ΓΙΑΤΡΕΥΩ. Η ζωη μετα το εμφραγμα. Χρειάζεται συνεχήs φροντίδα. νεεσ θεραπειεσ στον καρκινο του μαστου. σταματήστε το κάπνισμα. αναπλάθοντας το πρόσωπο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΙΑΤΡΕΥΩ. Η ζωη μετα το εμφραγμα. Χρειάζεται συνεχήs φροντίδα. νεεσ θεραπειεσ στον καρκινο του μαστου. σταματήστε το κάπνισμα. αναπλάθοντας το πρόσωπο"

Transcript

1 _COVER4montaz:Layout 1 1/25/11 1:11 PM Page 1 Τεύχος 19/ Χειμώνας 2011 ΓΙΑΤΡΕΥΩ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΜΕΤROPOLITAN σταματήστε το κάπνισμα αναπλάθοντας το πρόσωπο μνήμη ελέφαντα σε 7 κινήσεις ακράτεια, ένα κοινωνικό πρόβλημα νεεσ θεραπειεσ στον καρκινο του μαστου Η ζωη μετα το εμφραγμα Χρειάζεται συνεχήs φροντίδα

2 _COVER4montaz:Layout 1 1/25/11 12:31 PM Page 2

3 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:41 PM Page 1 Διευθυντής Δημήτρης Κατσίμης ΓΙΑΤΡΕΥΩ Τεύχος 19 / Xειμώνας 2011 Διατίθεται δωρεάν Εσείς κι εμείς 3 1 Αρχισυντάκτης Ηλίας Αλεξάκης Επιστημονικός Σύμβουλος Ο ακαδημαϊκός Δημήτρης Νανόπουλος, Καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής Παν/μίου Texas A&M Πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας Πρόεδρος Επιστημονικής και Συντακτικής Επιτροπής Γ. Ανδρουλάκης, Καθηγητής Χειρουργικής Παν/μίου Αθηνών - Δ/ντής Χειρουργικού Τομέα Αντιπρόεδρος Επιστημονικής και Συντακτικής Επιτροπής Α. Ρασιδάκης, Αν. Καθηγητής Πνευμονολογίας Παν/μίου Αθηνών - Πρόεδρος Επιστημονικής Εταιρίας Συντακτική Επιτροπή Γ. Γεωργιάδης, Δ/ντής Μ.Ε.Θ. Metropolitan Hospital Aθ. Δημόπουλος, Δ/ντής Ακτινοθεραπευτικού Metropolitan Hospital Μ. Κυριακίδης, Καρδιολόγος Αν. Καθηγητής Αικ. Μαστρονικόλα, Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Metropolitan Hospital Δ. Μπαλαφούκος, Δ/ντής Α Ογκολογικής Κλινικής Metropolitan Hospital Γ. Σάπκας, Αν. Καθηγητής Ορθοπαιδικής Παν/μίου Αθηνών Επιστημονική Επιτροπή Σ. Απέργης, Αναπληρωτής Διευθυντής Χειρουργός Στ. Γιακουμάκης, Διοικητικός Διευθυντής Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Κ. Δελής, Διευθυντής Γαστ/κής Κλινικής Ε. Καπάνταης, Διευθυντής Τμήματος Διαβήτη Παχυσαρκίας Εμ. Λαζαρίδης, Διευθυντής Ακτινοφυσικός Γ. Μάκος, Διευθυντής Καρδιοχειρουργικής Κλινικής Ι. Μπουτσικάκης, Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ειρ. Οικονόμου Σταματάκη, Διευθύντρια Παθολογικής Κλινικής Δ. Πανταζόπουλος, Αν. Καθηγητής Ουρολογίας Παν/μίου Αθηνών Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Χ. Παυλόπουλος, Υπεύθυνος Υπερηχογραφίας Κ. Πετράκη, Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου Δ. Ρολόγης, Αν. Καθηγητής Νευροχειρουργικής, Διευθυντής Νευροχειρουργικής Κλινικής Πρόεδρος Επιστημονικής Επιτροπής Γ. Τσιώτος, Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Ε. Χάλαρη, Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος Γ. Χατζηδημητρίου, Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κ. Χατζησταύρου, Αν. Καθηγητής Πνευμονολογίας Παν/μίου Αθηνών Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής 6 8 περιεχόμενα 30 Η υγεία στον κόσμο Βήματα και άλματα Η ζωή μετά το έμφραγμα Η αξιοπιστία της ιατρικής πληροφορίας στο διαδίκτυο Νέες θεραπείες στον καρκίνο του μαστού Σταματήστε το κάπνισμα Αναπλάθοντας το πρόσωπο Μνήμη ελέφαντα σε 7 κινήσεις Ακράτεια: ένα κοινωνικό πρόβλημα Το περιοδικό ΓΙΑΤΡΕΥΩ εκδίδεται από τη Mέσα Επικοινωνίας A.E., Λεωφ. Κηφισίας 280, Χαλάνδρι, , τηλ.: Γενικός Διευθυντής Εκδόσεων Della Βαγγέλης Παπακώστας Αrt Director Μαντώ Κουτσιαύτη Επεξεργασία εικόνας Γιώργος Καπελούζος Φωτογραφίες Shutterstock Φωτογραφίες γιατρών Ιωάννης Ασημακόπουλος 40 Τι λέτε γιατρέ; Ευρήματα Το χιούμορ ωφελεί σοβαρά την υγεία

4 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:41 PM Page 2 ιατροί-συνεργάτες ΑΝΑΣΤΑΣΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑ. ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΑΠΕΡΓΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ, ΑΝΑΠΛΗ- ΡΩΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΒΑΪΛΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΛΙΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΑΣΤΟΥ - Δ/ΝΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΑΣΤΟΥ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΡΕΤΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΑΝΑΠΛΗ- ΡΩΤΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΡΟΥΒΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝ. ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΜΕΘ ΓΕΩΡΓΟΥΣΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝ. ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΩΜΟΥ ΚΑΙ ΑΓΚΩΝΟΣ ΓΙΑΚΟΥΜΑΚΗΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ, ΔΙΔΑ- ΚΤΩΡ ΠΑΝ. ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΚΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΓΟΥΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΕΠΙΚΟΥ- ΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡ/ΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΑΣΤΑ- ΣΙΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΑΟΥΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΕΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΒΕΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΒΑΡΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ, ΑΝΑΠΛΗΡΩ- ΤΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΔΟΥΖΙΝΑΣ ΜΑΤΘΑΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΖΑΓΚΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΑΝΣΑΣ ΗΠΑ - Δ/ΝΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟ- ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΝΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΠΑΝΤΑΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΤΜΗΜ. ΔΙΑΒΗΤΗ - ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ - ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΡΑΚΙΤΣIΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΡΑΜΑΝΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΟΛΟΒΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΤΟΜΕΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗΣ (ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟ) ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Δ/ΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟ- ΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΥΡΙΤΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, Δ/ΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΦΥΣΙΚΟΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΔΙ- ΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΛΟΥΣΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΑΓΚΟΥΦΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, CLINICAL ASSISTANT PROFESOR U.M.D.N.J - MEDICAL SCHOOL ΗΠΑ - Δ/ΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΑΝΩΛΑΚΟΣ ΤΑΚΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΑΣΤΡΟΝΙΚΟΛΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΥ ΜΑΡΙΑ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΕΤΣΙΝΗΣ ΜΑΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΥ- ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΠΑΦΑΛΟΥΚΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ ΖΗΣΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΠΟΥΤΣΙΚΑΚΗΣ ΙΩΣΗΦ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΥΛΩΝΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ, ΔΙΔΑ- ΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗ- ΝΩΝ- ΑΝ. Δ/ΝΤΗΣ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡ- ΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙ- ΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΛΕΙΨΙΑΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΠΑΥΛΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙ- ΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΜΙΧΑΗΛ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΕΤΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΠΟΛΥΖΩΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΡΑΣΙΔΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗ- ΓΗΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ- Δ/ΝΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΡΙΖΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΓΝΑ- ΘΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΡΟΛΟΓΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡ/ΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN. ΑΝΑΠΛΗΡΩ- ΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΡΟΜΠΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗ- ΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟ- ΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΑΠΚΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗ- ΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΚΑΡΛΟΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΣΚΙΑΔΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΠΑΝΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΥΠ/ΝΟΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΖΕΡΜΠΟΣ ΦΩΤΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΓΝΑ- ΘΟΠΡΟΣΩΠ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙ- ΝΙΚΗΣ & ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ ΤΟΓΑΝΤΖΗ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ- ΜΠΟΛΟΝΙΑ ΙΤΑΛΙΑΣ - Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΣΙΩΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, ΕΠΙΚΟΥ- ΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗ- ΜΙΟΥ ΜΙΖΟΥΡΙ ΗΠΑ - Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΣΟΠΕΛΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΣΟΥΡΕΚΑ ΑΝΝΑ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣΓΕΩΡΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΦΑΛΑΓΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ- Δ/ΝΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΑΛΑΡΗ ΕΛΕΝΗ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΑΝΑΙ- ΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ - ΠΑΠΑΖΑΧΑ- ΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ, ΙΑΤΡΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ, Δ/ΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΧΑΤΖΗΪΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΘΕΟΔΩ- ΡΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙ- ΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΟΥ ΚΩΝ/ΝΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ - Δ/ΝΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟ- ΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΚΩΝ/ΝΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Δ/ΝΤΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

5 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:41 PM Page 3 εσείς & εμείς H ζωή μετά... Ας υποθέσουμε ότι η υγεία ενός ανθρώπου είναι όπως η υγεία ενός συνόλου ανθρώπων. Ότι ένας οργανισμός νοσεί όσο κι αν προφυλάσσεται όπως ο οργανισμός μιας κοινωνίας. Ακόμη περισσότερο, όπως μιας χώρας, ενός κράτους. Όλα συσχετίζονται. Από τις καρδιακές και τις εγκεφαλικές παθήσεις έως τις ψυχικές και τα κατάγματα Στην Ελλάδα, σήμερα, ζούμε μία νοσηρή πραγματικότητα. Ένα οικονομικό έμφραγμα κατέστησε αναγκαία μία επώδυνη επέμβαση που έχει, ως συνέπεια, την προοπτική μιας μακράς περιόδου ανάρρωσης, με όσο καταθλιπτικά συμπτώματα αυτό συνεπάγεται. Όμως, αυτές οι κρίσεις, τόσο στην ατομική μας ζωή όσο και στην κοινωνική, είναι ταυτόσημες με το γεγονός ότι υπάρχουμε. Το θέμα είναι πώς τις αντιμετωπίζουμε, πώς τις αντέχουμε και, τελικά, πώς τις ξεπερνάμε. Δηλαδή, αυτό που λέμε υγιής άνθρωπος, υγιής κοινωνία, υγιής οικονομία δεν είναι δεδομένο πέρα από κάθε αντιξοότητα. Είναι ένα επίτευγμα που προκύπτει, συχνά, μέσα από τραγικές δυσκολίες και τρομακτικές δοκιμασίες. Είναι το αποτέλεσμα της βούλησης και του σθένους των ατόμων και των κοινωνικών συνόλων να αντεπεξέρχονται στις κρίσεις και να βγαίνουν από αυτές κερδίζοντας καλύτερη ζωή. Αυτές τις σκέψεις έκανα διαβάζοντας το άρθρο του καθηγητή Μιχάλη Κυριακίδη, σε αυτό το τεύχος, με τον τίτλο «Η ζωή μετά το έμφραγμα της καρδιάς». Δ.Κ.

6 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:42 PM Page 4 η υγεία στον κόσμο Ο ήλιος του Σαββατοκύριακου κάνει καλό στο δέρμα Τελικά ο ήλιος δεν κάνει πάντα κακό στο δέρμα, και μάλιστα αν κανείς μάθει να εκτίθεται σε αυτόν με μέτρο. Συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που βγαίνουν τακτικά για βόλτα τα Σαββατοκύριακα, απολαμβάνοντας τον ήλιο, βοηθάνε το δέρμα τους να προστατευτεί από τον καρκίνο, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα. Οι ερευνητές, υπό την καθηγήτρια επιδημιολογίας Τζούλια Νιούτον Μπίσοπ του Πανεπιστημίου του Λιντς, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο ευρωπαϊκό περιοδικό για θέματα καρκίνου «European Journal of Cancer», σύμφωνα με τη βρετανική «Τέλεγκραφ», μελέτησαν τον τρόπο που η έκθεση στον ήλιο αυξάνει τον κίνδυνο για εμφάνιση του επικίνδυνου μελανώματος στο δέρμα. Ανακάλυψαν ότι όσοι άνθρωποι περνάνε στον ήλιο τέσσερις έως πέντε ώρες κάθε μέρα στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν όγκους. Η ανακάλυψη φαίνεται να ανατρέπει, σε έ- να βαθμό, την πεποίθηση ότι η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία οπωσδήποτε αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος. Η μελέτη δείχνει ότι μόνο η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, ιδίως όταν προκαλεί έγκαυμα, μπορεί να προκαλέσει μελάνωμα (την πιο επικίνδυνη μορφή κακοήθους όγκου στο δέρμα), ενώ οι «δόσεις» λιακάδας κατά τα Σαββατοκύριακα μπορεί τελικά να λειτουργήσουν προστατευτικά για το δέρμα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η περιοδική αλλά τακτική έκθεση στον ήλιο κάθε Σαββατοκύριακο βοηθά το δέρμα να προσαρμοστεί και έτσι να προστατευτεί καλύτερα α- πό τις επιβλαβείς υπεριώδεις ακτινοβολίες, που προκαλούν βλάβες στο γενετικό υλικό (DNA). Παράλληλα, η αυξημένη παραγωγή βιταμίνης D στο δέρμα, ως αποτέλεσμα της έκθεσης στον ήλιο, επίσης δρα προστατευτικά κατά του καρκίνου. «Η σχέση ανάμεσα στην ποσότητα του ήλιου στην οποία ε- κτιθέμεθα και στον κίνδυνο μελανώματος είναι πολύπλοκη Η νέα έρευνά μας δείχνει ότι η τακτική έκθεση στον ήλιο μπορεί στην πραγματικότητα να μειώσει τον κίνδυνο» δήλωσε η καθηγήτρια Μπίσοπ. Οι ερευνητές μελέτησαν και συνέκριναν τις περιπτώσεις 960 ασθενών με μελάνωμα, με 687 υ- γιή άτομα. Διαπιστώθηκε ότι οι ξανθοί άνθρωποι, όσοι έχουν γενικά ανοιχτόχρωμο και ευαίσθητο δέρμα, καθώς και φακίδες, κινδυνεύουν περισσότερο να πάθουν μελάνωμα. Όμως η λιακάδα του Σαββατοκύριακου (όταν η έκθεση γίνεται σε τακτική βάση και όχι περιστασιακά) έ- χει γενικά προστατευτική δράση στην ομάδα υψηλού κινδύνου, με μόνη εξαίρεση, ό- πως φαίνεται, όσους είναι κοκκινομάλληδες και έχουν φακίδες, οι οποίοι καίγονται πιο γρήγορα από τον ήλιο σε σχέση με τους υ- πόλοιπους. Το μελάνωμα τείνει να πλήττει ά- τομα που συνήθως εργάζονται σε κλειστούς χώρους και, ξαφνικά, εκτίθενται απότομα σε μεγάλες ποσότητες ηλιακής ακτινοβολίας. Το πρόβλημα αφορά, εκτός από τις καλοκαιρινές διακοπές, και τις χειμερινές, καθώς όσοι κάνουν χειμερινά σπορ, όπως σκι, κινδυνεύουν επίσης από τον ήλιο που αντανακλάται από το χιόνι γύρω τους. Γι αυτόν το λόγο, όπως επισημαίνει η νέα έρευνα, είναι σημαντικό να εκτίθεται κανείς τα Σαββατοκύριακα στον ήλιο, ώστε να επιτρέπει στο δέρμα του να προσαρμόζεται σταδιακά στην ηλιακή ακτινοβολία και να αναπτύσσει έ- να βαθμό φυσικής προστασίας. Οστεοπόρωση στους άνδρες Η ηλικία, η κληρονομικότητα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η χρόνια α- ποφρακτική πνευμονοπάθεια ανεξάρτητα από το αν κάποιος παίρνει ή όχι κορτιζόνη είναι επιβαρυντικοί παράγοντες εμφάνισης οστεοπόρωσης στους άνδρες, σύμφωνα με έρευνα που έγινε στη χώρα μας, στην ο- ποία συμμετείχαν ασθενείς και 93 γιατροί. Σημειώνεται ότι η έρευνα έγινε σε ασθενείς ηλικίας άνω των 50 ετών που είχαν υποβληθεί σε έλεγχο οστικής πυκνότητας είτε λόγω βεβαρημένου ιστορικού είτε έπειτα από προτροπή γιατρού ή προληπτικά. Η έρευνα έδειξε ότι το φυσιολογικό βάρος, η ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, και η τακτική σωματική άσκηση σε νεαρή ηλικία, είναι σημαντικοί προστατευτικοί παράγοντες ενάντια στην ανδρική οστεοπόρωση. Μάλιστα, όπως εξήγησε ο κ. Γ. Τροβάς, ενδοκρινολόγος, και ο Ν. Παπαϊωάννου, αναπληρωτής καθηγητής Ορθοπεδικής, σύμφωνα με τη μελέτη, οι περισσότεροι από τους μισούς άνδρες, 55%, που είχαν κάνει μέτρηση οστικής πυκνότητας, διαγνώστηκαν τελικά με οστεοπόρωση. Οι ε- πιστήμονες τόνισαν ότι από πολλές διεθνείς μελέτες επιβεβαιώνεται ότι και οι άνδρες άνω των 50 ετών αντιμετωπίζουν, όσο και οι γυναίκες, κίνδυνο να υποστούν κάποιο κάταγμα λόγω οστεροπόρωσης. Αναφέρεται, μάλιστα, ότι ο κίνδυνος αυτός για έναν μεσήλικα άνδρα είναι μεγαλύτερος από την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη.

7 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:44 PM Page 5 η υγεία στον κόσμο Το παιδικό χασμουρητό Τα μωρά και τα μικρά παιδιά μέχρι πέντε ετών έχουν «ανοσία» στο χασμουρητό των άλλων και δεν το μιμούνται ενστικτωδώς, όπως οι πιο μεγάλοι, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα. Οι ερευνητές, υπό τον ψυχολόγο δρα Τζιμ Άντερσον του Πανεπιστημίου του Στέρλινγκ, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό Βιολογίας «Biology Letters» της Βασιλικής Εταιρείας Επιστημών της Βρετανίας, σύμφωνα με τη βρετανική «Τέλεγκραφ», μελέτησαν 22 βρέφη και μικρά παιδιά, στα οποία έδειξαν βίντεο άλλων παιδιών, ενηλίκων (συμπεριλαμβανομένης της μητέρας κάθε παιδιού), καθώς και ζώων που χασμουριούνταν. Διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά χασμουριούνται αυθόρμητα μέχρι τα πέντε τους, χωρίς να επηρεάζονται από κάποιον άλλο. Στα πέντε, μερικά αρχίζουν να κολλάνε το χασμουρητό και μέχρι την ηλικία των 11 ετών όλα πια τα παιδιά κολλάνε το χασμουρητό, όπως και οι ενήλικοι. Ε- δώ και αρκετές δεκαετίες, οι επιστήμονες ξέρουν ότι το χασμουρητό είναι κολλητικό για έναν άνθρωπο, όταν βλέπει κάποιον άλλο να χασμουριέται. Η πιο πρόσφατη έρευνα έχει δείξει ότι το μυστηριώδες φαινόμενο εμφανίζεται επίσης στα ζώα, ό- πως οι χιμπατζήδες και οι σκύλοι, όμως οι αιτίες του δεν έχουν ακόμα διευκρινιστεί. «Η ακριβής αιτία που χασμουριόμαστε, δεν έχει ακόμα κατανοηθεί πολύ καλά, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στους ενήλικες το χασμουρητό είναι άκρως κολλητικό. Οι άνθρωποι που έχουν μεγαλύτερη ενσυναίσθηση (σ.σ.: για τα συναισθήματα των γύρω τους) είναι πολύ πιο πιθανό να κολλάνε το χασμουρητό» δήλωσε ο Άντερσον, ο ο- ποίος πρόσθεσε ότι το χασμουρητό μπορεί να σχετίζεται με την ανάπτυξη του μετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου, η οποία συνεχίζεται σε όλη την παιδική ηλικία. Η πιο πιθανή αιτία για το χασμουρητό είναι ότι αποτελεί αντίδραση στα χαμηλά επίπεδα του ο- ξυγόνου στο αίμα, προκειμένου να γεμίσουν οι πνεύμονες με αέρα και να αυξηθεί η ποσότητα οξυγόνου στον οργανισμό. Μια εναλλακτική αιτία, που έχει προταθεί, είναι ότι το χασμουρητό βοηθά τον εγκέφαλο να παραμένει σε εγρήγορση ή ότι τον βοηθά να δροσίζεται. Επίσης, το χασμουρητό μπορεί να βοηθά, ώστε να εξισορροπείται η πίεση στα αυτιά. Ασπιρίνη κατά του καρκίνου Η λήψη μικρής ποσότητας ασπιρίνης μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών μορφών καρκίνου, όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα από επιστήμονες. Μάλιστα, τα ευρήματα είναι τόσο ισχυρά, ώστε να προτείνεται σε ανθρώπους άνω των 40 να λαμβάνουν προληπτικά ασπιρίνη κάθε μέρα. Πάντως, η έρευνα αυτή αναμένεται να διχάσει την επιστημονική κοινότητα, καθώς η α- σπιρίνη έχει κατηγορηθεί ότι αυξάνει τον κίνδυνο γαστρορραγίας σε περίπου έναν α- σθενή στους χίλιους κάθε χρόνο. Σε μελέτη που βασίστηκε σε οκτώ κλινικές δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν α- σθενείς, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι θάνατοι από καρκίνο μεταξύ εκείνων που λάμβαναν ασπιρίνη σε μικρές δόσεις, δηλαδή μέχρι και 75 μιλιγκράμ την ημέρα, ήταν κατά 21% λιγότεροι στη διάρκεια των ερευνών και κατά 34% ύστερα από πέντε χρόνια. Η α- σπιρίνη εμφανίστηκε να προστατεύει τον ανθρώπινο οργανισμό κυρίως από τον καρκίνο του γαστρεντερικού, επισημαίνει η μελέτη, με τα ποσοστά των θανάτων που καταγράφηκαν από αυτήν τη μορφή καρκίνου να είναι περίπου 54% χαμηλότερα ύστερα από πέντε χρόνια μεταξύ εκείνων που λάμβαναν ασπιρίνη σε σχέση με εκείνους που δεν λάμβαναν. Τέλος, ο Πίτερ Ρόθγουελ του βρετανικού Πανεπιστημίου της Οξφόρδης δήλωσε ό- τι, ενώ η λήψη ασπιρίνης ενέχει μικρό κίνδυνο γαστρορραγίας, αυτός ο κίνδυνος ουσιαστικά «εξαφανίζεται» από τα οφέλη της στη μείωση του κινδύνου για καρκίνο και εμφράγματα. «Οι παλαιότερες έρευνες σωστά προειδοποιούσαν ότι στους υγιείς μεσήλικες ο μικρός κίνδυνος γαστρορραγίας εξαιτίας της ασπιρίνης εν μέρει αντισταθμίζει τα οφέλη από την πρόληψη του εγκεφαλικού και των εμφραγμάτων, αλλά (αυτή η έρευνα δείχνει ότι) η μείωση των θανάτων εξαιτίας πολλών κοινών μορφών καρκίνου θα αλλάξει πλέον την ισορροπία για πολλούς ανθρώπους» είπε ο Ρόθγουελ.

8 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:45 PM Page 6 6 βήματα και άλματα Από τον Μιχάλη Κυριακίδη Η μουσική κάνει καλό στην καρδιά Η μουσική μπορεί να βελτιώσει όχι μόνο την ποιότητα της ζωής, αλλά μπορεί επίσης να επιδράσει σε αλλαγές στην καρδιακή λειτουργία επιφέροντας ευεργετικές διακυμάνσεις στον καρδιακό ρυθμό. Έχει αποδειχθεί ότι η εγκεφαλική αιματική ροή είναι ουσιαστικά «πιο ήρεμη» όταν α- κούει κανείς το «Va pensiero» από το «Nabucco» του Verdi και το «Libiam nei lieti calici» από το «La Traviata» του Verdi ή το «Gott soll allein mein Herze haben» από το Cantata No.169 του Bach. Στη μελέτη που διενεργήθηκε δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην εγκεφαλική αιματική ροή κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης και στο άκουσμα της 9ης Συμφωνίας του Beethoven. Καταγράφηκε, επίσης, με τη χαλαρωτική μουσική σημαντική μείωση στα επίπεδα της ανησυχίας των ασθενών στο προεγχειρητικό στάδιο σε μεγαλύτερο ποσοστό ακόμα και από τη χορήγηση από το στόμα ηρεμιστικών φαρμάκων. Επιπλέον, η εξέλιξη μετά την εγχείρηση ήταν καλύτερη στην ομάδα των ασθενών που άκουγαν μουσική σε σύγκριση με την ομάδα που ελάμβανε ηρεμιστικά φάρμακα. Η υψηλότερη αποτελεσματικότητα και η α- πουσία φαινομενικά παρενεργειών κάνει τη χαλαρωτική μουσική, πριν α- πό εγχείρηση, μια χρήσιμη εναλλακτική λύση στα ηρεμιστικά φάρμακα για την προεγχειρητική προετοιμασία. Επιπλέον, υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις μείωσης του stress με τη μουσική και κατά τη διάρκεια της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου, έπειτα από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς. Κλινικές μελέτες αποδεικνύουν ότι, ύστερα από 30 λεπτά ανάπαυσης στο κρεβάτι, υπάρχει σημαντική διαφορά στα επίπεδα κορτιζόνης του αίματος ανάμεσα στους αρρώστους που ακούν μουσική και στους άλλους χωρίς μουσική στο περιβάλλον τους. Η φωνητική και η ορχηστρική μουσική βελτιώνουν σημαντικά τη λειτουργία της Trappe, H.-J. Heart 2010; 96: καρδιάς και των πνευμόνων, με το μεγαλύτερο όφελος να προέρχεται από την κλασική μουσική ή τη μουσική για διαλογισμό, ενώ η heavy metal και η techno μουσική δεν είναι απλά αναποτελεσματικές, αλλά μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες και απειλητικές για τη ζωή και μπορεί να αυξήσουν το stress και τις καρδιακές αρρυθμίες. Συνεπώς, η μουσική πολλών συνθετών βελτιώνει την ποιότητα ζωής και το επίπεδο της υγείας και πιθανόν επιμηκύνει τη ζωή, ιδίως η μουσική του Bach, του Mozart ή Ιταλών συνθετών. Η διατήρηση της απώλειας βάρους Μελέτες που αφορούσαν τις δίαιτες για τον έλεγχο του σωματικού βάρους με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη ή χαμηλά επίπεδα γλυκαιμικού δείκτη (ο γλυκαιμικός δείκτης Γ.Δ. δείχνει πόσο αυξάνουν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα 2 με 3 ώρες μετά την κατανάλωση ενός τροφίμου και σχετίζεται με την ποιότητα και όχι με την ποσότητα των υδατανθράκων) παρουσιάζουν αμφιλεγόμενα αποτελέσματα λόγω μη καλού σχεδιασμού και μικρού χρόνου παρακολούθησης των α- ποτελεσμάτων τους. Σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη συμμετείχαν υπέρβαρα άτομα από 8 ευρωπαϊκές χώρες, που είχαν μειώσει με δίαιτα χαμηλών θερμίδων το σωματικό τους βάρος τουλάχιστον 8% από το αρχικό τους βάρος. Οι συμμετέχοντες διαχωρίστηκαν με τυχαίο τρόπο σε μία από τις 5 ομάδες και έλαβαν μία από τις παρακάτω δίαιτες με σκοπό την αποτροπή επανάκτησης βάρους. Η μελέτη διήρκησε 26 εβδομάδες. Οι 5 διαφορετικές δίαιτες περιείχαν: 1) χαμηλά επίπεδα πρωτεϊνών και γλυκαιμικού δείκτη, 2) χαμηλά επίπεδα πρωτεΐνης και υψηλό επίπεδο γλυκαιμικού δείκτη, 3) Larsen, T.M., Dalskov, S.-M., van Baak, M., et al. N Engl J Med 2010; 363: υψηλά επίπεδα πρωτεΐνης και χαμηλό επίπεδο γλυκαιμικού δείκτη, 4) υψηλά επίπεδα πρωτεΐνης και γλυκαιμικού δείκτη ή 5) ελεύθερη δίαιτα (ομάδα ασθενών για σύγκριση). Συμμετείχαν 773 υπέρβαροι ενήλικες και 548 από αυτούς ολοκλήρωσαν τη μελέτη. Η μέση αρχική απώλεια βάρους με τη δίαιτα των λίγων θερμίδων ήταν 11 κιλά. Στην ανάλυση των συμμετεχόντων που ολοκλήρωσαν τη μελέτη, μόνο η δίαιτα χαμηλών επιπέδων πρωτεΐνης και υψηλού επιπέδου γλυκαιμικού δείκτη συσχετίστηκε με επακόλουθη σημαντική επαναπρόσληψη βάρους. Σε μια ανάλυση με πρόθεση τη θεραπεία η επαναπρόσληψη βάρους ήταν 0,93 κιλά λιγότερη στις ομάδες που είχαν οριστεί στη δίαιτα υψηλών επιπέδων πρωτεΐνης από ό,τι σε ε- κείνα που έλαβαν δίαιτα με χαμηλά επίπεδα πρωτεΐνης και 0,95 κιλά λιγότερη στις ομάδες που ορίστηκαν στη δίαιτα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη. Συμπερασματικά, σε αυτή τη μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη, η μέτρια αύξηση στο περιεχόμενο της τροφής σε πρωτεΐνη και η μέτρια μείωση στο γλυκαιμικό δείκτη οδήγησαν στη διατήρηση της απώλειας του σωματικού βάρους.

9 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:45 PM Page 7 επισκόπηση των διεθνών ιατρικών περιοδικών Η στρατηγική για την ψυχική υγεία στη Βρετανία Οι ψυχικές ασθένειες είναι περισσότερο διαδεδομένες απ όσο θεωρούν οι περισσότεροι σήμερα, με το 16% των ενηλίκων στο Ηνωμένο Βασίλειο να έχουν κάποια κοινή διανοητική διαταραχή, ό- πως η κατάθλιψη. Σχεδόν το 10% των παιδιών, από 5-16 ετών, έχουν ένα, όχι σοβαρό κλινικά, διαγνωσμένο ψυχικό πρόβλημα, που συχνά μπορεί να τα ακολουθήσει και στην ενήλικη ζωή τους. Ε- κτός από αυτό καθ αυτό το πρόβλημα για τα άτομα και τις οικογένειές τους, τα προβλήματα της ψυχικής υγείας έχουν και τεράστιο γενικότερο κόστος για την κοινωνία και την οικονομία. Για να εξασφαλίσουμε μια ακμάζουσα και οικονομικά ανταγωνιστική κοινωνία στον 21ο αιώνα, πρέπει να μειώσουμε το άγος των ψυχικών ασθενειών. Για τον λόγο αυτό, η ιατρική κοινότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο εργάστηκε ερευνητικά και Sahakian, B., Malloch G., Kennard, C. The Lancet 2010; 375: παρουσίασε στις 28 Μαΐου 2010 έκθεση με μια πρωτοποριακή οπτική για την εθνική στρατηγική ψυχικής υγείας. Ενώ αναγνωρίζει ότι η πρόληψη της νοητικής ασθένειας είναι ένας μακροπρόθεσμος στόχος, παράλληλα η έκθεση παρουσιάζει προτάσεις για βραχυπρόθεσμες δράσεις προς τον στόχο αυτό, ξεκινώντας από τη σαφή κατανόηση του κάθε προβλήματος και της θεραπείας του. Η έκθεση θεωρεί αναγκαία την επιτάχυνση της έρευνας για την ανάπτυξη περισσότερο αποτελεσματικών φαρμακολογικών και ψυχολογικών θεραπειών και την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή τους. Επίσης τονίζει τη σημασία της ανάπτυξης φαρμάκων για τις ψυχικές παθήσεις. Στη έκθεση αναφέρονται οι στόχοι για την ενεργοποίηση και ισχυροποίηση των νοητικών λειτουργιών και για την απόσυρση των δυσμενών περιβαλλοντικών ψυχοπαθολογικών παραγόντων. «Χρειάζεται να προωθήσουμε τις δράσεις για την ψυχική υγεία του πληθυσμού τόσο, όσο προωθούμε αυτές για τη σωματική του υγεία». Η έκθεση επισημαίνει και τα εμπόδια στην ευόδωση των προσπαθειών από την ελλιπή χρηματοδότηση των ερευνών, αναγνωρίζοντας ότι αυτή η υποχρηματοδότηση αντανακλά έλλειμμα κατανόησης του προβλήματος. Παρ όλα αυτά, στην έκθεση υπάρχει αισιοδοξία για το μέλλον. Με το γεγονός ότι η προηγούμενη προσπάθεια έχει ήδη προσφέρει σημαντικά οφέλη, πιστεύεται ότι το παρόν επιστημονικό υπόβαθρο εγγυάται και περαιτέρω ουσιώδεις προόδους. Η δημιουργία μιας εντονότερης ερευνητικής δραστηριότητας, όπως υπογραμμίζεται στην έκθεση, θα πρέπει να αποτελέσει τον πρωταρχικό στόχο σε οποιαδήποτε πολιτική που θα εφαρμοσθεί. Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να αυξήσει τις ευκαιρίες εκπαίδευσης και να προωθήσει νέες καινοτόμες μεθοδολογίες. Η ωφέλεια από τη μείωση του αλατιού Στόχος της μελέτης ήταν η εκτίμηση του οφέλους στην υγεία του πληθυσμού και η αποτελεσματικότητά της σε σχέση με το κόστος για τη μείωση της πρόσληψης αλατιού στο διαιτολόγιο. Έγιναν παρεμβάσεις σε πληθυσμό της Αυστραλίας με πρόγραμμα κινήτρων στη βιομηχανία τροφίμων για μέτρια μείωση του αλατιού στα επεξεργασμένα τρόφιμα και δόθηκαν διατροφικές συμβουλές για όλους τους πολίτες που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για νοσήματα της καρδιάς και των αγγείων. Τα κόστη μετρήθηκαν σε δολάρια Αυστραλίας για το έτος 2003 και τα αποτελέσματα υγείας σε έτη υγείας και σε αριθμούς ανικανότητας. Από τη μελέτη προέκυψε ότι οι υποχρεωτικές και εθελοντικές μειώσεις στο περιεχόμενο των επεξεργασμένων τροφών σε αλάτι είναι παρεμβάσεις που εξοικονομούν χρήματα κάτω από όλα τα σενάρια μοντέλων εκπτώσεων κόστους και αντιστροφή κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου. Οι διατροφικές συμβουλές με στόχο μεμονωμένα άτομα δεν είναι συμφέρουσα μέθοδος κάτω από οποιοδήποτε σενάριο, ακόμα και αν στοχεύσει μόνο σε εκείνους με τον υ- ψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παρόλο που το τρέχον πρόγραμμα, το οποίο στηρίζεται στην εθελοντική δράση από τη βιομηχανία τροφίμων, είναι συμφέρον κοστολογικά, τα ο- φέλη στην υγεία του πληθυσμού θα μπορούσαν να είναι 20πλάσια με μια κυβερνητική νομοθεσία με μέτρια όρια αλατιού σε επεξεργασμένα τρόφιμα. Συμπερασματικά, προγράμματα για την ενθάρρυνση της βιομηχανίας τροφίμων να μειώσει το αλάτι σε επεξεργασμένα τρόφιμα συνιστώνται για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και για τη μείωση των εξόδων μακροπρόθεσμα στον τομέα της υγείας, αλλά η νομοθετημένη δράση από την κυβέρνηση κρίνεται απαραίτητη για να επιτευχθεί η πιθανότητα σημαντικής βελτίωσης της δημόσιας υγείας. Cobiac, L.J., Vos, T., Lennert Veerman, J. Heart 2010; 96:

10 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:48 PM Page 8 καρδιά

11 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:50 PM Page 9 Η ζωή μετά το έμφραγμα Χρειάζεται συνεχής φροντίδα μέσα από μακροχρόνια προγράμματα αποκατάστασης Γράφει ο Μιχάλης Κυριακίδης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Διευθυντής του Καρδιολογικού Τομέα στο Νοσοκομείο Metropolitan Μετά το έμφραγμα του μυοκαρδίου, ύψιστος σκοπός των προσπαθειών των γιατρών και των λοιπών λειτουργών υγείας είναι η ελαχιστοποίηση της αναπηρίας και των επιπλοκών που είναι πιθανό να προκύψουν, καθώς και η ε- πιστροφή των αρρώστων στο κοινωνικό τους περιβάλλον, σε μια γεμάτη, ενεργητική και ποιοτικά ικανοποιητική ζωή. Η διαδικασία της αποκατάστασης αρχίζει με την εισαγωγή των αρρώστων στο νοσοκομείο και συνεχίζεται για όλη την υπόλοιπη ζωή τους, αφού όπως είναι γνωστό η στεφανιαία νόσος (η υπεύθυνη για το έμφραγμα) είναι χρόνια και συχνά εξελισσόμενη. Πολλές μελέτες αποδεικνύουν την α- ναποτελεσματικότητα των βραχυχρόνιων προσπαθειών αποκατάστασης, που περιορίζονται μόνο στο χώρο του νοσοκομείου, και υποδεικνύουν την ανάγκη για συνεχή φροντίδα μέσα από μακροχρόνια προγράμματα αποκατάστασης. Στα προγράμματα αποκατάστασης συνεκτιμώνται η γενική κατάσταση των αρρώστων και ο κατάλληλος χρόνος για την κινητοποίησή τους, προσδιορίζεται ο ρυθμός της προοδευτικής αύξησης των δραστηριοτήτων τους, ενώ διαμορφώνονται και επιμέρους προγράμματα για την ψυχολογική και κοινωνική τους υποστήριξη, για δοκιμασίες κόπωσης και για την εκπαίδευση των ιδίων και των οικογενειών τους για ένα νέο, καλύτερο τρόπο ζωής, με λιγότερο ψυχολογικό stress και περισσότερη σωματική άσκηση. Εκπαίδευση Ο αντικειμενικός σκοπός της εκπαίδευσης των αρρώστων και των οικογενειών τους είναι η παροχή των βασικών πληροφοριών σχετικά με τη στεφανιαία νόσο. Η πληροφόρηση αυτή αποβλέπει στο να καταστήσει τους αρρώστους ικανούς να συμβάλουν εποικοδομητικά στη δική τους αποκατάσταση και να μετριάσουν τις βλαπτικές για την υγεία τους συνήθειες, οι οποίες πιθανόν να έχουν μειώσει την αντίστασή τους στην αρρώστια. Για να βοηθηθούν οι άρρωστοι να κατανοήσουν τη νόσο τους, είναι απαραίτητη μια σύντομη εισαγωγή, η οποία θα πρέπει

12 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:51 PM Page 10 Φυσική δραστηριότητα Η φυσική δραστηριότητα παίζει θεμελιώδη ρόλο στην αποκατάσταση μετά το έμφραγμα. Αρχίζει σε επιλεγμένους αρρώστους αμέσως μόλις υποχωρήσουν τα οξέα συμπτώματα, με πρώιμη κινητοποίηση, συνεχίζεται με σταδιακά αυξημένη φυσική δραστηριότητα που ε- πιτρέπει περιορισμένες δραστηριότητες κατά την περίοδο της απομάκρυνσης α- πό το νοσοκομείο, για να φτάσει στην ο- λοένα αυξανόμενη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης στο σπίτι. Η φάση αυτή ακολουθείται από ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα φυσικής ά- σκησης, που έχει θεραπευτικά αποτελέσματα στο καρδιαγγειακό σύστημα, μειώνει και αποδυναμώνει τους παράγοντες κινδύνου και βοηθά την ψυχολογική αποκατάσταση. Η δοκιμασία κόπωσης διευκολύνει την ε- πιλογή των αρρώστων με χαμηλό κίνδυνο, καθώς και τον καθορισμό της «δοσολογίας» των ασκήσεων. Μερικές φορές ε- κτελείται μειωμένη (υπομεγίστη) δοκιμασία κόπωσης πριν από την απομάκρυνση από το νοσοκομείο. Πολύ συχνά, σήμερα, εκτελείται στεφανιογραφία κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, που τις περισσότερες φορές ακολουθείται και από αγγειοπλαστική της πάσχουσας στεφανιαίας αρτηρίας. Ανεξάρτητα, όμως, από το είδος της θεραπείας (μόνο φάρμακα ή αγγειοπλαστική και φάρμακα), εκτελείται δοκιμασία κόπωσης 8 περίπου εβδομάδες μεκαρδιά Η διακοπή του καπνίσματος πρέπει να συνιστάται στους αρρώστους που είναι καπνιστές, αλλά και στα μέλη της οικογένειάς τους να παρουσιάζει: Τη φυσιολογική δομή και λειτουργία της καρδιάς. Την παθοφυσιολογία της αρτηριοσκλήρυνσης και της απόφραξης της στεφανιαίας αρτηρίας. Η εισαγωγή αυτή οικοδομεί μια βάση για τις συστάσεις και ο- δηγίες που θα ακολουθήσουν. Τη φροντίδα για την τροποποίηση των παραγόντων κινδύνου. Η διακοπή του καπνίσματος πρέπει να συνιστάται τόσο στους ίδιους τους αρρώστους που είναι καπνιστές όσο και στα μέλη της οικογένειάς τους. Η ανάγκη για την τροποποίηση του διαιτολογίου θερμίδες, λίπη, περιορισμός του αλατιού κ.λπ. θα πρέπει να συζητηθεί με τους αρρώστους και να τους συσταθεί δίαιτα για την ομαλοποίηση του βάρους τους. Επίσης, θα πρέπει να δοθούν οι κατάλληλες συμβουλές για τον έλεγχο της πίεσης, του σακχάρου και των άλλων προδιαθεσιακών παραγόντων της στεφανιαίας ανεπάρκειας. Συζήτηση πάνω στην επανάληψη της σεξουαλικής δραστηριότητας. Η συζήτηση πρέπει να βασίζεται στην κατευθυντήρια γραμμή ότι είναι επιτρεπτή και α- κίνδυνη, από τη στιγμή που και οι άλλες συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες έχουν επαναληφθεί, συνήθως 4-5 ε- βδομάδες μετά το έμφραγμα. Το καρδιακό έργο κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα είναι ανάλογο με το έργο της καρδιάς κατά τη διάρκεια ενός γρήγορου περιπάτου ή την ανάβαση της σκάλας ενός ορόφου. Οι άρρωστοι επιβάλλεται να γνωρίζουν όλα τα φάρμακα που λαμβάνουν το όνομά τους, τις δόσεις, το σκοπό που εξυπηρετούν, τα επιθυμητά αποτελέσματα, όπως και τις ενδεχόμενες παρενέργειές τους. Πρέπει επίσης να είναι επαρκώς κατατοπισμένοι πάνω στα σημεία και τα συμπτώματα της αρρώστιας τους, αλλά και στη σωστή αντίδρασή τους σε ένα ή επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, δίνοντας έμφαση στο ότι η άμεση ιατρική βοήθεια είναι απαραίτητη σε περιπτώσεις έντονων ή παρατεινόμενων συμπτωμάτων. Τέλος, η συζήτηση με τον άρρωστο και την οικογένειά του πρέπει να επικεντρώνεται στους τρόπους με τους οποίους ο άρρωστος θα αποφεύγει τους περιττούς περιορισμούς. Τα ταξίδια συνήθως περιορίζονται κατά τους 2-3 πρώτους μήνες ύστερα από το έμφραγμα του μυοκαρδίου.

13 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:51 PM Page τά το έμφραγμα, για να βοηθήσει στην κατάστρωση του προγράμματος φυσικής εκπαίδευσης. Η τελική επιδίωξη της σωματικής άσκησης είναι η αύξηση της αντοχής και η ανάληψη της δυνατότητας για την επιστροφή στην εργασία και στις συνηθισμένες πριν από το έμφραγμα ενασχολήσεις των αρρώστων. Οι άρρωστοι παραπονούνται συχνά για έλλειψη ενεργητικότητας με την επιστροφή τους στο σπίτι. Αυτό αντανακλά την αντίληψή τους ότι απαιτείται αυξημένη προσπάθεια για να εκτελέσουν μια ανειλημμένη εργασία, και τούτο γιατί η φυσική τους κατάσταση δεν είναι τόσο καλή όσο πριν από το έμφραγμα. Όμως, με την άσκηση η ζωτικότητα και η αντοχή τους αυξάνονται. Η αεροβική άσκηση είναι η άσκηση που ενδείκνυται στα άτομα μετά το έμφραγμα της καρδιάς. Ο ζωηρός περίπατος είναι το πρότυπο μιας αεροβικής άσκησης. Το jogging, η ποδηλασία και η κολύμβηση συμπεριλαμβάνονται επίσης στην κατηγορία αυτή. Τα τρία στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη σωματική άσκηση είναι η ένταση, η διάρκεια και η συχνότητα. Η ένταση της άσκησης μπορεί να προσδιοριστεί από την α- νταπόκριση της καρδιακής συχνότητας σ αυτήν. Ο καθένας μπορεί να προσδιορίσει το επιθυμητό επίπεδο της σωματικής του δραστηριότητας μετρώντας το σφυγμό του για 10 δευτερόλεπτα, αμέσως μετά το περπάτημα που πραγματοποιείται με διαρκώς επιταχυνόμενο βηματισμό. Το κατάλληλο επίπεδο της άσκησης επέρχεται όταν επιτυγχάνεται η επιθυμητή καρδιακή συχνότητα, η οποία προσδιορίζεται στο 70% της μεγίστης καρδιακής συχνότητας που μπορεί να επιτύχουν τα άτομα αυτά κατά τη δοκιμασία κόπωσης ή όταν λαμβάνουν φάρμακα που μειώνουν την καρδιακή συχνότητα στην ηρεμία (όπως οι β-αποκλειστές), η καρδιακή συχνότητα να μην αυξάνεται περισσότερο από 20 σφυγμούς, από την καρδιακή συχνότητα, την προ της έναρξης της άσκησης. Για την επίτευξη και τη διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης, οι γυμναστικές α- σκήσεις πρέπει να εκτελούνται 3 ή 4 φορές την εβδομάδα και η διάρκεια της ά- σκησης πρέπει να κυμαίνεται στα 30 με 45 λεπτά, συμπεριλαμβανομένων των προθερμαντικών και χαλαρωτικών φάσεων. Η αρχική 5λεπτη ή 10λεπτη προθέρμανση που εξασφαλίζει την προσαρμογή που χρειάζεται για τη μετάβαση α- πό την ανάπαυση στην άσκηση, είναι α- παραίτητη για την αποτροπή μυοσκελετικών κακώσεων, ενώ μειώνει την πιθανότητα ισχαιμίας και αρρυθμιών της καρδιάς και τελικά επαυξάνει την άσκηση. Η διακοπή της άσκησης θα πρέπει να γίνεται σταδιακά μέσα σε 5 λεπτά και μπορεί να γίνει απλά με βάδισμα σε αργό ρυθμό που επιτρέπει τη σταδιακή μείωση της καρδιακής συχνότητας και αποφεύγεται έτσι η υπόταση που μπορεί να εμφανιστεί στην απότομη διακοπή της ά- σκησης. Τα οφέλη που απορρέουν από την εκγύμναση των ατόμων μετά το έμφραγμα είναι κυρίως η βελτίωση της φυσικής κατάστασης, η μείωση της στηθάγχης, η αποδυνάμωση των παραγόντων κινδύνου, καθώς και ψυχολογικά οφέλη. Οι δύο κύριες παρεμβάσεις που αμβλύνουν τα ψυχολογικά προβλήματα στα άτομα μετά το έμφραγμα είναι η βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης και η άρτια διαφώτιση για το έμφραγμα που υπέστησαν. Είναι σημαντική η εκπαίδευση των ασθενών και των οικογενειών τους για ένα νέο, καλύτερο τρόπο ζωής, με λιγότερο ψυχολογικό stress και περισσότερη σωματική άσκηση

14 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:52 PM Page 12 άποψη Η αξιοπιστία της ιατρικής Γράφει ο Γιώργος Ανδρουλάκης Καθηγητής Χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Διευθυντής Χειρουργικού Τομέα στο Metropolitan Το Internet κυριαρχεί σήμερα ως εργαλείο αναζήτησης πληροφοριών. Την πρωτιά στη χρήση έ- χουν οι Η.Π.Α. με ποσοστό επισκεψιμότητας 68,6% του πληθυσμού και ακολουθεί η Αυστραλία με ποσοστό 5% και τέλος η Ευρώπη με ποσοστό 36%. Ο χώρος της υγείας είναι από τους δημοφιλέστερους τόπους προσφυγής για την α- ναζήτηση πληροφορίας μέσω Internet, είτε για να πληροφορηθεί ο καθημερινός χρήστης μια οιαδήποτε πληροφορία που έχει σχέση με το χώρο της υγείας ή ο α- σθενής που αναζητά κάποιο φως για την πάθησή του, για να αντλήσει θάρρος ή να εισπράξει αισιόδοξα μηνύματα. Ο αριθμός των Ελλήνων που επισκέπτονται το διαδίκτυο καθημερινά αυξάνει. Δεν υπάρχουν, όμως, αξιόπιστα στοιχεία αναφοράς. Στην Αμερική, το 75% των χρηστών αναζητά πληροφορίες στο χώρο της υγείας. Στην Ιταλία, εκατομμύρια του πληθυσμού καταφεύγουν κάθε χρόνο στο διαδίκτυο για ιατρική πληροφόρηση. Το μεγαλύτερο ποσοστό των χρηστών α- ναζητά, συνήθως, πληροφορίες για συγκεκριμένες παθήσεις, ενώ άλλοι θέλουν να μάθουν για τη σωματική τους ά- σκηση σε ποσοστό 36%, για τη σεξουαλική τους υγεία 0%, ενώ, τέλος, 6% θέλει να πληροφορηθεί σχετικά με τη διακοπή του καπνίσματος. Είναι εντυπωσιακός ο αριθμός των χρηστών στο Internet, αν οι ποσοστιαίες αναλογίες μετατραπούν σε απόλυτα νούμερα. Στις Η.Π.Α, λ.χ., σε δείγμα 90 εκατ., 5.5 εκατ. άνθρωποι κατέφυγαν στο διαδίκτυο για να πληροφορηθούν σχετικά με τη διακοπή του καπνίσματος. Το 85% εξάλλου των ασθενών επισκέπτεται το διαδίκτυο για να πληροφορηθεί σχετικά με την πάθησή του. Τέλος, υπάρχει και μία ομάδα «κατά φαντασίαν ασθενών» που καταφεύγουν στο Internet για να ταυτίσουν τα ενοχλήματά τους με κάποια ασθένεια. Μάλιστα, οι ασθενείς αυτοί ονομάσθηκαν «κυβερνο-υποχονδριακοί». Αυξάνει, λοιπόν, η καθημερινή επισκεψιμότητα στο Internet και ήταν θέμα χρόνου να στραφεί το ενδιαφέρον της πολιτείας, αλλά και του κυβερνοχώρου του ίδιου, προς τον «ποιοτικό» έλεγχο της παρεχομένης πληροφορίας όσον αφορά την αξιοπιστία και την εγκυρότητά της, ειδικώς όταν έχει σχέση με την υγεία που είναι θέμα, μερικές φορές, ζωής και θανάτου. Αυτό αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον, ό- ταν γίνεται αναφορά στους κοινούς χρήστες του διαδικτύου και όχι στους επαγγελματίες στο χώρο της υγείας, χωρίς και αυτοί να βρίσκονται στο απυρόβλητο μιας παραπληροφόρησης. Εύλογο λοιπόν είναι να τίθεται το ερώτημα: Τι σημαίνει ποιότητα της πληροφορίας και ειδικότερα στο χώρο της υγείας; Ποιότητα σημαίνει ότι τα δεδομένα, τα στοιχεία που αναζητούμε να προέρχονται από τεκμηριωμένες και αξιόπιστες πηγές που να εγγυώνται για την α-

15 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:52 PM Page 13 πληροφορίας στο διαδίκτυο ξιοπιστία μιας δεδομένης πληροφορίας (evidence based information). Με τον τρόπο αυτόν, η πληροφορία - γνώση μπορεί να χρησιμοποιηθεί, λ.χ., για τη συγγραφή επιστημονικής εργασίας, για την παροχή συμβουλών, για την εκτίμηση θεραπευτικών χειρισμών, για τη λήψη αποφάσεων, για την ενημέρωση σε αμφιλεγόμενα ιατρικά θέματα και, τέλος, για την ενημέρωση σε νέες θεραπευτικές μεθόδους ή βιοτεχνολογικά επιτεύγματα. Το Internet, λοιπόν, είναι μία αστείρευτη πηγή γνώσης, που, κατά τον υπογράφοντα, σηματοδοτεί την εποχή μας και που ί- σως ακόμη δεν έχει εκτιμηθεί, στο μέτρο που του αρμόζει, η αξία του. Το Internet, όμως, εξ ορισμού έχει μία ά- ναρχη δομή, είναι μία ανοιχτή πύλη ελεύθερης πρόσβασης για τους χρήστες, συγχρόνως όμως δίνει και σε οποιονδήποτε τη δυνατότητα, χωρίς λογοκρισία και έ- λεγχο, να παρέχει πληροφορίες, άλλοτε άχρηστες (spam) και κακόβουλες, άλλοτε παρωχημένες και αστήρικτες και, τέλος, άλλοτε επικίνδυνες, μια που οδηγεί τον α- σθενή - χρήστη σε ανορθόδοξες θεραπείες ή τον καθοδηγεί σε αμφιλεγόμενης υ- πόληψης θεραπευτές. Γενικά, γίνεται σήμερα μία τεράστια προσπάθεια για να ακολουθήσει ο κυβερνοχώρος ορισμένους κανόνες, ορισμένες νόρμες, με στόχο να μπορέσει να εκτιμηθεί η αξιοπιστία μιας πληροφορίας - γνώσης. Θα ξεστράτιζα, όμως, από το σκοπό αυτού του κειμένου, αν προσπαθούσα να α- παριθμήσω όλες τις προσπάθειες που γίνονται. Φαίνεται, πάντως, ότι τελικά θα ε- πικρατήσει η ανάπτυξη «εργαλείων» (λογισμικών) για την αυτόματη αξιολόγηση της πληροφορίας από τον υπολογιστή, ώ- στε ο μέσος χρήστης να έχει τη δυνατότητα να πληροφορείται για το βαθμό αξιοπιστίας της πηγής της πληροφόρησης και, σε τελική ανάλυση, της ίδιας της πληροφορίας, χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Μέχρι τότε τι θα κάνει ο δύσμοιρος απλός χρήστης για να ξέρει αν μία ιντερνετική πληροφορία είναι έγκυρη; Πώς θα μπορέσει να αναγνωρίσει, κατά κάποιον τρόπο, τους δείκτες αξιοπιστίας μιας γνώσης του διαδικτύου; Βρήκα ιδιαιτέρως χρήσιμα, για τον κοινό καταναλωτή του διαδικτύου, που αναζητά αξιόλογες πηγές, «μηχανές αναζήτησης πληροφορίας», τα 6 ερωτήματα, γνωστά, εξάλλου, στους ασχολούμενους με την πληροφορία, για να πιθανολογήσει το βαθμό αξιοπιστίας μιας πηγής αναζήτησης και βέβαια της πληροφορίας. Κατά πόσο, δηλαδή, η πληροφορία στηρίζεται σε δεδομένα που προέρχονται από υψηλής ποιότητας έρευνες ή εργασίες. Ας τα διατυπώσουμε λοιπόν: Ποιος, τι, πού, γιατί, πότε και πώς. Δίνοντας μία απάντηση στα ερωτήματα αυτά, μπορεί ο χρήστης, κατά κάποιον τρόπο, να εκτιμήσει την αξία μιας πληροφορίας. Ποιος είναι ο συγγραφεύς και ποια είναι η εξειδίκευση και η εμπειρία του πάνω στο θέμα αυτό; Τι προσπαθεί να μας «σερβίρει»; Πάντοτε, πιστεύω, πρέπει να υπάρχει ένας σκεπτικισμός γύρω από την ιατρική πληροφορία. Γιατί γράφτηκε αυτή πληροφορία; Ποιος είναι ο στόχος της; Πότε γράφτηκε και αν η πληροφορία είναι σύγχρονη ή ανανεωμένη; Πώς μπορώ να αντιληφθώ αν είναι έντιμη και δεν υποκρύπτει δόλο ή παγίδες; Τελειώνοντας και σαν επίλογο, θα έλεγα ότι το Internet πράγματι άνοιξε διάπλατα τις πύλες του σε μια τεράστια δεξαμενή πληροφορίας. Εσύ, όμως, χρήστη του Internet που προσπαθείς να βρεις πληροφορία, θα πρέπει να έχεις υψηλό βαθμό υποψίας όσον αφορά την αξιοπιστία της πληροφορίας και να προσπαθείς να ανιχνεύσεις τι κρύβεται πίσω από αυτήν για να μην οδηγηθείς άθελά σου σε αμφιλεγόμενες και επικίνδυνες, ίσως, λύσεις για την πάθησή σου. Και πιστεύω, τελικά, ότι ο καλύτερος σύμβουλός σου είναι αυτός που του έχεις ε- μπιστευθεί την ευθύνη για την υγεία σου: Ο γιατρός σου.

16 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 1:33 PM Page 14 φάκελος Β :μαστός Νέες θεραπείες στον καρκίνο του μαστού O καρκίνος του μαστού θεωρείται πλέον μία αντιμετωπίσιμη και δυνητικά ιάσιμη νόσος, εάν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως. Ακόμη, όμως, και αν έχει δώσει μεταστάσεις σε άλλα όργανα, μπορεί να μετατραπεί σε χρόνια νόσο με ικανοποιητική ποιότητα ζωής

17 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 1:34 PM Page 15 1 Γράφει ο Δρ Δημήτρης Ι. Μπαφαλούκος Καθηγητής Ογκολογίας ΤΕΙ Αθήνας, Διευθυντής Α Ογκολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Μetropolitan Ηθνησιμότητα από καρκίνο του μαστού έχει μειωθεί κατά 30%, την τελευταία δεκαετία. Αυτό ο- φείλεται μεν στην ενημέρωση του κοινού και στην έγκαιρη διάγνωση και α- ντιμετώπιση της νόσου, αλλά οφείλεται κυρίως στην ανακάλυψη και εφαρμογή νέων φαρμάκων, είτε προφυλακτικά, μετά τη χειρουργική επέμβαση, είτε συστηματικά, μετά τη γενίκευση της νόσου. Σήμερα, λοιπόν, έχουμε στη θεραπευτική μας φαρέτρα νέα φάρμακα ορμονοθεραπείας (λετροζόλη, αναστροζόλη, εξεμεστάνη), που χορηγούνται σε ορμονοευαίσθητους ό- γκους, καθώς οι όγκοι του μαστού διακρίνονται σε ορμονοευαίσθητους και ορμονοανθεκτικούς με βάση την ύπαρξη ορμονικών υ- ποδοχέων στο καρκινικό κύτταρο. Έχουμε, επίσης, νέα φάρμακα χημειοθεραπείας, που είναι δυνατόν να χορηγηθούν α- πό το στόμα (καπεσιταμπίνη, ναβελμπίνη), βελτιώνοντας την ποιότητα της ζωής των α- σθενών, καθώς αποφεύγουν τη νοσηλεία στο νοσοκομείο. Κάποια από αυτά συνδυάζονται με ενδοφλέβια χημειοθεραπεία με νέας γενιάς φάρμακα (ταξάνες), με καλύτερα αποτελέσματα από το παρελθόν. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο καρκίνος του μαστού αποτέλεσε την πρώτη ουσιαστικά «στοχευμένη θεραπεία», με την ανακάλυψη του ογκογονιδίου Her-2 και με την εφαρμογή του μονοκλωνικού αντισώματος - φαρμάκου herceptin. Ήταν η πρώτη φορά που σε κλινικές μελέτες είχαμε αύξηση της επιβίωσης ασθενών με μεταστατική νόσο, ενώ έ- χουμε αύξηση της επιβίωσης και στις γυναίκες που εκφράζουν στον όγκο τους το Her-2 (cerb-2) και λαμβάνουν προφυλακτικά το φάρμακο αυτό, για ένα χρόνο. Και σε αυτό το πεδίο η έρευνα εξελίσσεται ταχύτατα καθώς υπάρχει τώρα και ένα νέο φάρμακο - χάπι, η λαπατινίμπη, που στοχεύει τους υποδοχείς cerb-2 και cerb-1 και αποτελεί μία νέα αξιόπιστη εναλλακτική λύση σε ασθενείς με μεταστάσεις. Το φάρμακο αυτό χορηγείται συνήθως σε συνδυασμό με άλλα κυτταροστατικά φάρμακα ή ορμονικά σκευάσματα. Μεγάλη πρόοδος έχει σημειωθεί στη θεραπεία της προχωρημένης νόσου με τη χρήση ενός φαρμάκου - μονοκλωνικού αντισώματος, που διακόπτει την αγγείωση - αιμάτωση των όγκων. Το φάρμακο αυτό είναι το bevacizumab (Avastin), που σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία έχει πολύ καλύτερα αποτελέσματα στη συρρίκνωση του όγκου, απ ό,τι η χημειοθεραπεία μόνη της. Πρέπει να αναφερθεί ότι για την υπο-ομάδα των ασθενών που έχουν «τριπλά αρνητικό» καρκίνο του μαστού, δηλαδή αρνητικούς ορμονικούς υποδοχείς και αρνητικό cerb-2, που η πρόγνωσή τους δεν είναι καλή, έχουν ανακαλυφθεί δύο νέα φάρμακα, τα olaparib και iniparib. Η ουσία αυτή είναι α- ναστολέας του ενζύμου PARP και έχει σχέση με το DNA του καρκινικού κυττάρου. Τα αποτελέσματα του συνδυασμού αυτού του φαρμάκου με χημειοθεραπεία είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Τέλος, εντυπωσιακή βελτίωση έχει γίνει στην υποστηρικτική αγωγή των ασθενών που υ- ποβάλλονται σε διάφορες θεραπείες. Η ναυτία και ο έμετος αποτελούν πλέον παρελθόν με τη χρήση των νέων αντιεμετικών φαρμάκων. Νέα αναλγητικά φάρμακα, επίσης, τελευταίας γενιάς που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε σαν αυτοκόλλητες ταινίες είτε υ- πογλώσσια είτε με εισπνοή από τη μύτη, βοηθούν σημαντικά και αποτελεσματικά στην ε- λάττωση ή / και στην εξαφάνιση του πόνου. Ειδικότερα, για ασθενείς με οστικές μεταστάσεις χρησιμοποιείται ενδοφλεβίως μια νέα κατηγορία φαρμάκων, τα διφωσφονικά (ζολεδρονικό οξύ, zometa), που ανακουφίζουν από τους οστικούς πόνους και, συγχρόνως, καθυστερούν την εξέλιξη των μεταστάσεων. Συμπερασματικά, στον καρκίνο του μαστού έχει συντελεστεί σημαντική πρόοδος με τη χρήση νέων αποτελεσματικότερων φαρμάκων. Η έρευνα συνεχίζεται πυρετωδώς, νέες ουσίες ανακαλύπτονται και νέες υπο-ομάδες ασθενών αναγνωρίζονται με τη βοήθεια της μοριακής βιολογίας, έτσι ώστε, θεραπεύοντας εξατομικευμένα κάθε ασθενή, να του προσφέρουμε ίαση ή παράταση της επιβίωσης και καλύτερη ποιότητα ζωής.

18 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:55 PM Page 16 φάκελος Β :μαστός H ορμονοθεραπεία Αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της θεραπείας του καρκίνου του μαστού, σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις αποτελεί τη μοναδική φαρμακευτική παρέμβαση Γράφει ο Παναγιώτης Χ. Γκούβερης Παθολόγος - Ογκολόγος, Επιμελητής Α Ογκολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Metropolitan Οκαρκίνος του μαστού αποτελεί έναν από τους καρκίνους με την καλύτερη πρόγνωση. Όταν διαγιγνώσκεται σε πρώιμα στάδια η βασική θεραπεία είναι η χειρουργική επέμβαση, που μπορεί να είναι μαστεκτομή ή ογκεκτομή, μαζί με λεμφαδενικό καθαρισμό της μασχάλης. Στη συνέχεια η ασθενής μπορεί να λάβει συμπληρωματική θεραπεία, που έ- χει ως στόχο τη μείωση της πιθανότητας υ- ποτροπής. Η συμπληρωματική αυτή θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή και βιολογικές θεραπείες. Η ορμονοθεραπεία αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της θεραπείας του καρκίνου του μαστού, σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις αποτελεί τη μοναδική φαρμακευτική παρέμβαση. Η αναμφισβήτητη χρησιμότητα και αξία της στηρίζεται στο ότι ο καρκίνος του μαστού είναι σε πολύ μεγάλο ποσοστό ορμονοευαίσθητος. Αυτό συμβαίνει διότι τα καρκινικά κύτταρα φέρουν ορμονικούς υποδοχείς, οι οποίοι με τη σύνδεση των αντίστοιχων ορμονών σε αυτούς, προάγουν την αύξηση του όγκου. Άρα ο φαρμακευτικός αποκλεισμός αυτών των υποδοχέων ή η αναστολή της σύνθεσης των ορμονών μπορεί να αναστείλει την αύξηση του ό- γκου. Υπάρχουν δύο ειδών υποδοχείς: οι υποδοχείς οιστρογόνων και οι υποδοχείς προγεστερόνης. Οι πηγές των οιστρογόνων στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι κυρίως οι ωοθήκες. Στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες τα οιστρογόνα παράγονται κατά κύριο λόγο σε περιφερικούς ιστούς (κυρίως στο υποδόριο λίπος), μέσω της μετατροπής των ανδρογόνων των επινεφριδίων σε οιστρογόνα από το ένζυμο αρωματάση. Η ορμονοθεραπεία χορηγείται σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο καρκίνο μαστού, που αποτελούν το 85% επί του συνόλου των ασθενών. Έχει ένδειξη στη συμπληρωματική θεραπεία του πρώιμου καρκίνου μαστού, αλλά και στην αντιμετώπιση της μεταστατικής νόσου. Μετά το χειρουργείο Τα κυριότερα φάρμακα ορμονοθεραπείας που έχουμε στη διάθεσή μας είναι η ταμοξιφαίνη και οι αναστολείς της αρωματάσης. Αυτοί είναι η αναστραζόλη, η λετροζόλη και η εξεμεστάνη. Σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο καρκίνο μαστού πρώιμου σταδίου χωρίς διήθηση μασχαλιαίων λεμφαδένων και με καλούς προγνωστικούς δείκτες, η ορμονοθεραπεία μπορεί να χορηγείται ακόμα και μόνη της ως συμπληρωματική θεραπεία μετά τη χειρουργική επέμβαση. Οι ασθενείς δηλαδή μπορούν σε αυτή την περίπτωση να αποφύγουν τη χημειοθεραπεία. Επίσης, σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο μαστού η ορμονοθεραπεία πάλι μπορεί να χορηγείται μόνη της, ως θεραπεία πρώτης γραμμής, στην περίπτωση όπου έχουμε νόσο στα οστά ή σε μαλακά μόρια, αλλά και στην περίπτωση όπου υπάρχουν σπλαχνικές μεταστάσεις (ήπαρ, πνεύμονες), αρκεί οι τελευταίες να είναι ασυμπτωματικές. Επομένως, η Η ορμονοθεραπεία μπορεί να χορηγείται ακόμα και μόνη της, ως συμπληρωματική θεραπεία μετά τη χειρουργική επέμβαση

19 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:55 PM Page 17 1 ορμονοθεραπεία μας δίνει τη δυνατότητα μιας λιγότερο επιθετικής πλην αποτελεσματικής παρέμβασης στον ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Ο ογκολόγος διαθέτει φυσικά στη θεραπευτική του φαρέτρα και την πιο επιθετική χημειοθεραπεία για την περίπτωση όπου σημειώνεται επιδείνωση υπό ορμονοθεραπεία. Πριν από την εισαγωγή των αναστολέων αρωματάσης νεότερης γενιάς στην κλινική πράξη, η ταμοξιφαίνη αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της ορμονοθεραπείας στον καρκίνο του μαστού. Η αποτελεσματικότητά της ως συμπληρωματική θεραπεία είναι τεκμηριωμένη σε μελέτη που δείχνει ότι μειώνει την πιθανότητα υποτροπής και τη θνητότητα στα 15 χρόνια σε ποσοστό 12% και 9%, αντίστοιχα, ενώ η μείωση της πιθανότητας υ- ποτροπής και της θνητότητας ανά έτος είναι 39% και 31%, αντίστοιχα. Στην παραπάνω μελέτη χρησιμοποιήθηκε το κλασικό σχήμα χορήγησης της ταμοξιφαίνης για 5 χρόνια. Παρενέργειες Ο ογκολόγος πρέπει να έχει υπόψη του το φάσμα ανεπιθύμητων ενεργειών της ταμοξιφαίνης. Η πιο χαρακτηριστική από αυτές είναι η ανάπτυξη υπερπλασίας του ενδομητρίου και, σε μικρότερο ποσοστό, καρκίνου του ενδομητρίου. Οι ασθενείς πρέπει να υποβάλλονται σε τακτικό έλεγχο με διακολπικό υπερηχογράφημα. Άλλη επικίνδυνη ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η ανάπτυξη εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης και πνευμονικής εμβολής, σε ποσοστό μέχρι 2%. Συνήθη παρενέργεια α- ποτελούν οι εξάψεις. Η ταμοξιφαίνη αποτελεί ορμονοθεραπεία εκλογής σε προεμμηνοπαυσιακές ασθενείς. Σε μετεμμηνοπαυσιακές όμως ασθενείς τα ευρύτερα χρησιμοποιούμενα φάρμακα είναι πλέον οι τρεις αναστολείς α- ρωματάσης νεότερης γενιάς. Θεωρούνται θεραπεία εκλογής για 1ης γραμμής ορμονοθεραπεία σε μεταστατική νόσο, αλλά και για συμπληρωματική ορμονοθεραπεία σε μετεμμηνοπαυσιακές ασθενείς, καθώς έχει αποδειχτεί σε μελέτες η υ- περοχή τους έναντι της ταμοξιφαίνης. Δεν υπάρχει διαφορά ως προς την αποτελεσματικότητα και το φάσμα ανεπιθύμητων ενεργειών μεταξύ αναστραζόλης και λετροζόλης και εξεμεστάνης. Συνήθη ανεπιθύμητη ενέργεια αποτελούν, όπως και στην περίπτωση της ταμοξιφαίνης, οι εξάψεις. Επίσης, συνδέονται με μείωση ο- στικής πυκνότητας και ανάπτυξη οστεοπόρωσης, κάτι που δεν ισχύει για την ταμοξιφαίνη. Σε ό,τι αφορά τους LHRH αγωνιστές (Zoladex, Arvekap) χρησιμοποιούνται για πρόκληση φαρμακευτικής ωοθηκεκτομής σε προεμμηνοπαυσιακές ασθενείς, στο πλαίσιο συμπληρωματικής ορμονοθεραπείας και σε συνδυασμό με ταμοξιφαίνη. Η φουλβεστράνη (Faslodex) χρησιμοποιείται ως ορμονοθεραπεία δεύτερης γραμμής σε μετεμμηνοπαυσιακές ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο μαστού, μετά από αποτυχία θεραπείας με αναστολείς αρωματάσης ή ταμοξιφαίνη.

20 _SELIDES4:Layout 1 1/25/11 12:56 PM Page φάκελος Β :μαστός H επιτυχία ενός αντισώματος Γράφει ο Χρήστος Χριστοδούλου Παθολόγος - Ογκολόγος, Αν. Διευθυντής Β Ογκολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Metropolitan Μια από τις μεγαλύτερες ε- πιτυχίες στο πεδίο των στοχευμένων θεραπειών ήταν η εφαρμογή του μονοκλωνικού αντισώματος trastuzumab (Herceptin) έναντι του υποδοχέα cerbb2. Είναι γνωστό ότι η υπερέκφραση του συγκεκριμένου υποδοχέα στον καρκίνο του μαστού συναντάται σε ποσοστό 20% των ασθενών και αποτελεί κακό προγνωστικό παράγοντα. Trastuzumab στον μεταστατικό καρκίνο του μαστού Μετά τις απαραίτητες προκλινικές και πρώιμες κλινικές δοκιμές, το trastuzumab δοκιμάστηκε σε τυχαιοποιημένες μελέτες φάσεως ΙΙΙ στον προχωρημένο καρκίνο του μαστού με υπερέκφραση cerbb2. Μάλιστα ο συνδυασμός του μονοκλωνικού αυτού αντισώματος με τις ταξάνες (paclitaxel, docetaxel) παρήγαγε καλύτερα αποτελέσματα από ό,τι η μονοθεραπεία με ταξάνες σαν πρώτης γραμμής θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του μαστού. Πέτυχε αυξημένα ποσοστά ανταπόκρισης, επιμήκυνση του χρόνου μέχρι την περαιτέρω επιδείνωση της νόσου και επιμήκυνση της επιβίωσης των ασθενών. Το trastuzumab συνεχίζεται μέχρι να διαπιστωθεί επιδείνωση της νόσου. Υπάρχουν αρκετές μελέτες που υποστηρίζουν μάλιστα τη συνέχισή του και μετά την επιδείνωση της νόσου. Στην περίπτωση αυτή συνδυάζεται με άλλα χημειοθεραπευτικά φάρμακα (π.χ. capecitabine, vinorelbine, gemcitabine, cisplatin) ή ορμονικά σκευάσματα (π.χ. λετροζόλη). Ο έλεγχος του cerbb2 στα κύτταρα του ό- γκου είναι καλύτερο να γίνεται με μια εργαστηριακή τεχνική γνωστή ως FISH ειδικά όταν η συχνότερα εφαρμοζόμενη τεχνική της ανοσοϊστοχημείας έχει αμφίβολα αποτελέσματα. Η κύρια αλλά σπανιότατη παρενέργεια του trastuzumab είναι η καρδιακή ανεπάρκεια, γι αυτό και συνιστάται στενή παρακολούθηση του κλάσματος εξωθήσεως της (ΑΡ) κοιλίας των ασθενών που λαμβάνουν τη θεραπεία ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Ο συνδυασμός του trastuzumab με τις ανθρακυκλίνες αντενδείκνυται λόγω της καρδιοτοξικότητας και των δύο φαρμάκων. Νεώτερες μελέτες ό- μως δείχνουν ότι θα μπορούσε να συνδυαστεί με τη νέα γενιά των λιποσωμιακών ανθρακυκλινών, που είναι λιγότερο καρδιοτοξικές. Trastuzumab στον πρώιμο καρκίνο του μαστού Το επόμενο λογικό βήμα ήταν να προστεθεί το trastuzumab στη συμπληρωματική θεραπεία γυναικών με όγκους που είχαν υπερέκφραση cerbb2. Τέσσερις μεγάλες μελέτες (HERA, NSABP-B31, NCCTG N 9831 και BCIRG 006) και μια μικρότερη (FinHer) έδειξαν όφελος στην επιβίωση και στο ελεύθερο νόσου διάστημα, όταν προστίθεται στη συμπληρωματική χημειοθεραπεία trastuzumab. Σαν αποτέλεσμα της εφαρμογής του

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

συµπόσιο γυναίκα ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗ & ΣΤΗΛΗ ΜΑΡΤΙΟΥ Ι ΡΥΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΜΟΥΣΙΚΗΣ Β & Μ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΠΚΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙ ΙΚΗΣ

συµπόσιο γυναίκα ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗ & ΣΤΗΛΗ ΜΑΡΤΙΟΥ Ι ΡΥΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΜΟΥΣΙΚΗΣ Β & Μ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΠΚΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙ ΙΚΗΣ συµπόσιο γυναίκα ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗ & ΣΤΗΛΗ 282015 ΜΑΡΤΙΟΥ Ι ΡΥΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΜΟΥΣΙΚΗΣ Β & Μ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΠΚΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙ ΙΚΗΣ συμπόσιο γυναίκα ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ & ΣΤΗΛΗ 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ OPIS_EXOF_Layout 1 12/3/10 3:43 PM Page 1 w w w. a t t i c a p r e s s. g r ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 / ΤΕΥΧΟΣ 007 Μ Η Ν Ι Α Ι Ο Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Ο Π Ο Ι Κ Ι Λ Η Σ ΥΛ Η Σ Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Ιωάννης-Ισίδωρος Βαρθαλίτης Πρόεδρος Δ.Σ. της ΕΟΠΕ. Αγαπητοί Συνάδελφοι

Χαιρετισμός. Ιωάννης-Ισίδωρος Βαρθαλίτης Πρόεδρος Δ.Σ. της ΕΟΠΕ. Αγαπητοί Συνάδελφοι Χαιρετισμός Αγαπητοί Συνάδελφοι Εκ μέρους του Δ.Σ. της ΕΟΠΕ σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο 7ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο του 4ου Κύκλου Σπουδών της Ελληνικής Ακαδημίας Ογκολογίας (ΕΑΚΟ/ΕΟΠΕ), με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΑΡΤΗ 18/11/2015 Συντονιστής: Νικόλαος Καλλιακμάνης Η σημασία των βιταμινών στην πρόληψη, Γεώργιος Τυρογιάννης ΤΕΤΑΡΤΗ 2/12/2015 Συντονιστής: Ζαχαρίας Μαραγκογιάννης Νεότερες θεραπευτικές αγωγές στον

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

9 Ιανουαρίου 2016 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 2016. Νεώτερα Δεδομένα. 1 η Επιστημονική Ημερίδα. Ώρα προσέλευσης: 09:00 ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

9 Ιανουαρίου 2016 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 2016. Νεώτερα Δεδομένα. 1 η Επιστημονική Ημερίδα. Ώρα προσέλευσης: 09:00 ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ Οργάνωση: Απεικονιστικό Τμήμα Μαστού ΜΗΤΕΡΑ Α Κλινική Μαστού ΜΗΤΕΡΑ Β Κλινική Μαστού ΜΗΤΕΡΑ Ογκολογική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ν. ΛΟΥΡΟΣ ΜΗΤΕΡΑ 1 η Επιστημονική Ημερίδα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα Επιστηµονικό Πρόγραµµα Χαιρετισµός ρ Αθανάσιος Αθανασιάδης Πρόεδρος της ΕΟΠΕ Επιστηµονικοί Υπεύθυνοι ιευθυντές Σπουδών Επιστηµονικό Πρόγραµµα. ΑΛΙΑΝΗ, Α. ΜΠΑΜΙΑΣ Ι. ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑΣ, Χ. ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δήμο Παλλήνης Φλεβική Θρόμβωση Δήμος Παλλήνης Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας κος Αθανάσιος Ζούτσος κα Πόπη Ζινέλη κος Δημήτριος Χριστοδουλάκης

Στο Δήμο Παλλήνης Φλεβική Θρόμβωση Δήμος Παλλήνης Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας κος Αθανάσιος Ζούτσος κα Πόπη Ζινέλη κος Δημήτριος Χριστοδουλάκης Στο Δήμο Παλλήνης Ιδιαίτερη επιτυχία σημείωσε η Ενημερωτική Εκδήλωση που διοργάνωσαν για τη Φλεβική Θρόμβωση ο Δήμος Παλλήνης και το Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας τη Δευτέρα 18 Νοεμβρίου 2013, στο Δημαρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα 08:45-09:00 Προσέλευση - Εγγραφές 09:00-10:30 Στρογγυλό τραπέζι Καρκίνος πνεύμονα Προεδρείο: Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης, Γεώργιος Σαμέλης, Γεώργιος Κύργιας Ο ρόλος του πνευμονολόγου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Επιστημονικό Πρόγραμμα Επιστημονικό Πρόγραμμα Χαιρετισμός Aγαπητοί Συνάδελφοι Εκφράζοντας το Δ.Σ. της ΕΟΠΕ σας καλωσορίζω στο 6ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο του 4ου Κύκλου Σπουδών της Ελληνικής Ακαδημίας Ογκολογίας (ΕΑΚΟ/ΕΟΠΕ), που

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΚΕΠΑ... ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Ονοματεπώνυμο... Όνομα πατέρα... Ημερομηνία Γέννησης... ΑΜ... ΑΜΚΑ... Ασφαλιστικός Φορέας... Ημερομηνία έναρξης της αναπηρίας... Ειδικότητα Προέχουσας Πάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΑΝ ΠΙΣΙΜΙΣΗ ΕΛΕΝΗ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΑΝ ΠΙΣΙΜΙΣΗ ΕΛΕΝΗ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΑΝ ΠΙΣΙΜΙΣΗ ΕΛΕΝΗ ΠΕ Νοσηλεύτρια, MSc, PhD Διευθύντρια Νοσηλευτικής Υπηρεσίας Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση. Με την πεποίθηση ότι η συμμετοχή σας στην ημερίδα μας θα είναι εποικοδομητική, σας καλωσορίζουμε και φέτος στο «ΑΤΤΙΚΟ» Νοσοκομείο.

Πρόσκληση. Με την πεποίθηση ότι η συμμετοχή σας στην ημερίδα μας θα είναι εποικοδομητική, σας καλωσορίζουμε και φέτος στο «ΑΤΤΙΚΟ» Νοσοκομείο. Πρόσκληση Μετά από την περσινή ανταπόκριση στην 1 η Επιστημονική Διημερίδα της Γ Μαιευτικήςκαι Γυναικολογικής Κλινικής, με μεγάλη χαρά σας καλωσορίζουμε στην 2 η Επιστημονική Ημερίδα της Γ Μ & Γ της Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γ κύκλος μαθημάτων. Ημερομηνίες μαθημάτων

Γ κύκλος μαθημάτων. Ημερομηνίες μαθημάτων Γ κύκλος μαθημάτων Ημερομηνίες μαθημάτων 1 ο Μάθημα: 30 31 Μαρτίου 2012 2 ο Μάθημα: 11 12 Μαΐου 2012 3 ο Μάθημα: 28, 29 & 30 Σεπτεμβρίου 2012 4 ο Μάθημα: 23, 24 & 25 Νοεμβρίου 2012 Γραμματεία Σεμιναρίων

Διαβάστε περισσότερα

2 η Ογκολογική. Ημερίδα Μαγνησίας ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 25 Οκτωβρίου 2014 Ξενοδοχείο Xenia Volou

2 η Ογκολογική. Ημερίδα Μαγνησίας ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 25 Οκτωβρίου 2014 Ξενοδοχείο Xenia Volou Οργάνωση: Ελληνική και Διεθνής Εταιρεία Μοριακά Στοχευμένων Εξατομικευμένων Θεραπειών Σε συνεργασία: με τη Μονάδα Χημειοθεραπείας Γ.Ν. Βόλου «Αχιλλοπούλειο» 2 η Ογκολογική Υπό την αιγίδα: του Δήμου Βόλου

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Η άσκηση - φυσική δραστηριότητα περιέχει: Τον αθλητισμό όχι τον πρωταθλητισμό Την ήπια και μέτρια άσκηση στον ελεύθερο χρόνο (παιχνίδι, περπάτημα, ποδηλασία,

Διαβάστε περισσότερα