ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 25 ΟΥ ΤΟΜΟΥ. Χ.Τζορμπατζάκης, Μ. Χρυσοφός, Α. Παπατσώρης, Ι. Βαρκαράκης, Χ. Δεληβελιώτης ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 25 ΟΥ ΤΟΜΟΥ. Χ.Τζορμπατζάκης, Μ. Χρυσοφός, Α. Παπατσώρης, Ι. Βαρκαράκης, Χ. Δεληβελιώτης ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΤΟΜΟΣ 25 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ εντυπο κλειστο αρ. αδειασ 95/2011 Κωδικός εντύπου: Διεύθυνση επιστροφής: Ραβινέ 23, Αθήνα ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Θεραπευτική αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας σε συνδυασμό με προγράμματα παρένθετης μητρότητας Iωάννης Π. Γιακουμάκης, Ευλαλία Β. Βλαχοπούλου, Παναγιώτα Ν. Τσουνάπη, Νικόλαος Β. Σοφικίτης Η χημειοπροφύλαξη στη χειρουργική της ουρολιθίασης Παναγιώτης Ι. Μουρμούρης, Ηλίας Καζεζίδης ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ To Serenoa Repens ως συμπληρωματική θεραπεία στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα. Μακροπρόθεσμα αποτελέσματα μιας προοπτικής τυχαιοποιημένης μελέτης Κ. Σταματίου, Α. Λαμπρακόπουλος Προοπτική ανάλυση ανεξάρτητων παραγόντων σε άνδρες με ανθιστάμενα στη φαρμακευτική αγωγή συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού συστήματος (LUTS). Επικέντρωση στην ποιότητα ζωής Κ.Β. Μυτιλέκας, Μ. Καλαϊτζή, I. Σοκολάκης, Ε. Ιωαννίδης, Α. Αποστολίδης συσχέτιση μεταξύ βάρους γέννησης και νεφρικής λειτουργιάς στην εφηβεία σε συγγενή κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση Χ.Τζορμπατζάκης, Μ. Χρυσοφός, Α. Παπατσώρης, Ι. Βαρκαράκης, Χ. Δεληβελιώτης ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Αυτόματη ρήξη της νεφρικής πυέλου. Περιγραφή δύο περιπτώσεων Παναγιώτης Καρτσακλής, Παντελής Κρανιώτης, Μαρία Τσιμάρα, Παναγιώτης Ζώντος, Παναγιώτης Πολίτης, Αριστομένης Γκέκας OCTOBER-NOVEMBER-DECEMBER Τοπικά προχωρημένο ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα της ουροδόχου κύστεως Κωνσταντίνος Σταματίου, Αθανάσιος Παπατσώρης, Δημήτριος Ζαβραδινός, Ελευθέριος Γερόπαπας, Αθανάσιος Λαμπρακόπουλος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 25 ΟΥ ΤΟΜΟΥ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΕΥΧΟΣ 4 ΤΟΜΟΣ 25 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Iωάννης Π. Γιακουμάκης, Ευλαλία Β. Βλαχοπούλου, Παναγιώτα Ν. Τσουνάπη, Νικόλαος Β. Σοφικίτης Θεραπευτική αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας σε συνδυασμό με προγράμματα παρένθετης μητρότητας Παναγιώτης Ι. Μουρμούρης, Ηλίας Καζεζίδης Η χημειοπροφύλαξη στη χειρουργική της ουρολιθίασης ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Κ. Σταματίου, Α. Λαμπρακόπουλος To Serenoa Repens ως συμπληρωματική θεραπεία στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα. Μακροπρόθεσμα αποτελέσματα μιας προοπτικής τυχαιοποιημένης μελέτης Κ.Β. Μυτιλέκας, Μ. Καλαϊτζή, I. Σοκολάκης, Ε. Ιωαννίδης, Α. Αποστολίδης Προοπτική ανάλυση ανεξάρτητων παραγόντων σε άνδρες με ανθιστάμενα στη φαρμακευτική αγωγή συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού συστήματος (LUTS). Επικέντρωση στην ποιότητα ζωής Χ. Τζορμπατζάκης, Μ. Χρυσοφός, Α. Παπατσώρης, Ι. Βαρκαράκης, Χ. Δεληβελιώτης συσχέτιση μεταξύ βάρους γέννησης και νεφρικής λειτουργιάς στην εφηβεία σε συγγενή κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Παναγιώτης Καρτσακλής, Παντελής Κρανιώτης, Μαρία Τσιμάρα, Παναγιώτης Ζώντος, Παναγιώτης Πολίτης, Αριστομένης Γκέκας Αυτόματη ρήξη της νεφρικής πυέλου. Περιγραφή δύο περιπτώσεων Κωνσταντίνος Σταματίου, Αθανάσιος Παπατσώρης, Δημήτριος Ζαβραδινός, Ελευθέριος Γερόπαπας, Αθανάσιος Λαμπρακόπουλος Τοπικά προχωρημένο ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα της ουροδόχου κύστεως ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 25 ΟΥ ΤΟΜΟΥ

3 CONTENTS ISSUE 4 VOLUME 25 OCTOBER-NOVEMBER-DECEMBER 2013 REVIEWS I. Giakoumakis, E. Vlahopoulou, P. Tsounapi, N. Sofikitis Treatment of male intertility in combination with surrogate programs P.I. Mourmouris, H. Kazezidis Antibiotic prophylaxis in the treatment of urolithiasis ORIGINAL ARTICLES K. Stamatiou, A. Labrakopoulos Serenoa repens as complementary agent in the treatment of chronic bacterial prostatitis. Long term results of a prospective randomised study K.V. Mytilekas, M. Kalaitzi, I. Sokolakis, E. Ioannidis, A. Apostolidis Prospective analysis of independent factors in males with refractory to initial pharmaceutical treatment lower urinary tract symptoms. Focus on quality of life C. Tzormpatzakis, M. Chrisofos, A. Papatsoris, I. Varkarakis, C. Deliveliotis Αssociation between birth weight and renal function in adolescence in congential vesicoureteral reflux case reports P. Kartsaklis, P. Kraniotis, M. Tsimara, P. Zontos, P. Politis, A. Gekas Spontaneous rupture of renal pelvis. Presentation of two cases K. Stamatiou, A. Papatsoris, D. Zavradinos, E. Geropapas, A. Labrakopoulos Locally advanced squamous cell carcinoma of the bladder CONTENTS OF VOLUME 25

4 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Θεραπευτική αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας σε συνδυασμό με προγράμματα παρένθετης μητρότητας Ιωάννης Π. Γιακουμάκης 1, Ευλαλία Β. Βλαχοπούλου 2, Παναγιώτα Ν. Τσουνάπη 3, Νικόλαος Β. Σοφικίτης 2,3 1 Μεσογειακό Κέντρο Γονιμότητας, Χανιά, Κρήτη 2 Ουρολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα 3 Ουρολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Τόττορι, Γιονάγκο, Ιαπωνία Προγράμματα παρένθετης μήτρας αποτελούν τη μόνη λύση για την ανακούφιση ειδικών μορφών γυναικείας υπογονιμότητας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η αποστολή του σπερματοζωαρίου δεν είναι μόνο να γονιμοποιήσει το ωάριο, αλλά το σπερματοζωάριο επηρεάζει την ικανότητα του εμβρύου για ανάπτυξη και επιτυχή εμφύτευση στη μήτρα, είναι φανερό ότι η ανδρική υπογονιμότητα μπορεί να επηρε- άσει αρνητικά τα αποτελέσματα προγραμμάτων παρένθετης κύησης. Στη μελέτη αυτή συζητείται η συλλογή ανδρικών γαμετών για την πραγματοποίηση τεχνικών εξωσωματικής γονιμοποίησης σε προγράμματα παρένθετης κύησης. Επιπρόσθετα, δίνεται έμφαση στις επιπλέον δυσκολίες που εμφανίζονται στις προσπάθειες να επιτευχθεί κύηση σε παρένθετες γυναίκες όταν συνυπάρχει ανδρική υπογονιμότητα. ΛΕΞΕΙΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑΣΜΟΥ: ανδρική υπογονιμότητα, ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ, ΠΑΡΕΝΘΕΤΗ ΚΥΗΣΗ εισαγωγη Στην εποχή μας αρκετά ζευγάρια έχουν δυσκολίες να αποκτήσουν παιδιά. Με βάση στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου το 13-15% των ζευγαριών παγκοσμίως που επιχειρούν να κάνουν παιδί αντιμετωπίζουν πρόβλημα 1. Ο αριθμός των γυναικών και των ανδρών που αποκτά παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία ολοένα και αυξάνεται ανά τον κόσμο σε σύγκριση με το παρελθόν. Πλέον, τα ζευγάρια αποκτούν παιδιά σε ηλικίες των 30, 40, ακόμη και των 50 ετών 2-4. Η τάση αυτή είναι εμφανής στην Ευρώπη, όπου το ποσοστό των γεννήσεων από μητέρες ηλικίας 30 ετών και άνω υπερβαίνει το 40% στην Ολλανδία, τη Φινλανδία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία, την Ιταλία και την Ισπανία 4. Ομοίως, στον Καναδά, το ποσοστό γονιμότητας συνεχίζει να είναι υψηλότερο για τις γυναίκες της ομάδας ετών σε σύγκριση με μεγαλύτερες ηλικίες, αλλά το ποσοστό γεννήσεων για τις γυναίκες ηλικίας ετών φαίνεται να είναι μεγαλύτερο από το διπλάσιο που είχε παρατηρηθεί μεταξύ των ετών 1988 και 2008 (Στατιστική Υπηρεσία του Καναδά. Γεννήσεις, 2011) 5. Επιπλέον, η υπογονιμότητα θεωρείται ως ένα κοινό δημόσιο πρόβλημα. Δεν επηρεάζει μόνο τη ζωή των ζευγαριών, αλλά επηρεάζει παράλληλα και τις υπηρεσίες υγείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 255

5 Θεραπευτική αντιμετώπιση της Ανδρικής Υπογονιμότητας Η παρένθετη μητρότητα είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας μπορούν να γίνουν «βιολογικές μητέρες» γυναίκες με σοβαρό πρόβλημα υγείας. Στην περίπτωση της παρένθετης μητρότητας, μητέρα δεν είναι αυτή που γεννάει το παιδί, αλλά αυτή που δίνει το γενετικό υλικό, και ο νόμος που ισχύει στη χώρα μας για την παρένθετη μητρότητα κατοχυρώνει και τη γυναίκα που δίνει τα ωάρια και τη γυναίκα που συνεισφέρει με τη δανεική μήτρα. Ως παρένθετη μητρότητα ορίζεται η μεταφορά γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα διαφορετικής γυναίκας. Το ωάριο είναι δυνατόν να προέλθει είτε από το άτεκνο ζευγάρι είτε από δότρια ωαρίων. Το σπέρμα λαμβάνεται από το σύζυγο- σύντροφο (γενετικός πατέρας) της επιθυμούσας παιδί. Σε κάθε περίπτωση το γονιμοποιημένο ωάριο δεν ανήκει στην παρένθετη, η οποία δεν έχει καμία βιολογική σχέση με το παιδί, και είναι απλά η «κυψέλη» του εμβρύου. Τα περισσότερα περιστατικά παρένθετης μητρότητας αφορούν ειδικές περιπτώσεις γυναικείας υπογονιμότητας (όπως γυναίκες με ιστορικό υστερεκτομής ή γυναίκες, στις οποίες, αν επιτευχθεί εγκυμοσύνη, θα είναι υψηλού κινδύνου), η οποία μπορεί να συνδυάζεται με ανδρική υπογονιμότητα. Μελέτη σε αρσενικούς αρουραίους έδειξε πως η επαγωγή νεφρικής ανεπάρκειας δημιουργεί στατιστικά σημαντική βλάβη στο DNA των σπερματοζωαρίων, η οποία συνοδεύεται από ελαττωματική ανάπτυξη των εμβρύων in vitro 8. Επιπρόσθετα, μελέτη σε αρουραίους έδειξε την επιβλαβή επίδραση της πρωταρχικής ορχικής βλάβης στην ικανότητα των γονιμοποιημένων ωαρίων να αναπτυχθούν in vitro και στη συνέχεια να εμφυτευτούν στη μήτρα των θηλυκών αρουραίων-δεκτών. Η αδυναμία ανάπτυξης και εμφύτευσης των εμβρύων μπορεί να αποδοθεί στην οξειδωτική βλάβη του DNA των σπερματοζωαρίων 9. Οι παραπάνω μελέτες δείχνουν ότι σε πρωτοπαθή ορχική βλάβη, ακόμα και αν επιτεχθεί μετά την εξωσωματική γονιμοποίηκαι το κοινωνικό περιβάλλον 6. Ανάμεσα στα συναισθήματα που βιώνουν τα υπογόνιμα ζευγάρια περιλαμβάνονται η κατάθλιψη, η θλίψη, η ενοχή, η ντροπή, και η ανεπάρκεια μαζί με την κοινωνική απομόνωση 7. Αν και στο παρελθόν υπήρχε η αντίληψη ότι για τα προβλήματα υπογονιμότητας ευθύνεται κυρίως η γυναίκα, σήμερα είναι γνωστό ότι περίπου στο ήμισυ των περιπτώσεων το πρόβλημα οφείλεται σε ανδρικό παράγοντα. Μια εμπεριστατωμένη εκτίμηση της υπογονιμότητας ενός ζευγαριού θα πρέπει να περιλαμβάνει και την ολοκληρωμένη μελέτη του άνδρα. Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι το πρόβλημα υπογονιμότητας ενός ζευγαριού αφορά το ζευγάρι ως μονάδα και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Ανδρική Υπογονιμότητα Η γονιμοποιητική ικανότητα του σπέρματος εξαρτάται από τον αριθμό των σπερματοζωαρίων ανά μονάδα όγκου, τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων, την κινητικότητά τους, τη δυνατότητα των σπερματοζωαρίων να υποστούν τις απαραίτητες μεταβολές προκειμένου να γονιμοποιήσουν ένα ωάριο και τελικά, από τη μεταφορά ενός άθικτου γενετικού υλικού (DNA) στο ωάριο κατά τη διάρκεια της γονιμοποίησης. Είναι ευρέως γνωστό ότι 35-50% της υπογονιμότητας του ζευγαριού οφείλεται σε ανωμαλίες του σπέρματος. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει παρατηρηθεί σημαντική έκπτωση της αναπαραγωγικής λειτουργίας του άνδρα. Ορισμένες επιδημιολογικές μελέτες αναφέρουν μείωση εώς και 30% στις τιμές των φυσιολογικών παραμέτρων των σπερματοζωαρίων στον γενικό πληθυσμό. Η παρατήρηση αυτή, αν και χρήζει περαιτέρω επιβεβαίωσης από μεγάλες επιδημιολογικές μεθόδους, γεννά δικαιολογημένες ανησυχίες για το αναπαραγωγικό μέλλον του σύγχρονου άνδρα. Οι αιτίες της ανδρικής υπογονιμότητας είναι πολλές και ποικίλες. Επιβαρυντικοί παράγοντες είναι ο σύγχρονος καθιστικός τρόπος ζωής, περιβαλλοντικές τοξίνες, όπως το κάπνισμα και το αλκοόλ, αλλά και διάφοροι μεταβολίτες πολυμερών, όπως οι φθαλάτες, οι οποίες ολοένα και περισσότερο εισβάλλουν στην καθημερινότητά μας. Εξωσωματική Γονιμοποίηση Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι μια διαδικασία, κατά την οποία η γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο γίνεται στο εργαστήριο. Τα βασικά βήματα στην εξωσωματική γονιμοποίηση είναι η ορμονική διέγερση της γυναίκας με στόχο την αύξηση των ωοθυλακίων της σε αριθμό και μέγεθος. Αυτό γίνεται με τη χορήγηση γοναδοτροπινών για ένα διάστημα που καθορίζεται από μια σειρά παραμέτρων, ώστε να παραχθεί ένας ικανοποιητικός αριθμός ώριμων ωαρίων. Το επόμενο βήμα είναι η ωοληψία, που γίνεται στο εργαστήριο με τη βοήθεια μιας υπερηχογραφικά καθοδηγούμενης αναρρόφησης των ωαρίων, που έχει παράγει η γυναίκα στη διάρκεια της ορμονικής διέγερσης που προηγήθηκε. Ο άνδρας είτε θα δώσει δείγμα σπέρματος την ήμερα της ωοληψίας είτε τα σπερματοζωάρια θα ληφθούν με επεμβατική τεχνική από το ανδρικό γεννητικό σύστημα. Αρκετές φορές χρησιμοποιούνται και κατεψυγμένα σπερματοζωάρια είτε από το σύζυγο είτε από δότες. Παρένθετη Μητρότητα 256 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

6 Ιωάννης Π. Γιακουμάκης και συν. ση η δημιουργία εμβρύων, τα έμβρυα αυτά έχουν μικρότερη πιθανότητα να εμφυτευτούν επιτυχώς στη μήτρα, γεγονός το οποίο εξηγεί την αποτυχία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά τη μεταφορά εμβρύων (που έχουν δημιουργηθεί από σπερματοζωάρια από άνδρες με ορχική βλάβη) ακόμα και στη μήτρα μιας υγιούς, νέας παρένθετης. Προϋποθέσεις Παρένθετης Μητρότητας Στη χώρα μας επιτρέπεται σε έγγαμα ζευγάρια, σε ζευγάρια που ζουν σε ελεύθερη συμβίωση και σε ελεύθερες γυναίκες, υπό προϋποθέσεις, η παρένθετη και υποκατάστατη μητρότητα. Με τη συμπλήρωση του ν. 3089/2002 με τον ν. 3305/2005 ορίζεται ότι η ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή για ένα πρόγραμμα παρένθετης μητρότητας απαιτεί: 1) Ιατρική αδυναμία κυοφορίας της μέλλουσας βιολογικής μητέρας. 2) Ηλικιακό περιορισμό της μέλλουσας βιολογικής μητέρας το 50ο έτος της ηλικίας της. 3) Καταλληλότητα για κυοφορία της παρένθετης γυναίκας. 4) Τα γονιμοποιημένα ωάρια που εμφυτεύονται στη μήτρα της παρένθετης να μην ανήκουν στην ίδια. 5) Έγγραφη συμφωνία χωρίς αντάλλαγμα μεταξύ αφενός των βιολογικών γονέων και αφετέρου της παρένθετης καθώς και του συζύγου της (αν είναι έγγαμη). Επιτρέπεται βέβαια η κάλυψη των εξόδων της παρένθετης, τα οποία μπορεί να σχετίζονται με την ιατρική, νομική και ψυχολογική φροντίδα της παρένθετης μητέρας. 6) Η αιτούσα ή η παρένθετη να κατοικούν στην Ελλάδα. Αίτηση για παροχή δικαστικής άδειας της γυναίκας που επιθυμεί να γίνει «βιολογική μητέρα» στο Μονομελές Πρωτοδικείο της συνήθους διαμονής της αιτούσας ή της παρένθετης με τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. ανδρικη υπογονιμοτητα και συλλογη ανδρικών γαμετων για προγραμμα παρενθετησ μητροτητασ 1. Ολιγοασθενοζωοσπερμία Δείγματα σπερματικού υγρού συλλέγονται από τον υπογόνιμο άνδρα και ανάλογα με τις ποσοτικές και ποιοτικές παραμέτρους των σπερματοζωαρίων χρησιμοποιούνται για τεχνικές IVF ή ICSI με τα ωάρια της συντρόφου. Αν ο αριθμός ή η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων είναι ιδιαίτερα ελαττωμένος, τότε οι τεχνικές ICSI είναι οι πλέον κατάλληλες. Τα παραγόμενα έμβρυα τοποθετούνται στη δανεική, παρένθετη μήτρα. 2. Μη αποφρακτική αζωοσπερμία Μετά από ανοιχτή ή μικροχειρουργική βιοψία όρχεως 10,11, συλλέγεται ορχικός ιστός, ο οποίος υφίσταται στο εργαστήριο μηχανική ή βιοχημική διάσπαση. Αν βρεθούν σπερματοζωάρια στα διασπασμένα σπερματικά σωληνάρια, τότε γίνεται μικροένεση των σπερματοζωαρίων στα ωάρια της συντρόφου. Τα προκύπτοντα έμβρυα τοποθετούνται στη δανεική μήτρα. Αν δεν βρεθούν σπερματοζωάρια στον ορχικό ιστό, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν είτε σπερματοζωάρια δότη είτε δανεικά έμβρυα. Τα έμβρυα του ζευγαριού είτε τα δανεικά έμβρυα θα τοποθετηθούν στη μήτρα της παρένθετης. Τα πλεονεκτήματα της μικροχειρουργικής βιοψίας του όρχεως 12 είναι: 1) η συλλογή σχετικά μικρού όγκου ορχικού παρεγχύματος 2) η δυνατότητα αποφυγής τρώσης αρτηριών του ελυτροειδούς χιτώνα του όρχεως 3) η δυνατότητα να παρατηρήσει και ακόλουθα να συλλέξει ο χειρουργός διατεταμένα σπερματικά σωληνάρια, τα οποία έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να περιέχουν κύτταρα, τα οποία έχουν περάσει το μειωτικό φραγμό και έχουν διαφοροποιηθεί σε σπερματοζωάρια. Πρέπει να τονιστεί ότι η κατανομή των εστιών σπερματογένεσης στον όρχι με μη αποφρακτική αζωοσπερμία είναι ανομοιογενής και επομένως η μικροχειρουργική τεχνική θα οδηγήσει στην αναγνώριση των εστιών προχωρημένης σπερματογένεσης. 3. Αποφρακτική αζωοσπερμία Για τη συλλογή σπερματοζωαρίων από έναν άντρα με αποφρακτική αζωοσπερμία 13 προτείνονται οι εξής λύσεις: 1) Μικροχειρουργική διάνοιξη του προσθίου τοιχώματος του σπερματικού πόρου. Το πρόσθιο τοίχωμα του σπερματικού πόρου διανοίγεται μικροχειρουργικά και ένας φλεβοκαθετήρας διαμέτρου 28G εισέρχεται στον αυλό του σπερματικού πόρου. Θρεπτικό βιοχημικό υλικό εγχύεται στον αυλό του σπερματικού πόρου με κατεύθυνση προς τον όρχι. Το εγχυθέν θρεπτικό υλικό αναρροφάται από τον ίδιο φλεβοκαθετήρα και σπερματοζωάρια συλλέγονται. Το πρόσθιο τοίχωμα του σπερματικού πόρου συγκλείεται με απορροφήσιμα ράμματα κάτω από μικροχειρουργικό έλεγχο. Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι δεν συλλέγεται ορχικός ιστός και κατά συνέπεια δεν ελαττώνεται ο όγκος του όρχεως. 2) Συλλογή σπερματοζωαρίων από την επιδιδυμίδα είτε με μικροχειρουργική τεχνική είτε με διαδερμική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 257

7 Θεραπευτική αντιμετώπιση της Ανδρικής Υπογονιμότητας αναρρόφηση. Η μικροχειρουργική συλλογή σπερματοζωαρίων από την επιδιδυμίδα έχει το πλεονέκτημα ότι δεν συμβαίνει τραυματισμός του τοιχώματος της επιδιδυμίδας και κατά συνέπεια είναι δυνατή στο μέλλον η αναστόμωση της επιδιδυμίδας με το σπερματικό πόρο. Η διαδερμική συλλογή σπερματοζωαρίων από την επιδιδυμίδα, προκαλεί τραυματισμούς στην επιδιδυμίδα και δεν είναι δυνατή η αποτελεσματική και λειτουργική αναστόμωσή της στο μέλλον με τον σπερματικό πόρο. 3) Η χειρουργική συλλογή σπερματοζωαρίων από τους όρχεις. Μικροχειρουργική βιοψία του όρχεως δεν χρειάζεται, διότι οι εστίες σπερματογένεσης στον όρχι με αποφρακτική αζωοσπερμία είναι ομοιογενώς κατανεμημένες. Στην αποφρακτική αζωοσπερμία, ένας μικρός μόνο όγκος ορχικού ιστού πρέπει να συλλεχθεί, διότι υπάρχει βεβαιότητα για την ύπαρξη σπερματοζωαρίων στον ορχικό ιστό. Βέβαια, ένας βαθμός ορχικής βλάβης υπάρχει στην αποφρακτική αζωοσπερμία, αν έχει μεσολαβήσει μακρύ χρονικό διάστημα από την απόφραξη. 4) Η υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη αναρρόφηση σπερματοζωαρίων από το αλλήρειο δίκτυο (Rete testis) του όρχεως 14. Αυτή η μέθοδος έχει το πλεονέκτημα ότι δεν περιλαμβάνει εκτομή ορχικού ιστού. Το αλλήρειο δίκτυο του όρχεως είναι η τοποθεσία στον όρχι, όπου συνενώνονται όλα τα σπερματικά σωληνάρια και δίνει υπερπυκνωτική εμφάνιση στο υπερηχογράφημα. Συμπεράσματα Η ανδρική υπογονιμότητα επιβάλλει επεμβατικές ή μη προσπάθειες για τη συλλογή φυσιολογικών ανδρικών γαμετών και ακόλουθα επηρεάζει αρνητικά την πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης, ακόμα και μετά τη μεταφορά εμβρύων σε δανεικές μήτρες νέων υγιών παρένθετων σε προγράμματα παρένθετης κύησης. SUMMARY I. Giakoumakis 1, E. Vlahopoulou 2, P. Tsounapi 3, Ν. Sofikitis 2,3 Treatment of male intertility in combination with surrogate programs Hellenic Urology 2013, 25: Mediterranean Fertility Centre, Chania, Crete 2 Department of Urology, University of Ioannina 3 Department of Urology, University of Tottori, Yonago, Japan Surrogate programs represent an attractive alternative solution for the therapeutic management of specific subpopulations of infertile women. Recently, strong scientific evidence supports that the mission of the spermatozoon is not only to fertilize the oocyte, but it contributes to the embryonic capacity for early development and implantation. Thus, spermatozoal defects may affect the live birth rate in surrogate programs and their role is discussed in the current review. key words: male infertility, in vitro fertilization, surrogate programs 258 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

8 Ιωάννης Π. Γιακουμάκης και συν. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. World Health Organization: Report of the Meeting on the Prevention of Infertility at the Primary Health Care Level. WHO, Geneva, Bewley S, Davies M, Braude P. Which career first? The most secure age for childbearing remains BMJ 2005, 331: ESHRE Capri Workshop Group. Fertility and ageing. Hum Reprod 2005, 11: Nicoletti C, Tanturri ML. Differences in delaying motherhood across European countries: Empirical evidence from the ECHP (Rep. No ). Colchester: University of Essex, Institute for Social and Economic Research, Daniluk JC, Koert E. Childless Canadian men's and women's childbearing intentions, attitudes towards and willingness to use assisted human reproduction. Hum Reprod 2012, 27: Whitman-Elia GF, Baxley EG. A primary care approach to the infertile couple: clinical review. J Am Board Family Pract 2001, 14: Kamel ΡΜ. Management of the infertile couple: an evidence based protocol Reproductive Biology and Endocrinology 2010, 8: Dimitriadis F, Giannakis D, Giotitsas N, Parldalidis N, Baltogiannis D, Saito M, et al. Post-fertilization effects of chronic renal failure in male rats. Int J Androl 2009, 32: Dimitriadis F, Giannakis D, Pardalidis N, Tsoukanelis K, Kanakas N, Saito M, et el. Effects of primary testicular damage on sperm DNA oxidative status and embryonic and foetal development. Andrologia 2009, 41: Schlegel PN, Goldstein M. Alternate indications for varicocele repair: non-obstructive azoospermia, pain, androgen deficiency and progressive testicular dysfunction. Fertil Steril 2011, 96: Oates RD, Mulhall J, Burgess C, Cunningham D, Carson R. Fertilization and pregnancy using intentionally cryopreserved testicular tissue as the sperm source for intracytoplasmic sperm injection in 10 men with non-obstructive azoospermia. Hum Reprod 1997, 12: Giannakis D, Baltogiannis D, Tsoukanelis K, Loutradis D, Miyagawa I, Makrydimas G, et al. Role of testicular tissue telomerase assay for the prediction of the presence of testicular spermatozoa in azoospermic men with varicoceles, pre- and post-varicocelectomy. Andrologia 2004, 36: Platteau P, Staessen C, Michiels A, Tournaye H, Van Steirteghem A, Liebaers I, et al. Comparison of the aneuploidy frequency in embryos derived from testicular sperm extraction in obstructive and non-obstructive azoospermic men. Hum Reprod 2004, 19: Kaponis A, Yiannakis D, Tsoukanelis K, Tsalikis D, Tsabalas D, Baltogiannis, et al. The role of ultrasonographically guided puncture of the human rete testis in the therapeutic management of nonobstructive azoospermia. Andrologia 2003, 35: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 259

9 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η χημειοπροφύλαξη στη χειρουργική της ουρολιθίασης Παναγιώτης Ι. Μουρμούρης, Ηλίας Καζεζίδης B' Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Σισμανόγλειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται τα νεότερα δεδομένα στο διφορούμενο θέμα της αντιβιοτικής κάλυψης πριν τα χειρουργεία, για την αντιμετώπιση της λιθίασης του ουροποιητικού συστήματος. Ειδικότερα, ανασκοπείται η βιβλιογραφία για δεδομένα που αφορούν στη χημειοπροφύλαξη σε ενδοσκοπικά χειρουργεία όσο και στη διαδερμική νεφρολιθοτριψία, αλλά και αναφέρεται ό,τι νεώτερο για την αντιβιοτική κάλυψη σε ανοιχτά χειρουργεία αντιμετώπισης της ουρολιθίασης. Λέξεις ευρετηριασμού: Χημειοπροφύλαξη, ουρολιθίαση, αντιβιοτικά Εισαγωγή Η αντιβιοτική προφύλαξη (χημειοπροφύλαξη) είναι η σύντομη χορήγηση αντιβιοτικών πριν ή κατά την έναρξη μιας χειρουργικής επέμβασης και χρησιμοποιείται, για να ελαχιστοποιήσει τις λοιμώδεις επιπλοκές που προκύπτουν από διαγνωστικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις. 1 Ενώ η χρήση της χημειοπροφύλαξης είναι γενικώς αποδεκτή, οι πιθανές παρενέργειες αλλά και η ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηριακών στελεχών είναι δυνητικοί κίνδυνοι. 2 Στην κλινική πράξη ολοένα και ανευρίσκονται πολυανθεκτικά στελέχη, τα οποία δημιουργούν μείζον υγειονομικό πρόβλημα και προέρχονται από αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών ευρέως φάσματος. Η λοίμωξη από τέτοια μικροβιακά στελέχη αυξάνει τόσο τον κίνδυνο και το χρόνο νοσηλείας, όσο και τη θνησιμότητα. Παράλληλα, η ύπαρξη ενός τέτοιου στελέχους μπορεί να μετατρέψει μια μικρού σχετικά κινδύνου επέμβαση σε ένα απειλητικό για τη ζωή του ασθενούς χειρουργείο. Η Ουρολογία είναι μια χειρουργική ειδικότητα που έχει παρουσιάσει πολλές τεχνικές εξελίξεις την τελευταία εικοσαεκαετία. Οι παλαιότερες χειρουργικές τεχνικές έχουν αντικατασταθεί από ενδοσκοπικές, λαπαροσκοπικές και ρομποτικά υποβοηθούμενες επεμβάσεις, ενώ ολοένα και περισσότεροι ηλικιωμένοι ασθενείς χειρουργούνται στις μέρες μας. Αν και προτείνεται η χημειοπροφύλαξη στις χειρουργικές επεμβάσεις, δεν υπάρχουν μεγάλες σχετικές μελέτες. 2,3 Ορισμός και εφαρμογές της χημειοπροφύλαξης Ως χημειοπροφύλαξη ορίζεται η χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής εντός 24ώρου από την επέμβαση, με την πρώτη δόση να δίδεται προεγχειρητικά ή διεγχειρητικά. 1 Ο κυριότερος στόχος είναι η πρόληψη μετεγχειρητικής βακτηριουρίας. Ως μετεγχειρητική αναφέρεται η περίοδος μέχρι 30 ημέρες από το χειρουργείο, ενώ η βακτηριουρία ορίζεται ως η ανεύρεση >10 3 αποικιών/ml σε συμπτωματικούς 260 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

10 Παναγιώτης Ι. Μουρμούρης, Ηλίας Καζεζίδης ασθενείς ή η ανεύρεση >10 5 αποικιών/ml σε ασυμπτωματικούς ασθενείς. Άλλοι στόχοι της χημειοπροφύλαξης περιλαμβάνουν τη πρόληψη του μετεγχειρητικού πυρετού, της σήψης και της βακτηριαιμίας. 4 Προεγχειρητικά, είναι σημαντικό να κατηγοριοποιηθούν οι ασθενείς ανάλογα με: 1) Τη γενική κατάσταση της υγείας τους σύμφωνα και με την κατηγοριοποίηση της Αμερικανικής Εταιρείας Αναισθησιολογίας (ASA score) 2) Την ύπαρξη γενικών παραγόντων κινδύνου για εμφάνιση επιπλοκών από το ουροποιητικό (Πίνακας 1) 3) Το είδος της επέμβασης καθώς και το χρόνο, αλλά και τις τεχνικές δυσκολίες αυτής. Ο κύριος στόχος της χημειοπροφύλαξης είναι να προληφθούν οι εμπύρετες λοιμώξεις του ουροποιητικού, όπως η οξεία πυελονεφρίτιδα, η οξεία προστατίτιδα, η οξεία επιδιδυμίτιδα αλλά και η ουροσήψη. Πίνακας 1. Παράγοντες κινδύνου εμφάνισης λοιμωδών επιπλοκών Γενικοί Παράγοντες Μεγάλη ηλικία Μειωμένο διατροφικό επίπεδο Ανοσοκαταστολή Σακχαρώδης διαβήτης Κάπνισμα Αυξημένο βάρος σώματος Προυπάρχουσα λοίμωξη Αδυναμία ελέγχου των παραπάνω παραγόντων Παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο βακτηριακό φορτίο Αυξημένος χρόνος νοσηλείας Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις Πρόσφατο χειρουργείο εντέρου Μικροβιακός αποικισμός Παρουσία καθετήρα Απόφραξη ουροποιητικού Λιθίαση Παρότι το πιο συχνά απαντώμενο παθογόνο είναι το E.Coli, υπάρχουν και άλλα Gram αρνητικά βακτήρια, όπως η Klebsiella και o Proteus, που συχνά απαντώνται σε ασθενείς με λιθίαση του ουροποιητικού. 5 Μία ανασκόπηση δειγμάτων ούρων κατέληξε ότι σε ποσοστό 40% των θετικών καλλιεργειών ανευρίσκονται Gram αρνητικά βακτήρια. 6 Στην κλινική πράξη, ο εντερόκοκκος ανευρίσκεται πιο συχνά σε ασθενείς που φέρουν ουρηθρικούς καθετήρες, νεφροστομίες, αλλά και αυτοσυγκρατούμενους ουρητηρικούς καθετήρες. Οι πιο συχνά απαντώμενοι μικροοργανισμοί και η προτεινόμενη αντιβιοτική αγωγή παρουσιάζονται στον πίνακα 2. Πίνακας 2. Μικροοργανισμοί και προτεινόμενη αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη Επέμβαση Παθογόνα Αντιβιοτικό SWL SWL με stent ή νεφροστομία URS σε εγγύς λίθο μη επιπλεγμένο URS σε άπω λίθο ή PCNL Enterobacteriaceae Enterococci Enterobacteriaceae Enterococci Enterobacteriaceae Enterococci Staphylococci Enterobacteriaceae Enterococci Staphylococci Τριμεθοπρίμη- Σουλφομεθοξαζόλη Κεφαλοσπορίνη 2 ης ή 3 ης γενιάς Τριμεθοπρίμη- Σουλφομεθοξαζόλη Κεφαλοσπορίνη 2 ης ή 3 ης γενιάς ή Αμινοπενικιλλίνη Τριμεθοπρίμη- Σουλφομεθοξαζόλη Κεφαλοσπορίνη 2 ης ή 3 ης γενιάς ή Αμινοπενικιλλίνη/ Φθοριοκινολόνες Τριμεθοπρίμη- Σουλφομεθοξαζόλη Κεφαλοσπορίνη 2 ης ή 3 ης γενιάς ή Αμινοπενικιλλίνη/ Φθοριοκινολόνες PCNL= Διαδερμική Νεφρολιθοτριψία URS = ουρητηροσκόπηση SWL= Εξωσωματική Λιθοτριψία Τα αποτελέσματα μελετών σχετικά με την ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά δείχνουν ότι τα ποσοστά ανέρχονται σε 15% για την γενταμυκίνη, 20% για τις κινολόνες και μέχρι 40% για την τριμεθοπρίμη. 7 Τα παραπάνω καθιστούν την ανάπτυξη σωστής στρατηγικής στη χρήση αντιβιοτικής προφύλαξης αναγκαία. Οι λοιμώδεις επιπλοκές μετά από τις ενδοουρολογικές επεμβάσεις παρουσιάζονται στον πίνακα 3. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 261

11 Η χημειοπροφύλαξη στη χειρουργική της ουρολιθίασης Πίνακας 3. Λοιμώδεις επιπλοκές μετά από ενδοουρολογικές επεμβάσεις Επέμβαση Βακτηριουρία Εξωσωματική Λιθοτριψία (ESWL) H Εξωσωματική λιθοτριψία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1980 και από τότε διάφορες μελέτες προσπάθησαν να απαντήσουν στο ερώτημα της ανάγκης χορήγησης χημειοπροφύλαξης κατά την ESWL. 8 Σε μία μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη διαπιστώθηκε σημαντική μείωση στην εμφάνιση συμπτωματικής ουρολοίμωξης μετά τη χρήση χημειοπροφύλαξης. 9 Τρεις άλλες τυχαιοποιημένες μελέτες κατέληξαν στο ότι το ποσοστό εμφάνισης συμπτωματικής ουρολοίμωξης είναι χαμηλό, ανεξάρτητα της χρήσης χημειοπροφύλαξης Σε μη τυχαιοποιημένες μελέτες, το ποσοστό βακτηριουρίας μετά ESWL ήταν 0-5.1% σε ασθενείς με αρνητική καλλιέργεια ούρων πριν την ESWL Συνεπώς, τα ποσοστά βακτηριουρίας αλλά και συμπτωματικής ουρολοίμωξης μετά από ESWL είναι χαμηλά και η χρήση χημειοπροφύλαξης πριν την ESWL δεν φαίνεται να τα μειώνει περαιτέρω. Ουρητηροσκόπηση Εμπύρετη ουρολοίμωξη Βακτηριαιμία Σήψη PCNL 35% 4-25% 15% <6% URS 35% 4-25% - - SWL <6% <5% 14% 1% PCNL= Διαδερμική Νεφρολιθοτριψία URS = ουρητηροσκόπηση SWL= Εξωσωματική Λιθοτριψία Η ουρητηροσκόπηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για διαγνωστικούς όσο και για θεραπευτικούς λόγους. Οι Ramaswamy et al. 16 διαπίστωσαν ότι η χρήση μιας δόσης χημειοπροφύλαξης με κεφαλοσπορίνη διεγχειρητικά είναι αρκετή για τη μη εμφάνιση συμπτωματικής ουρολοίμωξης και η σύγκριση με εβδομαδιαία μετεγχειρητική χορήγηση φθοριοκινολόνης δεν απέδειξε διαφορά στην αποτελεσματικότητα. Παρόμοια αποτελέσματα παρουσιάζουν και άλλες σχετικές μελέτες. 17,18 Η Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρεία συστήνει τη χρήση χημειοπροφύλαξης σε αυξημένου κινδύνου ουρητηροσκοπήσεις, όπως σε ενσφηνωμένους (παρουσία για τουλάχιστον 1 μήνα στην ίδια θέση) λίθους άνω τριτημορίου ουρητήρα, σε μεγάλο χρόνο επέμβασης, καθώς και επί αιμορραγίας. 4 Διαδερμική Νεφρολιθοτριψία Παρότι η διαδερμική νεφρολιθοτριψία πραγματοποιείται για δεκαετίες, η ανασκόπηση στη βιβλιογραφία κατέληξε στην ύπαρξη μιας μόνο τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης για τη χρήση της χημειοπροφύλαξης. 18 Στην εργασία αυτή μελετήθηκε η χρήση της χημειοπροφύλαξης σε ομάδα ασθενών, που υποβλήθηκαν σε διαδερμική νεφρολιθοτριψία σε σύγκριση με μια δεύτερη ομάδα που υποβλήθηκε σε ουρητηρολιθοτριψία. Οι Charton et al. 19 μελέτησαν 107 ασθενείς και διαπίστωσαν στο 35% παρουσία βακτηριουρίας μετά τη διαδερμική νεφρολιθοτριψία, καθώς και εμφάνιση πυρετού σε ποσοστό 10%. Οι Osman et al. 20 σε σύνολο 315 ασθενών αναφέρουν ποσοστά 32% με μετεγχειρητικό πυρετό και 35% με συμπτωματική ουρολοίμωξη. Οι Bootsma et al. 21 προτείνουν χρήση μια μόνο δόσης οφλοξασίνης ή κεφουροξίμης μετεγχειρητικά, επιπλέον της χημειοπροφύλαξης. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας προτείνουν τη χημειοπροφύλαξη σε όλους τους ασθενείς, που θα υποβληθούν σε διαδερμική νεφρολιθοτριψία. 4 Ειδικότερα, προτείνεται η χορήγηση κεφαλοσπορίνης 2 ης ή 3 ης γενιάς, κοτριμοξαζόλης, αμινογλυκοσίδης ή πενικιλλίνης. Οι Tuzel et al. 22 διαπίστωσαν ότι μία μόνο δόση κεφαλοσπορίνης κατά την αναισθησία έχει τα ίδια αποτελέσματα με τη μικρής διάρκειας αντιβιοτική αγωγή μετεγχειρητικά. Οι Seyrek et al. 23, συγκρίνοντας την αποτελεσματικότητα παλαιότερων αντιβιοτικών όπως η αμπικιλλίνη- σουλβακτάμη, και των νεότερων κεφαλοσπορινών, δεν βρήκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές. Aνοιχτές Επεμβάσεις Οι ανοιχτές επεμβάσεις για την αφαίρεση λίθου από το ουροποιητικό σύστημα είναι πλέον λίγες σε αριθμό και κατηγοριοποιούνται σε καθαρές-δυνητικά μολυσμένες καθώς διανοίγεται η ουροποιητική οδός. Σε αυτές τις επεμβάσεις συστήνεται η χρήση χημειοπροφύλαξης καθώς και μιας μόνο μετεγχειρητικής αντιβιοτικής δόσης. συμπερασματα Οι περισσότερες μελέτες συνηγορούν υπέρ της χημειοπροφύλαξης στη χειρουργική της λιθίασης του ουροποιη- 262 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

12 Παναγιώτης Ι. Μουρμούρης, Ηλίας Καζεζίδης τικού. Οι διαφορές στα αποτελέσματα των σχετικών μελετών μπορεί να οφείλονται στό διαφορετικό στόχο σε κάθε μελέτη (π.χ. μείωση στη μετεγχειρητική βακτηριουρία και στα ποσοστά της συμπτωματικής ουρολοίμωξης). Η χρήση υψηλών ενδοουρητηρικών πιέσεων κατά την ουρητηρολιθοτριψία ή η ύπαρξη συννοσηρότητας αυξάνουν το κίνδυνο εμφάνισης μετεγχειρητικών λοιμωδών επιπλοκών. Συμπερασματικά, η χημειοπροφύλαξη ενδείκνυται στην αντιμετώπιση της ουρολιθίασης, ιδίως σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης λοιμωδών επιπλοκών. SUMMARY P.I. Mourmouris, H. Kazezidis Antibiotic prophylaxis in the treatment of urolithiasis. Hellenic Urology 2013, 25: nd Department of Urology, University of Athens, Sismanogleio General Hospital This article introduces the updated data upon the ambiguous issue of the antibiotic coverage in procedures for the treatment of urolithiasis. In particular, the literature is reviewed for data on antibiotic prophylaxis in endoscopic operations for the treatment of urolithiasis and in percutaneous nephrolithotomy as well as in open surgery. Key words: Chemoprophylaxis, urοlithiasis, antibiotics ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. GRABE M. Perioperative antibiotic prophylaxis in urology. Curr Opin Urol 2001, 11: GRABE M. Controversies in antibiotic prophylaxis in urology. Int J Antimicrob Agents 2004, 23: NABER KG, HOFSTETTER AG, BRUHL P, BICHLER K, LEBERT C. Guidelines for the perioperative prophylaxis in urological interventions of the urinary and male genital tract. Int J Antimicrob Agents 2001, 17: GRABE M, BJERKLUND-JOHANSEN TE, BOTTO H. Guidelines on urological infections. EAU Guidelines 2013 (www.uroweb.org) FARRELL DJ, MORRISSEY I, DE RUBEIS D, ROB- BINS M, FELMINGHAM D. A UK multicentre study of the antimicrobial susceptibility of bacterial pathogens causing urinary tract infection. J Infect 2003, 46: DASGUPTA R, SULLIVAN R, FRENCH G, O BRIEN TS. Evidence based prescription of antibiotics in urology: a 5-year review of microbiology. BJU Int 2009, 104: KASHANIAN J, HAKIMIAN P, BLUTE M JR, WONG J, KHANNA H, WISE G, et al. Nitrofurantoin: The return of an old friend in the wake of growing resistance. BJU Int 2008, 102: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 263

13 Η χημειοπροφύλαξη στη χειρουργική της ουρολιθίασης 8. BIERKENS AF, HENDRIKX AJ, EZZ EL DIN KE. The value of antibiotic prophylaxis during extracorporeal shock wave lithotripsy in the prevention of urinary tract infections in patients with urine proven sterile prior to treatment. Eur Urol 1997, 31: CLAES H, VANDEURSEN R, BAERT L. Amoxycillin/ clavulanate prophylaxis for extracorporeal shock wave lithotripsy a comparative study. J Antimicrob Chemother 1989, 24: GATTEGNO B, SICARD F, ALCAIDINHO D, ARNAUD E, THIBAULT P. Extracorporeal lithotripsy and prophylactic antibiotic therapy. Ann Urol (Paris) 1988, 22: ILKER Y, TARCAN T, AKDAS A. When should one perform shockwave lithotripsy for lower caliceal stones? J Endourol 1995, 9: CHARTON M, VALLANCIEN G, VEILLON B, PRAPO- TNICH D, MOMBET A, BRISSET JM. Use of antibiotics in the conjunction with extracorporeal lithotripsy. Eur Urol 1990,17: DELIVELIOTIS C, GIFTOPOULOS A, KOUTSOKALIS G, RAPTIDIS G, KOSTAKOPOULOS A. The necessity of prophylactic antibiotics during extracorporeal shock wave lithotripsy. Int Urol Nephrol 1997, 29: DINCEL C, OZDILER E, OZENCI H, TAZICI N, KOSAR A. Incidence of urinary tract infection in patients without bacteriuria undergoing SWL: comparison of stone types. J Endourol 1998, 12: KATTAN S, HUSAIN I, EL-FAQIH SR, ATASSI R. Incidence of bacteremia and bacteriuria in patients with non-infection-related urinary stones undergoing extracorporeal shock wave lithotripsy. J Endourol 1993, 7: RAMASWAMY K, SHAH O. Antibiotic prophylaxis after uncomplicated ureteroscopic stone treatment: is there a difference? J Endourol. 2012, 26: KNOPF H-J, GRAFF H-J, SCHULZE H. Perioperative antibiotic prophylaxis in ureteroscopic stone removal. Eur Urol 2003, 44: FOURCADE RO. Antibiotic prophylaxis with cefotaxime in endoscopic extraction of upper urinary tract stones: a randomized study. The Cefotaxime Cooperative Group. J Antimicrob Chemother 1990, 26: CHARTON M, VALLANCIEN G, VEILLON B, BRISSET JM. Urinary tract infection in percutaneous surgery for renal calculi. J Urol 1986, 135: OSMAN M, WENDT-NORDAHL G, HEGER K, MI- CHEL MS, ALKEN P, KNOLL T. Percutaneous nephrolithotomy with ultrasonography-guided renal access: experience from over 300 cases. BJU Int 2005, 96: BOOTSMA AM, LAGUNA PES MP, GEERLINGS SE, GOOSSENS A. Antibiotic prophylaxis in urologic procedures: A systematic review. Eur Urol 2008, 54: TUZEL E, AKTEPE OC, AKDOGAN BJ. Prospective Comparative Study of Two Protocols of Antibiotic Prophylaxis in Percutaneous Nephrolithotomy. J Endourol 2013, 27: SEYREK M, BINBAY M, YURUK E, AKMAN T, ASLAN R, YAZICI O, et al. Perioperative prophylaxis for percutaneous nephrolithotomy: randomized study concerning the drug and dosage. J Endourol 2012, 26: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

14 ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ To Serenoa Repens ως συμπληρωματική θεραπεία στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα. Μακροπρόθεσμα αποτελέσματα μιας προοπτικής τυχαιοποιημένης μελέτης Κ. Σταματίου, Α. Λαμπρακόπουλος Ουρολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά «Τζάνειο» Σκοπός: Η χρόνια προστατίτιδα εμφανίζει μια ποικιλία συμπτωμάτων με άλλοτε άλλη εντόπιση και ένταση. Ο σκοπός αυτού του άρθρου είναι να παρουσιάσει με συντομία τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της αξιολόγησης των φυτοθεραπευτικών ουσιών στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της χρόνιας προστατίτιδας. YΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: Η μελέτη σχεδιάστηκε ως προοπτική τυχαιοποιημένη και πραγματοποιήθηκε σε εξωτερικούς ασθενείς του Τζανείου ΓΝΠ με διαγνωσμένη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα. Συμπεριέλαβε συνολικά πενήντα έξι άτομα, που χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. H πρώτη ομάδα (29 ασθενείς) έλαβε prulifloxacin 600mg για 15 ημέρες και η δεύτερη (27 ασθενείς) prulifloxacin 600mg για 15 ημέρες και εκχύλισμα serenoa repens για 8 εβδομάδες. Η απάντηση ελέγχθηκε με εργαστηριακά και κλινικά κριτήρια. Αποτελέσματα: Μετά το πέρας της θεραπείας βρήκαμε διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων στο άλγος και τα ενοχλήματα ούρησης, αλλά όχι στη στυτική ή σεξουαλική δυσλειτουργία. Λόγω του μικρού δείγματος δεν επιτεύχθηκε στατιστική σημαντικότητα. Συμπεράσματα: Το serenoa repens για 8 εβδομάδες φαίνεται πως βελτιώνει το άλγος και τα ενοχλήματα ούρησης, ωστόσο χρειάζονται μεγαλύτερες τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες, για να τεκμηριωθούν ασφαλέστερα συμπεράσματα. Λέξεις ευρετηριασμού: Χρόνια προστατίτιδα, φyτοθεραπευτικά, serenoa repens ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 265

15 To Serenoa Repens ως συμπληρωματική θεραπεία στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα Εισαγωγή Η προστατίτιδα είναι μια συχνή ουρολογική πάθηση που επηρεάζει κατά κύριο λόγο τον ανδρικό πληθυσμό ηλικίας ετών, αλλά αποτελεί και συχνή διάγνωση στις ηλικίες άνω των 65 ετών, κυρίως ως ιστολογικό εύρημα ή συνδεόμενη με τα ενοχλήματα της καλοήθους υπερτροφίας 1-4. Η πάθηση αυτή έχει χαρακτηριστεί ως ένα σημαντικό και εξελισσόμενο κλινικό αίνιγμα, δεδομένου ότι η αιτιοπαθογένειά της παραμένει σε ένα μεγάλο ποσοστό αδιευκρίνιστη. Η εκδήλωσή της συνδέεται με εστία λοίμωξης στα απομακρυσμένα -κυρίως- προστατικά αδένια και πόρους του προστάτη από ουροπαθογόνα gram-αρνητικά και σπανιότερα από gram-θετικά βακτήρια 5. Εμφανίζει μια ποικιλία συμπτωμάτων, τα κυριότερα από τα οποία είναι το πυελικό άλγος (σε διάφορες θέσεις και ένταση), τα ενοχλήματα ούρησης (αποφρακτικά ή ερεθιστικά) και η στυτική ή σεξουαλική δυσλειτουργία. Παρόμοια συμπτώματα παρατηρούνται και στην καλοήθη υπερτροφία του προστάτη και οφείλονται τόσο στην απόφραξη όσο και στην δευτεροπαθή φλεγμονή. Η αποτελεσματικότητα των φυτοθεραπευτικών στα συμπτώματα που συνδέονται με την καλοήθη υπερτροφία του προστάτη δικαιολογεί τη χρήση τους στη θεραπεία της χρόνιας προστατίτιδας 6. Το πιο γνωστό φυτοθεραπευτικό είναι το serenoa repens, συστατικό του οξύφυλλου φυτού saw palmetto. Περιέχει λιπαρά οξέα, φυτοστερόλες και βιταμίνες. Δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένος ο ακριβής μηχανισμός του, ωστόσο η ορμονικά διαμεσολαβούμενη αντιφλεγμονώδης δράση σχετίζεται με την αναστολή της μετατροπής της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη (DHT) στο επίπεδο των ανδρογονικών υποδοχέων. Η διακοπή της διαδικασίας αυτής έχει σχετιστεί με την ανάσχεση της μετανάστευσης των μακροφάγων και των λευκοκυττάρων στην περιοχή της φλεγμονής. Ως επακόλουθο μειώνεται η απελευθέρωση του αιμοπετάλιοπαραγόμενου αυξητικού παράγοντα (PDGF) και του παράγοντα αύξησης βήτα (FβGF) που προάγουν τη φλεγμονή, αλλά και της μυελοπεροξυδάσης, που προκαλεί καταστροφή του φλεγμαίνοντα ιστού 7,8. Η καταστολή των παραπάνω φαινομένων θεωρείται ότι μειώνει την κλινική έκφραση της νόσου και έτσι βελτιώνεται η ποιότητα ζωής κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Ο σκοπός της μελέτης είναι να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των φυτοθεραπευτικών στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της χρόνιας προστατίτιδας. Υλικό kai μεθοδοσ Η μελέτη σχεδιάστηκε ως προοπτική τυχαιοποιημένη και διενεργήθηκε στο Τζάνειο ΓΝΠ. Στη μελέτη έλαβαν μέρος άτομα με συμπτώματα και σημεία χρόνιας προστατίτιδας, που επισκέφθηκαν το ειδικό ιατρείο από έως Εξαιρέθηκαν άτομα με νευρολογικές διαταραχές, ανατομικές ανωμαλίες του ουροποιητικού και ανοσοκαταστολή, καταστάσεις που μπορούν να επηρεάσουν τις εκδηλώσεις της νόσου και να διαφοροποιήσουν την έκβαση της μελέτης. Όλοι υποβλήθηκαν σε καλλιέργεια ούρων προ και μετά τη μάλαξη του προστάτη, ενώ, ανάλογα με το ιστορικό, ορισμένοι υποβλήθηκαν σε εξέταση ουρηθρικού εκκρίματος ή επιχρίσματος. Όσοι ασθενείς βρέθηκαν με βακτηριακή προστατίτιδα, τυχαιοποιήθηκαν σε δυο ομάδες ανάλογα με την ημερομηνία της ημέρας προσέλευσης (μονές/ζυγές). H πρώτη ομάδα (ομάδα Α) έλαβε prulifloxacin 600mg για 15 ημέρες και η δεύτερη (ομάδα Β) έλαβε prulifloxacin 600mg για 15 ημέρες και εκχύλισμα serenoa repens για 8 εβδομάδες. Όλοι συμπλήρωσαν τα ερωτηματολόγια χρόνιας προστατίτιδας (ΝΗΙ-CPSI), συμπτωμάτων ούρησης (IPSS), και σεξουαλικής λειτουργίας (IIEF-5) κατά την εισαγωγή στη μελέτη. Η μικροβιακή απάντηση ελέγχθηκε με καλλιέργεια ούρων προ και μετά μάλαξη του προστάτη, και η απάντηση στα συμπτώματα με τα ερωτηματολόγια ΝΗΙ-CPSI, IPSS, IIEF-5 στις 4 και 8 εβδομάδες από την έναρξη της μελέτης (15 ημέρες μετά τη λήξη της αντιμικροβιακής θεραπείας και κατά τη διάρκεια της αγωγής με serenoa repens). H τελική έκβαση αξιολογήθηκε 3-6 μήνες μετά. Μικροβιολογική αξιολόγηση Η δοκιμασία Stamey-Meares θεωρήθηκε θετική όταν: 1) αναπτύχθηκαν βακτηρίδια στην καλλιέργεια του προστατικού εκκρίματος (EPS) και ούρων VB3 (ή PPM) και δεν αναπτύχθηκαν βακτηρίδια στα VB1 και VB2 (ή PM). 2) οι βακτηριακές αποικίες στο VB3 ήταν 10πλάσιες έναντι των VB1 και VB2 δειγμάτων. 3) η παρουσία λευκοκυττάρων στο EPS και VB3 ήταν 10πλάσιες έναντι των VB1 και VB2. Δεν τέθηκε κατώτατο όριο για τον αριθμό των αποικιών. Οι καλλιέργειες για gonococcus, mycoplasma και ureaplasma και ο ημι-ποσοτικός χαρακτηρισμός έγιναν σε αντιδραστήρια biomerieux. Τα Chlamydia trachomatis ανιχνεύθηκαν με άμεσο ανοσοφθορισμό (μονοκλονικά αντισώματα λιποπολυσακχαριδικής μεμβράνης Kalestad). Τα δείγματα ούρων υποβλήθηκαν σε φυγοκέντρηση και καλλιεργήθηκαν σε αιματούχο και McConkey άγαρ για αερόβια και αναερόβια Gram θετικά και αρνητικά βακτήρια (καλλιεργητικά υλικά biomerieux). Όλες οι επεξεργασίες και η ανάγνωση των δειγμάτων αυτής της μελέτης εκτελέσθηκαν 266 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

16 Κ. Σταματίου, Α. Λαμπρακόπουλος από τον ίδιο ειδικό μικροβιολόγο, στον οποίο δεν γνωστοποιήθηκε το ιστορικό των ασθενών. Ερωτηματολόγια Το ερωτηματολόγιο χρόνιας προστατίτιδας ΝΗΙ-CPSI περιλαμβάνει 9 ερωτήσεις σε 3 πεδία (είδος-θέση άλγους, ενοχλήματα ούρησης, επίδραση στην ποιότητα ζωής). Tο συνολικό άθροισμα κυμαίνεται από 0 έως 43 (είδος-θέση άλγους: 0 21, ενοχλήματα ούρησης: 0 10 και ποιότητα ζωής: 0 12). Όσο μεγαλύτερο είναι το αποτέλεσμα, τόσο περισσότερη η ενόχληση. Ωστόσο, οι ερωτήσεις με τις υψηλότερες βαθμολογίες επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα, επειδή συμβάλλουν περισσότερο στη συνολική βαθμολογία του NIH-CPSI. Το ερωτηματολόγιο IPSS περιλαμβάνει 8 ερωτήσεις σε ισάριθμα πεδία (ατελής κένωση της κύστης, συχνουρία, διακεκομμένη ούρηση, επιτακτικότητα, ασθενής ροή, σταγονοειδής ούρηση, νυκτουρία και επίδραση στην ποιότητα ζωής), που βαθμολογούνται έκαστη με 0-5 βαθμούς. Τα αποτελέσματα από τις 7 πρώτες ερωτήσεις χρησιμεύουν για την αξιολόγηση της ούρησης. Βαθμολογία μικρότερη από 7 υποδεικνύει ήπια ενόχληση, βαθμολογία από 8-19 υποδεικνύει μέτρια ενόχληση, και βαθμολογία από υποδεικνύει βαριά ενόχληση. Τέλος, το ερωτηματολόγιο IIEF-5 περιλαμβάνει 5 ερωτήσεις, που βαθμολογούνται έκαστη με 0-5 βαθμούς. Βαθμολογία από 1-7 υποδεικνύει σοβαρή στυτική δυσλειτουργία, βαθμολογία από 8-11 υποδεικνύει μέτρια, βαθμολογία από υποδεικνύει μέτρια προς ήπια, βαθμολογία από υποδεικνύει ήπια στυτική δυσλειτουργία, ενώ βαθμολογία από δεν υποδεικνύει στυτική δυσλειτουργία. Στατιστική ανάλυση Η ανάλυση έγινε στο πρόγραμμα SPSS 12. Το αποδεκτό όριο στατιστικής σημαντικότητας ήταν το 0.05 (P value <0.05). αποτελεσματα Από τους 76 ασθενείς που συμπεριλήφθηκαν αρχικά, στους 16 δεν αναπτύχθηκε κανένα παθογόνο και εξαιρέθηκαν από την μελέτη, ενώ 4 άτομα δεν προσήλθαν εγκαίρως. Από τους εναπομείναντες 56 ασθενείς, 29 συμμετείχαν στην πρώτη ομάδα και 27 στη δεύτερη. Ένα άτομο της πρώτης ομάδας έλαβε μόνο του συμπληρωματικά serenoa repens μετά το 1 ο follow up και συμπεριελήφθηκε τελικά στη δεύτερη ομάδα. Ο μ.ο. ηλικίας της πρώτης ομάδας ήταν τα 44,1 έτη και της δεύτερης τα 37,2. Δεν διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων 1 και 2 όσον αφορά την ενδιάμεση ηλικία (p=0,223), τη διάρκεια της νόσου (p=0,415), και τα επιμέρους πεδία των ερωτηματολογίων (p=0,843 για το CPSI, p=0,172 για το IIEF και p=0,140 για το IPSS) κατά την εισαγωγή στη μελέτη. Σε 5 περιπτώσεις της ομάδας 1 βρέθηκαν περισσότεροι από ένας υπεύθυνοι μικροοργανισμοί με συχνότερους τους Ε. Coli (15/29), Proteus (5/29) και CoNS (6/29). Σε 4 περιπτώσεις της ομάδας 2 βρέθηκαν περισσότεροι από ένας υπεύθυνοι μικροργανισμοί με συχνότερους τους Ε. Coli (10/27), Εnterococcus (6/27) και CoNS (6/27). Το κυριότερο ενόχλημα ήταν το άλγος για τους ασθενείς και των δυο ομάδων, ενώ τα ενοχλήματα ούρησης ως κύριο ενόχλημα αναφέρθηκαν από 7 ασθενείς της ομάδας Α και 6 της ομάδας Β. Τέλος, η στυτική δυσλειτουργία ως κύριο ενόχλημα αναφέρθηκε από 2 ασθενείς της ομάδας Α και 2 της ομάδας Β. Μετά τη σύγκριση των καλλιεργειών προ και μετά τη θεραπεία καθώς και των βαθμολογιών των ερωτηματολογίων, βρέθηκαν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων στην έκβαση. Πιο αναλυτικά, 18/29 ασθενείς της πρώτης ομάδας ανάφεραν παραμονή των συμπτωμάτων στο 1 ο follow up έναντι 8/27 ασθενών της δεύτερης ομάδας. Στο δεύτερο follow up 7/26 ασθενείς της πρώτης ομάδας και 1/24 της δεύτερης ομάδας (δεν προσήλθαν 5 ασθενείς) ανέφεραν παραμονή των συμπτωμάτων. Σημειωτέο, δυο από αυτούς τους ασθενείς (ένας σε κάθε ομάδα) ανέφεραν επανεμφάνιση συμπτωμάτων, ενώ ήταν ασυμπτωματικοί στο 1 ο follow up. Στο τρίτο follow up, 5/23 ασθενείς της πρώτης ομάδας (δεν προσήλθαν 6 ασθενείς) ανέφεραν παραμονή των συμπτωμάτων (3 από αυτούς ήταν ασυμπτωματικοί στο 2 ο follow up), ενώ μόνο 1/22 ασθενείς της δεύτερης ομάδας (δεν προσήλθαν 5 ασθενείς) ανέφεραν παραμονή των συμπτωμάτων. Οι διαφορές αυτές δεν ήταν στατιστικά σημαντικές (p>0.05). Σε 4 ασθενείς της ομάδας 1 και 3 της ομάδας 2 βρέθηκε θετική καλλιέργεια στο 1 ο follow up. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο μικροργανισμός ήταν διαφορετικός από εκείνον της αρχικής καλλιέργειας. Μόνο ένας ασθενής από κάθε ομάδα βρέθηκε με θετική καλλιέργεια στο 2 ο follow up και μόνο ένας από την 1 η ομάδα στο 3 ο follow up. Οι διαφορές αυτές δεν ήταν στατιστικά σημαντικές (p>0.05) Συζήτηση Tο εκχύλισμα του saw palmetto γνωστό και ως serenoa repens συνταγογραφείται σε πολλές χώρες (κυρίως της Ευρώπης) με διαφορετικές ονομασίες (permixin, prostamol uno, permixon κλπ). Έχει αποτελέσει το αντικείμενο έρευνας για τη θεραπεία των συμπτωμάτων της χρόνιας προστατίτιδας, σε συνδυασμό ή σε αντιπαραβολή με άλλα φυτοθεραπευτικά, με αντιβιοτικά, με α-αναστολείς, με αντιφλεγμονώδη και με αναστολείς της 5-α αναγωγάσης. Σε αντιστοιχία με την παρούσα μελέτη, οι Pavone et al. εξέτασαν το ρόλο των φυτοθεραπευτικών (μόνων ή ως συμπληρωματική θεραπεία) στη χρόνια προ- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 267

17 To Serenoa Repens ως συμπληρωματική θεραπεία στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα στατίτιδα, και διαπίστωσαν βελτίωση του άλγους και των ενοχλημάτων ούρησης σε ένα μικτό αριθμό ασθενών με χρόνια βακτηριακή και μη βακτηριακή προστατίτιδα 9. Οι Cai et al. μελέτησαν την αποτελεσματικότητα ενός συνδυασμού διάφορων φυτοθεραπευτικών (που συμπεριλάμβανε το serenoa repens) μαζί με αντιβίωση (prulifloxacin) έναντι της αντιβίωσης μόνης και βρήκαν σημαντικές διαφορές στη βελτίωση των συμπτωμάτων και την ποιότητα ζωής 10. Μια πολυκεντρική μελέτη από την Italian Society of Oncological Urology μελέτησε την αποτελεσματικότητα του serenoa repens σε ασθενείς με χρόνια μη βακτηριακή προστατίτιδα συγκρίνοντάς το με το συνδυασμό serenoa repens και α-αναστολέων. Μετά από 6μηνο follow-up βρέθηκαν παρόμοιες αλλαγές στις ουροροομετρικές παραμέτρους και των δύο ομάδων, ενώ δεν διαπιστώθηκαν αλλαγές στο ερωτηματολόγιο σεξουαλικής λειτουργίας IIEF-5 (γεγονός που μπορεί να σχετίζεται τόσο με την έλλειψη αντιανδρογονικής δράσης όσο και με μειωμένη αποτελεσματικότητα στη στυτική δυσλειτουργία) 11. Οι Aliaev et al. διερεύνησαν αναδρομικά την αποτελεσματικότητα του prostamol uno (320 mg/24h) ως συμπληρωματικής θεραπείας στην πρόληψη των υποτροπών της χρόνιας βακτηριακής προστατίτιδας. Μετά από 5 έτη η βελτίωση στα υποκειμενικά (IPSS) και αντικειμενικά (μείωση ποσοστού υποτροπών και προόδου, βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας) κριτήρια της μελέτης ήταν μεγαλύτερη με την προσθήκη του prostamol uno στην καθιερωμένη θεραπεία με αντιφλεγμονώδη και αντιβακτηριακά 12. Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρουν οι Reissigl et al. 13 για το permixin στο σύνδρομο χρόνιου πυελικού άλγους, ενώ αντίστοιχη με των προαναφερθέντων μελετών ήταν και ασφάλεια που διαπίστωσαν. Από την άλλη πλευρά, οι Barry et al. αναζήτησαν κλινικό όφελος από την αύξηση της χορηγούμενης δόσης του serenoa repens σε ασθενείς με ενοχλήματα από το κατώτερο ουροποιητικό. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά τους, η σταδιακή αύξηση της χορηγούμενης δόσης (3πλάσια της καθιερωμένης στους 16 μήνες) δεν μειώνει τα ενοχλήματα περισσότερο από το placebo 14. Αντίστοιχα, οι Kaplan et al. σε μια προοπτική μελέτη σύγκρισης του εκχυλίσματος saw palmetto έναντι της finasteride δεν βρήκαν καμία αξιόλογη μακροπρόθεσμη βελτίωση (στο follow up ενός έτους) στα συμπτώματα άλγους 15. Από τη μελέτη των παραπάνω διαπιστώνεται ότι τα αποτελέσματα είναι αντικρουόμενα, δεδομένου ότι στις μελέτες αυτές ο στόχος αλλά και το υλικό και η μέθοδος διαφοροποιούνται. Από την άλλη πλευρά, παθήσεις όπως η χρόνια βακτηριακή και μη προστατίτιδα και η υπερτροφία προστάτη αλληλοκαλύπτονται, πολλά από τα συμπτώματα είναι κοινά, ενώ καταστάσεις και παθήσεις οργάνων άλλων εκτός του προστάτη μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση ή την επιδείνωση των συμπτωμάτων αυτών. Με βάση το σκεπτικό αυτό πιθανολογούμε ότι η αποτελεσματικότητα του serenoa repens σε μια πλειάδα συμπτωμάτων, που σχετίζονται με την προστατίτιδα, εξαρτάται από τον τύπο της προστατίτιδας, την παρουσία υπερτροφίας του προστάτη, την προϋπάρχουσα απόφραξη, τη συγχορηγούμενη θεραπεία, και τη διάρκεια χορήγησης. Η υπόθεση αυτή εξηγεί τις διαφορές μεταξύ της παρούσας μελέτης και των υπολοίπων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Συμπέρασμα Το εκχύλισμα serenoa repens είναι αποτελεσματικό στη θεραπεία των συμπτωμάτων άλγους της χρόνιας βακτηριακής προστατίτιδας. Το χρονικό διάστημα χορήγησης 8 εβδομάδων φαίνεται πως βελτιώνει την απάντηση της αντιμικροβιακής θεραπείας στο άλγος, ενώ η μεγαλύτερη διάρκεια είναι πιθανό να ανακουφίζει και τα υπόλοιπα συμπτώματα. Ωστόσο, ο μικρός αριθμός των ασθενών που περιλαμβάνονται στις υπάρχουσες μελέτες, καθώς και οι διαφορές στη μεθοδολογία και τους στόχους, καθιστούν προβληματική την άντληση συμπερασμάτων. Περισσότερες τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο μελέτες χρειάζονται για να τεκμηριωθούν ασφαλέστερα συμπεράσματα. 268 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

18 Κ. Σταματίου, Α. Λαμπρακόπουλος SUMMARY K. Stamatiou, A. Labrakopoulos Serenoa repens as complementary agent in the treatment of chronic bacterial prostatitis. Long term results of a prospective randomised study. Hellenic Urology 2013, 25: Department of Urology, General Hospital Tzanio, Piraeus Objective: Chronic prostatitis displays a variety of symptoms (mainly local pain exhibiting variability in origin and intensity). The purpose of this article is to briefly present the long-term results of our study examining the role of phytotherapeutic agents in the treatment of chronic prostatitis patients. Material and methods: The study was designed as a prospective, randomized, single blind and included in total fifty-six patients who visited the outpatient department. Subjects were randomized in two groups. Subjects of the first group (29 patients) received prulifloxacin 600mg for 15 days, while subjects of the second group (27 patients) received prulifloxacin 600mg for 15 days and serenoa repens extract for 8 weeks. The response was tested with laboratory and clinical criteria. Results: We found differences between the two groups regarding pain and discomfort in urination but no differences were found regarding erectile or sexual dysfunction. Due to the small sample, no statistical significance was achieved. Conclusion: Serenoa repens extract for 8 weeks seems to improve pain and prostatitis related difficulty in urination However, larger, randomized, placebo-controlled studies are needed to substantiate safer conclusions. Key words: Chronic prostatitis, phytotherapeutics, serenoa repens ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Cheah PY, Liong ML, Yuen KH. Chronic prostatitis: symptom survey with follow-up clinical evaluation. Urology 2003, 61: Collins MM, Stafford RS, O'Leary MP, Barry MJ. How common is prostatitis? A national survey of physician visits. J Urol 1998, 159: Nickel JC, Elhilali M, Vallancien G. ALF-ONE Study Group. Benign prostatic hyperplasia (BPH) and prostatitis: prevalence of painful ejaculation in men with clinical BPH. BJU Int 2005, 95: de la Rosette JJ, Hubregtse MR, Karthaus HF, Debruyne FM. Results of a questionnaire among Dutch urologists and general practitioners concerning diagnostics and treatment of patients with prostatitis syndromes. Eur Urol 1992, 22: Nickel JC, Moon T. Chronic bacterial prostatitis: an evolving clinical enigma. Urology 2005, 66: Levin RM, Das AK. A scientific basis for the therapeutic effects of Pygeum africanum and Serenoa repens. Urol Res 2000, 28: Hill B, Kyprianou N. 7. Effect of permixon on human prostate cell growth: lack of apoptotic action. Prostate 2004, 61: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 269

19 To Serenoa Repens ως συμπληρωματική θεραπεία στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα 8. Marks LS, Hess DL, Dorey FJ. Tissue effects of saw palmetto and finasteride: use of biopsy cores for in situ quantification of prostatic androgens. Urology 2001, 57: Pavone C, Abbadessa D, Tarantino ML. Associating Serenoa repens, Urtica dioica and Pinus pinaster. Safety and efficacy in the treatment of lower urinary tract symptoms. Prospective study on 320 patients. Urologia 2010, 77: Cai T, Mazzoli S, Bechi A. Serenoa repens associated with Urtica dioica (ProstaMEV) and curcumin and quercitin (FlogMEV) extracts are able to improve the efficacy of prulifloxacin in bacterial prostatitis patients: results from a prospective randomised study. Int J Antimicrob Agents 2009, 33: Bertaccini A, Giampaoli M, Cividini R. Observational database serenoa repens (DOSSER): overview, analysis and results. A multicentric SIUrO (Italian Society of Oncological Urology) project. Arch Ital Urol Androl 2012, 84: Aliaev IuG, Vinarov AZ. Treatment of chronic prostatitis in prophylaxis of prostatic adenoma. Urologia. 2012, Reissigl A, Djavan B, Pointner J. Prospective placebo-controlled multicenter trial on safety and efficacy of phytotherapy in the treatment of chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome. Program and abstracts of the American Urological Association 2004 Annual Meeting, May 8-13, 2004; San Francisco, CA. Abstract Barry MJ, Meleth S, Lee JY. (Complementary and Alternative Medicine for Urological Symptoms Study Group). Effect of increasing doses of saw palmetto extract on lower urinary tract symptoms: a randomized trial. JAMA 2011, 306: Kaplan SA, Volpe MA, Te AE. A prospective, 1-year trial using saw palmetto versus finasteride in the treatment of category III prostatitis/ chronic pelvic pain syndrome. J Urol 2004, 171: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

20 ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Προοπτική ανάλυση ανεξάρτητων παραγόντων σε άνδρες με ανθιστάμενα στη φαρμακευτική αγωγή συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού συστήματος (LUTS). Επικέντρωση στην ποιότητα ζωής. Κ.Β. Μυτιλέκας, Μ. Καλαϊτζή, I. Σοκολάκης, Ε. Ιωαννίδης, Α. Αποστολίδης Β' Πανεπιστημιακή Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη Σκοπός: H σύγκριση υποκειμενικών και αντικειμενικών παραμέτρων σε άνδρες με μη ανταπόκριση των συμπτωμάτων του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος (LUTS) στη φαρμακευτική αγωγή με επικέντρωση στην ποιότητα ζωής. YΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ: Άνδρες με ανθιστάμενα LUTS αυτό-αξιολογούν τα συμπτώματα τους, αλλά και την επίδραση στην ποιότητα ζωής, με βάση το διεθνές ερωτηματολόγιο συμπτωμάτων του προστάτη (IPSS, Qol-IPSS). Οι ασθενείς ταξινομούνται στις ομάδες Α (Qol-IPSS 5) και Β (Qol- IPSS 4) και με βάση το δείκτη υπερλειτουργικής κύστης [(άθροισμα ερωτήσεων /ολικό IPSS score) χ 100] στις υποομάδες Ι (κυρίως συμπτώματα ούρησης<40%), ΙΙ (κυρίως συμπτώματα αποθήκευσης>60%) και ΙΙΙ (μικτά συμπτώματα = 40-60%). Μετά την εκτέλεση ελεύθερης ουροροομετρίας και διακοιλιακής υπερηχογραφικής μέτρησης του προστάτη, οι ασθενείς υποβάλλονται σε πλήρη ουροδυναμικό έλεγχο. Η έλλειψη σεξουαλικής ικανοποίησης, η παρουσία χρόνιων επώδυνων συνδρόμων, η χρόνια διαταραχή του ύπνου, αλλά και η χορήγηση ψυχοτρόπων φαρμάκων από ψυχιάτρους καταγράφονται ως παράμετροι προς αξιολόγηση. Η παρουσία υποκυστικής απόφραξης, ιδιοπαθούς υπερλειτουργίας του εξωστήρα, και υποκυστικής απόφραξης με υπερλειτουργία εξωστήρα στις ομάδες Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, αντίστοιχα, ορίζονται ως συμβατικά κριτήρια συμφωνίας κλινικής και ουροδυναμικής διάγνωσης. Αποτελέσματα: Από τους 99 άνδρες, οι ασθενείς της ομάδας Α παρουσίαζαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερη συχνότητα λήψης ψυχοθεραπευτικών φαρμάκων. Η συμφωνία μεταξύ της κλινικής διάγνωσης, με βάση το IPSS και της ουροδυναμικής διάγνωσης, αλλά και η υποκυστική απόφραξη, ήταν στατιστικά σημαντικά χαμηλότερη στην ομάδα Α. Το ιστορικό ψυχοσυναισθηματικής διαταραχής και τα χρόνια επώδυνα σύνδρομα βρέθηκαν να αποτελούν ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες, τόσο δυσαρμονίας μεταξύ κλινικής και ουροδυναμικής διάγνωσης, όσο και έντονου επηρεασμού της ποιότητας ζωής. Συμπεράσματα: Η υποκυστική απόφραξη και η διαταραχή του ψυχισμού φαίνεται να διαδραματίζουν ρόλο στην αναζήτηση ιατρικής αντιμετώπισης για ανθιστάμενα LUTS. Η υποκυστική απόφραξη, όμως, δεν φαίνεται να επηρεάζει την ποιότητα ζωής. Λέξεις ευρετηριασμού: Ανθιστάμενα LUTS, ποιότητα ζωής, υποκυστική απόφραξη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 271

21 επίκτητη παθολογία του νωτιαίου μυελού EΙΣΑΓΩΓΗ Η παρουσία ανθιστάμενων στη φαρμακευτική αγωγή συμπτωμάτων του κατωτέρου ουροποιητικού συστήματος (LUTS) στους άνδρες και η αναφερόμενη έντονη επίδραση στην ποιότητα ζωής συχνά οδηγεί τους θεράποντες ιατρούς σε επιλεκτική σύσταση δεύτερης γραμμής επεμβατικών θεραπειών. Το πόσο ασφαλές είναι αυτό, δίχως τη διενέργεια ουροδυναμικού ελέγχου, αποτελεί ένα μεγάλο καθημερινό ερώτημα. Σκοπός της παρούσας προοπτικής μελέτης ήταν η αξιολόγηση των εμμενόντων, παρά τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, ανδρικών LUTS με επικέντρωση στο βαθμό επηρεασμού της ποιότητας ζωής αυτών, τόσο με υποκειμενικές, όσο και με αντικειμενικές παραμέτρους. Στην ουρολογική βιβλιογραφία έχει αναφερθεί εκτεταμένα η επίδραση των LUTS στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Ωστόσο, και στην ψυχιατρική βιβλιογραφία έχει αναφερθεί εκτεταμένα η έντονη συσχέτιση μεταξύ της αναφερόμενης έντονης επίδρασης στην ποιότητα ζωής και της διαταραχής του συναισθήματος και του ψυχισμού 1. Η μετατροπή των ψυχοσυναισθηματικών διαταραχών σε σωματικά συμπτώματα 2,3, συχνά μιμούμενα οργανικές νόσους, πολλές φορές οδηγούν σε λανθασμένες διαγνώσεις 4. YΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Προοπτικά, άνδρες με ανθιστάμενα στην φαρμακευτική αγωγή LUTS, δίχως ιστορικό νεοπλασίας, λιθίασης, προστατίτιδας τύπου Ι,ΙΙ και ΙΙΙΑ, τεκμηριωμένης νευρογενούς κύστεως ή μείζονος επεμβάσεως στην ελάσσονα πύελο, εισήχθηκαν στη μελέτη. Αρκετοί ασθενείς παραπέμφθηκαν από άλλους ουρολόγους με ένδειξη διενέργειας ουροδυναμικού ελέγχου (UDS) λόγω ανθιστάμενων στη φαρμακευτική αγωγή LUTS. Από τους ασθενείς αρχικά ζητήθηκε να αυτό-αξιολογήσουν τα συμπτώματα τους, αλλά και την επίδραση στην ποιότητα ζωής με βάση το διεθνές ερωτηματολόγιο των συμπτωμάτων του προστάτη (IPSS). Μετά την εκτέλεση ελεύθερης ουροροομετρίας (URF), με σύσταση να προσέλθουν οι ασθενείς με φυσιολογική επιθυμία προς ούρηση, αλλά και τη διενέργεια διακοιλιακής υπερηχογραφικής μέτρησης του προστάτη αδένα, οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε πλήρη ουροδυναμική μελέτη. Με λεπτομέρεια καταγράφηκε στο έντυπο του πορίσματος της ουροδυναμικής μελέτης το ατομικό, χειρουργικό, φαρμακευτικό ιστορικό, αλλά και η έλλειψη ικανοποίησης από τη σεξουαλική ζωή, η χρόνια διαταραχή του ύπνου και η παρουσία χρόνιων επώδυνων συνδρόμων. Ως καθαρή υποκυστική απόφραξη (c-boo) ορίσθηκε η ταυτόχρονη παρουσία τιμής urethral resistance factor (URA) μεγαλύτερη ή ίση με 29 και linear passive urethral resistance relation (LPURR) ίση ή μεγαλύτερη με 3. Οι ασθενείς, με βάση την επίδραση στην ποιότητα ζωής, ταξινομήθηκαν στις ομάδες Α (Qol-IPSS 5) και Β (Qol-IPSS 4). Για λόγους συγκριτικούς, σε μία προσπάθεια μερικής "αντικειμενικοποίησης" των υποκειμενικών συμπτωμάτων, οι ασθενείς με βάση το δείκτη υπερλειτουργικής κύστης [ΟΑΒi =( άθροισμα ερωτήσεων /ολικό άθροισμα IPSS) X100] υπό-ταξινομήθηκαν στις ομάδες Ι, ΙΙ και ΙΙΙ με συμπτώματα κυρίως ούρησης (ΟΑΒi < 40%), αποθήκευσης (ΟΑΒi > 60%) και μικτά (ΟΑΒi = 40-60%), αντίστοιχα. Οι υποομάδες Ι,ΙΙ και ΙΙΙ συγκρίθηκαν συμβατικά με την ουροδυναμική διάγνωση καθαρής απόφραξης (c-boo), ιδιοπαθούς υπερλειτουργίας του εξωστήρα (IDO) και υπερλειτουργίας εξωστήρα με συνοδό υποκυστική απόφραξη (DO + c-boo). Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων έγινε με το unpaired two tailed t test και το two tailed Fisher exact test (Graph pad prism 6). Η πολυπαραγοντική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με την ανάπτυξη ενός στατιστικού πολυπαραγοντικού μοντέλου (Logistic regression model). AΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Ενενήντα εννέα συνεχόμενοι άνδρες, οι οποίοι πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής, συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη. Τα ποσοστά υπερλειτουργίας του εξωστήρα, υποκυστικής απόφραξης, συμβατικής συμφωνίας μεταξύ IPSS(OABi) και ουροδυναμικής διάγνωσης, συσχέτισης των LUTS με το άγχος, αλλά και της λήψης φαρμακευτικής αγωγής από ψυχιάτρους, με βάση την αναφερόμενη επίδραση στην ποιότητα ζωής, παρουσιάζονται στην εικόνα 1. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης (πίνακας 1), οι μισοί περίπου ασθενείς παρουσίαζαν ουροδυναμική υποκυστική απόφραξη, ενώ στους μισούς περίπου ασθενείς υπήρχε ασυμφωνία μεταξύ της αυτοαξιολόγησης των συμπτωμάτων με βάση το IPSS και της ουροδυναμικής διάγνωσης. Περίπου ο ένας στους τέσσερις είχε ιστορικό ψυχιατρικής διάγνωσης υπό αγωγή με ψυχοτρόπα φάρμακα και/ή φάρμακα βελτίωσης του θυμικού, ενώ ο ένας στους τρείς είχε ιστορικό ενδεικτικό ψυχοσυναισθηματικής διαταραχής (ψυχιατρική διάγνωση ή συσχέτιση των LUTS με το άγχος). Η ανάλυση των συμπτωμάτων με βάση το IPSS, αλλά και την παρουσία ή όχι ακράτειας στο ιστορικό των ασθενών παρουσιάζεται στον πίνακα 2. Από 21 άνδρες με ιστορικό μη εγκρατούς υπερλειτουργικής κύστης (OABwet), δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά ουροδυναμικής υπερλειτουργίας εξωστήρα και υποκυστικής απόφραξης μεταξύ των ανδρών με αναφερόμενη έντονη και μέτρια/ήπια επίδραση 272 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

22 Κ.Β. Μυτιλέκας και συν. Πίνακας 1. Περιγραφική ανάλυση υποκειμενικών και αντικειμενικών παραμέτρων σε άνδρες με ανθιστάμενα στη φαρμακευτική αγωγή LUTS. Πίνακας 2. Συγκριτική ανάλυση IPSS score, υπερλειτουργικής κύστεως με και δίχως ακράτεια ούρων, και ουροδυναμικών παρατηρήσεων μεταξύ των ομάδων Α (Qol-IPSS 5) και Β (Qol-IPSS 4). Μέση ηλικία 53.5 έτη Μέσος όγκος προστάτη (Διακοιλιακή Μέτρηση) ml Μέση τιμή IPSS Μέση μέγιστη ροή ούρων (Ουροροομετρία) Μέση αποτελεσματικότητα κένωσης της κύστεως (Ουροροομετρία) ml/sec 68.00% Ουροδυναμική υπερλειτουργία εξωστήρα 64.29% (63/99) Ουροδυναμική υποκυστική απόφραξη 48.5% (48/99) Σεξουαλική έλλειψη ικανοποίησης 21.2% (21/99) Χρόνια επώδυνα σύνδρομα 9.1% (9/99) Συμβατική συμφωνία συμπτωμάτωνουροδυναμικής διάγνωσης 49% (48/98) Ιστορικό ψυχιατρικής διάγνωσης υπό αγωγή 24.2% (24/99) Συσχέτιση των LUTS με το άγχος 9.1% (9/99) Ιστορικό πιθανής ψυχοσυναισθηματικής συμβολής στα LUTS 33.3% (33/99) Νυχτουρία IPSS Ολικό άθροισμα IPSS Άθροισμα IPSS Άθροισμα IPSS Αναφερόμενη επιτακτικού τύπου ακράτεια ούρων [ΟΑΒwet] Ουροδυναμική επιτακτικού τύπου ακράτεια ούρων σε ΟΑΒwet Qol-IPSS 5 Qol-IPSS 4 Pvalue 1.97 (sd 1.79) 2.02 (sd 1.41) (sd 6.98) (sd 7.02) (sd 3.97) 6.83 (sd 3.97) (sd 5.46) 9.95 (sd 4.94) % (n=9/33) 18.2% (n=12/66) % (n=2/9) 41.7% (n=5/12) 0.64 Ουροδυναμική υπερλειτουργία εξωστήρα σε ΟΑΒwet 77.8% (n=7/9) 83.3% (n=10/12) 1.00 Qol IPSS 6 5(n=31) Qol IPSS 2 1(n=13) Qol IPSS 4 3(n=55) (n=99) Ουροδυναμική υποκυστική απόφραξη σε ΟΑΒwet 33.3% (n=3/9) 41.7% (n=5/12) ,30% 9,10% 0% LUTS 48,40% 24,20% 14,50% 7,70% index UDS 60% 60% 48,50% 48,50% 46,20% 46,20% 29% 29% 74,50% 63,60% 58% 30,80% Άθροισμα IPSS 2+4 5, δίχως ακράτεια ούρων [OABdry] Ουροδυναμική υπερλειτουργία εξωστήρα σε OABdry Ουροδυναμική υποκυστική απόφραξη σε ΟΑΒdry 48.5% (n=16/33) 48.5% (n=32/66) % (n=9/16) 71.9% (n=23/32) % (n=4/16) 71.9% (n=23/32) Eικόνα 1.Υποκειμενικές και αντικειμενικές προς αξιολόγηση παράμετροι με βάση την αναφερόμενη επίδραση στην ποιότητα ζωής σε 99 άνδρες με εμμένοντα LUTS. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 273

23 επίκτητη παθολογία του νωτιαίου μυελού Eικόνα 2. Απουσία στατιστικά σημαντικής διαφοράς ουροδυναμικών παραμέτρων (p=1) μεταξύ ανδρών με μη εγκρατή υπερλειτουργική κύστη και έντονη ή μέτρια/ήπια επίδραση στην ποιότητα ζωής. 2 (p=1) /. στην ποιότητα ζωής (εικ.2). Αντιθέτως, από τους 48 άνδρες δίχως ακράτεια ούρων και με τουλάχιστον μέτρια συμπτώματα ημερήσιας συχνουρίας και επιτακτικότητας (άθροισμα ερωτήσεων 2+4 ΙPSS 5) (OABdry), οι ασθενείς με μέτρια/ ήπια επίδραση στην ποιότητα ζωής παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά αυξημένο ποσοστό ουροδυναμικής υποκυστικής απόφραξης, συγκριτικά πάντα με τους ασθενείς με αναφερόμενη έντονη επίδραση στην ποιότητα ζωής (εικ. 3). H ανάλυση των παραμέτρων της ελεύθερης ουροροομετρίας, των ουροδυναμικών παρατηρήσεων, του ολικού IPSS score και της συσχέτισης των LUTS με το άγχος, με βάση την ηλικία των ασθενών, παρουσιάζονται στον πίνακα 3. Το μέγεθος του προστάτη αδένα, αλλά και το συνολικό IPSS score βρέθηκαν να αυξάνονται με την αύξηση της ηλικίας. Αντιθέτως, η μέση μέγιστη ροή των ούρων (Qmax), ο μέσος όγκος ούρησης (VV) αλλά και η μέση αποτελεσματικότητα κένωσης της κύστεως (BVE=VV/VV+PVR) βρέθηκαν να ελαττώνονται με την πρόοδο της ηλικίας. Η αυξημένη αισθητικότητα αλλά και η συσχέτιση των LUTS με το άγχος παρατηρήθηκε κυρίως στους νεαρούς ενήλικες άνδρες. Το μεγαλύτερο ποσοστό υποκυστικής απόφραξης παρατηρήθηκε στις ηλικίες μεταξύ 61 και 70 ετών, ενώ το χαμηλότερο στους 40 ετών. Η συγκριτική ανάλυση ιστορικού, υποκειμενικών και αντικειμενικών παραμέτρων μεταξύ των ομάδων Α (Qol-IPSS 5) και Β (Qol-IPSS 4) παρουσιάζονται στον πίνακα 4. Οι ασθενείς με αναφερόμενη έντονη επίδραση στην ποιότητα ζωής παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα ποσοστά διαγνωσμένης κατάθλιψης, νεύρωσης και ψύχωσης υπό αγωγή με ψυχοτρόπα φάρμακα και φάρμακα βελτίωσης του θυμικού. Επίσης, παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα ποσοστά αναφερόμενης έλλειψης ικανοποίησης από τη σεξουαλική ζωή, αλλά και χρόνιων επώδυνων συνδρόμων (χρόνιο πυελικό άλγος, σύνδρομο επώδυνης κύστεως, ευερέθιστο έντερο, 274 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

24 Κ.Β. Μυτιλέκας και συν. Πίνακας 3. Ανάλυση μέσης τιμής ουροδυναμικών παραμέτρων και υποκειμενικών παραμέτρων (ολικό IPSS score - συσχέτιση LUTS με το άγχος) με βάση την ηλικία των ασθενών. Vpro= Όγκος προστάτη Qmax= Μέγιστη ροή VV= Όγκος ούρησης BVE= Αποτελεσματικότητα κένωσης της κύστεως 3 Eικόνα 3. Στατιστική συσχέτιση ουροδυναμικών παραμέτρων μεταξύ ανδρών με έντονη ή μέτρια/ήπια επίδραση στην ποιότητα ζωής και τουλάχιστον / μέτρια συχνουρία και επιτακτικότητα (ερωτήσεις 2+4 IPSS score 5) δίχως ακράτεια ούρων στο ιστορικό. (2+4 IPSS 5). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 275

25 επίκτητη παθολογία του νωτιαίου μυελού Πίνακας 4. Συγκριτική ανάλυση IPSS score, συμβατικής συμφωνίας ΟΑΒi - ουροδυναμικής διάγνωσης και ιστορικού μεταξύ ασθενών με ήπια/μέτρια και έντονη επίδραση στην ποιότητα ζωής και μεταξύ ασθενών με και δίχως ιστορικό ενδεικτικό ψυχοσυναισθηματικής διαταραχής. Qol- IPSS Συσχέτιση LUTS µε το άγχος Κατάθλιψη/ Νεύρωση/ Ψύχωση OABi < 40% (c-boo) OABi = 40-60% (DO µε c-boo) OABi > 60% (DO χωρίς c- BOO) Συµφωνία OABi-UDS 5(n=31) 12.9%(n=4) 48.4%(n=15) 27.3%(n=3/11) 23.1%(n=3/13) 42.9%(n=3/7) 29%(n=9/31) 4(n=68) 7.3%(n=5) 13.2%(n=9) 63.9%(n=23/36) 57.9%(n=11/19) 38.5%(n=5/13) 57.4%(n=39/68) Pvalue Qol- IPSS Έλλειψη σεξουαλικής ικανοποίησης Χρόνια επώδυνα σύνδροµα Χρόνια διαταραχή ύπνου IPSS 8 IPSS=9-19 IPSS 20 5(n=31) 38.7%(n=12) 22.6%(n=7) 19.4%(n=6) 6.5%(n=2) 51.6%(n=16) 41.9%(n=13) 4(n=68) 13.2%(n=9) 4.4%(n=3) 5.9%(n=4) 16.2%(n=11) 52.9%(n=36) 30.9%(n=21) Pvalue Ψυχοσυναισθηµατική ιαταραχή Qmax (URF) (ml/sec) BVE (URF) (%) OABi <40% (c-boo) OABi = 40-60% (DO µε c-boo) OABi >60% (IDO) Συµφωνία OABi-UDS ΝΑΙ(n=33) 11.2ml/sec % (n=2/11) 23.1% (n=3/13) 55.5% (n=5/9) 30.3% (n=10/33) ΟΧΙ(n=66) ml/sec % (n=24/36) 57.9% (n=11/19) 27.3% (n=3/11) 57.6% (n=38/66) Pvalue Ψυχοσυναισθηµατική Έλλειψη Χρόνια Χρόνια IPSS 8 IPSS=9-19 IPSS 20 ιαταραχή σεξουαλικής ικανοποίησης επώδυνα σύνδροµα διαταραχή ύπνου ΝΑΙ(n=33) 36.4% (n=12) 12.1% (n=4) 21.2% (n=7) 9.1% (n=3) 56.3% (n=18) 37.5% (n=12) ΟΧΙ(n=66) 13.6% (n=9) 9.1% (n=6) 4.5% (n=3) 15.2% (n=10) 51.5% (n=34) 33.3% (n=22) Pvalue στηθάγχη). Στατιστικά σημαντική διαφορά παρατηρήθηκε τόσο στη διάγνωση της υποκυστικής απόφραξης όσο και στη συμβατική συμφωνία μεταξύ του δείκτη υπερλειτουργικής κύστεως και της ουροδυναμικής διάγνωσης, υπέρ των ασθενών με αναφερόμενη ήπια προς μέτρια επίδραση στην ποιότητα ζωής. Στατιστικά σημαντικά αυξημένα ποσοστά αναφερόμενης διαταραχής του ύπνου και έλλειψης σεξουαλικής ικανοποίησης και ταυτόχρονα στατιστικά σημαντικά ελαττωμένα ποσοστά υποκυστικής απόφραξης, αλλά και συμβατικής συμφωνίας μεταξύ IPSS και ουροδυναμικής διάγνωσης παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με ιστορικό ενδεικτικό ψυχοσυναισθηματικής διαταραχής, συγκριτικά πάντα με τους υπόλοιπους ασθενείς (Πίνακας 4). Το μέγεθος του προστάτη αδένα βρέθηκε να μη συσχετίζεται με την αυτοαξιολόγηση των LUTS με βάση το IPSS (εικ 4). Στην παρούσα μελέτη, το 31.4% και το 44.5% των ασθενών με Qmax <10 ml/sec και Qmax <15ml/sec, αντίστοιχα, δεν είχε ουροδυναμικά επιβεβαιωμένη καθαρή υποκυστική απόφραξη (εικ.5). Ελαττωμένη ευενδοτότητα με ταυτόχρονη ασυστολία εξωστήρα, ενδεικτικά μη αναστρέψιμης βλάβης του εξωστήρα, διαπιστώθηκαν σε 4 άνδρες ένα νεαρό ενήλικα ηλικίας 38 ετών με διαγνωσμένη ψύχωση υπό risperdal και 3 ηλικιωμένους άνδρες μέσης ηλικίας 74 ετών. Άξια αναφοράς είναι η παρατήρηση ότι καθ' όλη τη διάρκεια της μελέτης, 4 νεαροί ενήλικες ( 45 ετών) υποβλήθηκαν σε διουρηθρική αυχενοτομή, μετά την εκτέλεση της ουροδυναμικής μελέτης. Μετεγχειρητικά, απόλυτα ικανοποιημένοι από την ούρηση δήλωσαν οι δύο άνδρες με μέτρια (LPURR=4,Qol-IPSS=4) και έντονη (LPURR=6,Qol- IPSS=4) υποκυστική απόφραξη, αντίστοιχα. Η ολική ικανοποίηση μετριάσθηκε στο δεύτερο ασθενή μετά την ιστολογική διάγνωση διήθησης του προστάτη αδένα από σάρκωμα της ουροδόχου κύστεως. Μη ικανοποιημένοι παρουσιάστηκαν οι υπόλοιποι δύο ασθενείς δίχως υποκυστική απόφραξη (LPURR=1, Qol-IPSS=6 και LPURR=1, Qol-IPSS=5) και δίχως σύσταση για χειρουργική επέμβαση. Η έναρξη τρι- 276 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4)

26 Κ.Β. Μυτιλέκας και συν IPSS score Vprostate Eικόνα 4. Συσχέτιση (Μη σημαντική) του IPSS score με τον όγκο του προστάτη αδένα σε άνδρες με ανθιστάμενα στη φαρμακευτική αγωγή LUTS. Eικόνα 5. Ειδικότητα διάγνωσης ουροδυναμικής υποκυστικής απόφραξης με βάση τη μέγιστη ροή ούρων στην ελεύθερη ουροροομετρία με φυσιολογική επιθυμία προς ούρηση. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΥΡΟΛΟΓΙA 2013, 25 (4) 277

Research Study Ερευνητική Μελέτη. The role of phytotherapeutic agents in the treatment of chronic prostatitis. Preliminary Results

Research Study Ερευνητική Μελέτη. The role of phytotherapeutic agents in the treatment of chronic prostatitis. Preliminary Results 102 ΑΧΑΪΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Τόμος 32ος, τεύχος 2, Oκτώβριος 2013 Research Study Ερευνητική Μελέτη Η Αποτελεσµατικότητα των Φυτοθεραπευτικών στην Αντιµετώπιση των Συµπτωµάτων της Χρόνιας προστατίτιδας. Πρόδροµα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ 2006-2007:

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 83 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Επιμέλεια: Π. Καδιλτζόγλου,

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Λοιμώξεις ουροποιητικού Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Ταξινόμηση-Ορισμοί Λοιμώξεις ανώτερου ουροποιητικού Πυελονεφρίτιδα με ή χωρίς νεφρικό ή παρανεφρικό απόστημα. Λοιμώξεις κατώτερου ουροποιητικού Κυστίτιδα,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Θεραπεία Στόχοι : Περιορισμός της οξείας λοίμωξης Πρόληψη άμεσων επιπλοκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλή, Δ Πλαχούρας )

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλή, Δ Πλαχούρας ) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλ, Δ Πλαχούρας ) Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστματος είναι από τις πλέον συχνές βακτηριακές λοιμώξεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Μαρία Σουλή Επ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Λοιμώξεων Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ Γυναίκα 25 ετών προσέρχεται λόγω δυσουρίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια Βακτηριακή και. χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα,

Χρόνια Βακτηριακή και. χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα, Χρόνια Βακτηριακή και μη Βακτηριακή προστατίτιδα: Ένα εξελισσόμενο κλινικό αίνιγμα που παραμένει αναπάντητο. Κ. Σταματίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πριν από τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, ο όρος προστατίτιδα περιορίζονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (Ενημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) M. Grabe (chairman), T.E. Bjerklund-Johansen, H. Botto, M. Çek, K.G. Naber, R.S. Pickard, P.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Σαββίδης, Παθολόγος. Οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα σε γυναίκα

Μιχάλης Σαββίδης, Παθολόγος. Οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα σε γυναίκα Μιχάλης Σαββίδης, Παθολόγος Οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα σε γυναίκα Η οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα χαρακτηρίζεται από δυσουρία, συχνουρία, επιτακτική ούρηση, πυουρία και βακτηριουρία. Τα ούρα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητής, Ομιλητής, Σύμβουλος (κατά την τελευταία 4ετία) για τις εταιρείες: Astellas Pfizer Allergan Galenica Merc Lilly Menarini

Ερευνητής, Ομιλητής, Σύμβουλος (κατά την τελευταία 4ετία) για τις εταιρείες: Astellas Pfizer Allergan Galenica Merc Lilly Menarini Χρόνια προστατίτιδα Αποτελεσματικότητα θεραπείας & συμμόρφωση των ασθενών Ηρακλής Χ. Μητσογιάννης Β Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. Σύγκρουση συμφερόντων Ερευνητής, Ομιλητής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH

LUTS, BOO and BPH. LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH LUTS, BOO and BPH Φ. Σοφράς Συμπτώματα Κατώτερου Ουροποιητικού LowerUrinaryTractSymptoms Αποφρακτικά (κένωσης) Καθυστέρηση έναρξης Διακεκομμένη ούρηση Ατελής κένωση κύστεως Χαμηλή ροή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ουρολοιμώξεις στα παιδιά

Ουρολοιμώξεις στα παιδιά Ουρολοιμώξεις στα παιδιά Εμπειρική θεραπεία και χημειοπροφύλαξη Μαρία Μπιτσώρη Επιμελήτρια Παιδιατρικής ΠαΓΝΗ Ουρολοιμώξεις Οι συχνότερες βακτηριακές λοιμώξεις στα παιδιά 3% κοριτσιών 1% αγοριών: 1 επ.

Διαβάστε περισσότερα

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio

Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr. μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio Στην κεντρική σελίδα του δικτυακού τόπου www.embio.com.gr μπορείτε να δείτε video της μονάδας embio 2 3 Ηλίας Θ. Γάτος MD Χειρουργός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας Eιδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 2014-2015 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Κουτσογιάννης Ιωάννης MSc ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΣ ΑΝΔΡΑΣ 10-15 % των ζευγαριών 60% παράγοντας άνδρας Nieschlag

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως:

Στο Εργαστήριο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής προσφέρονται διαγνωστικές εξετάσεις που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμυπογονημότηταότητα όπως: Σ. Κονιδάρης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Στ. Μπάκα Επ. Καθηγήτρια Βιοπαθολογίας Π. Βάκας Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Δ. Τζανακάκη Κλινική Εμβρυολόγος Στο Τμήμα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Σε σχέση με την επιχορήγουμενη από το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007-2013 (ΕΣΠΑ 2007-

Σε σχέση με την επιχορήγουμενη από το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007-2013 (ΕΣΠΑ 2007- Αγαπητοί συνάδελφοι και συνεργάτες, Σε σχέση με την επιχορήγουμενη από το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007-2013 (ΕΣΠΑ 2007-2013) πρότασής μας με Κωδικό υποβολής 1264, ακρωνύμιο ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα. Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης

Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα. Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης Καλοήθης Υπερπλασία του Προστάτη και Υπερλειτουργική Κύστη στον άνδρα Γ. Δημητριάδης Η. Μητσογιάννης Γ. Δημητριάδης Σύγκρουση συμφερόντων Ερευνητής και Ομιλητής (κατά την τελευταία 4ετία) για τις εταιρείες:

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ευάγγελος Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας, Δ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Professor Center for Sepsis Control and Care,

Διαβάστε περισσότερα

Ουρολοιµώξεις στην κύηση. Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 14 Δεκεµβρίου 2013

Ουρολοιµώξεις στην κύηση. Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 14 Δεκεµβρίου 2013 Ουρολοιµώξεις στην κύηση Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 14 Δεκεµβρίου 2013 Ουρολοιµώξεις στην κύηση Συχνές στην κύηση- αυξηµένος κίνδυνος! Πολλές γυναίκες έχουν ή αποκτούν κατά τη διάρκεια της κύησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2010 2011

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2010 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 6ης ΥΓ. ΠΕΡ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ, ΗΠΕΙΡΟΥ και ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γ.Ν. ΚΟΡΙΝΘΟΥ 1 Γ.Ν. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ 2 Γ.Ν. ΣΠΑΡΤΗΣ 3 ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτωματολογία από το κατώτερο ουροποιητικό Ιατρικό ιστορικό

Συμπτωματολογία από το κατώτερο ουροποιητικό Ιατρικό ιστορικό Ακράτεια Συμπτωματολογία από το κατώτερο ουροποιητικό Ιατρικό ιστορικό Ηρακλής Χ. Μητσογιάννης Σύγκρουση συμφερόντων (conflict of interest) Σύμφωνα με την α.π. 47558/4-7-2012 Εγκύκλιο του ΕΟΦ Ερευνητής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΠΥΕΛΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΠΥΕΛΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΠΥΕΛΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ - ΚΥΣΤΙΤΙΔΑ - ΠΡΟΣΤΑΤΙΤΙΔΑ - ΟΥΡΗΘΡΙΤΙΔΑ - ΒΑΛΑΝΟΠΟΣΘΙΤΙΔΑ - ΟΡΧΕΟΕΠΙΔΙΔΥΜΙΤΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Οι ουρολοιμώξεις διακρίνονται σε λοιμώξεις του ανωτέρου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική λιθοτριψία

Διαδερμική λιθοτριψία O Δ H Γ O Σ Γ I A T O N A Σ Θ E N H Διαδερμική λιθοτριψία Η σίγουρη και αποτελεσματική μέθοδος εκλογής για την αντιμετώπιση της νεφρολιθίασης Βασίλης Πουλάκης MD, FEBU Χειρουργός Ουρολόγος - Ανδρολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΟΗΘΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (Ανανεωμένο κείμενο Μάρτιος 2005) M. Oelke (chairman), G. Alivizatos, M. Emberton, S. Gravas, S. Madersbacher, M. Michel, J. Nordling, C. Rioja

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας

ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αν. Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πρωτόκολλα πρόκλησης πολλαπλής ωοθυλακικής ωρίμανσης. Ασφάλεια των μεθόδων της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Πρόκληση

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί νοσοκομειακών λοιμώξεων

Ορισμοί νοσοκομειακών λοιμώξεων Ορισμοί νοσοκομειακών λοιμώξεων Ιωαννίδου Ελένη Παθολόγος Εξειδικευόμενη Λοιμωξιολογίας Νοσοκομείο Ρεθύμνου Ουρολοιμώξεις Σηψαιμίες Λοιμώξεις συνδεόμενες με αγγειακούς καθετρες Ουρολοιμώξεις UTI-A συμπτωματικ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER Β ΚΛΙΝΙΚΗ, ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΚΑΤ, 1 Η οξεία γαγγραινώδης φλεγμονή του οσχέου με επέκταση στο περίνεο (σύνδρομο FOURNIER) αποτελεί μια σπάνια νόσο που εμφανίζεται συχνότερα σε

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

10. ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

10. ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού είναι από τις συχνότερες κοινές βακτηριακές λοιμώξεις των ενηλίκων και μπορεί να αφορούν το κατώτερο ή και το ανώτερο ουροποιητικό σύστημα. ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης

Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα. Πέτρος Περιμένης Κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα Πέτρος Περιμένης Δήλωση συμφερόντων GSK, Lilly, AMGEN Είναι εφικτή μια αντικειμενική κλινική εξέταση σε ασθενή με ανδρολογικά προβλήματα; Η καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΙΤΙ Α/ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΧΡΟΝΙΟΥ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΑΛΓΟΥΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΙΤΙ Α/ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΧΡΟΝΙΟΥ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΑΛΓΟΥΣ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ α-αποκλειστων ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΙΤΙ Α/ΣΥΝ ΡΟΜΟ ΧΡΟΝΙΟΥ ΠΥΕΛΙΚΟΥ ΑΛΓΟΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος με την Αναστασία Παπαδοπούλου (Δικηγόρος)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος με την Αναστασία Παπαδοπούλου (Δικηγόρος) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Όνομα: Γεώργιος - Σπυρίδων Επώνυμο: Ανυφαντής Όνομα πατρός: Ματθαίος Όνομα μητρός: Ζωή Έτος γέννησης: 20-12-1974 Τόπος γέννησης: Αθήνα Αττικής Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος με την

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας»

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» «ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Υπέρ Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ (open / lap) Η συχνότερη χειρουργική επέμβαση. 20.000.000 ασθενείς με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Δήμητρα Σαλαβούρα 1, Σταματία Αλεξοπούλου 2,5,6, Γεωργία Πομόνη 3, Μαρίνα Καλιφείδα

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εργαστηριακή αξιολόγηση της αξιοπιστίας του strep testστη διάγνωση και τον καθορισμό της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής σε ασθενείς με οξεία πυώδη αμυγδαλίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα