ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΕΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΑΛΚΥΛΙΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΕΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΑΛΚΥΛΙΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ"

Transcript

1 ΙΩΑΝΝΑ Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΕΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΑΛΚΥΛΙΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Δ Ι Δ Α Κ Τ Ο Ρ Ι Κ Η Δ Ι Α Τ Ρ Ι Β Η ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΤΡΑ 2012

2

3 ΙΩΑΝΝΑ Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΝΕΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΑΛΚΥΛΙΩΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Δ Ι Δ Α Κ Τ Ο Ρ Ι Κ Η Δ Ι Α Τ Ρ Ι Β Η Ε Ξ Ε Τ Α Σ Τ Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Π. ΚΟΡΔΟΠΑΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Χ. ΚΑΜΟΥΤΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Α. ΠΑΠΑΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΛΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Γ. ΠΑΪΡΑΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Φ. ΛΑΜΑΡΗ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ε. ΦΟΥΣΤΕΡΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Σ. ΝΙΚΟΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΕΛΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΛΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΛΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΛΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

4

5 «Η έγκριση της Διδακτορικής διατριβής από το Φαρμακευτικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών, δεν υποδηλοί αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα.» (Νόμος 5343/32, άρθρ )

6

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ 4 Ιστορική αναδρομή 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΑΛΚΥΛΙΩΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 20 Γενικά περί αλκυλιωτικών παραγόντων Ιστορική αναδρομή 20 Μονολειτουργικοί αλκυλιωτικοί παράγοντες 24 Διλειτουργικοί αλκυλιωτικοί παράγοντες 25 Κυτταροτοξική δράση αλκυλιωτικών παραγόντων 27 Μηχανισμοί πρόκλησης κυτταρικής αντίστασης έναντι των αλκυλιωτικών παραγόντων Μουστάρδες αζώτου Μηχανισμός δράσης μουσταρδών αζώτου 34 -i-

8 Αναγκαιότητα εξειδίκευσης της δράσης των μουσταρδών αζώτου Μόρια-φορείς αλκυλιωτικών παραγόντων ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΣΤΕΡΟΕΙΔΙΚΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΑΛΚΥΛΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ 44 Βιοχημικός Μηχανισμός Δράσης Στεροειδών Ορμονών 44 Εισαγωγή των στεροειδών ως βιολογικών εξεδρών 46 ΚΕΦΑΛΑΙΟ V ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΔΟΜΗΣ ΔΡΑΣΗΣ (QUATITATIVE STRUCTURE ACTIVITY RELATISHIP, QSAR) ΕΦΑΡΜΟΓΗ LEAPFRG 57 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ 66 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 70 ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV Α) ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΕΩΝ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΜΟΥΣΤΑΡΔΩΝ ΑΖΩΤΟΥ 71 (Ι) Σύνθεση του 2-[π-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλο]βουτυρικού οξέος 73 (ΙΙ) Σύνθεση του 2-ακεταμιδο-2-[π-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ) αμινοφαινυλο]οξικού οξέος (30) και του 2-ακεταμιδο-2-[ο-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλο]οξικού οξέος (31) 76 (ΙΙΙ) Σύνθεση του 3-ακεταμιδο-3-[π-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ) αμινοφαινυλο]προπανοϊκού οξέος 88 Β) ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΕΡΟΕΙΔΙΚΩΝ ΑΛΚΟΟΛΩΝ 96 Γ) ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΕΛΙΚΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ Σύνθεση του μικτού ανυδρίτη των καρβοξυλικών οξέων των μουσταρδών αζώτου 103 -ii-

9 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 119 ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ 120 ΚΕΦΑΛΑΙΟ VII ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΜΟΥΣΤΑΡΔΩΝ ΑΖΩΤΟΥ 121 Σύνθεση του 2-[π-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλο]βουτυρικό οξύ (7) 121 Σύνθεση του 2-ακεταμιδο-2-[π-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλο]οξικό οξύ (30) 125 Α) Προσπάθεια σύνθεσης του 30 μέσω της ενδιάμεσης διαμίνης Β) Προσπάθεια σύνθεσης του 30 από την DL-α-φαινυλογλυκίνη 129 Γ) Επιτυχημένη πορεία σύνθεσης των μουσταρδών 30 και Σύνθεση του 3-ακεταμιδο-3-[π-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλο]προπανοϊκό οξύ (42) 136 Α) Προσπάθεια σύνθεσης του επιθυμητού οξέος 42 μέσω της αναφερόμενης στη βιβλιογραφία παρασκευής του ενδιαμέσου Β) Νέα συνθετική πορεία για την παρασκευή του 3-ακεταμιδο-3-[π-Ν,Ν-δις(2- χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλο]προπανοϊκού οξέος (42) 137 ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΑΠΛΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ 142 3β-υδροξυ-5-ανδροστεν-7,17-διόνη (43) 142 3β-υδροξυ-17α-αζα-Δ-ομο-5-ανδροστεν-7,17-διόνη (44) 144 3β-υδροξυ-7-κετο-17β-ακεταμιδο-5-ανδροστένιο (45) 146 3β-υδροξυ-17β-ακεταμιδο-5-ανδροστενιο (51) 149 3β-υδροξυ-7α-αζα-Β-ομο-5-ανδροστεν-7,17-διόνη (46) 149 3β-υδροξυ-7α,17α-διαζα-Β,Δ-διομο-5-ανδροστεν-7,17-διόνη (47) 152 3β-υδροξυ-17β-ακεταμιδο-7α-αζα-Β-ομο-5-ανδροστεν-7-όνη (48) 158 3β-υδροξυ-7α-αζα-Β-ομο-7-κετο-5-χολεστενιο (50) 165 -iii-

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ IΧ ΓΕΝΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΤΕΛΙΚΩΝ ΣΤΕΡΟΕΙΔΙΚΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΤΩΝ ΝΕΟΣΥΝΤΙΘΕΜΕΝΩΝ ΜΟΥΣΤΑΡΔΩΝ ΑΖΩΤΟΥ 170 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 178 ΓΕΝΙΚΑ 179 ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ 181 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 181 In vivo ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ 182 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 184 Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η 195 S U M M A R Y 201 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 206 -iv-

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1. Πίνακας 2. Πίνακας 3. Πίνακας 4. Καταγεγραμμένοι θάνατοι από τους πέντε κύριους τύπους καρκίνου στις Η.Π.Α. το 2007, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο 2 Κατηγορίες αλκυλιωτικών παραγόντων, χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι αυτών. 23 Χημικές δομές, τιμές τοξικότητας (LD 10 ) και in vivo αντινεοπλασματικής δραστικότητας (T/C % και T /C %) αλκυλιωτικών στεροειδών εστέρων που εισήχθησαν σε αναλύσεις 3D-QSAR. 52 Οι πειραματικές τιμές βιολογικής δραστικότητας και οι θεωρητικές τιμές που υπολογίστηκαν με βάση τα μοντέλα CoMFA και CoMSIA για τις 26 ενώσεις της ομάδας εκπαίδευσης. 62 Πίνακας 5. Οι πειραματικές τιμές βιολογικής δραστικότητας και οι θεωρητικές τιμές που υπολογίστηκαν με βάση τα μοντέλα CoMFA και CoMSIA για τις 12 ενώσεις της ομάδας δοκιμής. 63 Πίνακας 6. Οι ενώσεις που έδειξαν καλύτερη ενέργεια σύνδεσης στην κοιλότητα του υποδοχέα σε σχέση με την ένωση Πίνακας 7. Προτεινόμενες ενώσεις καλύτερη ενέργεια σύνδεσης στην κοιλότητα σύνδεσης στην κοιλότητα του υποδοχέα και πιθανά καλύτερη αντινεοπλασματική δραστικότητα σε σχέση με την ένωση Πίνακας 8. Εκλεκτική προστασία του ενδιαμέσου 13 με οξικό ανυδρίτη 81 Πίνακας 9. Εκλεκτική προστασία του ενδιαμέσου 13 με Boc ανυδρίτη 82 Πίνακας 10. Συνθήκες διερευνητικών πειραμάτων χλωρίωσης ενδιαμέσων 26 και Πίνακας 11. Μετατροπή του ενδιαμέσου 33 στα παράγωγα 34, 35 και Πίνακας 12. Μετατροπή του ενδιαμέσου 32 στα παράγωγα 34 και Πίνακας 13. Διερεύνηση σύνθεσης στεροειδών εστέρων αρωματικής 107 -v-

12 μουστάρδας 7. Πίνακας 14. Φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των αναλόγων Πίνακας 15. Χαρακτηριστικές απορροφήσεις στο υπέρυθρο των αναλόγων Πίνακας H-MR των αναλόγων Πίνακας 17. Φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των αναλόγων του 3βακετοξυ-17β-ακεταμιδο-5-ανδροστενίου 162 Πίνακας 18. Χαρακτηριστικές απορροφήσεις των αναλόγων του 3βακετοξυ-17β-ακεταμιδο-5-ανδροστενίου (cm -1 ) στο υπέρυθρο 163 Πίνακας H MR των αναλόγων του 3β-ακετοξυ-17β-ακεταμιδο- 5-ανδροστενίου σε τιμές δ. 164 Πίνακας 20. Φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των αναλόγων του 5- χολεστενίου. 167 Πίνακας 21. Χαρακτηριστικές απορροφήσεις στο υπέρυθρο των αναλόγων του 5-χολεστενίου (cm -1 ). 168 Πίνακας HMR των αναλόγων του 5-χολεστενίου σε τιμές δ. 169 Πίνακας 23. Τοξικότητα των υπό μελέτη ενώσεων. 181 Πίνακας 24. In vivo δράση των υπό μελέτη ενώσεων έναντι της λευχαιμίας Ρ Πίνακας 25. Σύγκριση της Τοξικότητας και της αντιλευχαιμικής δράσης του των μουσταρδών 2-PHE-BU, PHE και των στεροειδών εστέρων αυτών έναντι της λευχαιμίας Ρ vi-

13 ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΟΙ ΟΡΟΙ 4-DMAP ASE DCC DCM DMF DMP DMS DA GST i.p. ILS IR LD MST CI MR RA S1 S2 ΤΒΑΒ TBHP THF TLC UV Σ.τ. 4-Διμεθυλαμινοπυριδίνη 4-Ν,Ν-δις(2-χλωροαιθυλ)αμινοφαινυλοξικός 3β-υδροξυ- 17α-αζα-Δ-ομο-5-ανδροστεν-17-ον εστέρας Δικυκλοεξυλκαρβοδιϊμίδιο Διχλωμεθάνιο Διμεθυλοφορμαμίδιο 3,5-Διμεθυλοπυραζόλιο Διμεθυλοσουλφοξείδιο Δεσοξυριβοζονουκλεϊνικό οξύ Glutathine-S-transferase (S-τρανσφεράση της γλουταθειόνης) Ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση Increased Lifespan (Αύξηση του χρόνου ζωής) Υπέρυθρη ακτινοβολία Lethal dose (Θανατηφόρος δόση) Mean Survival Time (Μέσος Χρόνος Επιβίωσης) ational Cancer Institute Πυρηνικός Μαγνητικός Συντονισμός Ριβοζονουκλεϊνικό οξύ Νουκλεόφιλη μονομοριακή υποκατάσταση Νουκλεόφιλη διμοριακή υποκατάσταση Βρωμιούχο τετραβουτυλαμμώνιο Τριτοταγές-Βουτυλυδροϋπεροξείδιο Τετραϋδροφουράνιο Χρωματογραφία Λεπτής Στοιβάδος Υπεριώδης ακτινοβολία Σημείο τήξης -vii-

14

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

16

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόσφατα στατιστικά δεδομένα καταγράφουν μια ετήσια μείωση στη συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου της τάξης του 1,3%, από το 2000 στο 2006 στους άντρες και 0,5% από το 1998 μέχρι το 2006 στις γυναίκες. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη μείωση ουσιαστικά των τριών συχνότερα εμφανιζόμενων τύπων καρκίνου (καρκίνος πνεύμονα, προστάτη και εντέρου) στους άνδρες, καθώς και των δύο κύριων τύπων καρκίνων που παρουσιάζονται στις γυναίκες (καρκίνος στήθους και εντέρου). Μείωση παρατηρήθηκε επίσης και στην προκληθείσα από τον καρκίνο θνησιμότητα. Συγκεκριμένα, η θνησιμότητα στους άντρες στο διάστημα μεταξύ 1990 και 2006, παρουσίασε μια πτώση της τάξης του 21%, ενώ στο ίδιο περίπου χρονικό διάστημα η θνησιμότητα στις γυναίκες εμφάνισε πτώση της τάξης του 12,3%. Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφερθεί η σημαντική αύξηση του ποσοστού επιβίωσης ανήλικων ασθενών στους οποίους εμφανίσθηκαν διάφοροι τύποι καρκίνου (παιδικοί καρκίνοι) από 58% για περιστατικά που διαγνώστηκαν μεταξύ 1975 και 1977, σε 81% για περιπτώσεις που καταγράφηκαν μεταξύ 1999 και Ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά τα ατυχήματα σε παιδιά ηλικίας μεταξύ 1 και 14 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ενώ περίπου το ένα τρίτο των διαγνωσθέντων περιπτώσεων καρκίνου αποτελούν οι λευχαιμίες και ειδικότερα η οξεία λεμφοκυτταρική λευχαιμία. Ωστόσο, η συνολική μείωση της θνησιμότητας από διάφορες μορφές καρκίνου τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες κατά την περίοδο , συνεπάγεται την αποτροπή περίπου θανάτων. 2 Στον Πίνακα 1 απεικονίζονται οι θάνατοι που καταγράφηκαν από τους πέντε πιο θανατηφόρους τύπους καρκίνου στις Ηνωμένες Πολιτείες για το 2007, για τα δύο φύλα, σύμφωνα με την ηλικία. -1-

18 Πίνακας 1. Καταγεγραμμένοι θάνατοι από τους πέντε κύριους τύπους καρκίνου στις Η.Π.Α. το 2007, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. (Πηγή: US Mortality Data, 2007, ational Center for Health Statistics, Centers for Disease Control and Prevention). Όλες οι ηλικίες < Όλοι οι τύποι 292,857 Όλοι οι τύποι 1,124 Όλοι οι τύποι 4,041 Όλοι οι τύποι 54,054 Όλοι οι τύποι 152,231 Όλοι οι τύποι 81,403 Πνεύμονα & Βρόγχων 88,331 Λευχαιμία 365 Λευχαιμία 522 Πνεύμονα & Βρόγχων 15,174 Πνεύμονα & Βρόγχων 53,125 Πνεύμονα & Βρόγχων 19,751 ΆΝΔΡΕΣ Προστάτη 29,093 Ορθού 27,005 Εγκεφάλου & άλλοι τύποι του Ν.Σ 260 Κόκκαλα & αρθρώσεις 92 Εγκεφάλου & άλλοι τύποι του Ν.Σ 502 Ορθού 395 Ορθού 5,434 Ήπατος & Χοληδόχου Κύστης 3,944 Ορθού 13,370 Προστάτη 12,187 Προστάτη 15,670 Ορθού 7,795 Παγκρέατος 17,132 Ενδοκρινικού συστήματος 92 on-hodgkin λέμφωμα 301 Παγκρέατος 3,638 Πάγκρεας 9,293 Ουροδόχου κύστης 4,216 Λευχαιμία 12,435 Μαλακών ιστών 72 Πνεύμονα & Βρόγχων 268 Οισοφάγου 2,695 Οισοφάγου 5,958 Παγκρέατος 4,084 Όλοι οι τύποι 270,018 Όλοι οι τύποι 944 Όλοι οι τύποι 4,639 Όλοι οι τύποι 50,640 Όλοι οι τύποι 126,918 Όλοι οι τύποι 86,873 Πνεύμονα & Βρόγχων 70,355 Λευχαιμία 278 Στήθους 1,094 Στήθους 11,630 Πνεύμονα & Βρόγχων 40,187 Πνεύμονα & Βρόγχων 18,519 ΓΥΝΑΙΚΕΣ Στήθους 40,599 Ορθού 26,216 Εγκεφάλου & άλλοι τύποι του Ν.Σ 261 Ενδοκρινικού συστήματος 81 Τραχήλου Μήτρας 468 Λευχαιμία 393 Πνεύμονα & Βρόγχων 11,412 Ορθού 4,150 Στήθους 16,900 Ορθού 10,459 Ορθού 11,298 Στήθους 10,973 Παγκρέατος 16,985 Κόκκαλα & Αρθρώσεις 80 Ορθού 304 Ωοθηκών 3,151 Παγκρέατος 8,211 Παγκρέατος 6,283 Ωοθηκών 14,621 Μαλακών ιστών 68 Εγκεφάλου & άλλοι τύποι του Ν.Σ 300 Παγκρέατος 2,417 Ωοθηκών 7,195 on-hodgkin λέμφωμα 4,171 Αν και τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μείωση της συχνότητας εμφάνισης του καρκίνου και της προκληθείσης από αυτόν θνησιμότητα, καθώς επίσης αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και βελτίωση της ποιότητας ζωής των καρκινοπαθών, ο καρκίνος συνεχίζει να αποτελεί -2-

19 μείζων πρόβλημα υγείας παγκοσμίως, επιφέροντας τελικά το θάνατο σε έναν στους τέσσερις ανθρώπους. Σύμφωνα με το ational Cancer Institute, κατά το έτος 2011, ο συνολικός αριθμός των νέων διαγνωσμένων περιπτώσεων καρκίνου στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και των οφειλόμενων σε αυτές θανάτων, αναμένεται να φτάσει το και αντίστοιχα. 3 Έχοντας ως δεδομένο, το σταθερό και σχεδόν αμετάβλητο ποσοστό της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου καθώς και της προκύπτουσας απ αυτόν θνησιμότητας τα τελευταία χρόνια, σε αντιδιαστολή με την αξιοσημείωτη μείωση της θνησιμότητας που οφείλεται στις καρδιαγγειακές παθήσεις, ο καρκίνος αναμένεται στα επόμενα 5-10 χρόνια να αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου στις σύγχρονες αναπτυγμένες χώρες. 4 Συνεπώς, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη σχεδιασμού και σύνθεσης καινοφανών βιοδραστικών μορίων ή ακόμα και της τροποποίησης των ήδη υπαρχόντων θεραπευτικών παραγόντων με απώτερο σκοπό της βελτίωση του θεραπευτικού αποτελέσματος. -3-

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Ιστορική αναδρομή Ο όρος «καρκίνος» αποδίδεται σε μια ομάδα ασθενειών και ορίζεται ως ο υπερβολικός και χωρίς κανένα προγραμματισμό πολλαπλασιασμός, των μέχρι εκείνη τη στιγμή φυσιολογικών κυττάρων του οργανισμού. Η ανεξέλεγκτη αυτή διαδικασία οδηγεί τελικά στη δημιουργία όγκων (μάζες κυττάρων) σε διάφορα σημεία του σώματος. Η πρώτη αναφορά στους όρους «καρκίνος» και «καρκίνωμα» έγινε από τον Έλληνα ιατρό Ιπποκράτη ( π.χ.) για να περιγράψει διάφορους όγκους που εμφάνιζαν εσωτερικά ή εξωτερικά έλκη και διογκώσεις. Στην Ελληνική γλώσσα οι λέξεις αυτές αναφέρονται στα καβούρια, τα οποία θυμίζουν τον καρκίνο, αφού οι ακτινωτές μεταστάσεις των καρκινικών κυττάρων, οδηγούν συνειρμικά στη μορφή που έχουν τα πόδια και οι δαγκάνες του καβουριού. Αν και οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τον όρο καρκίνος, ωστόσο η νόσος αυτή φαίνεται να εμφανίζεται σε ακόμη παλαιότερες περιόδους. Στοιχεία που έχουν βρεθεί στην αρχαία Αίγυπτο παραπέμπουν σε έναν τύπο καρκίνου των οστών, το οστεοσάρκωμα, σε οστά κεφαλής και αυχένα σε μούμιες. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η περιγραφή σε πάπυρο του 1600 π.χ., οκτώ διαφορετικών περιπτώσεων όγκων ή ελκών στο στήθος και η προσπάθεια αντιμετώπισής τους με καυτηριασμό, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα,. Στο πέρασμα του χρόνου ξεκίνησε μια προσπάθεια για τη διαλεύκανση των αιτιών που οδηγούν στη δημιουργία του καρκίνου και μέσα απ αυτή την προσπάθεια προέκυψαν διάφορες θεωρίες για το τι τελικά εστί καρκίνος. Για τους αρχαίους Αιγύπτιους ο καρκίνος αποτελούσε την τιμωρία του Θεού προς τους ασεβείς. -4-

21 Σύμφωνα με τον Ιπποκράτη στο σώμα κυκλοφορούν τέσσερις χυμοί: το αίμα, το φλέγμα, η κίτρινη και η μαύρη χολή. Τα σωματικά αυτά υγρά σε φυσιολογικές συνθήκες βρίσκονται σε ισορροπία. Αν όμως η ισορροπία αυτή για κάποιο λόγο διαταραχθεί, οδηγώντας έτσι στη συσσώρευση υπερβολικής ποσότητα μαύρης χολής σε συγκεκριμένα μέρη του σώματος, το αποτέλεσμα είναι η πρόκληση καρκίνου. Καθώς περνούσαν τα χρόνια, η θεωρία αυτή βρήκε θερμούς υποστηρικτές, φτάνοντας έτσι στη Ρωμαϊκή εποχή όπου υιοθετήθηκε και διαδόθηκε από τον διάσημο γιατρό Γαληνό. Η μακρόχρονη διατήρηση της θεωρίας αυτής αποτέλεσε συνέπεια της αυστηρής, για θρησκευτικούς λόγους, απαγόρευσης της μελέτης του ανθρώπινου σώματος που είχε επιβληθεί τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Τη σκυτάλη στη συνέχεια ήρθε να πάρει η θεωρία της λέμφου (18 ος αιώνας περίπου) σύμφωνα με την οποία, αιτία για τη δημιουργία του καρκίνου αποτελούσε η αλλαγή στη σύσταση και πυκνότητα του υγρού που κυκλοφορεί στο σώμα μέσω του λεμφικού συστήματος, της λέμφου. Υποστηρικτής της θεωρίας αυτής ήταν ο Σκωτσέζος χειρουργός John Hunter ( ), ο οποίος πίστευε πως οι όγκοι δημιουργούνταν απ τη λέμφο και μεταφέρονταν με τη βοήθεια του αίματος. 5 Η ανάπτυξη της ογκολογίας μέσα από την συστηματική πλέον χρήση του μικροσκοπίου κατά το 19 ο αιώνα, οδήγησε τον διάσημο Γερμανό παθολόγο Rudolf Virchow να θέσει τις βάσεις για την κυτταρική μελέτη της παθολογίας του καρκίνου. Με τη μέθοδο αυτή επιτρεπόταν η μελέτη ανθρώπινων ιστών που είχαν ήδη αφαιρεθεί με τη βοήθεια της χειρουργικής, οδηγώντας έτσι σε μια πιο ακριβή διάγνωση. Το 1838, ο Γερμανός παθολόγος Johannes Muller κατέδειξε πως ο καρκίνος δεν προκύπτει μέσα απ την αλλαγή στη σύσταση της λέμφου, αλλά από καρκινικά κύτταρα τα οποία δεν προέρχονται από φυσιολογικά κύτταρα. Ο Virchow όμως παρόλα αυτά, υποστήριξε ότι όλα τα κύτταρα, ακόμη και τα καρκινικά προέρχονται από άλλα κύτταρα και αντιπρότεινε έτσι τη θεωρία του χρόνιου ερεθισμού αλλά και της μεταφοράς του καρκίνου μέσα στο σώμα σαν υγρό. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, η αναβάθμιση της ιατρικής επιστήμης πυροδοτούσε παράλληλα και την ανάπτυξη διαφόρων σεναρίων γύρω απ τον καρκίνο. Έτσι κατά το 17 ο με 18 ο αιώνα σύμφωνα με μία θεωρία, ο -5-

22 καρκίνος θεωρείτο μεταδοτική νόσος, γεγονός που οδήγησε το 1779, στη βίαιη απομάκρυνση του πρώτου αντικαρκινικού νοσοκομείου από το κέντρο του Παρισιού, ώστε να μην μολυνθεί ο υγιής πληθυσμός. Αν και ο καρκίνος από τη φύση του δεν είναι μια μεταδοτική ασθένεια, τώρα πλέον γνωρίζουμε πως συγκεκριμένοι ιοί, βακτήρια και παράσιτα μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου. Μια άλλη θεωρία που έκανε την εμφάνισή της κατά τα τέλη του 19 ου και στις αρχές του 20 ου αιώνα υποστήριζε ότι ο καρκίνος προκαλείται από κάποιο τραύμα. Η αποτυχημένη προσπάθεια πρόκλησης καρκίνου σε πειραματόζωα με τραυματισμό οδήγησε τελικώς και στην εγκατάλειψη αυτής της ιδέας. Οι ραγδαίες εξελίξεις, αλλά και η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στο πέρασμα των αιώνων στον ερευνητικό τομέα, αναδεικνύουν πλέον τον καρκίνο ως μια ασθένεια με δυναμικές αλλαγές στο ανθρώπινο γονιδίωμα. Η πολυσταδιακή διαδικασία της καρκινογένεσης αντικατοπτρίζει τις γενετικές μετατροπές που οδηγούν στον προοδευτικό μετασχηματισμό των φυσιολογικών ανθρώπινων κυττάρων σε κακοήθη καρκινικά κύτταρα. Τα καρκινικά αυτά κύτταρα έχουν ουσιαστικά απολέσει τους ρυθμιστικούς μηχανισμούς που διέπουν τον πολλαπλασιασμό και την ομοιόσταση των φυσιολογικών κυττάρων. Τα φυσιολογικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται, διαφοροποιούνται και πεθαίνουν την κατάλληλη στιγμή με απώτερο σκοπό τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας του κάθε ιστού. Το σύνολο των διαδικασιών αυτών ρυθμίζεται από πολύπλοκους μηχανισμούς οι οποίοι διαθέτουν εσωτερικά σημεία ελέγχου, εξασφαλίζοντας έτσι μια εξαιρετική και σπάνια ισορροπία στη συνολική ανάπτυξη και κατανομή των ιστών. Παρόλα αυτά μια απορρύθμιση στους παραπάνω μηχανισμούς μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη καρκίνου. Ο αχανής κατάλογος καρκινικών γονότυπων, προκύπτει ουσιαστικά μέσα απ την εκδήλωση έξι θεμελιωδών μεταβολών στη φυσιολογία του κυττάρου που οδηγούν τελικά στην καρκινογένεση. Τα καρκινικά κύτταρα αποκτούν μέσα από αυτές τις μεταβολές τις εξής ικανότητες: α) να παράγουν τα δικά τους μιτογενή σήματα, β) να παρουσιάζουν αντίσταση στα σήματα αναστολής της ανάπτυξης, γ) να παρακάμπτουν τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (apoptosis), δ) να διαιρούνται -6-

23 απεριόριστα, ε) να δημιουργούν τα δικά τους αγγεία) και στ) την ικανότητα να διηθούν τους γύρω ιστούς και να προκαλούν μετάσταση (tissue invation and metastasis). 6,7 Εικόνα 1. Απεικόνιση των έξι κοινών επίκτητων ικανοτήτων των καρκινικών κυττάρων. 6 Μέχρι σήμερα, πάνω από διακόσιοι τύποι καρκίνου έχουν χαρακτηριστεί και ταξινομηθεί βάσει της προέλευσης τους στον άνθρωπο. Σύμφωνα με το ational Cancer Institute, οι περισσότεροι από αυτούς του τύπους μπορούν να καταταχθούν στις εξής κατηγορίες: α) τα καρκινώματα, τα οποία προέρχονται από επιθηλιακούς ιστούς (π.χ αδενοκαρκίνωμα) β) τα σαρκώματα, τα οποία μπορεί να ξεκινάνε απ τα οστά, από το λιπώδη ιστό, από το μυϊκό και νευρικό ιστό (π.χ οστεοσάρκωμα) -7-

24 γ) τους καρκίνους του κεντρικού νευρικού συστήματος, οι οποίοι ξεκινάνε απ τους ιστούς του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού (π.χ γλοίωμα εγκεφάλου) δ) τα λεμφώματα και το μυέλωμα, καρκίνοι που ξεκινάνε από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος (π.χ Hodgkin λέμφωμα) ε) τις λευχαιμίες, καρκίνος που ξεκινάει από το μυελό των οστών (π.χ οξεία και χρόνια λεμφοβλαστική λευχαιμία). Οι δύο τελευταίες κατηγορίες (δ και ε), συνιστούν αιματολογικές κακοήθειες (hematological malignancies), αφού είναι καρκίνοι που επηρεάζουν τον μυελό των οστών, το αίμα και το λεμφικό σύστημα. 8 Οι λευχαιμίες αποτελούν αγνώστου αιτιολογίας νοσήματα του αίματος χαρακτηριζόμενα από νεοπλασματική εξαλλαγή, υπερπλασία των κυττάρων της λευκής σειράς του αίματος, από ανώμαλο πολλαπλασιασμό των κυττάρων των λευκοποιητικών ιστών καθώς και από την είσοδο των κυττάρων αυτών στην κυκλοφορία του αίματος πριν από την ωρίμανσή τους. Ο παθολόγος Rudolf Virchow ονόμασε τη νόσο Leukämie χρησιμοποιώντας τις ελληνικές λέξεις «λευκός» και «αίμα», αφού το 1845 μαζί με το συνάδελφό του John Hughes Bennett πρώτοι παρατήρησαν την ύπαρξη ενός υπερβολικά μεγάλου αριθμού λευκών αιμοσφαιρίων σε δείγμα αίματος ασθενή. 9 Η λευχαιμία, ένα νόσημα με ευρύ και ετερογενές φάσμα τόσο ως προς τον αιματολογικό και κλινικό φαινότυπο, όσο και ως προς τους υποκείμενους βιολογικούς μηχανισμούς της παθογένειας της, αποτελεί τη συχνότερη κακοήθη νεοπλασματική νόσο της παιδικής ηλικίας. Ο ακριβής παθογενετικός μηχανισμός της δεν έχει πλήρως διευκρινισθεί, αλλά είναι πολύ πιθανόν να οφείλεται σε γενετική βλάβη του πολυδύναμου αιμοποιητικού προγονικού κυττάρου, που οδηγεί σε κλωνική εξάπλωση και αναστολή της διαφοροποίησης του σε κάποιο στάδιο της ωρίμανσης του. Στην κλινική πράξη η λευχαιμία κατατάσσεται αρχικά, στην οξεία και τη χρόνια μορφή της νόσου. Η οξεία λευχαιμία χαρακτηρίζεται από την αστραπιαία αύξηση και συσσώρευση ανώριμων ή μη διαφοροποιημένων αιμοποιητικών κυττάρων, τα οποία καθιστούν στη συνέχεια το μυελό των -8-

25 οστών ανίκανο να παράξει υγιή κύτταρα. Η νόσος αυτή είναι βαριάς μορφής, εισβάλλει απότομα και η πορεία της είναι ταχεία αν δεν ακολουθηθεί άμεση θεραπεία. Οι οξείες μορφές λευχαιμίας, αποτελούν τις πιο κοινές λευχαιμίες στα παιδιά. Απ την άλλη πλευρά, στη χρόνια λευχαιμία που κυριαρχούν τα ώριμα ή καλά διαφοροποιημένα κύτταρα. Η πορεία της νόσου είναι μακρύτερη και γίνεται αντιληπτή συνήθως σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα. Αντίθετα με την οξεία λευχαιμία, αρχικά η χρόνια λευχαιμία παρακολουθείται για κάποιο διάστημα πριν την εφαρμογή της κατάλληλης θεραπείας, με σκοπό τη μεγιστοποίηση του θεραπευτικού αποτελέσματος. Επιπρόσθετα, οι λευχαιμίες, οξείες και χρόνιες υποδιαιρούνται παραπέρα ανάλογα με το είδος των πασχόντων κυττάρων. Η ταξινόμηση αυτή οδηγεί τελικώς στην κατηγοριοποίηση των τεσσάρων κύριων λευχαιμιών: α) την οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (acute lymphoblastic leukemia, ALL), που αποτελεί τον πιο συχνό τύπο παιδικού καρκίνου, β) την οξεία μυελογενή λευχαιμία (acute myelogenous leukemia, AML), που προσβάλλει κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας άτομα, γ) τη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (chronic myelogenous leukemia), που εμφανίζεται συνήθως σε άτομα ηλικίας και ειδικά τους άντρες και δ) τη χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (chronic lymphocytic leukemia), που συνήθως εμφανίζεται σε άτομα πέραν της ηλικίας των 60 ετών. 7 Ασθένεια σχετική με τη λευχαιμία αποτελεί και το κακοήθες λέμφωμα (malignant lymphoma), το οποίο προκύπτει μέσα από την αποτυχία ωρίμανσης ή τη δυσλειτουργία των κυττάρων της λεμφοειδούς οικογένειας που είχαν μεταναστεύσει σε άλλα όργανα του σώματος, όπως ο θύμος αδένας, οι λεμφαδένες καθώς και σε άλλους ιστούς. Το λέμφωμα μπορεί να αναπτύσσεται αργά ή επιθετικά και αντίθετα με τη λευχαιμία μπορεί να εντοπίζεται σε ένα συγκεκριμένο ιστό. Ορισμένοι όγκοι των λεμφαδένων αποκαλούνται νόσος του Hodgkin (Hodgkin s disease), ενώ άλλοι μη Hodgkin λέμφωμα (non-hodgkin s lymphoma). Στην κατηγορία του μη Hodgkin λεμφώματος ουσιαστικά περιλαμβάνεται ο κάθε τύπος λεμφώματος (π.χ χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία/μικρολεμφοκυτταρικό λέμφωμα, λέμφωμα Burkitt), με μόνη εξαίρεση το λέμφωμα Hodgkin s. -9-

26 Έχουν περάσει περισσότερα από 150 χρόνια από τότε που ο Thomas Hodgkin αρχικά περιέγραψε τις διαφορετικές καταστάσεις μιας ασθένειας, την οποία και ονόμασε ασθένεια Hodgkin. 10 Τα χαρακτηριστικά κύτταρα της ασθένειας αυτής: τα μονοπύρηνα Hodgkin κύτταρα καθώς και τα πολυπύρηνα (διπύρηνα) Reed-Sternberg κύτταρα περιγράφηκαν αρχικώς από τους Reed και Sternberg περί το Σύμφωνα με το ational Cancer Institute, τα υπολογιζόμενα νέα περιστατικά καθώς και οι αναμενόμενοι θάνατοι από το μη Hodgkin λέμφωμα στις ΗΠΑ για το 2011, αναμένετο να προσεγγίσουν τις και αντίστοιχα. Ένας ειδικός τύπος λεμφοειδούς κακοήθειας είναι και το πολλαπλό μυέλωμα (multiple myeloma, MM), μία κακοήθη, αιματολογική νεοπλασία των πλασματοκυττάρων. Τα πλασματοκύτταρα αυτά, καθώς πολλαπλασιάζονται εκκρίνουν μία μονοκλωνική πρωτεΐνη (αντισώματα), η οποία εργαστηριακώς ανιχνεύεται στα ούρα. 12,13 Η συχνότητα εμφάνισης του πολλαπλού μυελώματος είναι της τάξης των 5.7/ πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ περίπου νέα περιστατικά διαγιγνώσκονται ετησίως. 14 Κλινικά, η ασθένεια αυτή συνυπάρχει με ένα συνδυασμό υπερασβεστιαιμίας (hypercalcaemia), νεφρικής ανεπάρκειας, αναιμίας καθώς και τραυματισμού των οστών (lytic bone lesions). 11 Η καταστροφή των οστών παρατηρείται σε ποσοστό της τάξης του 90% των διαγνωσθέντων με πολλαπλό μυέλωμα ασθενών και αποτελεί συνέπεια πολλαπλών παραγόντων

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Αξιοσημείωτη χαρακτηρίζεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, τόσο στη διάγνωση όσο και στη θεραπεία ασθενών με οξεία μυελογενή λευχαιμία (AML), μίας κλωνικής (clonal) ασθένειας που χαρακτηρίζεται από τον πολλαπλασιασμό και τη συσσώρευση μυελικών (myeloid) προγονικών κυττάρων στο μυελό των οστών, γεγονός που οδηγεί σε αιμοποιητική ανεπάρκεια. Η θεραπεία των ασθενών με οξεία μυελογενή λευχαιμία, όπως και η θεραπεία κάθε μορφής οξείας λευχαιμίας, συνίσταται σε τρείς φάσεις: α) τη θεραπεία εφόδου (induction therapy- με σκοπό τον περιορισμό της νόσου), β) την εντατική θεραπεία (consolidation therapy) καθώς και γ) τη θεραπεία συντηρήσεως (maintenance therapy). Θεμέλιο λίθο τόσο στη θεραπεία εφόδου όσο και στην εντατική θεραπεία, αποτελεί η συνδυαστική χρήση Κυτταραβίνης (AraC) με διάφορα παράγωγα ανθρακυκλινών. Ένα καθιερωμένο πρωτόκολλο θεραπείας εφόδου, περιγράφει την χορήγηση με συνεχή έγχυση για 7 ημέρες, mg/m 2 AraC παράλληλα με την ενδοφλέβια χορήγηση των ανθρακυκλινών για 3 μέρες. Απ την άλλη πλευρά, μια υψηλή δόση AraC, της τάξης του 2-3 g/m 2 αποτελεί την κύρια εντατική θεραπεία σε ασθενείς κάτω των 60 χρόνων, ενώ η αλλογενής μεταμόσχευση εμβρυικών (stem cells) έχει χαρακτηρισθεί ως η πιο αποτελεσματική μορφή αντιλευχαιμικής θεραπείας τόσο σε ασθενείς που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο AML όσο και σε ασθενείς που έχουν παρουσιάσει ύφεση της νόσου. Παρόλη τη σημαντική εξέλιξη που έχει πραγματοποιηθεί στο κομμάτι της θεραπείας των νέο-διαγνωσθέντων με οξεία μυελογενή λευχαιμία ασθενών, στο 20-40% αυτών, δεν παρατηρείται καμία αρχική ύφεση της νόσου με τη συνήθη- χρησιμοποιούμενη θεραπεία εφόδου. Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφερθεί πως το 50-70% των ασθενών που αρχικά παρουσιάζουν μια ύφεση της νόσου, αναμένεται να υποτροπιάσουν μέσα στα τρία χρόνια που ακολουθούν την αρχική ύφεση. -11-

28 Σύγχρονα δεδομένα υποστηρίζουν πως ακόμη και η ενίσχυση της δόσης των ήδη χρησιμοποιούμενων κυτταροτοξικών φαρμάκων, είναι αδύνατον να βελτιώσει την κλινική εικόνα των ασθενών. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην ενσωμάτωση νέων χημειοθεραπευτικών παραγόντων με στοχευμένη δράση στα ήδη υπάρχοντα θεραπευτικά σχήματα με στόχο τη βελτιστοποίηση του θεραπευτικού αποτελέσματος. Η χρήση των νέων αυτών παραγόντων ως μονοθεραπεία οδηγεί σε περιορισμένα θεραπευτικά αποτελέσματα. Ωστόσο, ο συνδυασμός των νέων χημειοθεραπευτικών παραγόντων με τα έως τώρα συμβατικά φάρμακα οδηγεί σε ουσιαστική βελτίωση της κλινικής εικόνας των ασθενών. Παραδείγματα τέτοιων παραγόντων, χρήσιμων για τη θεραπεία της AML, αποτελούν διάφορες ανοσοτοξίνες (π.χ gemtuzumab ozogamicin), μονοκλωνικά αντισώματα (π.χ lintuzumab), πυριμιδινικά ανάλογα (π.χ clofarabine), αλκυλιωτικοί παράγοντες (π.χ laromustine), αναστολείς κινάσης τυροσίνης (π.χ lestaurtinib), κ.α. 16 Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, αντίθετα με την οξεία μυελογενή λευχαιμία που προσβάλλει κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, αποτελεί τον πιο συχνό καρκίνο της παιδικής ηλικίας καθώς και την δεύτερη αιτία θανάτου σε παιδιά κάτω των δεκαπέντε ετών. Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μια σταθερή βελτίωση στη θεραπεία της παιδικής οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας (ALL). Πλέον, για τα παιδιά ηλικίας μεταξύ δύο και δέκα χρόνων, τα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά, αφού η επιβίωση πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση (5-year survival) έχει φτάσει το 90%. 17,18,19 Δυστυχώς όμως, η εφαρμογή της θεραπείας σε νεαρούς εφήβους δεν είχε την ίδια επιτυχία. Τέσσερις φάσεις συνιστούν την καθιερωμένη θεραπεία για τους εφήβους με ALL. Κατά τη θεραπεία εφόδου, που αποτελεί την 1 η φάση θεραπείας, γίνεται προσπάθεια για την επίτευξη πλήρους ύφεσης (complete remission) της ασθένειας, με τη συνδυαστική χρήση βινκριστίνης, κορτικοστεροειδών, ανθρακυκλινών με ασπαραγινάση, κυκλοφωσφαμίδιο ή μεθοτρεξάτη. Μετά την επιτυχία της πλήρους υφέσεως, ακολουθεί η προφυλακτική θεραπεία (2 η φάση) του κεντρικού νευρικού συστήματος, με επαναλαμβανόμενες δόσεις ενδοραχιαίας (intrathecal) χημειοθεραπείας, -12-

29 με υψηλές δόσεις συγκεκριμένων χημειοθεραπευτικών παραγόντων (μεθοτρεξάτη, κυτταραβίνη) με αυξημένη διαπερατότητα-διείσδυση στο ΚΝΣ. 20 Κατά την διάρκεια της προφυλακτικής θεραπείας είναι πιθανόν να γίνει και ακτινοβόληση της βάσης του κρανίου, μέθοδος που μπορεί να προκαλέσει οξείες αλλά και χρόνιες (late) επιπλοκές, όπως δευτερογενείς καρκίνοι, χρόνια νοητική στέρηση (late neurocognitive deficits) και ενδοκρινοπάθειες. Για το λόγο αυτό, η εφαρμογή της μεθόδου αυτής, περιορίζεται στους ασθενείς με υψηλό κίνδυνο υποτροπής, όπως είναι οι αυτοί με λευχαιμία του ΚΝΣ ή Τ-cell λευχαιμία. 21 Στη συνέχεια, μετά την εντατική θεραπεία (3 η φάση), που διαρκεί 3-8 μήνες ανάλογα με το θεραπευτικό σχήμα, εφαρμόζεται θεραπεία συντηρήσεως (4 η φάση) που περιλαμβάνει την καθημερινή χορήγηση 6- μερκαπτοπουρίνης και την εβδομαδιαία χορήγηση μεθοτρεξάτης συνδυαζόμενη ενίοτε με κορτικοστεροειδή και βινκριστίνη. Η 4 η φάση εφαρμόζεται δύο χρόνια μετά τη διάγνωση της νόσου. Με τις εξελίξεις που προέκυψαν τα τελευταία χρόνια στο χώρο, η προσπάθεια ίασης των ασθενών με ALL, ακολουθώντας την μέθοδο της αλλογενούς μεταμόσχευσης εμβρυικών κυττάρων κρίνεται πλέον όχι και τόσο απαραίτητη για εκείνους που εμφανίζουν μια σταθερή εξέλιξη της νόσου. Αντίθετα, η αλλογενής μεταμόσχευση εμβρυϊκών κυττάρων (allogeneic stem cell transplantation, allo-sct), κρίνεται απαραίτητη για τους ασθενείς με υψηλό κίνδυνο υποτροπής. Μεγάλη εξέλιξη έχει επιτευχθεί και στον τομέα της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας (CML), μιας μυελοπολλαπλασιαστικής διαταραχής, που χαρακτηρίζεται από μια διφασική ή τριφασική κλινική πορεία, ξεκινώντας αρχικά από μία ήπια χρόνια φάση που στη συνέχεια εξελίσσεται σε μία επιταχυνόμενη και βλαστική φάση. Έτσι, σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο είναι πλέον γνωστό, πως οι περισσότεροι ασθενείς με CML διαθέτουν τα υβριδικά γονίδια (fusion genes) BCR-ABL στα αιμοποιητικά προγονικά τους κύτταρα. Τα γονίδια αυτά προκύπτουν κατά την αμοιβαία μετατόπιση γενετικού υλικού μεταξύ των χρωμοσωμάτων 9 και 22, που έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός μικρού χρωμοσώματος 22, το χρωμοσώματος Φιλαδέλφια (Ph). Μέσα από τα υβριδικά αυτά γονίδια προκύπτουν χειμερικές (chimeric) πρωτεΐνες διαφόρων μεγεθών με αυξημένη δραστικότητα κινάσης-τυροσίνης

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2 ΚΑΡΚΙΝΟΣ: Ο Καρκίνος είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες. Οι στατιστικές δείχνουν ότι αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 19 Ιουνίου 2008 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στα σκουπίδια πετιούνται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες Ομφαλικά Μοσχεύματα (βλαστοκυτταρα), τα οποία δίνουν ανεκτίμητη βοήθεια και λύση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών

Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών ΙΠΤ-Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΕΙΟΦΥΣΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΟΝΟΤΟΞΙΚΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Κυτταρογενετική και μοριακή γενετική επίκτητων διαταραχών ρ Κωνσταντίνα Σαμπάνη Ερευνήτρια Α 1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες

Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες Αιματολογικές νεοπλασίες είναι τα είδη καρκίνου που επηρεάζουν το αίμα, το μυελό των οστών και τους λεμφαδένες. Δεδομένου ότι και τα τρία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΕΜΦΟΫΠΕΡΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Παράγοντες που επηρεάζουν το είδος της θεραπείας σε ασθενείς με λεμφοϋπερπλαστική

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν

Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Μ ε τ α μ ό σ χ ε υ σ η α ι μ ο π ο ι η τ ι κ ώ ν κ υ τ τ ά ρ ω ν Αιματολογική Κλινική και Λεμφωμάτων, Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού Οστών Δημήτρης Καρακάσης Σχεδιάγραμμα της ομιλίας Εισαγωγή Ασθενής - ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 8 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΛΙΟΥ 1 8. Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στην Ιατρική Φαρμακευτικές πρωτεΐνες Τι είναι οι φαρμακευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΙΤΙΟ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ Το πυρίτιο (Silicium) είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Si, ατομικό αριθμό 14 και ατομική μάζα 28,0855 amu Είναι ένα μεταλλοειδές που ανήκει στην ομάδα 14 του περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΔΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΕΥΧΑΙΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΜΟΥΣΤΑΡΔΕΣ ΑΖΩΤΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΔΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΕΥΧΑΙΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΜΟΥΣΤΑΡΔΕΣ ΑΖΩΤΟΥ ΕΛΕΝΗ ΗΜΑ Β Ι Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΔΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΕΥΧΑΙΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΜΕ ΜΟΥΣΤΑΡΔΕΣ ΑΖΩΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ II ΑΝΤΙΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ Π. Παππάς Νεοπλάσµατα Υποθετική εξέλιξη από τα φυσιολογικά στα κακοήθη κύτταρα Νεοπλάσµατα Εξωκυττάριοι αυξητικοί παράγοντες και διέγερση πολλαπλασιασµού καρκινικών

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα