Από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας στα Γιαννιτσά (Ιστορία Πνευματικός βίος)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας στα Γιαννιτσά (Ιστορία Πνευματικός βίος)"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας στα Γιαννιτσά (Ιστορία Πνευματικός βίος) διπλωματική εργασία Μεταπτυχιακή Σπουδάστρια: Μαρία Χρ. Πασχούδη Σύμβουλος Καθηγητής : κ. Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010

2 Από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας στα Γιαννιτσά (Ιστορία Πνευματικός βίος) 2

3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας στα Γιαννιτσά (Ιστορία Πνευματικός βίος) διπλωματική εργασία Μεταπτυχιακή Σπουδάστρια: Μαρία Χρ. Πασχούδη Σύμβουλος Καθηγητής : κ. Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

4 Βραχυγραφίες αναθ. έκδ αναθεωρημένη έκδοση Αρ. πρ. αριθμός πρωτοκόλλου Αριθμ. φ. Αριθμός φύλλου ΑΘΛΓΘ Αρχείο Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού ΑΥΕ Αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών βλ. βλέπε Εγκ. εγκυκλοπαίδεια ΕΕΕΠ Επιτροπή προς Ενίσχυσιν της Ελληνικής Εκκλησίας και Παιδείας ΕΕΘΣ Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής ΕΜΣ Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών Ι.Ε.Ε. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους ΙΜΧΑ Ινστιτούτο Μελετών Χερσονήσου του Αίμου ό. π. όπως παραπάνω Π. L. B. Πάπυρος Larousse Britannica Π.Ο.Σ.Α.Ρ. Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Ανατολικής Ρωμυλίας πρβλ. παράβαλε τ. τόμος χ.χ. χωρίς χρονολογία 4

5 Περιεχόμενα Εισαγωγή σελ. 9 Κριτήρια επιλογής θέματος Μέθοδος δυσκολίες 1.Η Ανατολική Ρωμυλία: ιστορική και γεωγραφική διαμόρφωση σελ.10 σελ.11 σελ Αρχαιότητα σελ Βυζαντινή εποχή σελ Τουρκοκρατία σελ Η κρίση στην οθωμανική αυτοκρατορία και ο βουλγαρικός επεκτατισμός σελ Ανατολική Ρωμυλία: ο όρος και τα όρια σελ Οι Καρυές: Γεωγραφία Ιστορία Πνευματικός βίος σελ Γεωγραφικός προσδιορισμός σελ Οριοθέτηση σελ Τοπογεωγραφία σελ Τοποθεσίες του χωριού σελ Γεωγραφικός προσδιορισμός της ευρύτερης περιοχής του Καβακλή σελ Ιστορικός προσδιορισμός σελ ονομασία του χωριού προέλευση του πληθυσμού σελ Η σύσταση του πληθυσμού σελ Η συλλογική ονομασία «Καρυώτες» σελ Η ελληνικότητα των Καρυών σελ Εκκλησιαστική οργάνωση σελ Η εκκλησία των Καρυών σελ Το νεκροταφείο σελ Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας σελ Βαπτιστικά ονόματα σελ Αρχιμανδρίτης Νίκανδρος Παπαϊωάννου (Παπα Νίκανδρος ) σελ Ελληνικόν Φιλανθρωπικόν Αδελφάτον «Η Καρυάτις Άρτεμις» σελ Η εκπαίδευση σελ Η παιδεία στην Ανατολική Ρωμυλία σελ Ο χαρακτήρας της εκπαίδευσης σελ Παράγοντες λειτουργίας των σχολείων σελ Η εκπαίδευση στις Καρυές σελ Το σχολείο στις Καρυές σελ.88 5

6 Το διδακτικό προσωπικό στις Καρυές σελ Η γυναικεία εκπαίδευση σελ Η χρηματοδότηση της εκπαίδευσης σελ Εποπτεία σχολείων σελ Επαγγελματική απασχόληση σελ Οι ασχολίες των κατοίκων σελ Τα ε(ι)σνάφια σελ Ο δημόσιος βίος σελ Κοινοτική ζωή ασφάλεια σελ Κόμματα εκλογή δημάρχου ρόλος τοπικών αρχόντων σελ Συμμετοχή των Καρυωτών στους εθνικούς αγώνες σελ Η προσφυγιά σελ Συνθήκες ζωής διωγμοί - μετεγκαταστάσεις σελ Συνθήκη «εθελούσιας» μετανάστευσης σελ Η «μετακίνηση» σελ Η προσαρμογή σελ Η εγκατάσταση στα Γιαννιτσά σελ Η εκκλησία στα Γιαννιτσά σελ Το σχολείο στα Γιαννιτσά σελ Τα Γιαννιτσά : ο τόπος σελ Εθιμικά θρησκευτικά δρώμενα στον ενιαύσιο κύκλο σελ Τα έθιμα του Δωδεκαημέρου σελ Η Τζαμάλα σελ Τελετουργικό τυπικό του εθίμου σελ Η Βασιλόπιτα σελ Τα Φώτα σελ Ο Τρύφανος σελ Απόκριες σελ Έθιμα Κυριακής της Τυρινής, παραμονής της Καθαράς Δευτέρας σελ Καθαρά Δευτέρα σελ Έθιμα του Πάσχα σελ Λαζαρίνες σελ Μεγάλη Εβδομάδα σελ Κυριακή του Πάσχα σελ Αϊ Γιώργης σελ.171 6

7 Οι Κουνιές σελ Οι Κουνιές στα Γιαννιτσά σελ Η Αντριάδα σελ Διαβατήρια εθιμικά δρώμενα σελ Η Καληνύτσα σελ Η Περπερούνα σελ Η Σιντιάγκα σελ Η Με(ι)τζιά σελ Κοινωνικές πρακτικές σε θρησκευτικό πνευματικό πλαίσιο σελ Αντράς -Βαρβάρα σελ Χοιροσφάγια σελ Τα «εννιά» φαγιά σελ Κάλαντα Χριστουγέννων σελ Κάλαντα Χριστουγέννων Οι αγερμοί σελ Η συνέχιση της ιστορίας και του πνευματικού βίου σελ Πολιτιστικός Σύλλογος Καρυωτών Γιαννιτσών «Η Ανατολική Ρωμυλία» Συμπεράσματα Φωτογραφικό παράρτημα Βιβλιογραφία σελ.190 σελ.191 σελ.193 σελ.209 7

8 Χάρτης Ανατολικής Ρωμυλίας 8

9 Εισαγωγή Οφείλω, εξαρχής, να διευκρινίσω πως αγωνίστηκα πολύ να διατηρήσω μια ουδέτερη και, κατά το δυνατόν, ψύχραιμη ματιά από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα την εκπόνηση της διπλωματικής μου εργασίας. Η προσπάθεια ήταν κοπιώδης και πολλές φορές καταστρατήγησα αυτήν την a priori επιστημονικά επιβεβλημένη συνθήκη. Η αιτία είναι προφανής δεν είναι δυνατόν να ασχοληθεί κανείς με τον τόπο καταγωγής του, χωρίς να επιτρέψει στο συναίσθημα να παρεισφρύσει. Ιδιαίτερα, βεβαίως, όταν ο ομφάλιος λώρος με την πατρίδα διερράγη βίαια και η επιστροφή ήταν ανέφικτη. Θα ήταν, όμως, λάθος να παραμερίσω και τον ουσιαστικό ρόλο της αλλαγής στις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, που επέβαλλαν το ρίζωμα στις καινούργιες εστίες και την ευδοκίμηση σε αυτές. Πάλεψα πολλές φορές με το τιθάσεμα του νου και των λέξεων και ας μου συγχωρηθεί η τυχόν συναισθηματική προσέγγιση. Το βέβαιο είναι πως δεν έγινε εκ προθέσεως. Είμαι παιδί της τρίτης γενιάς Ελλήνων προσφύγων από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας. Η πρώτη μνήμη που με δένει με αυτόν τον τόπο είναι μια εικόνα ασαφής για το χωριό και την εκεί καθαρά αγροτική ζωή, όπως και για το δρόμο της προσφυγιάς το 1925, που μου αφηγούνταν η γιαγιά μου. Ήταν 12 χρονών, όταν ήρθε με τον πατέρα της, τη μητριά της και τα ετεροθαλή αδέρφια της στα Γιαννιτσά, τον καινούργιο τόπο εγκατάστασης, που τους όρισε η Επιτροπή Υποδοχής Προσφύγων. Ποτέ δεν έλεγε πολλά για τη ζωή εκεί. Ίσως, γιατί η ορφάνια και η προσφυγιά να έδεσαν τις μνήμες με τέτοιο κόμπο που δεν ήθελε να λύσει. Πιθανότατα, την πονούσε. Ίσως, εδώ τελικά, να έζησε καλύτερα, γιατί ο κάμπος με τον κόπο και το μόχθο τους μετά την αποξήρανση της ελώδους λίμνης των Γιαννιτσών το 1935 απέδωσε πλούσιους καρπούς. Αυτή η θολή εικόνα μου προκαλούσε την περιέργεια και το ενδιαφέρον να ψάξω πιο βαθιά για τις ρίζες μου και να σχηματίσω πιο σαφή εικόνα του χωριού, της ιστορίας του, των ανθρώπων του και των αιτιών του ξεριζωμού τους. Ο πρόσφυγας όσο πλούσια και αν καταφέρει να ζει στη νέα του εστία, μοιάζει με το υιοθετημένο παιδί πάντα αναζητά τις ρίζες του και την ταυτότητά του. Επιθυμεί να βρει από πού έρχεται, πώς ήταν εκεί πίσω στην πατρίδα. Δεν το κάνει, γιατί θέλει ή επιδιώκει να γυρίσει πίσω ή γιατί επηρεάζεται από μια εξωραϊσμένη εικόνα του παρελθόντος. Το κάνει, γιατί θέλει να βρει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συλλογικής ταυτότητας και διαμέσου αυτών να κατακτήσει την ατομική του ταυτότητα, γιατί θέλει να ξαναενώσει την αλυσίδα της γενιάς του. Και κατόπιν, αφού ενώσει τους σπασμένους κρίκους, θα μπορεί να συνεχίσει. Για χρόνια δεν επιχείρησα να μελετήσω την ιστορία και τον πνευματικό βίο του τόπου καταγωγής μου. Ήθελα να πιστεύω πως οι ρίζες κόπηκαν, τώρα εδώ είναι ο τόπος μου, εδώ προκόβουμε. Θεωρούσα πως αν ψάξω, ίσως και να αναιρέσω την εδώ προσπάθεια και τον κάματο των δικών μου. Βαθιά μέσα μου φοβόμουν πως θα πικραθώ, θα αναδυθούν φαντάσματα του παρελθόντος και θα διχάσουν την ιστορική ύπαρξή μας. Όμως δεν είναι δυνατόν να πορεύεται κανείς με φοβίες. Πρέπει να ξορκίζει το κακό. Και όσο και αν θάβει την ανάγκη για αυτογνωσία, αυτή μετατρέπεται σε εμμονή και τον καταλαμβάνει. Επιβάλλει τους δικούς της νόμους. Για μένα ήταν ευτυχής η συγκυρία να μου αναθέσει ο αγαπητός δάσκαλος και σύμβουλός μου, κ. Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης, ως θέμα της διπλωματικής μου εργασίας τη μελέτη της ιστορίας και του πνευματικού βίου των Καρυών Ανατολικής Ρωμυλίας. Πιθανότατα να είχε διαβλέψει την άγνοια, αλλά και την επιθυμία να αρθεί αυτή η άγνοια. Τον ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου. Κέντρισε τη δημιουργική περιέργεια και άνοιξε ορίζοντες που δε γνώριζα. Τον ευχαριστώ, επίσης, για την επιστημονική καθοδήγηση, παροχή και δυνατότητα πρόσβασης στο βιβλιογραφικό υλικό, συνεχή εποπτεία και αξιολόγηση της πορείας, αλλά και για την αμέριστη συμπαράσταση και ενίσχυσή του σε όλες τις φάσεις εκπόνησης της εργασίας. 9

10 Οφείλω ευχαριστίες, επίσης, σε όσους συνέδραμαν στην περάτωση της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής με κάθε τρόπο. Η αρωγή συνίστατο στην παροχή φωτογραφιών, αρχειακού υλικού, πληροφοριών και μαρτυριών, εγγράφων, αστυνομικών ταυτοτήτων, βαπτιστηρίων και παραχώρηση συνεντεύξεων. Η συνδρομή τους ήταν ιδιαίτερα πολύτιμη για τη σκιαγράφηση της ιστορικής παρουσίας των Καρυών και του πνευματικού τους βίου. Τα δε ονόματά τους αναφέρονται στις εσωτερικές σελίδες και παραπομπές του παρόντος πονήματος. Κριτήρια Ως βασικό κριτήριο επιλογής του θέματος θα πρέπει, πρωτίστως, να τονίσω πως αποτέλεσε το γεγονός ότι έλκω την καταγωγή μου από τις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας. Θεωρώ πως είναι ένα είδος εκπλήρωσης χρέους στους ανιόντες και κατιόντες συγγενείς μου. Αυτή η πεποίθηση έγινε εντονότερη, όταν για πρώτη φορά επισκέφτηκα το χωριό το καλοκαίρι του 2007 και τριγύρισα στα χερσωμένα νεκροταφεία. Δεν τα σύλλησαν οι εποικήσαντες Βούλγαροι, αλλά ο χρόνος, αμείλικτος εχθρός, άφησε ερήμωση και παραμέληση. Περιμένουν κάποιος να τους θυμηθεί και να μεταδώσει στους νεότερους αυτή τη μνήμη. Το δεύτερο κριτήριο ήταν η επιθυμία μου να σκιαγραφήσω και την εικόνα των ζωντανών. Πώς ζούσαν, πώς προσπορίζονταν τα προς το ζην, πώς μετέπλαθαν σε δρώμενα τις χαρές τους, πώς λειτουργούσε η κοινότητα και με ποιου είδους έθιμα και δεσμούς έδενε τα μέλη της και παρείχε τη συμπαράστασή της, ποιος ήταν ο ρόλος των διαβατήριων τελετουργικών τυπικών; Πώς ανανεώνονταν οι κοινωνικές συμβάσεις; Πώς μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά τα στερεοτυπικά μοτίβα; Αλλά και πώς βρέθηκαν σε αυτή την περιοχή, τα Παρόρια, τη χαμένη μέσα στα βουνά; Ήταν ερωτήματα που περίμεναν απάντηση. Τη θολή εικόνα για το παρελθόν έπρεπε να την κάνω διαυγέστερη. Ταυτόχρονα, με ενδιέφερε το θέμα εξαιτίας της πρωτοτυπίας του. Βέβαια, υπάρχουν πολλές εμπεριστατωμένες και επιστημονικά άρτιες μελέτες και πρωτότυπα έργα σχετικά με την ιστορία της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Ρωμυλίας, που μου έδωσαν το πλαίσιο με τις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνιστώσες που επηρέασαν και τη ζωή των Καρυών. Γνώριζα πως είχαν γραφεί, πολύ παλαιότερα, άρθρα σε περιοδικά σχετικά με τις Καρυές, αλλά και νεότερα άρθρα, που παρουσίαζαν εμπεριστατωμένα, όμως αποσπασματικά, την ιστορία και τα έθιμα του τόπου. Δεν έχει συγγραφεί, ωστόσο, εργασία, που να αποτυπώνει τη συνολική εικόνα και να σκιαγραφεί τη συλλογική ταυτότητα του τόπου. Άλλωστε, κάθε τόπος προσφέρει και ένα λιθαράκι στη σύνθεση της συλλογικής ταυτότητας. Γι αυτό και επιβάλλεται η μελέτη της ιστορίας των επιμέρους κοινοτήτων: γιατί συνθέτουν τον πίνακα της ελληνικής ταυτότητας με όλες τις παραλλαγές του. Στη σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης και της πολτοποίησης των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των λαών, η γνώση της καταγωγής και της ταυτότητας δεν είναι μόνο χρέος στους προγόνους, αλλά και προσωπική ευθύνη. Ήταν ανάγκη μου να ευαισθητοποιηθώ στην επισήμανση και μελέτη του ιδιαίτερου τρόπου που ο τόπος και οι άνθρωποί του σφραγίζουν με την παρουσία και τη δράση τους το πολιτισμικό γίγνεσθαι. Με αυτόν τον τρόπο δε χάνεται η ρίζα και η πορεία στο χρόνο αποκτά νόημα και αιτία. 10

11 Πάντα, επίσης, με γοήτευε η μετάγγιση της χαράς, της θλίψης, της ιστορικής συγκυρίας μέσα στα ήθη, τα έθιμα και τα δημοτικά τραγούδια. Θέλησα να μελετήσω αυτή την πλευρά της ζωής, γιατί αρχετυπικά μοντέλα μεταβιβάζονται στις επόμενες γενιές μέσα από τα εθιμικά τελετουργικά. Ανανεώνεται η μνήμη και βεβαιώνεται από τις νεότερες γενιές πως παρέλαβαν αυτή τη μνήμη και θα την κρατήσουν αλώβητη, ωστόσο, όμως, θα την εμπλουτίσουν και με τα δικά τους πατήματα. Μέσα από τα λαϊκά δρώμενα σφραγίζονται οι κοινοτικοί δεσμοί, χωρίς να αισθάνονται τα μέλη της ότι καταπιέζονται. Ταυτόχρονα, αν διερράγησαν στη διάρκεια του ενιαύσιου κύκλου, η τέλεση ενός εθίμου μπορεί να αποτελέσει την αποκατάσταση και επανασύνδεση. Και όλα αυτά συνδέονται με μια υποδόρια και μυστηριωδώς γοητευτική κλωστή, που την απλώνει η ψυχή του λαού. Θα πρέπει να αναφέρω, επίσης, την ιδιαίτερη αγάπη και ευαισθησία του δασκάλου μου για τις αλησμόνητες πατρίδες της Ανατολής και των Βαλκανίων. Μέσα από τη διδασκαλία του μας μύησε στην πεποίθηση πως τίποτε δεν είναι χαμένο, αν προλάβουμε να καταγραφεί και αν δεν χαθεί από το νου. Σε όλους τους σπουδαστές του μετάγγισε αυτό το ενδιαφέρον και τους έκανε κοινωνούς παρόμοιων προβληματισμών και καλλιέργησε τη διάθεση για έρευνα. Έτσι η εργασία αυτή δεν είναι, απλώς, μια τυπική εργασία, αλλά έχει κριτήρια βαθιά ριζωμένα στη συλλογική συνείδηση. Μέθοδοι Δυσκολίες Στην εκπόνηση της εργασίας ακολούθησα δύο βασικές μεθόδους. Τις αναφέρω και θα προσπαθήσω να εξηγήσω τους λόγους επιλογής τους. Πρώτα τη βιβλιογραφική και αρχειακή έρευνα και δεύτερον την επιτόπια έρευνα. Η επιλογή αυτών των τρόπων επιβαλλόταν από τον ίδιο τον τίτλο και το αντικείμενο της εργασίας. Είναι απαραίτητο για έναν τόπο να αναγνωσθούν τα όσα έχουν γράψει προγενέστεροι γι αυτόν, ώστε να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωμία του. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά αυτή η προηγούμενη καταγραφή, όταν ο τόπος έχει υποστεί βαθιά ρήξη στην ιστορική του πορεία και οι κάτοικοί του αναγκάστηκαν για ποικίλες πολιτικές, στρατιωτικές ή οικονομικές συγκυρίες να τον εγκαταλείψουν. Η βιβλιογραφική έρευνα αποτελεί, εξάλλου, και την πρωτεύουσα και την εκ των ων ουκ άνευ μέθοδο, όταν πρόκειται για επιστημονική εργασία. Αποτελεί κανόνα δεοντολογίας, που απαιτείται η αυστηρή εφαρμογή του, για να πληρεί η εργασία τα επιστημονικά κριτήρια. Μελέτησα όσα έργα ή άρθρα εντόπισα σχετικά τόσο με την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Ρωμυλίας όσο και με τις Καρυές. Προσπάθησα όχι να τα αντιγράψω, αλλά να αντλήσω πληροφορίες που να συνθέτουν την ιστορική πορεία, αλλά και τους παράγοντες και τις συγκυρίες που διαμόρφωσαν αυτή την πορεία. Η έρευνα περιλάμβανε επίσκεψη σε βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου, του ΙΜΧΑ, αλλά και δημοτικές ή σχολικές ή πολιτιστικών συλλόγων και της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Γιαννιτσών «Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ». Ο εντοπισμός αρχειακού υλικού ήταν πολύ δύσκολος, τόσο γιατί το σημερινό χωριό Καρυές ανήκει στη Βουλγαρία, οπότε τα περισσότερα στοιχεία, πιθανότατα, βρίσκονται στα εθνικά της αρχεία, πράγμα που δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες. Επίσης, δεν έχει γίνει καμία συστηματική καταγραφή και συγκέντρωση εγγράφων, πιστοποιητικών, ληξιαρχικών πράξεων, φωτογραφιών ή οποιουδήποτε άλλου υλικού. Η πιο πρόσφατη πηγή είναι οι ίδιοι οι Καρυώτες και ό,τι διέσωσαν συνειδητά ή από ένστικτο. Δεν υπάρχει φυσικά ούτε μουσείο ούτε οργανωμένο αρχείο. Συνεργάστηκα με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καρυωτών 11

12 Γιαννιτσών «η Ανατολική Ρωμυλία», από όπου βρήκα φωτογραφίες και κάποιες προφορικές μαρτυρίες. Η επιτόπια έρευνα και αυτοψία ήταν εξίσου απαραίτητη, για να καταστεί δυνατή η παρουσίαση της συνολικής εικόνας του χωριού ως ζωντανής κοινότητας. Γι αυτό επισκέφτηκα δυο φορές το χωριό στη σημερινή Βουλγαρία, το καλοκαίρι του 2007 και την άνοιξη του 2008, για να φωτογραφήσω σπίτια ελληνικά που τυχόν απέμειναν, την εκκλησία του χωριού, τα ελληνικά μνήματα και να έχω προσωπική άποψη για τη γεωμορφολογία του τόπου, αφού ως ένα βαθμό και αυτή καθορίζει τη φυσιογνωμία του λαού. Άντλησα, επίσης, πληροφορίες από μεγαλύτερης ηλικίας ανθρώπους που έζησαν και συζήτησαν με τους πρόσφυγες της πρώτης γενιάς. Επίσης, πήρα συνεντεύξεις από ηλικιωμένους που άλλοι γεννήθηκαν στις Καρυές Ανατολικής Ρωμυλίας και άλλοι θυμούνται διηγήσεις των γονιών τους. Οι πληροφορίες αποτελούν πρωτογενές υλικό και αποδίδουν με ενάργεια τον τρόπο ζωής των Καρυωτών. Οι άνδρες ήταν μια εξαιρετική πηγή πληροφοριών για τα πρόσωπα και τα ιστορικά γεγονότα, ενώ οι γυναίκες ήταν βαθείς γνώστες των παραδοσιακών δρωμένων και τραγουδιών. Επίσης, άντλησα στοιχεία και από αναπαραστάσεις δρωμένων, ηθών και εθίμων στη διάρκεια του έτους, όπως αυτά παρουσιάζονται από τον πολιτιστικό σύλλογο. Οι δυσκολίες που προέκυψαν, καθώς ερευνούσα την ιστορία και τον πνευματικό βίο του τόπου ήταν αρκετές. Αφορούσαν στο αρχειακό υλικό, που είναι διασκορπισμένο και όλα βρίσκονται στη μνήμη ή στα σπίτια των απογόνων των προσφύγων, οπότε απαιτείται ιδιαίτερα επίπονη εργασία για να εντοπιστούν, αλλά και για να τα εμπιστευτούν στη γράφουσα. Όμως, ήταν απαραίτητο να φωτογραφίσω και να μελετήσω και την καινούργια εγκατάστασή τους στα Γιαννιτσά, πράγμα που απαιτούσε περιήγηση στην πόλη και σαφή απόδοση της γεωμορφολογίας του τόπου, επειδή ήταν απολύτως διαφορετική με αυτή των Καρυών. Επομένως, και οι ασχολίες και η προσαρμογή των προσφύγων στον καινούργιο τόπο εξαρτιόταν και από αυτόν τον παράγοντα. Απαιτούνταν, ταυτόχρονα, έρευνα και των αρχείων του Δήμου Γιαννιτσών, ώστε να πιστοποιηθεί ο αριθμός και οι οικογένειες που εγκαταστάθηκαν. Όμως τα αρχεία του δήμου έχουν καεί το 1944 και έτσι προσπάθησα να εργαστώ με ό, τι μπορούσα να βρω στο Ληξιαρχείο της πόλης και στο Υποθηκοφυλακείο. 12

13 1. Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ: ιστορική και γεωγραφική διαμόρφωση αρχαιότητα Η Ανατολική Ρωμυλία είναι κομμάτι του ελληνισμού της Θράκης και η ιστορία της και η πολιτισμική της εξέλιξη είναι και αυτή τμήμα της ιστορίας και του πολιτισμού του ελληνισμού της Θράκης 1, γενικότερα, και της Βόρειας Θράκης, ειδικότερα. Όσες από τις νομαδικές θρακικές φυλές δε θέλησαν να εξελληνιστούν μετακινήθηκαν σε άλλες περιοχές. Τόσο τα παράλια όσο και η ενδοχώρα της Θράκης γύρω στον 4 ο αιώνα μ.χ. είχε ακραιφνώς ελληνικά χαρακτηριστικά 2.Τα στοιχεία που πιστοποιούν το σταδιακό εξελληνισμό της αρχαίας Θράκης είναι τα εξής 3 : 1) η δημιουργία ελληνικών αποικιών στα παράλια ήδη από τον 7 ο με 6 ο π. Χ. αιώνα 4, με στόχο τις περισσότερες φορές την εμπορική εκμετάλλευση της περιοχής, πράγμα που ευνόησε την ανάπτυξη φιλικών σχέσεων με τους τοπικούς θρακικούς πληθυσμούς. Οι Έλληνες έρχονται από τη Μίλητο, τα Μέγαρα, την Ιστιαία της Εύβοιας και ιδρύουν αποικίες στα μέχρι τότε αφιλόξενα παράλια της Μαύρης Θάλασσας και του Εύξεινου Πόντου. Ήδη περίπου το π.χ. οι Μιλήσιοι ιδρύουν την Απολλωνία (μετέπειτα Σωζόπολη) 5, τη Μεσημβρία, την Ιστιαίων Μάχη (την κατοπινή Στενήμαχο), την Αγχίαλο, την Καλλίπολη, τη Μάδυτο, τη Σηλύβρια κ.α., 2) ο αποικισμός του εσωτερικού από τους Μακεδόνες στα χρόνια του Φίλιππου Β και του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ήδη από το 341 π.χ. η Θράκη είναι μακεδονική επαρχία και διοικείται από Μακεδόνα στρατηγό, 3) η ανάπτυξη των εμπορικών και αγροτικών οικονομικών σχέσεων μεταξύ των αποικιών, 4) η ίδρυση ελληνικών αποικιών πολύ κοντά σε θρακικούς οικισμούς, όποτε ευνοήθηκε η αφομοίωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού της από το ελληνικό στοιχείο, 5) η πολιτική των μικτών γάμων που ακολούθησαν οι Έλληνες άποικοι και ευνόησε τη δημιουργία ειρηνικών σχέσεων στην περιοχή, αλλά και την επίδραση του ελληνικού στοιχείου, 6) η περίφημη pax romana, αλλά και η υλοποίηση μεγάλων κατασκευαστικών έργων όσο και η αποδοχή της χρήσης των τοπικών γλωσσών από τους Ρωμαίους ευνόησαν και διευκόλυναν τόσο την επικοινωνία της Βόρειας Θράκης με τους Έλληνες από τα νότια και τον εποικισμό με Έλληνες της Ανατολής όσο και την περαιτέρω διείσδυση του ελληνικού στοιχείου στο εμπόριο, τη θρησκεία, τη γλώσσα. Επιγραφές της ρωμαϊκής εποχής πιστοποιούν την ευρύτατη διάδοση ελληνικών θεσμών, της λατρείας και της τέχνης 6. Τα όρια της αρχαίας Θράκης ήταν πολύ περισσότερο διευρυμένα από όσο φανταζόμαστε και πολύ πιο ασαφή. Θεωρούνταν ότι ήταν η περιοχή ανάμεσα στο Δούναβη και το Αιγαίο, ορόσημα πολύ αόριστα και με δυνατότητα ετεροκαθορισμού. Ακόμη και η περιοχή πέρα από το Δούναβη, προς Βορρά, αποτελούσε μέρος της Θράκης. Περιλάμβανε τη Σκυθία (με σημερινούς όρους βρίσκεται μεταξύ Μολδαβίας, Ρουμανίας, Ρωσίας) και ολόκληρη τη 1 Γ. Σκιάδης, «Η Βόρεια Θράκη από την αρχαιότητα ως το 1878», στο συλλογικό έργο Αλησμόνητες Πατρίδες (Ανατολική Θράκη Κωνσταντινούπολη Ανατολική Ρωμυλία), τ. 7, Θεσσαλονίκη 1999, Αθ. Ε. Καραθανάσης, Περί την Θράκην, Θεσσαλονίκη Αθήνα 1996, 13 3 Κων. Α. Βακαλόπουλος, Ιστορία του Βόρειου Ελληνισμού Θράκη, εκδ. Αφων Κυριακίδη α.ε., Θεσσαλονίκη 1993, 17 και Στ. Πατσαβούδης, Χριστιανικές λατρευτικές παραδόσεις της Ανατολικής Ρωμυλίας, ανέκδοτη μεταπτυχιακή εργασία, Θεσσαλονίκη 1998, 23 4 R.F. Hoddinott, Οι Θράκες, Αθήνα 2001, Μαριάννα Κορομηλά, Οι Έλληνες της Μαύρης Θάλασσας- από την εποχή του Χαλκού ως τις αρχές του 20 ου αιώνα, έκδοση αναθεωρημένη και επαυξημένη, Αθήνα 2001, Κων. Α. Βακαλόπουλος, Ιστορία του Βόρειου Ελληνισμού Θράκη, 18 13

14 βορειοανατολική Ευρώπη, με φανερή την αβεβαιότητα στη διασαφήνιση των ορίων. Στα προομηρικά και τα ομηρικά χρόνια θεωρούνταν πως έφθανε έως και τη νότια Μακεδονία με όριο τον Όλυμπο, αλλά και έως τη Θεσσαλία. Αν λοιπόν σχηματοποιούσαμε στο νου μας τη Θράκη, θα εντοπίζαμε ως νότιο όριο το Αιγαίο πέλαγος, ως δυτικό τον Αξιό ή το Στρυμώνα και το όρος Βέρμιο, ως ανατολικό τον Εύξεινο Πόντο και ως βόρειο τον Δούναβη. Στα χρόνια των Μακεδόνων το ανατολικό όριο ήταν ο ποταμός Νέστος. Στα ρωμαϊκά χρόνια η οροσειρά του Αίμου αποτελούσε το βόρειο όριο βυζαντινή εποχή Στον καιρό της βυζαντινής αυτοκρατορίας ο Θεοδόσιος ο Μέγας κατάφερε να ειρηνεύσει τη Θράκη, επιτρέποντας στους Γότθους να εγκατασταθούν εκεί, εφόσον το Βυζάντιο θα είχε την επικυριαρχία της Θράκης. Αυτοί, βέβαια, φάνηκαν αναξιόπιστοι και μετέτρεψαν την περιοχή σε βάση για τις εισβολές τους στις ελληνικές πόλεις. 8 Οι Ούννοι με τον Αττίλα ταλαιπωρούσαν το Θρακώον Θέμα 9, καθώς και το υπόλοιπο Βυζάντιο, ήδη από τον 4 ο αιώνα. Στο τέλος του 5 ου αιώνα εμφανίστηκαν οι Βούλγαροι και έκτοτε θα αποτελέσουν ρυθμιστικό συντελεστή για τη Βαλκανική με την πολεμική τακτική που ακολουθούν τόσο ενάντια στο Βυζάντιο όσο και ενάντια στα σλαβικά φύλα της περιοχής 10. Και ενώ οι Σλάβοι, που εμφανίστηκαν τον 6 ο αιώνα, αν και πολυπληθέστεροι, υποτάχθηκαν στους Βουλγάρους, ωστόσο, τους αφομοίωσαν γλωσσικά και άσκησαν καίρια επίδραση στον πολιτισμό τους. Από τα μέσα του 7 ου αιώνα ο Ασπαρούχ ( ) 11 ηγεμόνας των Βουλγάρων έπεισε το βυζαντινό αυτοκράτορα Κώνστα ότι, αν εγκατασταθίσταντο οι Βούλγαροι κοντά στις εκβολές του Δούναβη, θα ήταν χρήσιμοι σύμμαχοι του Βυζαντίου και θα τους βοηθούσαν στην απομάκρυνση των Σλάβων. Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική, μια και αυτό που επιθυμούσαν περισσότερο από όλα ήταν η εγκατάστασή τους στην εδώ πλευρά του Δούναβη και η δημιουργία δικού τους βουλγαρικού κράτους. Δεν επέδωσαν ποτέ στο Βυζάντιο τις πόλεις που κατέκτησαν και έτσι δημιούργησαν τη Βουλγαρία 12. Οι Βούλγαροι θα δεχθούν καίριο πλήγμα από το Βασίλειο Β το Βουλγαροκτόνο το 1014, αλλά η μετέπειτα εξέλιξη ήταν δραματική. Το 1230 ο Βούλγαρος βασιλιάς 7 Κων. Α. Βακαλόπουλος, Ιστορία του Βόρειου Ελληνισμού Θράκη, 17 και του ιδίου, ό.π., 17 και R.F.Hoddinott, Θράκες, 19 8 Γ. Σκιάδης, «Αρχαία και Βυζαντινή εποχή (της Θράκης)», στο συλλογικό έργο Αλησμόνητες Πατρίδες (Ανατολική Θράκη Κωνσταντινούπολη Ανατολική Ρωμυλία), τ.7, Θεσσαλονίκη 1999, 36 9 Ν. Οικονομίδης, «Το Νέο κράτος της Μέσης Βυζαντινής περιόδου», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Βυζαντινός Ελληνισμός Μεσοβυζαντινοί χρόνοι), Αθήνα 1979, τ. Η, Οι Βούλγαροι είναι πιθανόν μογγολικής καταγωγής με επιμειξίες Ούνων, Ονογούρων και ιρανικών φύλων που ήταν εγκατεστημένοι στην περιοχή του Κουμπάν, βλ. Τάσος Χατζηαναστασίου, «Οι ελληνικές κοινότητες της Βουλγαρίας Σύντομη ιστορική εισαγωγή»,στο συλλογικό τόμο Οι Έλληνες της Βουλγαρίας, επιμ. Ξανθίππη Κοτζαγεώργη, ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1999, 51 και Ν. Σβορώνος, «Η Αναβίωση του ελληνισμού», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Βυζαντινός Ελληνισμός Μεσοβυζαντινοί χρόνοι), τ.η, Αθήνα 1979, Ν. Σβορώνος, ό.π., Γ. Σκιάδης, Η Βόρεια Θράκη, τ.7, 325. Η βιβλιογραφία για το συγκεκριμένο θέμα είναι πολύ πλούσια. Ενδεικτικά αναφέρω τον Κων. Α. Βακαλόπουλο, Θράκη, R.F.Hoddinott, Θράκες, κ.ά. 14

15 Ασάν καταλαμβάνει την περιοχή και την υποτάσσει για ενάμισι περίπου αιώνα στη βουλγαρική κυριαρχία 13. Σε αυτό το σημείο είναι βοηθητικό για την κατανόηση της πολιτικής που ακολούθησε το βουλγαρικό κράτος να παρακολουθήσουμε συνοπτικά την εξέλιξη της βουλγαρικής εκκλησίας. Στα χρόνια του Συμεών ( ) μπόλιασε τη χώρα με την ελληνική κουλτούρα, αλλά, ωστόσο, επιθυμώντας ο ίδιος να γίνει τσάρος, αυτοτιτλοφορείται ως τσάρος και ο αρχιεπίσκοπος Βουλγαρίας Ιωάννης παίρνει τον τίτλο του πατριάρχη με εκκλησία ανεξάρτητη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και έδρα την Πρεσλάβα. Αυτό τον τίτλο τον καταργεί ο Ιωάννης Τσιμισκής και τη μετατρέπει σε μητρόπολη του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως με έδρα τη Δρίστρα (Δορόστολο). Ο Σαμουήλ ( ) ιδρύει νέα εκκλησία με έδρα την Αχρίδα 14. Ο Βασίλειος Β ο Βουλγαροκτόνος θα την κάνει αυτοκέφαλη με τρία χρυσόβουλα ( ) που στα όριά της περιλάμβανε ελληνικές επαρχίες, πράγμα που σφράγισε με ελληνικά στοιχεία τη φυσιογνωμία της, παρά το γεγονός ότι συμπεριλάμβανε πληθυσμούς σλαβικής καταγωγής. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως το 1186 δημιουργήθηκε το δεύτερο βουλγαρικό κράτος 15 με τσάρο τον Πέτρο Ασάν, έδρα το Τύρνοβο 16 και δεύτερη αρχιεπισκοπή. Το 1235 ο Βούλγαρος ηγεμόνας Ιωάννης Ασάν Β ( ) προσέγγισε τους βυζαντινούς και με την ευκαιρία του γάμου της κόρης του με το γιο του αυτοκράτορα Ιωάννη Βατατζή γίνεται Σύνοδος στη Λάμψακο. Εκεί με την παρουσία του πατριάρχη Γερμανού Β και του αρχιεπισκόπου Τυρνόβου η αρχιεπισκοπή Τυρνόβου αναγνωρίστηκε αυτοκέφαλη και ο αρχιεπίσκοπός της Πατριάρχης 17, τίτλος, ωστόσο, καθαρά τιμητικός, αφού θα έπρεπε να μνημονεύει τον Κωνσταντινουπόλεως και να ενισχύει οικονομικά το πατριαρχείο. Ουσιαστικά, θα υποτασσόταν στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Εν τω μεταξύ οι Βούλγαροι παρά το γεγονός πως, ήδη από το 864, με τον ηγεμόνα τους, Βόρις, εκχριστιανίστηκαν 18, δεν το έκαναν παρά μόνο για να κερδίσουν την εύνοια των άλλων σλαβικών λαών, να ισχυροποιήσουν τις σχέσεις τους με τους Βυζαντινούς 19, αλλά και να εδραιώσουν τη θέση τους έναντι των Βυζαντινών, οι οποίοι, ωστόσο, δεν ήθελαν να αποδεχτούν τον κίνδυνο και την υστεροβουλία του βουλγαρικού έθνους. Στα κατοπινά χρόνια με τη μεθόδευση δημιουργίας εθνικής και φυλετικής συνείδησης, το εκκλησιαστικό σχίσμα και τη δημιουργία της Αυτοκέφαλης βουλγαρικής Εκκλησίας απέδειξαν πως στόχευαν 13 Γ. Σκιάδης, Αρχαία και Βυζαντινή εποχή, τ.7, 37-38, Dimitri Obolensky, Η Βυζαντινή Κοινοπολιτεία Η Ανατολική Ευρώπη ( ), τ. β, μτφ. Γ. Τσεβρεμές, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1991, D. Obolensky, ό.π., Μαρία Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί Λαοί κατά τους μέσους χρόνους, Θεσσαλονίκη 1992, D. Obolensky, Η Βυζαντινή Κοινοπολιτεία Η Ανατολική Ευρώπη ( ), τ. β, «Ονομάζεσθαι Πατριάρχην Βουλγαρίας, ου μέντοι είναι και συναρίθμιον τοις λοιποίς αγιωτάτοις πατριάρχαις και δια τούτο μηδέ μνημονεύεσθαι εν τοις ιεροίς διπτύχοις», από τον Τόμο της Συνόδου στη Λάμψακο το 1235,το αναφέρει ο Ιωάννης Ε. Αναστασίου στην Εκκλησιαστική Ιστορία, Θεσσαλονίκη 1982, τ.β, 72. Στον ίδιο βλ. περισσότερα στοιχεία για την ιστορία της βουλγαρικής εκκλησίας, 71-73, καθώς και Ι. Ταρνανίδης, Ιστορία της Βουλγαρικής Εκκλησίας, Θεσσαλονίκη 1988, Τ. Χατζηαναστασίου, Οι ελληνικές κοινότητες της Βουλγαρίας. Σύντομη ιστορική εισαγωγή, 52. Περισσότερα στον D. Obolensky, Η Βυζαντινή Κοινοπολιτεία και στη Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι βαλκανικοί λαοί κατά τους Μέσους Χρόνους 19 Τ. Χατζηαναστασίου, ό.π., 52 15

16 στην κατάκτηση της περιοχής της Θράκης, που ο πλούτος και η στρατηγική της θέση δεν μπορούσε να τους αφήσει ασυγκίνητους 20. Στα μέσα του 14 ου αιώνα οι Οθωμανοί είχαν καταλάβει την Καλλίπολη, το 1354, την Αδριανούπολη, το 1361, και λίγο αργότερα, το 1363, τη Φιλιππούπολη 21, τη Σόφια 22, το 1382, τη Νικόπολη του Δούναβη 19, το Σε αυτό συντέλεσαν και οι έριδες μεταξύ των διαδόχων του τσάρου Ιωάννη Αλέξανδρου ( ), στη βασιλεία του οποίου το κράτος άκμαζε. Οι ηγεμονίες του Τυρνόβου, Βιδίνης και Σόφιας ενεπλάκησαν σε εμφύλια διαμάχη, πράγμα που οδήγησε στην παρακμή και την κατάλυση του δεύτερου βουλγαρικού κράτους 23. Ταυτόχρονα, οι Οθωμανοί προελαύνουν και καταλαμβάνουν το Τύρνοβο 19, το 1393, πράγμα που σήμανε, μαζί και με το θάνατο του τελευταίου πατριάρχη Βουλγαρίας, Ευθυμίου, το 1415, και την τελική επανασύνδεση και υπαγωγή της αρχιεπισκοπής Τυρνόβου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο 24. Εξελικτικά, οδηγούμαστε στην άλωση όλων των πόλεων της βυζαντινής αυτοκρατορίας, ώσπου στα 1453 αλώθηκε και η Κωνσταντινούπολη. Αυτό θα σημάνει την άλωση και της Θράκης, που ποτέ ξανά δε θα περάσει σε ελληνική κυριαρχία 25, αλλά θα σημάνει και την εδραίωση της οθωμανικής κυριαρχίας στα Βαλκάνια και την Ευρώπη τουρκοκρατία Το 15 ο αιώνα η χερσόνησος του Αίμου, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, είχε υποταχθεί στους Οθωμανούς 27. Η Θράκη εντάχθηκε στο μπεηλερμπεηλίκι (ή εγιαλέτι από το 1591) της Ρούμελης 28, που η εξουσία του διοικητή, του μπεηλέρμπεη, ήταν εξουσία ζωής και θανάτου πάνω στους υπόδουλους, και διαιρέθηκε σε σαντζάκια και αυτά σε καζάδες. Η κατάκτηση ήταν ιδιαίτερα σκληρή σε αυτή την περιοχή, που γεωγραφικά ήταν κοντά στην Κωνσταντινούπολη και, ταυτόχρονα, ενδιέφερε στρατηγικά και εμπορικά την οθωμανική Πύλη, για να την ελέγχει απόλυτα 29. Η τουρκοκρατία συσσώρευσε δεινά για τους Θράκες όσα και για τους υπόλοιπους υπόδουλους πληθυσμούς 30 : παιδομάζωμα, κεφαλικό φόρο, βίαιους εξισλαμισμούς, αναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών προς τη Μ. Ασία, εγκατάσταση εποίκων στα εγκαταλειμμένα χωριά, όπως τον καιρό του Σουλεϊμάν Α από Γιουρούκους 31,με στόχο την εθνολογική αλλοίωση και κάθε μορφής 20 Γ. Σκιάδης, Η Βόρεια Θράκη, τ.7, Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί Λαοί (14 ος -20 ος αι.), Θεσσαλονίκη 1991,19 22 Ι. Ταρνανίδης, Ιστορία, Ι. Αναστασίου, Ιστορία, Βλ. Βλασ. Φειδάς, «Το Οικουμενικό Πατριρχείο και η διαχρονική εκκλησιαστική διακονία του», στον τόμο Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επιμέλεια Αθανάσιος Παλιούρας, Έκδοση Ορθόδοξο Κέντρο Οικουμενικού Πατριαρχείου Γενεύης, Ελβετία- Ε. Τζαφέρη Α.Ε., Αθήνα 1989, Γ. Σκιάδης, Αρχαία και Βυζαντινή εποχή, τ.7, Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Ιφ. Βαμβακίδου, Θράκες, β αναθ. έκδ., Θεσσαλονίκη 2003, Στ. Πατσαβούδης, Λατρευτικές παραδόσεις, 25 και Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι)., Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, ό.π., Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, ό.π., Ιφ. Βαμβακίδου, Θράκες, 60 16

17 καταδυνάστευση του αλλόπιστου δυνάστη. Επίσης, η μακρόχρονη σκλαβιά απέκοψε την περιοχή από τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, καθυστέρησε την πρόοδο για αιώνες 32 και οδήγησε στον οικονομικό μαρασμό των επαρχιών, που διοικούνταν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο 33. Η καταπίεση του ελληνικού στοιχείου από τους Οθωμανούς οδήγησε στην αποδυνάμωση των αστικών κέντρων, χωρίς, ευτυχώς, τον πλήρη αφανισμό τους, ενώ, ταυτόχρονα, οι αυτόχθονες ελληνικοί πληθυσμοί συρρικνώθηκαν και συσπειρώθηκαν σε ορεινές περιοχές ή στα παράλια για περισσότερη ασφάλεια και αίσθηση ελευθερίας με σταδιακή ανάπτυξη των ελληνικών κοινοτήτων 34. Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο για την πορεία της εργασίας, αν σε αυτό το σημείο διευκρινίζαμε πως η οθωμανική αυτοκρατορία είχε θεοκρατικό χαρακτήρα και γι αυτό οι υπόδουλοι πληθυσμοί αντιμετωπίζονταν όχι με κριτήριο το εθνικό τους φρόνημα αλλά την πίστη. Τους χώριζαν, με το σύστημα των Μιλέτ, σε μεγάλες ομάδες που είχαν αρχηγό τον αντίστοιχο ηγέτη της θρησκείας τους. Επειδή όμως δεν ήταν μουσουλμάνοι, δεν θεωρούνταν πολίτες ελεύθεροι αλλά ραγιάδες (reaya = ποίμνιο 35 ) και γκιαούρηδες (giaur = ο μη μουσουλμάνος, ο άπιστος, από το περσικό gäbr = πυρολάτρης 36 ). Άλλωστε, το ορθόδοξο μιλέτ είχε πάντα τη σκληρότερη και στενότερη επιτήρηση, γιατί φοβούνταν τις αντιδράσεις του 37.Στο σύνολό τους οι λαοί των Βαλκανίων Έλληνες, Βούλγαροι, Σέρβοι, Ρουμάνοι είχαν χριστιανική ταυτότητα και την ταύτιζαν με την εθνική τους ταυτότητα 38. Οι μουσουλμάνοι θεωρούνταν συλλήβδην Τούρκοι, είτε μιλούσαν βουλγαρικά είτε ελληνικά. Από τη μια πλευρά μπορούσε να παρατηρηθεί συνοχή στους μουσουλμάνους και από την άλλη «ένας απεριόριστος και παράλογος διασκορπισμός των ραγιάδων» 39. Για λόγους σκοπιμότητας, αλλά και για τον καλύτερο έλεγχο του κατακτημένου, ο σουλτάνος αναγνώρισε τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ως τον ύπατο αρχηγό των υποδούλων με δικαιοδοσία θρησκευτική και πολιτική 40. Συγκεντρώνοντας στον έναν την εξουσία ήταν αποδοτικότερος και ευχερέστερος ο έλεγχος και η απόδοση ευθυνών. Γι αυτό και δεν είναι άνευ τραγικής σημασίας και εθνικής απώλειας η θανάτωση τόσων επισκόπων και πατριαρχών από τους Τούρκους 41. Ταυτόχρονα, και για τους Έλληνες ήταν εξίσου σημαντικό το προνόμιο της ηγετικής θέσης του Οικουμενικού Πατριάρχη, γιατί με τους θεσμούς και τους 32 Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Ιφ. Βαμβακίδου, Θράκες, Στ. Πατσαβούδης, Λατρευτικές παραδόσεις, 25 και Βαμβακίδου, Θράκες, Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Εγκ. ΠLB τ.18, Αθήνα 1996, P. F. Sugar, Η Νοτιοανατολική Ευρώπη κάτω από την Οθωμανική κυριαρχία ( ), Αθήνα 1994, Περισσότερα σχετικά με το θέμα πρβλ. Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Michel Paillarès, Η Μακεδονική θύελλα ( ), Εκδ. Τροχαλία, Αθήνα, Σεπτέμβριος 1994, Το σερβικό Πατριαρχείο του Ιπεκίου καταργήθηκε με την κατάκτηση της Σερβίας και το 1463 ενώθηκε με την εκκλησία της Αχρίδας, που εκπροσωπούσε τους Βουλγάρους. Αποκαταστάθηκε το 1557 με σουλτανικό βεράτι, αλλά καταργήθηκε και πάλι, πιθανόν λόγω αντιστασιακής δράσης των Νοτιοσλάβων. Η Εκκλησία της Αχρίδας καταργήθηκε το 1767, πρβλ. και Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Μ. Αθ. Καλινδέρης, Αι συντεχνίαι και η Εκκλησία επί Τουρκοκρατίας, εν Αθήναις 1973, 14 17

18 φορείς της Εκκλησίας ο ελληνισμός 42 επηρέασε την τέχνη, την παιδεία, το εμπόριο και την οικονομία των υπολοίπων χριστιανικών πληθυσμών. Βέβαια, δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί και το γεγονός πως ανάλογα με τη σχέση της εκκλησίας με τον κατακτητή επηρεαζόταν και η ζωή των υπόδουλων 43. Πολλοί Θρακιώτες, επειδή δεν άντεχαν τα βασανιστήρια και, γενικότερα, τη βάρβαρη και αποτρόπαιη συμπεριφορά του Τούρκου κατακτητή, προσέρχονταν στο μουσουλμανισμό, για να γλιτώσουν από όλα αυτά 44. Οι εκκλησιές γκρεμίζονταν, ενώ, ταυτόχρονα, δρούσε και η ρωμαιοκαθολική προπαγάνδα 45. Αντιθέτως, σε πληθυσμούς που η μουσουλμανική θρησκεία ήταν η κυρίαρχη πίστη, όπως στους Αλβανούς, δεν παρατηρείται ιδιαίτερη κακομεταχείριση από τον κατακτητή 46. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε πως η διατήρηση της πίστης στα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας συνδέεται με την καταβολή του κεφαλικού φόρου και του χαρατσιού (cizye και harac αντίστοιχα) 47. Ωστόσο, το Κοράνι ανεχόταν κατά κάποιο τρόπο τις μονοθεϊστικές θρησκείες, αρκεί να συνδυαζόταν με την πληρωμή φόρων 48. Ουσιαστικά, με το μανδύα της δήθεν ανοχής επικαλύπτεται η ύπουλη παρασκηνιακή δράση, οι διώξεις, οι πιέσεις και οι εξισλαμισμοί. Εξεγέρσεις εναντίον των Τούρκων εκδηλώνονταν συνεχώς, αλλά τις περισσότερες τις κατέπνιγαν στο αίμα και αυτό ακριβώς ήταν και μια από τις ουσιαστικότερες αιτίες που οι πληθυσμοί μετακινούνταν διαρκώς στη Βαλκανική. Μια από τις σημαντικότερες εξεγέρσεις ήταν του στην περιοχή της Βουλγαρίας, ενώ, ταυτόχρονα, εξελισσόταν και ο αυστρο-τουρκικός πόλεμος. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέγερση έπαιξαν και οι Έλληνες κληρικοί, αλλά αποτελεί και δείγμα συνεργασίας εναντίον του κατακτητή, γιατί πήραν μέρος Βούλγαροι χαϊντούκοι και Ραγουζαίοι έμποροι. Αλλά και από τη Μολδαβία και τη Βλαχία επιτίθενταν στον Τούρκο. Τελικά, βέβαια, οι Τούρκοι κατέπνιξαν αιματηρά την αντίσταση με πολλά αντίποινα και διώξεις Η κρίση στην οθωμανική αυτοκρατορία και ο βουλγαρικός επεκτατισμός Μπορεί η οθωμανική αυτοκρατορία να ανήκει στις ισχυρές δυνάμεις κατά το 16 ο και 17 ο αιώνα, οι οποίοι και αποτελούν την περίοδο ακμής της, αλλά στα τέλη του 17 ου και το 18 ο αιώνα συντελείται η αρχή της παρακμής, που ραγδαία θα 42 Μ.Αθ. Καλινδέρης, Αι συντεχνίαι και η Εκκλησία επί Τουρκοκρατίας, 13 με αναφορά στα Στρατιωτικά Ενθυμήματα του Κοζανίτη Νικόλαου Κασομούλη: «η ελληνική γλώσσα, ο χαρακτήρ, και τα έθιμα του ελληνικού λαού μετά την πτώσιν του βασιλείου μας εδιατηρήθησαν υπό την επαγρύπνησιν του Κλήρου μας και δια της κοινής ευλαβείας προς την αγίαν ημών θρησκείαν» 43 Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Ιφ. Βαμβακίδου, Θράκες, 61 και παραπέμπει στον Α. Βακαλόπουλο, Σύγχρονα Βαλκανικά Εθνολογικά Προβλήματα, η πορεία του Γένους από το Βυζάντιο στο Νέο Ελληνισμό, Θεσσαλονίκη 1992, Ιφ. Βαμβακίδου, ό.π., Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Αγόρω-Ελ. Λαζάρου Αχ. Λαζάρου, Εθνικά και μειονοτικά θέματα, Αθήνα 1993, Κατά τους Αγόρω-Ελ. Λαζάρου Αχ. Λαζάρου, ό.π.,93, ο φόρος δεν απέτρεπε πάντα τον απαγχονισμό και αποτελούσε ένα είδος ψευδαίσθησης για τους κατακτημένους πως διατηρούν το δικαίωμα στην πίστη τους, ενώ, αντίθετα, εξυπηρετούσε τον κατακτητή να μετριάζει τη δυσαρέσκεια των υπόδουλων. 49 Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), 48 18

19 επιδεινωνόταν. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις αντιλαμβάνονταν πως οι Οθωμανοί δεν ήταν αήττητοι και άρχιζαν να αντεπιτίθενται, για να τους εκδιώξουν από την Ευρώπη 50. Ωστόσο, υπήρχαν και εσωτερικά αίτια 51 για την παρακμή, όπως 1) η διαφθορά του κρατικού μηχανισμού, 2) η συνεχώς διογκούμενη αδυναμία της κεντρικής διοίκησης να ελέγξει την ασυδοσία των τοπικών πασάδων, 3) η συγκέντρωση μεγάλων γαιών στα χέρια όλο και λιγότερων σε βάρος των πιο αδύναμων οικονομικά χωρικών, με αποτέλεσμα τη μετατροπή των χριστιανών σε δούλους χωρίς την προστασία των αρχών, 4) η απληστία και φιλοδοξία των μεγάλων γαιοκτημόνων να αποκτήσουν ανεξαρτησία από το σουλτάνο, 5) η σταδιακή μετατροπή των γενιτσάρων σε σώμα με τεράστια εξουσία που απειλούσε την εξουσία της Υψηλής Πύλης, ενώ ταυτόχρονα, ο κεντρικός στρατός παρήκμαζε και επιδιδόταν, όλο και περισσότερο, σε λεηλασίες των περιοχών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δοθεί σιωπηρή άδεια στους πληθυσμούς να οπλιστούν για να μπορούν να επιβιώσουν, με την ανοχή του τουρκικού κράτους, 6) η ανικανότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας να προσαρμοστεί στα καινούργια δεδομένα αλλά και η παρείσφρυση των ευρωπαϊκών κρατών με τη μορφή των προνομιακών εμπορικών συμφωνιών, των περίφημων διομολογήσεων. Παράλληλα και μέσα από μακροχρόνια και πολύπλοκη διαδικασία, αναπτύσσονταν οι υπόδουλοι πληθυσμοί, υλικά και πνευματικά. Η Γαλλία, η Αγγλία, η Ολλανδία εισέδυσαν στη Μεσόγειο και αυτό βοήθησε σταδιακά την ανάπτυξη εμπορικής και ναυτικής δραστηριότητας από τους Έλληνες. Το 17 ο αιώνα οι Έλληνες ανέπτυξαν οικονομική δραστηριότητα σημαντική, όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο, αλλά και στις παροικίες όλης της βαλκανικής χερσονήσου, που σταδιακά δημιούργησαν. Έγιναν οι ηγέτες στην πνευματική αναγέννηση των υπόδουλων και οι διαμεσολαβητές ανάμεσα στις ευρωπαϊκές ιδέες του Διαφωτισμού και σε αυτούς 52. Στην περιοχή της Θράκης το αποτέλεσμα των ανακατατάξεων και της σταδιακής παρακμής του κεντρικού μηχανισμού της αυτοκρατορίας ήταν η αναδίπλωση των Ελλήνων στα παράλια και, αργότερα, στην ενδοχώρα. Η οικονομική ευημερία θρακικών πόλεων, όπως του Πύργου, της Σηλυβρίας, της Βάρνας, της Φιλιππούπολης, της Μεσημβρίας και άλλων ευνόησε, όπως είναι φυσικό, την πνευματική και εθνική αφύπνιση των υπόδουλων Θρακών. Μπορεί να υφίσταντο τις λεηλασίες από το στρατό, την αυθαιρεσία των τουρκικών μαζών, μια και δεν εφαρμοζόταν πλέον κεντρικός έλεγχος, αλλά οι οικονομικές και πνευματικές συνθήκες βελτιώνονταν, παρά τα πολλά εμπόδια 44. Αποτέλεσμα της διοικητικής κρίσης της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αλλά και της γενικότερης αλλαγής των συνθηκών ήταν να ευνοηθεί η τοπική αυτοδιοίκηση, που ως τότε είχε και την ευθύνη της συλλογής των φόρων και της συνδιαλλαγής με τον κατακτητή. Η κοινοτική οργάνωση του ελληνισμού ευνοήθηκε, είχε οικονομικούς και διοικητικούς κανονισμούς και, αργότερα, αποτέλεσε τον πυρήνα της αντίστασης των υπόδουλων 53. Παράλληλα, η εκκλησία με τους πνευματικούς αρχηγούς της αποτέλεσε το σημείο αναφοράς και συσπείρωσης του έθνους, το καταφύγιο. Αν και οι Τούρκοι το Πατριαρχείο το ήθελαν για να ελέγχουν τους κατακτημένους 54, ουσιαστικά η εκκλησία ανέλαβε την εύρεση πόρων για την ίδρυση και λειτουργία ελληνικών σχολείων με στόχο τη διατήρηση της γλωσσικής 50 Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, ό.π., Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, ό.π., Ιφ. Βαμβακίδου, Θράκες, Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί λαοί (14 ος -20 ος αι.), 36 19

20 και θρησκευτικής διαφορετικότητας σε σχέση με τους μουσουλμάνους κατακτητές. Και μέσα από αυτή την καλλιέργεια και διατήρηση της εθνικής συνείδησης επεδίωκε και την προετοιμασία για την επανάσταση του Γένους και την κατάκτηση της ελευθερίας 55. Ο 19 ος αιώνας είναι ο καιρός της εκδήλωσης του βουλγαρικού επεκτατισμού και της εμφανούς πλέον επιδίωξης των Βουλγάρων για τη δημιουργία μεγάλου βουλγαρικού κράτους 56. Είναι βέβαιο πως οι ανακατατάξεις του αιώνα και η σταδιακή διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας αναζωπύρωσε τις ελπίδες των κατακτημένων για ελευθερία, αλλά και των μεγάλων Δυνάμεων για πιθανά οφέλη. Σε αυτά τα πλαίσια οι Βούλγαροι ονειρεύονταν και σχεδίαζαν το βουλγαρικό κράτος, συμπεριλαμβανομένης και της Θράκης 57. Φαινομενικά, οι Βούλγαροι παρέμεναν πιστοί στο σουλτάνο, αλλά προετοίμαζαν και οργάνωναν το σχίσμα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Εξασφαλίζοντας την εκκλησιαστική τους αυτονομία, θα πλησίαζαν στο στόχο τους. Αντίθετα, η Υψηλή Πύλη αποδέχθηκε το σχίσμα, γιατί με αυτό τον τρόπο κρατούσε διηρημένους τους χριστιανούς. Ταυτόχρονα, οι Βούλγαροι προωθούσαν και ενίσχυαν το φανατισμό στη Βόρεια Θράκη 58. Το 1867, κατόπιν πιέσεων και συγκυριών, αναγκάστηκε το Οικουμενικό Πατριαρχείο με τον Πατριάρχη Γρηγόριο ΣΤ να αναγνωρίσει την αυτονομία της βουλγαρικής εκκλησίας με το όνομα «Βουλγαρική Εξαρχία» 59. Ουσιαστικά, το σχίσμα ήδη ήταν πραγματικότητα. Τελικά, το 1870 ο σουλτάνος με φιρμάνι αναγνώρισε το αυτοκέφαλο της βουλγαρικής εκκλησίας με έδρα το Τύρνοβο και βουλγαρική μόνιμη Σύνοδο. Επίσης, τρεις επαρχίες θα είχαν ταυτόχρονα δύο μητροπολίτες, έναν του Πατριαρχείου και έναν της Εξαρχίας. 55 Ιφ. Βαμβακίδου, Θράκες, Αυτό το όραμα είναι εμφανές και στο ιδιότυπο καθεστώς που επιβλήθηκε την περίοδο της βουλγαρικής κατοχής ( ) στην Ανατολική Μακεδονία και Δυτική Θράκη στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Εφάρμοσαν παρόμοια ανθελληνικά μέτρα με την περίοδο κ.εξ. Οργάνωσαν τη διοίκηση με τέτοιο τρόπο που θεωρούσε δεδομένη την προσάρτηση των ελληνικών εδαφών στη Βουλγαρία με το τέλος του πολέμου. Θεωρούσαν ότι θα αποτελέσει κατάσταση «de iure». Γι αυτό και άσκησαν συστηματικές διώξεις προς τους πνευματικούς και πολιτικούς ταγούς αυτών των περιοχών (ανάμεσά τους ήταν και ο δήμαρχος Ξάνθης, Παρασκευαΐδης.., πατέρας του μακαριστού αρχιεπισκόπου Αθηνών κυρού Χριστοδούλου, ο οποίος εκδιώχθηκε από το αξίωμά του και πιεζόμενος αναγκάστηκε να καταφύγει οικογενειακώς στην Αθήνα), καθώς και όσους είχαν στα χέρια τους το εμπόριο και την οικονομία. Κατέστρεψαν αρχεία, μετέφεραν αρχαιολογικούς θησαυρούς και πολύτιμα αντικείμενα στην κυρίως Βουλγαρία, λεηλάτησαν μοναστήρια, π.χ. Ι.Μ. Παναγίας Εικοσιφοίνισσας στο Παγγαίο Όρος. Απαγόρευσαν τη χρήση της ελληνικής γλώσσας στις ιερές ακολουθίες και αντ αυτής επέβαλαν τη βουλγαρική με Βούλγαρους ιερείς, που έρχονταν από τη Βουλγαρία. Αντικατέστησαν ελληνικές πινακίδες σε ελληνικά καταστήματα με βουλγαρικές. Άλλαξαν τα ονόματα πόλεων και αντικατέστησαν τους οδοδείκτες με βουλγαρικά ονόματα. Εφάρμοσαν τακτική πλήρους αφελληνισμού και πλήρους εκβουλγαρισμού των περιοχών. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι το Δοξάτο Δράμας, όπου προέβησαν σε μαζικές εκτελέσεις των Ελλήνων, γιατί κανείς δεν θέλησε να δηλώσει Βούλγαρος. Εξανάγκαζαν στην αποδοχή της βουλγαρικής υπηκοότητας με την επιβολή βαριάς φορολογίας, εκτοπισμών, πυρπολήσεων περιουσιών κ.ά. Για περισσότερα βλ. Γιάννης Δ. Μαγκριώτης, Θράκη, η έπαλξη του Βορρά, Αθήναι , και Τ. Χατζηαναστασίου, «Η Εθνική αντίσταση στην Ανατολική Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη. Τα προβλήματα των ελληνικών πηγών και της ιστοριογραφίας», Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου: Μακεδονία και Θράκη, , ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1998, Γ. Σκιάδης, Η Βόρεια Θράκη,τ.7, Γ. Σκιάδης, ό.π., Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί Λαοί(14 ος 20 ος αι.), 219 και 221, καθώς και Ανδρ. Νανάκης, Εκκλησία Εθναρχούσα και Εθνική ( ), εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2002,

21 Αυτές ήταν της Βάρνας, της Φιλιππούπολης και της Αγχιάλου. Ο όρος που ενίσχυσε τη βουλγαρική προπαγάνδα και προκάλεσε συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, ήταν εκείνος που προέβλεπε πως, αν τα 2/3 του πληθυσμού μιας επαρχίας επιθυμούσαν να προσαρτηθούν στην εξαρχία, αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Το 1872 εκλέγεται από την εθνοσυνέλευση, που συγκάλεσαν οι Βούλγαροι στην Κωνσταντινούπολη, ο Έξαρχος της Εκκλησίας τους, που αναγνωρίστηκε από το Σουλτάνο. Το πατριαρχείο μπροστά σε ειλημμένες αποφάσεις καταδίκασε ως σχισματική την καινούργια εκκλησία. Το γεγονός όμως παρέμεινε: η εκκλησιαστική ανεξαρτησία ευνοούσε τον επεκτατισμό και, ουσιαστικά, οδηγούσε στη χειραφέτηση του βουλγαρικού λαού και στη διαμόρφωση και τόνωση της εθνικής και πολιτικής συνείδησης 60. Ήδη η Διάσκεψη της Κωνσταντινούπολης, που συγκάλεσαν οι Μεγάλες Δυνάμεις με τη λήξη του τουρκοσερβικού πολέμου το 1876, αποδέχτηκε την αυτονόμηση της Βουλγαρίας, με ταυτόχρονη αναγνώριση της Ανατολικής με πρωτεύουσα το Τύρνοβο και της Δυτικής με πρωτεύουσα τη Σόφια, αποδίδοντας μέρος της Θράκης και της Μακεδονίας, μη λαμβάνοντας υπόψη πως σε αυτές της περιοχές ζούσαν αιώνες τώρα ελληνικοί πληθυσμοί 61, που περίμεναν τη λύτρωση και όχι τη βουλγαροποίηση. Προκλήθηκαν διαμαρτυρίες από την ελληνική πλευρά και ετοιμάστηκαν κείμενα που υπεράσπιζαν τον ελληνικό χαρακτήρα της Μακεδονίας και Θράκης και έγινε αντιληπτό πως με την ήσυχη στάση της ελληνικής κυβέρνησης τίποτε δεν είχε επιτευχθεί σχετικά με την ίση μεταχείριση των εθνικών μειονοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας 62. Γι αυτό και την πρωτοβουλία ανέλαβαν εθνικές εταιρείες και σύλλογοι. Ο ρωσοτουρκικός πόλεμος του δημιούργησε κατάλληλες προϋποθέσεις για τους Βουλγάρους, που διέδιδαν και χρησιμοποιούσαν τον πανσλαβισμό 63, για να τονώσουν την εθνική συνείδηση των συντοπιτών τους, να τους συσπειρώσουν κάτω από κοινή εθνική πεποίθηση και να πετύχουν τα επεκτατικά τους σχέδια. Ο Ρώσος πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη, Νικόλαος Ιγνάτιεφ, αποτέλεσε τον κυριότερο υποστηρικτή των πανσλαβιστικών ιδεών, αλλά και του βουλγαρικού επεκτατισμού 64, μια και η Ρωσία είχε και η ίδια οφέλη από τη χρησιμοποίηση της Βουλγαρίας για τη δική της έξοδο στη Μεσόγειο και τον έλεγχο των Βαλκανίων. Ο ίδιος, αργότερα ως πρωθυπουργός της Ρωσίας, θα υποστηρίξει τις διαπραγματεύσεις για τους προκαταρκτικούς όρους της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (19 Φεβρουαρίου/3 Μαρτίου 1878) να συμπεριληφθεί το μεγαλύτερο τμήμα της Θράκης και της Μακεδονίας, χωρίς τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική, στο βουλγαρικό κράτος 65. Η συνθήκη αυτή που υπογράφεται ανάμεσα στη Ρωσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία τερμάτιζε το ρωσοτουρκικό πόλεμο με την Τουρκία ηττημένη και πιεσμένη, μια και οι Ρώσοι διαμέσου της Βουλγαρίας έφτασαν ως το προάστιο του Αγίου Στεφάνου στην Κωνσταντινούπολη. Οι διαμαρτυρίες ήταν έντονες. Μεταξύ αυτών και των Ελλήνων κατοίκων της Σωζόπολης, απόσπασμα των οποίων παραθέτουμε: «.διαμαρτυρώμεθα κατά 60 Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί Λαοί (14 ος 20 ος αι.), και Γ. Σκιάδης, Η Βόρεια Θράκη, τ.7, 329 και M. Palliarès, Η Μακεδονική θύελλα, Κων. Α. Βακαλόπουλος, «Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ετοιμάζονται για το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας», στο συλλογικό έργο Αλησμόνητες Πατρίδες (Ανατολική Θράκη Κωνσταντινούπολη Ανατολική Ρωμυλία), τ.7, Θεσσαλονίκη 1999, Κων. Α. Βακαλόπουλος, ό.π., Γ. Σκιάδης, Η Βόρεια Θράκη,τ.7, Μ. Νυσταζοπούλου Πελεκίδου, Οι Βαλκανικοί Λαοί (14 ος 20 ος αι.), Κων. Α. Βακαλόπουλος, Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ετοιμάζονται για το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τ.7, 333 και M. Palliarès, Η Μακεδονική θύελλα,

22 της τοιαύτης παρανόμου και αδίκου υποδουλώσεως του ελληνισμού της Θράκης και Μακεδονίας υπό τον βουλγαρικόν ή Πανσλαβικόν ζυγόν.» (5/17 Μαΐου 1878) 66. Στόχος όλων των ενεργειών ήταν να ενημερωθούν οι διπλωματικοί αντιπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και η περιόδευση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και η επικοινωνία με τις κυβερνήσεις, για να αποφευχθεί έτσι η εφαρμογή των όρων της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου 67. Οι διεθνείς συνθήκες, αλλά και οι προσπάθειες των Ελλήνων απέδωσαν και η συνθήκη δεν εφαρμόστηκε ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ: ο όρος και τα όρια Η οριστική λύση δόθηκε με το Συνέδριο του Βερολίνου το 1878 (1/13 Ιουλίου) 69, χωρίς να είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή για τον ελληνισμό. Οριζόταν με τα άρθρα 13 και 22 πως η περιοχή ανάμεσα στο όρος Αίμο και το όρος Ροδόπη με το όνομα «Ανατολική Ρωμυλία» θα ήταν διοικητικά αυτόνομη αλλά υπό την άμεση εξουσία του Σουλτάνου 70. Ταυτόχρονα, ιδρυόταν αυτόνομη βουλγαρική ηγεμονία, που θα εκτεινόταν ανάμεσα στο Δούναβη, τον Αίμο και τον Εύξεινο Πόντο, με χριστιανό ηγεμόνα αλλά υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου. Αυτό το καινούργιο κράτος θα οργανωνόταν ουσιαστικά από τη Ρωσία και θα βρισκόταν κάτω από την άμεση επιρροή της 71, εφόσον η παραμονή του στρατού της οριζόταν ως το καλοκαίρι του Το νότιο όριο θα το αποτελούσε η αυτόνομη επαρχία της οθωμανικής αυτοκρατορίας με το όνομα που της δόθηκε: «Ανατολική Ρωμυλία» 73. Η δημιουργία βουλγαρικού κράτους αποδείκνυε πως στόχος απώτερος των Μεγάλων Δυνάμεων ήταν να αποτρέψουν την κάθοδο της Ρωσίας στο Αιγαίο και την επέκταση της επιρροής της στη διαλυόμενη οθωμανική αυτοκρατορία. Φυσικά, και οι άλλες δυνάμεις έλαβαν αντίστοιχα ανταλλάγματα, για να δεχτούν τη δημιουργία βουλγαρικού πριγκιπάτου 74. Στις 14/26 Απριλίου 1879 υπογράφτηκε ο Οργανικός Νόμος της Ανατολικής Ρωμυλίας που όριζε: 1. ως πρωτεύουσα τη Φιλιππούπολη, 2. διαιρείται σε 6 νομούς και 26 επαρχίες, 3. εκτός από τη Φιλιππούπολη, ορίζονται πρωτεύουσες 66 Κων. Α. Βακαλόπουλος, Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ετοιμάζονται για το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Κων. Α. Βακαλόπουλος, ό.π., τ.7, M. Palliarès, Η Μακεδονική θύελλα, Κων. Α. Βακαλόπουλος, Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ετοιμάζονται για το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τ.7, 336 και M. Palliarès, ό.π., και Γ. Επιτροπάκης, Η. Ζαφείρης, Μ. Τσιμπουξή, Χ. Σιώκος, Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, εκδ. Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού, Αθήναι 1979, Γ. Επιτροπάκης, Η. Ζαφείρης, Μ. Τσιμπουξή, Χ. Σιώκος, ό.π., Κων. Α. Βακαλόπουλος, «Η Ανατολική Ρωμυλία από το Συνέδριο του Βερολίνου (1878) ως την προσάρτησή της από τη Βουλγαρία (1885)», στο συλλογικό έργο Αλησμόνητες Πατρίδες, τ.7, Θεσσαλονίκη 1999, Κων. Α. Βακαλόπουλος, Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ετοιμάζονται, για το διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τ.7, Γ. Επιτροπάκης, Η. Ζαφείρης, Μ. Τσιμπουξή, Χ. Σιώκος, Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, 40 22

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ενότητα 1: Οι διωγμοί στην Ανατολική Θράκη Αν. Καθηγήτρια: Ι. Βαμβακίδου e-mail: ibambak@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ «Ασπίδα μου, αγλάισμα της Θρώσσας γης που εχάθη, στα λαξευμένα μάρμαρα της μνήμης τ όνομά σου...» ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ Από τις αλησμόνητες πατρίδες στους νέους τόπους Η

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία ζώσα 2. 28 η Οκτωβρίου Ξάνθη 1940-1944. www.axion.edu.gr

Ιστορία ζώσα 2. 28 η Οκτωβρίου Ξάνθη 1940-1944. www.axion.edu.gr Ιστορία ζώσα 2 28 η Οκτωβρίου Ξάνθη 1940-1944 www.axion.edu.gr Όποιος την ιστορία του τόπου του αγνοεί ορφανός νιώθει και ευάλωτος είναι. Επιμέλεια και οργάνωση του projectστ. Λίτσας Μαθηματικός Πρ. Εκπ/κου

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα 2014-15. Ενδεικτικές απαντήσεις. Ιστορία. Γ Λυκείου ΟΜΑΔΑ Α

Διαγώνισμα 2014-15. Ενδεικτικές απαντήσεις. Ιστορία. Γ Λυκείου ΟΜΑΔΑ Α Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 01/03/2015 Ημερομηνία Ιστορία Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη ΟΜΑΔΑ Α Α.1) Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής (1923) : Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Μεταναστεύσεις 19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα των μεταναστευτικών ρευμάτων : Μικρά Ασία Ελλαδικός ηπειρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Δ. ΚΑΡΔΑΡΑΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Τ.Θ.Σ. του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1962, όπου και ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 IOYΛΙΟΥ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ Ο ΤΟΜΟΣ Α ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 IOYΛΙΟΥ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ Ο ΤΟΜΟΣ Α ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 IOYΛΙΟΥ ΣΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ Ο ΤΟΜΟΣ Α ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ Πραξικόπημα και Τουρκική Εισβολή Πεσόντες, Αγνοούμενοι και Θύματα Αιχμαλωσία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνολογικό Μουσείο Θράκης «Αγγελική Γιαννακίδου» 3ο Εσπερινό ΕΠΑΛ Αλεξανδρούπολης Έθιμα γάμου διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α Α.1.1. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α α. Ιδρύθηκε το 1921 στα πλαίσια της Ύπατης Αρμοστείας Σμύρνης, με σκοπό να βοηθήσει όσους Έλληνες πρόσφυγες

Διαβάστε περισσότερα