ΚΥΚΛΟΣ 1ος ΚΛΑΣΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΥΚΛΟΣ 1ος ΚΛΑΣΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ"

Transcript

1 ΚΥΚΛΟΣ 1ος ΚΛΑΣΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ [10]

2 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η MACHIAVELLI Ο ηγεμόνας ως υποκείμενο πολιτικής εξουσίας και πολιτικός απελευθερωτής Ι.ΕΡΓΟ-ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ *Έργο αναφοράς: Ο ηγεμόνας 1469 Γεννιέται στη Φλωρεντία ο Niccolò Machiavelli Κεφαλή της κυβερνώσας οικογένειας των Μεδίκων, ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής 1494 Εκδίωξη των Μεδίκων από την εξουσία μετά από εξέγερση που προκαλείται από την εισβολή του Κάρολου Η της Γαλλίας και από τα κηρύγματα του άοπλου προφήτη Σαβοναρόλα Ο Σαβοναρόλα ηγείται της Φλωρεντίας μέχρι το μαρτυρικό θάνατό του Απασχολείται στη Διοίκηση της Δημοκρατίας της Φλωρεντίας με την ιδιότητα του γραμματέα της δεύτερης καγκελαρίας. Πραγματοποιεί ταυτόχρονα, και λόγω της θέσης του, πολλά διπλωματικά ταξίδια, τόσο σε άλλες πόλεις της Ιταλίας, όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε ένα από αυτά τα ταξίδια γνωρίζει και τον Καίσαρα Βοργία, τον πολιτικό άνδρα που επρόκειτο να αποτελέσει στη συνέχεια πηγή έμπνευσης για τον ίδιο τον Machiavelli. Ιούλιος-Δεκέμβριος 1500 Οκτώβριος 1502 Στην αυλή του Λουδοβίκου ΙΒ! Στην Ίμολα στην αυλή του δούκα Καίσαρα Βοργία (γιου του Πάπα Αλέξανδρου ΣΤ ). Ο Καίσαρας Βοργίας υπήρξε ο ηγεμόνας που ενέπνευσε τον Machiavelli. Αύγουστος 1506 Στην παπική αυλή του πάπα Ιουλίου Β! Στην αυλή του αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού 1512 Οι Μέδικοι επιστρέφουν στην πολιτική εξουσία της Φλωρεντίας, με τη στήριξη του Βατικανού και των ισπανικών στρατευμάτων. Ανατρέπεται ο Soderini. O Machiavelli χάνει τα πολιτικά αξιώματά του, φυλακίζεται, βασανίζεται και αποφυλακίζεται ένα χρόνο αργότερα Αποφυλακίζεται. Αποσύρεται στο αγρόκτημά του στην κοιλάδα της Πίζας και αφοσιώνεται στη μελέτη και στη συγγραφή. Ιούλιος-Δεκέμβριος Ξεκινά με τη συγγραφή των Λόγων στα πρώτα δέκα βιβλία του Τίτου Λίβιου, συγγραφή που διακόπτει από τον Ιούλιο μέχρι το Δεκέμβριο του 1513, προκειμένου να συγγράψει τον περίφημο Ηγεμόνα του Συγγράφει το θεατρικό έργο Μανδραγόρας, που θεωρείται υπόδειγμα θεατρικής γραφής της περιόδου της Αναγέννησης Συνθέτει μια διαλογική σπουδή Περί της τέχνης του Πολέμου Επανέρχεται στα πολιτικά πράγματα της Φλωρεντίας, αλλά η εμβέλεια του πολιτικού λόγου του είναι πλέον σαφώς περιορισμένη Συγγράφει την Ιστορία της Φλωρεντίας με ανάθεση από τον Ιούλιο των Μεδίκων Η Δημοκρατία επανέρχεται στη Φλωρεντία. 21 Ιουνίου 1527 Πεθαίνει, ενώ τα μεγάλα έργα του, Οι Λόγοι στα δέκα πρώτα βιβλία του Τίτου Λίβιου και ο Ηγεμόνας, θα δουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας μετά το θάνατό του Εκδίδονται Οι Λόγοι στα δέκα πρώτα βιβλία του Τίτου Λίβιου Εκδίδεται ο Ηγεμόνας [11]

3 ΙΙ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Althusser, L., Η μοναξιά του Μακιαβέλι, Εκδόσεις «Ο Πολίτης», Αθήνα 1992 Althusser, L., Machiavelli and us, (ed.françois Matheron), Verso, London New York 1999(1962) Αλτουσέρ, Λ., «Μακιαβέλι», όπως περιλαμβάνεται στα Φιλοσοφικά, Εκδόσεις «Ο Πολίτης», Αθήνα 1994, σσ Althusser, L., Machiavel, όπως περιλαμβάνεται στις παραδόσεις του στην École normale supérieure, Politique et Histoire de Machiavel et Marx, Seuil, Paris 2006, pp *Vatter, M., Althusser and Machiavelli: Politics after the Critique of Marx, Multitudes, mise en ligne le vendredi 19 décembre 2003 Vatter, M., Machiavelli After Marx: the Self-Overcoming of Marxism in the Late Althusser, Berlin, I., The Originality of Machiavelli, όπως περιλαμβάνεται στο έργο του Against the Current, Essays in the History of Ideas, Clarendon Press, Oxford 1981, pp (Βλ. και την έκδοση του έργου στην ελληνική γλώσσα από τις εκδόσεις Scripta σε μετάφραση Μ. Ν. Καστανάρα και επιστημονική επιμέλεια Π. Βαλλιάνου, σσ ) Burnham James, Οι μακιαβελιστές, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2009 Cassirer, E., Ο Μύθος του Κράτους, [μτφρ. Στ.Ροζάνη-Γ.Λυκιαρδόπουλου], Εκδόσεις ΓΝΩΣΗ, Αθήνα 1991, σσ Horkheimer, M., «Ο Μακιαβέλλι και η ψυχολογική αντίληψη της ιστορίας», όπως υπάρχει στο Απαρχές της αστικής φιλοσοφίας της ιστορίας, (μετάφραση Τάκη Κονδύλη), Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα 1989, σσ Lefort, Cl., Le travail de l oeuvre Machiavel, Gallimard, Paris 1972 Lefort, Cl., Νικολό Μακιαβέλι. Η οικονομική διάσταση του πολιτικού, Ελευθεριακή Κουλτούρα, Αθήνα 2013 Meinecke, Fr., Machiavellism, Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey 1998, pp Μερλώ-Ποντύ, Μ., «Σημείωση για τον Μακιαβέλλι», όπως περιλαμβάνεται στο Σημεία, Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 2005(1960), σσ Negri A., Virtù et fortune. Le paradigme machiavélien, όπως υπάρχει στο Le pouvoir constituant, Essai sur les alternatives de la modernité, PUF, Paris 1992 Negri A., Insurgencies, University of Minessota Press, Minessota 1999 (1992), pp wer_and.pdf Negri A., Machiavel selon Althusser, Futur Antérieur, numéro spécial (Avril 1997) Negri A., Machiavel ou les prosperités de la lutte, Multitudes, 3(2003), pp Pocock, J.G.A., The Machiavellian Moment, Princeton University Press, Princeton 1975 Skinner, Q., Machiavelli, Oxford University Press, Oxford 1991 (Βλ. και την ελληνική έκδοση της μελέτης σε μετάφραση Κ.Αθανασίου και επιμέλεια Θ.Νικολαΐδη από τις εκδόσεις νήσος) Strauss, L., Thoughts on Machiavelli, Glencoe Illinois 1958 Από τις εκδόσεις έργων του Machiavelli στην ελληνική γλώσσα, βλ.χαρακτηριστικά: -Niccolò Machiavelli, Έργα, Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα Niccolò Machiavelli, Ο Ηγεμόνας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα Niccolò Machiavelli, Ο Ηγεμόνας, [Μετάφραση Ν.Καζαντζάκη], Εκδόσεις Καζαντζάκη, Αθήνα 2006 *Κονδύλης, Π., Εισαγωγή στο ανθολόγιο Niccolò Machiavelli, Έργα, [Επιλογή, μετάφραση: Π.Κονδύλης], Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα 1971 Νούτσος, Π., Νiccolò Machiavelli, Πολιτικός Σχεδιασμός και φιλοσοφία της ιστορίας, Ι.ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, Αθήνα 1983 Πλάγγεσης, Γιάννης, «Για τον Μακιαβέλι, τον σύγχρονο Ηγεμόνα και την πολιτική», ΟΥΤΟΠΙΑ, τεύχος 76(Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2007, σσ [12]

4 ΙΙΙ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ «Να εφοδιάσουμε την Ιταλία με έναν ελευθερωτή» *Η πολιτική ως δράση του ηγεμόνα με στρατηγικό στόχο την υπέρβαση του κατακερματισμού/ απελευθέρωση [Αναλογία: ο κατακερματισμός της Ιταλίας & ο σύγχρονος κατακερματισμός] 1. Θεματικοί άξονες της πολιτικής θεωρίας του Machiavelli -Η εκκοσμίκευση της πολιτικής: η εξορία του Θεού -Το κακό στην ανθρώπινη φύση -Ο ρεαλισμός της πολιτικής: η απόρριψη της ουτοπίας & η επιστήμη της πολιτικής -Πολιτική και ισχύς: η βούληση για εξουσία -Πολιτική και ηθική: σκοπός & μέσα/ βία και συναίνεση -Πολιτική και σχέδιο: στρατηγική & τακτική (τα όρια του αυτοσχεδιασμού) 2. Κρίσιμες έννοιες: virtù, fortuna, necessità, occasione 3. Ανάλυση του Ηγεμόνα του Machiavelli Κεφάλαια Ι-ΧΙ: ΗΓΕΜΟΝΙΕΣ/ τύποι, τρόποι κατάκτησης & διατήρησης ηγεμονιών Κεφάλαια ΧΙΙ-ΧIV:είδη στρατών & η τέχνη του πολέμου Κεφάλαια XV-XXIV: ΗΓΕΜΟΝΑΣ/ πολιτική & ηθική των ηγεμόνων Κεφάλαια ΧΧV:ο ρόλος της τύχης στο ιστορικό & πολιτικό γίγνεσθαι Κεφάλαιο ΧΧVI: απελευθέρωση της Ιταλίας [13]

5 -Πώς μελετάται η εξουσία και ο ηγεμόνας; 1. Το ζήτημα της οπτικής αφετηριακό τόσο για την ερμηνευτική, όσο και την πολιτική αντιμετώπιση της πραγματικότητας: *Οι οπτικές λαού & ηγεμόνα/ Το ανισόμετρο της επικοινωνίας «Αυτοί που σχεδιάζουν χάρτες τοποθετούνται σε χαμηλό υψόμετρο, προκειμένου να αντιληφθούν το χαρακτήρα των βουνών και άλλων ψηλών σημείων, και ανεβαίνουν ψηλότερα, προκειμένου να αντιληφθούν το χαρακτήρα των πεδιάδων. Παρομοίως, χρειάζεται κάποιος να είναι ηγέτης, προκειμένου να αντιληφθεί επακριβώς το χαρακτήρα του λαού, και να είναι άνθρωπος του λαού, προκειμένου να αντιληφθεί επακριβώς το χαρακτήρα των ηγετών..»(επιστολή-αφιέρωση) *Ρεαλιστική μεθοδολογία/ απόρριψη κανονιστικής-ουτοπικής προσέγγισης «Αλλά, δεδομένου ότι πρόθεσή μου είναι να γράψω κάτι που να είναι χρήσιμο σε όποιον θέλει να καταλάβει, μου φαίνεται κατάλληλο να εξετάσω την αλήθεια των πραγμάτων και όχι εκείνη της φαντασίας. Και πολλοί φαντάστηκαν δημοκρατίες και ηγεμονίες που δεν είδαν και δε γνώρισαν ποτέ ούτε γνώρισαν στ αληθινά. Και καθώς υπάρχει τόση απόσταση ανάμεσα στο πώς ζούμε και στο πώς θα έπρεπε να ζούμε, εκείνος που εγκαταλείπει αυτό που γίνεται γι αυτό που θα έπρεπε να γίνεται προετοιμάζει πιο γρήγορα την καταστροφή από την επιβίωσή του.» (Κεφάλαιο XV) -Πώς κατακτάται η εξουσία; 2. Το ζήτημα της μετωπικής επίθεσης για την κατάληψη της εξουσίας. Οι αρχές που διατυπώνει ο Machiavelli, προδιαγράφοντας την γκραμσιανή διάκριση πολέμου θέσεων και πολέμου ελιγμών συνίσταται στην εκτίμηση ότι ένα κράτος με συγκεντρωτική εξουσία αλώνεται μόνο με μετωπική επίθεση, αλλά κυβερνάται δύσκολα στη συνέχεια, ενώ, αντιθέτως, ένα κράτος με διασπορά εξουσίας, αλώνεται ευκολότερα, αλλά κυβερνάται κατόπιν δυσκολότερα. (Κεφάλαιο IV) 3. Ο ηγεμόνας-κατακτητής έχει να επιλέξει ανάμεσα στην ολοσχερή καταστροφή των παλαιών πολιτικών θεσμών, στην εγκατάστασή του στα νέα εδάφη ή στο σεβασμό των παλαιών θεσμών. Ακόμη ειδικότερα, η κατάληψη νέων ηγεμονιών, προϋποθέτει συνδυασμό αρετής και ένοπλης δράσης. Παραδείγματα τέτοιων ένοπλων και ενάρετων προφητών, που άδραξαν την occasione ώστε να «διαμορφώσουν το υλικό τους στη μορφή που τους φαίνονταν κατάλληλη», υπήρξαν για τον Machiavelli ο Μωυσής, ο Κύρος, ο Ρωμύλος, ο Θησέας, και με αφορμή τους οποίους συμπεραίνει: «Συνεπώς, όλοι οι ένοπλοι προφήτες επιτυγχάνουν εκεί που οι άοπλοι αποτυγχάνουν. Αυτό συμβαίνει διότι [ ] οι λαοί είναι ευμετάβλητοι είναι εύκολο να τους πείσεις για κάτι, αλλά δύσκολο να τους κρατήσεις πεπεισμένους. Γι αυτό όταν πλέον δεν πείθονται από σένα και τα σχήματά σου, πρέπει να είσαι ικανός να τους εξαναγκάσεις να πιστέψουν.» (Κεφάλαιο VI) -Πώς διατηρείται και ασκείται η εξουσία; 4. Με όσο το δυνατόν αμεσότερο τρόπο: «Αλλά όταν προσαρτά κανείς στο κράτος του μια επαρχία διαφορετική σε γλώσσα, έθιμα και θεσμούς, εκεί υπάρχει δυσκολία και υπάρχει [14]

6 ανάγκη μεγάλης τύχης και επιμέλειας, προκειμένου να τη διατηρήσει. Και μια από τις καλύτερες θεραπείες και τις πιο ζωτικές θα ήταν το πρόσωπο από το οποίο έγινες η προσάρτηση να πάει για να μείνει εκεί αυτό θα καθιστούσε πιο ασφαλή και διαρκή αυτή τη κτήση [ ].» (Κεφάλαιο ΙΙI) 5. Με στήριξη στους ευγενείς ή στο λαό; «Εκείνος που καθίσταται ηγεμόνας με τη βοήθεια των μεγάλων, διατηρείται με μεγαλύτερη δυσκολία από εκείνον που γίνεται με τη βοήθεια του λαού, δεδομένου ότι υπάρχει ως ηγεμόνας με πολλούς γύρω του που θεωρούν ότι είναι ίσοι του, και γι αυτό δεν μπορεί ούτε να τους διατάσσει ούτε να τους διοικήσει με το δικό του τρόπο. Αλλά αυτός που καταλήγει ηγεμόνας με τη λαϊκή εύνοια, βρίσκεται έτσι μόνος και έχει γύρω του κανένα ή ελάχιστους, που δεν είναι πρόθυμοι να υπακούσουν.» (Κεφάλαιο IΧ) 6. Απαραίτητη, πάντως, για τη διατήρηση μιας ηγεμονίας αποδεικνύεται η ύπαρξη ενός ένοπλου πυρήνα εξουσίας: «Συμπεραίνω, λοιπόν, ότι όποια ηγεμονία δε διαθέτει στρατό δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής μάλλον, πρέπει να στηρίζεται ολοκληρωτικά στην τύχη ή στην εύνοια των άλλων, διότι στερείται της ισχύος για την αυτοάμυνά της σε δύσκολους καιρούς.» (Κεφάλαιο ΧIV) 7. Στο Κεφάλαιο XV ο Machiavelli διατυπώνει την περίφημη φράση: «Συνεπώς, ένας ηγεμόνας που επιθυμεί να διατηρήσει την εξουσία του πρέπει να είναι προετοιμασμένος να δράσει ανήθικα, αν αυτό είναι αναγκαίο.» Το ερώτημα που προκύπτει είναι: τι σημαίνει ανήθικο και τι αναγκαίο σύμφωνα με την πολιτική σκέψη του Machiavelli; «Θεωρούσαν τον Καίσαρα Βοργία σκληρό όμως η σκληρότητά του αυτή έβαλε τάξη στη Ρομάνια, την ένωσε και την έκανε ειρηνική και πιστή. Κι έτσι, αν προσέξεις, θα δεις ότι ο Βοργίας στάθηκε πολύ πιο σπλαχνικός από το φλωρεντίνικο λαό, που για να μην τον πουν σκληρό, αφήκε να καταστραφεί η Πιστόγια. Πρέπει λοιπόν ο ηγεμόνας να μη νοιάζεται για τη δυσφημία του σκληρού, για να κρατάει τους υπηκόους του ενωμένους και πιστούς γιατί με ελάχιστα παραδείγματα θα φανεί πιο πονόψυχος απ όσους, από υπερβολική πονοψυχιά, ανέχονται αταξίες, που γεννούν φόνους κι αρπαγές. Και τούτο, γιατί οι αταξίες βλάπτουν ολάκερη την ολότητα, ενώ οι τιμωρίες που επιβάλλει ο ηγεμόνας βλάπτουν μονάχα άτομα. Κι απ όλους τους ηγεμόνες, ο νέος ηγεμόνας είναι αδύνατο ν αποφύγει τη φήμη του σκληρού, με το να ναι το νέο κράτος γεμάτο κινδύνους.» (Κεφάλαιο XVII) 8. Ο ηγεμόνας κατακτητής οφείλει να εφαρμόσει αμέσως και ει δυνατόν δια μιας τα επώδυνα μέτρα και να προωθήσει σε βάθος χρόνου και ένα-ένα τα ευχάριστα. (Κεφάλαιο VIII) Συναφές προς αυτό είναι και το ζήτημα αν πρέπει ο ηγεμόνας να είναι αντικείμενο φόβου ή αγάπης και υποκείμενο αγριότητας ή ευσπλαχνίας. (Κεφάλαιο XVII) «Η γνώμη μου είναι ότι είναι επιθυμητό να τον αγαπούν και να τον φοβούνται ταυτοχρόνως αλλά είναι δύσκολο να επιτευχθούν και τα δύο και, αν ένα από αυτά πρέπει να λείπει, είναι πολύ ασφαλέστερο να τον φοβούνται, παρά να τον αγαπούν. Διότι αυτό μπορεί να λεχθεί γενικά για τους ανθρώπους: είναι αγνώμονες, άστατοι, σοφιστές και υποκριτές, αποφεύγουν τον κίνδυνο, λαχταρούν το κέρδος.» (Κεφάλαιο XVII) Ωστόσο αυτή η σχέση φόβου και αγάπης για τον Machiavelli υπόκειται σε περαιτέρω ανάλυση, που θα μπορούσε να συσχετιστεί με την ανάλυση των παθών και του πλήθους στη φιλοσοφία του Spinoza: [15]

7 «Οι άνθρωποι είναι λιγότερο διστακτικοί να επιτεθούν ή να πλήξουν έναν ηγεμόνα που κάνει τον εαυτό του αντικείμενο αγάπης, παρά έναν που εμπνέει φόβο. [ ] Ωστόσο, ένας ηγεμόνας πρέπει να κάνει τον εαυτό του αντικείμενο φόβου με τέτοιο τρόπο, ώστε, και αν ακόμη δε γίνεται αντικείμενο αγάπης, δε γίνεται αντικείμενο μίσους. Διότι είναι απολύτως δυνατό να σε φοβούνται χωρίς να σε μισούν.»(κεφάλαιο XVII) 9. Από αυτή την άποψη, ο ηγεμόνας οφείλει να συνδυάζει ιδιότητες της αλεπούς και του λιονταριού, της πονηριάς που οδηγεί στην απόσπαση συναίνεσης και υπακοής διαμέσου των νόμων, και της βίας, που οδηγεί στην υποταγή, διαμέσου των όπλων. «Οφείλεις λοιπόν να ξέρεις πως υπάρχουν δυο λογιών πόλεμοι: ο ένας με τους νόμους, ο άλλος με τη βία ο πρώτος ταιριάζει στους ανθρώπους, ο δεύτερος στα θηρία μα επειδή ο πρώτος συχνά δε φτάνει, ανάγκη να καταφεύγουμε στο δεύτερο. Γι αυτό ένας ηγεμόνας πρέπει να ξέρει να χρησιμοποιεί καλά και το θεριό και τον άνθρωπο. Τούτο οι αρχαίοι συγγραφείς το δίδαξαν σκεπαστά στους ηγεμόνες, γράφοντας πως ο Αχιλλέας και πολλοί άλλοι παλιοί ηγεμόνες αναθράφηκαν και πειθαρχήθηκαν από το Χείρωνα τον Κένταυρο κι αυτό να χεις δάσκαλο ένα μισό θεριό και μισό άνθρωπο, δε σημαίνει παρά πως είναι ανάγκη ο ηγεμόνας να ξέρει να χρησιμοποιεί τη μια και την άλλη φύση κι η μια χωρίς την άλλη δεν είναι ασφαλής. Αναγκασμένος λοιπόν ο ηγεμόνας να ξέρει καλά να χρησιμοποιεί το θεριό, οφείλει από τα θεριά να διαλέξει την αλεπού και το λιοντάρι γιατί το λιοντάρι δεν μπορεί να προφυλαχτεί από τις παγίδες και η αλεπού από τους λύκους. Ανάγκη λοιπόν να ναι αλεπού για να ξεχωρίζει τις παγίδες και λιοντάρι για να τρομάζει τους λύκους. Όσοι περιορίζονται μόνο στο λιοντάρι, δεν τα καταφέρνουν.» (Κεφάλαιο XVIIΙ) Η απαιτούμενη για τον ηγεμόνα ιδιότητα της αλεπούς σημαίνει ότι η τήρηση των υπεσχημένων δεν είναι πάντα ο ορθός δρόμος για τον ηγεμόνα, με δεδομένη μάλιστα τη στρεβλή φύση των ανθρώπων, αλλά και το ευμετάβλητο των ανέμων της τύχης. (Κεφάλαιο XVIIΙ): «Ένας συνετός ηγεμόνας δεν μπορεί και δεν πρέπει να κρατεί το δοθέντα λόγο του, αν αυτό μπορεί να στραφεί σε βάρος του και αν εξέλιπαν οι λόγοι που τον ώθησαν να τον δώσει. Αν οι άνθρωποι ήσαν όλοι καλοί, δε θα ίσχυε ένας τέτοιος κανόνας, μα καθώς δεν είναι, δεν αποτελεί έναν κανόνα, που πρέπει να τηρήσει στην αντιμετώπισή τους.» (Κεφάλαιο XVIIΙ) 10. Σε κάθε περίπτωση το κρίσιμο για τον ηγεμόνα δεν είναι η ύπαρξη των ιδιοτήτων, όσο το φαίνεσθαι της κατοχής τους. Με αυτή την έννοια, η σχέση ηγεμόνα και λαού κρίνεται σε μεγαλύτερο βαθμό από την εικόνα, από το φαίνεσθαι και όχι από το είναι, καθότι, όπως επισημαίνει ο Machiavelli, «Ένας ηγεμόνας, και μάλιστα ένας νέος ηγεμόνας δεν μπορεί να διατηρεί όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά, με βάση τα οποία οι άνθρωποι αποκαλούνται καλοί, καθότι είναι συχνά αναγκαίο, προκειμένου να διατηρήσει το κράτος, να λειτουργεί εναντίον της εμπιστοσύνης, εναντίον της ειλικρίνειας, εναντίον του ανθρωπισμού, εναντίον της θρησκείας. Χρειάζεται λοιπόν να διαθέτει αυτός μια στάση που μεταστρέφεται αναλόγως προς τους ανέμους της τύχης και τη διαφοροποίηση των πραγμάτων που αυτοί επιτάσσουν και, [ ], χωρίς να ξεφεύγει από το καλό, να μπορεί, αν είναι αναγκαίο, να ακολουθεί το κακό. [ ] [16]

8 Εν γένει οι άνθρωποι κρίνουν περισσότερο με τα μάτια παρά με τα χέρια, καθότι όλοι βλέπουν, αλλά λίγοι αγγίζουν με το χέρι. Ο καθένας μπορεί να δει αυτό που φαίνεσαι ότι είσαι, ενώ λίγοι έχουν την εμπειρία αυτού που πράγματι είσαι [ ].»(Κεφάλαιο XVIIΙ) -Πώς η εξουσία ( και η virtù) συναντάται με την τύχη; 11. Η τύχη είναι σαν το ποτάμι, άρα μπορεί να αντιμετωπιστεί σα μορφή ενέργειας από την πλευρά του υποκειμένου. Η Ιταλία παραδόθηκε στη δίνη του ποταμού ανοχύρωτη, ενώ η αρετή του ηγεμόνα κρίνεται ακριβώς από τη δυνατότητά του να συγκροτεί πρακτική κατάλληλη για τους καιρούς και τις περιστάσεις. «Συμπεραίνω, λοιπόν, ότι ενώ οι περιστάσεις ποικίλλουν και οι άνθρωποι όταν ενεργούν στερούνται ελαστικότητας, επιτυγχάνουν όταν οι μέθοδοί τους ταιριάζουν προς τις περιστάσεις και αποτυγχάνουν όταν δεν ταιριάζουν. Θεωρώ ασφαλώς ότι είναι καλύτερο να είναι κανείς ορμητικός παρά επιφυλακτικός, διότι η τύχη είναι όπως η γυναίκα, και αν θέλεις να την ελέγξεις πρέπει να τη μεταχειριστείς άγρια. [ ] Καθώς η τύχη είναι γυναίκα, είναι πάντα ευνοϊκά προδιατεθειμένη απέναντι στους νέους ανθρώπους.» (Κεφάλαιο XXV) Ιδιαίτερης σημασίας από αυτή την άποψη, αποδεικνύεται και η επιστολή του Machiavelli στο φίλο του Soderini ( ), όπου συσχετίζεται και πάλη η δράση του ηγεμόνα με τα γυρίσματα της τύχης. Σε αυτή την επιστολή, ο Machiavelli αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη απαισιοδοξία τη δυνατότητα προσαρμογής του ηγεμόνα στα γυρίσματα των καιρών. (Βλ. και Ι.18, Ι.49, ΙΙΙ.1 και κυρίως ΙΙΙ.9 των Διατριβών, όπου και αναφορά στον Soderini) Εν τέλει το ερώτημα: ο virtuoso ηγεμόνας είναι αυτός που προσαρμόζεται ή εκείνος που δαμάζει την τύχη; «Πιστεύω ότι όπως η φύση δίνει στους ανθρώπους διαφορετικά πρόσωπα, παράγει επίσης διαφορετικά είδη νου και ψυχοσύνθεσης. Συνεπώς, κάθε άνθρωπος ενεργεί σε συμφωνία με την κλίση του νου και της ψυχοσύνθεσής του. Ως εκ τούτου, καθώς οι καιροί και οι συνθήκες μεταβάλλονται, ορισμένοι άνθρωποι επιτυγχάνουν εξ ολοκλήρου στους σκοπούς τους, αν οι τρόποι δράσης τους είναι συμβατοί προς τους καιρούς. Από την άλλη πλευρά, ο άνθρωπος, του οποίου οι τρόποι δράσης είναι ασύμβατοι προς τους καιρούς και τις συνθήκες, θα αποτύχει. [ ] Πράγματι, οποιοσδήποτε υπήρξε αρκούντως ευφυής, ώστε να κατανοήσει τους καιρούς και τις συνθήκες, και ήταν ικανός να προσαρμοστεί σε αυτές, θα αποδεικνύονταν πάντοτε επιτυχημένος (ή, τουλάχιστον, θα απέφευγε την αποτυχία), και θα αποδεικνύονταν τότε αληθές ότι ο σοφός άνθρωπος θα μπορούσε να ελέγξει τα άστρα και τις μοίρες. Αλλά τέτοιοι ευφυείς άνθρωποι δεν είναι δυνατόν να βρεθούν: κατά πρώτον, επειδή οι άνθρωποι δε βλέπουν μακριά, και δεύτερον επειδή δεν είναι σε θέση να αλλάξουν τους χαρακτήρες τους. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι η τύχη [καθότι] ευμετάβλητη κυριαρχεί επί των ανθρώπων και τους κρατεί δέσμιους κάτω από το ζυγό της.» [17]

9 IV. ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Μαρξιστική ερμηνεία (Althusser, Horkheimer) Althusser, L., Η μοναξιά του Μακιαβέλι, Εκδόσεις «Ο Πολίτης», Αθήνα 1992 Althusser, L., Machiavelli and us, (ed.françois Matheron), Verso, London New York 1999(1962) Αλτουσέρ, Λ., «Μακιαβέλι», όπως περιλαμβάνεται στα Φιλοσοφικά, Εκδόσεις «Ο Πολίτης», Αθήνα 1994, σσ Althusser, L., Machiavel, όπως περιλαμβάνεται στις παραδόσεις του στην École normale supérieure, Politique et Histoire de Machiavel et Marx, Seuil, Paris 2006, pp Στις παραδόσεις του στην École normale supérieure ( ), ο Althusser προτείνει την εξής αποκωδικοποίηση του Ηγεμόνα: -μια θεωρία της βίας [στη σχέση της προς τη συναίνεση] το ζήτημα της επαναστατικής βίας [διάκριση δημιουργικής και καταστροφικής βίας] «Μέσα στη γενική βία της Ιταλίας, [ ], μέσα στο γενικό στοιχείο της βίας, που αποτελεί την πραγματικότητα της ιταλικής ύλης, δεν μπορούμε να βγούμε παρά διαμέσου της βίας, αλλά υπό τον όρο ότι αυτή η βία θα είναι εποικοδομητική, ανοικοδομητική και θετική, αποφασιστική. Όλα τα άλλα είναι καθαρή ουτοπία, η ουτοπία των φιλοσόφων συγγραφέων και ηθικιστών, ή η συγκεκριμένη πολιτική ουτοπία του Savonarola [και του Alliende σημ.δική μας]: η δική του μη-βία μεταστράφηκε εναντίον του..»(cours, p.223) -μια θεωρία της φαινομενικότητας [στη σχέση της προς το είναι] το ζήτημα της ιδεολογίας «Να δρας πολιτικά σημαίνει να δρας σταθερά σε δυο επίπεδα: στο επίπεδο των πραγματικών στόχων και σχεδίων, αλλά λαμβάνοντας υπόψη το φαντασιακό ιδεολογικό και ηθικο-θρησκευτικό στοιχείο, μέσα στο οποίο κινείται ο λαός. Η πολιτική είναι αυτή που γνωρίζει την ουσία αυτής της φαινομενικότητας και η οποία, ωστόσο, τη χρησιμοποιεί χωρίς να θέλει να την καταστρέψει..»(cours, p.225) -μια θεωρία των σχέσεων [του ηγεμόνα] προς τον λαό το ζήτημα της ηγεμονίας Στο Η μοναξιά του Machiavelli ο Althusser εξετάζει: -Με ποια έννοια μπορεί να γίνεται λόγος για τη μοναξιά του Machiavelli; Ο Machiavelli μοιάζει μοναχικός, καθώς είναι ανένταχτος και εν μέρει ασύλληπτος, γι αυτό και το έργο του είναι και πολλαπλά ερμηνεύσιμο. -Με ποια έννοια ο Machiavelli είναι ριζοσπάστης; Ο Machiavelli είναι ριζοσπάστης με την έννοια ότι το πολιτικό ερώτημα της ίδρυσης ενός ενιαίου ιταλικού κράτους το θέτει εκ θεμελίων, «το θέτει με όρους ριζικούς δηλώνοντας ότι μόνον ένας νέος ηγεμόνας σε μια νέα ηγεμονία θα μπορέσει να φέρει εις πέρας το δύσκολο έργο.» (σ.46) (Βλ. και Ι.25 των Διατριβών) -Με ποια έννοια τίθεται το ζήτημα του νέου κράτους; Το νέο κράτος στην πρώτη στιγμή του είναι δικτατορικό (ηγεμόνας), ενώ σε δεύτερη στιγμή είναι δημοκρατικό, καθώς «η εξουσία ριζώνει στο λαό, ακριβέστερα μέσα στις αντιφάσεις της πάλης που φέρνει το λαό αντιμέτωπο προς τους μεγάλους.» (σ.47) πάλη των τάξεων -Γιατί όμως ο ηγεμόνας πρέπει να είναι μόνος στη στιγμή της θεμελίωσης του νέου κράτους; Πρέπει να είναι μόνος για να είναι ελεύθερος, «αποσπασμένος, ριζικά αποκομμένος από όλες τις ρίζες, αποσπασμένος από κάθε δυνατότητα επιστροφής στις πολιτικές μορφές του κόσμου της υπαρκτής Ιταλίας». (σ.49) Βρίσκεται, εξάλλου, μακράν τόσο της χριστιανικής παράδοσης, όσον και εκείνης ενός ουμανιστικού ιδεαλισμού. «Εδώ ίσως βρίσκεται το ακραίο σημείο της μοναξιάς του Μακιαβέλι. Ότι δηλαδή κατέχει μια θέση μοναδική και έωλη μέσα στην ιστορία της πολιτικής σκέψης, ανάμεσα σε μια μακρά ηθικολογούσα θρησκευτική και ιδεαλιστική παράδοση, την οποία αρνήθηκε ριζικά, και τη νέα παράδοση της πολιτικής φιλοσοφίας του φυσικού δικαίου που θα πλημμυρίσει τα [18]

10 πάντα και στην οποία γνώρισε τον εαυτό του ο ανερχόμενος αστισμός.»(σ.52) -Ο Machiavelli σκέπτεται όχι το τετελεσμένο, αλλά το προς συντέλεση γεγονός, στοχάζεται με όρους δύναμης και όχι δικαιωμάτων την πολιτική πρωταρχική συσσώρευση για τη θεμελίωση του νέου κράτους. Η δραστηριότητά του εγγράφεται στην πολιτική συγκυρία, καθώς συγγράφει ένα πολιτικό, όχι ένα στενά θεωρητικό μανιφέστο (Ο Ηγεμόνας). (σ.52 κ.επ) *Οι συγκρίσεις με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο των Marx & Engels, όπως και με τη μοναχικότητα του Λένιν και την αντίστοιχη ανάγνωση των σχέσεων ελευθερίαςαναγκαιότητας και πολιτικής-ηθικής είναι προφανείς και γόνιμες. Horkheimer, M., «Ο Μακιαβέλλι και η ψυχολογική αντίληψη της ιστορίας», όπως υπάρχει στο Απαρχές της αστικής φιλοσοφίας της ιστορίας, (μετάφραση Τάκη Κονδύλη), Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα 1989, σσ Ο Horkheimer θεωρεί ότι «το μεγαλείο του Μακιαβέλλι είναι ότι στο κατώφλι της καινούργιας κοινωνίας διέγνωσε τη δυνατότητα μιας επιστήμης της πολιτικής, που ως προς τις αρχές της να ανταποκρίνεται στη φυσική και στην ψυχολογία των νεότερων χρόνων, και διατύπωσε απλά και σίγουρα τα στοιχεία της.» (σσ.13-14) **Σε αντίθεση προς το χεγκελιανό μαρξισμό του Horkheimer, ο αλτουσσεριανός μαρξισμός προσεγγίζει την ίδια θεματική όχι με όρους οιονεί φυσικού αιτίου & αποτελέσματος, αλλά με τη μορφή συνάντησης του ηγεμόνα με τη fortuna. (με όρους εάν, τότε ) Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Horkheimer, ο Machiavelli υιοθέτησε: 1. τη θεωρία για το αμετάβλητο της ανθρώπινης φύσης 2. την αντίληψη για τον κύκλο των πολιτευμάτων «που εκτυλίσσεται με κανονικότητα φυσικού νόμου», καθώς «καμιά μορφή κράτους δεν μπορεί να κρατήσει επ άπειρον.» 3. την έννοια της virtù ως «έννοιας που εξίσου περικλείει την αρχαία αρχοντιά και γενναιότητα, περιέχει ακόμα και το σύγχρονο καίριο σημείο της εργατικότητας, της βιοποριστικής ικανότητας.» (σ.20) 4. τη θέση «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», αν όμως ως σκοπός νοείται η σύσταση της καλύτερης δυνατής κοινότητας. (σ.21) 5. τη θεώρηση της κοινωνικής δυναμικής ως έκφρασης αγώνων των κοινωνικών τάξεων. -Σύμφωνα με τον Horkheimer η θεωρία του ενάρετου ηγεμόνα από την πλευρά του Machiavelli προαναγγέλλει τον τρόπο, με τον οποίο ο Hegel πραγματεύεται το ρόλο των μεγάλων ανδρών στην Ιστορία, όπως επίσης και τον τρόπο με τον οποίο ο γερμανός φιλόσοφος αντιμετωπίζει την υποκειμενική ηθική και τη σχέση της με την πολιτική. Σε σχέση προς το ζήτημα ελευθερία-αναγκαιότητα, σημειώνει: «Ο Μακιαβέλλι έχει αφήσει για την ανθρώπινη ενεργητικότητα ένα χώρο, μέσα στον οποίο μπορεί να επηρεαστεί η πορεία της φύσης και της κοινωνίας εξαιτίας θεληματικών αποφάσεων. Όμως οι ίδιες οι αποφάσεις είναι ελεύθερες; Υπάρχει μέσα στον άνθρωπο κάτι που μπορεί να αναχθεί όχι σε φυσικούς παράγοντες, παρά σε κάτι που υπερβαίνει τη φύση, σ ένα Απόλυτο, στη Χάρη ή στην ελεύθερη βούληση; Σε αντίθεση προς τα προτεσταντικά ρεύματα, ο στοχαστής της ιταλικής αναγέννησης έδωσε σ αυτό αρνητική απάντηση.» (σσ.28-29) -Ποια είναι η ειδικότερη κριτική στην ανθρωπολογική θεώρηση του Machiavelli και στην παρεπόμενη σημασία της για την πολιτική θεωρία του, που ασκείται από τον Horkheimer; Κατά τον Horkheimer, ο Machiavelli, εγκλωβισμένος σε μια θεώρηση αναλλοίωτου της ανθρώπινης φύσης μέσα στην Ιστορία, «εξάρτησε το δικό του τρόπο να σκέφτεται και να νιώθει μονάχα από ιστορικά ευμετάβλητους φυσικούς παράγοντες και διόλου από τις κοινωνικές μεταβολές που επιτελούνται μέσα στην πορεία της ιστορίας. [ ] Στον Μακιαβέλλι οι ανθρώπινοι χαρακτήρες είναι έσχατο ερμηνευτικό υλικό της ιστορικής πορείας, επειδή συνίστανται από τα σταθερά ψυχικά στοιχεία, τις αιώνια όμοιες ορμές και πάθη. [19]

11 Όμως αυτή η θεώρηση είναι δογματική. Παραβλέπει ότι τα ψυχικά και φυσικά στοιχεία, που καθορίζουν τη συγκρότηση της ανθρώπινης φύσης, είναι ενταγμένα μέσα στην ιστορική πραγματικότητα.» (σ.32) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Δογματική θεώρηση της φύσης (& της ανθρώπινης) και υποτίμηση της κοινωνικής/ ιστορικής διάστασης *Για ένα διαφαινόμενο κίνδυνο μηχανιστικής/ αναγωγιστικής προσέγγισης του ταξικού στοιχείου από την πλευρά του Horkheimer της περιόδου του 30, βλέπε σσ Με τις πραγματικές καταστάσεις ανατρέπονται όχι μονάχα οι πρακτικοί θεσμοί, οι μορφές διακυβέρνησης, οι νόμοι, αλλά μεταβάλλεται και η ανθρώπινη φύση. [ ] Είναι λαθεμένη η διδασκαλία πως οι καιροί στ αλήθεια αλλάζουν, μα η φτιαξιά των ανθρώπων μένει η ίδια. Δεν εξαρτάται από το χαρακτήρα των κυβερνώντων το αν θέλουν να εξουσιάσουν τους ανθρώπους δίκαια ή άδικα, σκληρά ή μαλακά, φανατικά ή ανεκτικά. Είναι λάθος η διδασκαλία για την αιώνια ανθρώπινη φύση, που εμφανίζεται επανειλημμένα στην φιλοσοφικοϊστορική σκέψη της νεότερης εποχής, η διδασκαλία για τις όμοιες ορμές και πάθη. [ ] Το σφάλμα του Μακιαβέλλι συνίσταται όχι απλώς στον ισχυρισμό για τη χαρακτηρολογική ομοιομορφία των ανθρώπων που εμφανίζονται ιστορικά, αλλά στην παράβλεψη των ιστορικών όρων για τη διατήρηση ή την αλλαγή ψυχικών ιδιοτήτων. Με την εξαίρεση του Εγέλου, είναι ζήτημα να απέφυγε κανένας φιλόσοφος της νεότερης εποχής το σφάλμα του Μακιαβέλλι.[ ] Επομένως είναι αδύνατη μια φιλοσοφική ανθρωπολογία για την ουσιολογική μορφή (Wesenart) του ανθρώπου, με την έννοια οριστικών αποφάνσεων για την αμετάβλητη και άθικτη από την ιστορία ιδέα του ανθρώπου. (σ.34) Ως εκ τούτου, ο Horkheimer επιμένει να διαβάζει την Ιστορία εγελο-μαρξιστικά και, συνεπώς, τον ηγεμόνα ως αποτέλεσμα του ιστορικού γίγνεσθαι και όχι ως νατουραλιστικό προϊόν, όπως κατά τη γνώμη του κάνει ο Machiavelli. «Στον Μακιαβέλλι οι άνθρωποι παίρνονται σαν ένα είδος μέσα στη φύση, όπως και οποιοδήποτε άλλο ζωικό είδος. Κάθε άτομο, σε οποιαδήποτε ομάδα ή εποχή κι αν ανήκει, θεωρείται σαν δείγμα του ενιαίου είδους, το ίδιο όπως μπορείς να πάρεις μια μέλισσα, ένα μυρμήγκι ή ένα άτομο της ύλης ως παράδειγμα για τα υπόλοιπα άτομα του είδους του» (σ.37) *Ωστόσο, ο Horkheimer παραδέχεται ότι ο Machiavelli επιχείρησε υπέρβαση του νατουραλισμού, αναδεικνύοντας τη σημασία των μορφών διακυβέρνησης, αλλά και των κοινωνικών αγώνων, χωρίς όμως να γονιμοποιήσει αυτές τις προσπάθειές του. (σ.39) [20]

12 Ελευθεριακή ερμηνεία (Negri) Negri A., Virtù et fortune. Le paradigme machiavélien, όπως υπάρχει στο Le pouvoir constituant, Essai sur les alternatives de la modernité, PUF, Paris Ο Negri εκκινεί την ανάλυσή του από την κατηγορία της potentia, σε συνάρτηση προς το αληθές ως στοχασμό και τα όπλα ως δράση πάνω στη potentia. Το θεμελιώδες ερώτημα που θέτει ο Machiavelli, σύμφωνα με τον Negri, είναι το πώς θα παρέμβουμε στη potentia. Καίσαρας Βοργίας: «Εντάσσομαι στο χρόνο, τείνω το ους σε όλους τους θορύβους και περιμένω την ώρα μου.» (p.58) Negri: «Ο ουσιώδης πρωταγωνιστής είναι εδώ ο χρόνος», «το πολιτικό μορφοποιείται ως γραμματική του χρόνου». (p.59) «[Το] πρόβλημα είναι η εσωτερίκευση του ιστορικού χρόνου, η ενσωμάτωσή του στον ανθρωπολογικό χρόνο, η ιδιοποίηση (singulariser) της ισχύος που ανακαλύφθηκε.» (p.63) -Ο Negri συμφωνεί ουσιαστικά με τον Althusser ότι ο ηγεμόνας είναι ένας μοναχικός ήρωας του καιρού του, -πέραν της θεολογίας και του ουμανισμού (p.110)- προσθέτει, ωστόσο, θυμίζοντας τον Cassirer, ότι με τον Machiavelli «η πολιτική επιστήμη μετασχηματίζεται ευθέως κάτω από τα μάτια μας, σε πολιτική τεχνολογία. (p.61) -Σε κάθε περίπτωση, για τον Negri, το κέντρο του προβλήματος είναι η εκδήλωση της εξουσίας μέσα στον ιστορικό χρόνο ως συντάσσοντος υποκειμένου εν δράσει. -Σε πρώτη στιγμή, δηλαδή στον Ηγεμόνα, το συντάσσον υποκείμενο αντιμετωπίζεται από τον Negri όπως και από τον Althusser, δηλαδή όχι μόνο μοναχικό, αλλά και ανατρεπτικό, ριζοσπαστικό, εμπλεκόμενο στους κοινωνικούς ανταγωνισμούς και στις συγκρούσεις. (pp.71-72). Με αυτή την έννοια, στην καρδιά του Ηγεμόνα είναι εγγεγραμμένη μια τραγωδία, η αναγκαία τραγωδία του συντάσσοντος υποκειμένου. Η διαδικασία σύνταξης της εξουσίας είναι μια αέναη, και με αυτή την έννοια σταθερά ανολοκλήρωτη τάση υπέρβασης ορίου. Ως εκ τούτου, «η σχέση αρετής και τύχης δεν είναι μια διαλεκτική σχέση, ανάμεσά τους η σχέση ούτε αμοιβαία ούτε λειτουργική είναι. [ ] Δεν υπάρχει διαλεκτική σχέση ούτε μεταξύ αρετής και τύχης ούτε μεταξύ ελευθερίας και αναγκαιότητας υπάρχει μόνο μια εργασία της βούλησης για δύναμη, τόσο βαθιά, ώστε όλα τελειώνουν με έκρηξη, μετασχηματίζοντας ριζικά τον κόσμο και απελευθερώνοντας έναν ακαταμάχητο μηχανισμό. Μια απόλυτη δυσ-ουτοπία. Μια οντολογία της ριζικής οικοδόμησης. Ένας αποπαλμός του είναι πάνω στη σχισμή του μηδενός.» (p.80) *ΠΡΟΣΟΧΗ: η αρχή του συντάσσοντος υποκειμένου δεν είναι διαλεκτική, δεν παραπέμπει δηλαδή σε υπέρβαση ή συμφιλίωση, αλλά ούτε σε ελπίδα, είναι αυτοσχέδια, αλλά όχι αυθόρμητη (ούτε όνειρο ούτε φαντασία) παρέμβαση στην ιστορική συγκυρία. (pp.83-84, ) Το πρόβλημα του Machiavelli δε θα είναι ποτέ αυτό του να κλείσει την επανάσταση: η σύνταξη συνιστά το άνοιγμα, πάντοτε το άνοιγμα, της επαναστατικής διαδικασίας του πλήθους. (p.109) -Ο μακιαβελικός ηγεμόνας, όπως τον ερμηνεύει ο Negri επεκτείνοντας την ανάλυσή του στους Λόγους, θεμελιώνοντας το νέο κράτος, ωθεί το λαό προς τη δημοκρατία ως απόλυτο πολίτευμα. (όπως και ο Spinoza) -Η αρετή για τον Machiavelli, όπως τη συλλαμβάνει ο Negri, είναι συνώνυμη της ελευθερίας, καθώς διαμέσου αυτής το υποκείμενο επιχειρεί, χωρίς ποτέ να ολοκληρώνει, να διαμορφώσει την τύχη. (pp ) -Το στοιχείο που επικρατεί στον Machiavelli του Negri είναι η ρήξη, όχι η σύνθεση. Αυτός ο Machiavelli της απόκλισης προτείνει έναν ιστορικό υλισμό, που, όπως εκτίθεται στην Ιστορία της Φλωρεντίας, δεν εκπίπτει ποτέ σε διαλεκτικό υλισμό. Στο κείμενό του Machiavel selon Althusser, ο Negri σημειώνει χαρακτηριστικά τα εξής: «Ο Machiavelli έχει μια θέση που αποκλείει την ύπαρξη κάθε νόμου της ιστορίας. Αμετάβλητος στο βάθος του, ο ιστορικός ορίζοντας χαρακτηρίζεται ωστόσο στην επιφάνεια από τη γενική μεταβολή των γεγονότων. Το τυχαίο βρίσκεται στην πρωταρχή της κοινωνίας. Έτσι κάθε προσδιορισμένη σύνθεση έχει ως πρωταρχή της ενώσεις ιστορικών [21]

13 στοιχείων πάντοτε νέες, εξίσου αναγκαίες όσο και απρόβλεπτες. Έτσι χαρακτηρίζεται η αντικειμενική πραγματικότητα: για τον Machiavelli το απρόοπτο, το τυχαίο είναι πάντοτε αντικειμενικά. Συγκροτούν ακέραιη την αντικειμενική πραγματικότητα. Αλλά, στο εσωτερικό αυτού του γενικού πλαισίου της ιστορίας, κινούνται μοναδικές ενέργειες, παραγωγικά πάθη και δραστηριότητες. Στηριγμένος σε αυτές ο Machiavelli ζητεί από τη θεωρία του ατέλειωτου κύκλου των επαναστάσεων τον τρόπο να δραπετεύσει από τη βαρύτητά της, τον τρόπο να εκτοξεύσει το υποκείμενο στον άγνωστο χώρο που επιθυμεί να περιπλανηθεί. [ ] Ο ρυθμός της διαλεκτικής δεν είναι πλέον τριαδικός, αλλά δυαδικός: η αρετή και το αντίθετό της.» Με τρόπο που μας οδηγεί στον Λένιν ο Negri ανακηρύσσει τον Machiavelli «θεωρητικό της απουσίας όλων των συνθηκών μιας αρχής και μιας δημοκρατίας και είναι σε αυτή την απουσία, είναι σε αυτό το κενό που ο Machiavelli, στην κυριολεξία, συλλαμβάνει την επιθυμία ενός υποκειμένου και το συγκροτεί σε πρόγραμμα.» (p.132) *Παρομοίως και ο Althusser, αναδεικνύει την έννοια της επιθυμίας, ως κρίσιμη για τη μακιαβελική θεωρία του υποκειμένου. (Cours, p.237 Discorsi II, πρόλογος) [22]

14 Υπαρξιστική/ φαινομενολογική ερμηνεία (Merleau-Ponty) Μερλώ-Ποντύ, Μ., «Σημείωση για τον Μακιαβέλλι», όπως περιλαμβάνεται στο Σημεία, Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 2005(1960), σσ «Συνεπώς αποτελεί θεμελιώδη συνθήκη της πολιτικής το ότι διαδραματίζεται στη φαινομενικότητα.» (σ.356) «Όπως συμβαίνει καμιά φορά, ο σκληρός πολιτικός αγαπά τους ανθρώπους και την ελευθερία πιο αληθινά απ ό,τι ο δηλωμένος ουμανιστής.» (σ.357) contra determinismus «Εκείνο που μας δυσκολεύει στον Μακιαβέλλι είναι ότι και νοιώθει εντονότατα την τυχαιότητα ή το παράλογο στον κόσμο και αγαπά την συνείδηση ή την ελευθερία στον άνθρωπο. Σαν θεωρεί την ιστορία, με τόσες αταξίες, καταπιέσεις, απρόοπτα και ανατροπές, δε διακρίνει τίποτε που να την προορίζει για μια τελική αρμονία. Αναφέρει την ιδέα ενός θεμελιώδους τυχαίου, μιας αντιξοότητας λόγω της οποίας ούτε οι ευφυέστεροι και ισχυρότεροι δεν ελέγχουν την ιστορία.» (σ.358) καιρός & αρετή «[Ξ]εφεύγουμε από τη μοίρα, τη στιγμή που κατανοούμε τον καιρό μας. [ ] Η ιδέα μιας ανθρωπότητας που δεν έχει εξασφαλισμένη τη νίκη είναι εκείνο που αποδίδει αξία απολύτου στην αρετή μας. [ ] Υπάρχει ριζικότερος ανθρωπισμός;» (σσ ) ανθρωπισμός «Το πρόβλημα ενός πραγματικού ανθρωπισμού που έθεσε ο Μακιαβέλλι, το έθεσε πάλι ο Μαρξ πριν εκατό χρόνια. Να πούμε ότι λύθηκε;» (σ.366) Ποιο ήταν αυτό το πρόβλημα: ο προσδιορισμός ενός θεμελίου επαναστατικής εξουσίας, μιας εξουσίας των δίχως εξουσία. Το πρόβλημα αυτό, όπως καταδεικνύει και η δραματική εξέλιξη της επανάστασης του 1917 δε λύθηκε: «Γιατί είτε η εξουσία, προκειμένου να συνεχίσει να είναι η εξουσία του προλεταριάτου, έπρεπε να ακολουθεί όλες τις διακυμάνσεις της συνείδησης των μαζών, οπότε σύντομα θα ανατρεπόταν, είτε, αν ήθελε να μην είναι έρμαιο αυτών, να χρισθεί κριτής των συμφερόντων του προλεταριάτου, άρα να συγκροτηθεί ως εξουσία με την παραδεδομένη έννοια, να γίνει το πρόπλασμα ενός νέου ιθύνοντος στρώματος. Τη λύση θα μπορούσε να δώσει μόνο μια απόλυτα καινούργια σχέση εξουσίας με τους από κάτω. Έπρεπε να επινοηθούν πολιτικές μορφές ικανές να ελέγχουν την εξουσία χωρίς να την ακυρώνουν, χρειάζονταν ηγέτες ικανοί να εξηγούν στους από κάτω τους λόγους μιας πολιτικής και να καταφέρνουν αυτούς να κάμουν από μόνοι τους αν ήσαν αναγκαίες- τις θυσίες που η εξουσία τούς επιβάλλει. Αυτές οι πολιτικές μορφές σκιαγραφήθηκαν, αυτοί οι ηγέτες φάνηκαν στην επανάσταση του 1917, ωστόσο ήδη από την εποχή της Κροστάνδης χάνει η επαναστατική εξουσία την επαφή με ένα οπωσδήποτε δοκιμασμένο- τμήμα του προλεταριάτου και αρχίζει να λέει ψέματα, για να κρύψει τη σύγκρουση. [ ] Η διαφωνία βαπτίζεται ήδη υπονόμευση, η αντιπολίτευση κατασκοπεία. [ ] Τείνει τάχα κάθε εξουσία ν «αυτονομείται», είναι αυτό άφευκτη μοίρα για κάθε κοινωνία ανθρώπων, ή μια τυχαία εξέλιξη σχετική με τις ιδιαίτερες συνθήκες της Επανάστασης στη Ρωσία [ ] Αυτό είναι προφανώς το ουσιαστικό πρόβλημα. [ ] Εκατό χρόνια μετά τον Μαρξ, το ζήτημα ενός πραγματικού ανθρωπισμού παραμένει άλυτο, οπότε να φανούμε επιεικείς με τον Μακιαβέλλι, ο οποίος ακόμη μπορούσε μόνο να ψυχανεμίζεται το ζήτημα αυτό.» (σσ ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: [23]

15 «Αν ονομάζουμε ανθρωπισμό μια φιλοσοφία του εσωτερικού ανθρώπου που δεν εντοπίζει καμιά επί της αρχής δυσκολία στις σχέσεις του με τους άλλους, καμιά αδιαφάνεια στη λειτουργία της κοινωνίας, και βάζει την ηθική παραίνεση στη θέση της πολιτικής κουλτούρας, ο Μακιαβέλλι δεν είναι ανθρωπιστής. Αν ονομάζουμε όμως ανθρωπισμό μια φιλοσοφία που αντιμετωπίζει ως πρόβλημα τη σχέση του ανθρώπου με τον άνθρωπο και τη συγκρότηση μεταξύ τους μιας κατάστασης και μιας ιστορίας που να είναι κοινές, τότε πρέπει να πούμε ότι ο Μακιαβέλλι διατύπωσε μερικούς όρους κάθε σοβαρού ανθρωπισμού.» (σ.367) Ρεαλιστική/ τεχνοκρατική ερμηνεία Cassirer, E., Ο Μύθος του Κράτους, [μτφρ. Στ.Ροζάνη-Γ.Λυκιαρδόπουλου], Εκδόσεις ΓΝΩΣΗ, Αθήνα 1991, σσ «Ο Ηγεμόνας δεν είναι ούτε ηθικό ούτε ανήθικο βιβλίο: είναι απλώς ένα βιβλίο τεχνικό. Σε ένα τεχνικό βιβλίο δεν αναζητούμε βέβαια κανόνες ηθικής συμπεριφοράς, κανόνες του καλού και του κακου. Αρκεί να μας λέει τι είναι ωφέλιμο και τι ανώφελο. [...] Ο Machiavelli μελετούσε τις πολιτικές πράξεις με τον ίδιο τρόπο που μελετά ένας χημικός τις χημικές αντιδράσεις. Ο Ηγεμόνας περιέχει πολλά επικίνδυνα και δηλητηριώδη πράγματα, αλλά ο Machiavelli τα παρατηρεί με την ψυχρότητα και την αμεροληψία ενός επιστήμονα. Αυτός περιέχει τις πολιτικές του οδηγίες. Από ποιον θα χρησιμοποιηθούν οι οδηγίες αυτές και αν θα χρησιμοποιηθούν για καλό ή για κακό σκοπό, δεν αποτελεί μέριμνα δική του. [ ] Ο Πλάτων και οι μαθητές του είχαν επιχειρήσει να διατυπώσουν μια θεωρία του έννομου κράτους ο Machiavelli ήταν ο πρώτος ο οποίος εισήγαγε μια θεωρία που αποσιωπούσε ή ελαχιστοποιούσε το ειδικό αυτό χαρακτηριστικό. Η δική του τέχνη της πολιτικής προοριζόταν και ίσχυε εξίσου για το άνομο και για το έννομο κράτος.» (σσ ) Φιλελεύθερη/ πλουραλιστική ερμηνεία (Aron, Berlin) Συντηρητική ερμηνεία (Strauss) Ρεπουμπλικανική ερμηνεία (Pocock, Skinner) [24]

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

NICCOLÒ MACHIAVELLI. virtù. Σπουδή στη νεοτερική και σύγχρονη πολιτική θεωρία του ρεπουμπλικανισμού

NICCOLÒ MACHIAVELLI. virtù. Σπουδή στη νεοτερική και σύγχρονη πολιτική θεωρία του ρεπουμπλικανισμού NICCOLÒ MACHIAVELLI virtù και ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΚΑΤΟΠΤΡΑ Σπουδή στη νεοτερική και σύγχρονη πολιτική θεωρία του ρεπουμπλικανισμού Σπύρος Μακρής NICCOLÒ MACHIAVELLI virtù και ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΚΑΤΟΠΤΡΑ Σπουδή στη νεοτερική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Πλάγγεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Γιάννης Πλάγγεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γιάννης Πλάγγεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γεννήθηκα το 1946 στη Λεύκα Μεσσηνίας και σπούδασα φιλοσοφία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1968-72) και στο Πανεπιστήμιο του Sheffield της Αγγλίας (1979-82).

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σε μια συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική. Για ένα ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία. 02.02.2015 Εορτασμός της ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος Χριστίνα Κουλούρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

*Στοιχεία Επικοινωνίας. Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr. 58 insurance w * rld

*Στοιχεία Επικοινωνίας. Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr. 58 insurance w * rld *Στοιχεία Επικοινωνίας Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr 58 insurance w * rld Frontco Με συνέπεια και αποτελεσματικότητα στην ασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Λαϊκισμός, η βασιλεύουσα δύναμη» Επιχειρώντας κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών

Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών Περιεχόμενα Πρόλογος... xv Γιάννης Στουρνάρας Ευχαριστίες... xvii Εισαγωγή... xix Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών 1.1. Η παραδοσιακή Χρηματοοικονομική και οι σημαντικές αδυναμίες της...

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Χαρίδημος Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech

RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech RECOGNISING Issues and Opportunities in Combating Online Hate Speech Αναθεώρηση της εθνικής Ελληνικής Στρατηγικής για την Στρατηγική Διακυβέρνησης του Διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα»

Νίκος Σταματόπουλος «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» «Αρχές Διατήρησης» vs «Νόμοι του Νεύτωνα» Ερώτημα 1 ο : Ποιες από αυτές τις «αρχές» είναι όντως αρχές και ποιες δεν είναι; Ερώτημα 2 ο : Ποιο έχει μεγαλύτερη ισχύ; η «αρχή» ή ο «νόμος»; Ερώτημα 3 ο : Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3 Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 3 Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΕΥΘΥΝΗ ΠΑΡΑΚΙΝΗΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΟΜΑΔΩΝ Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Ο Φραντς Κάφκα στη σκιαγραφία του σύγχρονου ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα