ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ"

Transcript

1 ΙΕ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΟΚΗΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ ΜΑΡΤΙΝΟΣ ΛΥΚΟΣ ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2004

2 Περίληψη Ο τοµέας της Οικονοµικής Γεωγραφίας θεωρείται ένα πολύ χρήσιµο εργαλείο ανάλυσης των οικονοµικών φαινοµένων στο χώρο. Αναδεικνύει ενδιαφέρουσες πτυχές των οικονοµικών δραστηριοτήτων οι οποίες δεν είναι εµφανείς µε µία πρώτη µατιά και σίγουρα όχι µε βάση την ανάλυση που προκύπτει από τις κλασσικές ιδεολογικές µατιές. Ο χώρος της υγείας, ως παραγωγική δραστηριότητα, και ιδιαίτερα η κατανοµή των παραγωγών υγείας (γιατρών) στο χώρο οφείλει να εξεταστεί και µέσα από αυτό το πρίσµα. Μερικές από τις βασικότερες θεωρίες χωροθέτησης της παραγωγικής διαδικασίας χρησιµοποιούνται για αυτό το σκοπό υπόδειγµα θέσης / παραγωγής, θεωρία χωροθετικής αλληλεξάρτησης / περιοχής αγοράς, υπόδειγµα γενικής χωρικής ισορροπίας και η συµπεριφορική προσέγγιση (µπιχεβιοραλισµός). Όλες αυτές οι προσεγγίσεις δίνουν ενδιαφέροντα στοιχεία µε την τελευταία να προσεγγίζει καλύτερα τις επιλογές του γιατρού όσον αφορά στο χώρο δράσης του. Το Ελληνικό παράδειγµα µελετάται µέσα από δύο πρίσµατα: τις φυσικής γεωγραφίας (γεωφυσικοί παράγοντες που παίζουν ιδιαίτερο οικονοµικό ρόλο στην παραγωγή του αγαθού «υγεία») και της ανθρώπινης γεωγραφίας (δηµογραφικά και άλλα χαρακτηριστικά µε την ίδια σηµασία). Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δεύτερη κατηγορία των παραγόντων που έχουν να κάνουν µε τις επιλογές χωροθέτησης των γιατρών. 2

3 Abstract The field of Economic Geography is concerned to be a very useful tool in analysing economic phenomena, having in mind the spatial character of economic activities. It can reveal some profound parametres that influence production function that are not easily visible, and, for sure, the classic economic and ideological streams are unable to uncover. The field of health, as a production function itself, and especially the distribution of health producers (physicians) can be an excellent example of such an analysis. This analysis adopts some basic theories about spatial location of production function: the location of production model, the market areas model, the general spatial equilibrium and the school of behavioralism in economic location theory. All previous approaches give significant results, especially the latter that seems to be closer to a physicians mind, regarding its spatial decisions. The Greek example can be seen through two different prisms: physical geography (factors of physical geography that affect health as an economic product) and human geography (demographic factors with the same, if not more important, results). The second prism is the most important, according to this analysis, because it has to do with physician s decisions per se. 3

4 Περιεχόµενα Εισαγωγή ΜΕΡΟΣ Α ΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 1. Οικονοµική Γεωγραφία 2. Υγειονοµικό υναµικό ΜΕΡΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ Εισαγωγή 1. Υπόδειγµα Θέσης Παραγωγής 2. Χωροθετική Αλληλεξάρτηση / Περιοχή Αγοράς 3. Γενική Χωρική Ισορροπία 4. Μπιχεβιοραλιστική Προσέγγιση Συµπεράσµατα ΜΕΡΟΣ Γ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΟΣ 1. Ελληνική γεωγραφία και υγειονοµική παροχή η φυσική παράµετρος 2. Ελληνική γεωγραφία και υγειονοµική παροχή η ανθρώπινη παράµετρος Συµπεράσµατα Παράρτηµα Βιβλιογραφικές Αναφορές 4

5 Εισαγωγή Η οικονοµική γεωγραφία ως γνωστικό αντικείµενο είναι κάτι αρκετά παλιό και αποτελεί σύµπραξη των επιστηµών της γεωγραφίας και της οικονοµίας. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει µία ιδιαίτερη ανάπτυξη στη βιβλιογραφία, εµφανίζοντας εντονότατο ρυθµό ανάπτυξης κυρίως από τις αρχές της δεκαετίας του 90 πιθανότατα και σαν αποτέλεσµα της άµβλυνσης των ιδεολογικών αντιπαλοτήτων που προέκυψε από την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισµού. Χωρίς να αποτελεί τον τρίτο δρόµο, αλλά µάλλον µία τρίτη σκέψη, το ρεύµα της νέας οικονοµικής γεωγραφίας, το οποίο αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια και παρέσυρε µαζί του το ενδιαφέρον για τον όλο κλάδο, επιχειρεί να προσπεράσει το κλασσικό ιδεολογικό δίπολο που επί δεκαετίες µονοπωλούσε το οικονοµολογικό ενδιαφέρον (φιλελεύθερη / νεοφιλελεύθερη σκέψη έναντι σοσιαλιστικής / κοµµουνιστικής) όσον αφορά στη µελέτη των οικονοµικών φαινοµένων. Θεωρείται µάλιστα και µία από τις πιο επιτυχηµένες εκφάνσεις της διανόησης προς αυτήν την κατεύθυνση, δηλαδή την υπέρβαση των ιδεολογικών πεπατηµένων. Σε κάθε περίπτωση, αποτελεί ρεύµα υπό διαµόρφωση ενώ παράλληλα υπάρχει µία σειρά παγιωµένων θεωριών που συνάδουν µε τα δύο γνωστά ιδεολογικά ρεύµατα. Η συσχέτιση του χώρου της υγείας µε την οικονοµική επιστήµη είναι συνηθέστατη στη βιβλιογραφία εδώ και δεκαετίες της οικονοµικής γεωγραφίας όµως µε την υγεία είναι κάτι πολύ σπάνιο. Το γεγονός δεν προκαλεί έκπληξη αφού είναι γενικά σύνηθες να παραγκωνίζεται ο ρόλος του παράγοντα χώρος προς όφελος άλλων παραγόντων, κυρίως αυτών που σχετίζονται µε τη συµπεριφορά των οικονοµικών δρώντων. Επίσης, η οικονοµική γεωγραφία σχετίζεται µε το κυρίως σώµα της οικονοµικής επιστήµης (κυρίως µακροοικονοµία) και όχι µε ζητήµατα διαχείρισης (management) τα οποία τείνουν να «επιβληθούν» στο χώρο της υγειονοµικής παροχής υπηρεσιών. Η στροφή της παρούσας µελέτης προς την οικονοµική γεωγραφία σηµαίνει, κατά κάποιο τρόπο, στροφή προς το γενικό, κάτι που κανονικά θα έπρεπε να είχε προηγηθεί της συσχέτισης µε το ειδικό, χωρίς σε καµία περίπτωση να υποτιµάται η 5

6 σηµασία του υγειονοµικού management και των παρακλαδιών του (διαχείριση ποιότητας κ.λπ.). Η επιλογή του χώρου του υγειονοµικού δυναµικού σαν δεύτερο µέρος της συσχέτισης είναι λίγο έως πολύ αυτονόητη, όχι απαραίτητα σε όρους οικονοµικών της υγείας όσο σε όρους οικονοµικής γεωγραφίας. Ο πληθυσµός σαν παραγωγικός πόρος (πηγή εργασίας), υπόκειται σε διαφόρων ειδών κατανοµές: δηµογραφική, κοινωνική, οικονοµική, γεωγραφική κ.λπ. Η τελευταία κατανοµή, πέρα από την έως ταυτολογίας σχέσης της µε την επιστήµη της γεωγραφίας, υποδηλώνει και την έννοια του χώρου σαν παράγοντα επιρροής της µορφής, της ποιότητας και της αξίας του τελικού παραγόµενου αγαθού. Αυτό, προφανώς, είναι κάτι που δεν ισχύει µόνο για την περίπτωση της σφαίρας των οικονοµικών της υγείας αλλά χωρίς αµφιβολία ισχύει και εκεί. Εδώ αξίζει να σηµειωθεί ότι η αναφορά του παραγόµενου αγαθού «υγειονοµική παροχή» ως κάτι το απολύτως οικονοµικό δε σηµαίνει σε καµία περίπτωση υποβάθµιση της σηµασίας της ανθρώπινης υγείας ή ακόµη και της ανθρώπινης ζωής. Απλά αποσκοπεί σε µία θεώρηση σε σωστή βάση, πέρα από την συναισθηµατικά φορτισµένη κατάσταση των υγειονοµικών προβληµάτων και του θανάτου µε κριτήρια βιολογικά. Αυτή η νοοτροπία αποτέλεσε συχνά «όπλο» στα χέρια των γιατρών µε σκοπό τη κερδοσκοπία και µε αποτέλεσµα την διαστρέβλωση των όρων της αγοράς (όπου αυτοί υφίστανται) βλέπε υπερκοστολόγηση υπηρεσιών κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, η ανάλυση που ακολουθεί δεν έχει ως σκοπό την επίλυση κάποιων συγκεκριµένων οικονοµικών προβληµάτων που σχετίζονται µε το χώρο της υγείας. Πολύ προσγειωµένα, αποτελεί µία προσπάθεια ανάδειξης κάποιων πλευρών (κυρίως οικονοµικών) του φαινοµένου «υγειονοµική παροχή» οι οποίες πολύ πιθανά περνούν απαρατήρητες χωρίς την επισήµανση τους και είναι γεγονός αναµφίβολο το ότι η γεωγραφική υπόσταση των υγειονοµικών δραστηριοτήτων είναι µία παράµετρος µάλλον παρεξηγηµένη ή, καλύτερα, παραγκωνισµένη από τους µελετητές. 6

7 Στο πρώτο τµήµα αναφέρονται κάποιες απαραίτητες διευκρινήσεις ορολογίας. Στο δεύτερο αναπτύσσεται το κυρίως τµήµα της µελέτης, πρόκειται δηλαδή µία εκτενή αναφορά στο θεωρητικό υπόβαθρο της οικονοµικής γεωγραφίας, κάποιες από τις κλασσικές αλλά και τις νεότερες θεωρίες, ιδιαίτερα δε των πτυχών εκείνων που µπορούν να συσχετιστούν µε το υγειονοµικό δυναµικό. Το τρίτο µέρος αποτελεί µία σύντοµη αναφορά στο ελληνικό παράδειγµα µερικά χρήσιµα στοιχεία µε βάση τη γεωγραφική ανάλυση. Τέλος, παρατίθενται κάποιες συµπερασµατικές παρατηρήσεις ως κατακλείδα. 7

8 ΜΕΡΟΣ Α ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ Οι όροι που σχετίζονται µε την οικονοµική γεωγραφία είναι πολυάριθµοι και πολύ συχνά παρεξηγηµένοι. Η παρουσίαση της ορολογίας στο µέρος αυτό δεν επεκτείνεται σε λεπτοµέρειες παρά µόνο στην οικονοµική γεωγραφία ως σύνολο (τµήµα 1). Το δεύτερο στοιχείο που αξίζει παρουσίασης δεν είναι άλλο παρά ο δεύτερος όρος που αναφέρεται στον τίτλο της µελέτης, δηλαδή το υγειονοµικό δυναµικό. εν είναι εύκολο να περιγραφεί ένας τέτοιος όρος, παρ όλα αυτά αξίζει µία προσπάθεια παρουσίασης κάποιων ενδιαφερόντων χαρακτηριστικών αυτού του σώµατος, πάντα σε συσχέτιση µε τη γενική ιδέα της µελέτης (τµήµα 2). 8

9 1. Οικονοµική Γεωγραφία Γενικά περί γεωγραφίας Πολύ γενικά, η επιστήµη της γεωγραφίας διερευνά και ερµηνεύει τα αίτια και τις επιπτώσεις των χωρικών φαινοµένων (Λαµπριανίδης 2000). Τι πρακτικά σηµαίνει αυτό: α) ο κλάδος της φυσικής γεωγραφίας µελετά την επιφάνεια της γης από άποψης γαιοµορφολογίας κ.λπ. γ) ο κλάδος της ανθρώπινης γεωγραφίας µελετά την κατανοµή των ανθρώπινων πόρων στο χώρο, τα αίτια αυτής της κατανοµής κ.λπ. Ο διαχωρισµός της γεωγραφίας σε φυσική και ανθρώπινη είναι το πρώτο βήµα στην εµβάθυνση από πλευράς µεθοδολογίας. Άλλοι διαχωρισµοί (κυρίως σε επόµενο επίπεδο) είναι επίσης γνωστοί όπως η κοινωνική γεωγραφία, η οικονοµική γεωγραφία κ.λπ. Οι αποφάσεις που αφορούν στη χωροθέτηση, όταν αυτές λαµβάνονται από ρασιοναλιστικό άτοµο, έχουν σαν κριτήριο την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της απόστασης µε βάση την αρχή της ελάττωσης της ανθρώπινης προσπάθειας. Αυτό γιατί η απόσταση αποτελεί τροχοπέδη σε ζητήµατα µεταφορών / µετακινήσεων, επικοινωνιών κ.λπ. Με την ίδια λογική που ένα άτοµο επιλέγει να κατοικεί κοντά στον τόπο εργασίας του, επιλέγει να ψωνίζει από το πλησιέστερο κατάστηµα (όταν αντιµετωπίζει ίδιες τιµές και ποιότητα), να απευθύνεται στον πλησιέστερο γιατρό (µε τις ίδιες υποθέσεις) κ.λπ. Η εξεύρεση του κατάλληλου τόπου 1 εγκατάστασης ενός οικονοµικού παραγωγού καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την επιτυχία και τη βιωσιµότητα του οικονοµικού εγχειρήµατος. Αυτό γιατί παρατηρούνται τεράστιες διαφορές από τόπο σε τόπο όσον αφορά τόσο στη φυσική γεωγραφία (µορφολογία, πόροι κ.λπ.) όσο και στην κοινωνική γεωγραφία (εργατικό δυναµικό, ειδικότητες κ.λπ). Ενώ η σηµασία 1 Αξίζει να σηµειωθεί ότι ως τόπος θεωρείται ένα συγκεκριµένο σηµείο του γεωγραφικού χώρου και ως περιοχή µία τοµή του. 9

10 του πρώτου παράγοντα είναι µάλλον προφανής, αξίζει µία πιο εκτεταµένη αναφορά στο ζήτηµα του πληθυσµού ως παραµέτρου επιρροής της χωροθέτησης µίας δραστηριότητας. Πληθυσµός και οικονοµική γεωγραφία Η οικονοµική γεωγραφία ασχολείται µε τον παράγοντα «πληθυσµός» πρωτογενώς γιατί ο άνθρωπος αποτελεί τόσο το υποκείµενο όσο και το αντικείµενο της παραγωγικής δραστηριότητας. Υποκείµενο γιατί αποτελεί παραγωγικό συντελεστή στον οποίο βασίζεται η παραγωγή, αντικείµενο γιατί αποτελεί την ίδια στιγµή τον στόχο και σκοπό της, τον αποδέκτη του οτιδήποτε παράγεται, τον αυτοσκοπό της αναπτυξιακής διαδικασίας κ.λπ. Εποµένως η γνώση των πληθυσµιακών χαρακτηριστικών σε επίπεδο επιµέρους περιοχών αποτελεί αναγκαία συνθήκη για την ανάλυση χωροθέτησης. Ως βασικότερα πληθυσµιακά χαρακτηριστικά, τα οποία παίζουν σοβαρό ρόλο και µε όρους οικονοµικής γεωγραφίας, θεωρούνται τα ακόλουθα: α) Το πληθυσµιακό µέγεθος. Από την εποχή του Thomas Malthus και του επιδραστικού έργο του Principles of Population (1798), το µέγεθος του πληθυσµού γίνεται αντιληπτό ως η παράµετρος γύρω από τη οποία περιστρέφεται η πολιτική σε όλες τις εκφάνσεις της (κοινωνική, οικονοµική κ.λπ). Η αύξηση του πληθυσµού δροµολογεί νέες ανάγκες σε επίπεδο ποσοτικό, απαιτεί αναδιανοµή µε νέους όρους κ.λπ. β) Το µέγεθος της προσφερόµενης εργασίας. Ποτέ και πουθενά δεν είναι το σύνολο του πληθυσµού ίσο µε την προσφερόµενη εργασία παιδιά και ηλικιωµένοι, γυναίκες, άτοµα µε φυσική ή πνευµατική ανικανότητα κ.λπ. εξαιρούνται από την παραγωγική διαδικασία. Ο βαθµός ή η αναλογία αυτής της εξαίρεσης εξαρτάται τόσο από δηµογραφικές όσο και από πολιτισµικές παραµέτρους (όπως η πληθυσµιακή κατανοµή στο πρώτο παράδειγµα, η αποδοχή ή µη της γυναικείας εργασίας στο δεύτερο κ.λπ). 10

11 γ) Η ποιότητα της προσφερόµενης εργασίας. Το επίπεδο εκπαίδευσης (και άρα το επίπεδο ειδίκευσης), το µέσο επίπεδο υγείας κ.α. αποτελούν ειδοποιούς παράγοντες διαφοροποίησης της παραγωγικής ποιότητας µεταξύ πληθυσµιακών τµηµάτων. Αυτοί οι παράγοντες επιδρούν στην ποιότητα του παραγόµενου προϊόντος στο βαθµό που ο ανθρώπινος παράγοντας παίζει σηµαντικό ή µη ρόλο στην παραγωγή 2. Εν τέλει ο πληθυσµός είναι πολύ σηµαντικός και µε γεωγραφικά κριτήρια γιατί η άνιση κατανοµή του στο χώρο σηµαίνει διαφορετικές παραγωγικές δυνατότητες. Οι διαφορετικές παραγωγικές δυνατότητες µε τη σειρά τους σηµαίνουν διαρκεί µετακινήσεις ή ακόµη και χωρική εξάρτηση µίας περιοχής από µία άλλη, όλα αυτά συνεπάγονται αυξηµένη δαπάνη και ανακατανοµή εισοδήµατος µέσω της αγοράς κ.λπ. Κατά συνέπεια, δεν είναι µόνο ουµανιστικοί οι λόγοι οι οποίοι θέτουν τον πληθυσµό στο επίκεντρο παρ ότι στην περίπτωση της υγείας είναι ξεκάθαρα και τέτοιοι. 2 Είναι αυτονόητο ότι ο χώρος της υγείας θεωρείται από τους ιδιαίτερα ευαίσθητους όσον αφορά στο ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα, εν αντιθέση µε κάποια παραδείγµατα, π.χ., βιοµηχανικής παραγωγής τα οποία βασίζονται πρωτευόντως σε µηχανολογικό εξοπλισµό. 11

12 2. Υγειονοµικό υναµικό Γενικά Η παροχή υγειονοµικής υπηρεσίας από το ιατρικό σώµα είναι εντόπια 3 άρα το γεωγραφικό εύρος κάλυψης του πληθυσµού από τον κάθε γιατρό µεµονωµένα είναι περιορισµένο από φυσικούς παράγοντες. Το κυριότερο πρόβληµα εστιάζεται στην χωρική ανισοκατανοµή του ιατρικού προσωπικού. Πρακτικά, τα γεωγραφικά τµήµατα µε υψηλή πληθυσµιακή πυκνότητα παρουσιάζουν συσσώρευση ιατρικού προσωπικού δυσανάλογα µεγαλύτερη από ότι επιβάλει το ούτως ή άλλως υψηλό πληθυσµιακό τους βάρος. Κάτι τέτοιο συνεπάγεται µεγαλύτερους χρόνους µετακινήσεων για τους κατοίκους αραιοκατοικηµένων περιοχών, αυξηµένο (συνολικό) κόστος κ.λπ. Οι παράγοντες που επιδρούν σε αυτό το φαινόµενο µπορούν να αναζητηθούν σε διάφορα επίπεδα. Συγκεκριµένα: - τα οφέλη από την συγκέντρωση των υπηρεσιών κάτι αντίστοιχο µε τις οικονοµίες κλίµακας που ισχύουν για κάθε οικονοµική δραστηριότητα. - η σύνδεση του ιατρικού επαγγέλµατος µε ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήµια και λοιπούς φορείς οι οποίοι εδρεύουν κατά κανόνα στις αστικές συγκεντρώσεις - το γεγονός ότι για ειδικότητες που σχετίζονται µε σπάνιες παθήσεις απαιτείται σηµαντικά µεγάλος αναλογούν πληθυσµός ούτως ώστε να καθίσταται βιώσιµη η τοποθέτηση του γιατρού στο συγκεκριµένο τόπο Επίσης η συγκέντρωση των γιατρών σε συγκεκριµένο γεωγραφικό τόπο σχετίζεται µε παράγοντες που αφορούν στο κοινό στο οποίο απευθύνονται, όπως - το υγειονοµικό προφίλ του πληθυσµού, το οποίο ενδέχεται να προσελκύει συγκεκριµένες ειδικότητες περισσότερο από άλλες, 3 Τα σύγχρονα µέσα τηλεϊατρικής αποσκοπούν στην υπέρβαση αυτού του περιορισµού, όµως πρόκειται για µία πρακτική εξαιρετικά περιορισµένου εύρους και σίγουρα εκτός της παρούσας ανάλυσης. 12

13 - το κοινωνικό οικονοµικό προφίλ του πληθυσµού, όπως το ύψος του εισοδήµατος, - το δηµογραφικό προφίλ, π.χ. η ύπαρξη ή µη µεγάλου αριθµού παιδιών ή ηλικιωµένων, κ.α. Γιατροί Πόσοι και πού Η ιατρική ειδικότητα αποτέλεσε ένα θαυµάσιο πεδίο καθορισµού του εργατικού αποθέµατος σε πολλά εθνικά παραδείγµατα, κύρια µέσω ελέγχου του αριθµού εισακτέων στις ιατρικές σχολές 4 (Maynard & Walker 1995). Το ίδιο ισχύει και για τη χωρική κατανοµή αυτού του δυναµικού µε διαφορετικά όµως µέσα και σκοπεύοντας σε διαφορετικά αποτελέσµατα. Χοντρικά, πρόκειται για τις δύο όψεις του ίδιο νοµίσµατος, µε τον καθορισµό του αριθµού των γιατρών αποτελεί την ποσοτική όψη και τη χωρική κατανοµή τους την ποιοτική. Όµως γιατί ενδιαφέρει τόσο ο έλεγχος του µεγέθους του ιατρικού σώµατος, περισσότερο από άλλες επιστηµονικών ειδικοτήτων, και γιατί θεωρείται ως πιθανά αναγκαίος ο έλεγχος του αριθµού των γιατρών ακόµη και από φιλελεύθερους κύκλους; Από τις σχετικές µελέτες προκύπτει ότι η δυνατότητα του γιατρού να δηµιουργεί προκλητή ζήτηση των υπηρεσιών του δηµιουργεί σοβαρό κλονισµό στην ισορροπία προσφοράς και ζήτησης, ουσιαστικά καταργώντας τη λειτουργία της αγοράς. Το εάν αυτό πραγµατικά συµβαίνει δεν είναι απολύτως σαφές η σχετική βιβλιογραφία παρουσιάζει ασυµφωνίες, κύρια λόγω µεθοδολογικής ασυµβατότητας των ερευνών που διενεργήθηκαν (Carlsen & Grytten 1998). Σε κάθε περίπτωση, η αναλογία «πληθυσµός ανά γιατρό» επιδρά σε σηµαντικούς παράγοντες όπως το ύψος της ιατρικής αµοιβής, την ποσότητα των 4 Η δυνατότητα κρατικού ελέγχου επί του αριθµού των αποφοίτων είναι ισχυρότερη όσο σηµαντικότερη είναι η κρατική περέµβαση στο χώρο της πανεπιστηµιακής εκπαίδευσης. Εν προκειµένω, η δοµή του εκπαιδευτικού συστήµατος αποδεικνύεται εξ ίσου σηµαντική, αν όχι σηµαντικότερη, µε τη δοµή του συστήµατος υγείας αυτού καθ αυτού. Το γεγονός ότι στην πράξη ο κρατικός έλεγχος είτε εφαρµόζεται στο σύνολο των συστηµάτων είτε όχι απλουστεύει την ανάλυση. 13

14 ιατρικών πράξεων και το ιατρικό εισόδηµα. Η αρνητική σχέση µεταξύ της κατά κεφαλή χρήσης ιατρικών υπηρεσιών και της αναλογίας πληθυσµού ανά γιατρό εξηγείται από κάποιους λόγους περισσότερο ή λιγότερο προφανείς (ibid). Καταρχάς, η αυξηµένη διαθεσιµότητα ιατρικών υπηρεσιών που προκαλείται από ενδεχόµενη αύξηση του αριθµού των γιατρών οδηγεί σε αύξηση των επιλογών από πλευράς καταναλωτή υπηρεσιών υγείας, χαµηλότερους χρόνους αναµονής και µικρότερες µετακινήσεις. Επίσης, σε ιδεατό επίπεδο, η πυκνότητα των γιατρών σε κάθε γεωγραφική περιοχή µπορεί να καθορίζεται από αγοραίους παράγοντες όπως πιθανό εντόπιο έλλειµµα ή πλεόνασµα, µέσω µετακίνησης του ιατρικού δυναµικού. Τέλος, η σχέση της τιµής των ιατρικών υπηρεσιών και της αυξηµένης παραγωγής τους αναµένεται αρνητική. Αύξηση των γιατρών οδηγεί σε υπερβάλλουσα προσφορά υπηρεσιών, λογικά σε µείωση τιµής της ιατρικής υπηρεσίας που µε τη σειρά της οδηγεί σε αύξηση της ζήτησης και τη συνολική χρησιµοποίηση των σχετικών υπηρεσιών. Το ιατρικό επάγγελµα θεωρείται, και όχι άδικα, ως έντασης γνώσης και το αντίστοιχο κόστος απόκτησης αυτής της γνώσης είναι πολύ αυξηµένο. Η µακροχρόνια διάρκεια των ιατρικών σπουδών και το υψηλό κόστος των προπτυχιακών και µεταπτυχιακών µαθηµάτων δηµιουργούν την αίσθηση µιας µακροχρόνιας επένδυσης, τόσο σε επίπεδο ατοµικό όσο και κοινωνικό, η οποία οφείλει να αποδώσει άµεσα και σηµαντικά κέρδη (Folland et.al. 1997). Αυτό το φαινόµενο έχει αποκτήσει ευρεία κοινωνική αποδοχή δικαιολογώντας τις αναµενόµενες υψηλές αµοιβές των γιατρών. Κάτι τέτοιο όµως απέχει πολύ από την απαίτηση µονοµερούς καθορισµού του ύψους του εισοδήµατος, απαίτηση η οποία από την πλευρά των γιατρών εµφανίζεται επιτακτικότερη από ότι σε άλλες επαγγελµατικές οµάδες. Ίσως γι αυτό και η σηµαντικότερη παράµετρος προς διερεύνηση από µια ενδεχόµενη αύξηση του ιατρικού δυναµικού αποδεικνύεται η νέα ισορροπία στο ύψος των ιατρικών εισοδηµάτων. Σε γενικές γραµµές, ο προγραµµατισµός των αναγκών σε υγειονοµικό (και όχι αυστηρά ιατρικό) δυναµικό προέρχεται από πρότερη αποτίµηση των αναγκών. Η 14

15 σχετική µεθοδολογία του Π.Ο.Υ. περιλαµβάνει τέσσερις µεθόδους (Υφαντόπουλος 2003): α) αναλογία υγειονοµικού δυναµικού ως προς τον πληθυσµό β) εκτίµηση των αναγκών από ειδικούς γ) προσφορά του ιατρικού δυναµικού βάσει στόχων λειτουργίας δ) εκτίµηση της ενεργού ζήτησης για χρήση υπηρεσιών υγείας. Ανεξάρτητα από την υιοθέτηση της µίας ή της άλλης µεθόδου (µε την πρώτη να είναι η πλέον διαδεδοµένη 5 ) το ζητούµενο είναι πάντα η λειτουργικότητα µεταξύ υγειονοµικών ζητούµενων και υγειονοµικών προσφερόµενων. Κατά βάση η αύξηση του αριθµού των γιατρών δεν ενδείκνυται να µελετηθεί in extractis, αφού έτσι µεθοδολογικά καλύπτεται µόνο το τµήµα της προσφοράς, αλλά ακόµη και µια αποσπασµατική µελέτη του ενδεχοµένου αυτού µπορεί να βοηθήσει στην πρόγνωση των µελλοντικών δεδοµένων µε την προϋπόθεση της ουσιαστικής τήρησης των ceteris paribus παραµέτρων και της ασφαλούς µεθοδολογίας. 5 Η µέθοδος της αναλογίας υγειονοµικού δυναµικού ως προς τον πληθυσµό υποθέτει ως οµοιογενείς τις υγειονοµικές ανάγκες του πληθυσµού καθώς επίσης οµοιογενείς και τις προσφερόµενες υπηρεσίες από τους παροχείς των υγειονοµικών υπηρεσιών. 15

16 ΜΕΡΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ Η Οικονοµική Γεωγραφία περιλαµβάνει πληθώρα θεωριών, περισσότερο ή λιγότερο επιδραστικών στην εξέλιξη της οικονοµικής σκέψης. Στο συγκεκριµένο τµήµα της µελέτης έχουν επιλεγεί µόνο µερικές από αυτές µε βάση την έκτασή της και τη χρησιµότητά τους στο παράδειγµα συσχέτισης µε το υγειονοµικό δυναµικό (µε ευθύνη του συγγραφέα). Συγκεκριµένα, πρόκειται για το συνδυασµό των προσεγγίσεων χωροθετικής αλληλεξάρτησης και περιοχής αγοράς (τµήµα 1), γενικής χωρικής ισορροπίας (τµήµα 2) και µπιχεβιοραλισµού (τµήµα 3). 16

17 Εισαγωγή Το επίπεδο παραγωγικής δραστηριότητας σε µία γεωγραφική περιοχή εξαρτάται από την ποσότητα εισροών που παραγωγικών συντελεστών που ασχολούνται στην περιοχή αυτή. Αντίστοιχα, ο πλούτος της περιοχής εξαρτάται από το σύνολο των πληρωµών που εισπράττουν οι συντελεστές αυτοί (McCann 2002). Το ιατρικό δυναµικό µίας περιοχής αποτελεί τµήµα των παραγωγικών συντελεστών (εργασία) και η ιατρική αµοιβή τµήµα του πλούτου (αµοιβή από εργασία). Βασικό ερώτηµα προς απάντηση που προκύπτει: τι καθορίζει τον αριθµό των γιατρών οι οποίοι βρίσκονται εγκατεστηµένοι σε µία συγκεκριµένη χωρική περιφέρεια; Αυτό το ερώτηµα δεν είναι ανεξάρτητο και αυτόνοµο αλλά αποτελεί τµήµα του γενικότερου ερωτήµατος: ποιοι µηχανισµοί καθορίζουν την κατανοµή των οικονοµικών και λοιπών δραστηριοτήτων στο χώρο; Πρέπει να θεωρείται ως δεδοµένο το γεγονός ότι η αριστοποίηση της χωροθέτησης µίας οικονοµικής δραστηριότητας δεν είναι κάτι το απολύτως αντικειµενικό αυτό που µε οικονοµικά κριτήρια θεωρείται άριστο, µε κοινωνικά ή οικολογικά κριτήρια µπορεί να θεωρείται µη βέλτιστο ή ακόµη και απαράδεκτο. Αυτό το γεγονός, σε συνδυασµό µε την τεράστια ποικιλότητα του χώρου τόσο µε φυσικά (µορφολογία, φυσικοί πόροι κ.λπ.) όσο και µε κοινωνικά κριτήρια (εργατικό δυναµικό, ειδικότητες κ.λπ.) δηµιουργούν ένα µωσαϊκό οικονοµικών επιλογών που δύσκολα. Οι θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί κατά καιρούς σχετικά µε τη χωροθέτηση των οικονοµικών δραστηριοτήτων επιτρέπουν τόσο την κατανόηση της κοινωνικής και οικονοµικής πραγµατικότητας όσο και τις σχέσεις και αλληλεξαρτήσεις που καθορίζουν την εγκατάσταση των δραστηριοτήτων στο χώρο. Κατά συνέπεια, επιτρέπουν την άσκηση πολιτικής µε αντικείµενο τη διαφοροποίηση της χωρικής κατανοµής των δραστηριοτήτων µέσω επηρεασµού του αριθµού του ανθρώπινου δυναµικού, της ροής επενδύσεων / κεφαλαίου, πάντα µε γνώµονα κάποιες εκ των προτέρων επιλογές (οικονοµικές, κοινωνικές κ.λπ.) και µέσα (κίνητρα, αντικίνητρα κ.λπ) (Λαµπριανίδης 2000). Γενικά, η ύπαρξη παραγόντων και µηχανισµών που

18 οδηγούν ορισµένους οικονοµικούς δρώντες σε µία συγκεκριµένη περιοχή είναι γνωστή, παρ ότι δεν είναι απόλυτα γνωστή η διαδικασία των σχετικών επιλογών 6. Η υγειονοµική παροχή, όπως έχει ήδη αναφερθεί, δεν υπόκειται ή δεν πρέπει να υπόκειται σε αυτόν τον κανόνα αφού η αναγκαιότητά της είναι δεδοµένη στο σύνολο του χώρου και η µεταφορά της σχετικής υπηρεσίας από δύσκολη έως αδύνατη. Τα βασικά θεωρητικά εργαλεία όµως παραµένουν ίδια για κάθε οικονοµική δραστηριότητα απλά οφείλουν να αποκτούν ευελιξία σε σχέση µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε δραστηριότητας. Τα σχετικά υποδείγµατα βασίζονται κυρίως σε κλασσικές νεοκλασσικές οικονοµικές αρχές µε την µπιχεβιοραλιστική ανάλυση να ξεφεύγει λίγο από αυτήν την πεπατηµένη. Επίσης προσπάθειες ερµηνείας έχουν γίνει κι µε βάση το ρεύµα τη νέας οικονοµικής γεωγραφίας. Ακολουθεί µία βασική παρουσίαση µερικών εξ αυτών (κατ επιλογή). 6 Είναι πολύ ευκολότερα κατανοητή η κατάσταση κατά την οποία κάποια προϊόντα παράγονται σε µία γεωγραφική περιοχή και όχι σε άλλη γεγονός που σχετίζεται µε την ύπαρξη πόρων κ.λπ. 18

19 1. Υπόδειγµα θέσης παραγωγής Ο Alfred Weber (1909) ξεκίνησε την ανάλυση των επιλογών χωροθέτησης µίας βιοµηχανικής επιχείρησης µε βάση κλασσικές υποθέσεις (γεωγραφική οµοιογένεια κ.λπ.), θεωρώντας ότι η εν λόγω επιχείρηση θα προσπαθούσε να βελτιστοποιήσει τη θέση της µε βάση ορισµένα πράγµατα όπως η θέση των πρώτων υλών, η θέση της αγοράς των παραγωγικών εκροών της και η θέση (δεξαµενή) του εργατικού δυναµικού. Ο Weber δηµιούργησε ένα τρίγωνο µέσα στο οποίο ο παραγωγός χωροθετείται µε βάση τη βελτιστοποίηση των αποστάσεων από (έστω) τρεις σηµαντικές παραµέτρους για τη λειτουργία του. Σηµαντικό ρόλο στην επιλογή αυτή παίζουν το βάρος των πρώτων υλών που αντλούνται από κάθε σηµείο, η σηµασία της απόστασης από την αγορά (διάγραµµα 1.1) κ.λπ. Έτσι, η βέλτιστη θέση δε βρίσκεται ακριβώς στη µέση του τριγώνου αλλά πλησιέστερα σε «δύσκολους» παραγωγικούς πόρους παρά σε «εύκολους» ιάγραµµα 1.1 Π1 Θ βέλτιστη Π3 Π2 19

20 Είναι προφανές ότι η παραγωγή ιατρικής υπηρεσίας δεν υπόκειται στους κανόνες βάρους των πρώτων υλών κ.λπ. Εποµένως, παρακάµπτοντας τη διαδικασία χωροθέτησης εντός του τριγώνου και θεωρώντας τη θέση του «παραγωγού υγείας» ένα απλό σηµείο χωρίς την ανάγκη διευκρίνησης του πως αυτή έχει επιλεγεί, συνεχίζουµε την ανάλυση του Weber µε βάση την οποία µελετάται η επίδραση των µεταβολών των τιµών των εκροών στη θέση του παραγωγού (McCann 2002). Η πρώτη ανάλυση µελετά το ρόλο της δαπάνης µετακινήσεων στο χώρο και το πώς αυτή µπορεί να επηρεάσει τη χωροθέτηση. Έστω η θέση του παραγωγού Γ (διάγραµµα 1.2) και οι καµπύλες ισοδαπάνης 7 που αντιµετωπίζει: Σχήµα Οι καµπύλες ισοδαπάνης είναι οµόκεντρες περιφέρειες ίσης δαπάνης που εκτείνονται γύρω από ένα σηµείο παραγωγής και δείχνουν το χωρικό εύρος στο οποίο το συνολικό κόστος διάθεσης (κόστος παραγωγής + κόστος µεταφοράς) ενός προϊόντος είναι ίδιο. 20

21 Εδώ αντί για το κόστος µεταφοράς του προϊόντος (το οποίο δεν είναι υλικό) µπορεί να συνυπολογιστεί το κόστος µετακίνησης (π.χ. καυσίµων, εισιτηρίων κ.λπ. αλλά και το χρόνο ως κόστος ευκαιρίας) του γιατρού προς τον ασθενή ή των ασθενών προς το γιατρό (το συνηθέστερο). Στο απολύτως απλοϊκό αυτό υπόδειγµα (µε τον ένα γιατρό, την εύκολη µετακίνησή του κ.λπ.), ο γιατρός µπορεί να αποφασίσει να µετακινηθεί στη θέση Α εφ όσον το κόστος παραγωγής του (περιλαµβάνει ενοίκια, κόστη ευκαιρίας χρόνου κ.λπ.) είναι δύο µονάδες χαµηλότερο από ότι στην άριστη αρχική θέση γιατί η νέα θέση βρίσκεται στην καµπύλη ίσης δαπάνης +2. Αυτή η λογική µετακινήσεων µε βάση τις ισοδαπάνες έχει εφαρµογή και στη χωροθέτηση εντός του αστικού δικτύου, όπου οι πυκνότητες δόµησης και οι χρόνοι µεταφορών και µετακινήσεων ποικίλουν. Νέες συνθήκες οι οποίες δηµιουργούνται στο γεωγραφικό χώρο (π.χ. δηµόσια έργα) µπορούν να προκαλέσουν µετακινήσεις ως αποτέλεσµα ορθολογικών επιλογών. Όµως η πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση µελέτης της χωροθέτησης είναι η σχετική, δηλαδή όταν µελετάται η σχετική θέση δύο ή περισσότερων γιατρών παραγωγών στο χώρο (βλέπε επόµενη παράγραφο). 21

22 2. Χωροθετική αλληλεξάρτηση Περιοχή αγοράς Η επιλογή από τους γιατρούς για ενδεχόµενη χωροθέτηση των υπηρεσιών τους σε µη θελκτική περιοχή έχει να κάνει και µε το προσδοκώµενο ύψος των συνολικών απολαβών, αλλά όχι µόνο από αυτό. Η αρχή της ανάλυσης πρέπει να βασιστεί στην κατανοµή των ειδικοτήτων στο χώρο. Προσεγγίζοντας το ζήτηµα µε όρους γεωγραφικής κατανοµής των παραγωγικών συντελεστών (θεωρώντας τον γιατρό ως παραγωγικό συντελεστή του προϊόντος ιατρική παροχή), κάποιες κλασικές θεωρίες οικονοµικής γεωγραφίας (της περιοχής αγοράς του Lösch (1954) και της χωροθετικής αλληλεξάρτησης του Hotelling (1929)) αποδεικνύονται χρήσιµες. Οι βασικές υποθέσεις του αφορούν σε (Λαµπριανίδης, 1992 και 2000): χωρική ισοκατανοµή των καταναλωτών, πανοµοιότυπο προϊόν, ίδιο κόστος παραγωγής, δυνατότητα εξυπηρέτησης σε όλο το χώρο από κάθε παραγωγό, πλήρως ανελαστική ζήτηση και ίση σε όλη την αγορά, συνολική τιµή πώλησης ίση µε το κόστος παραγωγής συν το κόστος µεταφοράς. Γενικά, η προσέγγιση της χωροθετικής αλληλεξάρτησης θέλησε να αποδείξει την τάξη συγκέντρωσης των επιχειρήσεων, µε περιορισµένη επιτυχία. Η µεθοδολογία της συγκεκριµένης προσέγγισης είναι αυτή που εδώ υιοθετείται. Σε µια µεταφορά του µοντέλου στο χώρο της υγείας µπορούµε να αποδεχθούµε εύκολα κάποιες από τις παραπάνω υποθέσεις (π.χ. την ισοκατανοµή των καταναλωτών στο χώρο) και δυσκολότερα κάποιες άλλες (δυνατότητα εξυπηρέτησης σε όλο το χώρο από τον κάθε παραγωγό). Με την επιπλέον υπόθεση της περιορισµένης χωρικής κλίµακας το µοντέλο γίνεται συµβατό και οριοθετεί την προβληµατική για το ρόλο των νέων παραγωγών υγείας γιατρών στο χώρο. Έστω ότι βρισκόµαστε στη σφαίρα της ιδιωτικής παροχής υγειονοµικών υπηρεσιών. Ο γιατρός Α έχει ορίσει ως αµοιβή για την υπηρεσία του το ποσό π. Το κόστος µετακίνησης και το κόστος ευκαιρίας (χρόνος) του ασθενούς προς το ιατρείο του (ή του γιατρού προς τον ασθενή) είναι τόσο µεγαλύτερο, όσο µεγαλώνει η απόστασή του από το ιατρείο. Αυτή η κατάσταση απεικονίζεται σε πολύ βασική µορφή ως ακολούθως (διάγραµµα 2.1): 22

23 ιάγραµµα 2.1 απάνη π γιατρός Α ασθενής Χ Χώρος Το συνολικό κόστος της ιατρικής υπηρεσίας εξαρτάται από δύο παράγοντες 8 : το µέγεθος της βασικής αµοιβής (το οποίο εκφράζεται από το ύψος «π») και το συνολικό κόστος µετακίνησης των ασθενών (ή του γιατρού σε περίπτωση κατ οίκον επίσκεψης) από και προς το ιατρείο ή νοσοκοµείο (πρακτικό κόστος, κόστος από την απώλεια χρόνου κ.λπ. το οποίο εκφράζεται από την κλίση της καµπύλης π π ). Είναι προφανές και αυτονόητο ότι οι ασθενείς που βρίσκονται µακρύτερα από την έδρα του γιατρού θα κλιθούν να επιβαρυνθούν περισσότερο για την ίδια υπηρεσία (π.χ. δαπάνη ύψους «δ» για τον ασθενή Χ στο διάγραµµα). Το µέχρι σε ποιο σηµείο ο συγκεκριµένος γιατρός θα παραµείνει ανταγωνιστικός εξαρτάται από όλους τους παραπάνω παράγοντες, συν έναν ακόµη, απολύτως καθοριστικό: την ύπαρξη ενός άλλου γιατρού σε γειτονικό τόπο καθώς και 8 Κατά βάση µπορεί να προταθεί πληθώρα παραγόντων ανάλογα µε το επίπεδο προσέγγισης και τα σηµεία εστιασµού. Στην περίπτωση της µελέτης µε βάση την οικονοµική γεωγραφία είναι λογικό ότι ο δεύτερος σηµαντικότερος παράγοντας αύξησης του κόστους έχει να κάνει µε την απόσταση και τα αποτελέσµατά της. 23

24 τις αντίστοιχες συνθήκες που αφορούν στην παροχή της δικής του υπηρεσίας. Η κατανοµή της γραµµικής αγοράς κατά Hotelling απεικονίζεται ως εξής (διάγραµµα 2.2): ιάγραµµα 2.2 απάνη Α όριο Χ Β Χώρος Το εύρος της αγοράς των δύο γιατρών ορίζεται ως το σηµείο τοµής των δύο καµπυλών η επιλογή του γιατρού Α από τον ασθενή Χ ο οποίος βρίσκεται κοντά στο γιατρό Β είναι µη ορθολογική αφού θα κληθεί να καταβάλει συνολική δαπάνη υψηλότερη, πάντοτε υπό την υπόθεση του απολύτως οµοιογενούς υγειονοµικού προϊόντος 9. Εδώ αποκτά ενδιαφέρον µία πιθανή προσθήκη νέων επαγγελµατιών στο χώρο, η οποία µπορεί να περιορίσει δραστικά τη συνολική δαπάνη. Οι νέοι επαγγελµατίες µπορούν να προέρχονται από αύξηση των αποφοίτων των ιατρικών σχολών, την 9 Εννοείται ότι αντίστοιχα όρια υπάρχουν προς κάθε πλευρά του γεωγραφικού χώρου, όπου υπάρχει γειτνίαση µε άλλον παραγωγό υγειονοµικής υπηρεσίας. Η απεικόνιση είναι εσκεµµένα απλουστευτική για λόγους µεθοδολογικούς. 24

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του Smith Καµπύλες χωρικού κόστους

Η προσέγγιση του Smith Καµπύλες χωρικού κόστους Η προσέγγιση του Smith Καµπύλες χωρικού κόστους O Smith (1966, 1981), διατύπωσε ένα άλλο υπόδειγµα, στο οποίο οι επιχειρήσεις µεγιστοποιούν τα κέρδη τους, συνδυάζοντας την καµπύλη των χωρικών εσόδων µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Μάθημα: Περιφερειακή Οικονομική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Μάθημα: Περιφερειακή Οικονομική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Μάθημα: Περιφερειακή Οικονομική Θεματική Ενότητα: Οι θεωρίες χωροθέτησης και η περιφερειακή ανάπτυξη Χρίστος Απ. Λαδιάς Χρήστος Δ.

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ Κεφάλαιο 4 Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης! Προσφορά και Ζήτηση είναι οι πιο γνωστοί οικονοµικοί όροι! Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο βασικές δυνάµεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Κεφάλαιο 12 Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών! Μονοπώλιο είναι η κατάσταση στην οποία µια µόνο επιχείρηση εξυπηρετεί ολόκληρη την αγορά! Ο µονοπωλητής σε αντίθεση µε την ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου c Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου Διδάσκων: Δρ. Χρίστος Απ. Λαδιάς ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α1. α. Λάθος β. Σωστό γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό Α2. δ Α3. β Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14 Περιεχόμενα Πρόλογος 14 Κεφάλαιο 1 Ιστορική εξέλιξη των πόλεων 17 1.1 Ορισμός της πόλης και βασικές έννοιες.................... 17 1.2 Η εξέλιξη των πόλεων............................... 21 1.3 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μέθοδοι και Τεχνικές Περιφερειακής Ανάλυσης

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μέθοδοι και Τεχνικές Περιφερειακής Ανάλυσης ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μέθοδοι και Τεχνικές Περιφερειακής Ανάλυσης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ: Αθανάσιος Παπαδασκαλόπουλος Καθηγητής Τμήματος Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Παντείου Μανώλης Χριστοφάκης Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 1 ΚΦΑΛΑΙΟ 6 ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Οι καµπύλες ζήτησης και προσφοράς είναι αναγκαίες για να προσδιορίσουν την τιµή στην αγορά. Η εξοµοίωσή τους καθορίζει την τιµή και τη ποσότητα ισορροπίας,

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αν και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εθεωρείτο στο παρελθόν, ως κοινωνικό αγαθό, σήµερα βασίζεται σε ιδιωτικοοικονοµικά κριτήρια και στην ύπαρξη ασφάλισης. Είναι λοιπόν φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Οικονοµικές Έννοιες

Βασικές Οικονοµικές Έννοιες ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βασικές Οικονοµικές Έννοιες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις, περιβάλλοντας µε ένα κύκλο

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Οι αγοραίες δυνάμεις της προσφοράς και ζήτησης Αρ. Διάλεξης: 4 H Προσφορά (Supply) και η Ζήτηση (Demand) είναι οι δυο λέξεις που χρησιμοποιούν πιο συχνά οι οικονομολόγοι.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης

Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης Ενημερωτική Εσπερίδα ΤΕΕ Μαγνησίας και Κοσμητείας Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα: Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς'

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Συνέδριο ΜΟΔΙΠ ΑΤΕΙ-Θ *-* Νοεμβρίου 2012 Grand Hotel Θεσσαλονίκη Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Παναγιώτης Τζιώνας Αντιπρόεδρος ΑΤΕΙ-Θ Συμπεράσματα Τα Νέα

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Οικονομικής Γεωγραφίας - Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Οικονομικής Γεωγραφίας - Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Οικονομικής Γεωγραφίας - Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Ερωτήσεις 1. Εάν ο δείκτης συνεκτικότητας (β) ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 2004

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 2004 ΑΡΧΕΣ ΟΙΟΝΟΜΙΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΛΥΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΗΣ ΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 2004 ΕΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ια τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

Επιβολή ανώτατης τιµής. Η οικονοµική πολιτική της κυβέρνησης. Το πρόβληµα του προσδιορισµού της ζήτησης και προσφοράς

Επιβολή ανώτατης τιµής. Η οικονοµική πολιτική της κυβέρνησης. Το πρόβληµα του προσδιορισµού της ζήτησης και προσφοράς Το πρόβληµα του προσδιορισµού της ζήτησης και προσφοράς Το πρόβληµα του προσδιορισµού της ζήτησης και προσφοράς Αυτό σηµαίνει ότι δεν µπορούµε να προσδιορίσουµε µια τέτοια καµπύλη µόνο µε βάση τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1.1 Τι είναι η κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Α.1. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Α.1.1. Η ουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Οι περιφερειακοί λογαριασμοί εισοδήματος και οι περιφερειακοί λογαριασμοί εισροών-εκροών είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2005

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2005 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό,

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Μάθημα: Περιφερειακή Οικονομική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Μάθημα: Περιφερειακή Οικονομική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Μάθημα: Περιφερειακή Οικονομική Θεματική Ενότητα: Η ανάγκη αντιμετώπισης του Περιφερειακού προβλήματος Χρήστος Δ. Γενιτσαρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05 / 06 / 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες Επαναληπτική άσκηση στο Κεφάλαιο 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1)

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Το εσωτερικό ποσοστό απόδοσης (internal rate of return) ως κριτήριο αξιολόγησης επενδύσεων Προβλήµατα προκύπτουν όταν υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 2013 Η Στρατηγική για την 4 η Προγραµµατική Περίοδο Ιωάννης Φίρµπας Προϊστάµενος Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής, Σχεδιασµού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1 ο Α. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. i. Ηουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού κεφαλαίου. ii. Η µείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΡΑ ΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ) ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ Π.Μ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ http://www.economics.edu.gr 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ ( τρόποι επίλυσης παρατηρήσεις σχόλια ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ο πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων µιας

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΧΟΛΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ: ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞEΛΙΞΗ. ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ (SCIENTIFIC MOVEMENT) Frederick Taylor, 1911 ΘΕΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΧΟΛΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ: ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞEΛΙΞΗ. ΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ (SCIENTIFIC MOVEMENT) Frederick Taylor, 1911 ΘΕΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ 1 ΣΧΟΛΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ: ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞEΛΙΞΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Θα παρουσιαστεί η εξελικτική πορεία των αρχών διοίκησης Το επιστηµονικό κίνηµα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

4 Προσφοράκαι Ζήτηση Προσφορά και Ζήτηση Ηπροσφοράκαιηζήτησηείναιοιδύολέξεις που χρησιµοποιούν πιο συχνά οι οικονοµολόγοι. Ηπροσφοράκαιηζήτησηείναιοιδυνάµεις που κάνουν τις αγορές των οικονοµιών να δουλεύουν.

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Βασικές Υποθέσεις (i) Οι αγορές όλων των αγαθών είναι τέλεια ανταγωνιστικές. Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα