Μελάνωµα έρµατος. Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας και Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής Θεσσαλονίκη 2007

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελάνωµα έρµατος. Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας και Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής Θεσσαλονίκη 2007"

Transcript

1 Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας και Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής Θεσσαλονίκη 2007 Μελάνωµα έρµατος Σπουδάστριες: Καραµπατάκη Ειρήνη Κουτσοπούλου Κωνσταντίνα Εισηγήτρια καθηγήτρια: Τζουµπάρη Μαρία

2

3 Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας και Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής Πτυχιακή εργασία µε θέµα Μελάνωµα έρµατος Θεσσαλονίκη 2007

4

5 Τις πιο θέρµες ευχαριστίες µας, θέλουµε να εκφράσουµε σε όλους τους φορείς στο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης που µας βοήθησαν να ανταπεξέλθουµε στις απαιτήσεις των σπουδών µας, ιδιαιτέρως σε όλους τους καθηγητές στη σχολή µας, για τις ευκαιρίες που µας έδωσαν, τις γνώσεις και τα εφόδια που µας παρείχαν όλα τα χρόνια των σπουδών µας και τα οποία θα µας κατευθύνουν στην µετέπειτα πορεία µας, στις οικογένειες µας για την ηθική στήριξη και την συµπαράσταση τους καθ όλη την διάρκεια συγγραφής αυτής της εργασίας και στον Θεµιστοκλή Καπασακάλη για την αµέριστη προσφορά του και το ενδιαφέρον του για την τόσο όµορφη εικόνα αυτής της πτυχιακής στον τοµέα της µορφοποίησης. 1

6 2

7 Πρόλογος Η συγγραφή της εργασίας µας Μελάνωµα έρµατος, είναι µια µελέτη η οποία έχει προκύψει µέσα από την συλλογή στοιχείων τόσο από επιστηµονικά βιβλία, όσο και από πηγές του internet. Η συλλογική προσπάθεια µας και το πνεύµα συνεργασίας που κατείχαµε, έφερε εις πέρας την ολοκλήρωση της εργασίας µε επιτυχία. Η επιλογή του θέµατος Μελάνωµα έρµατος, προέκυψε έπειτα από κοινή επιθυµία των δύο µας, για την αναζήτηση κυρίως και την απόκτηση γνώσης γύρω από µια ασθένεια που οι σχετικές πληροφορίες µας ήταν ελλιπής. Για το λόγο αυτό θεωρήσαµε ότι η ενασχόληση µας µε το συγκεκριµένο θέµα θα µας τροφοδοτούσε µε αρκετά εφόδια, έτσι ώστε να έχουµε και εµείς κατά νου την υιοθέτηση της ανάλογης συµπεριφοράς απέναντι σε µια τέτοια κακοήθη νόσο. Έτσι λοιπόν, η εργασία µας Μελάνωµα έρµατος, αποτέλεσε µια από τις πιο σηµαντικές και κερδοφόρες εργασίες, διότι µέσα από αυτή κατανοήσαµε πόσο επικίνδυνο µπορεί να είναι το µελάνωµα, ποιοι παράγοντες ενοχοποιούνται για την εµφάνιση του, ποια είναι τα σηµάδια και τα συµπτώµατα του, τα οποία σε παγκόσµιο επίπεδο αφορούν ν έ α περιστατικά ενώ στην χώρα µας υπάρχουν 5 νέα κρούσµατα α ν ά κατοίκους και κυρίως τις εστίες εµφάνισης του στο ανθρώπινο σώµα. Επιπλέον, πληροφορηθήκαµε για τους τρόπους θεραπείας του, αλλά και για το πιο σηµαντικό απ όλα, την π ρόληψη. Μέτρα πρόληψης, αλλά και υιοθέτηση κατάλληλων συµπεριφορών, που µπορούν να αποτρέψουν την εµφάνιση αυτής της νόσου. Τελικά, µε το τέλος και συνεπώς την ολοκλήρωση της εργασίας µας, αυτό που αποκοµίσαµε από όλη την προσπάθεια µας για το καλύτερο δυνατό που µπορέσαµε να δώσουµε για την συγγραφή αυτής της εργασίας, είναι οι γνώσεις και τα εφόδια που αποκτήσαµε σχετικά µε το είδος και την φύση της ασθένειας αυτής, τις καταστάσεις και τα προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο κάθε µέσος άνθρωπος που βρίσκεται ανάµεσα µας, τον τρόπο αντιµετώπισης και πρόληψης της που µέχρι πριν δεν είχαµε αντιληφθεί, καθώς και τις διαπροσωπικές σχέσεις επικοινωνίας και συνεργασίας, µε κύριο στόχο την ολοκλήρωση µιας αξιόλογης πτυχιακής. Εκφράζουµε την επιθυµία µας, στο άµεσο µέλλον να αποτελέσει ένα ικανοποιητικό εγχειρίδιο, για όλους όσους επιθυµούν να ενηµερωθούν γι αυτή την κακοήθη νόσο που φέρει το όνοµα Μελάνωµα έρµατος. 3

8 4

9 Περιεχόµενα Πρόλογος..3 Περιεχόµενα...5 Εισαγωγή.. 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γνωριµία µε το δέρµα Ανατοµία δέρµατος Οι αδένες του δέρµατος Τα κεράτινα όργανα του δέρµατος Τα αγγεία του δέρµατος Τα νεύρα του δέρµατος Φυσιολογία δέρµατος Προστατευτική ή µηχανική λειτουργία Αναπνευστική λειτουργία Θερµορυθµιστική λειτουργία Μεταβολική λειτουργία Εκκριτική και απεκκριτική λειτουργία Απορροφητική λειτουργία Ανοσοποιητική ή µικροβιοκτόνος λειτουργία Κερατινοποίηση ή αναγεννητική λειτουργία Παραγωγή µελανίνης ή χρωστική λειτουργία Αισθητήρια λειτουργία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η κακοήθης νόσος καρκίνος Σφαιρική αναζήτηση του καρκίνου Ορισµός καρκίνου Χαρακτηριστικά καρκίνου ιαίρεση καρκίνου Οδοί διασποράς καρκίνου Συχνότητα καρκίνου Αιτιολογία καρκίνου Σταδιοποίηση καρκίνου Ο καρκίνος του δέρµατος Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωµα Ανάπτυξη Σηµάδια και συµπτώµατα Θεραπεία Ακτινική Υπερκεράτωση Ανάπτυξη Βασικοκυτταρικό Καρκίνωµα Ανάπτυξη Σηµάδια και συµπτώµατα Θεραπεία Κακοήθης Μελάνωµα

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μελάνωµα του δέρµατος Γενικά χαρακτηριστικά του µελανώµατος Πόσο επικίνδυνο είναι το µελάνωµα Αιτιολογία Που εµφανίζεται το µελάνωµα Κλινική εικόνα Σηµάδια και συµπτώµατα κακοήθους µελανώµατος Ανάπτυξη Θεραπεία Άτοµα που διατρέχουν τον κίνδυνο του µελανώµατος Επιδηµιολογία Πρόδροµες βλάβες του µελανώµατος Ανάπτυξη και µορφολογικά χαρακτηριστικά ΚΕΦΑΛΑΙΟ ιαχωρισµός και ταξινόµηση του κακοήθη µελανώµατος Σπίλοι και χαρακτηριστικά Κακοήθης Φακή του Hutchinson Συγγενείς Μελανινοκυτταρικοί Σπίλοι Σηµεία και συµπτώµατα Ανάπτυξη και µορφολογικά χαρακτηριστικά υσπλαστικοί (Άτυποι) Σπίλοι Σηµεία και συµπτώµατα ιάγνωση Κλινικές µορφές του κακοήθη µελανώµατος Μελάνωµα προερχόµενο από Κακοήθη Φακή του Hutchinson Σηµεία και συµπτώµατα Ανάπτυξη και µορφολογικά χαρακτηριστικά Επιπολής Επεκτεινόµενο Κακοήθες Μελάνωµα Σηµεία και συµπτώµατα Ανάπτυξη και µορφολογικά χαρακτηριστικά Οζώδες Μελάνωµα Σηµεία και συµπτώµατα Ανάπτυξη και µορφολογικά χαρακτηριστικά Κακοήθες Μελάνωµα των Άκρων Κακοήθες Μελάνωµα του Υπονυχίου Άλλες µορφές µελανώµατος Αµελανωτικό Κακοήθες Μελάνωµα Κακοήθες Μελάνωµα Βλεννογόνων και Χοριοειδούς Νεανικό Μελάνωµα Άγνωστης Πρωτοπαθούς Εστίας Μεταστατικό ή ευτερογενές Μελάνωµα Ασυνήθεις κλινικές και ιστολογικές µορφές µελανώµατος Αυτόµατη υποστροφή Σηµεία και συµπτώµατα Ιστολογικά χαρακτηριστικά του κακοήθης µελανώµατος Προγνωστικά ιστολογικά χαρακτηριστικά του µελανώµατος Μελάνωµα και βιοψία Επιλογή τεχνικής αφαίρεσης του όγκου για ιστολογική εξέταση Στάδια µελανώµατος

11 4.9 Ποσοστά επιβίωσης ιασπορά και µεταστάσεις µελανώµατος ΚΕΦΑΛΑΙΟ ιάγνωση, θεραπεία & νοσηλευτικές παρεµβάσεις ασθενούς µε µελάνωµα ιάγνωση ιαφορική διάγνωση Πρώιµη διάγνωση Θεώρηση νέων πρακτικών αντιµετώπισης του µελανώµατος Ανίχνευση γενετικής προδιάθεσης Ανοσοθεραπεία Ενεργητική ανοσοθεραπεία Παθητική ανοσοθεραπεία Ανίχνευση βιοψία φρουρού λεµφαδένα Κατά στάδιο θεραπευτική αντιµετώπιση του µελανώµατος Εκτοµή της πρωτοπαθούς εστίας In-transit µεταστάσεις Περιοχική λεµφαδενική νόσος Adjuvant θεραπεία Βιολογικοί τροποποιητές IFN (Ιντερφερόνες) Χηµειοθεραπεία Μεταστατική νόσος Χειρουργική - Ακτινοθεραπεία Κυτταροτοξική χηµειοθεραπεία Βιολογικοί τροποποιητές Βιοχηµειοθεραπεία Ανοσοθεραπεία Εµβόλια και υποσχόµενες πειραµατικές προσεγγίσεις Εµβόλιο κατά του µελανώµατος Υποσχόµενες πειραµατικές προσεγγίσεις Νοσηλευτική αντιµετώπιση Προβλήµατα και νοσηλευτική φροντίδα σε χηµειοθεραπεία Νοσηλευτικά προβλήµατα και φροντίδα σε ακτινοθεραπεία Νοσηλευτικές παρεµβάσεις πρόληψης & ανακούφισης πόνου ΚΕΦΑΛΑΙΟ Πρόγνωση Πρόληψη Πρόγνωση Προγνωστικοί δείκτες Κλινικά κριτήρια Εργαστηριακά κριτήρια Πρόληψη και αποφυγή Αυτοεξέταση του δέρµατος Πως γίνεται η αυτοεξέταση τους δέρµατος Περιγραφή κινήσεων Ηλιακή ακτινοβολία και µελάνωµα Ήλιος και επίθεση στο δέρµα Αντιηλιακά Συσκευές τεχνητού µαυρίσµατος (Solarium) Συµβουλές για την προστασία από το µελάνωµα

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ψυχο-κοινωνική προσέγγιση ασθενή µε µελάνωµα Η συµπεριφορά του ασθενή στη νόσο Περιήγηση συναισθηµάτων που συνοδεύει η διάγνωση του καρκίνου Συναισθηµατικές διακυµάνσεις του αρρώστου Συναισθηµατικές διακυµάνσεις της οικογένειας Συναισθηµατικές διακυµάνσεις των επαγγελµατιών υγείας Μηχανισµοί προσαρµογής αντιµετώπισης του µελανώµατος ιερεύνηση των ψυχολογικών προβληµάτων ασθενών µε µελάνωµα Ψυχολογικά προβλήµατα στους ογκολογικούς ασθενείς Ψυχολογικές επιπτώσεις της χηµειοθεραπείας Ψυχολογικές επιπτώσεις της ακτινοβολίας Νοσηλευτική συµβολή στην ψυχοκοινωνική αποκατάσταση Νοσηλευτικές παρεµβάσεις και νοσηλευτικοί στόχοι Εναλλακτικές ψυχοδυναµικές νοσηλευτικές παρεµβάσεις Εξειδικευµένη προσέγγιση ασθενών µε καρκίνο Υποστήριξη καρκινοπαθών µε µελάνωµα δέρµατος Η ζωή µε τον καρκίνο Κοινωνική πλευρά του καρκίνου ΚΕΦΑΛΑΙΟ Προγράµµατα αποκατάστασης ασθενούς µε καρκίνο Η έννοια της αποκατάστασης Επαγγελµατική αποκατάσταση Πρόγραµµα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης Στόχοι των προγραµµάτων αποκατάστασης για τον καρκίνο ιαπαιδαγώγηση Πληροφόρηση Εκπαίδευση του αρρώστου Ευρωπαϊκός κώδικας Ευρω-µελάνωµα: Στόχοι Επίλογος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Έρευνα Αµερικανών επιστηµόνων ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ραστηριότητες του Συλλόγου Καρκινοπαθών Μακεδονίας Θράκης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ Λεξιλόγιο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Συντοµογραφίες ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε Ευρετήριο ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΕΣ

13 Εισαγωγή Μετά την δεκαετία του 1980 και ενώ οι µολυσµατικές ασθένειες του τύπου φυµατίωση, εντερικές λοιµώξεις, λοιµώδη και παρασιτικά νοσήµατα, καθώς και αναπνευστικά νοσήµατα σε πρώτο στάδιο είχαν αντιµετωπιστεί µε επιτυχία, έτσι ώστε ο δείκτης θνησιµότητας να µειωθεί από 70,3 θανάτους το σ ε 6,3 το 1988, την σκυτάλη πήραν πλέον οι διαδεδοµένες και θανατηφόρες ασθένειες, οι λεγόµενες ασθένειες του πολιτισµού. Νεοπλάσµατα, καρδιακά νοσήµατα, καθώς και νόσοι των αγγείων του εγκεφάλου, ευθύνονται στη σηµερινή εποχή για το 71,2% του συνόλου των θανάτων. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, το περιβάλλον, το εργασιακό καθεστώς, η διατροφή, το στρες, το άγχος, το κάπνισµα και το αλκοόλ, συνέθεσαν ένα αρνητικό πλέγµα γύρω από το οποίο, τυλίγονται και αναπτύσσονται οι ασθένειες του πολιτισµού, δηµιουργώντας µόνιµες βιολογικές ή ψυχολογικές φθορές στον πληθυσµό. Ένα πλέον και από τα πιο διαδεδοµένα νεοπλάσµατα της σηµερινής εποχής, είναι και το µελάνωµα του δέρµατος. Το κακοήθες µελάνωµα γίνεται ολοένα και η πιο συχνότερη νόσος, καθώς η συχνότητα προσβολής του κάθε σε 6-10 χρόνια διπλασιάζεται και κάθε χρόνο αυξάνεται κατά 5-7%. Για την ανάπτυξη του µελανώµατος, φαίνεται πως έχουν ενοχοποιηθεί πολλοί παράγοντες και ένας από αυτούς, είναι και η αλόγιστη έκθεση στον ήλιο, χωρίς την χρήση αντηλιακού και ιδίως κατά τις ώρες 11:00 π.µ. και µέχρι 15:00 µ.µ. τους καλοκαιρινούς µήνες. Υιοθέτηση της παραπάνω συµπεριφοράς ενισχύθηκε µετά την δεκαετία του 1920, όπου επικράτησε η λεγόµενη «µόδα» του µαυρίσµατος µέχρι και την σηµερινή εποχή, όπου παρατηρείται ένας συνεχιζόµενος αυξανόµενος αριθµός γυναικών που ηλιοψήνεται στην παραλία, πιστεύοντας ότι µε τον τρόπο αυτό θα αποκτήσει µια υγιή όψη. Ωστόσο, το µελάνωµα αποτελεί την πιο εξαιρετικά επικίνδυνη µορφή καρκίνου του δέρµατος, πλην του βασικοκυτταρικού και του ακανθοκυτταρικού, για το οποίο υπάρχει θεραπεία αλλά είναι εφικτό να προκαλέσει και θάνατο, εφόσον παρουσιάζει ιδιαίτερη µεγάλη µεταστατική ικανότητα. Άτοµα µε ανοιχτόχρωµο δέρµα και φακίδες, γαλανά, πράσινα και µελιά µάτια, καθώς και άτοµα µε ξανθά και κόκκινα µαλλιά, ο κίνδυνος να εµφανίσουν µελάνωµα δέρµατος σε κάποια στιγµή της ζωής τους είναι τριπλάσιος. Επιπλέον, άτοµα τα οποία από την παιδική ακόµα ηλικία τους έχουν εκτεθεί επανηλλειµένες φορές στον ήλιο και έχουν υποστεί τουλάχιστον τρία (3) σοβαρά ηλιακά εγκαύµατα µέχρι την ηλικία των 20 ετών, ο κίνδυνος να παρουσιάσουν µελάνωµα δέρµατος είναι πενταπλάσιος, ενώ παράξενο φαίνεται και το γεγονός ότι οι άνδρες παρουσιάζουν 2-3 φορές µεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του δέρµατος, απ ότι οι γυναίκες, χωρίς να ενοχοποιείται κάποιος συγκεκριµένος παράγοντας για την διάκριση αυτή. Έτσι λοιπόν, για τον λόγο αυτό, αλλά και σε όλα όσα προαναφερθήκαµε, εκτενέστερη αναφορά πραγµατοποιείται στην εργασία µας, η οποία κατά κεφάλαιο αναφέρει: 9

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ανατοµική αλλά και η φυσιολογία του δέρµατος. ύο σφαίρες κατανόησης και πληροφόρησης για το πιο πολύτιµο όργανο του σώµατος µας. Το δέρµα και η δοµή του από µέσα προς τα έξω, αναφορά στιβάδων, νευρών, αγγείων και η επιτέλεση των κυριότερων καθηµερινών λειτουργιών µας, όπως ο ιδρώτας, η κερατινοποίηση, η άµυνα, η αναπνοή, η αντίληψη αλλά και η διαφορετική αντίδραση στα εξωτερικά και εσωτερικά ερεθίσµατα των αισθήσεων. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Πλοήγηση, γύρω από την γενική έννοια του καρκίνου, σύλληψη πληροφοριών για τους αιτιολογικούς παράγοντες, την ταξινόµηση, τα χαρακτηριστικά, την διαίρεση του καρκίνου, καθώς και ειδική αναφορά στον καρκίνο του δέρµατος και τον διαχωρισµό του σε βασικοκυτταρικό, ακανθοκυτταρικό και µελάνωµα δέρµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Ταξίδι στην έννοια του µελανώµατος, γενικά χαρακτηριστικά, αιτιολογία, εστίες εµφάνισης, σηµάδια και συµπτώµατα, επιδηµιολογία και άτοµα που ανήκουν στην οµάδα υψηλού κινδύνου για την εµφάνιση του µελανώµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Αποµόνωση του κακοήθη µελανώµατος και αναφορά στοιχείων και πληροφοριών, όσο αφορά τον διαχωρισµό και την ταξινόµηση του. Σπίλοι, συγγενείς και δυσπλαστικοί, και αναφορά των κλινικών µορφών του µελανώµατος, όπως το οζώδες, το επιπολής επεκτεινόµενο κακοήθες µελάνωµα, µελάνωµα των άκρων και του υπονυχίου, καθώς και τα ιστολογικά χαρακτηριστικά του, τα στάδια, τις µεταστάσεις και τα ποσοστά επιβίωσης. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Το «κλειδί» της επιτυχούς αντιµετώπισης του µελανώµατος, η διάγνωση και εν συνέχεια η θεραπεία του. Ανοσοθεραπεία, εκτοµή πρωτοπαθούς εστίας, χηµειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, εµβόλια και νέες προοπτικές, καθώς και η χειρουργική αφαίρεση των ύποπτων σπίλων σε πρώιµο στάδιο, καταλαµβάνοντας το 90% του ποσοστού της οριστικής ίωσης. Νοσηλευτικά προβλήµατα και παρεµβάσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κρίθηκε σκόπιµο η αναφορά στον τοµέα της πρόγνωσης, ταξινοµώντας τα κλινικά κριτήρια και τα εργαστηριακά. Το υποκεφάλαιο πρόληψη και αποφυγή, αποτελεί την κατευθυντήρια δύναµη όλης της πτυχιακής εργασίας µας, αποτελούµενο από την αυτοεξέταση του δέρµατος, τους µηχανισµούς καθώς και τον τρόπο επίδρασης της ηλιακής ακτινοβολίας και της εναπόθεσης της στο δέρµα και πως αυτή προκαλεί τελικά το µελάνωµα. Αντηλιακά και solarium, που βοηθούν και πού όχι, τρόποι χρήσης ή και αποφυγής. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Περιήγηση στο ψυχοκοινωνικό τοµέα προσέγγισης του ασθενή µε µελάνωµα. Θέµατα που αφορούν τα συναισθήµατα του ασθενή στη νόσο, 10

15 πως το αντιµετωπίζει ο ίδιος από την δική του οπτική γωνία, πως η οικογένεια του, και πως ο επαγγελµατίας υγείας. Ο ρόλος της κοινωνίας, πως εµπλέκεται και πως κινείται γύρω από την σφαίρα της ανθρώπινης ψυχολογίας, που κατακερµατίζεται από την κακοήθη νόσο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Προγράµµατα αποκατάστασης ασθενών µε καρκίνο. Ένα κεφάλαιο που στοχεύει στην ενδυνάµωση του καρκινοπαθή και την επανένταξη του στο κοινωνικό σύνολο, ενισχύοντας το αίσθηµα της προσφοράς και της ανεξαρτησίας. Τέλος, αναγράφονται τα παραρτήµατα που περιλαµβάνουν έρευνες και λεξιλόγιο, για όσους δεν κατανοούν επαρκώς τους ιατρικούς όρους. Όπως προκύπτει, το σηµαντικό είναι να µην ξεχνάµε πως σε µια χώρα όπως η Ελλάδα µε µεγάλη ηλιοφάνεια καθ όλη την διάρκεια του έτους, όπου µικροί και µεγάλοι κατακλύζουν τους καλοκαιρινούς µήνες τις παραλίες εκτιθέµενοι στον ήλιο χωρίς να λαµβάνουν µέτρα προστασίας, το «κλειδί» για την επιτυχή αντιµετώπιση του µελανώµατος είναι η έγκαιρη διάγνωση, η οποία επιτυγχάνεται µε την τήρηση και εφαρµογή πάντα µε ορθό τρόπο των κανόνων πρόληψης, συµπεριλαµβανοµένου και της τακτικής επίσκεψης στον δερµατολόγο, αλλά και αυτή της συχνής αυτοεξέτασης του δέρµατος. Άλλωστε η εξέλιξη της επιστήµης και της τεχνολογίας, όχι µόνο βοηθά στο να αντιµετωπίσουµε, αλλά και στο να το προλάβουµε 11

16 12

17 Κεφάλαιο 1ο : Γνωριµία µε το δέρµα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Γνωριµία µε το δέρµα Όπως γνωρίζουµε το δέρµα αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιµα όργανα του σώµατος στο οποίο εκτελούνται πολλές σηµαντικές φυσιολογικές λειτουργίες. Το δέρµα αποτελεί ένα προστατευτικό περίβληµα το οποίο συγκρατεί τα µικρόβια έξω από το σώµα ενώ τα υγρά του οργανισµού µέσα στο σώµα, το προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία, συµβάλει στην απέκκριση των άχρηστων ουσιών, συµµετέχει στην ρύθµιση της θερµοκρασίας του και το κάνει ικανό να αντιδρά στα ερεθίσµατα του περιβάλλοντος [ Γ. Μπεληγιάννη, 1999]. 1.1 Ανατοµία δέρµατος Το δέρµα καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια του σώµατος και χρησιµεύει ως: 1. αισθητήριο όργανο για αφή, πόνο, πίεση και θερµοκρασία, 2. αναπνευστικό όργανο (άδηλη αναπνοή), 3. εκκριτικό όργανο (παραγωγή γάλακτος), 4. απεκκριτικό όργανο (αποβολή µε τον ιδρώτα προϊόντων ανταλλαγής της ύλης), 5. θερµορυθµιστικό όργανο [Ι. Χατζηµπούγιας, 2000]. Ξεκινώντας από µέσα προς τα έξω, το δέρµα αποτελείται από το υπόδερµα ή υποδόριο. Εδώ υπάρχουν τα λιπώδη λόβια που περιέχουν τα λιποκύτταρα και τα µεσολόβια διαφράγµατα που περιέχουν νεύρα και αγγεία για τη θρέψη του δέρµατος. Σε αυτό το ανατοµικό επίπεδο εντοπίζονται οι βλάβες που δηµιουργούν τις ατροφικές ραβδώσεις που αναφέρονται λάθος βέβαια και ως «κυτταρίτιδα». Οι ατροφικές αυτές ραβδώσεις εµφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες µετά από την εγκυµοσύνη ή µετά από µεγάλες αυξοµειώσεις του σωµατικού βάρους και οφείλονται σε ατροφία της 13

18 Μελάνωµα έρµατος επιδερµίδας και του χορίου µε υπέρµετρη ανάπτυξη λιπώδους ιστού και παρουσία λιποκυττάρων µεγάλου µεγέθους [http://uk.geocities.com]. Πάνω από το υποδόριο βρίσκεται το χόριο ή κυρίως δέρµα. Χωρίζεται στο δικτυωτό και στο θηλώδες. Περιέχει πλήθος τριχοειδών αιµοφόρων αγγείων και νεύρων, τους ιδρωτοποιούς και σµηγµατογόνους αδένες και τους θύλακες των τριχών. Με την πάροδο της ηλικίας, τραυµατισµό, σοβαρή φλεγµονή ή άλλη νόσο, η φυσιολογική εικόνα του δέρµατος στην επιφάνεια µεταβάλλεται. Κάθε µόνιµη τέτοια αλλαγή (ρυτίδα ή σηµάδι) είναι φυσικά ανεπιθύµητη [www.leto.gr]. Εικόνα 1: Τοµή του δέρµατος Πάνω από το χόριο βρίσκεται η επιδερµίδα που αποτελείται από 5 στιβάδες αρχίζοντας από µέσα προς τα έξω είναι η βασική, η ακανθωτή, η κοκκώδης, η κερατίνη και η διαυλής. Βασική στιβάδα: Τα κ ύ τ τ α ρ ά της παρουσιάζουν έντονη αναγεννητική τάση και αντικαθιστούν τις επιφανειακότερες στιβάδες της επιδερµίδας. Μεταξύ τους υπάρχουν µελανοκύτταρα που παράγουν τη χρωστική του δέρµατος, τη µελανίνη. Ακανθωτή στιβάδα: Τα κύτταρα παρουσιάζουν αποφυάδες που θυµίζουν αγκάθια και έτσι συνδέονται µεταξύ τους, ενώ ανάµεσά τους υπάρχει χώρος γεµάτος θρεπτικό υγρό. Κοκκιώδης στιβάδα: Υπάρχει σε όλη την επιφάνεια του δέρµατος, µε ροµβοειδή κύτταρα σε 2-3 στρώµατα. Τα κύτταρα αυτά περιέχουν µια κοκκιώδη ουσία, προβαθµίδα της κερατίνης, την κερατοϋαλίνη. 14

19 Κεφάλαιο 1ο : Γνωριµία µε το δέρµα Κεράτινη στιβάδα: Είναι το στρώµα που βλέπουµε και αποτελείται από αποπλατυσµένα και νεκρά κύτταρα χωρίς πυρήνα, τα οποία περιέχουν µια ουσία πλούσια σε µια ινώδη θειούχο πρωτεΐνη, την κερατίνη. Αυτή έχει την ιδιότητα να απορροφά το νερό. Η κερατίνη στιβάδα είναι παχύτερη στις παλάµες και στα πέλµατα, περιοχές δηλαδή ιδιαίτερα εκτεθειµένες στην επίδραση διάφορων µικροκακώσεων και ποικίλων ατµοσφαιρικών παραγόντων. Έτσι, η κερατίνη αποτελεί ένα προστατευτικό περίβληµα για την επιφάνεια του δέρµατος. ιαυλής στιβάδα: Αµέσως κάτω από την κερατίνη στιβάδα, υπάρχει η διαυλής στιβάδα, που υπάρχει µόνο στις παλάµες και στα πέλµατα. Τα κύτταρά της περιέχουν µικρούς κόκκους από µια ηµίρρευστη λιπώδη ουσία, την ελαιοειδίνη [Γ. Μπεληγιάννη, 1999]. Κεράτινη στιβάδα Επιδερµίδα Βασική στιβάδα Μελανοκύτταρα Χόριο Φλεβίδιο, αρτηρίδιο Εικόνα 2: Στιβάδες του δέρµατος Οι αδένες του δέρµατος Οι αδένες του δέρµατος είναι: Σµηγµατογόνοι αδένες: Βρίσκονται σε σχέση µε τις τρίχες και αποβάλλουν το έκκριµά τους στο θύλακά τους και στην επιφάνεια του δέρµατος. Οι σµηγµατογόνοι αδένες παράγουν λιπαρή ουσία, το σµήγµα για τη λίπανση του δέρµατος και των τριχών. Ιδρωτοποιοί αδένες: Οι ιδρωτοποιοί αδένες που βρίσκονται σκορπισµένες σε όλο το δέρµα εκτός από τη βάλανο του πέους και τα µικρά χείλη του αιδοίου. Το έκκριµα των αδένων αυτών είναι ο ιδρώτας. Με τον ιδρώτα αποβάλλονται από τον οργανισµό διάφορες άχρηστες ουσίες και ρυθµίζεται η θερµοκρασία του σώµατος. 15

20 Μελάνωµα έρµατος Οσµηγόνοι αδένες: Οι οσµηγόνοι αδένες που βρίσκονται σε ορισµένες περιοχές του σώµατος, όπως στη µασχάλη και στην περιοχή των έξω γεννητικών οργάνων κ α ι παράγουν µετά την ήβη έκκριµα µε ιδιάζουσα και χαρακτηριστική οσµή [Ε. Κατρίτση &. Κελέκη, 1997] Τα κεράτινα όργανα του δέρµατος Στον άνθρωπο τα κεράτινα όργανα είναι οι τρίχες και τα νύχια. Οι τρίχες: Είναι κεράτινα νηµάτια και εκφύονται από τους θυλάκους των τριχών. Κάθε τρίχα περιβάλλεται εν µέρει από τον επιθηλιακό και τον ινώδη θύλακα, αποτελείται δε από το στέλεχος και τη ρίζα. Το κάτω τµήµα παρουσιάζει πάχυνση από το οποίο γίνεται η αύξηση της τρίχας. Τα νύχια: Τα νύχια αποτελούν φάλαγγα των δακτύλων. Έχουν σχήµα τετράπλευρο και εµφανίζουν δύο επιφάνειες και τέσσερα χείλη. Τοπογραφικά, κάθε νύχι αποτελείται από τρία µέρη, το ριζονύχιο, τ ο σώµα και την κορυφή. Τ ο ριζονύχιο είναι µέσα στην ανυχιαία αύλακα. Εδώ, η βλαστική στιβάδα παρουσιάζει πάχυνση, που ονοµάζεται «µητέρα του νυχιού» και από την οποία µεγαλώνει το νύχι. Το σώµα επικάθεται στην κοίτη, η δε κορυφή προβάλλει από τη ράχη του δακτύλου [ Ι. Χατζηµπούγιας, 2000] Τα αγγεία του δέρµατος Τα αγγεία διακρίνονται σε αιµοφόρα και λεµφοφόρα. Αιµοφόρα αγγεία: ιακρίνονται σε αρτηρίες κ α ι φλέβες. Τα αρτηριακά αγγεία προέρχονται από το αγγειακό δίκτυο του υποδόριου συνδετικού ιστού και σχηµατίζουν στο χόριο πολλαπλά πλέγµατα, τα οποία φτάνουν µέχρι τις θηλές, όπου σχηµατίζουν τις τριχοειδείς αγκύλες. Τα φλεβικά αγγεία αρχίζουν από την κεντρική φλέβα των θηλών και σχηµατίζουν πλέγµατα στο υπόδερµα. Λεµφοφόρα αγγεία: Το λεµφικό σύστηµα του δέρµατος αρχίζει από τους µεσοκυττάριους χώρους της βλαστικής στιβάδας και σχηµατίζει στο ιδίως δέρµα και την επιδερµίδα λεµφοφόρα τριχοειδή αγγεία. Σε κάθε θηλή, παράλληλα προς τη φλέβα, υπάρχει και ένα λεµφοφόρο τριχοειδές. Τα λεµφοφόρα αγγεία δεν επικοινωνούν µε τα αιµοφόρα, αλλά υπάρχουν ως συνεχές δίκτυο σε όλη την επιφάνεια του δέρµατος [Γ. Μπεληγιάννη, 1999]. 16

21 Κεφάλαιο 1ο : Γνωριµία µε το δέρµα Τα νεύρα του δέρµατος Στην επιδερµίδα τα νεύρα σχηµατίζουν εκτεταµένο πλέγµα, από το οποίο χορηγούνται ίνες για το υπόλοιπο δέρµα καθώς και τα όργανά του. Τελειώνουν σε ελεύθερες απολήξεις. Τα νεύρα διακρίνονται σε αισθητικά, κινητικά και αγγειοκινητικά. Τα µεν αισθητικά και κινητικά προέρχονται από τα εγκεφαλονωτιαία νεύρα, τα δε υπόλοιπα από τα συµπαθητικά. Οι ελεύθερες νευρικές απολήξεις υποδέχονται την αίσθηση του πόνου. Τα σωµάτια του Meisner βρίσκονται στην κορυφή των θηλών, δίνουν το αίσθηµα της πιέσεως, υπάρχουν δε σε αφθονία στα χέρια και στα πόδια. Τα σωµατίδια του Krause θεωρούνται ως όργανα αισθήσεως του ψύχους και βρίσκονται στο ιδίως δέρµα. Τα σωµάτια Ruffini, τα οποία βρίσκονται στο όριο του χορίου και της υποδερµίδας, θεωρούνται ως όργανα αισθήσεως της θερµότητας. Τα σωµάτια του ψύχους είναι περισσότερα από τα σωµάτια της θερµότητας. Σε όλη την επιφάνεια του δέρµατος τα σωµάτια του ψύχους υπολογίζονται σε και της θερµότητας σε Εάν επιδράσει υψηλή θερµοκρασία σε µεγάλη επιφάνεια του δέρµατος, τότε ερεθίζονται συγχρόνως σωµάτια ψύχους και θερµότητας και παράγουν το αίσθηµα της ζέστης. Τα σωµάτια του Vater Pacini βρίσκονται στην επιδερµίδα και θεωρούνται όργανα για την αίσθηση της ισχυρής πιέσεως επάνω στο δέρµα. Επίσης στην υποδερµίδα βρίσκονται τα σωµάτια του Golgi Mazzoni, για την ηδονή [ Γ. Μπεληγιάννη, 1999]. 1.2 Φυσιολογία δέρµατος Το δέρµα είναι ένα όργανο κοινωνικής επικοινωνίας και δείκτης εσωτερικών παθήσεων. Οι κυριότερες λειτουργίες µπορούν να συνοψισθούν στις εξής: 1. Προστατευτική ή µηχανική 2. Αναπνευστική 3. Θερµορυθµιστική 4. Μεταβολική 5. Εκκριτική και απεκκριτική 6. Απορροφητική 7. Ανοσοποιητική ή µικροβιοκτόνος 8. Κερατινοποίηση ή Αναγεννητική 9. Παραγωγή µελανίνης ή χρωστική 10. Αισθητήρια [ Προστατευτική ή µηχανική λειτουργία Η προστατευτική ή µηχανική λειτουργία που µας που παρέχει το δέρµα στηρίζεται στην ιδιαίτερη αντοχή των κερατινοποιηµένων κυττάρων της 17

22 Μελάνωµα έρµατος επιδερµίδας, στην αφθονία των ελαστικών ινών που περιέχει και στο προσκεφάλαιο του λίπους του υποδόριου ιστού, έχοντας ως αποτέλεσµα το δέρµα να µας προστατεύει από τις βλαπτικές επιδράσεις του περιβάλλοντος, οι οποίες διακρίνονται σε µηχανικές, θερµικές, ηλεκτρικές, επιδράσεις από την ηλιακή ακτινοβολία, χηµικές και µικροβιακές ή παρασιτικές [ Εκτενέστερα παρακολουθώντας και τον παρακάτω πίνακα έχουµε: Μέθοδος προστασίας Τρόπος λειτουργίας της προστασίας του δέρµατος Επίπεδο επιδερµίδας, δερµοεπιδερµικού και χορίου. Προστασία από την τριβή µε την δηµιουργία κάλων. 2) Θερµικές επιδράσεις Ψύχος ή θερµότητα. Θερµορύθµιση του σώµατος. Λειτούργει σαν µονωτικό µέσο. Κεράτινη στιβάδα της επιδερµίδας. έρµα 3) Ηλεκτρικές κακώσεις φορτισµένο αρνητικά. Προστασία από ηλεκτροπληξία. Μελανίνη. Προστασία από υπεριώδη ακτινοβολία. 4) Ηλιακή ακτινοβολία Φυσιολογικό µαύρισµα. Κεράτινη στιβάδα. Όξινο µανδύα µε λεπτό 5) Χηµικές επιδράσεις στρώµα σµήγµατος. Προστασία από ασθενή οξέα και αλκάλια. 6) Μικροβιακές και Αδιάβατη κεράτινη στιβάδα. Όξινο Ph. Προστασία παρασιτικές προσβολές από µικρόβια και παράσιτα. Πίνακας 1: Ενεργοποίηση φαινόµενων δέρµατος για προστασία του οργανισµού 1) Μηχανικές κακώσεις 1. Μηχανικές κακώσεις. Οι µηχανικές κακώσεις εξουδετερώνονται σε τρία επίπεδα: i. ii. iii. στο επίπεδο της επιδερµίδας, µέσω της κερατίνης και της ακανθωτής στιβάδας, στο επίπεδο του δερµοεπιδερµιδικού υµένα και στο επίπεδο του χορίου, χάρις στην ελαστικότητα και την ανθεκτικότητα του. Επιπλέον, µια από τις προστατευτικές απαντήσεις του δέρµατος σε κάθε είδους µηχανικές επιδράσεις και κυρίως στην τριβή είναι η πάχυνση της επιφανειακής στιβάδας µε την µορφή των κάλων. 2. Θερµικές επιδράσεις. Οι θερµικές επιδράσεις (ψύχος ή θερµότητα) επιτυγχάνονται µέσω της ενεργητικής συµµετοχής του δέρµατος στην θερµορύθµιση του σώµατος, όπου το δέρµα αποτελεί και δρα σαν ένα µονωτικό µέσο, το οποίο προφυλάσσει τα εσωτερικά όργανα από τις εξωτερικές θερµικές προσβολές. 3. Ηλεκτρικές κακώσεις. Το δέρµα µας προστατεύει από τις ηλεκτρικές κακώσεις διότι είναι φορτισµένο αρνητικά και λόγω του ότι η αντίσταση του δέρµατος εδράζεται κατά κύριο λόγω από την κερατίνη στιβάδα της επιδερµίδας. Συνεπώς, εάν η επιδερµίδα είναι λεπτή και υγρή, τότε η αντίσταση µειώνεται και ο κίνδυνος ηλεκτροπληξίας είναι µεγαλύτερος. 18

23 Κεφάλαιο 1ο : Γνωριµία µε το δέρµα 4. Ηλιακή ακτινοβολία. Το δέρµα µας προφυλάσσει από την ηλιακή ακτινοβολία µε την µελανίνη που βρίσκεται στην κερατίνη στιβάδα και αποτελεί την προστατευτική οµπρέλα του σώµατος από τις βλαβερές επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας µε το µαύρισµα. 5. Χηµικές προσβολές. Το δέρµα µας προστατεύει µέσω της κερατίνης στιβάδας της επιδερµίδας, η οποία είναι ανθεκτική στα ασθενή οξέα και αλκάλια, µε τον όξινο µανδύα του και µε το λεπτό στρώµα του σµήγµατος το οποίο καλύπτει την επιδερµίδα, το δέρµα αποτελεί το φρούριο του σώµατος. 6. Μικροβιακές και παρασιτικές προσβολές. Το δέρµα µέσω της κερατίνης στιβάδας της επιδερµίδας (η οποία είναι αδιάβατη στα µικρόβια και τους µύκητες), απολεπίζεται συνέχεια και αποβάλλει µαζί της τα µικρόβια και παράσιτα. Επιπλέον µε το όξινο Ρh δεν ευνοεί την ανάπτυξη µικροβίων και παρασίτων [Γ. Μπεληγιάννη, 1999] Αναπνευστική λειτουργία Η αναπνευστική λειτουργία του δέρµατος επιτυγχάνεται χάρη στην ικανότητα του να προσλαµβάνει οξυγόνο από τον αέρα και να αποβάλλει διοξείδιο του άνθρακα [Γ. Μπεληγιάννη, 1999] Θερµορυθµιστική λειτουργία Το δέρµα φροντίζει επίσης στην διατήρηση της θερµοκρασίας του σώµατος στους 36,8ο C σταθερά, χάρη στην ισορροπία της παραγοµένης και αποβαλλοµένης θερµότητας. Η ισορροπία αυτή ρυθµίζεται από ένα ειδικό κέντρο που βρίσκεται στον εγκέφαλο και ονοµάζεται υποθάλαµος [ Γ. Μπεληγιάννη, 1999]. Το δέρµα παίζει σηµαντικό ρόλο στη θερµορύθµιση µε δύο µηχανισµούς: 1) τη παραγωγή και εξάτµιση του ιδρώτα και 2) τη διαστολή ή τη συστολή των επιφανειακών αγγείων. Σε περίπτωση αυξηµένης θερµοκρασίας του περιβάλλοντος προκαλεί αντανακλαστικά: 1) την διέγερση των εκκριτικών νευρικών απολήξεων και την παραγωγή ιδρώτα και 2) την διέγερση των αγγειοκινητικών απολήξεων και αγγειοδιαστολή. Έτσι λοιπόν µε την εξάτµιση του παραγοµένου ιδρώτα καταναλώνεται θερµότητα. Στην περίπτωση της αγγειοδιαστολής, µεταφέρεται θερµότητα µέσω του αίµατος από τα σπλάγχνα προς το δέρµα, όπου η θερµότητα αποβάλλεται µε ακτινοβολία, µε µετάδοση ή µε αγωγή, ενώ κατά την αγγειοσυστολή η 19

24 Μελάνωµα έρµατος ποσότητα του κυκλοφορούντος στην επιφάνεια αίµατος είναι µικρή, µε αποτέλεσµα η απώλεια της εσωτερικής θερµότητας να είναι µικρή. Συµπερασµατικά, το δέρµα συµµετέχει στη θερµορύθµιση µε τη σύσπαση και τη διαστολή των αγγείων του. Αντιδρά στο ψύχος µε αγγειοσύσπαση και έκκριση σµήγµατος και στη ζέστη µε αγγειοδιαστολή και έκκριση ιδρώτα [ Ν. Ασπιώτης, 1984] Μεταβολική λειτουργία Όπως είναι γνωστό στο δέρµα µεταβολίζονται οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες, τα λίπη, το νερό, οι βιταµίνες και οι ηλεκτρολύτες. Οι µεταβολικές αυτές λειτουργίες του δέρµατος γίνονται µε την βοήθεια και την συµµετοχή πολλών µηχανισµών, εκ των οποίων οι κυριότεροι είναι: α) Τα ένζυµα, όπως οι πρωτεϊνάσες, οι λιπάσες, και οι φωσφατάσες, που συµβάλλουν στον µεταβολισµό των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων και των λιπών του δέρµατος. β) Οι βιταµίνες, ό πως η βιταµίνη Α, η οποία δρα ανασταλτικά στην κερατινοποίηση και γι αυτό χρησιµοποιείται σε όλες τις παθήσεις του δέρµατος όπου υπάρχει υπερκεράτωση. Οι βιταµίνες του συµπλέγµατος Β, οι οποίες ενεργούν σαν συνένζυµο σε διάφορες οξειδοαναγωγικές λειτουργίες, καθώς και στον µεταβολισµό των υδατανθράκων. Η βιταµίνη C, η οποία δρα επίσης στις οξειδοαναγωγικές λειτουργίες του δέρµατος και η βιταµίνη D, η οποία συντίθεται στο δέρµα από τις στερόλες και κάτω από την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας. γ) Τα ανώτερα ακόρεστα λιπαρά ο ξ έ α, τα οποία βρίσκονται στον οργανισµό αλλά δεν συντίθενται από αυτόν και έχουν σχέση µε την αιτιοπαθογένεια του βρεφικού εκζέµατος. δ) Τα µέταλλα, όπως είναι ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, το ασβέστιο, το µαγνήσιο και ο χαλκός που συµµετέχουν στις µεταβολικές λειτουργίες του δέρµατος [ Εκκριτική και απεκκριτική λειτουργία Η εκκριτική λειτουργία του δέρµατος περιλαµβάνει την έκκριση του σµήγµατος και του ιδρώτα. Το σµήγµα παράγεται από τους σµηγµατογόνους αδένες και περιέχει σε µεγάλη αναλογία ουδέτερα λίπη ή ελεύθερα λιπαρά οξέα όπως η χοληστερίνη, τα τριγλυκερίδια, η προβιταµίνη D, η βιταµίνη Α και το καροτένιο. Η έκκριση του σµήγµατος αρχίζει στην εφηβεία κάτω από την επίδραση των ανδρογόνων ορµονών και η ηµερήσια έκκριση των σµηγµατογόνων αδένων υπολογίζεται σε 1-2 gr. 20

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 09/11/2015

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 09/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΣΕ ΕΚΤΑΣΗ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΠΕΡΙΠΟΥ 1,8 Τ.Μ. ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΛΑΣΤΙΚΗ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΑΠΟ ΧΗΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Το µεγαλύτερο όργανο του σώµατο Μέση επιφάνεια περίπου 2 m2 Το βάρο του δέρµατο (χωρί το υποδόριο λίπο ) είναι κατά µέσο όρο 4,85 Kgr στον ενήλικο άνδρα και 3,18 Kgr στην ενήλικη

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος & η Επιδερµίδα

Ο Ήλιος & η Επιδερµίδα Ο Ήλιος & η Επιδερµίδα Η επιδερµίδα είναι το µεγαλύτερο όργανο του σώµατος και συµβάλλει σε πολλαπλές λειτουργίες, όπως προστασία του οργανισµού, ρύθµιση της θερµοκρασίας, αποθήκευση αίµατος, µεταβολισµός,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο 8 ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τμήμα Α Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο Από την ομάδα B-BOYS: Άρης Σπυρόπουλος Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος Χρήστος Λιόσης Βασίλης Οικονομόπουλος Επιβλέπων: Αναστασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Θέμα πτυχιακής εργασίας: > Φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975)

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Κω- Αιτίες θανάτων Σύνολο Ηλικία του θανόντος ε δικός δηλώθηκε Κάτω του 1 1-4 5-9

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη αιτία διεθνώς, θανάτων από κακοήθη νόσο. Ο λόγος είναι ότι οι πολύποδες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 1. Οι τρίχε 2. Τα νύχια Οι αδένε (σµηγµατογόνοι, ιδρωτοποιοί, 3. Οι αδένε (σµηγµατογόνοι, ιδρωτοποιοί, µαζικοί) Τρίχε Ελαστικά, κυλινδρικά νηµάτια από σκληρή κερατίνη ουσία Προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1 γ Α2 α Α3 α Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1) Το οικοσύστηµα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται :

Αισθητική Σώματος Ι. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΛΑΞΗΣ Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μάλαξης στους ιστούς και στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος εξαρτώνται : από το είδος των εφαρμοζόμενων χειρισμών. από την εφαρμοζόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΕΙΔΗ ΡΕΥΜΑΤΩΝ. Το γαλβανικό ρεύμα είναι χαμηλής τάσης συνεχές ρεύμα. Γαλβανικό ρεύμα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΕΙΔΗ ΡΕΥΜΑΤΩΝ. Το γαλβανικό ρεύμα είναι χαμηλής τάσης συνεχές ρεύμα. Γαλβανικό ρεύμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΕΙΔΗ ΡΕΥΜΑΤΩΝ Γαλβανικό ρεύμα Το γαλβανικό ρεύμα είναι χαμηλής τάσης συνεχές ρεύμα. Χημικές αλλαγές γίνονται σε αυτό όταν περάσει από συγκεκριμένα διαλύματα (τα οποία περιλαμβάνουν οξέα και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής:

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής: Περιοδικό: Vivere Τεύχος: 3, Μάρτιος 2004 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΔΕΡΜΑ Δρ. Des Fernandes (πλαστικός χειρουργός, ιδρυτής της Environ Skin Care και δημιουργός των φαρμακοκαλλυντικών Environ ) Η ακμή είναι μια ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα θα μελετήσουμε το δέρμα. Τα μέρη του. Χρησιμότητά του. Διαπερατότητα του. Την αλληλεπίδραση με τα καλλυντικά.

Σήμερα θα μελετήσουμε το δέρμα. Τα μέρη του. Χρησιμότητά του. Διαπερατότητα του. Την αλληλεπίδραση με τα καλλυντικά. Ανασκόπιση Έχουμε πει τί είναι μόρια και άτομα. Έχουμε αναγνωρίσει ποια μόρια διαλύονται στο νερό και ποια όχι βάση των πολικών θέσεων που έχουν. Έχουμε συναντήσει μόρια πολύ μεγάλου μεγέθους (πολυμερή)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΙΩΡΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ 1 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 0 Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να επιλέξετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1. Τα βακτήρια διαθέτουν: α. Μιτοχόνδρια β. Ριβοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ. ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πήξη του αίματος συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού 2. Η φαγοκυττάρωση είναι αποτελεσματική μόνο έναντι των βακτηρίων 3. Οι ιντερφερόνες δρουν άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1-δ, Α2-δ, Α3-γ, Α4-β, Α5-δ ΘΕΜΑ B Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Οι µεταβολές της θερµοκρασίας του εξωτερικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ Απο την ιλιαδα κλαγκου Φροντίδα επίκεφαλής Δεν ειναι λιγες οι φορες που τα μαλλια σας, ιδιωσ μετα τις καλοκαιρινες διακοπες, παρουσιαζουν προβληματα. Ρωτησαμε τους ειδικους και μαθαμε τι τα ταλαιπωρει

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα "

ΘΕΜΑ: ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ( ΙΔΡΥΜΑΤΑ ) ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα " ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική προσέγγιση στο διαβητικό πόδι

Νοσηλευτική προσέγγιση στο διαβητικό πόδι Νοσηλευτική προσέγγιση στο διαβητικό πόδι Νικολαϊδης Αθανάσιος, Τεχνολόγος ιατρικών εργαστηρίων- Νοσηλευτής. Διαβητολογικό κέντρο Γ.Ν Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Η

Διαβάστε περισσότερα