Αντικαρκινικά φάρµακα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αντικαρκινικά φάρµακα"

Transcript

1 Αφιέρωµα Αντικαρκινικά φάρµακα Εξελίξεις και προοπτικές αθηµερινά ακούµε αποσπασµατικές ειδήσεις για νέα αντικαρκινικά φάρµακα και ανακαλύψεις παντός τύπου όσον αφορά την αντιµετώπιση του καρκίνου. Είναι γεγονός ότι ο καρκίνος έχει τη µερίδα του λέοντος στα ερευνητικά προγράµµατα και η εµπορική κίνηση των αντικαρκινικών φαρ- µάκων έχει εκτιναχθεί στα ύψη κι αυτό διότι ο καρκίνος αποδεικνύεται µια νόσος λερναία ύδρα, µε πολλά πρόσωπα, και απειλητική για τη ζωή. Το All About Health σε αυτό το τεύχος έχει αφιέρωµα στα αντικαρκινικά φάρµακα και τις τρέχουσες εξελίξεις επί του θέµατος. Ο καθηγητής Τένης Μπουλίκας και υπεύθυνος της Ερευνητικής οµάδας για το σχεδιασµό νέων αντικαρκινικών φαρµάκων µε µεθόδους νανοτεχνολογίας της Regulon Inc, µε αφορµή την επερχόµενη εισαγωγή στην ευρωπαϊκή αγορά της Λιποπλατίνης το , συνεισφέρει στο αφιέρωµα µε ένα εκτενές άρθρο για τις κατηγορίες των αντικαρκινικών φαρµάκων. Η Λιποπλατίνη ανήκει στην κατηγορία των νέων πλατινούχων φαρµάκων που έχουν στοχευµένη δράση και ως εκ τούτου λιγότερες παρενέργειες. Στο άρθρο του ο καθηγητής Τ. Μπουλίκας µεταξύ άλλων επισηµαίνει ότι η ανοσοθεραπεία του καρκίνου αντικαρκινικά εµβόλια και µονοκλωνικά αντισώµατα αποτελεί ένα λαµπρό κεφάλαιο της µοριακής ιατρικής µε ραγδαίες εξελίξεις την τελευταία δεκαετία. Παράλληλα εκτεταµένες έρευνες διεξάγονται στη λεγόµενη γονιδιακή θεραπεία ενώ η κυτταροθεραπεία µε βλαστοκύτταρα δοκιµάζεται ήδη σε πειραµατικό στάδιο. Εφ όλης της ύλης όσον αφορά την ειδικότητα στην οποία αφιέρωσε όλη του τη ζωή, την ογκολογία, είναι και η συνέντευξη που παραχώρησε στο All About Health ο καθηγητής και διευθυντής Ογκολογικής κλινικής του «Ερρίκος Ντυνάν», Γιώργος Σταθόπουλος. Όπως επισηµαίνει, µπορεί µεν να έχουν εµφανιστεί στην αγορά τα τελευταία 10 χρόνια κάποια φάρµακα εξαιρετικής αποτελεσµατικότητας όπως το Glivec για τη χρόνια µυελοβλαστική λευχαιµία ή το Herceptin για τον καρκίνο του µαστού αλλά αυτό δεν µας επιτρέπει να µιλούµε για επανάσταση στην αντιµετώπιση του καρκίνου. Εξάλλου ο καρκίνος είναι µια λέξη πολύ γενική που αφορά πάνω από 25 οµάδες νοσηµάτων µε διαφορετική αιτιολογία, εξέλιξη και ανταπόκριση στη θεραπεία.

2 Regulon, Inc Εταιρία Η Regulon, Inc συστάθηκε στην Καλιφόρνια (1998) όπως και στην Ευρώπη (2001) και είναι µια εταιρία βιοτεχνολογίας και φαρµάκων που είναι πρωτοπόρος στην ανακάλυψη και ανάπτυξη αντικαρκινικών βιοφαρµακευτικών προιόντων που βασίζονται στην αποκλειστική τεχνολογική πλατφόρµα λιποσωµιακού εγκλωβισµού. Τεχνολογία Η εταιρία έχει αναπτύξει µια µοναδική τεχνολογία λιποσωµιακού εγκλωβισµού φαρµάκων, µικρών µορίων, πεπτιδίων, πρωτεινών και ιών στοχεύοντας στην βελτίωση της ζωής του ανθρώπου και στη µείωση των παρενεργειών της χηµειοθεραπείας που ως γνωστόν επιδεινώνουν την ποιότητα ζωής των ασθενών µε καρκίνο. Η εταιρία έχει επιτυχώς εφαρµόσει αυτή την τεχνολογία στην ενσωµάτωση δυο µελών της οικογένειας των πλατινούχων, της σισπλατίνης και της οξαλιπλατίνης. Οι πλατίνες αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της µοντέρνας χηµειοθεραπειας, αφού έχουν χρησιµοποιηθεί στην αποτελεσµατική αντιµετώπιση της πλειονότητας των καρκίνων τα τελευταία 30 χρόνια. Παρά την αποδεδειγµένη δραστικότητα τους, ωστόσο, η θεραπεία µε πλατινούχα φάρµακα σχεδόν ανελλιπώς επιφέρει σηµαντική τοξικότητα στους νεφρούς, το περιφερικό νευρικό σύστηµα, τον µυελό, το γαστρεντερικό και ακουστικό σύστηµα. Έτσι, η δηµιουργία πλατινούχων χαµηλής τοξικότητας και υψηλότερης δραστικότητας (υψηλότερου θεραπευτικού δείκτη) αποτελεί µια απραγµατοποίητη ανάγκη στη χηµειοθεραπεία του καρκίνου. Η τεχνολογία της εταιρίας έχει επιτυχώς στοχεύσει στην ανάγκη αυτή και έχει ήδη προσφέρει κλινικές αποδείξεις σε προχωρηµένες µελέτες φάσης ΙΙΙ. Η παγκοσµίως πατενταρισµένη νανοτεχνολογία της Regulon αυξάνει τη δραστικότητα των κυριότερων χηµειοθεραπευτικών, µειώνοντας παράλληλα τις σοβαρές παρενέργειες τους στους ασθενείς. Η µοναδική τεχνολογία λιποσωµιακού εγκλωβισµού της Regulon µπορεί να χρησιµοποιήσει τα πάνω από 1000 εγκεκριµένα απ τον FDA φάρµακα και να τα εγκλωβίσει σε λιποσώµατα δηµιουργώντας εµπορικά ονόµατα φαρµάκων ληχθείσας πατέντας. Περαιτέρω, η τεχνολογία αυτή βρίσκει εφαρµογή και στη γονιδιακή θεραπεία, όπως για παράδειγµα στην ανοσοθεραπεία του καρκίνου που βασίζεται σε λιποσωµιακό εγκλωβισµό ιού που µεταφέρει το ανθρώπινο γονίδιο IL-12. Αυτό αποτελεί καινοτοµία στη µοριακή ιατρική αφού επιτρέπει σε έναν αριθµό δυνητικών γονιδιοθεραπειών να εφαρµοσθούν στην κλινική. Επιπρόσθετα στην αντικαρκινική θεραπεία, η τεχνολογία µπορεί να εφαρµοστεί και σε ιογενείς λοιµώξεις όπως το AIDS και η ηπατίτιδα, όπως και σε µυκητιάσεις, βακτηριακές και άλλες λοιµώξεις µεταφέροντας λιποσωµιακά αντιβιοτικά στη φλεγµονώδη περιοχή. Επίσης, η τεχνολογία έχει εφαρµογή και σε καρδιαγγειακές νόσους, στην αρθρίτιδα και σε αυτοάνοσα νοσήµατα, όπου οι µεταβολές της φλεγ- µαίνουσας αγγείωσης καθιστά δυνατή τη στόχευση του κατάλληλου φαρµάκου µε τα νανοσωµατίδια της Regulon. Αντικαρκινικά Φάρµακα Λιποπλατίνη (Νανοπλατίνη), Lipoxal (λιποσωµιακή οξαλιπλατίνη), LipoVIL12 Διοίκηση Ο Τένης Μπουλίκας PhD, είναι ιδρυτής, πρόεδρος και CE της Regulon Inc (USA) και της Regulon AE (Hellas) καθώς και υπεύθυνος για την ανάπτυξη της λιποπλατίνης. Teni Boulikas, Ph.D. Chairman of the Board, Regulon Inc. (USA) Afxentiou 7, Alimos, Athens 17455, Greece Cellular: ; Direct: Main ffice: Fax:

3 Τένης Μπουλίκας, Διδάκτωρ Πανεπιστηµίου Τέξας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Καναδά, Εκδότης Cancer Therapy, Εκδότης Gene Therapy & Molecular BiologyΥπεύθυνος Ερευνητικής οµάδας για τον σχεδιασµό νέων αντικαρκινικών φαρµάκων µε µεθόδους νανοτεχνολογίας της Regulon Inc, California USA. Zug, Switzerland. Athens, Ellas σισπλατίνη αποτελεί έναν απ τους ακρογωνιαίους λίθους στη µοντέρνα χηµειοθεραπεία αλλά προκαλεί σοβαρές παρενέργειες. H νανοτεχνολογία έχει εφαρµοσθεί για τον εγκλωβισµό σισπλατίνης σε λιποσωµιακά νανοσω- µατίδια παράγοντας την Lipoplatin (Λιποπλατίνη). Τα νανοσωµατίδια της Λιποπλατίνης στοχεύουν τους πρωτογενείς όγκους και τις µεταστάσεις χρησιµοποιώντας τη διαπερατότητα των αγγείων του αναπτυσσόµενου καρκίνου για την εκλεκτική τους εξαγγείωση. Η Λιποπλατίνη φέρεται να στοχεύει τις µικροµεταστάσεις που διαφεύγουν ακόµη και των απεικονιστικών µεθόδων (ακτινογραφίες, αξονική και µαγνητική τοµογραφία) ανοίγοντας έτσι νέους ορίζοντες για τη χρήση αυτής της τεχνολογίας ακόµα και σε πρωιµότερα στάδια της διάγνωσης των όγκων. Η Λιποπλατίνη έχει δοκιµαστεί µε επιτυχία σε φάσεις Ι, ΙΙ και ΙΙΙ σε εξαίρετα κλινικά κέντρα της Ελλάδας από το 2001 και έχει πάρει προέγκριση από το ΕΜΕΑ ως θεραπεία πρώτης γραµµής κατά του καρκίνου του παγκρέατος το 2007 και σε θεραπεία πρώτης γραµµής για τoν µη-πλακώδη, µη-µικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύµονα (τη µεγαλύτερη ιστολογική υποδιαίρεση αυτού του καρκίνου) το Συγχρόνως, χρησιµοποιείται σε χώρες της Ασίας ως θεραπεία πρώτης γραµµής κατά του καρκίνου του στοµάχου (Νο 1 καρκίνος) και του τραχήλου της µήτρας που αποτελεί τον κυριότερο γυναικολογικό καρκίνο. Η Λιποπλατίνη αναµένεται να εισέλθει στην ευρωπαϊκή αγορά το ως αντικατάστατο της σισπλατίνης για το καρκίνο του πνεύµονα - κυρίως το αδενοκαρκίνωµα - και του παγκρέατος, αλλά και για τους συχνότερους κακοήθεις όγκους του ανθρώπου, για την καταπολέµηση των οποίων χρησι- µοποιούνται τα πλατινούχα φάρµακα. Αφιέρωµα 31

4 Η αγορά των αντικαρκινικών φαρµάκων Η Λιποπλατίνη αναµένεται να εισέλѳει στην ευρωπαϊκή αγορά το ως αντικατάστατο της σισπλατίνης στους συχνότερους κακοήѳεις όγκους του ανѳρώπου εµπορική κίνηση των αντικαρκινικών φαρµάκων διεθνώς έχει εκτιναχθεί στα 65 δις δολάρια. Η πληροφορία στο άρθρο µας αφορά την τεχνολογία αιχµής της Regulon, που ξεκινώντας από τη Silicon Valley της Καλιφόρνιας πριν 10 χρόνια µε κεφάλαια λιγότερο από 2 εκατοµµύρια δολάρια και µια πατέντα λιποσωµιακού εγκλωβισµού κατοχυρωµένη διεθνώς, κατάφερε να φθάσει σε αποτιµήσεις περίπου 1 δις δολλαρίων. Και όλα αυτά βέβαια χάρη στην επιτυχία του πρώτου της αντικαρκινικού φαρµάκου, της Λιποπλατίνης. Ένας σηµαντικός αριθµός καρκινοπαθών θα υποστεί τις συνέπειες της χηµειοθεραπείας και πολύ σωστά γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις η χηµειοθεραπεία αυξάνει σηµαντικά το ευδόκιµο ζωής, και σε περιπτώσεις όπως του καρκίνου του παγκρέατος δίνει καλύτερη ποιότητα ζωής στον ασθενή. Σε περιπτώσεις όπως του καρκίνου των όρχεων, η χηµειοθεραπεία µε βάση τη σισπλατίνη θεραπεύει τελείως τον ασθενή σε ποσοστό άνω του 90% ενώ πριν από την ανακάλυψη του εν λόγω φαρµάκου- τη δεκαετία του 70 οι ασθενείς αυτοί είχαν ελάχιστα ποσοστά επιβίωσης! Πάνω από 1000 αντικαρκινικά φάρµακα έχουν εγκριθεί από το FDA και το ΕΜΕΑ. Μερικά έχουν ξεπεράσει σε πωλήσεις το 1 δις Ευρώ ετησίως. Από τα φάρµακα που αναπτύσσει µία εταιρεία Βιοτεχνολογίας ή µία Φαρµακευτική εταιρεία µόνο 1 στα χίλια θα καταφέρει να φθάσει στην αγορά αφού περάσει από δοκιµές σε κυτταρικές σειρές, σε καλλιέργεια και σε ποντίκια καθώς και τις φάσεις Ι, ΙΙ και ΙΙΙ κλινικών δοκιµών σε ασθενείς. Η όλη διαδικασία είναι χρονοβόρα (περίπου χρόνια) µε ένα κόστος περίπου εκατοµ- µυρίων ευρώ. Οι αποτιµήσεις (market capitalization) των Εταιρειών Βιοτεχνολογίας είναι πραγ- µατικά αστρονοµικές! Το 2009 και στις αρχές του 2010, παρ ότι οι εισαγωγές στα χρηµατιστήρια νέων εταιρειών ήταν ανύπαρκτες, οι συγχωνεύσεις και εξαγορές απογειώθηκαν! Κραυγαλέες περιπτώσεις η εξαγορά αξίας 43 δις δολ. της Schering- Plough από τη Merck και αυτή των 63 δις δολ της Wyeth από την Pfizer. Η Regulon κατάφερε να φθάσει µε επιτυχία στα πρόθυρα της κεντρικής Ευρωπαϊκής έγκρισης µε το πρώτο της φάρµακο, τη Λιποπλατίνη. Ας µη ξεχνάµε ότι ο πλουσιότερος άνθρωπος πρόσφατα κατά το Forbes από το χώρο των φαρµάκων δεν είναι το αφεντικό µιας µεγάλης πολυεθνικής αλλά ο δαιµόνιος Ασιάτης Patrick Soon-Shiong ο οποίος ανέπτυξε την APP (American Pharmaceutical Partners) την οποία και πούλησε κατόπιν στη Γερµανική Fresenius. Στη συνέχεια ανέπτυξε το νανοσωµατιδιακό φάρµακο Abraxane, χρησιµοποιώντας την πακλιταξέλη, η πατέντα της οποίας είχε λήξει, σε νανοσωµατίδια αλβουµίνης. Αφού κατάφερε να πάρει έγκριση από το FDA για το φάρµακο αυτό ως θεραπεία δεύτερης γραµµής σε µαστό, οι πωλήσεις της Abraxane ξεπέρασαν, µόνο στην Αµερική, το 1 δις $ την πρώτη χρονιά της εισαγωγής της στην Αµερικάνικη αγορά (2006). Η περιουσία του Patrick Soon-Shiong κατά το Forbes ανέρχεται στα 4 δις δολ. Ο δεύτερος πλουσιότερος άνθρωπος από το χώρο των φαρµάκων κατά το Forbes είναι ο Ελληνικής καταγωγής (από τη Λέσβο) Κος Ζαχάρης µε την Εταιρεία του Kos Pharmaceuticals την οποία πούλησε. Και τα δύο φάρµακα, η Λιποπλατίνη της Regulon και η Abraxane της Abraxis είναι βασισµένα σε φάρµακα οι πατέντες των οποίων έχουν λήξει (off-patent), τη σισπλατίνη και τη πακλιταξέλη, και τα οποία έχουν εγκλωβισθεί σε νανοσωµατίδια (λιποσώµατα της Regulon, αλβουµίνη της Abraxis). Και τα δυο φάρµακα στοχεύουν στους όγκους µετά από ενδοφλέβια χορήγηση και προορίζονται για καρκίνους όπως του πνεύµονα και του µαστού. 32 Αφιέρωµα

5 Αντικαρκινικά φάρµακα: εξελίξεις και προοπτικές Ο καρκίνος παραµένει ακόµα και σήµερα µια ολέθρια ασθένεια παρά τις συνεχιζό- µενες και εκτεταµένες έρευνες για την αντιµετώπισή του τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Είναι γεγονός πως η Χηµειοθεραπεία, η Ακτινοθεραπεία, η Χειρουργική και γενικά η ιατρική παρακολούθηση και νοσηλεία των ασθενών έχουν βελτιωθεί σε πολύ µεγάλο βαθµό. Επιπλέον η ανάπτυξη συγκεκριµένων κλάδων της χηµείας επέτρεψε την παρασκευή, δοκιµή και έγκριση τουλάχιστον 1000 φαρµακευτικών αντικαρκινικών ουσιών από τον Οργανισµό Φαρµάκων των ΗΠΑ (FDA) και τον αντίστοιχο Ευρωπαϊκό Οργανισµό (ΕΜΕΑ) από το 1960 έως σήµερα. Κατηγορίες αντικαρκινικών φαρµάκων Cancer Treatments Vinca Alkaloids Taxanes Antimicrotubule Agents Antitumor Antibiotics Actinomycin D Mitomycin C Bleomycin Podofylotoxines Camptothecines Anthracyclines Συγκεκριµένα υπάρχουν 6 κατηγορίες αντικαρκινικών φαρµάκων σύµφωνα µε τον FDA και τον ΕΜΕΑ ανάλογα µε τη χη- µική τους σύσταση και τον τρόπο δράσης τους (Σχήµα 1): 1. Πλατινικά σύµπλοκα όπως η σισπλατίνη (cisplatin), η καρβοπλατίνη (carboplatin) και η οξαλιπλατίνη (oxaliplatin) [βιβλιογραφία 1]. Η σισπλατίνη από τη δεκαετία του 70 έχει σώσει ασθενείς µε καρκίνο των όρχεων. 2. Ουσίες οι οποίες δρουν στα µόρια της µικροτουµπουλίνης των κυττάρων και επεµβαίνουν στην κυτταροδιαίρεση όπως είναι τα βίνκα αλκαλοειδή (vinca alkaloids) και συγκεκριµένα η βινπλαστίνη (vinblastine) και η βινορελµπίνη (vinorelbine), καθώς και οι ταξάνες (taxanes) µε κυριότερους αντιπροσώπους τα πακλιταξέλ (paclitaxel, Taxol) και το ντοσεταξέλ (docetaxel, Taxotere) [βιβλιογραφία 2]. Οι ταξάνες άλλαξαν ριζικά τον τρόπο αντιµετώπισης του καρκίνου του µαστού την τελευταία δεκαετία. 3.Αντιµεταβολίτες (Antimetabolites) όπως για παράδειγµα η µεθοτρεξάτη (methotrexate), η γεµσιταµπίνη (gemcitabine) και η 5φθοροουρακίλη (5FU) 4. Αντικαρκινικά αντιβιοτικά όπως είναι η ακτινοµικίνη D (actinomycin D), η µιτοµικίνη C (mitomycin C) και η µπλεοµικίνη (bleomycin), χηµικές ενώσεις της οικογένειας των ανθρακυκλινών όπως είναι η δοξορουµπικίνη (doxorubicin) και η δαουνορουµπικίνη (daunorubicin), ενώσεις γνωστές ως ποδοφυλοτοξίνες όπως η ετοποσίδη (etoposide) και η τενιποσίδη (teniposide) καθώς επίσης και ενώσεις που ανήκουν στην κατηγορία των καµπτοθεκινών όπως το ιρινοτεκάν (irinotecan) και το τοποτεκάν (topotecan), 5. Αλκυλιωτικοί παράγοντες όπως Busulfan Nitrosoureas Cyclophosphamide Alkylating Agents Chemotherapy Antimetabolites Cisplatin Carboplatin xaliplatin Lipoplatin Lipoxal Cytosine Arabinose Fluoropyrimidines Methotrexate Gemcitabine Platinum Drugs Σχήµα 1. Οι 5 πρώτες τάξεις χηµειοθεραπευτικών φαρµάκων σύµφωνα µε το FDA/EMEA Η ανοσοѳεραπεία του καρκίνου, αντικαρκινικά εµβόλια και µονοκλωνικά αντισώµατα, αποτελούν ένα λαµπρό κεφάλαιο της µοριακής ιατρικής µε ραγδαίες εξελίξεις την τελευταία δεκαετία για παράδειγµα το κυκλοφωσφαµίδιο (cyclophosphamide), 6. Όλα τα υπόλοιπα φάρµακα που δεν ανήκουν σε µια από τις παραπάνω κατηγορίες. Εξειδικευµένα φάρµακα Η έκτη αυτή κατηγορία περιλαµβάνει πλήθος ουσιών (Σχήµα 2), όπως για παράδειγµα φυσικά προϊόντα, ουσίες µε δράση αντιαγγειογένεσης όπως παράγοντες αντί-vegf (vascular endothelial growth factor), ουσίες που στοχεύουν εξειδικευ- µένα κυτταρικά µόρια µεταφοράς σήµατος (αναστολείς mtr, Bcl-2, MEK/ERK, Src, PI3K/Akt, Hedgehog, NF-κB, anti- EGFR και αναστολείς κινασών τυροσίνης κλπ). Η ανοσοθεραπεία του καρκίνου (αντικαρκινικά εµβόλια και µονοκλωνικά αντισώµατα) αποτελούν ένα λαµπρό κεφάλαιο της µοριακής ιατρικής µε ραγδαίες εξελίξεις την τελευταία δεκαετία. Τα µονοκλωνικά αντισώµατα έχουν συνεισφέρει νέες µεθόδους κατά του καρκίνου και τεράστια κέρδη στις φαρµακευτικές εταιρείες. Για παράδειγµα, οι παγκόσµιες Αφιέρωµα 33

6 GV1001 Immunomodulatory agents Multidrug Resistance Modulators Monoclonal Antibodies Veccines Cancer Immunotherapy Antianglogenesis Drugs Inhibitors of DNA Methyltransferase Heat shock Protein 90 inhibitors CDK inhibitors Proteasome inhibitors ther Drugs Drugs targeting epigenetic mechanisms Histone Deocetylose Inhibitors mtr Inhibitors BcI - 2 Inhibitors MEK/ERK Src Hedgehog and NF - kb Inhibitors Anti-EGFR and Multiple Tyrosine Kinase Inhibitors Drugs target signaling molecules Gene Therapy Products Natural Products Poly (ADP - ribose) Polymerase Inhibitors Σχήµα 2. Οι 6η τάξη χηµειοθεραπευτικών φαρµάκων σύµφωνα µε το FDA/EMEA πωλήσεις του Αvastin, ενός µονοκλωνικού της Genentech/Roche έχουν ξεπεράσει τα 4 δισεκατοµµύρια δολλάρια το Στην προσπάθεια καταπολέµησης του καρκίνου, τα τελευταία χρόνια έχουν επιπλέον αναπτυχθεί νέες τεχνολογίες οι οποίες περιλαµβάνουν αντικαρκινικά εµβόλια όπως το GV1001 αντιτελοµεράσης. Παράλληλες έρευνες έχουν αναδείξει µόρια που επιδρούν στην τροποποίηση ανοσοποιητικών παραγόντων µε σκοπό την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστή- µατος των ασθενών. Η 6η τάξη περιλαµβάνει επίσης εξειδικευµένους αναστολείς πρωτεϊνών υπεύθυνων επιγενετικών µηχανισµών όπως των DNA µεθυλοτρανσφερασών, πολυ- µεράσης της πολυ(adp-ριβόζης) και της ακετυλοτρανσφεράσης των ιστονών. Τα µακροµόρια αυτά είναι υπεύθυνα για την µεταφορά επιγενετικής µνήµης ενεργών χρωµατινικών δοµών που περιέχουν ενεργά γονίδια στα θυγατρικά κύτταρα, µηχανισµοί που χρησιµοποιούνται περισσότερο από τα καρκινικά κύτταρα απ ότι από τα κανονικά. (Επιγενετική µνήµη ση- µαίνει κυτταρική µνήµη που δε βασίζεται σε γονίδια αλλά σε άλλους µηχανισµούς όπως στη δοµή της χρωµατίνης, ενός συ- µπλόκου DNA, ιστονών και ρυθµιστικών πρωτεϊνών που καθορίζει σχεδόν τα πάντα στο είδος, στους ιστούς και στο κύτταρο). Παράλληλα, εκτεταµένες έρευνες διεξάγονται στη λεγόµενη γονιδιακή θεραπεία. Έχουν βρεθεί τουλάχιστον 1000 γονίδιαστόχοι µε αντικαρκινική δράση µε τη δυνατότητα να χρησιµοποιηθούν για τη µεταφορά στους ιστούς του ασθενούς. Αυτά όταν θα µεταφραστούν από τα κύτταρα των ασθενών θα συνθέτουν κατάλληλες θεραπευτικές πρωτεΐνες που µειώνουν ή σταµατούν την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων ή οδηγούν ακόµα και στο εκλεκτικό θάνατο των καρκινικών όγκων χωρίς να επηρεάζουν τα υγιή κύτταρα. Τέλος, έχει ήδη δοκιµασθεί σε πειραµατικό στάδιο η κυτταροθεραπεία µε βλαστοκύτταρα η και µε καρκινικά κύτταρα του ασθενούς, τα οποία µπορούν να υποστούν κατεργασία µε γονίδια σε καλλιέργεια και να επανατοποθετηθούν στον οργανισµό του ασθενούς. Η σισπλατίνη και τα πλατινούχα στη χηµειοѳεραπεία Η σισπλατίνη αποτελεί έναν απ τους ακρογωνιαίους λίθους στη µοντέρνα χη- µειοθεραπεία διαδραµατίζοντας έναν ση- µαντικό ρόλο µεταξύ των κυτταροστατικών που χρησιµοποιούνται στη θεραπεία των κακοήθων όγκων επιθηλιακής προέλευσης. Είναι από τα ελάχιστα «παλιά» αντικαρκινικά της δεκαετίας του 70 που δεν έχουν ακόµα αντικατασταθεί και χρησιµοποιούνται σε όλα τα νοσοκοµεία της Υφηλίου. Η σισπλατίνη ωστόσο προκαλεί βλάβες, αδιακρίτως, και στους καρκινικούς ιστούς και στους φυσιολογικούς ιστούς. Αυτό συµβαίνει µέσα από την επαγωγή µιας διαδικασίας που ονοµάζεται απόπτωση και η οποία είναι υπεύθυνη για τις σοβαρές παρενέργειες που εµφανίζονται σε ασθενείς που λαµβάνουν αγωγή µε σισπλατίνη. Οι παρενέργειες προκαλούνται κυρίως στα περιφερικά νεύρα, στα νεφρικά σωληνάρια, στο µυελό των οστών και στον γαστρεντερικό σωλήνα µε συνέπεια την πρόκληση κυρίως νεφρικής ανεπάρκειας, περιφερικής νευροπάθειας, ωτοτοξικότητας, µυελοτοξικότητας, ναυτίας, εµέτων και γενικής κακουχίας. Εποµένως σκοτώνοντας τα καρκινικά κύτταρα η σισπλατίνη επιφέρει βλάβες και στα υγιή. Η κλινική επιτυχία της σισπλατίνης είχε και έχει δώσει το έναυσµα σε µια διεθνή προσπάθεια ανακάλυψης νέων πλατινούχων φαρµάκων µε λιγότερες παρενέργειες. Από τα περίπου 3000 πλατινούχα σκευάσµατα που έχουν επινοηθεί και συντεθεί, µόνο 35 έχουν αποδείξει επαρκή φαρµακολογικά πλεονεκτήµατα σε σχέση µε τη σισπλατίνη ώστε να περάσουν στο στάδιο των κλινικών δοκιµών (βιβλιογραφία 1). Απ αυτά η καρβοπλατίνη και η οξαλιπλατίνη έχουν εγκριθεί παγκοσµίως και έχουν εισέλθει στην κλινική πρακτική µε µεγάλη επιτυχία (επισκόπηση στο Σχή- µα 3). Η Νεδαπλατίνη έχει εγκριθεί στην Ιαπωνία για τη θεραπεία του καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου, των όρχεων, του πνεύµονα, των ωοθηκών, του τραχήλου της µήτρας και του µη µικροκυτταρικού τύπου καρκίνου του πνεύµονα. Όσον αφορά την επταπλατίνη (SKI2053R), αν και η δράση της ήταν σαφώς κατώτερη απ αυτή της σιπλατίνης στον καρκίνο του στοµάχου, το χαµηλότερο προφίλ 34 Αφιέρωµα

7 H 3 N H 3 N Pt H N 2 N H 2 τοξικότητας ήταν αρκετό για την έγκριση του φαρµάκου στη Νότια Κορέα. Η λοβαπλατίνη έχει εγκριθεί στην Κίνα για τη θεραπεία της χρόνιας µυελογενούς λευχαιµίας (ΧΜΛ), του ανεγχείρητου µεταστατικού καρκίνου του µαστού και του µικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύµονα µετά από επιτυχηµένες δοκιµές φάσης ΙΙ. Νανοσωµατίδια Λιποπλατίνης και εκλεκτική στόχευση όγκων CI CI Cisplatin (CDDP) xaliplatin NH 2 NH 2 Pt Pt H 3 N H 3 N Loboplatin (D-19466) Pt Carboplatin H 3 N H 3 N Pt Nedaplatin (254-S) NH NH SK12053R Σχήµα 3. Χηµική δοµή των πλατινούχων ενώσεων που έχουν εγκριθεί σαν αντικαρκινικά φάρµακα παγκοσµίως. Pt Ένας από τους σηµαντικότερους σκοπούς της αντιµετώπισης του καρκίνου µε χη- µειοθεραπεία είναι η εκλεκτική στόχευση της φαρµακευτικής ουσίας επιλεκτικά στα καρκινικά κύτταρα. Σχεδόν όλες οι χηµικές ενώσεις που χρησιµοποιούνται στη χηµειοθεραπεία είναι εξαιρετικά τοξικές και η συστεµική (πχ. ενδοφλέβια) χορήγηση τους έχει σαν αποτέλεσµα την είσοδο τους και στα υγιή κύτταρα προκαλώντας παρενέργειες όπως νεφροτοξικότητα, νευροτοξικότητα, ωτοτοξικότητα, πτώση µαλλιών κλπ. Για το λόγο αυτό γίνονται προσπάθειες ώστε να αναπτυχθούν οι λεγόµενοι έξυπνοι φορείς φαρµάκων, ουσιαστικά νανοσωµατίδια-οχήµατα που µεταφέρουν την τοξική φαρµακευτική ουσία και κατόπιν στοχεύουν και απελευθερώνουν την τελευταία εκλεκτικά µόνο στα καρκινικά κύτταρα. Τα νανοσωµατίδια έχουν χρησιµοποιηθεί για τον εγκλωβισµό φαρµάκων κατά του καρκίνου. Η Lipoplatin (Λιποπλατίνη) αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγµα αφού πρόκειται για πατενταρισµένο εγκλωβισµό σισπλατίνης σε λιποσωµιακά νανοσωµατίδια διαµέτρου 110nm (Σχήµα 4). Σχήµα 4. Αναπαράσταση του νανοσωµατιδίου της Λιποπλατίνης. Τα µικρά σφαιρίδια απεικονίζουν τις υδρόφιλες κεφαλές των µορίων των λιπιδίων δηµιουργώντας τη λιπιδική διπλοστιβάδα παρόµοια µε αυτή της µεµβράνης του κυττάρου. Η διαφοροποίση της τεχνολογίας που περιγράφεται στο άρθρο µε άλλες παρό- µοιες τεχνολογίες λιποσωµικής σισπλατίνης απο την Εταιρεία ALZA/J&J γνωστή σαν SPI-77 που απέβησαν άκαρπες σε κλινικές µελέτες (βιβλιογραφία 3,4) είναι η ενσωµάτωση του αρνητικά φορτισµένου λιπιδίου DPPG στη διπλοστιβάδα του λιποσώµατος, ικανού να ανοίγει την πύλη του καρκινικού κυττάρου για την είσοδο του νανοσωµατιδίου (Δούρειου Ίππου) στο κυττόπλασµα καθώς και η ενσω- µάτωση της τεχνολογίας των ανεστραµένων µικυλλίων κατα τη διαδικασία παραγωγής της Λιποπλατίνης. Η κίτρινη ουσία στο εσωτερικό των νανοσωµατιδίων αναπαριστά την τοξική σισπλατίνα. Τέλος, τα κόκκινα πολυµερή στην εξωτερική επιφάνεια του νανοσωµατιδίου αντιστοιχούν στα µόρια ενός πολυµερούς που επικαλύπτει το νανοσωµατίδιο καθιστώντας αυτό αόρατο από το ανοσοποιητικό σύστηµα και τα µακροφάγα του οργανισµού του ασθενούς, απαραίτητες προϋποθέσεις για να παρα- µείνει σε κυκλοφορία για µεγάλο χρόνο στα αίµα και να µπορέσει να εξαγγειωθεί από τις ατέλειες του ενδοθηλίου στους αναπτυσσό- µενους όγκους και στις µεταστάσεις τους. Μηχανισµός εκλεκτικής στόχευσης όγκων µε Λιποπλατίνη Η Λιποπλατίνη κατ αρχάς ξεφεύγει από την επιτήρηση του ανοσοποιητικού συστήµατος (µακροφάγα) του ασθενούς παραµένοντας στο αίµα για µεγάλα χρονικά διαστήµατα και µε ηµιδιάρκεια ζωής ηµερών αντί ωρών. Αυτό επιτρέπει στα νανοσωµατίδια να βρίσκουν το καρκινικό στόχο τους. Το πλεονέκτηµα της Λιποπλατίνης σε σχέση µε την σισπλατίνη προέρχεται απ την ικανότητα της Λιποπλατίνης να στοχεύει επιλεκτικά τους πρωτογενείς όγκους και τις µεταστάσεις χρησιµοποιώντας τη διαπερατότητα των αγγείων του αναπτυσσό- µενου καρκίνου για την προνοµιακή τους εξαγγείωση (Σχήµα 5), προκαλώντας µεγαλύτερη βλάβη στον καρκινικό ιστό συγκριτικά µε το φυσιολογικό ιστό, όπως έχει φανεί από µελέτες σε ασθενείς (βιβλιογραφία 6). Aντι-αγγειογενετική ικανότητα της Λιποπλατίνης Από µελέτες σε πειραµατόζωα (βιβλιογραφία 5) έχει αποδειχθεί ότι γονίδια ενσωµατωµένα σε κέλυφος Λιποπλατίνης, αφού χορηγηθούν στη συστηµατική κυκλοφορία, στοχεύουν επιλεκτικά τον Αφιέρωµα 35

8 όγκο και τα αγγεία του όγκου. Για παράδειγµα, λιποσωµιακός εγκλωβισµός ενός πλασµιδίου που εκφράζει το γονίδιο της βήτα-γαλακτοσιδάσης και χορήγηση των λιπογονιδιακών νανοσωµατιδίων στη φλέβα της ουράς ή στην ενδοπεριτοναϊκή κοιλότητα ποντικών επιφέρουν την έκφραση ενός γονιδίου µάρτυρα υπεύθυνου για το µπλέ χρώµα στους ιστούς όπου εκφράζεται (Σχήµα 5). Οι ποντικοί αυτοί έχουν ασθενέστατο ανοσοποιητικό σύστηµα και χρησιµοποιούνται για την εµφύτευση και ανάπτυξη ανθρωπίνων καρκίνων υποδόρια µετά από εµβολιασµό µε καρκινικά κύτταρα από άνθρωπο. Μπορούν λοιπόν να δώσουν χρήσιµες πληροφορίες για την αντικαρκινική δράση ουσιών στον ανθρώπινο όγκο. Η στόχευση της αγγειού- µενης περιοχής των όγκων του ποντικού µε το γονιδιακό φάρµακο πακεταρισµένο σε κάψουλα Λιποπλατίνης καταδεικνύει την επιλεκτική στόχευση των αγγείων του όγκου από τα νανοσωµατίδια. Τα πρώτα αυτά πειράµατα έφεραν στο προσκήνιο και την αντι-αγγειογενετική ικανότητα της Λιποπλατίνης (βιβλιογραφία 5), δείχνοντας ότι το νανοσωµατίδιο κατέχει διπλή δράση: χηµειοθεραπευτική και αντιαγγειογενετική. Σχήµα 5. Γονίδια εγκλωβισµένα σε λιποσώµατα µε κέλυφος παρόµοιο µε της Λιποπλατίνης εξαγγειώνονται και στοχεύουν επιλεκτικά τα αγγεία των όγκων ποντικών µετά από χορήγηση στη φλέβα της ουράς ή µετά από ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση. Το αποτέλεσµα είναι ο αποπτωτικός θάνατος των κυττάρων των αγγείων του όγκου από το κυτταροτοξικό φάρµακο σε περίπτωση χορήγησης Λιποπλατίνης. Σχήµα 6. Αναπαράσταση της εξαγγείωσης της Λιποπλατίνης. Τα νανοσωµατίδια της Λιποπλατίνης στοχεύουν τους πρωτογενείς όγκους και τις µεταστάσεις χρησιµοποιώντας τη διαπερατότητα των αγγείων του αναπτυσσόµενου καρκίνου για την εκλεκτική τους εξαγγείωση. Η Λιποπλατίνη φέρεται να στοχεύει τις µικροµεταστάσεις που διαφεύγουν ακόµη και των απεικονιστικών µεθόδων (ακτινογραφίες, αξονική και µαγνητική τοµογραφία) ανοίγοντας έτσι νέους ορίζοντες για τη χρήση αυτής της τεχνολογίας ακόµα και σε πρωιµότερα στάδια της διάγνωσης των όγκων. Όγκοι διαµέτρου ενός χιλιοστού (µεγέθους κεφαλής καρφίτσας) συγκροτούν αγγειακό σύστηµα για την περαιτέρω ανάπτυξή τους. Παράλληλα η Λιποπλατίνη, στοχεύοντας τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων του όγκου δρα σαν αντι-αγγειο-γενετικός παράγοντας επιφέροντας έτσι διπλό χτύπηµα στον καρκινικό ιστό. Δηλαδή 1) προκαλώντας αποπτωτικό θάνατο στα κύτταρα του όγκου και 2) προκαλώντας αποπτωτικό θάνατο στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων στερώντας έτσι τον αναπτυσσόµενο όγκο από περαιτέρω αγγείωση και δυνατότητα πρόσληψης θρεπτικών συστατικών και οξυγόνου από το αίµα του ασθενούς. ετά τη συγκέντρωσή τους στον καρκινικό ιστό, τα νανοσωµατίδια διαπερνούν το φραγµό της κυτταρικής µεµβράνης του όγκου 1) είτε µέσω φαγοκύττωσης και 2) είτε µέσω άµεσης συγχώνευσης (fusion) µε την κυτταρική µεµβράνη. Σε αντίθεση µε άλλα συνθετικά υλικά που έχουν επινοηθεί για τις εφαρµογές της νανοτεχνολογίας, η λιποσωµική νανοτεχνολογία έχει ένα τεράστιο πλεονέκτηµα, δηλαδή το υλικό της κάψουλας αναγνωρίζεται από τα καρκινικά κύτταρα σα θρεπτικό συστατικό επειδή είναι κατασκευασµένο από τα ίδια υλικά της µεµβράνης του κυττάρου, τα λιπίδια. Οι δυο αυτοί µηχανισµοί επιφέρουν 10πλάσια έως 400πλάσια αύξηση της συνολικής ενδοκυτταρικής πρόσληψης πλατίνας συγκριτικά µε τα κύτταρα των φυσιολογικών ιστών, δεδοµένα που έχουν αποδειχθεί και από µελέτες σε ασθενείς. 36 Αφιέρωµα

9 Κλινική ανάπτυξη του φαρµάκου Λιποπλατίνη έχει ολοκληρώσει µε επιτυχία κλινικές µελέτες (βιβλιογραφία 7 έως 17) συµπεριλαµβανο- µένης και µιας φάση ΙΙΙ µη κατωτερότητας ως φάρµακο πρώτης γραµµής έναντι του µη µικροκυτταρικού τύπου καρκίνου του πνεύµονα (NSCLC) σε συνδυασµό µε πακλιταξέλη, δείχνοντας στατιστικά ση- µαντική µείωση στη νεφροτοξικότητα σε σύγκριση µε τη σισπλατίνη µε πακλιταξέλη και υποχώρηση όγκων πνεύµονα (Σχή- µα 8). Δύο επιπρόσθετες µελέτες ΙΙΙ βρίσκονται εν εξελίξει µια κατά του NSCLC σε συνδυασµό µε γεµσιταµπίνη (Σχήµα 9, βιβλιογραφία 17 για τα πρώτα αποτελέσµατα φάσης 2 αυτής της µελέτης), που δείχνει επίσης µη κατωτερότητα και µειωµένη τοξικότητα, και άλλη µια κατά του πλακώδους καρκινώµατος της κεφαλής και του τραχήλου σε συνδυασµό µε 5-φθορο-ουρακίλη (βιβλιογραφία 9,10). Μια άλλη φάση ΙΙ/ΙΙΙ κατά του παγκρεατικού καρκίνου είναι επίσης εν εξελίξει µε προσδιορισµό απ τον ΕΜΕΑ (Ευρωπαικό Οργανισµό Φαρµάκων) του «orphan drug status» για την Λιποπλατίνη (Σχήµα 10). Συνεχιζόµενες φάσεις ΙΙ διενεργούνται κατά του προχωρηµένου καρκίνου του µαστού µε συνδυασµό της Λιποπλατίνης µε βινορελβίνη και κατά των καρκίνων του γαστρεντερικού συστήµατος µε συνδυασµό Λιποπλατίνης, ακτινοθεραπείας και 5-FU µε πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσµατα (βιβλιογραφία 16). Πρόσφατες µελέτες έδειξαν την υπεροχή της Λιποπλατίνης έναντι όλων των άλλων πλατινούχων σκευασµάτων να σκοτώνει γλιοβλαστώµατα σε κυτταροκαλλιέργεια σε συνδυασµό µε ακτινοθεραπεία (βιβλιογραφία 18). Δεδοµένου ότι η µέθοδος αυτή χρησιµοποιείται για την αντιµετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας και µεταστάσεων στον εγκέφαλο καθώς και για το πολύµορφο γλοιοβλάστωµα, η πρόσφατη αυτή ανακάλυψη, σε συνδυασµό µε τα πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσµατα από τις µελέτες του καθηγητή Μιχ. Κουκουράκη και των συνεργατών του στο Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο της Αλεξανδρουπόλεως (βιβλιογραφία 16) αποδεικνύει τις τεράστιες δυνατότητες του φαρµάκου. Η Λιποπλατίνη αναµένεται να επιφέρει µία επανάσταση στην αντιµετώπιση του Σχήµα 8. Έξι περιπτώσεις υποχώρησης όγκων µη µικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύµονα από ασθενείς σε φάση ΙΙΙ κλινικών µελετών µετά απο χορήγηση Λιποπλατίνης και πακλιταξέλης. Οι όγκοι που υποχωρούν φαίνονται µε κόκκινα βέλη. Η αριστερή απεικόνιση είναι πριν και η δεξιά µετά τη θεραπεία. Σχήµα 9. Τέσσερις περιπτώσεις υποχώρησης όγκων µη µικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύµονα απο ασθενείς σε φάση ΙΙΙ κλινικών µελετών µετά από χορήγηση Λιποπλατίνης και γεµσιταµπίνης. Οι όγκοι που υποχωρούν φαίνονται µε κόκκινα βέλη. καρκίνου (συγκεκριµένα των αδενοκαρκινωµάτων) και να εισέλθει στην ευρωπαϊκή αγορά το ως αντικατάστατο της σισπλατίνης στους συχνότερους κακοήθεις όγκους του ανθρώπου. Το γεγονός ότι και άλλα αντικαρκινικά φάρµακα (όπως ταξάνες) µε µηχανισµό δράσης διαφορετικό από αυτό των πλατινούχων έχουν εγκλωβισθεί επιτυχώς σε λιποσώµατα µε την τεχνολογία που περιγράφεται εδώ, αναµένεται να προσθέσει νέα νανοσωµατιδιακά όπλα στη φαρέτρα των ογκολόγων. Αφιέρωµα 37

10 καρκίνου του πνεύµονα αναµένεται να δώσουν ποσοστά επιτυχίας (αναχαίτιση περαιτέρω προόδου της νόσου, stable disease, ή και σµίκρυνση του όγκου, partial response) 82% σε σύγκριση µε 54% από τη χορήγηση σιπλατίνης που θεωρείται σήµερα η ενδεδειγµένη θεραπεία. Άλλοι δρόµοι Σχήµα 10. Πλήρης εξαφάνιση µετάστασης στο πνεύµονα από καρκίνο του παγκρέατος και πλευριτικής συλλογής µετά 5 θεραπείες µε Λιποπλατίνη και γεµσιταµπίνη. Η ασθενής είχε προηγουµένως αποτύχει σε θεραπείες πρώτης γραµµής. Η αριστερή απεικόνιση είναι πριν και η δεξιά µετά τη θεραπεία. Συγκριτικά αποτελέσµατα του φαρµάκου µε σισπλατίνη Αποτελέσµατα κατά του µη µικροκυτταρικού τύπου καρκίνου του πνέυµονα (NSCLC) µετά από θεραπεία πρώτης γραµµής µε Λιποπλατίνη - γεµσιταµπίνη και σύγκριση µε το σκέλος σισπλατίνης γεµσιταµπίνης δείχνει σηµαντικές διαφορές στο αδενοκαρκινώµατα NSCLC. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι πρόοδος νόσου παρατηρήθηκε σε 16.7% των ασθενών στο σκέλος Λιποπλατίνης γεµσιταµπίνης έναντι 45.8% των ασθενών στο σκέλος σισπλατίνης γεµσιταµπίνης. Εποµένως τα αναµενόµενα τελικά αποτελέσµατα φάσης ΙΙΙ µε το συνδυασµό αυτό σε αδενοκαρκινώµατα του µη µικροκυτταρικού Η τεχνολογία αυτή µπορεί να εφαρµοσθεί και σε πολλά άλλα µόρια όπως λιποσωµιακά αντιβιοτικά και λιποσωµιακά φάρµακα κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων, αρθρίτιδας, κολίτιδας και γενικώς ασθενειών όπου υπάρχει φλεγµονή. Οι µηχανισµοί στόχευσης των ιστών µε φλεγµονή είναι παρόµοιος µε αυτόν στόχευσης του καρκίνου και βασίζεται στην επιλεκτική περατότητα των νανοσωµατιδίων στους φλεγµονώδεις ιστούς όπως και στους καρκινικούς ιστούς. Βιβλιογραφία 1. Boulikas T, Pantos A, Bellis E, Christofis P. Designing platinum compounds in cancer: structures and mechanisms (review). Cancer Therapy 2007;5: , (open access at 2. Boulikas T and Tsogas I. Microtubule-targeted antitumor drugs: chemistry, mechanisms and nanoparticle formulations. Gene Ther Mol Biol 2008;12: , (open access at 3. Veal GJ, Griffin MJ, Price E, Parry A, Dick GS, Little MA, Yule SM, Morland B, Estlin EJ, Hale JP, Pearson AD, Welbank H, Boddy AV A phase I study in paediatric patients to evaluate the safety and pharmacokinetics of SPI-77, a liposome encapsulated formulation of cisplatin. Br J Cancer 2001;84: White SC, Lorigan P, Margison GP, Margison JM, Martin F, Thatcher N, Anderson H, Ranson M. Phase II study of SPI-77 (sterically stabilised liposomal cisplatin) in advanced non-small-cell lung cancer. Br J Cancer. 2006;95: Boulikas T Molecular mechanisms of cisplatin and its liposomally encapsulated form, Lipoplatin. Lipoplatin as a chemotherapy and antiangiogenesis drug. Cancer Ther 2007;5: Boulikas T, Stathopoulos GP, Volakakis N and Vougiouka M. Systemic Lipoplatin infusion results in preferential tumor uptake in human studies. Anticancer Res 2005;25: Stathopoulos GP, Boulikas T, Vougiouka M, Rigatos SK, Stathopoulos JG. Liposomal cisplatin combined with gemcitabine in pretreated advanced pancreatic cancer patients: a phase I-II study. ncol Rep 2006;15: Mylonakis N, Athanasiou A, Ziras N, Angel J, Rapti A, Lampaki S, Politis N and Kosmas C. Phase II study of liposomal cisplatin (Lipoplatin) plus gemcitabine versus cisplatin plus gemcitabine as 1st line treatment in inoperable (stage IIIB/IV) non-small cell lung cancer (NSCLC). Lung Cancer In Press 9. Jehn CF, Boulikas T, Kourvetaris A, Possinger K, Lüftner D. Pharmacokinetics of liposomal cisplatin (lipoplatin) in combination with 5-FU in patients with advanced head and neck cancer: first results of a phase III study. Anticancer Res. 2007;27: Jehn CF, Boulikas T, Kourvetaris A, Kofla G, Possinger K, Lüftner D. First safety and response results of a randomized phase III study with liposomal platin in the treatment of advanced squamous cell carcinoma of the head and neck (SCCHN). Anticancer Res. 2008;28: Lazarioti F and Boulikas T (2008) Diagnostic and Therapeutic Efficacy of Imaging Modalities in Non-Small Cell Lung Cancer (NSCLC): experience from a Phase III clinical study using tumor targeted Lipoplatin nanoparticles. Cancer Ther 6, (open access at 12. Froudarakis ME, Pataka A, Pappas P, Anevlavis S, Argiana E, Nikolaidou M, Kouliatis G, Pozova S, Marselos M, Bouros D. Phase 1 trial of Lipoplatin and gemcitabine as a second-line chemotherapy in patients with non-small cell lung carcinoma. Cancer. 2008;113: Karpathiou G, Argiana E, Koutsopoulos A, Froudarakis ME. Response of a patient with pleural and peritoneal mesothelioma after second-line chemotherapy with Lipoplatin and gemcitabine. ncology. 2007;73(5-6): Stathopoulos GP, Antoniou D, Dimitroulis J, Michalopoulou P, Bastas A, Marosis K, Stathopoulos J, Provata A, Giamboudakis P, Veldekis D, Lolis N, Georgatou N, Toubis M, Pappas Ch, and Tsoukalas G. Liposomal cisplatin combined with paclitaxel versus cisplatin and paclitaxel in non-small-cell lung cancer. Submitted 15. Boulikas T. Clinical overview on Lipoplatin: a successful liposomal formulation of cisplatin. Expert pin Investig Drugs Aug;18(8): Koukourakis MI, Giatromanolaki A, Pitiakoudis M, Kouklakis G, Tsoutsou P, Abatzoglou I, Panteliadou M, Sismanidou K, Sivridis E, Boulikas T. Concurrent Liposomal Cisplatin (Lipoplatin), 5-Fluorouracil and Radiotherapy for the Treatment of Locally Advanced Gastric Cancer: A Phase I/II Study. Int J Radiat ncol Biol Phys Feb Mylonakis N, Athanasiou A, Ziras N, Angel J, Rapti A, Lampaki S, Politis N, Karanikas C, Kosmas C. Phase II study of liposomal cisplatin (Lipoplatin) plus gemcitabine versus cisplatin plus gemcitabine as first line treatment in inoperable (stage IIIB/IV) non-small cell lung cancer. Lung Cancer Jul Charest G, Paquette B, Fortin D, Mathieu D, Sanche L. Concomitant treatment of F98 glioma cells with new liposomal platinum compounds and ionizing radiation. J Neurooncol Sep Αφιέρωµα

11 Αντιµετώπιση του καρκίνου Σταδιακή βελτίωση αλλά όχι επανάσταση Συνέντευξη του Δρ. Γιώργου Σταθόπουλου στη Μαρία Κουτούδη εν νοµίζω ότι υπήρξε µέχρι σήµερα µια επαναστατική µέѳοδος αντιµετώπισης του καρκίνου. Υπάρχουν βελτιώσεις αλλά δεν µπορεί να πει κανείς ότι ένα συγκεκριµένο φάρµακο ήταν εκείνο που έκανε την αλλαγή ή το breakthrough Ο Γιώργος Σταθόπουλος, διεθνής πρωτοπόρος της Ογκολογίας που την υπηρέτησε πιστά για 30 ολόκληρα χρόνια, σήµερα είναι Διευθυντής Ογκολογικής Κλινικής στο νοσοκοµείο «Ερρίκος Ντυνάν». Το «Αll About Health» συνάντησε τον Γιώργο Σταθόπουλο, για µία εφ όλης της ύλης συζήτηση γύρω από την πορεία του στον το- µέα της ογκολογίας και την εξέλιξη των φαρµάκων της τελευταίας δεκαπενταετίας που έδειξαν σηµαντική αποτελεσµατικότητα στην αντιµετώπιση διαφόρων µορφών καρκίνου. Προγράµµατα πρόληψης, όπως ειδικά διαιτολόγια, έχουν µέχρι στιγµής πενιχρά αποτελέσµατα. Κατά την άποψή του, η εκβιοµηχάνιση της κοινωνίας ευθύνεται σε µέγιστο βαθµό για την αύξηση κακοήθων όγκων. Ο κ. Σταθόπουλος µας εξηγεί πως µέχρι στιγµής δεν έχει γίνει το θαύµα στη θεραπεία του καρκίνου, αλλά µιλάει µε ενθουσιασµό για τα νέα υποσχόµενα φάρµακα του σήµερα. Αφιέρωµα 39

12 Σήµερα υπάρχει µία διεѳνώς αποδεκτή σηµαντική βελτίωση στον καρκίνο του µαστού. Την τελευταία δεκαπενταετία, µε καινούρια φάρµακα, µε καινούριους τρόπους αντιµετώπισης, καѳώς και µε την προσѳήκη γονιδιακών φαρµάκων όπως είναι το Herceptin υπήρξε µεγάλη διαφορά στην πορεία των ασѳενών αυτών από πλευράς µείωσης της υποτροπής της νόσου και από πλευράς επιβίωσης χωρίς νόσο Πείτε µας λίγα λόγια για τη σταδιοδροµία σας στην Ιατρική και στην ογκολογία ειδικότερα. Τελείωσα την Ιατρική στο Πανεπιστήµιο Αθηνών και µετά ειδικότητα στην παθολογία, στη δεκαετία του Ύστερα, αποφάσισα να ακολουθήσω την ειδικότητα αυτή που λέγεται ογκολογία σήµερα. Έκανα µετεκπαίδευση για 5 χρόνια στην Αγγλία όπου στο διάστηµα αυτό ενηµερώθηκα και µορφώθηκα στο τι σηµαίνει Παθολογική Ογκολογία. Γυρίζοντας στην Ελλάδα ασκώ από τότε, εδώ και 30 χρόνια, αυτή την ειδικότητα. Δούλεψα 24 χρόνια σε Πανεπιστηµιακή Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθηνών. Παράλληλα έκανα µελέτες που αφορούσαν στον καρκίνο του πνεύµονος, του παγκρέατος, του µαστού και άλλων κακοήθων νεοπλασιών ως και ανασκοπήσεις. Έχω δηµοσιεύσει 150 περίπου εργασίες σε διεθνή peer review medical journals και άλλες τόσες στον ελληνικό χώρο. Τώρα εργάζοµαι ως Διευθυντής σε Ογκολογική Κλινική στο νοσοκοµείο «Ερρίκος Ντυνάν». Είστε από τους πρώτους που εισήγαγαν την ενυδάτωση στον ασθενή για να ελαττωθούν οι παρενέργειες της σισπλατίνης. Έχετε άλλα παρόµοια επιτεύγµατα; Στη θητεία µου στο Royal Marsden Hospital στο Λονδίνο, συµµετείχα στη φάση Ι µελέτη για τη σισπλατίνη. Ήταν η πρώτη φορά που εφαρµόστηκε η ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της χορήγησης του φαρµάκου αυτού. Σχετικά µε τη σισπλατίνη έχω κάνει αρκετές δηµοσιεύσεις στον καρκίνο του πνεύµονα και στον καρκίνο της ωοθήκης. Αντιπροσωπεύσατε επαξίως την Ελλάδα για 8 χρόνια στα ορφανά φάρµακα στον κεντρικό Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων (European Medicines Agency) στο Λονδίνο, το περίφηµο EMEA που άλλαξε όνοµα σε EMA πρόσφατα! Πείτε µας τις εµπειρίες σας απο τη θητεία σας αυτή! Μπορεί για παράδειγµα η Ευρώπη να εγκρίνει κάποιο νέο φάρµακο πρίν απο το FDA των ΗΠΑ; Εργάστηκα µε αποτελεσµατικότητα ως εκπρόσωπος του Εθνικού Οργανισµού Φαρµάκου για σχεδόν 6 χρόνια στην Επιτροπή για τα ορφανά φάρµακα. Τα ορφανά φάρµακα αφορούν αρρώστιες οι οποίες είναι αρκετά σπάνιες και ασυνήθεις. Απέκτησα εµπειρία, ειδικά για νοσήµατα πάσης φύσεως, ογκολογικά και µη. Η επιτροπή στην οποία εργάστηκα λέγεται CMP και από αυτήν περνάνε όλα τα καινούρια φάρµακα για περίπου νοσήµατα, σπάνια, σπανιότατα αλλά και όχι πολύ συχνά. Αφορούν ασθενείς µέχρι 5 ανά πληθυσµού στην Ευρώπη. Υπάρχουν φάρµακα που έχουν εγκριθεί πριν από το FDA και εκείνο που είχε µεγάλη σηµασία ήταν να βρεθούν φάρµακα για να καλύψουν ανάγκες, ειδικότερα σε περιπτώσεις ασθενειών που δεν υπήρχε κανένα φάρµακο. Πόσους περίπου ασθενείς έχετε δεί στην καριέρα σας και τι είδους ογκολογικά περιστατικά βλέπετε την τελευταία πενταετία το Ντυνάν ; Στην καριέρα µου έχω δει πολλούς ασθενείς µε κακοήθη νοσήµατα, που ανέρχονται σε µερικές δεκάδες χιλιάδες ασθενείς τόσο στα νοσοκοµεία που εργάστηκα αλλά και σε ιδρύµατα που δούλεψα σαν σύµβουλος. Στο Ερρίκος Ντυνάν την τελευταία πενταετία ο αριθµός των νέων ασθενών υπερβαίνει τους Ποιό είδος καρκίνου έχει τη χειρότερη πρόγνωση; Θα έλεγα 3 κατηγορίες καρκίνου έχουν τη χειρότερη πρόγνωση. Είναι ο καρκίνος του παγκρέατος, ο καρκίνος του ήπατος και ο καρκίνος οισοφάγου. Επίσης, κακή πρόγνωση έχει το κακόηθες µελάνωµα όταν εµφανίζει µεταστάσεις. Σ αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει ουσιαστικά θεραπευτική αντιµετώπιση η οποία µπορεί να φτάσει σε επιτυχή αποτελέσµατα. Ποιά καινούρια φάρµακα σας έχουν εντυπωσιάσει την τελευταία πενταετία; Από πλευράς κυτταροστατικών, δεν υπάρχουν φάρµακα τα οποία έκαναν εντύπωση η άλλαξαν κάποια πράγµατα στη θεραπευτική αντιµετώπιση των ασθενών µε προχωρηµένο καρκίνωµα. Εκείνο που ωφέλησε ήταν η συνδυασµένη τακτική (combined modality), δηλαδή ο συνδυασµός θεραπειών, όπως χηµειοθεραπεία µε ακτινοθεραπεία ή χηµειοθεραπεία µε χειρουργική. Παράλληλα, εισέβαλαν στην κλινική πράξη τα τελευταία 10 χρόνια στοχευµένες θεραπείες που αφορούν µονοκλωνικά αντισώµατα και γονιδιακά φάρµακα. Βέβαια, η αποτελεσµατικότητά τους δεν είναι πάντοτε η αναµενόµενη. Υπάρχουν όµως µερικά από αυτά, όπως το Herceptin στον καρκίνο του µαστού, το Glivec στην χρονία µυελογενή λευχαιµία και στο GIST που έδειξαν σηµαντική αποτελεσµατικότητα. Αξίζει τελικά ο ασθενής να υπόκειται στη µεγάλη δοκιµασία που λέγεται χηµειοθεραπεία και για ποιούς καρκίνους και στάδια νόσου; Σε τυχαιοποιηµένες µελέτες έχει βεβαιωθεί ότι ασθενείς µε χηµειοθεραπεία είχαν καλύτερα αποτελέσµατα από πλευράς επιβίωσης και ποιότητας ζωής έναντι ασθενών που πήραν µόνο υποστηρικτική αγωγή. Αυτό επιβάλλει, εκτός εξαιρέσεων, τη χορήγηση χηµειοθεραπείας. Υπάρχουν βέβαια ορισµένες περιπτώσεις καρκίνου και ορισµένα κριτήρια µε τα οποία αποφασίζεται αν θα δοθεί η χηµει- 40 Αφιέρωµα

13 οθεραπεία ή δεν θα δοθεί, είτε γιατί η κατάσταση του ασθενούς είναι από θέµα performance status σε πολύ χαµηλό επίπεδο είτε επειδή συνυπάρχει µια άλλη αρρώστια όπως µια βαριά καρδιοπάθεια, ή µια βαριά νεφρική νόσος που δεν επιτρέπει τη χορήγηση της χηµειοθεραπείας. Πείτε µας την εµπειρία σας από κάποια εντυπωσιακά περιστατικά θεραπείας καρκίνου στη καριέρα σας. Εντυπωσιακά περιστατικά µε την αντιµετώπιση του καρκίνου στην καριέρα µου έχω δει πολλά. Έχω δει και περιπτώσεις που ενώ δεν µπορούσε κανείς να το προβλέψει υπήρξαν και ιάσεις. Στον καρκίνο του πνεύµονος, παραδείγµατος χάρη, ανεγχείρητα καρκινώµατα µετά τη χηµειοθεραπεία µετατράπηκαν σε χειρουργήσιµα και µε τη χειρουργική αντιµετώπιση σαν δεύτερης γραµµής θεραπεία υπήρξε αποτέλεσµα το οποίο ήταν θετικό και έδωσε στον ασθενή µια πολύ καλή ποιότητα ζωής και χρόνια επιβίωσης. Αυτό έχει παρατηρηθεί επίσης αρκετά συχνά και σε άλλους κακοήθεις όγκους όπως είναι στον καρκίνο του παχέους εντέρου, στον καρκίνο του µαστού και σε καρκίνους πλακώδους επιθηλίου κεφαλής και τραχήλου. Συγκεκριµένα υπάρχει µία διεθνώς αποδεκτή σηµαντική βελτίωση στον καρκίνο του µαστού. Την τελευταία δεκαπενταετία, µε καινούρια φάρµακα, µε καινούριους τρόπους αντιµετώπισης, όπως και µε την προσθήκη γονιδιακών φαρµάκων όπως είναι το Herceptin υπήρξε µεγάλη διαφορά στην πορεία των ασθενών αυτών από πλευράς µείωσης της υποτροπής της νόσου και από πλευράς επιβίωσης χωρίς νόσο. Ακούµε συχνά στις ειδήσεις ή σε πρωτοσέλιδα εφηµερίδων ότι βρέθηκε µια νέα επαναστατική µέθοδος για τον καρκίνο. Ο απλός κόσµος που το ακούει εντυπωσιάζεται αλλά έχει πλέον κορεσθεί από ανακαλύψεις. Πρέπει τελικά να δίνουµε βάση σ αυτά, κυρίως άνθρωποι που έχουν κάποιο καρκινοπαθή στην οικογένεια η φίλο; Από τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης δεν µαθαίνει συνήθως κανείς την αλήθεια για την πρόοδο στην Ογκολογία. Σπανίως δίνεται η σωστή πληροφορία καθώς τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης στοχεύουν στον εντυπωσιασµό. Δεν νοµίζω ότι υπήρξε µέχρι σήµερα µια επαναστατική µέθοδος αντιµετώπισης του καρκίνου. Υπήρχαν πολλές καινούριες τακτικές οι οποίες άλλαξαν την πορεία κάποιας από τις κακοήθεις αρρώστιες αλλά δεν µπορούµε να µιλήσουµε συλλογικά για όλες τις κακοήθεις αρρώστιες µε µόνο µία λέξη, τον καρκίνο. Βέβαια εκείνο το οποίο συµβαίνει εδώ και 30 χρόνια είναι ότι βαθµιαία προστίθεται κάτι προς τη βελτίωση. Η τελευταία 20ετία έχει αλλάξει αρκετά τα πράγµατα, έχει βοηθήσει πάρα πολλούς ανθρώπους, έχει δηµιουργήσει βελτιώσεις και ιάσεις σε ορισµένες κακοήθεις αρρώστιες αλλά δεν µπορεί να πει κανείς ότι ένα συγκεκριµένο φάρµακο ήταν εκείνο που έκανε την αλλαγή ή το breakthrough. Σίγουρα όµως, υπάρχει µια σταθερή, βαθµιαία, µικρή βελτίωση κάθε χρόνο ή κάθε πενταετία η οποία αποδίδει καρπούς. Τι νοµίζετε ότι πρέπει να κάνουν (ή να αποφύγουν) οι Έλληνες για την πρόληψη του καρκίνου; Για την πρόληψη του καρκίνου πρέπει να γνωρίζει κανείς την αιτιολογία της νόσου και η οποία αιτιολογία δεν είναι συνήθως γνωστή. Τα τελευταία 30 χρόνια υπήρξαν πολλές προσπάθειες για την πρόληψη κακοήθων όγκων, είτε µε φάρµακα ή µε ειδικά διαιτολόγια και αποφυγή επαφής µε καρκινογόνες πηγές. Τα αποτελέσµατα ήταν πενιχρά. Αυτό αφορά όλους τους λαούς. Υπήρξαν και υπάρχουν εµβόλια µερικά εκ των οποίων απέδωσαν καρπούς όπως για τον καρκίνο του ήπατος και τον καρκίνο του τραχήλου της µήτρας. Αφιέρωµα 41

14 Καρκίνος είναι µία λέξη επικοινωνιακή για τα κακοήѳη νοσήµατα τα οποία αφορούν πάνω από 25 οµάδες νοσηµάτων. Αφορούν νόσους µε διαφορετική αιτιολογία, εξέλιξη και ανταπόκριση στη ѳεραπεία Ειδικά διαιτολόγια που διευκολύνουν τη λειτουργία του εντέρου και την αποφυγή δυσκοιλιότητας έχουν συσχετιστεί µε την πρόληψη του καρκίνου παχέος εντέρου. Εκείνο το οποίο πιστεύω εγώ και το τονίζω είναι ότι αυτό που προκάλεσε την αύξηση ορισµένων κακοήθων όγκων στον πληθυσµό όλων των χωρών του κόσµου σε άλλες περισσότερο και σε άλλες λιγότερο, ήταν η «εκβιοµηχάνιση της κοινωνίας». Από τη δεκαετία κυρίως του 50 και µετά, χιλιάδες ουσίες κυκλοφορούν στην ατµόσφαιρα, έχει αυξηθεί η ραδιενέργεια και από το περιβάλλον έχουµε καρκινογόνες ουσίες οι οποίες ευθύνονται σε µέγιστο ποσοστό για την εµφάνιση ορισµένων κακοήθων όγκων. Αυτό δεν αναστρέφεται, δεν µπορεί να καταργήσει κανείς την βενζίνη, ή το πετρέλαιο, τη ραδιενέργεια, και τα εργοστάσια της πυρηνικής ενέργειας. Συνεπώς, σε αυτόν τον τοµέα δεν µπορεί ατοµικά κανείς να κάνει κάτι. Χρειάζεται µια τεράστια συλλογική προσπάθεια από υπεύθυνους ανθρώπους όλων των χωρών της γης να προσπαθήσουν να µειώσουν όλα τα προβλήµατα που έρχονται από την εκβιοµηχάνιση της κοινωνίας και τα παράγωγα που έχει η ατµόσφαιρα. Πιστεύετε ότι σαν λαός δεν παίρνουµε αρκετά προληπτικά µέτρα για το θέµα του καρκίνου; Τα προληπτικά µέτρα στην Ελλάδα, µας αφορούν όπως και τους άλλους λαούς και εκείνο που έχει σηµασία είναι η καλή ενηµέρωση του κόσµου. Αυτό που πρέπει να καθορίσει κανείς είναι τους ανθρώπους που είναι υψηλού κινδύνου, για παράδειγµα η κατηγορία ανθρώπων που δουλεύουν στα ορυχεία ή σε κάποιες βιοµηχανίες οι οποίοι είναι ευάλωτοι σε καρκινογόνες ουσίες, ή να καθορίσει την γενετική προδιάθεση που µπορεί να έχει ένα µικρό ποσοστό ατόµων µε κληρονο- µική επιβάρυνση. Υπάρχουν τέτοιοι τρόποι που µπορεί κανείς να δώσει κάποια πρόληψη, όχι όµως µε επιτυχία. Πιστεύετε τελικά ότι θα βρεθεί το φάρµακο για τον καρκίνο και πότε; Ο καρκίνος δεν είναι µία αρρώστια. Καρκίνος είναι µία λέξη επικοινωνιακή για τα κακοήθη νοσήµατα τα οποία αφορούν πάνω από 25 οµάδες νοσηµάτων. Αφορούν νόσους µε διαφορετική αιτιολογία, εξέλιξη και ανταπόκριση στη θεραπεία. Φάρµακα για ορισµένους τύπους κακοήθων όγκων που οδηγούν σε βελτίωση της αντιµετώπισης παράγονται συνεχώς. Δεν αναµένεται να είναι ένα φάρµακο για όλα τα νοσήµατα. Ο καρκίνος έχει στοιχεία που δεν είναι ακόµα εύκολα να αντιµετωπισθούν και η νόσος διατηρεί την επιβίωσή της!! Υπάρχουν παραδείγµατα όπως είναι το Glivec, ένα φάρµακο για τη χρόνια µυελοβλαστική λευχαιµία, το οποίο είχε θαυµάσια αποτελέσµατα σε ασθενείς που είχαν πάρει τη θεραπεία και είχαν αποτύχει. Το φάρµακο αυτό έδωσε θαυ- µάσια αποτελέσµατα που υπερέβαιναν το 90% της πλήρους εξαφάνισης της αρρώστιας. Αυτό όµως αφορά µια αρρώστια που δεν είναι από τις πολύ συνηθισµένες. Το Glivec, είναι ένα γονιδιακό φάρµακο το οποίο χορηγείται σήµερα και σε άλλους κακοήθεις όγκους όπως είναι το GIST και σε αυτό υπάρχει ένα ποσοστό ανταπόκρισης που φτάνει το 45%. Υπάρχουν και άλλα παραδείγµατα φαρµάκων, είτε µίας στοχευµένης θεραπείας που υπάρχουν εδώ και 10 χρόνια άλλα µέχρι στιγµής δεν έχει γίνει το θαύµα. Για να γίνει κλινική ανάπτυξη ενός φαρµάκου χρειάζεται µια στρατιά από ογκολόγους. Εσείς µε την ερευνητική οµάδα και µερικούς ογκολόγους από το Σωτηρία καταφέρατε να κάνετε την κλινική ανάπτυξη του φαρµάκου Λιποπλατίνη από φάση Ι, ΙΙ, και ΙΙΙ σχεδόν αποκλειστικά µόνος σας. Επίσης βρήκατε τον τρόπο χορήγησης του φαρµάκου πράγµα σηµαντικό για την εφαρµογή στην κλινική πρακτική και για να πάρει τελική έγκριση το προϊόν. Πως αισθάνεστε για όλα αυτά; Ασφαλώς χρειάζεται µια «στρατιά» από ογκολόγους για την κλινική πλευρά και τη δοκιµασία των φαρµάκων. Από τη δική µου πλευρά υπήρξαν οµάδες µε τις οποίες συνεργάζοµαι και έχουµε κάνει αρκετές κλινικές µελέτες. Σε µερικές από αυτές χρησιµοποιήθηκε το φάρµακο της λιποπλατίνης, που είναι µία λιποσωµιακή πλατίνα. Πιστεύω ότι είναι ένα πολύ καλό φάρµακο µε µεγάλη χρησιµότητα που σύντοµα θα περάσει στην αγορά και θα χρησιµοποιείται σε ευρεία κλίµακα. Το συστατικό επιτυχίας της Λιποπλατίνης έγκειται κυρίως στο ότι επιτυγχάνει τα αποτελέσµατα που έχει δείξει και η σκέτη πλατίνα µέχρι τώρα, µε το µεγάλο πλεονέκτηµα όµως να µην έχει την τοξικότητα και ιδίως την νεφροτοξικότητα που έχει η σκέτη πλατίνα. Η εµπειρία µου µε την λιποσωµιακή πλατίνα είναι σηµαντική και φαίνεται από τις δηµοσιεύσεις του παρελθόντος και αυτές του εγγύς µέλλοντος. Γ.Π. Σταθόπουλος, ΜD 42 Αφιέρωµα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τα τελευταία χρόνια τα οργανικά ηλεκτρονικά (ΟΗ) αποτελούν έναν από τους πιο ραγδαία αναπτυσσόμενους

ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τα τελευταία χρόνια τα οργανικά ηλεκτρονικά (ΟΗ) αποτελούν έναν από τους πιο ραγδαία αναπτυσσόμενους ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΊΝΑΙ Η ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Η ΝΑΝΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Ως Νανοτεχνολογία ορίζεται η επιστήμη, η μηχανική και η τεχνολογία στην νανοκλίμακα, δηλαδή στην κλίμακα διαστάσεων από 1 έως 100nm. Με άλλα λόγια

Διαβάστε περισσότερα

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση 18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE Διοργάνωση ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Σε συνεργασία με τα Ογκολογικά Νοσοκομεία «ΑΓΙΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Insert workgroup logo on slide master

Insert workgroup logo on slide master Πρόσβαση στα Oρφανά φάρµακα Ελλη Γαβριήλ Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος 2013 Το 1980 η µητέρα του Adam Seligman ενός 7 χρονου αγοριού που υπέφερε από το σύνδοµο Tourette µε φρίκη διαπίστωσε ότι τοφάρµακοπουβελτίωνετηνποιότηταζωήςτουγιούτηςκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καλτσάς

Κωνσταντίνος Καλτσάς ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΑΣΗΣ ΙΙ ΛΙΠΟΠΛΑΤΙΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΓΕΜΣΙΤΑΜΠΙΝΗ ΩΣ 2 ΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΝΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΝΑΝΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΝΑΝΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ Ευδοκία Κολιάκου, Χριστίνα Κοτίνου, Κωνσταντίνα Σκλιάμη, Αγλαΐα Σφακάκη, Χαρούλα Σφέτσα Α Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού, Τάξη Β Υπεύθυνες καθηγήτριες: Ευδοκία Πατσιλινάκου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Κασαράκης Δηµήτριος Επιµελητής Α Επιστηµονικά Υπεύθυνος του ογκολογικού τµήµατος Νοσοκοµείου Καβάλας Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΓ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ + ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ+ΑΝΤΩΝΙΟΣ τ.+ειδικευόμενος+πνευμονολογικήςdογκολογικής Κλινικής++ Α.Ν.Θ.++ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Ειδικευόμενος++Πνευμονολογικής+Κλινικής+Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ.+++Γ.+ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/170285/2015 EMEA/H/C/000741 Περίληψη EPAR για το κοινό πανιτουμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα

ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ. Βιογραφικό Σημείωμα ΕΛΕΝΗ Π. ΓΑΛΑΝΗ Βιογραφικό Σημείωμα Ονοματεπώνυμο Ελένη Γαλάνη Πατρώνυμο Παναγιώτης Υπηκοότητα Ελληνική Διεύθυνση εργασίας Β Ογκολογική κλινική Νοσοκομείο METROPOLITAN Tel: 210 4809661-2 Mob: 6944172478

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ 15-16 Ιανουαρίου 2016 Αίθουσα Εκδηλώσεων ΙΑΣΩ Μαρούσι-Αθήνα Με τη συνεργασία: της Επιστημονικής Επιτροπής του ΙΑΣΩ της Επιστημονικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 19 Ιουνίου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στα σκουπίδια πετιούνται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες Ομφαλικά Μοσχεύματα (βλαστοκυτταρα), τα οποία δίνουν ανεκτίμητη βοήθεια και λύση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποίηση των Φυτών για την παραγωγή Υψηλής Αξίας Προϊόντων

Χρησιμοποίηση των Φυτών για την παραγωγή Υψηλής Αξίας Προϊόντων Χρησιμοποίηση των Φυτών για την παραγωγή Υψηλής Αξίας Προϊόντων Γιατί σε φυτά? Διαγονιδιακοί οργανισμοί έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή κοινών βιοφαρμακευτικών. Για παράδειγμα, βακτήρια χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Θερινά Μαθήματα Ογκολογίας- 2η Διαπανεπιστημιακή Συνάντηση Προκαταρκτικό Πρόγραμμα

Θερινά Μαθήματα Ογκολογίας- 2η Διαπανεπιστημιακή Συνάντηση Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Αγαπητοί συνάδελφοι Η Διαπανεπιστημιακή Ομάδα Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδας αντιλαμβανόμενη τη σπουδαιότητα του αιτήματος για περισσότερη ογκολογία στα προγράμματα των Ιατρικών Σχολών καθιέρωσε τα θερινά

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Επιστημονική Επιτροπή. Πρόεδρος: Αντιπρόεδροι: Γραμματέας:

Οργανωτική Επιτροπή. Επιστημονική Επιτροπή. Πρόεδρος: Αντιπρόεδροι: Γραμματέας: Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Αντιπρόεδροι: Γραμματέας: Μαζαράκης Ανδρέας, Αποστολόπουλος Νικόλαος Γκιάφης Αναστάσιος, Καλλιακμάνης Βασίλειος Μέλη: Ακρούς Κάτια Ασβεστόπουλος Χαράλαμπος Βανδώρος Γεράσιμος

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου 2015

Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου 2015 Πρόεδροι Οργανωτικής Επιτροπής Ιωάννης Μπουκοβίνας Επιστημονικός Υπεύθυνος Ογκολογικής Μονάδας Βιοκλινικής Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Πρασόπουλος Καθηγητής Ακτινολογίας Δ.Π.Θ Πρόεδροι Επιστημονικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος Χ. Καλόφωνος Αντιπρόεδροι Δ. Καρδαμάκης Δ. Κατσώχη Μέλη Α. Αντωνακοπούλου Α. Αρδαβάνης Α. Βήχα Ε. Γιαννοπούλου Δ. Δουγένης Μ. Καραμούζης Α. Κούτρας Θ. Μακατσώρης Ν. Μαλάμος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ (Ο.Ι.Κ.Α.)

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ (Ο.Ι.Κ.Α.) ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ (Ο.Ι.Κ.Α.) ΜΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΤΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Γ ΠΠ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΕΙΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρατεταµένη και πολύπλευρη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Βλαστοκύτταρα και χρήσεις

Βλαστοκύτταρα και χρήσεις Βλαστοκύτταρα και χρήσεις Θαυµατουργές λύσεις στην ιατρική συνήθως δεν υπάρχουν. Ακόµη και ανακαλύψεις που υπόσχονται θαύµατα, τις περισσότερες φορές διανύουν πολύ δρόµο µέχρι να φτάσουν στην επιτυχία.

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 2 B' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 3 Β' Χημειοθεραπευτική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα: Έμφαση στην εισπνεόμενη χημειοθεραπεία

Φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα: Έμφαση στην εισπνεόμενη χημειοθεραπεία Ανασκόπηση Φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του : Έμφαση στην εισπνεόμενη χημειοθεραπεία Κωνσταντίνα Σουλελέ 1, Ειρήνη Χριστοδούλου 1, Παναγιώτης Μαχαίρας 2 1 Μεταπτυχιακός Φοιτητής, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

2 η Ογκολογική. Ημερίδα Μαγνησίας ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 25 Οκτωβρίου 2014 Ξενοδοχείο Xenia Volou

2 η Ογκολογική. Ημερίδα Μαγνησίας ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 25 Οκτωβρίου 2014 Ξενοδοχείο Xenia Volou Οργάνωση: Ελληνική και Διεθνής Εταιρεία Μοριακά Στοχευμένων Εξατομικευμένων Θεραπειών Σε συνεργασία: με τη Μονάδα Χημειοθεραπείας Γ.Ν. Βόλου «Αχιλλοπούλειο» 2 η Ογκολογική Υπό την αιγίδα: του Δήμου Βόλου

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Σπύρος Λιναρδόπουλος Διευθυντής του Εργαστηρίου για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων στον καρκίνο The Breakthrough Breast Cancer Research Centre and Cancer Research UK Centre for

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 Αίθουσα Μικροσκοπίων Ά ορόφου (Νέο Κτήριο) ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 8 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΛΙΟΥ 1 8. Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στην Ιατρική Φαρμακευτικές πρωτεΐνες Τι είναι οι φαρμακευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη πρωί 25/10/2012

Πέμπτη πρωί 25/10/2012 Παρασκευή Τετάρτη 24/10/2012 απόγευμα 26/10/2012 Οπισθοπεριτοναϊκή Λεμφαδενεκτομή με ταυτόχρονη χειρουργική αφαίρεση υπολειπόμενης ενδοθωρακικής νόσου σε ασθενή με καρκίνο όρχεως Prof. Lοuis Pisters -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015.

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015. Οργάνωση: Ερευνητική Εταιρεία Ουρογεννητικής Ογκολογίας Ημερίδα με θέμα Καρκίνος Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης Xορηγoύνται 4 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CΜE-CPD) 8Παρασκευή Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας»

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» «Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» Νίκος Μανιαδάκης, ρ. Οικονοµίας & ιοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, ιοικητής Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Κρήτης ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ To Περιβάλλον Εξελίξεις και κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστική σημασία mrna δεικτών ανοσολογικής απάντησης στον καρκίνο παχέος εντέρου σταδίου II III

Προγνωστική σημασία mrna δεικτών ανοσολογικής απάντησης στον καρκίνο παχέος εντέρου σταδίου II III Διοργανώνεται από: Παγκρήτια Ένωση Βιοϊατρικής Έρευνας Με τη συνεργασία: της Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας της Εταιρείας Χειρουργικής Ογκολογίας Ελλάδας της Εταιρείας Γηριατρικής Ογκολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικός Κλάδος: Τάσεις & Προοπτικές Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία & Απασχόληση

Φαρμακευτικός Κλάδος: Τάσεις & Προοπτικές Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία & Απασχόληση Φαρμακευτικός Κλάδος: Τάσεις & Προοπτικές Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία & Απασχόληση Κωνσταντίνος Μ. Φρουζής Πρόεδρος ΣΦΕΕ Αντιπρόεδρος & Γενικός Διευθυντής Novartis Hellas Μάιος 2014 Ο ΣΦΕΕ Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα 08:45-09:00 Προσέλευση - Εγγραφές 09:00-10:30 Στρογγυλό τραπέζι Καρκίνος πνεύμονα Προεδρείο: Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης, Γεώργιος Σαμέλης, Γεώργιος Κύργιας Ο ρόλος του πνευμονολόγου.

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και Θεραπεία Άρης Πολύζος Παθολόγος Ογκολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Λαϊκό Νοσοκοµείο Αθήνα Επιδηµιολογία -Αιτιοπαθογένεια Α) Κάπνισµα:Ένοχο για το 85-90% των καρκίνων πνεύµονος x 30vs

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Ογκολογία Νοέμβριος 2013

Ογκολογία Νοέμβριος 2013 Ογκολογία Νοέμβριος 2013 / Αριθμός συμμετεχόντων: 4 / Διάρκεια: 4 μήνες / Υπεύθυνος Προγράμματος: Ηλίας Αθανασιάδης Διευθυντής Προγράμματος Ηλίας Αθανασιάδης Παθολόγος - Ογκολόγος Διευθυντής B Ογκολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα