένα, μπορούν να λειτουργήσουν μόνο εάν το σύνολο των ατόμων συμφωνήσουν επ' αυτών. Σο κοινωνικό κεφάλαιο, λοιπόν είναι προϊόν της συλλογικής σκέψης και πράξης, και οι δραστηριότητες που αντιπροσωπεύει είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των επιμέρους δράσεων και γνώσεων (Krishna και Uphoff, 2002). Η διαδικασία συγκρότησης των δικτύων και συστάδων καθώς και του αντίστοιχου κοινωνικού κεφαλαίου είναι μια διαλεκτική διαδικασία. Προϋποτίθεται, συνεπώς, η συγκρότηση του υποβάθρου στο οποίο θα συγκροτηθούν. Ο Grannoveter (1973, 1985, 1992) κατέδειξε πως ο οικονομικός λογισμός «ενσωματώνεται» (εμπεδώνεται) (embedded) εντός κοινωνικών σχέσεων. Αρχικά ο όρος χρησιμοποιήθηκε για την κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ της οικονομικής δραστηριότητας με τη δομή των κοινωνικών σχέσεων, ενώ από τότε έχει ευρέως χρησιμοποιηθεί για τη σχέση της οικονομικής και οργανωσιακής δραστηριότητας σε ευρύτερους κοινωνικούς κανονισμούς και κοινωνικές διαδικασίες (Boons & Howard-Grenville, 2009). Η έννοια της ενσωμάτωσης συνίσταται στην ιδέα ότι οι οικονομικές σχέσεις δεν συγκροτούνται σε αφηρημένες, «καθαρές» αγορές, αλλά ενσωματτώνονται σε κοινωνικά δίκτυα Grannoveter (1985) και χρησιμοποιείται για την ανάδειξη του πως οι κοινωνικές δομές και διαδικασίες επιτρέπουν τροχιές εξέλιξης μεταξύ εναλλακτικών δυνατοτήτων (Powell et al. 1996, Dacin et al. 1999). Αυτό που εδώ τονίζουμε είναι η δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ της βάσης (κοινωνικό κεφάλαιο κλπ) και της οικονομικής δράσης όπου αυτή εμπεδώνεται. Αυτή η διαδικασία αναδεικνύει διαρκών νέες δυνατότητες τις οποίες οι δρώντες μπορούν να διαμορφώσουν. 3. Ιστορική εξέλιξη και ανάπτυξη του ΜCC Σο Mondragón Cooperative Corporation (MCC) αποτελεί σήμερα ένα δίκτυο βιομηχανικών, αγροτικών και λιανικής πώλησης επιχειρήσεων, που παράγουν ποικίλα προϊόντα, από ποδήλατα μέχρι και βιομηχανικά ρομπότ (ΜCC, 2009). Φωροθετείται κυρίως γύρω από την πόλη του Mondragon και έχει εξαπλωθεί σήμερα σε ολόκληρη τη Φώρα των Βάσκων της Ισπανίας. Αποτελεί ένα από τα πιο επιτυχημένα δίκτυα

5 κοπερατιβών παγκοσμίως και είναι ο κύριος εισοδηματικός φορέας της περιφέρειας. ήμερα αποτελείται από 256 επιχειρήσεις από τις οποίες περίπου οι μισές είναι κοπερατίβες. Σο δίκτυο του ΜCC ιστορικά μετασχηματίστηκε τόσο δομικά όσο και θεσμικά μέχρι να αποκτήσει τη σημερινή του μορφή. Από τις αρχές του 20 ου αιώνα οι κάτοικοι της περιοχής του Mondragon απασχολούνταν κυρίως σε μια μεταλλουργική εταιρία την Union Carrajera, όπου αποτελούσε ένα «κλειστό κύκλωμα», αφού μόνο η οικογένεια και οι φίλοι των ιδιοκτητών της μπορούσε να ανέρχεται σε ανώτερα κλιμάκια. Σο 1916, ξέσπασε μία τρίμηνη απεργία, αποτέλεσμα της οποίας είναι η απόλυση 33 εργαζομένων χαρακτηριζόμενοι ως επικεφαλής της απεργίας, κάτι που τους κόστισε το να μην μπορούν να δουλέψουν πουθενά αλλού, αφού τους έβαλαν σε μια «μαύρη λίστα», κάτι που ίσχυε μέχρι το 1950 (Whyte και Whyte, 1991). Μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου της Ισπανίας, η κοινωνία του Mondragon με τότε 8645 κατοίκους βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσμενή κατάσταση. Η φτώχεια, η ανεργία, ο διχασμός, μια επιδημία φυματίωσης και η έλλειψη στέγης μάστιζαν την περιοχή (Whyte και Whyte, 1991, Kasmir, 1996, Μπιρλιράκης, 2005). ε αυτό το σκηνικό το 1941 ένας νεαρός καθολικός ιερέας, ο Jose Maria Arizmendiarrieta, διορίζεται στην περιοχή (Kasmir, 1996). Ο Arizmendiarrieta, θα αποτελέσει τον οραματιστή, αλλά και «τον πατέρα του συνεταιριστικού κινήματος του Μοντραγκόν» (Μπιρλιράκης, 2005). «Εκμεταλλευόμενος την έντονη θρησκευτική πρακτική της εποχής ξεκινά την ιερατική και κοινωνική του αποστολή αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της δράσης του στους νέους και σε δραστηριότητες που μπορούν να ενώσουν τον πληθυσμό, όπως αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις» (Mπιρλιράκης, 2005). Παίρνει διάφορες πρωτοβουλίες, όπως τη δημιουργία ενός κύκλου μαθημάτων για νέους μαθητευόμενους της Union Carrajera, στο πλαίσιο των Young Catholic Workers, τη δημιουργία μιας κλινικής μέσω εκκλησιαστικών οργανώσεων και τη δημιουργία ενός σταδίου και την έναρξη τοπικού αθλητικού πρωταθλήματος ξεκινώντας από το ποδόσφαιρο (Whyte and Whyte, 1991). Επίσης, κάνει μια πρώτη προσπάθεια αλλαγής των σχέσεων εργασίας, προσπαθώντας να πείσει τοπικούς επιχειρηματίες να εμπλέξουν τόσο στη διεύθυνση των επιχειρήσεων όσο και στη συμμετοχή του κεφαλαίου τους εργάτες, κάτι που δεν επιτυγχάνει (Whyte και Whyte, 1991, Μπιρλιράκης, 2005). τρέφεται προς την εκπαίδευση, κάτι που αποτελεί την αφετηρία για τη μεταλαμπάδευση και τα θεμέλια του συνεταιριστικού κινήματος που εδραιώνεται αργότερα στην περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο, το 1943, «ιδρύει την Επαγγελματική Σχολή (Escuela Profesional) θέλοντας να εξασφαλίσει για τους νέους της περιοχής του τα βασικά εφόδια για την είσοδο τους στον εργασιακό χώρο» (Μπιρλιράκης, 2005). Παράλληλα, «πείθει τους πιο ταλαντούχους μαθητές του να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε πανεπιστημιακό επίπεδο και σε επιστημονικούς τομείς σχετικούς με τη βιομηχανία» (Μπιρλιράκης, 2005). Έτσι, το 1956, πέντε από τους μαθητές του, εξαγοράζοντας μία επιχείρηση κατασκευής φούρνων με έδρα τη Vitoria και μεταφέροντάς την στο Μondragon, δημιουργούν την πρώτη κοοπερατίβα, την ULGOR, σήμερα FAGOR Electrodomesticos (Whyte και Whyte, 1991, Mπιρλιράκης, 2005). Η διαίσθηση και το θάρρος των πέντε αυτών πρωτοπόρων συνάντησε μια αγορά κλειστή στο εξωτερικό εμπόριο, άρα ευνοϊκή, καθώς μπορούσε να απορροφήσει όλη την εσωτερική παραγωγή. Η κατοχή λοιπόν μιας «άδειας παραγωγής προϊόντος» 1 (όπως αυτή που διέθετε η εξαγορασθείσα επιχείρηση) αποτελούσε σημείο κλειδί για την είσοδο και την εδραίωση στην εσωτερική αγορά 1 Με την άδειας παραγωγής προϊόντος, επιτρεπόταν σε ισπανική επιχείρηση η παραγωγή ενός προϊόντος του οποίου η «εφευρέτρια» εταιρία ήταν αλλοεθνής. Η ισπανική επιχείρηση δεσμευόταν να αποδίδει ένα μέρος των κερδών στην «εφευρέτρια» εταιρία και να μην εμπορεύεται το προϊόν στο εξωτερικό.

6 καθώς οι υπάρχουσες γνώσεις δεν επέτρεπαν την παραγωγή νέων προϊόντων. Σο αρχικό αυτό πλεονέκτημα αποτελούσε όμως ταυτόχρονα εμπόδιο και περιορισμό, γι αυτό πολύ σύντομα δημιουργήθηκε τμήμα R&D (έρευνας και ανάπτυξης) στην ULGOR αλλά και στις συνεταιριστικές επιχειρήσεις που θα δημιουργηθούν στη συνέχεια. Mπιρλιράκης, 2005 Σο επιτυχημένο παράδειγμα της ULGOR σύντομα διαδέχθηκε η δημιουργία και άλλων επιχειρήσεων κοοπερατιβών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1958 έχουμε την δημιουργία του 1 ου καταναλωτικού συνεταιρισμού San Jose. H ανάπτυξη των επιχειρήσεων έφερε στην επιφάνεια ένα από τα σχεδόν εγγενή προβλήματα των συνεταιρισμών ιστορικά, το πρόβλημα της χρηματοδότησης και της πρόσβασης στην αγορά κεφαλαίου (Μπιρλιράκης, 2005). Απέναντι σε αυτό, ο πάτερ Arizmendiarrieta βρίσκει ως μόνη λύση την αυτοχρηματοδότηση των κοοπερατιβών και έτσι το 1959 ιδρύεται το ταμιευτήριο Caja Laboral Popular, που αποτελεί μία συνεταιριστική τράπεζα (Whyte και Whyte, 1991, Μπιρλιράκης, 2005). Η Caja Laboral αποτελεί τον πρώτο δευτεροβάθμιο συνεταιρισμό, όπου οι πελάτες-δανειζόμενοι, έχουν τον έλεγχο της τράπεζας. Σο 1967 δημιουργείται η κοπερατίβα Lagun-Aro για την κάλυψη των αναγκών υγείας, πρόληψης και ασφάλειας των συνεταιρισμένων εργατών. ύντομα ιδρύεται και η Διεύθυνση Επιχειρείν (Entrepreneurial Division ) στο πλαίσια της Σράπεζας, ένα τμήμα για την εκπόνηση μελετών για τη δημιουργία νέων συνεταιρισμών, τη χρηματοδότηση τους και τη στήριξη των ήδη ιδρυθέντων (Μπιρλιράκης, 2005). τόχος του πλέγματος του χρηματοπιστωτικού βραχίονα του Mondragon ήταν η διαχείριση των αποταμιεύσεων των εργαζομένων και η κοινωνική τους ασφάλιση από τη μια και η διοχέτευση πόρων για την ανάπτυξη και δημιουργία νέων συνεταιρισμών από την άλλη (Whyte και Whyte, 1991, Μπιρλιράκης, 2005). Σο 1964, οι συνεταιρισμοί Ulgor, Arrasate και Copreci διαμορφώνουν τον πρώτο συνεταιριστικό όμιλο (cooperative group) την Ularco ως αποτέλεσμα της συνεργασίας που είχαν οι τρεις συνεταιρισμοί μεταξύ τους (Whyte και Whyte, 1991). «O όμιλος είναι τοπικού χαρακτήρα και η δημιουργία του θα επιτρέψει την ανάπτυξη συνεργιών που θα αυξήσουν θεαματικά τα αποτελέσματα των συνεταιρισμών» (Μπιρλιράκης, 2005). Η αρχική συμμετοχή των κερδών της κάθε επιχείρησης κοπερατίβας στον όμιλο διέφερε, μέχρι το 1968, όπου αποφασίστηκε ότι κάθε κοοπερατίβα που συμμετείχε στον όμιλο θα έπρεπε να συμβάλει το 100% των κερδών της στον όμιλο. Ο όμιλος Ularco ήταν μια πρωτοφανής μορφή οργανωτικής ανάπτυξης που αργότερα, με την προώθηση της Caja, αποτέλεσε το μοντέλο οργάνωσης της πλειοψηφίας των κοπερατιβών του Mondragon (Whyte και Whyte, 1991). Σο συγκροτείται ο συνεταιρισμός Eroski μέσω της συγχώνευσης μικρών τοπικών καταναλωτικών συνεταιρισμών (Μπιρλιράκης, 2005). «Η δεκαετία του 70 χαρακτηρίζεται από μια συνεχή και δυναμική ανάπτυξη των συνεταιρισμών που αντικατοπτρίζεται τόσο στην κερδοφορία τους όσο και στην αύξηση του αριθμού των συνεταιριστικών επιχειρήσεων και των θέσεων εργασίας» (Μπιρλιράκης, 2005). To 1974 έχουμε την ίδρυση του συνεταιρισμού IKERLAN με στόχο την ανάπτυξη της έρευνας, τη σύλληψη της τεχνολογικής γνώσης και την εφαρμογή της στη βιομηχανία (Μπιρλιράκης, 2005). Σο επιτυχημένο παράδειγμα του ομίλου Ularco, θα μιμηθούν και άλλοι συνεταιρισμοί με αποτέλεσμα στα μέσα της δεκαετίας του 80 την ύπαρξη 10 ομίλων του ίδιου χαρακτήρα, κάτι που υποδεικνύει την αναγκαιότητα δημιουργίας οργανισμών που συνδέουν τους συνεταιρισμούς προκειμένου να πραγματοποιηθούν ενιαίες δράσεις οι οποίες βελτιστοποιούν τα αποτελέσματα (Μπιρλιράκης, 2005). Ωστόσο, η περίοδος ανάκαμψης από την οικονομική κρίση σε συνδυασμό με την επερχόμενη ένταξη της Ισπανίας στην ΕΕ, οδήγησε στην ανάγκη για μία κύρια οργανωτική αναδιάρθρωση (Whyte και Whyte, 1991, Μπιρλιράκης, 2005). Ύστερα από πολλές αναφορές, συζητήσεις, διαδικασίες, αλλά και

7 αποχωρήσεις κοοπερατιβών από το εγχείρημα, αποφασίστηκε ο τελικός μετασχηματισμός του, ο οποίος δημιουργήθηκε σε 4 στάδια (Whyte και Whyte, 1991). Γνώμονας του εγχειρήματος αποτελούσε η παραδοχή ότι υπήρχε ανάγκη για περισσότερη ολοκλήρωση (integration) των συνεταιρισμών, έτσι ώστε να ανταγωνιστούν αποτελεσματικότερα την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά (Whyte και Whyte, 1991). Σελικά το μετασχηματίζονται σε ένα συγκεντρωτικό υνεργατικό Όμιλο το Cooperative group, ιδρύουν ένα νέο θεσμικό όργανο το κονγκρέσο (Cooperative Congress) και εκλέγεται η Διαρκής Επιτροπή (Standing Committee) ως εκτελεστικό όργανο. (Cheney, 1999, Μπιρλιράκης, 2005). Σο νέο αυτό μοντέλο αποδυνάμωνε την αυτονομία των μεμονωμένων κοοπερατιβών, ενώ ενίσχυε τη σύνδεση τους, που μέχρι τώρα γινόταν μόνο μέσω των δεσμών τους με την Caja, μέσω του Cooperative Group (Whyte and Whyte, 1991, Cheney, 1999). Το Κογκρέσο (Congress) αποτελείται από τους επικεφαλής κάθε ομίλου και κάθε κοοπερατίβα έχει τουλάχιστον έναν αντιπρόσωπο μέσα σ αυτό. Οι μεγαλύτεροι συνεταιρισμοί έχουν μεγαλύτερη εκπροσώπηση, αλλά όχι σε άμεση αναλογία προς τον αριθμό τους» (Whyte και Whyte, 1991:201). Σο 1987 πραγματοποιείται νέο Κογκρέσο το οποίο εγκρίνει τις Καταστατικές Αρχές - Basic Principles (σχήμα 1), που θα πρέπει να εμπνέουν την συνεταιριστική εμπειρία του Μοντραγκόν και το 1991 λαμβάνει χώρα το τρίτο Κογκρέσο το οποίο και εγκρίνει το οργανωτικό σχέδιο του Mondragon Corporacion Cooperativa (MCC) σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για τους συνεταιρισμούς του Μοντραγκόν (Μπιρλιράκης, 2005). χήμα 1: Καταστατικές Αρχές Mondragon Πηγή: MCC, 2009 τον πυρήνα των Καταστικών Αρχών τους βρίσκεται η εκπαίδευση όπου τροφοδοτεί και ανατροφοδοτείται από τα υπόλοιπα, καθώς και η κυριαρχία της εργασίας (Sovereignty of Labour) που θωρακίζεται από τις άλλες πέντε αρχές της εσωτερικής φύσης κάθε υνεταιρισμού: Σης Οργανικής και Μειωμένης Υύσης του Κεφαλαίου, της Δημοκρατικής Οργάνωσης, της Ανοιχτής Εισόδου, της υμμετοχής στη Διεύθυνση και της Μισθολογικής Αλληλεγγύης (MCC, 2009). Η σημαντικότερη οργανωτική διαφοροποίηση που πραγματοποιείται με την ύπαρξη του MCC είναι η οργάνωση τους σε ομίλους με κριτήριο το αντικείμενο της δραστηριότητας και όχι τη γεωγραφική χωροθέτησή τους (Freundlich et al., 2009).

8 Σο 2008 η ονομασία άλλαξε από «MCC» σε «Mondragon», αλλά η βασική οργάνωση και οι αρχές του MCC, διατηρούνται, σε μεγάλο βαθμό, μέχρι σήμερα (Freundlich et al., 2009). «Ένα ακόμη γεγονός που σηματοδοτεί τη δεκαετία του 90 είναι η δημιουργία του Πανεπιστήμιου του Μοντραγκόν (Mondragon Unibertsitatea), προωθούμενη από την Πολυτεχνική Σχολή του Μοντραγκόν (Mondragon Eskola Politeknikoa), την Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών (Irakasle Eskola) και την Σχολή Επιχειρησιακών Σπουδών (Eteο)» (Μπιρλιράκης, 2005). Η οργανωτική δομή του MCC, των μονάδων του και όλου του εγχειρήματος σήμερα φαίνονται, στα χήματα (2) και (3) που ακολουθούν: χήμα 2: Συπική δομή συνεταιρισμού Mondragon Πηγή: Freundlich et al., 2009 Η δομή των μονάδων συνεταιρισμών του Mondragon στηρίζεται στις 10 καταστατικές αρχές. Έτσι την εξουσία ασκεί η γενική συνέλευση των εργαζομένων (general assembly), που κατέχουν ο καθένας από μία ισάξια ψήφο, ασχέτως της θέσης τους μέσα στην κοοπερατίβα (Whyte και Whyte, 1991, Κasmir, 1996, Freundlich et al., 2009). υνεδριάζει τουλάχιστον μια φορά το χρόνο και εκλέγει το διοικητικό συμβούλιο (governing council) και τον πρόεδρό του (President of Governing Council) (Freundlich et al., 2009). Διορίζει ή και καθαιρεί τον Διευθύνοντα ύμβουλο - CEO (Chief Executive Officer) κι εγκρίνει τις επιλογές του για τους διευθυντές Μονάδων (Unit Directors). Σο Διοικητικό υμβούλιο και ο Πρόεδρος εκπροσωπούν τη συνέλευση μεταξύ των συνεδριάσεών της, επιβλέπουν την εκτέλεση των αποφάσεων της και την απόδοση του συνεταιρισμού και συζητούν και αποφασίζουν για θέματα στρατηγικής σημασίας (Freundlich et al., 2009). O Διευθύνων ύμβουλος και οι Διευθυντές Μονάδων αποτελούν το Διοικητικό υμβούλιο (Management Council) αρμόδιο για την τρέχουσα και καθημερινή διαχείριση της επιχείρησης (Freundlich et al., 2009). Επίσης οι εργαζόμενοι εκλέγουν μια Ελεγκτική Επιτροπή (audit committee) υπεύθυνη για τα οικονομικά της επιχείρησης και ένα Κοινωνικό υμβούλιο (Social Council) υπεύθυνο για την διευκόλυνση της επικοινωνίας

9 μεταξύ εργαζομένων-μελών, διεύθυνσης και Διοικητικού υμβουλίου (Freundlich et al., 2009). χήμα 3: Δομή Μondragon Πηγή: Freundlich et al., 2009 ε αυτό το μοντέλο «όλοι οι συνεταιρισμοί συνδέονται με διάφορους τρόπους κάτω από μία κεντρική, δομική ομπρέλα» (Freundlich et al., 2009), χωρίς ωστόσο να χάνουν την αυτονομία τους (Zurbano, 2005). Η διακυβέρνηση του δικτύου γίνεται από δύο όργανα. Από το Κογκρέσο (Cooperative Congress), που αποτελείται από 650 μέλη εκλεγμένα από όλα τα μέλη των κοοπερατιβών και είναι υπεύθυνο για τα γενικά πλαίσια χάραξης πολιτικής των συνεταιρισμών και από τη Μόνιμη επιτροπή και τον Πρόεδρό της (Standing Committee) που αποτελείται από 21 μέλη και λειτουργεί ως ένα εσωτερικό διοικητικό συμβούλιο (Freundlich et al., 2009). «Τα μέλη της μόνιμης επιτροπής εκλέγονται από τα εκλεγμένα διοικητικά συμβούλια και τα τμήματα των ομίλων (Governing Councils of the Groups and Divisions), που με τη σειρά τους έχουν εκλεγεί από τα διοικητικά συμβούλια (Governing Councils) των μεμονωμένων κοοπερατιβών» (Freundlich et al., 2009). Ρόλος της είναι να αναπτύσσει πολιτική, να επιβλέπει την εφαρμογή της, και να παρακολουθεί τις επιδόσεις των εταιριών ως σύνολο με ανώτερο όργανο διαχείρισης, το Γενικό υμβούλιο (General Council). Ο οικονομικός όμιλος (Financial Group) αποτελείται κυρίως από την τράπεζα Caja Laboral και όλη η εταιρική δομή διαρθρώνεται τώρα γύρω από αυτή (Zurbano, 2005). «Έπειτα, υπάρχει o Ομίλος Λιανικής (Retail Group), με τον συνεταιρισμό Eroski ως ναυαρχίδα του» (Zurbano, 2005). Μεταξύ των δύο αυτών ομίλων βρίσκεται και ο βιομηχανικός όμιλος που περιλαμβάνει τις υπηρεσίες, και αποτελείται από επτά κύρια τμήματα (Divisions), όπου οι συνεταιρισμοί ομαδοποιούνται με κριτήρια βασισμένα στο προϊόν και την αγορά (Zurbano, 2005). το κάτω μέρος του οργανογράμματος υπάρχει η δομή στήριξης της εκπαίδευσης, τα ερευνητικά κέντρα και άλλοι οργανισμοί, που παρέχουν κάλυψη για το σύνολο του συνεταιριστικού δικτύου (Zurbano, 2005). Επιπλέον, σαν μέσο εξάπλωσης και ανάπτυξης του MCC χρησιμοποιήθηκαν ειδικά σύμφωνα με ιδιωτικές επιχειρήσεις, οι οποίες δημιουργούν προκλήσεις για τους

10 συνεταιρισμούς μία από τις σημαντικότερες είναι η πιθανότητα να μετατραπεί μία κοοπερατίβα σε ιδιωτική επιχείρηση (Whyte and Whyte, 1991). 4. Η ενσωμάτωση του Mondragon Καθ όλη τη διαδικασία δημιουργίας του Mondragon μέχρι τη σημερινή του μορφή, παρατηρούνται πολλές αλλαγές στη δομή, στις στρατηγικές αποφάσεις και στη γενικότερη φύση του εγχειρήματος. Πολλοί εστιάζουν την επιτυχία του εγχειρήματος στην ίδια την ιδιοσυγκρασία του Βάσκικου λαού. Ο εθνικισμός τοπικισμός τους, η ιστορικά εργατική τους φυσιογνωμία, η αντιστασιακή και δημοκρατική φύση τους είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που εμφανίζονται στη βιβλιογραφία. Ένα από τα σημαντικότερα όμως, είναι η κουλτούρα και οι θεσμοί τους, οι οποίοι εμφανίστηκαν ιδιαίτερα σημαντικοί για τη δημιουργία του εγχειρήματος. Παρακάτω φαίνονται κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα. Για την ολοκλήρωση της Επαγγελματικής χολής (Escuela Profesional), εμπλέκει όλη την τοπική κοινωνία, μέσω της δημιουργίας ενός σχεδίου (project), από το οποίο οι ενδιαφερόμενοι δήλωναν τη διαθεσιμότητα τους τόσο χρηματικά όσο και σε εθελοντικό επίπεδο (Whyte και Whyte, 1991). Αποτέλεσμα αυτού, είναι η συμμετοχή σχεδόν του 15% του ενήλικου πληθυσμού της πόλης (Whyte και Whyte, 1991). Επιπλέον, ο Arizmendiarrieta μέσω ενός νόμου του 19 ου αιώνα, κατάφερε να «δώσει φωνή» στα μέλη αυτά, οι οποίοι έχουν λόγο τόσο για τις πολιτικές που θα ακολουθήσει το σχολείο όσο και για το προσωπικό, τους διευθυντές και γενικότερα τους αξιοματούχους (Whyte και Whyte, 1991). Ένα ακόμα παράδειγμα εστιάζεται στη δημιουργία της Ulgor, όπου κυριαρχεί το αίσθημα της εμπιστοσύνης. το ξεκίνημά τους, οι πέντε μαθητές του Arizmendiarrieta κρατούν τα χρήματά τους σε ξεχωριστούς λογαριασμούς, σε διαφορετικές τράπεζες ο καθένας και εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον ότι θα προσφέρει το μερίδιό του (Whyte και Whyte, 1991). Για επιπλέον χρηματοδότηση, ο Arizmendiarrieta, σχεδιάζει μία στρατηγική εκμεταλλευόμενος μία παλιά και καθιερωμένη κοινωνική συνήθεια το chiquiteo (Whyte και Whyte, 1991). Κάθε μέρα μετά τη δουλειά παρέες κινούνταν από μπαρ σε μπαρ συνομιλώντας με τους μπαρμεν και τους πελάτες σε κάθε μαγαζί. Μέσω αυτών των άτυπων καναλιών οι 5 μαθητές διέδωσαν ότι πρόκειται να ανοίξουν μία κοπερατίβα και ότι χρειάζονται βοήθεια από την κοινότητα με τη μορφή δανείων (Whyte και Whyte, 1991). Επιπλέον, ο Arizmendiarrieta και οι συγγενείς του χρησιμοποίησαν και τις προσωπικές τους επαφές για τη δημοσιοποίηση του έργου (Whyte και Whyte, 1991). Αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους, ήταν η ανταπόκριση 100 ατόμων και η προσφορά 11 εκατομμυρίων pesetas, περίπου 36I,604 δολάρια του 1955, τεράστιο ποσό για την εποχή (Whyte και Whyte, 1991). Σέλος, για τη δημιουργία της Caja Laboral, ο Arizmendiarrieta, μελέτησε την τραπεζική νομοθεσία και ανακάλυψε μία ανεκμετάλλευτη ευκαιρία μέχρι τότε, το πρόγραμμα ahorro olmro (για τις οικονομίες των εργαζομένων - τεχνιτών), σύμφωνα με το οποίο μία τράπεζα μπορούσε να καταβάλει 5% πάνω από τα επιτόκια σε άλλους λογαριασμούς ταμιευτηρίου (Whyte και Whyte, 1991). «Αυτό έδωσε στη συνεταιριστική τράπεζα σημαντικό πλεονέκτημα στην προσέλκυση αποταμιεύσεων» (Whyte και Whyte, 1991). Έτσι, όπως φαίνεται από τα τρία παραπάνω παραδείγματα, η δημιουργία του εγχειρήματος, στηρίχθηκε στις παραδόσεις, τους θεσμούς και την κουλτούρα των Βάσκων, ενώ παράλληλα και στην εμπιστοσύνη στο έργο και το πρόσωπο του Arizmendiarrieta. Αλλά εκτός των προϋπαρχόντων θεσμών που κατάφεραν να ενσωματώσουν αλλά και να εκμεταλλευτούν προς όφελος τους, δημιούργησαν και δικούς τους στα πλαίσια του

11 εγχειρήματος. Οι 10 καταστατικές αρχές όπως περιγράφηκαν παραπάνω είναι ένας από αυτούς. το πλαίσιο αυτών αξίζει να αναφερθούν οι μισθολογικές διαφοροποιήσεις στα πλαίσια των κοπερατιβών. Η αρχική αναλογία του υψηλοτέρα με τον χαμηλότερα αμειβόμενο ορίστηκε σε 3 προς 1 βάση των 3 βασικών αρχών που στηρίχθηκε το μισθολογικό σύστημα: α. αλληλεγγύη προς τους υπόλοιπους Βάσκους εργαζόμενους, κάτι που σήμαινε ότι ο βασικός μισθός για τους ανειδίκευτους εργάτες οριζόταν περίπου στα ίδια επίπεδα με τους εργάτες στις ιδιωτικές ισπανικές επιχειρήσεις, β. εσωτερική αλληλεγγύη, δηλαδή την ανάγκη για εξισορρόπηση μεταξύ του χαμηλότερου και του υψηλότερου μισθού στο εσωτερικό των κοπερατιβών, γ. διαφάνεια όσο αφορά τις αμοιβές, κάτι που σημαίνει ότι οι πληροφορίες για όλους τους μισθούς θα πρέπει να είναι διαθέσιμες σε όλα τα μέλη. Η αναλογία ωστόσο μετατράπηκε σε 4.5 προς 1 αργότερα λόγο της απώλειας πολλών μάνατζερ, οι οποίοι εγκατέλειπαν τις κοπερατίβες για ιδιωτικές επιχειρήσεις όπου οι μισθοί ήταν πολύ μεγάλοι και πιο επικερδείς (Whyte και Whyte, 1991). Σο 1987, η αναλογία αυξήθηκε στο 6 προς 1 και στη δεκαετία του 90, ύστερα από τη δημιουργία του Mondragon Corporation λαμβάνοντας υπόψη τόσο την αυξανόμενη πολυπλοκότητα του οργανισμού όσο και των δραστηριοτήτων μερα-με-μέρα (day-to-day activities) των υνεταιρισμών του, αποφασίστηκε η αναλογία να φτάνει μέχρι και το 8 προς 1 σε εξαιρετικές περιπτώσεις (ΜCC, 2009). Σην οικονομική ευημερία που γνώριζαν το προηγούμενο διάστημα οι συνεταιρισμοί ήρθε να διακόψει βίαια η οικονομική κρίση που μαστίζει την Ισπανία στα τέλη της δεκαετίας του 70. Η κρίση, δεν επηρέασε όλους τους συνεταιρισμούς στον ίδιο βαθμό, ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι «οι συνεταιρισμοί κατάφεραν να επιβιώσουν σχεδόν καθ όλη τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης χωρίς να απολύσουν εργαζόμενους» (Kasmir, 1996: 33). Κάποιες από τις κρίσιμες πολιτικές που ακολουθήθηκαν είναι οι ακόλουθες (Μπιρλιράκης, 2005): Κεφαλαιοποίηση των αποτελεσμάτων: η πολιτική της κεφαλαιοποίησης των αποτελεσμάτων επιτρέπει τη συνεχή ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων, αυξάνοντας τη δυνατότητα αντίστασης σε κρίσιμες καταστάσεις και ισχυροποιώντας τις δυνατότητες ανάπτυξης. Αναδιανομή των αποτελεσμάτων: η αναδιανομή των αποτελεσμάτων ανάμεσα στους συνεταιρισμούς που ανήκαν στον ίδιο Σοπικό Όμιλο επέτρεψε να ελαφρυνθεί η θέση των συνεταιρισμών εκείνων που επηρεάστηκαν περισσότερο από την κρίση, δια μέσου της μεταφοράς κεφαλαίων από όσους βρίσκονταν σε καλύτερη κατάσταση. Ημερολογιακή ευελιξία: είναι ένας μηχανισμός που επιτρέπει την προσαρμογή του εργασιακού ημερολογίου με βάση το πραγματικό φορτίο της δουλειάς κατά τη διάρκεια του έτους. Σο πλεόνασμα ή έλλειμμα ωρών εργασίας σε ένα εξάμηνο εξισορροπείται στο επόμενο. Επανατοποθετήσεις εργαζομένων: οι συνεταιρισμένοι-εργάτες που βρίσκονται σε πλεόνασμα σε έναν συνεταιρισμό έχουν τη δυνατότητα και υποχρέωση να καταλάβουν μια θέση εργασίας σε άλλο συνεταιρισμό, είτε με προσωρινό χαρακτήρα, εάν η κρίση του συνεταιρισμού καταγωγής είναι παροδική, είτε με οριστικό χαρακτήρα, εάν ο συνεταιρισμός δεν κατορθώσει να ξεπεράσει την κρίση. Μισθολογική πολιτική: η μισθολογική πολιτική είναι άμεσα συνδεδεμένη με την οικονομική κατάσταση του συνεταιρισμού. Σην κρίσιμη αυτή εποχή της δεκαετίας του 80 σε πολλές περιπτώσεις οι συνεταιρισμένοι-εργάτες προχώρησαν σε μείωση των αμοιβών τους. το οικονομικό πεδίο, ήταν ζωτική η σημασία του ρόλου της Caja Laboral, μέσω των πολιτικών και των διευκολύνσεων που προώθησε για τη έξοδό τους από την κρίση. Ο ρόλος της Caja Laboral, δεν περιορίσθηκε στην αντιμετώπιση των προβλημάτων χρηματοδότησης στην οικονομική κρίση της δεκαετίας του 70, αλλά λόγο του διευρυμένου

12 πλέον καταλυτικού ρόλου της στην ανάπτυξη του Ομίλου. Αυτό επετεύχθει κυρίως μέσω του Entrepreneurial Division, τμήματος υπεύθυνου για τον εντοπισμό και την υποστήριξη πιθανών ομάδων πρωτοπόρων επιχειρηματιών (entrepreneurs) (Whyte & Whyte, 1991), το οποίο λειτούργησε ως μηχανισμός καινοτόμου αναπαραγωγής της δομής του Mondragon. Η σημαντικότερη, ίσως, πρόκληση ήταν η απεργία του 74. Εκείνη τη χρονιά, διευρυμένη δυσαρέσκεια, λόγω της εισαγωγής ενός συστήματος αξιόλογησης, οδήγησε στη δημιουργία ενός κινήματος διαμαρτυρίας που επικεντρώνονταν στους εργαζομένους της Ularco. την απεργία συμμετείχαν περίπου 400 άτομα της Ulgor και κάποια μέλη της Fagor Electrotecnica (Whyte και Whyte, 1991). Τπήρξε έντονη αντιπαράθεση μεταξύ εργαζομένων και διευθύνων και το αποτέλεσμα ήταν η απόλυση 17 εργαζομένων και η υποβολή διαφόρων προστίμων για 397 άτομα που τους ακολούθησαν έξω από τα εργοστάσια (Whyte και Whyte, 1991). Παρ όλα αυτά οι αλυσιδωτές αντιδράσεις της απεργίας ήταν ποικίλες, δημιουργώντας συζητήσεις τόσο μέσα όσο και έξω από τις κοπερατίβες (Whyte και Whyte, 1991). Φαρακτηριστικές είναι οι επιθέσεις που δέχτηκαν τόσο το εγχείρημα όσο και ο ίδιος ο Arizmendiarrieta από τον ΕΣΑ και την καθολική εκκλησία αντίστοιχα. Η τελική λύση δόθηκε τον Απρίλη του 1978, οπότε οι εργαζόμενοι επανήλθαν στις κοπερατίβες (Whyte και Whyte, 1991). Σην απεργία ακολούθησε μακρά περίοδος αναστοχασμού και διαλόγου. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός οδήγησε τελικά στην αύξηση της άμεσης δύναμης των εργατών μελών μέσω της θέσπιση μικρο-συμβουλίων, τα consejillos. Η εσωτερική διαβούλευση αναγνώρισε ως ένα από τους κύριους παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση την ανεπάρκεια και το λάθος ρόλο τον οποίο διαδραμάτισε το Κοινωνικό υμβούλιο της Ularco (Whyte και Whyte, 1991). Η στάση και δράση του, αλλά και το παράπονο των εργαζομένων ότι δεν εξυπηρετούσε τα συμφέροντα τους, καταδεικνύουν τη γραφειοκρατικοποίηση του και την ανάγκη του να διαχειριστεί τα αποτελέσματα, χωρίς να εστιάσει στις αιτίες τους ώστε να τα επιλύσει από τη βάση τους (Whyte και Whyte, 1991). Εμφανίζεται δηλαδή μια ανεπιτυχής αντιμετώπιση της έντασης μεταξύ τεχνοκρατίας και συμμετοχής (ομάδα μελέτης ULARCO, 1985). Όπως γράφει και ο ίδιος ο Don Jose: «Κάθε σύστημά οργανισμού που φτάνει σε ορισμένο μέγεθος διατρέχει τον κίνδυνο να υπονομευθεί, εάν εντός του αναπτύσσεται τυπικό γραφειοκρατικό και διεκπεραιωτικό πνεύμα, μια φοβική ασθένεια που υποτιμά κάθε επίτευγμα ασχέτως της φύσης του, καθώς εμποδίζει τους δυναμικούς συντελεστές που αγωνίζονται να διατηρήσουν την επίδοση ανταποκρινόμενοι στις μεταβαλλόμενες συνθήκες» (Azurmendi, 1984: 630) Όπως προαναφέρθηκε η συζήτηση και επεξεργασία του γεγονότος, απασχόλησε το εγχείρημα για αρκετό καιρό. Μία από τις επεξεργασίες της Κεντρικής Διαρκής Επιτροπής της Ularco, του 82, εξετάζει το συμβάν ως αποτέλεσμα της «τεχνο-επιχειρηματικής» εξέλιξης του εγχειρήματος που οδήγησε σε μια εντεινόμενη πολυπλοκότητα του εγχειρήματος και του ρόλου που είχε ο εργαζόμενος-μέλος τώρα, κάτι που υπερβαίνει τις δυνατότητες κατανόησης του. Παράλληλα, εστιάζουν στην απουσία των κατάλληλων ψυχολογικών προϋποθέσεων που χρειάζονται οι εργαζόμενοι για να αναλάβουν τις υποχρεώσεις-ευθύνες τους ως συνεταιριστικά μέλη. Μία ακόμη αιτία εντόπισαν στη συγκεντροποίηση των αποφάσεων σε υψηλά κλιμάκια της ιεραρχίας και την επίδραση της τεχνικής εξειδίκευσης. Αυτό έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για συγκρότηση των κοινωνικών ομάδων, εκφρασμένη σε νέες κοινωνικοπολιτισμικές αξίες, και τέλος, η απουσία διαλόγου μεταξύ ατόμου και θεσμού έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο (Κεντρικής Διαρκής Επιτροπής, 1982).

13 Επιπλέον στην ανάλυση των Whyte και Whyte, 1991, αποτέλεσμα της απεργίας ήταν η προσέλκυση μελών με επιθυμία συμμετοχής στα οφέλη και όχι λόγω της συνεταιριστικής κουλτούρας που διακατείχε μέχρι τότε το εγχείρημα, απόρροια της έντονης ανάπτυξης που δεχόταν την περίοδο του 70 το εγχείρημα. Επιπλέον φαίνεται να μην αναπτύχθηκε ο διπλός ρόλος μέλους-εργαζομένου, ενώ φαίνεται πως αναπτύχθηκε μια κουλτούρα ισότητας μέσω της σύγκρισης των απολαβών (Whyte και Whyte, 1991). Ως τελική λύση σε όλο τον προβληματισμό που αναδείχθηκε μέσω της απεργίας του 74, ήταν η αναμόρφωση του ρόλου των κοινωνικών συμβουλίων (Whyte και Whyte, 1991). Έτσι, ενισχύονται και ενδυναμώνονται τα κλαδικά κοινωνικά συμβούλια, μέσω της εκπαίδευσης των μελών τους σε επιχειρηματικές μεθόδους, αποσαφηνίζεται ο ρόλος του Εκτελεστικού Γραμματέα ο οποίος ορίζεται ως υπεύθυνος για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ εργαζομένων και διευθύνων και όχι ως οργανωσιακός ηγέτης, και επίσης συνδέονται τα τμήματα του προσωπικού και των Κοινωνικών υμβουλίων.tο Κοινωνικό υμβούλιο ορίζεται ως εκπρόσωπος των κοινωνικών προσδοκιών και ανησυχιών των μελών και ως η καθοδήγηση σε όλα τα ζητήματα κοινωνικού ή εργατικού χαρακτήρα που επηρεάζουν την εργασιακή κοινότητα (Whyte & Whyte, 1991: 105). Η εμπειρία της απεργίας αναδεικνύει τη σημασία του τρόπου αντιμετώπισης των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το εγχείρημα μέσα στην πάροδο του χρόνου, ο τρόπος και οι επεξεργασίες που διενεργούνται για την επίλυσή τους, αλλά ιδιαίτερα η σημασία της ενσωμάτωσης των αξιών και της κουλτούρας των κοπερατιβών από τους εργαζόμενους μέλη που το απαρτίζουν. την καρδιά της κρίσης βρίσκεται η κρίση ταυτότητας που αντιμετωπίζουν τα μέλη. Σο σύστημα αξιών και οι νόρμες που συγκροτούσαν την κοινωνική τους θέση αναγνώριζε ένα από τους δύο ρόλους: εργαζόμενος ή αφεντικό. τη νέα δομή ο διχασμός ανατρέπεται. Οι νόρμες που καθορίζουν τις συμπεριφορές δεν είναι απλό να αλλάξουν τόσο σύντομα. Η διαδικασία συνειδητοποίησης είναι αργή, επίπονη και χρονοβόρα. Η ηγετική ομάδα και οι θεσμικές εκφράσεις της αναγνώρισαν τη σημασία του γεγονότος. Δόθηκε έμφαση στην ανάπτυξη των κατάλληλων ιδεολογικών μηχανισμών συγκρότησης της νέας ταυτότητας. Αιχμή ήταν η εκαπίδευση, και ιδιαίτερα η κατάρτιση των ενδιάμεσων στελεχών και των αντιπροσώπων των εργαζομένων στα όργανα δημοκρατικού ελέγχου, ώστε να είναι σε θέση να κατανοήσουν τα τεχνικού χαρακτήρα ζητήματα της διοίκησης, όπως αρμόζει στο ρόλο τους ως μέλη. Σην ίδια περίοδο, η πτώση της δικτατορίας του Υράνκο ανέδειξε και το ζήτημα της σχέσης του εγχειρήματος με τα κόμματα και τα συνδικάτα που πλέον λειτουργούσαν νόμιμα και δημόσια. Σο θέμα απασχόλησε τους θεσμούς του Mondragon για αρκετό χρονικό διάστημα, ώστε να καταλήξουν σε ένα ανοικτό σύστημα με ρητή θέσπιση πολιτικών δικαιωμάτων και διαφάνειας των δρώμενων του Ομίλου (Whyte και Whyte, 1991). Αυτό βοήθησε έτσι αποφυγή τυχόν εσωτερικών εντάσεων και σύγκρουσης με τους νέους δρώντες στο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον (Whyte και Whyte, 1991). Σέλος, θα πρέπει να αναφερθούν οι σημερινές νέες προκλήσεις του εγχειρήματος. Οι υπερπόντιες θυγατρικές, αποκτήσεις μεγάλων ιδιωτικών επιχειρήσεων όπως η BRANDT, αλλά και η αναδιάρθρωση μικτών σχημάτων, όπως της αλυσίδας σουπερμάρκετ Euroski αποτελούν προκλήσεις για το μέλλον του θεσμού και της φυσιογνωμίας του εγχειρήματος. 5. υμπεράσματα Ο Όμιλος του Mondragon αποτελεί και σήμερα πρωτοποριακό εγχείρημα συγκρότησης μιας οικονομικής και παραγωγικής δομής με ένα «νέο σύστημα αξιών». ημαντικός παράγοντας επιτυχίας είναι η ανάπτυξη ενός συστήματος εταιρικής διακυβέρνησης που

14 δίχως να προδίδει τις θεμελιώδεις αρχές εξασφαλίζει υψηλού επιπέδου επαγγελματική διοίκηση και διαμόρφωση στρατηγικής. Σο σύστημα διακυβέρνησης επίσης διασφαλίζει σε σημαντικό βαθμό τόσο την ενδυνάμωση των μελών για την άσκηση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεών τους όσο και την συνεχή ανανέωση και τον εμπλουτισμό του παραγωγικού οικοσυστήματος του Mondragon. Βέβαια, η επιτυχία οφείλεται και στην αποτελεσματική ενσωμάτωση του, καθώς ο νέος οικονομικός λογισμός που ευαγγελίζεται «ενσωματώνεται» εντός των κοινωνικών σχέσεων του Mondragon. Βάση αυτής της πολύχρονης επιτυχίας, είναι η δυνατότητα ευελιξίας στην αναδιάρθρωση των δομών και των θεσμών, η επίλυση των προβλημάτων με καινοτόμες πρακτικές και η προσπάθεια επίλυσης των αιτιών που τα δημιούργησαν, η διαφύλαξη των κοινωνικών αναγκών και των συνεταιριστικών αρχών τους, καθώς επίσης και ο διττός και ιδιόμορφος ρόλος εργαζόμενου ιδιοκτήτη. Όπως υποστηρίζουν οι Freundlich et al. (2009), η ευελιξία και η εφευρετικότητα του θεσμικού σχεδιασμού του Mondragon, σε συνδυασμό με μια σειρά άλλων παραγόντων που χαρακτηρίζουν τις πρώτες δεκαετίες της ανάπτυξης του συνεταιριστικού ομίλου ήταν το επίκεντρο για την μακροζωία και την ευημερία της. Οι παράγοντες αυτοί συνοψίζονται στην «προστατευτική εμπορική πολιτική της Ισπανίας, στην ηγεσία με ηθικό έρισμα, με βούληση για ουσιαστικές προσωπικές θυσίες, στο θεσμικό πλαίσιο που εμπνέει δέσμευση στο τοπικά ριζωμένο, δημοκρατικό και ισότιμο και η ασυνήθιστη κοινοτιστική αλληλεγγύη, η υπερηφάνεια και το πνεύμα συναδελφικής αλληλεγγύης που αναπτύσσονταν σε περιόδους κοινής οικονομικής δυσκολίας και πολίτικης δυνάστευσης» (Freundlich et al., 2009) Σο παράδειγμα του Mondragon, αναδεικνύει τη δυναμική σχέση της δομής με το κοινωνικό κεφάλαιο. Από πολύ νωρίς ο εμπνευστής του επένδυσε στα διαθέσιμα στοιχεία και οικοδόμησε μία διαδρομή βήμα-βήμα: αξιοποίησε την κουλτούρα συνεργασίας και εμπιστοσύνης όπως περιγράφηκε παραπάνω με το chiquiteo, το ρόλο και το κύρος των εκκλησιαστικών θεσμών, την θετική εμπειρία των πρώτων κοινών εγχειρημάτων,την εμπιστοσύνη που έδειξαν οι ντόπιοι στο όραμα των πέντε νέων και τον Arizmendiarrieta. τη συνέχεια εμπλούτισε την κουλτούρα με στις συνολικές αξίες που πηγάζουν από την ιδέα των συνεταιρισμών: τη δημοκρατική φύση των διαδικασιών τους που δημιουργούν επωφελή συλλογική δράση, την ισότητα, την αλλυλεγγύη, την αξία της παιδείας. ε αυτό το υπόβαθρο αναπτύχθηκε η αποδοχή και οι σχέσεις με την τοπική κοινωνία, καθώς από τις διαδικασίες τις οποίες οι ίδιοι οι εργαζόμενοι όρισαν για τη διασφάλιση των σχέσεων αυτών, που αποπνέουν εμπιστοσύνη και συνεργασία. Η κουλτούρα και η παράδοση της βασκικής κοινότητας βοήθησαν στη δημιουργία του εγχειρήματος, στο βαθμό που στοιχεία τους μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην κατεύθυνση ανάπτυξης της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και του δημοκρατικού ελέγχου. Σο σημαντικότερο ίσως στοιχείο είναι η συγκρότηση διαφοροποίησης μιας ταυτότητας που καθιστά σχετικά αποδεκτό κάθε τι που δεν είναι κατεστημένο (στον συγκεκριμένο ιστορικό χρόνο). Ωστόσο, η ανάπτυξη, ο μετασχηματισμός και η ανάπτυξη του Mondragon, έχουν παράλληλα μετασχηματίσει την κοινωνία των Βάσκων. Αυτό εντοπίζεται στην αποδοχής του εγχειρήματος από την τοπική κοινωνία και στα μεγάλα ποσοστά συμμετοχής τους σ αυτό. Σο δίκτυο του Mondragon με την αυτονομία του αλλά και την παράλληλη ικανότητά του να λειτουργεί σαν ένα ενιαίο σύνολο έχει επιτυχώς εξασφαλίσει ότι η οικονομική δραστηριότητα ασκείται για τη γενικότερη συνολική ευημερία και πρόοδο με στόχο μια δίκαιη και ανθρώπινη κοινωνία. Οι Καταστατικές Αρχές του Μondragon αντικατοπτρίζουν αυτή την επίδραση στη διαμόρφωση της σύγχρονης κουλτούρας και ταυτότητας. Ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη του συνεταιριστικού κινήματος απευθύνεται στο σύνολο της κοινωνίας των Βάσκων, μέσω της εκπαίδευσης και των οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων. Ενώ σήμερα φράσεις όπως «Το βασκικό έθνος είδε στο Mondragon ως τον

15 εθνικό τρόπο παραγωγής του» (Heiberg, 1989: 225) και «To Mondragon είναι ο Βασκικός τρόπος παραγωγής» (Hogner, 1993) μπορεί να θεωρούνται δικαιωμένες, η βιωσιμότητα του εγχειρήματος δεν είναι απαραίτητα κατοχυρωμένη. Σόσο η διεθνοποίηση και διεύρυνση του ομίλου, όσο και η διαδοχή των γενεών μπορεί να απειλήσουν την ταυτότητα που με τόσο κόπο συγκρότησαν οι πρωτοπόροι της πρώτης γενιάς. «Σο μέλλον διαρκεί πολύ» Βιβλιογραφία Boons F and Howard-Grenville G (2009) The Social Embeddedness of Industrial Ecology, Cheltenham: Edward Elgar Publishing Breschi S. and Malerba F. (2001) The Geography of Innovation and Economic Clustering: Some Introductory Notes, Industrial and Corporate Change 10 (4): Cheney G (1999) Values at work: Employee participation meets market pressure at Mondragón, New York: Cornell University Press Dacin M.T., Ventresca M. and Beal B. (1999) The embeddedness of organizations: dialogue and directions, Journal of Management, 25(3): Freundlich F, Grellier H. and Altuna R. (2009) Mondragon: notes on history, scope and structure, International Journal of Technology Management and Sustainable Development, 8(1): 3-12 Ganne B. and Lecler Y. (2009) Asian Industrial Clusters, Global Competitiveness and New Policy Initiatives, Singapore: World Scientific Publishing Grannoveter, M. (1973) The strength of weak ties, American Journal of Sociology, vol. 78, pp Grannoveter, M. (1985) Economic Action and Social Structure: The Problem of Embededness, American Journal of Sociology, vol.91, No3, Grannoveter, M. (1992) Economic Institutions as Social Constructions: Framework of Analysis, Acta Sociologica, 35: pp Heiberg, M. (1989) The Making of the Basque Nation, Cambridge: Cambridge University Press. Hogner R. H., (1993) "Cooperation and Transition: Mondragon's Social, Economic, and Managerial Lessons", International Journal of Conflict Management, 4(4): Kasmir S. (1996) The Myth of Mondragon, New York: New York Press Krishna A. and Uphoff N. (2002) Mapping and measuring social capital through assessment of collective action to conserve and develop watersheds in Rajasthan, India, in C Grootaert and T. van Bastelaer (ed) The Role of Social Capital in Development: An Empirical Assessment, New York: Cambridge University Press, MCC (2009) The Mondragón Co-operative Experience , διαθέσιμο στην ιστοσελίδα: MCC (2011) Corporate Profile 2010 διαθέσιμο στην ιστοσελίδα: Narayan D. and Prichett L. (1999) Cents and Sociability: Household Income and Social Capital in Rural Tanzania, Economic Development and Cultural Change 47, Ostrom E., (1990) Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action, Cambridge: Cambridge University Press Porter M. E. (1998) Clusters and the New Economics of Competition, Harvard Business Review, 77-90

16 Pouder R. and St John C. H. (1996) The Hot Spots and Blind Spots: Geographical Clusters of Firms and Innovation, Academy of Management Review, 21(4): Powell W., Koput K. and L. Smith-Doerr (1996), Interorganizational collaboration and the locus of innovation: networks of learning in biotechnology, Administrative Science Quarterly, 41: Sperry C. W. (1985) What Makes Mondragon Work?, Review of Social Economy, 43(3): Torsvik G. (2000) Social Capital and Economic Development: A Plea for the Mechanisms, Rationality and Society 12(4): Wang J. (2002) Interaction and Innovation in Cluster Development: Some Experiences from Guangdong Province, China in C. Grootaert and T. van Bastelaer (ed) The Role of Social Capital in Development: An Empirical Assessment, New York: Cambridge University Press, Whyte F. W. and Whyte K. W. (1988/1991) Making Mondragon, New York: ILR Press Yingming Z. (2010) Analysis of Industrial Clusters in China, Boca Raton: Science Press Zurbano M. (2005) Services, networks and territory: The case of MCC in the Basque Country, The Service Industries Journal, 25(4): Ελληνόγλωσση Lazonick W. (1991/1993) H Οργάνωση των Επιχειρήσεων και ο μύθος της Αγοράς, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης Μπιρλιράκης Β. (2005) Η ζωή και η σκέψη του José Maria Arizmendarrieta, mimeo Μπιρλιράκης Β. (2005) Σο κάλεσμα του Μοντραγκόν, mimeo

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC)

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) προώθηση από το Δίκτυο Κ.Α.Π.Α. (Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Περιφερειακής Ανάπτυξης) Ενότητα 1: Τα κλειδιά

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Outsourcing: Ένας μηχανισμός καινοτομίας για τις επιχειρήσεις

Outsourcing: Ένας μηχανισμός καινοτομίας για τις επιχειρήσεις Μέσο: ΚΕΡΔΟΣ Ημ. Δημοσίευσης: 23 Ιουλίου 2014 Outsourcing: Ένας μηχανισμός καινοτομίας για τις επιχειρήσεις Κωνσταντίνος Ε. Καρύδης* Ο Peter Bendor-Samuel, στο βιβλίο του Turning Lead into Gold: The Demystification

Διαβάστε περισσότερα

Δικός σας. Kasper Rorsted

Δικός σας. Kasper Rorsted ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ Εισαγωγή Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχουμε θέσει ξεκάθαρες στρατηγικές προτεραιότητες και φιλόδοξους στόχους για την εταιρία μας. Είμαστε στη διαδικασία να εδραιώσουμε στη Henkel μια Κουλτούρα

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων

Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Δράσεις υποστήριξης καινοτομίας και συνεργασιών επιχειρήσεων Υποστηρίζουμε τη μικρή επιχείρηση, Ενισχύουμε την

Διαβάστε περισσότερα

Η καινοτομία προτάσσεται ως κορυφαία προτεραιότητα και θεωρείται πλέον «μονόδρομος για την ανάπτυξη».

Η καινοτομία προτάσσεται ως κορυφαία προτεραιότητα και θεωρείται πλέον «μονόδρομος για την ανάπτυξη». Συνεργατικοί Σχηματισμοί και Επιχειρηματικότητα Καλές Πρακτικές για τους γουνοποιούς/ εκτροφείς Δρ. Ελπίδα Σαμαρά Ερευνήτρια Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Η καινοτομία προτάσσεται ως κορυφαία προτεραιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων

Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων Δήλωση κ. Peter Bakker, President, World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) «Το Action2020 είναι η πλατφόρμα, βάση της οποίας το WBCSD και τα μέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου

Διοίκηση Επιχειρήσεων. Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 1: Βασικές Έννοιες και Θεωρίες της Διοικητικής Επιστήμης Πουλιόπουλος Λεωνίδας Τμήμα Διεθνούς Εμπορίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ:

ΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ: ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΙΔΡΥΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ: H πρωτοβουλία «Sustainable Greece 2020» διοργανώνεται από το QualityNet Foundation, H πρωτοβουλία «Sustainable Greece 2020» διοργανώνεται από το QualityNet Foundation,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 15.4.2015 2014/2236(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την κοινωνική καινοτομία στην καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Ενότητα 2: Ο θεσμός της κοινωνικής οικονομίας Δρ. Ανδρονίκη Καταραχιά Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: ευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011 Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου. στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία στον Κεραμεικό

Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου. στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία στον Κεραμεικό ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17-12-2015 Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship)

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Οι αιτήσεις ξεκίνησαν (1ος κύκλος εγγραφών μέχρι 20 Ιουνίου 2015) Έναρξη μαθημάτων: 29 Σεπτεμβρίου 2015 Επιστημονικές υπεύθυνες:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2.

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 2 Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχέδιο για την Ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας και Επιχειρηματικότητας

Στρατηγικό Σχέδιο για την Ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας και Επιχειρηματικότητας Στρατηγικό Σχέδιο για την Ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας και Επιχειρηματικότητας Ηράκλειο, 2014 Κοινωνική Επιχειρηματικότητα Κοινωνική Διάσταση Κοινωνικός Σκοπός Επιχειρηματική Διάσταση Συνεχή δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ 2014/2015 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ: ΕΝΝΟΙΕΣ, ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ / ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΛΑ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΤΑ 7S ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ / ΠΟΤΕ & ΠΩΣ ΑΛΛΑΖΕΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016 Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Διαφανής Αποτελεσματική Υπεύθυνη Διακυβέρνηση Ζήτημα πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 Εισαγωγή Η παρούσα παρουσίαση της στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας του Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΝΔΟ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme

This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme Πρόγραμμα MED έργο WIDE growing of SMEs: organizational innovation and Development in med area Αντώνης Μπούμπουλας Προϊστάμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών, Πρόεδρος Επιστηµονικού

Διαβάστε περισσότερα

Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας

Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας ΖΗΣΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕIΡΙΑ EXPERT Το πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο της Expert είναι το όνομά της. Παρέχει στους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Αναδημοσίευση από τις παρουσιάσεις Α) Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ T SWOT ANALYSIS - Μάθημα: Πολεοδομική και Οικιστική Ανάπτυξη και Πολιτική Β) Βαγής Σαμαθρακής

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς'

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Συνέδριο ΜΟΔΙΠ ΑΤΕΙ-Θ *-* Νοεμβρίου 2012 Grand Hotel Θεσσαλονίκη Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Παναγιώτης Τζιώνας Αντιπρόεδρος ΑΤΕΙ-Θ Συμπεράσματα Τα Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 5: Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων & Εκπαίδευση Δημήτριος Σταυρουλάκης Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014 «Λειτουργία Περιφερειακών Μηχανισμών Υποστήριξης της κοινωνικής επιχειρηματικότητας για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος: Στην υπηρεσία του «επιχειρείν» & των πολιτών. Γεώργιος Ζαλίδης Καθηγητής Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνος ΔΚΠ

Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος: Στην υπηρεσία του «επιχειρείν» & των πολιτών. Γεώργιος Ζαλίδης Καθηγητής Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνος ΔΚΠ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος: Στην υπηρεσία του «επιχειρείν»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα

Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα Τάσος Τζήκας Πρόεδρος ΔΣ 23 Απριλίου 2013 Ποιος είναι ο ΣΕΠΕ F E D E R A T I O N O F H E L L E N I C I C T E N T E R P R I S E S D I G I T A L E U R O P E,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης Κύριες και κύριοι, Σας καλωσορίζουμε, σήμερα, στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics)

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ 2 Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει πιο γρήγορα από ποτέ ενώ οι παλιοί επιχειρηματικοί κανόνες δεν ανταποκρίνονται στο νέο περιβάλλον. Ούτε τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο 2 0 1 5 2 0 1 6 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο 2 0 1 5 2 0 1 6 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο 2 0 1 5 2 0 1 6 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με σκοπό την επίτευξη των στρατηγικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Ενότητα 8: Σωματεία και ιδρύματα Δρ. Ανδρονίκη Καταραχιά Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηματική Στρατηγική & Επιχειρηματικό Μοντέλο

Επιχειρηματική Στρατηγική & Επιχειρηματικό Μοντέλο Επιχειρηματική Στρατηγική & Επιχειρηματικό Μοντέλο Γ. Σταμπουλής Εισαγωγή στην Επιχειρηματικότητα Ο σκοπός της επιχείρησης Παραγωγή αξίας Αξιοποιώντας πόρους (υλικούς και άυλους, εσωτερικούς και εξωτερικούς),

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ : ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 6η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1 1 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΕ ΕΣΠΑ Κατάρτιση ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 / Οργανωτική δομή ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Κοινωνικοί Εταίροι Εμπειρογνώμονες 2 Δημιουργικές Βιομηχανίες Κλωστοϋφαντουργία - έτοιμο ένδυμα Υποδήματα-

Διαβάστε περισσότερα

EIB AT 50 Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2008

EIB AT 50 Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2008 EIB AT 50 Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2008 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΟΜΙΛΙΑ Π. ΣΑΚΕΛΛΑΡΗ - ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Κύριε Υπουργέ, Κυρίες και κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω σήμερα στην εκδήλωση της

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική των επιχειρήσεων

Διοικητική των επιχειρήσεων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοικητική των επιχειρήσεων Ενότητα 11 : Σύγχρονες οργανωτικές δομές Καραμάνης Κωνσταντίνος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Λογιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηματικότητα. Κωνσταντίνα Ματαλιωτάκη Επιχειρηματική Σύμβουλος Επιμελητηρίου Χανίων

Επιχειρηματικότητα. Κωνσταντίνα Ματαλιωτάκη Επιχειρηματική Σύμβουλος Επιμελητηρίου Χανίων Επιχειρηματικότητα Κωνσταντίνα Ματαλιωτάκη Επιχειρηματική Σύμβουλος Επιμελητηρίου Χανίων Γραφείο Επιχειρηματικής Υποστήριξης Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων ΟΡΙΣΜΟΣ Επιχειρηματικότητα είναι η ιδιότητα ενός ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Real Tangible Solutions

Real Tangible Solutions Real Tangible Solutions Σε έναν κόσμο όπου το ανθρώπινο δυναμικό αναδεικνύεται ως το κυριότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, η ManpowerGroup παρέχει στους οργανισμούς το ταλέντο που χρειάζονται για να καινοτομούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα