Mσρτώ Γραγώνα-Μονάτοσ Ο Αριστοτέλης τότε και τώρα: Από τη Φύση, στον Λόγο και τον Άνθρωπο.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Mσρτώ Γραγώνα-Μονάτοσ Ο Αριστοτέλης τότε και τώρα: Από τη Φύση, στον Λόγο και τον Άνθρωπο."

Transcript

1 Mσρτώ Γραγώνα-Μονάτοσ Ο Αριστοτέλης τότε και τώρα: Από τη Φύση, στον Λόγο και τον Άνθρωπο. Μπνξεί ν αηψλαο πνπ άξρηζε κε ηε γέλλεζε ηνπ Πεξηθιή θαη ηειείσζε ζρεδφλ κε ην ηέινο ηνπ Πεινπνλλεζηαθνχ Πνιέκνπ λα νλνκάζηεθε «Υξπζνχο αηψλαο» ηεο Αζελατθήο Γεκνθξαηίαο. Καη κπνξεί ε ιεγφκελε «αλαθάιπςε ηνπ πλεχκαηνο» κε ηα πξψηα θηινζνθηθά εξσηήκαηα πνπ θέξεηαη λα έζεζε ν πξψηνο «θπζηνιφγνο» Θαιήο ζηηο απαξρέο ηνπ η αηψλα λα κελ έθιεηζε πνηέ, φκσο ε θνξχθσζε ηνπ ελδηαθέξνληνο ηεο θηινζνθίαο γηα ηνλ άλζξσπν, φπσο ηελ ελλννχκε θαη ζήκεξα, ζθξαγίδεηαη απφ ηε ζπάληα ζπγθπξία ηεο ηδεψδνπο ζρέζεο δαζθάινπ-καζεηή πνπ απνηέιεζε ε κνλαδηθή ζηελ ηζηνξία ηεο θηινζνθίαο ζχκπησζε ηεο ηξηάδαο σθξάηε- Πιάησλα-Αξηζηνηέιε. Σα 150 πεξίπνπ ρξφληα πνπ δηέξξεπζαλ απφ ηε γέλλεζε ηνπ σθξάηε (469 π.υ.) κέρξη ην ζάλαην ηνπ Αξηζηνηέιε (322 π.υ.) έδεζε ε Διιάδα, θπξίσο ε Αζήλα, κηα αλεπαλάιεπηε πλεπκαηηθή παλδαηζία φπσο κπνξεί λα ην δηαπηζηψζεη θάπνηνο απφ ην ζθξίγνο ηεο θηινζνθίαο ζηνλ πεξίθεκν πίλαθα ηνπ Ραθαήι «Η ρνιή ησλ Αζελψλ» ζην Βαηηθαλφ ( ). ην έξγν απηφ κάιηζηα ζην θέληξν βξίζθεηαη ν Πιάησλ πνπ δείρλεη κε ην δάρηπιν ηνλ νπξαλφ ή ηνλ ππεξνπξάλην ηφπν ησλ ηδεψλ ηνπ ελψ δίπια ηνπ ν Αξηζηνηέιεο ζηξέθεη αλνηρηή ηελ παιάκε ηνπ ζηε γε, ζαλ γηα λα ηε ρατδέςεη, λα ηελ αδξάμεη ή λα ηελ δηαπαηδαγσγήζεη. Απφ ηνλ πίλαθα απηφ ιείπεη ή δελ δηαθξίλεηαη-- ν σθξάηεο. Απηφο, φκσο, επηβηψλεη φρη κφλν ζηηο θαξδηέο θαη ζην πλεχκα ησλ πξσηαγσληζηψλ ηεο ρνιήο, αιιά θαη φισλ ζρεδφλ ησλ επηγφλσλ ηνπ θηινζφθσλ, ησλ ιεγφκελσλ κηθξψλ σθξαηηθψλ, σθξαηηθψλ ή Μεηαζσθξαηηθψλ. Γηαηί ε ζηξνθή απφ ηε Φχζε θαη ηνλ θφζκν ζηνλ άλζξσπν θαη ζηνλ Λφγν-- ηνλ νπνίν πξψηνο εγθαηέζηεζε ζηνλ θφζκν ν Ηξάθιεηηνο-- έγηλε κε ηνλ σθξάηε. Καη ν ιφγνο έγηλε ελδηάζεηνο ζην πλεχκα ηνπ Αλζξψπνπ, αλάρσκα ζηνλ ρατδεπηηθφ πξνθνξηθφ θαη ξεηνξηθφ ιφγν ησλ ζνθηζηψλ. Ο άλζξσπνο θαη ν ιφγνο ηνπ ζθξαγίδνπλ ηα 100 πεξίπνπ ρξφληα ηεο δξάζεο ησλ ζπνπδαίσλ απηψλ θηινζφθσλ, ηνλ «Χπςζούν αιώνα ηηρ απεηήρ» φπσο ηνλ απνθάιεζε ν Γψξεο θαιηζάο (1993). Γηαηί νη θηιφζνθνη απηνί, καδί ίζσο κε ηνλ ζπλνκήιηθν ηνπ 1

2 σθξάηε Γεκφθξηην (469) αιιά θαη ηνπο ζνθηζηέο, έθεξαλ ζην πξνζθήλην ηνλ άλζξσπν πνπ απνηέιεζε ηελ έγλνηα ησλ ηξηψλ κεγάισλ απηψλ αλζξσπνθεληξηθψλ θηινζφθσλ ηεο Αζήλαο, παξάιιεια κε ηελ επηκέιεηα ηεο ςπρήο πνπ θήξπμε ν σθξάηεο κε ηε καηεπηηθή ηνπ κέζνδν, κε ηελ ςχρσζε ηνπ Πιάησλα γηα ηηο ηδέεο θαη ηα Μαζεκαηηθά θαη ην ελδηαθέξνλ ηνπ Αξηζηνηέιε γηα φιεο ζρεδφλ ηηο ηφηε εθθνιαπηφκελεο θπξίσο απ απηφλ επηζηήκεο. ηνπο δχν ηειεπηαίνπο απηνχο θηινζφθνπο απηνχο δηαβάδνπκε έλα ππφδεηγκα καζεηψλ πνπ ηίκεζαλ αιιά θαη κε ηνλ ηξφπν ηνπο ν θαζέλαο ηνπο μεπέξαζαλ ηνλ δάζθαιφ ηνπο. ην πξφζσπν ηνπ Αξηζηνηέιε, σζηφζν, πνπ έρσ ηελ ηηκή θαη ηε ραξά λα θνπβεληηάζσ ζήκεξα καδί ζαο, ηνπ ζρνιάξρε ηνπ Λπθείνπ, πνπ δελ αμηψζεθε ηνλ ηίηιν ηνπ Αζελαίνπ πνιίηε, έρνπκε έλα θηιφζνθν, πνπ ηίκεζε θαη φινπο ζρεδφλ ηνπο πξνγελέζηεξνπο νκφηερλνχο ηνπ, θηινζφθνπο ηεο θχζεο, γηαηί θαη ν ίδηνο έηαμε ζθνπφ ηνπ λα απνθξππηνγξαθήζεη φια ηα κπζηηθά ηεο, Καη ηηκήζεθε ν ίδηνο αθφκε θαη ζην ιεγφκελν «ζθνηεηλφ» Μεζαίσλα ηφζν απφ ηνπο Έιιελεο ηνπ Βπδαληίνπ θαη ηνπο ζρνιαζηηθνχο ηεο Γχζεο, φζν θαη απφ αιινεζλείο (θπξίσο Άξαβεο) πνπ κεηέθξαζαλ θαη δηέδσζαλ θαη ζρνιίαζαλ ηα έξγα ηνπ. Καη εμαθνινπζεί λα ηηκάηαη αθφκε θαη ζηελ επνρή καο πνπ εγθνιπψζεθε ην ππξεληθφ κέξνο ηεο εζηθήο θηινζνθίαο ηνπ: ηνλ νξζνινγηζκφ ηνπ θαη θπξίσο ηελ έκθαζε ζηελ αξεηή θαη ηηο αξεηέο. Ίζσο ε επηζηεκνληθή ζθέςε ηεο Αλαγέλλεζεο θαη ησλ Νέσλ ρξφλσλ, ε ζπκβνιηθή ινγηθή θαη θπξίσο ε ηερλνινγηθή έθξεμε ησλ ηειεπηαίσλ εηψλ λα πεξηζσξηνπνίεζαλ κεξηθά επηζηεκνληθά επηηεχγκαηα ηνπ Αξηζηνηέιε, φκσο ε εζηθή θηινζνθία ηνπ ζπδεηείηαη αθφκε επξχηαηα ζηελ επνρήο καο, θαη παξαιιαγέο ηεο αλαβηψλνπλ ζε αξθεηά ζχγρξνλα ξεχκαηα ηεο εζηθήο ηδηαίηεξα θηινζνθίαο, αθφκε θαη ηεο κεηαεζηθήο, αιιά θαη ηεο εθαξκνζκέλεο εζηθήο. Μπνξεί ινηπφλ λα αγαπάεη θαλείο βαζχηαηα ηνλ σθξάηε, ηνλ ήξσα ηεο θηινζνθίαο, πνπ ζπζηάζηεθε γηα ράξε ηεο, λα πνλά κε ηε κνίξα ηνπ θαη λα ηνλ βιέπεη αθφκε σο ηνλ άγην ηεο θηινζνθίαο, λα ζαπκάδεη ηνλ πνηεηή-ινγνηέρλε θαη θνξπθαίν κεηαθπζηθφ θηιφζνθν Πιάησλα, αιιά απνθαιχπηεηαη εθζηαηηθφο κπξνζηά ζην πνιπδηάζηαην δηεπηζηεκνληθφ θαη θηινζνθηθφ πλεχκα ηνπ Αξηζηνηέιε, ηνπ νπνίνπ ε εζηθή θηινζνθία ηδηαίηεξα απνηειεί πνιπζρηδή πεγή έκπλεπζεο θαη ζηελ επνρή καο, φπσο καξηπξεί θαη ην θίλεκα ηνπ Νέναξηζηνηειηζκνχ.. 2

3 Μπνξεί αθφκε πξψηνο ν σθξάηεο, παηέξαο ηεο εζηθήο, φπσο καο ιέεη επηγξακκαηηθά ν Κηθέξσλαο αιιά θαη ν ίδηνο ν Αξηζηνηέιεο, λα έζεζε ζε παξέλζεζε ηε θηινζνθία ηεο θχζεο, λα θαηέβαζε ηε θηινζνθία απφ ηνλ νπξαλφ ζηε γε, λα ηελ έκπαζε κέζα ζηελ πφιε, ζηα ζπίηηα, ζηα εξγαζηήξηα θαη ζηελ αγνξά, θαη λα ηελ είδε σο επηκέιεηα εαπηνχ θαη σο απάληεζε ζηα εξσηήκαηα «πψο βησηένλ» θαη σο «φληηλα ηξφπνλ ρξε δελ», λα ηελ είδε, δειαδή, φπσο καο ιέεη ν Αιέμαλδξνο Νερακάο, σο «ηέρλε ηνπ βίνπ». Μπνξεί ν Πιάησλ λα αλέβαζε ηελ εζηθή θηινζνθία ζηνλ ππεξνπξάλην ηφπν ησλ ηδεψλ θαη λα απνζέσζε ηελ «ηδέα ηνπ αγαζνχ», φκσο ν Αξηζηνηέιεο θαηαπηάζηεθε κε ην «αλζξψπηλν αγαζφ», κε ην αγαζφ πνπ αθνξά ηνλ θαζεκεξηλφ άλζξσπν θαη πνιίηε σο ινγηθφ, πνιηηηθφ αιιά θαη βηνινγηθφ φλ. Γηα ηνχην θαη αλαδήηεζε επαλεηιεκκέλσο ηε ζηήξημε, αλ φρη ηε ζεκειίσζε ηεο εζηθήο ηνπ ζηελ ηαηξηθή θαη θαηαπηάζηεθε λα θαζνξίζεη ην «έξγνλ ηνπ αλζξψπνπ» σο πνιηηηθνχ δψνπ θαη θπξίσο σο δψνπ «ιφγνλ έρνληνο». Η νξζνινγηθφηεηα ηνπ αλζξψπνπ θαη θπξίσο ε θεληξηθφηεηα ηεο έλλνηαο ηεο αξεηήο ζην βίν ηνπ, δηαζθάιηζε ηελ επηθαηξφηεηά ηνπ ζηελ ζχγρξνλε εζηθή θηινζνθία, πνπ είδε ηελ εζηθή θηινζνθία ηνπ είηε σο εζηθή ηνπ νξζνχ ιφγνπ (ethics of right reason: Frankena-Dryer) είηε σο κνληέιν γηα πνηθίιεο παξαιιαγέο ηεο ζχγρξνλεο αξεηνθξαηηθήο εζηθήο (virtue ethics). Ώζηε δελ εηπψζεθε αζηήξηθηα πξηλ ιίγα ρξφληα φηη «ε Ομθφξδε θηινζνθεί καδί κε ηνλ Αξηζηνηέιε». 1. Όπσο ζα ζπλεηδεηνπνηήζαηε απφ ηνλ ηίηιν ηεο νκηιίαο κνπ θαη απ φζα είπα κέρξη ηψξα, ζα επηθεληξψζσ ινηπφλ ηελ νκηιία κνπ ζηελ εζηθή θηινζνθία ηνπ Αξηζηνηέιε θαη ηελ επηβίσζή ηεο ζηε ζχγρξνλε επνρή ζην πιαίζην ηεο εηδηθφηεηάο κνπ. Δπεηδή, φκσο ην ζπνπδαίν απηφ ίδξπκα ζην νπνίν βξηζθφκαζηε ζήκεξα κνπ έθαλε ηε κεγάιε ηηκή λα θάλσ ηελ πξψηε νκηιία ηεο ζεηξάο ησλ δηαιέμεσλ-καζεκάησλ πνπ ζα αθνινπζήζνπλ, φπνπ γηα ηα θπξηφηεξα επηζηεκνληθά θαη ινγηθά έξγα ηνπ Αξηζηνηέιε θαζψο θαη γηα ηε κεηαθπζηθή ηνπ ζα κηιήζνπλ άιινη άμηνη ζπλάδειθνη, εηδηθνί ζηνπο ρψξνπο εθείλνπο, ζεψξεζα απαξαίηεην λα ζαο μαλαζπκίζσ ηνλ Αξηζηνηέιε κε κεξηθά εηζαγσγηθά γηα ηε δσή θαη ηα έξγα ηνπ. Δπεηδή ε αξηζηνηειηθή βηβιηνγξαθία είλαη ηεξάζηηα, ηα ιίγα ζηνηρεία γηα ην βίν θαη ην έξγν ηνπ, γηα ζα ηα αληιήζσ θπξίσο απφ ηνλ Γηνγέλε ηνλ Λαέξηην ν 3

4 νπνίνο ηνλ Γ αηψλα κ. Υ. έγξαςε ην θάπσο γξαθηθφ θαη αλεθδνηνινγηθφ, αιιά θαη πνιχ ρξήζηκν γηα ηνπο κεηαγελέζηεξνπο βηβιίν Βίοι Φιλοζόθυν. Ο Αξηζηνηέιεο, γηφο ηνπ Νηθνκάρνπ θαη ηεο Φαηζηηάδνο, γελλήζεθε καθξηά απφ ηελ Αζήλα, ζηα ηάγεηξα ηεο Μαθεδνλίαο ην 384 π.υ.. Ο παηέξαο ηνπ, πξνζσπηθφο γηαηξφο θαη θίινο ηνπ Ακχληα, βαζηιηά ηεο Μαθεδνλίαο, ήηαλ απφγνλνο ηνπ Μαράνλα, γηνπ ηνπ Αζθιεπηνχ θαη αλήθε ζηε ζπληερλία ησλ Αζθιεπηαδψλ, ζεξαπφλησλ ηνπ ζενχ ηεο ηαηξηθήο Αζθιεπηνχ. Τπνζηεξίδεηαη κάιηζηα φηη ν Αξηζηνηέιεο σο Αζθιεπηάδεο κπήζεθε απφ κηθξφο ζηηο αξρέο ηεο ηαηξηθήο ηέρλεο θαη γηα ην ιφγν απηφ ζηξάθεθε ζηελ εκπεηξηθή έξεπλα. Ίζσο γη απηφ, πηζηεχσ, ν Αξηζηνηέιεο δελ αηζζάλζεθε ηελ αλάγθε λα επηθεληξψζεη ην εξεπλεηηθφ ελδηαθέξνλ ηνπ ζηελ ηαηξηθή, γηαηί απηή ζηελ επνρή ηνπ είρε ήδε ζπγθξνηεζεί ζε θαζηεξσκέλε ηερλν-επηζηήκε, ψζηε λα ρξεζηκνπνηείηαη ζπρλά σο παξαδεηγκαηηθή ηέρλε ηφζν απφ ηνλ Πιάησλα, φζν θαη θπξίσο απφ ηνλ ίδην. Όπσο έδεημα ζε πεξπζηλή κνπ δηάιεμε ζην Γηεπηζηεκνληθφ Κέληξν ησλ Αξηζηνηειηθψλ Μειεηψλ ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο, γηα ηνλ Αξηζηνηέιε θαη ηελ ηαηξηθή, ν θηιφζνθνο απηφο θαηέθεπγε ζπζηεκαηηθά ζηελ ηαηξηθή, σο κε αθξηβνινγηθή ηερλν-επηζηήκε, γηα λα ζεκειηψζεη πνιιά ζηνηρεία ηεο εζηθήο ηνπ, αλαθέξνληάο ηνλ Ιππνθξάηε ζηα Πολιηικά ηνπ σο πνιχ ζπνπδαίν γηαηξφ (1326 α 15). Έηζη, θαίηνη αζρνιήζεθε εξεπλεηηθά κε φινπο ζρεδφλ ηνπο θιάδνπο ηνπ επηζηεηνχ, κε ηνλ άλζξσπν θαη ηελ ςπρή ηνπ, κε ηα δψα θαη ηα θπηά, ζεσξείηαη κάιηζηα ν ζεκαληηθφηεξνο βηνιφγνο φισλ ησλ επνρψλ, δελ επηθέληξσζε ην εξεπλεηηθφ ελδηαθέξνλ ηνπ ζηελ ηαηξηθή θαη ηα καζεκαηηθά-- ρψξν πνπ θαιιηεξγνχζε ε Αθαδεκία-- θαίηνη ζεσξείηαη δηθή ηνπ ζπκβνιή ην δφγκα ησλ ηεζζάξσλ βαζηθψλ πνηνηήησλ: ηνπ ζεξκνχ, ηνπ ςπρξνχ, ηνπ πγξνχ θαη ηνπ μεξνχ, πνπ ήηαλ ζεκαληηθέο γηα ηελ ηζνξξνπία θαη ηελ νκνηφζηαζε ζηελ πεξηνρή ηεο ηαηξηθήο. Ο Αξηζηνηέιεο, θεδεκνλεπφκελνο απφ ηνλ Πξφμελν φηαλ έραζε ηνπο γνλείο ηνπ, έιαβε ηελ εγθχθιηα παηδεία ζηε Μαθεδνλία φπνπ σο κέινο εχπνξεο ηαηξηθήο νηθνγέλεηαο απέθηεζε ηελ θαιχηεξε γηα ηελ επνρή ηνπ κφξθσζε, εμνηθεηψζεθε κε ηελ επηζηεκνληθή γξακκαηεία, πξέπεη λα δηάβαζε θαη θάπνηνπο δηαιφγνπο ηνπ Πιάησλα θαη λα γνεηεχζεθε απφ ηε θηινζνθία ηνπ. ηα 17 ηνπ ήιζε γηα ζπνπδέο ζηε δεκνθξαηηθή Αζήλα, πνπ κεηά ηνπο πεξζηθνχο πνιέκνπο είρε γίλεη ην κνξθσηηθφ θέληξν ηεο Διιάδαο απφ 4

5 θαιιηηερληθή, επηζηεκνληθή θαη πλεπκαηηθή άπνςε, θαη γξάθηεθε ζηελ πιαησληθή Αθαδεκία, θεκηζκέλν αλψηαην ίδξπκα ηεο επνρήο, θνηηίδα ηψξα πηα ηεο επηζηήκεο θαη θπξίσο κηαο «αζελατθήο θηινζνθίαο» ζηε ζπλνηθία ηνπ Κεξακεηθνχ. ηελ Αθαδεκία έκεηλε 20 ρξφληα. Γηαςεχζηεθε σζηφζν ζηηο πξνζδνθίεο ηνπ, γηαηί δελ έγηλε ζρνιάξρεο ηεο κεηά ην ζάλαην ηνπ Πιάησλα (347) εθφζνλ πξνηηκήζεθε ν αλεςηφο ηνπ Πιάησλα πεχζηππνο θαη αξγφηεξα ν Ξελνθξάηεο. Καηά ηελ εθεί ζεηεία ηνπ ιάκβαλε ελεξγφ κέξνο θαη έπαηδε επνηθνδνκεηηθφ ξφιν ζηηο ζρεηηθέο θηινζνθηθέο ζπδεηήζεηο. Καη, φπσο έρεη ππνζηεξηρζεί ζρεηηθά θπξίσο κε ηα χζηεξα πιαησληθά έξγα, έθαλε ηνλ Πιάησλα λα δηαθνξνπνηήζεη ζε κεξηθά ζεκεία ην ζχζηεκά ηνπ, φπσο ίζσο πξνθχπηεη απφ ηνλ πιαησληθφ δηάινγν Παπμενίδη θαη απφ ηελ απνπζία ηεο ζεσξίαο ησλ ηδεψλ ζηνπο Νόμοςρ. Σν 347 εμάιινπ επηθξαηνχζε ζηελ Αζήλα ην αληη-καθεδνληθφ θφκκα θαη ν Αξηζηνηέιεο θαηέθπγε ζηνλ θίιν ηνπ Δξκεία, εγεκφλα ηνπ Αηαξλέα θαη ζηελ Άζζν ηεο Σξσάδαο, φπνπ ίδξπζε ζρνιή ζπγαηξηθή ηεο Αθαδεκίαο. ηε κλήκε ηνπ Δξκεία κάιηζηα αθηέξσζε θαη ηνλ πεξίθεκν Ύκλν ηνπ ζηελ αξεηή. Σν 345 πεγαίλεη ζηε Μπηηιήλε θαη ζπλεξγάδεηαη κε ηνλ Θεφθξαζην ζηε ζπιινγή βηνινγηθψλ δεδνκέλσλ θαη ζε δσνινγηθέο έξεπλεο. Σν 343 πξνζθαιείηαη απφ ηνλ Φίιηππν ζηελ Μίεδα ή ζηελ Πέιια, γηα λα αλαιάβεη ηελ αγσγή ηνπ ηφηε δεθαηξηάρξνλνπ Αιέμαλδξνπ θνληά ζηνλ νπνίν έκεηλε κέρξη πνπ απηφο μεθίλεζε ηελ εθζηξαηεία ηνπ ζηελ Αζία. Όπσο επηζεκαίλεη ν ζπλάδειθνο Κάιθαο ζηε ζπνπδαία κνλνγξαθία ηνπ γηα ηνλ Αξηζηνηέιε (ζει. 46), ν Αξηζηνηέιεο δελ επεξέαζε ηνλ Αιέμαλδξν ζηελ πξνζπάζεηα ζπλχπαξμεο Διιήλσλ θαη «βαξβάξσλ» ζην ίδην πνιηηηθφ θαη λνκηθφ θαζεζηψο, γηαηί πίζηεπε ζηελ αλσηεξφηεηα ησλ Διιήλσλ. Σν 335 επέζηξεςε ζηελ Αζήλα θαη ίδξπζε ηε δηθή ηνπ θηινζνθηθή ζρνιή ζην Λχθεην αθηεξσκέλε ζηηο Μνχζεο. Η ρνιή νλνκάζηεθε Πεξηπαηεηηθή είηε γηα ηηο ηνέο ηεο είηε γηαηί νη ζπδεηήζεηο γίλνληαλ ελψ πεξηπαηνχζαλ, είηε απφ ην πεξηζηχιην ζην νπνίν ζπλαληηφληαλ. Γηέζεηε κεγάιε βηβιηνζήθε θαη εθεί γξάθηεθαλ πνιιά απφ ηα ζπγγξάκκαηά ηνπ, θπξίσο σο δηδαθηηθά εγρεηξίδηα. Ο ίδηνο είρε δεκνζηεχζεη ειάρηζηα έξγα, ηα νπνία καο ζψδνληαη απνζπαζκαηηθά. Σα ινηπά ήηαλ ζεκεηψζεηο θαη εγρεηξίδηα γηα ηε δηδαζθαιία ηνπ, ζηα νπνία επαλεξρφηαλ κε δηνξζψζεηο θαη ηα νπνία δεκνζηεχηεθαλ πνιχ αξγφηεξα. Μεηά ην ζάλαην ηνπ Αιέμαλδξνπ ην 323, ν Αξηζηνηέιεο θαηεγνξήζεθε απφ ηελ αληη-καθεδνληθή θαηξία γηα αζέβεηα, θαη θαηέθπγε 5

6 ζηε Υαιθίδα ζ έλα θηήκα ηεο κεηέξαο ηνπ, γηα λα κελ θάλνπλ νη Αζελαίνη ην ίδην έγθιεκα θαηά ηεο θηινζνθίαο πνπ έθαλαλ γηα ηνλ σθξάηε. Πέζαλε εθεί ζε ειηθία κφιηο 63 εηψλ είηε απφ θάπνηα επηδεκία είηε πίλνληαο κάιινλ θαηά ιάζνο έλα δειεηεξηψδεο θπηφ (αθφληηνλ-θνηλψο ζθνξπίδη). Δλδεηθηηθή γηα ην ήζνο ηνπ ππήξμε ε δηαζήθε ηνπ πνπ καο ζψδεη ν Γηνγέλεο ν Λαέξηηνο. Ο ίδηνο ηζηνξηθφο, ζηελ αξρή ηεο βηνγξαθίαο ηνπ θηινζφθνπ, καο δίλεη κηα ραξαθηεξηζηηθή πεξηγξαθή ηεο εκθάληζήο ηνπ: Λέεη: Ο Αξηζηνηέιεο ήηαλ ηξαπιφο, αδχλαηνο κε κηθξά κάηηα, ληπλφηαλ επίζεκα, θνξνχζε δαρηπιίδηα θαη είρε θνληά καιιηά. ρεηηθά κε ηα ζπγγξάκκαηά ηνπ ν Γηνγέλεο καο παξαζέηεη πεξίπνπ 150 ηίηινπο θαη αλάγεη ηνλ αξηζκφ ησλ ζηίρσλ ηνπ έξγνπ ηνπ ζε 44 κπξηάδεο θαη Ο Αξηζηνηέιεο ήηαλ πξάγκαηη πνιπγξαθφηαηνο, αθνχ θαηά ηνλ Γηνγέλε ηα αλακθίιεθηα ζπγγξάκκαηά ηνπ αλάγνληαλ ζε ηεηξαθφζηα (V 34). Πξνθαλψο δελ πξέπεη λα είρε ππφςε ηνπ ηελ έθδνζή ηνπο απφ ηνλ Αλδξφληθν ηνλ Ρφδην ν νπνίνο ηνπο έδσζε ηε κνξθή κε ηελ νπνία θαζηεξψζεθαλ. 2. ρεηηθά κε ηα έξγα ηνπ Αξηζηνηέιε ζπλέβε ην εμήο: Καηαξρήλ ν Αξηζηνηέιεο έγξαςε ειάρηζηα έξγα πξννξηζκέλα γηα δεκνζίεπζε θαη απεπζπλφκελα ζην επξχ θνηλφ, δειαδή θάπνηα πνηήκαηα θαη κεξηθνχο δηαιφγνπο πξνθαλψο θαηά ην πιαησληθφ πξφηππν. Απφ απηνχο, πνπ πξέπεη λα ήηαλ γξακκέλνη ζε πνιχ σξαίν χθνο, φπσο επηζεκαίλεη ν Κηθέξσλ επαηλψληαο ηελ θαιιηέπεηά ηνπ, ζψδνληαη κφλν κεξηθά απνζπάζκαηα ζε αλαθνξέο κεηαγελεζηέξσλ. Πξφθεηηαη γηα ηα έξγα: Εύδημορ, Πεπί θιλοζοθίαρ, Πεπί ιδεών, Πποηπεπηικόρ θαη Πεπί ηος αγαθού. Σνπ απνδίδνληαη αθφκε 158 ζπληάγκαηα ειιεληθψλ πφιεσλ απφ ηα νπνία έρεη δηαζσζεί κφλν ε Αθηγαίυν Πολιηεία, ν πάππξνο ηεο νπνίαο αλαθαιχθζεθε ην Η ηχρε ησλ έξγσλ ηνπ ήηαλ πεξηπεηεηψδεο. Οη δηάδνρνί ηνπ ζην Λχθεην, κεηέθεξαλ ηα ρεηξφγξαθά ηνπ ζηε θήςε ηεο Μηθξάο Αζίαο φπνπ έκεηλαλ ζακκέλα θαη μεραζκέλα γηα πεξίπνπ 200 ρξφληα, ελψ ηα βηβιία ηνπ, ρσξίο ηα ρεηξφγξαθά ηνπο, θαηέιεμαλ ζηε Βηβιηνζήθε ηεο Αιεμάλδξεηαο. Απηά ηα αλαδήηεζε ηνλ 1 ν αηψλα έλαο πινχζηνο Αζελαίνο βηβιηφθηινο ν Απειιηθψλ, ηα αγφξαζε θαη ηα έθεξε ζηελ Αζήλα. Καηά ηελ θαηάιεςε ηεο Αζήλαο ην 86 π.υ., ν χιιαο κεηέθεξε ηα ρεηξφγξαθα ζηε Ρψκε θαη 50 ρξφληα αξγφηεξα, έλαο εμαηξεηηθφο θηιφινγνο θαη ζαπκαζηήο ηνπ Αξηζηνηέιε, ν Αλδξφληθνο ν Ρφδηνο ηα εμέδσζε ελνπνηψληαο 6

7 ηα ζεκαηηθά, ζηε κνξθή πνπ ηα έρνπκε ζήκεξα θαη δίλνληαο ν ίδηνο ζε κεξηθά ηελ ηειηθή κνξθή ηνπο. Όπσο επηζεκαίλεη ν Κάιθαο, «ε έθηαζε ηνπ αξηζηνηειηθνχ έξγνπ είλαη ηξηπιάζηα ηνπ πιαησληθνχ. Πξφθεηηαη γηα έλα πιήξεο θηινζνθηθφ ζχζηεκα πνπ θαηαπηάλεηαη κε ηελ πξαγκαηηθφηεηα ζην ζχλνιφ ηεο. Έθηνηε, δειαδή 3 αηψλεο κεηά ην ζάλαηφ ηνπ, αξρίδεη ε κεγάιε δηάδνζε ηεο ζθέςεο ηνπ Αξηζηνηέιε».Όπσο είλαη γλσζηφ, πάλσ ζε απηά ηα ζπγγξάκκαηα ζηεξίρηεθε ε θηινζνθηθή ζθέςε ησλ Βπδαληηλψλ, αιιά θαη ησλ Διιήλσλ θηινζνθνχλησλ θαηά ηε κεηαβπδαληηλή πεξίνδν, ησλ Αξάβσλ (Αι Φαξάκπη, Αβηθθέλα θαη Αβεξφε), θαη ησλ ζρνιαζηηθψλ ηεο Γχζεο, ηδηαίηεξα ηνπ Θσκά ηνλ Αθηλάηε. (Summa Theologica, Summa contra Gentiles). Σν αξηζηνηειηθφ έξγν θαηαπηάλεηαη ζπζηεκαηηθά κε ηε Φχζε, ην ιφγν θαη ηνλ άλζξσπν, αιιά θαη ηνλ Θεφ, ηφζν ζηηο εζηθέο πξαγκαηείεο φζν θαη θπξίσο ζην βηβιίν Λ ησλ Μεηαθςζικών. Aμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ν Αξηζηνηέιεο θαζηέξσζε φρη κφλν ηε θηινζνθηθή αιιά θαη ηελ επηζηεκνληθή νξνινγία, κεγάιν κέξνο ηεο νπνίαο δηαηεξείηαη κέρξη ζήκεξα. Σα έξγα ηνπ θαηεγνξηνπνηνχληαη σο εμήο: Λογικά, ην ιεγφκελν «Οπγανον»: Καηηγοπίαι (απνθάλζεηο γηα ην νλ θαη ηα φληα), Πεπί επμηνείαρ (πξφηαζε θαη θξίζε), Τοπικά (δηαιεθηηθή ηέρλε, πηζαλνινγία), Πεπί ηυν ζοθιζηικών έλέγσυν (έιεγρνη ζνθηζκάησλ), Αναλςηικά ππόηεπα ( ζπιινγηζκφο), Αναλςηικά Ύζηεπα ( απφδεημε). Φσσικά-Βιολογικά: Φςζικά (ή Φςζική Άκπόαζιρ), Πεπί οςπανού, Πεπί γενέζευρ και θθοπάρ, Μεηευπολογικά, Πεπί ηα ζώα ιζηοπίαι, Πεπί ζώυν μοπίυν, Πεπί ζώυν γενέζευρ, Πεπί ζώυν ποπείαρ, Πεπί ζώυν κινήζευρ, Πεπί τςσήρ (Η πξψηε ςπρνινγία θαη θπζηνινγία) θαη ηα «Μικπά θςζικά». Μεταυσσικά-Οντολογικά: Τα μεηά ηα θςζικά (ή «πξψηε θηινζνθία, θπξηνιεθηηθά ην βηβιίν πνπ έξρεηαη κεηά ηα θπζηθά, δειαδή πνηθίιεο πξαγκαηείεο πνπ βξέζεθαλ πάλσ απφ ηε θπζηθή ηνπ, ή πξψηε ονηολογία, επηζηήκε ησλ πξψησλ αξρψλ, θξηηηθή ηζηνξία ησλ αξρψλ ηνπ θφζκνπ ησλ πξψησλ θπζηνιφγσλ, δειαδή ησλ ιεγφκελσλ πξνζσθξαηηθψλ. Δλψ ην βηβιίν Λ ησλ Μεηαθςζικών πεξηέρεη έλα είδνο ζενινγίαο, ηα βηβιία Μ θαη Ν απνηεινχλ θξηηηθή ηεο πιαησληθήο ζεσξίαο ησλ ηδεψλ θαη ηεο αξηζκνινγίαο). Ηθικά: [Ηθικά Μεγάλα], Ηθικά Εςδήμεια, Ηθικά Νικομάσεια, Πολιτικά: Πολιηικά ( ε πνιηηηθή θηινζνθία ηνπ) Αθηναίυν πολιηεία (ην κφλν πνπ δηαζψδεηαη απφ ηε ζπιινγή ηνπ ησλ 158 πνιηηεπκάησλ) 7

8 Ρητορική και Ποιητική : Ρηηοπική Τέσνη, Πεπί ποιηηικήρ (θηινινγηθέο θαη ινγνηερληθέο κειέηεο-- θπξίσο πεξί ηξαγσδίαο--, αηζζεηηθή θαη ινγνηερληθή θξηηηθή). 3. Όπσο εμήγεζα, ζηελ εηζαγσγηθή απηή νκηιία ζα καο απαζρνιήζεη ζπλνπηηθά ε εζηθή θηινζνθία ηνπ Αξηζηνηέιε, φρη κφλν γηαηί αθνξά ηνλ άλζξσπν σο βηνινγηθφ θαη πνιηηηθφ νλ αιιά θαη επεηδή ζε δηάθνξεο παξαιιαγέο ηεο σο πξαθηηθή θαη θνηλσληθή θηινζνθία επηβηψλεη θαη ζήκεξα ηφζν ζηελ πεξηνρή ηεο εζηθήο θηινζνθίαο, φζν θαη ζηελ κεηαεζηθή θαη ηελ εθαξκνζκέλε εζηθή. Η εζηθή θηινζνθία ηνπ Αξηζηνηέιε δηαζηαπξψλεηαη απφ αξθεηέο απφςεηο θαη κε ηελ πνιηηηθή θηινζνθία ηνπ εθφζνλ ζέκαηα φπσο ε δηθαηνζχλε θαη ε θηιία πνπ ζπδεηνχληαη εθηελψο ζηηο εζηθέο πξαγκαηείεο ηνπ αθνξνχλ ζε κεξηθά ζεκεία θαη ηελ πνιηηηθή θηινζνθία ηνπ. Σα ζηνηρεία πνπ καο δίλεη ν Γηνγέλεο ν Λαέξηηνο γηα ηελ εζηθή ηνπ είλαη ειάρηζηα, αιιά σο επηγξακκαηηθά είλαη θαη ηα πην ραξαθηεξηζηηθά γηα κηα πξψηε εθηίκεζή ηεο θαη κάιηζηα ππφ ην πξίζκα ηεο θηινζνθίαο ηεο ειιεληζηηθήο επνρήο. εκεηψλεη ινηπφλ ν Γηνγέλεο φηη ν Αξηζηνηέιεο ζεψξεζε θξηηήξην αιήζεαο ησλ ζέζεσλ πνπ αθνξνχλ ηα εζηθά δεηήκαηα, ηελ πφιε, ηoλ νίθν, ηνπο λφκνπο θαη ηνλ λνπλ ( V 30-31). Όηη έηαμε σο ζθνπφ ηεο δσήο ηε «ρξήζε ηεο αξεηήο ζε έλα ηέιεην βίν» θαη ζεψξεζε ηελ επδαηκνλία ζπλάξηεζε ηξηψλ αγαζψλ: θαηά πξψην ιφγν ησλ αγαζψλ ηεο ςπρήο, δεπηεξεπφλησο ησλ ζσκαηηθψλ αγαζψλ, φπσο είλαη ε πγεία, ε ξψκε, ην θάιινο θαη ηα ζρεηηθά, θαη θαηά ηξίην ιφγν ησλ εμσηεξηθψλ αγαζψλ, ηνπ πινχηνπ, ηεο επγεληθήο θαηαγσγήο, ηεο δφμαο θαη άιισλ ζρεηηθψλ. Γηαθνξεηηθά απφ ηνπο κεηαγελέζηεξνπο ησηθνχο, θαη σο έλα ζεκείν θαη απφ ηνλ ηδξπηή ηεο εζηθήο θηινζνθίαο ηνλ σθξάηε, δελ ζεσξνχζε ν Αξηζηνηέιεο ηελ αξεηή απηάξθε γηα ηελ εμαζθάιηζε ηεο επδαηκνλίαο, γηαηί ε ςπρηθή απηή θαηάζηαζε είρε αλάγθε ηφζν ηα ζσκαηηθά, φζν θαη ηα εμσηεξηθά αγαζά. Γηαηί πίζηεπε πσο αθφκε θαη ν ζνθφο ζα «θαθνδαηκνλνχζε» αλ ήηαλ έξκαην πφλσλ, πείλαο θαη άιισλ παξφκνησλ δπζρεξψλ θαηαζηάζεσλ. Σελ θαθία σζηφζν ηελ ζεσξνχζε απηάξθε γηα ηελ εμαζθάιηζε ηεο «θαθνδαηκνλίαο». Καη ηνχην επεηδή, θαη αλ αθφκε ηελ ζπλφδεπαλ ηα εμσηεξηθά θαη ηα ζσκαηηθά αγαζά, δελ ζα ηελ ζπλφδεπαλ νπθ αληαθνινπζείλ-- νη αξεηέο πνπ ζπληεινχλ ζηελ επδαηκνλία. Καη ηζρπξηδφηαλ ν Γηνγέλεο φηη θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε ν ζνθφο δελ είλαη απαζήο φπσο ζεσξνχληαλ ν ζησηθφο ζνθφο-- 8

9 αιιά κεηξηνπαζήο. Σε θηιία ηελ φξηδε, ιέεη σο ηζφηεηα αληίζηνηρεο εχλνηαο. Καη ηε δηέθξηλε ζε ζπγγεληθή, εξσηηθή, θαη μεληθή (θηιφμελε δειαδή δηάζεζε). Καη πίζηεπε φηη ν έξσηαο δελ απνβιέπεη κφλν ζε ζπλνπζία αιιά θαη ζηε θηιία ή ζηε θηινζνθία. Γερφηαλ ινηπφλ φηη ν ζνθφο ζα εξσηεπζεί, ζα πνιηηεπζεί, ζα παληξεπηεί θαη ζα ζπκβηψζεη θαη κε βαζηιέα. Ωζηφζν, απφ ηνπο ηξεηο γλσζηνχο ηξφπνπο βίνπ, ηνλ ζεσξεηηθφ, ηνλ πξαθηηθφ θαη ηνλ εδνληθφ, θαη ν Αξηζηνηέιεο φπσο ν Πιάησλ ηειηθά πξφβαιε ηνλ ζεσξεηηθφ βίν. Καη ζεσξνχζε εχρξεζηα ηα καζήκαηα πνπ ζπγθξνηνχζαλ ηελ παηδεία θάζε ειεχζεξνπ καζεηή (εγθχθιηα καζήκαηα) πξνο ελδπλάκσζε (αλάιεςηλ) ηεο αξεηήο (V 30-31). Πψο θαηφξζσζε ν Γηνγέλεο ν Λαέξηηνο, πνπ δελ ζεσξείηαη εμαηξεηηθά αμηφπηζηνο ζηηο ζεσξεηηθέο εθηηκήζεηο ηνπ, λα ζπκππθλψζεη ζε δχν ζχληνκεο παξαγξάθνπο, έζησ απινπζηεχνληάο ηελ πεκπηνπζία ηεο, ηελ αξηζηνηειηθή εζηθή θαη ζπγθξίλνληάο ηε κε ηε ιίγν κεηαγελέζηεξε ζησηθή είλαη αμηνζαχκαζην. Γηαηί ν Αξηζηνηέιεο αλέπηπμε ηελ εζηθή θηινζνθία ηνπ ζε δχν, θαηά κεξηθνχο --Schleirmaher--ζε 3 παξαιιαγέο: ηα Ηθικά Νικομάσεια, πνπ δελ είλαη βέβαην αλ απνηεινχλ ηελ ηειηθή εθδνρή ηεο εζηθήο ηνπ, εθφζνλ ν ζεσξεηηθφο βίνο πνπ πξνθξίλεηαη εθεί είλαη πην πιαησληθφο απφ ηελ θαινθαγαζία, χςηζηε αξεηή ησλ Δπδεκείσλ-- ζηα Ηθικά Εςδήμεια πνπ θαηά ηνλ Antony Kenny θαη άιινπο, απνηειεί ηνλ ηειεπηαίν ιφγν ηνπ, φπσο έρσ ζπδεηήζεη ην Δλψ νη δχν απηέο παξαιιαγέο έρνπλ ηξία θνηλά βηβιία, ηα Ηθικά Εςδήμεια απνηεινχληαη απφ 8 θαη ηα Ηθικά Νικομάσεια απφ 10 βηβιία. Σελ σξηκφηεηα ησλ ηειεπηαίσλ πάλησο θαίλεηαη ηειηθά λα αλαγλψξηζε θαη ν Κenny ζην κεηαγελέζηεξν βηβιίν ηνπ, φπσο επηζεκαίλσ ζε αλάιπζε ησλ Ηθικών Εςδημείυν ζε κεηαγελέζηεξε εξγαζία κνπ (1996). Σα Ηθικά Μεγάλα κάιινλ απνηεινχλ ζεκεηψζεηο καζεηή ηνπ. 4. Σηο βαζηθέο ζέζεηο ηεο αξηζηνηειηθήο εζηθήο, ή πξαθηηθήο θηινζνθίαο, ζα πξνζπαζήζσ λα ζθηαγξαθήζσ πνιχ πεξηιεπηηθά ζηε ζπλέρεηα, φπσο θπξίσο έρνπλ δηαηππσζεί ζηελ πξαγκαηεία Ηθικά Νικομάσεια, κε βάζε ην ίδην ην θείκελν γηα λα ζρεκαηίζεηε απζεληηθή άπνςε ησλ βαζηθψλ ζέζεσλ ηνπ θηινζφθνπ καο, αλεμάξηεηα απφ ηηο πξνζσπηθέο θαη ζε κεξηθά ζεκεία δηαθνξεηηθέο εξκελείεο θαη εθηηκήζεηο ησλ αλαξίζκεησλ κειεηεηψλ ηνπ θεηκέλνπ απηνχ. Γηα ιφγνπο θιεςχδξαο ζα είκαη πην αλαιπηηθή ζρεηηθά κε ην πξψην θεθάιαην, ζπλνςίδνληαο επηιεθηηθά ηα ππφινηπα. 9

10 εκεηψλσ απιψο εηζαγσγηθά ηη είρε πξνεγεζεί ζρεηηθά κε ηελ εζηθή ζηνλ αξραίν ειιεληθφ θφζκν πξηλ απφ ηνλ Αξηζηνηέιε. Ο θαζαπηφ εζηθφο ζηνραζκφο αλαπηχρζεθε απφ ηνπο Έιιελεο φηαλ ν πνιηηηζκφο ηεο ηηκήο θαη ηεο «αηδνχο» κε ηηο αληαγσληζηηθέο αμίεο ηνπο άξρηζε λα ππνρσξεί κπξνζηά ζηνλ πνιηηηζκφ ηεο «δίθεο», δειαδή ηεο δηθαηνζχλεο θαη ζηηο ζπλεξγαζηαθέο αμίεο κε ηελ αθχπληζε ηεο εζηθήο επζχλεο θαη ηνλ θινληζκφ ηεο ζενλνκηθήο εηεξνλνκίαο πνπ γλσξίδνπκε απφ ηνλ Όκεξν. Η αξραία ειιεληθή εζηθή αληρλεχεηαη ζπεξκαηηθά ζηνλ Ηζίνδν πνπ έζησ πξν-θηινζνθηθά ζεκαηνπνηεί ηηο έλλνηεο ηεο δηθαηνζχλεο θαη ηεο εξγαζίαο, ζε κεξηθνχο πξνζσθξαηηθνχο, πέξαλ απφ ηελ αλαδήηεζή ηνπο ηεο πξψηεο αξρήο ηνπ θφζκνπ, ι.ρ. ζηνλ Ππζαγφξα, ηνλ Ξελνθάλε, ηνλ Ηξάθιεηην, ηνλ Δκπεδνθιή θαη θπξίσο ζηνλ Γεκφθξηην, αιιά σο θηινζνθηθή εζηθή θαζηεξψλεηαη απφ ηνλ σθξάηε θαη ηνπο νπαδνχο ηνπ Πιάησλα θαη Ξελνθψληα ζε αληηπεξηζπαζκφ κε ην ιεγφκελν ζνθηζηηθφ θίλεκα ην νπνίν ηππηθά εηζάγεη έλαλ λέν εζηθφ πξνβιεκαηηζκφ κε ην λα θινλίδεη παξαδεδεγκέλεο αμίεο θαη απηνλφεηα πξφηππα ιατθήο, ζενλνκηθήο θαη θνηλσληθήο ζπκπεξηθνξάο θαη κε ην λα θαζηεξψλεη κηα θξηηηθή ζηάζε απέλαληη ζε παξαδνζηαθέο αμίεο, λα ζεσξεί ηνλ άλζξσπν κέηξν φισλ ησλ πξαγκάησλ, λα εηζάγεη ηνλ αγλσζηηθηζκφ ζρεηηθά κε ηνπο ζενχο (Πξσηαγφξαο) θαη ηνλ ζρεηηθηζκφ, ζεκαηνδνηψληαο σζηφζν απηφ πνπ νλνκάζηεθε «Αξραίνο ειιεληθφο δηαθσηηζκφο». Σφηε εκθαλίδεηαη ν σθξάηεο. Αλ θαη δελ έδηλε πξνζσπηθή απάληεζε ζηα πεξηζζφηεξα εζηθά εξσηήκαηα, θαη ν ίδηνο δελ έγξαςε ηίπνηα, είλαη θαηά ηνλ G. Δ. Moore ν ζπνπδαηφηεξνο «εξσηεηήο» ζηελ ηζηνξία ηεο εζηθήο θηινζνθίαο». Πξψηνο, αζθψληαο ηε καηεπηηθή κέζνδν, πξνζπαζνχζε λα εθκαηεχζεη απφ ηνπο ζπλνκηιεηέο ηνπ ην λφεκα ησλ εζηθψλ φξσλ θαη θπξίσο ησλ αξεηψλ κε νξζνινγηθά θξηηήξηα. Όπσο καο πιεξνθνξεί ν Αξηζηνηέιεο, ν σθξάηεο εηζήγαγε ζηελ εζηθή θηινζνθία ηελ επαγσγή θαη ηνλ θαζνιηθφ νξηζκφ (Μεη. 1078b 17), ζεσξνχζε ηηο αξεηέο επηζηήκεο θαη ιφγνπο φρη κεηά ιφγνπ, φπσο ν Αξηζηνηέιεο αιιά θαηαμηψζεθε θαη απφ ηνλ Αξηζηνηέιε θαη πην επηγξακκαηηθά απφ ηνλ Κηθέξσλα σο ν πξψηνο εζηθφο θηιφζνθνο. Σν γλσζηφ ζσθξαηηθφ παξάδνμν «ε αξεηή είλαη γλψζε» ζπκπιήξσζε ν Πιάησλ κε ηε δηεπθξίληζε «γλψζε ηεο ηδέαο ηνπ αγαζνχ» θαη επηβηψλεη αθφκε ε αηζηφδνμε γηα ηελ αλζξψπηλε θχζε ξήζε ηνπ «νπδείο εθψλ θαθφο» θαη ε ζρεδφλ ρξηζηηαληθή εηπκεγνξία ηνπ φηη αλ ήηαλ αλάγθε, ζα πξνηηκνχζε λα 10

11 αδηθεζεί παξά λα αδηθήζεη, δεηήκαηα πνπ θαη κε ηα δχν δηαθσλεί ν Αξηζηνηέιεο. Ο σθξάηεο ζεσξείηαη ζε ηειηθή αλάιπζε ινγνηερληθφ πξφζσπν, εθφζνλ εκθαλίδεηαη θπξίσο ζηνπο δηαιφγνπο ηνπ Πιάησλα σο θεξέθσλφ ηνπ. Πξέπεη φκσο λα έζεζε ηα δπν βαζηθά εξσηήκαηα: «πψο βησηένλ» θαη «φληηλα ηξφπνλ ρξε δελ» πνπ βξίζθνπκε ζην δηάινγν Γοπγία ηνπ Πιάησλα.. Ο Πιάησλ είλαη απεξίθξαζηα αληη-εδνληζηήο θαη αληη-σθειηκηζηήο, αιιά ε εζηθή θηινζνθία ηνπ έρεη δερηεί πνηθίιεο εηηθέηεο: ελνξαζηνθξαηηθή εζηθή, ζενλνκηθή εζηθή απφ ην ξεηφ ηνπ «νκνίσζηο ζεψ θαηά ην δπλαηφλ» (Θεαίηεηνο, Φαίδξνο) αγαζνθεληξηθή, κεηαθπζηθή, θ..ι.π. θ.ιπ. Με βάζε ην πεξίθεκν ρσξίν «ε ηδέα ηνπ αγαζνχ νξάηαη» (Πνι. 517β) σο «κέγηζηνλ κάζεκα», ζεσξείηαη ν Πιάησλ απφ κεξηθνχο κεηα- εζηθνχο ξεαιηζηέο πξφδξνκνο ηνπ εζηθνχ ξεαιηζκνχ. Απηφ, ε ηδέα δειαδή ηνπ αγαζνχ είλαη θπξίσο ην ζεκείν κε ην νπνίν δηαθσλεί ξηδηθά ν Αξηζηνηέιεο ν νπνίνο απφ άιιε ζθνπηά, απφ ηηο ξήζεηο ηνπ «θξφληκνπ»--ζεσξείηαη θη απηφο εζηθφο ξεαιηζηήο. Καη αζθεί απζηεξή θξηηηθή ζην θίιν-δάζθαιφ ηνπ ζην φλνκα ηεο αιήζεηαο, φπσο ιέεη. Καη ηνχην, επεηδή έλα αγαζφ «ρσξηζηφλ θαζαπηφ» δελ είλαη πξαθηφ θαη δελ κπνξεί ν άλζξσπνο λα ην απνθηήζεη. Γηαηί ζθνπφο ηεο εζηθήο θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε δελ είλαη ε γλψζε αιιά ε πξάμε. Η εζηθή ηνπ Αξηζηνηέιε είλαη πξαθηηθή θαη θνηλσληθή. Δίλαη κηα εζηθή αλζξσπνθεληξηθή, κηα εζηθή πνπ νη επηηαγέο ηεο ππαγνξεχνληαη απφ ηνλ νξζφ ιφγν κηα εζηθή πνπ πξνβάιιεη ηνλ άλζξσπν θπξηαξρηθά ζηελ πεξίθεκε scala naturae αιιά, παξφια απηά, δελ ππνηηκά ηνλ παξάγνληα θύζιρ θαη ηα ινηπά θπζηθά φληα ζηα νπνία έζηξεςε ην επηζηεκνληθφ θπξίσο ελδηαθέξνλ ηνπ. Καη εξρφκαζηε ζε κηα ζχληνκε αλάιπζε ηεο πξαγκαηείαο ηνπ Ηθικά Νικομάσεια. Ο Αξηζηνηέιεο μεθηλά ηελ πξαγκάηεπζε ηεο εζηθήο κε ηε δηαθήξπμε φηη θάζε ηέρλε, κέζνδνο, πξάμε θαη πξναίξεζε απνζθνπνχλ ζε θάπνην αγαζφ ρξεζηκνπνηψληαο ηηο ιέμε «εζηθφο» θαη «εζηθή» θπξίσο σο επίζεηα, αθνχ σο νπζηαζηηθφ ε εζηθή ρξεζηκνπνηήζεθε αξγφηεξα απφ ηνλ Ξελνθξάηε θαη θπξίσο απφ ηνπο ησηθνχο. Γη απηφ ζσζηά ηζρπξίδνληαη νη άλζξσπνη, ιέεη, φηη αγαζφ είλαη απηφ πνπ επηζπκνχλ φινη. Ωζηφζν, κεηαμχ ησλ αγαζψλ πνπ εθπιεξψλνπλ ηνπο ζθνπνχο ησλ ελεξγεηψλ καο ππάξρεη 11

12 ηεξαξρία (Α 1). Σν χςηζην αγαζφ, απηφ πνπ επηδηψθνπκε γη απηφ ην ίδην, θαη φρη σο κέζνλ γηα θάηη άιιν, είλαη ν έζραηνο ζθνπφο ησλ ελεξγεηψλ καο (ην ηέινο, ζχκθσλα κε ηελ λ ηειενινγηθή ηάζε ηνπ. Καη απηφ ην αγαζφ απνηειεί αληηθείκελν ηεο πνιηηηθήο «επηζηήκεο» πνπ είλαη «θπβεξλεηηθή» ησλ ινηπψλ επηζηεκψλ ζην πιαίζην ηεο πφιεο θαη είλαη «ην αλζξψπηλν αγαζφ», σο θνηλφ θαη πνιηηηθφ. Γηαηί ην αγαζφ ηεο πφιεο είλαη ζεκαληηθφηεξν θαη ηειεηφηεξν απφ ην αγαζφ θάζε πνιίηε αηνκηθά. Με απηφ ην πλεχκα ε κέζνδνο ηεο πξαγκαηείαο ηνπ πεξί εζηθήο είλαη θαη πνιηηηθή, αθνξά ηνλ άλζξσπν σο πνιίηε (2). Η εζηθή δελ είλαη αθξηβήο επηζηήκε, ιέεη. ρεηηθά κε ηηο αμίεο πνπ επηδηψθεη, δειαδή κε ηα θαιά θαη ηα δίθαηα, ππάξρεη ηφζε δηρνγλσκία, ψζηε νη αμίεο απηέο λα ζεσξνχληαη ζπκβαηηθέο (λφκσ) θαη φρη θπζηθέο (θχζεη). Γη απηφ ην είδνο ηεο ζπιινγηζηηθήο πνπ ρξεζηκνπνηεί ε εζηθή θηινζνθία δελ είλαη απνδεηθηηθφ, φπσο ζπκβαίλεη κε ηα καζεκαηηθά. Η εζηθή θηινζνθία έρεη ηδηαίηεξε κέζνδν θαη απαηηεί γεληθή γλψζε θαη βηνηηθή εκπεηξία. Γη απηφ ν λένο θαηά ηελ ειηθία ή ην ήζνο δελ είλαη ηδεψδεο αθξναηήο ηεο, αιιά ν ψξηκνο θαη απην-πεηζαξρεκέλνο άλζξσπνο. θνπφο ηεο εζηθήο δελ είλαη ε γλψζε, αιιά ε πξάμε, φρη δειαδή λα κάζνπκε ηη είλαη ην αγαζφ, αιιά λα ην πξάμνπκε (3). Πξψηε ινηπφλ επηδίσμε ηνπ αλζξψπνπ είλαη λα επηηχρεη ην αγαζφ. Σν αγαζφ απηφ είλαη ε επδαηκνλία, πνπ απνηειεί ην ηειηθφ αγαζφ φισλ ησλ αλζξψπηλσλ πξάμεσλ. Τπάξρεη φκσο κεγάιε δηρνγλσκία ζρεηηθά κε ην δήηεκα ζε ηη έγθεηηαη ε επδαηκνλία. πλήζσο, ιέεη, ε επδαηκνλία ηαπηίδεηαη κε ηελ εδνλή, απφ άιινπο ηαπηίδεηαη κε ηελ ηηκή, ή κε ηνλ πινχην θαη κε άιια αγαζά θαηά ηηο πεξηζηάζεηο ή κε ην αγαζφ θαζαπηφ (4). Έηζη, νη ηξέρνπζεο απφςεηο κπνξνχλ λα αλαρζνχλ ζηνπο ηξεηο ηππηθνχο βίνπο: ηνλ απνιαπζηηθφ, ηνλ πνιηηηθφ θαη ηνλ ζεσξεηηθφ (5). Με πνιχ πφλν θαη κε κεγάιε ιεπηφηεηα απφ ζεβαζκφ θαη κφλν ηελ αιήζεηα απνξξίπηεη ν Αξηζηνηέιεο σο αγαζφ θαζαπηφ ην «θαζφινπ», δειαδή ηελ πιαησληθή ηδέα ηνπ αγαζνχ κε βάζε ηε ζεσξία ηνπ γηα ηηο θαηεγνξίεο. Δίλαη ελδεηθηηθά ηνπ ήζνπο ηνπ ηα ιφγηα ηεο δηαθνξνπνίεζήο ηνπ απφ ηνλ Πιάησλα. Λέεη: «Ίζσο είλαη θαιχηεξα λα εμεηάζνπκε ηελ θαζνιηθή ηδέα ηνπ αγαζνχ θαη λα εγείξνπκε ηελ απνξία γηα ην πνηα έλλνηα έρεη ην αγαζφ «θαίπεξ πξνζάληνπο ηεο ηνηαχηεο δεηήζεσο γηλνκέλεο δηα ην θίινπο άλδξαο εηζαγαγείλ ηα είδε. Γφμεηε δ αλ ίζσο βέιηηνλ είλαη θαη δεηλ επί ζσηεξία γε ηεο αιεζείαο θαη ηα 12

13 νηθεία αλαηξείλ, άιισζηε θαη θηινζφθνπο φληαο. Ακθνίλ γαξ φληνηλ θίινηλ φζηνλ πξνηηκάλ ηελ αιήζεηαλ» ( 1096 α 14-17).. Απηφ πνπ ζέιεη λα πεη ν Αξηζηνηέιεο είλαη φηη ε πιαησληθή ηδέα ηνπ αγαζνχ δελ πξνζθέξεη κηα ζσζηή βάζε γηα ην ηη είλαη ην αγαζφ σο αληηθείκελν ηεο εζηθήο. Έλα ππεξβαηηθφ αγαζφ δελ είλαη πξαθηφ θαη ε γλψζε ηνπ είλαη άρξεζηε ζηελ πεξηνρή ηεο πξάμεο (6). Σν «αλζξψπηλν αγαζφ» σο ζθνπφο ηεο αλζξψπηλεο δσήο είλαη ε επδαηκνλία γηαηί απηήλ επηιέγνπκε θαζαπηή θαη γηαηί καο εμαζθαιίδεη έλα ηέιεην θαη απηάξθε βίν, φρη βέβαηα γηα έλα «κνλψηε» άλζξσπν, αθνχ ν άλζξσπνο είλαη «θχζεη πνιηηηθφλ δψνλ». Αμίδεη λα ζεκεησζεί φηη ηνλ κνλαρηθφ άλζξσπν ζεσξεί ν Αξηζηνηέιεο, ππέξκαρνο ηεο θηιίαο, ή ζεξίν ή ζεφ. Αθνχ ινηπφλ δελ είλαη χςηζην θαιφ γηα ηνλ άλζξσπν ε ηδέα ηνπ αγαζνχ, αιιά ε επδαηκνλία, κέλεη λα δνχκε ζε ηη έγθεηηαη απηή, Ση είλαη ε επδαηκνλία. Απηφ κπνξνχκε λα ην εμαθξηβψζνπκε φηαλ ζθεθηνχκε πνην είλαη ην «έξγν» ηνπ αλζξψπνπ, απηφ δειαδή πνπ ηνλ δηαθξίλεη απφ ηα ινηπά δψα. Απηφ είλαη, ιέεη, ε πξαθηηθή δσή ηνπ ινγηθνχ ηνπ, ε έιινγε ελέξγεηα ηεο ςπρήο ηνπ. Δίλαη δειαδή ε επδαηκνλία «ςπρήο ελέξγεηα θαηά ιφγνλ ζχκθσλα κε ην ινγηθφ ή ηνπιάρηζηνλ φρη ρσξίο ην ιφγν. Καη νξίδεηαη ε επδαηκνλία σο «ςπρήο ελέξγεηα θαη αξεηήλ», θαη κάιηζηα θαηά ηελ ηειεηφηεξε αξεηή ζην πιαίζην κηαο νινθιεξσκέλεο δσήο». Έηζη ζθηαγξαθείηαη ην αγαζφ ζην βαζκφ ηεο αθξίβεηαο πνπ ε επηζηήκε ηεο εζηθήο επηηξέπεη (7). Γηαηί ε εζηθή, φπσο θαη ε ηαηξηθή, δελ είλαη αθξηβήο επηζηήκε, εμαξηάηαη απφ πνιιά θαη πξέπεη λα ιακβάλεη ππ φςε ηεο ηνλ «θαηξφλ», ηε δεδνκέλε θαηάζηαζε. Πψο ζπλάγεηαη φκσο απηφ ην ζπκπέξαζκα, ζρεηηθά κε ηελ επδαηκνλία σο χςηζην αγαζφ; Απφ ηα εκπεηξηθά δεδνκέλα, ιέεη ν Αξηζηνηέιεο. Καη δηαθξίλεη ηξία είδε αγαζψλ: εμσηεξηθά αγαζά, ζσκαηηθά αγαζά θαη αγαζά ηεο ςπρήο, πνπ είλαη θαη ηα αλψηεξα. Η επδαηκνλία ινηπφλ είλαη ζπλάξηεζε ησλ πξάμεσλ θαη ησλ ελεξγεηψλ ηεο ςπρήο καο. Ωο ελέξγεηα θαη φρη σο απιή έμε είλαη εγγελψο επράξηζηε. Δίλαη ζπλεπψο ε επδαηκνλία σο ςπρήο ελέξγεηα «ην άξηζηνλ θαη θάιιηζηνλ θαη ήδηζηνλ» απ φια ηα πξάγκαηα. Υξεηάδεηαη φκσο θαη νξηζκέλα ζσκαηηθά αγαζά θαη κεξηθά εμσηεξηθά αγαζά σο «εξγαιεία» ηεο (8). Σν δήηεκα είλαη ηψξα πσο κπνξεί θάπνηνο λα ηελ απνθηήζεη; Με άζθεζε, κε εζηζκφ, κε κάζεζε, απφ ζείθή δσξεά ή απφ ηχρε; Οπσζδήπνηε φρη απφ ηχρε, ιέεη, έζησ θη αλ απηφ ζπκβαίλεη θάπνηε, γηαηί ηφηε δελ ζα ήηαλ «πνιχθνηλε» θνηλή γηα φινπο, γηαηί δελ είλαη φινη ηπρεξνί, ζα 13

14 ιέγακε ζήκεξα. Οχηε ηα δψα νχηε ηα παηδηά είλαη επδαίκνλα, ιέεη. Γηαηί γηα ηελ επδαηκνλία απαηηείηαη ηέιεηα αξεηή θαη νινθιεξσκέλε δσή (9), ρσξίο απηφ λα ζεκαίλεη φηη επδαίκσλ είλαη ν λεθξφο, γηαηί ν Αξηζηνηέιεο δελ κηιά γηα κεηαζαλάηηα δσή, αιιά γηαηί ε επδαηκνλία σο θαη αξεηήλ ελέξγεηα δελ εμαξηάηαη απφ ηηο κεηαβνιέο ηεο ηχρεο. Η επδαηκνλία είλαη απηνζθνπφο, ππεξβαίλεη ηηο αξεηέο σο πιήξσκά ηνπο, γη απηφ θαη δελ επαηλείηαη ν επδαίκσλ, φπσο ν ελάξεηνο, αιιά καθαξίδεηαη (10). Έηζη, ε επδαηκνλία νξίδεηαη σο «ςπρήο ελέξγεηα θαη αξεηήλ ηειείαλ». Βξηζθφκαζηε ζην ηέινο ηνπ πξψηνπ θεθαιαίνπ ησλ Ηθικών Νικομασείυν, θαη είλαη πηα ε ψξα, εθφζνλ είλαη ε επδαηκνλία ε ηέιεηα αξεηή, λα δνχκε ηη είλαη ε αξεηή. Η ζπδήηεζε φκσο γηα ηελ επδαηκνλία νινθιεξψλεηαη ζην 10 ν βηβιίν (Κ), θαη ζηα θεθάιαηα VI-VIII ηεο πξαγκαηείαο κεηά ηε ζπδήηεζε ησλ επηκέξνπο εζηθψλ θαη δηαλνεηηθψλ αξεηψλ πνπ είλαη αλαγθαίεο γηα ηελ πξαμηνινγία ηνπ. Κη έηζη πξέπεη λα θάλνπκε έλα κεγάιν βήκα πξνο ηα εθεί.. Eθεί φκσο δηαθνξεηηθά απφ φ,ηη ππνζηεξίδεηαη ζηνλ επίινγν ησλ Ηζηθψλ Δπδεκείσλ φπνπ ε πην αξραην-ειιεληθή αξεηή «θαινθαγαζία» εμαίξεηαη σο χςηζηνο ζθνπφο ηεο δσήο ε επδαηκνλία εδψ, ζηα Ηθικά Νικομάσεια,- αλάγεηαη ζε «ελέξγεηαλ θαη αξεηήλ ηειείαλ» σο αξεηή ηνπ άξηζηνπ κνξίνπ ηεο ςπρήο πνπ είλαη ν λνπο, δειαδή ζε «ζεσξεηηθή ελέξγεηα», γηαηί ηειηθά γηα ην θηιφζνθν ν άλζξσπνο πξέπεη λα δήζεη ηηκψληαο ην ζετθφ ζηνηρείν πνπ ππάξρεη κέζα ηνπ (1177β27), λα κελ πεξηνξίδεηαη ζε ζλεηά θξνλήκαηα, αιιά «εθφζνλ ελδέρεηαη αζαλαηίδεηλ» (1177β 33-4). Πξνδίδεη άξαγε ε θαηάιεμε απηή ησλ Ηθικών Νικομασείυν κηα αλαβίσζε ηεο πιαησληθήο κεηαθπζηθήο εζηθήο; Όρη, αλ ηνλ ηειεπηαίν ιφγν ηνλ έρνπλ ηα Ηθικά Εςδήμεια, φπνπ ηδεψδεο βίνπ είλαη ε θαινθαγαζία, θάηη πνπ δελ είλαη εληειψο εμαθξηβσκέλν ζηε βηβιηνγξαθία.. Αιιά αο δνχκε ηη είλαη γηα ηνλ Αξηζηνηέιε ε αξεηή, γηαηί απηφ πνπ θάλεη ηελ αξηζηνηειηθή εζηθή επίθεληξν ζχγρξνλσλ ζπδεηήζεσλ είλαη ε αξεηνινγία ηνπ. Καη κάιηζηα, φρη ηφζν απηή πνπ αλαιχεη ηηο εζηθέο αξεηέο, φζν ε αξεηνινγία πνπ αζρνιείηαη κε ηηο δηαλνεηηθέο αξεηέο κε θέληξν αλαθνξάο ηεο ηνλ ιφγνλ, ην νξζνινγηθφ ζηνηρείν πνπ πξέπεη λα ξπζκίδεη ηελ αλζξψπηλε πξάμε, δειαδή ε πξαμηνινγία ηνπ. Η αξεηή γεληθψο, νη επηκέξνπο εζηθέο θαη θπξίσο νη δηαλνεηηθέο αξεηέο κε θνξπθαία ηεο θξφλεζε, αλάγνπλ ηελ αξηζηνηειηθή 14

15 εζηθή ζε εζηθή ηνπ νξζνχ ιφγνπ (ethics of right reason) θαη εκπλένπλ παξαιιαγέο ηεο ζχγρξνλεο αξεηνθξαηηθήο εζηθήο. Πξάγκαηη, ε ζπδήηεζε ησλ αξεηψλ θαιχπηεη κεγάιν κέξνο ησλ αξηζηνηειηθψλ εζηθψλ πξαγκαηεηψλ. Οη αξεηέο δηαθξίλνληαη ζε εζηθέο, ηνπ ήζνπο θαη ζε δηαλνεηηθέο. Οη εζηθέο αξεηέο «εμ έζνπο πεξηγίγλνληαη -κε παξαιιαγή ηεο ιέμεο έζνο ζε ήζνο-ραξαθηήξα. Δίλαη πξντφληα εζηζκνχ, ελψ νη δηαλνεηηθέο είλαη πξντφληα δηδαζθαιίαο. Γελ είκαζηε ελάξεηνη εθ θχζεσο, ιέεη, αιιά είκαζηε επηδεθηηθνί ηεο αξεηήο, πνπ νινθιεξψλεηαη κε ην έζνο. Δπεηδή ε εζηθή δελ είλαη ζεσξεηηθή έξεπλα, αιιά έρεη πξαθηηθφ ζθνπφ, δειαδή ην πψο ζα γίλνπκε αγαζνί, θαη πψο ζα πξάμνπκε ζσζηά, βαζηθή αξρή γηα λα ην επηηχρνπκε απηφ είλαη ην «θαηά ηνλ νξζφλ ιφγνλ πξάηηεηλ», λα πξάηηεη δειαδή θαλείο ζχκθσλα κε ηνλ νξζφ ιφγν. Απηφ βέβαηα ερεί θάπσο ρνλδξηθά, γηαηί ζηελ πεξηνρή ηεο ζπκπεξηθνξάο δελ ηζρχεη ε αθξηβνινγία. Όπσο ζπκβαίλεη θαη κε ηελ πγεία, ιέεη, νη εζηθέο αξεηέο είλαη αζπκβίβαζηεο κε ηελ ππεξβνιή θαη ηελ έιιεηςε. Η εζηθή αξεηή ζψδεηαη κε ηε κεζφηεηα. Καη ζπλίζηαηαη ζε κηα νξζή ζηάζε απέλαληη ζηε ιχπε θαη ζηελ εδνλή. Γηαθνξεηηθά απ φ,ηη ζπκβαίλεη κε ηηο ηέρλεο, γηα ηα έξγα ηεο αξεηήο έρεη ζεκαζία θαη ε ςπρηθή θαηάζηαζε ηνπ πξάηηνληνο. Γηαηί ε ςπρή είλαη ε κνξθή ηνπ ζψκαηνο, θαη ε αξεηή δελ είλαη έκθπηε αιιά είλαη πξντφλ εζηζκνχ. Πξέπεη ν άλζξσπνο λα ελεξγεί ζπλεηδεηά, λα απνθαζίδεη ειεχζεξα θαη λα θάλεη ζσζηέο επηινγέο. ηηο εζηθέο αξεηέο δελ παίδεη ζπνπδαίν ξφιν ηφζν ε γλψζε, φζν ην ήζνο ηνπ πξάηηνληνο. Οη εζηθέο αξεηέο είλαη «πξναηξέζεηο (ειεχζεξεο επηινγέο θαη απνθάζεηο, πξνζέζεηο ) ή, ηνπιάρηζηνλ, δελ απνθηψληαη άλεπ πξναηξέζεσο». (1105 α). Γηαηί δελ είκαζηε αγαζνί εθ θχζεσο. Η αξεηή είλαη θάπνηνπ είδνπο κεζφηεηα Δίλαη θιαζηθφο ν νξηζκφο ηεο αξεηήο απφ ηνλ Αξηζηνηέιε: «Δζηηλ άξα ε αξεηή έμηο πξναηξεηηθή ελ κεζφηεηη νχζα ηε πξνο εκάο, σξηζκέλε ιφγσ θαη σ αλ ν θξφληκνο νξίζεηελ»(1106β-1107 α. Δίλαη δειαδή ε αξεηή «κηα δηάζεζε πνπ θαηαιήγεη ζε απνθάζεηο. εμαξηάηαη απφ ην ζρεηηθφ κε εκάο κέζνλ πνπ θαζνξίδεηαη απφ ην ινγηθφ καο φπσο ζα ην θαζφξηδε ν ζνθφο άλζξσπνο (Sarah Broadie- Christopher Rowe, ζει. 117). Δίλαη κηα ζηαζεξή έμε πνπ ζρεκαηίδεηαη απφ ηηο πξάμεηο πνπ είλαη ζχκθσλεο κε ηνλ νξζφ ιφγν θαηά ηελ θξίζε ηνπ θξφληκνπ αλζξψπνπ θαηά ηηο επηηαγέο δειαδή ηεο θξφλεζεο πνπ είλαη δηαλνεηηθή αξεηή κε ηήξεζε ηνπ ζσζηνχ κέζνπ ζε ζρέζε κε ηελ επραξίζηεζε θαη ηνλ 15

16 πφλν. Σν κέζνλ απηφ δελ ππνινγίδεηαη απφιπηα αιιά είλαη ζρεηηθφ κε ηνλ θαζέλα απφ εκάο. Καη είλαη δηαθνξεηηθφ γηα ηνλ θαζέλα. Δίλαη ινηπφλ ε εζηθή αξεηή κηα κέζε θαηάζηαζε θαηά ηνλ νξηζκφ θαη ηελ νπζία ηεο αιιά κε βάζε ηελ νξζφηεηά ηεο είλαη αθξφηεηα (VI). ηε ζπλέρεηα ζπδεηνχληαη σο κεζφηεεο νη εζηθέο αξεηέο ηεο αλδξείαο, ηεο ζσθξνζχλεο, ηεο ειεπζεξηφηεηαο, ηεο πξαφηεηαο, ηεο αιήζεηαο. ηεο πξνζπνίεζεο, ηεο επηξαπειίαο, ηεο θηιίαο, ηεο αηδνχο, ηεο λέκεζεο θαη ηεο δηθαηνζχλεο. ην Γ βηβιίν ησλ Ηζηθψλ Νηθνκαρείσλ θξίλεη ν Αξηζηνηέιεο απαξαίηεην γηα ηελ εζηθή, ηε λνκνζεηηθή θαη ηε δηθαζηηθή λα δηαθξηβψζεη ηηο έλλνηεο ηνπ εθνπζίνπ, ηνπ αθνπζίνπ θαη ηεο πξναηξέζεσο, επεηδή ν άλζξσπνο σο πξάηηνλ ππνθείκελν είλαη ειεχζεξνο θαη ππεχζπλνο θαη πξέπεη λα πξάηηεη ζπλεηδεηά. Δμαηξεηηθά ζεκαληηθή ζεσξεί ηελ πξναίξεζε σο θξηηήξην ηνπ ήζνπο θαη ιφγσ ηεο εζσηεξηθέο ζρέζεο ηεο κε ηελ αξεηή. Η πξναίξεζε βέβαηα, σο πξνβνχιεπζε, αθνξά θπξίσο ηα κέζα γηα ηελ επίηεπμε ηνπ ζθνπνχ πνπ ζέηεη ε βνχιεζε. θεπηφκαζηε θαη απνθαζίδνπκε γηα πξάγκαηα πνπ είλαη ζηελ εμνπζία καο, θαη θπξίσο γηα ηα κέζα ηεο επίηεπμήο ηνπο θαη φρη γηα ηνπο ζθνπνχο, γηαηί ν άλζξσπνο είλαη αξρή ησλ πξάμεψλ ηνπ θαη ε «βνπιή» ηνπ αθνξά ζηα κέζα πνπ ζα κεηαρεηξηζζεί. Οξίδεη ινηπφλ ν Αξηζηνηέιεο ηελ πξναίξεζε σο «βνπιεπηηθήλ φξεμηλ ησλ εθ εκίλ» (1113 α 11), επηζπκία πνπ ππαγνξεχεηαη απφ πξνεγνχκελε ζθέςε γηα πξάγκαηα πνπ είλαη ζηελ εμνπζία καο. ην εξψηεκα αλ ε βνχιεζε-επρή θαηεπζχλεηαη ζην πξαγκαηηθφ αγαζφ ή φρη, θέξλεη σο πξφηππν ηνλ «ζπνπδαίνλ», γηαηί είλαη απηφο εθείλνο πνπ «ην αιεζέο ελ εθάζηνηο νξά ψζπεξ θαλψλ θαη κέηξνλ απηψλ σλ» (1113 α 33). Δίλαη ν ζπνπδαίνο κέηξν θαη θαλφλαο ηνπ θάζε αιεζηλνχ πξάγκαηνο. Απηφ πνπ έρεη ζεκαζία είλαη ε δηαπίζησζε φηη θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε ε αξεηή θαη ε θαθία εμαξηψληαη απφ εκάο. Θειεκαηηθά γηλφκαζηε θαινί ή θαθνί, φπσο θαίλεηαη απν ηηο ακνηβέο πνπ ιακβάλνπκε θαη ηηο ηηκσξίεο πνπ πθηζηάκεζα. Αθφκε θαη γηα ηελ άγλνηά ηνπ ππεχζπλνο είλαη ν ίδηνο ν άλζξσπνο, έζησ θαη αλ κεξηθνί θαη φρη φινη είλαη πξνηθηζκέλνη κε εζηθή ελφξαζε. Απηφ πνπ είλαη ζπνπδαίν, γηαηί ζηελ Οκεξηθή επνρή, νη άλζξσπνη ηα απέδηδαλ φια ζηνπο ζενχο θαη ζηα θαπξίηζηα ηνπο γηα παξάδεηγκα ε Διέλε ζηελ Σξνία-- είλαη φηη νη αλζξσπνη είλαη ζπλππεχζπλνη κε ηε θχζε ηνπο γηα ην ραξαθηήξα ηνπο. Ο Αξηζηνηέιεο ζπδεηεί δηα καθξψλ φιεο ζρεδφλ ηα ηηο εζηθέο αξεηέο φπσο ηελ αλδξεία, ηε ζσθξνζχλε, φπνπ εμαίξεη 16

17 ηηο επηηαγέο ηνπ νξζνχ ιφγνπ, ρσξίο λα παξαιείπεη λα ζπδεηήζεη θαη ηα αληίζηνηρα ειαηηψκαηα. Δπίζεο ηελ ειεπζεξηφηεηα, ηε κεγαινπξέπεηα, ηε ζσζηή δειαδή ρξήζε ηνπ πινχηνπ, ηε κεγαινςπρία φπνπ «ν κεγάισλ εαπηφλ αμηψλ, άμηνο σλ» είλαη απηφο πνπ έρεη πνιχ πςειφ απηνζπλαίζζεκα, θαη ν νπνίνο κεηαμχ άιισλ ζπνπδαίσλ πξνηεξεκάησλ ηνπ δελ «αλζξσπνινγεί», δειαδή δελ θνπηζνκπνιεχεη θαη δελ θαθνινγεί. Πξνζζέηεη ηελ πξαφηεηα, ηε ζπγγεληθή κε ηε θηινθξνζχλε θηιία, ηε κεζφηεηα κεηαμχ αιαδνλείαο θαη εηξσλείαο, ηελ επηξαπειία, ηελ αηδψ, θ.ιπ., θ. ιπ. Οιν ην εμαηξεηηθά ζεκαληηθφ Δ βηβιίν είλαη αθηεξσκέλν ζηε δηθαηνζχλε.η δηθαηνζχλε, ιέεη, δελ είλαη κέξνο αξεηήο αιιά νιφθιεξε ε αξεηή ζε ζρέζε κε ηνπο άιινπο αλζξψπνπο, θαη ζεσξείηαη ε θξαηίζηε ησλ ινηπψλ αξεηψλ, φρη κφλν αηνκηθά αιιά θαη ζε ζπιινγηθή θιίκαθα θαη δελ απνζθνπεί κφλν ζην αηνκηθφ ζπκθέξνλ. Ο Αξηζηνηέιεο νξίδεη ην δίθαην, πνπ είλαη εζηθή έλλνηα, σο ην λφκηκν θαη ην ίζν. πδεηεί εθηελψο ην δηαλεκεηηθφ θαη ην επαλνξζσηηθφ δίθαην θαζψο θαη ην δίθαην ησλ αληηπνίλσλ σο κεζoηήησλ αλάκεζα ζην αδηθείλ θαη ην αδηθείζζαη. Σν δηαλεκεηηθφ δίθαην θαζνξίδεηαη απφ ηε γεσκεηξηθή αλαινγία, ζχκθσλα δειαδή κε ηελ αμία ηνπ θαζελφο-- «θαη αμίαλ»-- αιιά ην επαλνξζσηηθφ κε βάζε ηελ αξηζκεηηθή αλαινγία: φηη έθαλεο, λα πάζεηο.. Αμίδεη λα μαλαηνληζηεί σζηφζν ηελ αμία νη δεκνθξαηηθνί ηελ αλάγνπλ ζηελ ειεπζεξία, νη νιηγαξρηθνί ζηνλ πινχην ή ηελ επγέλεηα αιιά νη αξηζηνθξαηηθνί ζηελ αξεηή Σν πνιηηηθφ δίθαην πάλησο ηζρχεη θαη απηφλ κεηαμχ ειεπζέξσλ πνιηηψλ θαη δηαθξίλεηαη ζε θπζηθφ θαη λνκηθφ. Γελ δέρεηαη ν Αξηζηνηέιεο φηη κπνξεί ή πξέπεη, λα αδηθείηαη θαλείο εθνπζίσο φπσο γηα παξάδεηγκα θήξπηηε ν σθξάηεο--, αιιά κφλν, αλ ηχρεη απφ ηηο πεξηζηάζεηο, λα βιάπηεηαη εθνπζίσο. ε ζχγθξηζε πάλησο κε ην αδηθείζζαη ζεσξεί ρεηξφηεξν ην αδηθείλ. Κάλεη επίζεο, πξψηνο ζηα ρξνληθά, ιφγν γηα ηελ επηείθεηα σο επαλφξζσζε ηνπ ζεηηθνχ δηθαίνπ, φηαλ κηα ππφζεζε δελ θαιχπηεηαη πιήξσο απφ ηνλ λφκν. Σφηε ν «επηεηθήο» δηθαζηήο ζπκπιεξψλεη ην δίθαην κε αλζξσπηζηηθή δηάζεζε. Καη ην ζρεηηθφ κε ηε δηθαηνζχλε θεθάιαην θιείλεη κε επάλνδν ζην πξφβιεκα αλ έρεη θάπνηνο δηθαίσκα λα αδηθεί ηνλ εαπηφ ηνπ, παξά ηνλ νξζφ ιφγν, δειαδή λα απηνθηνλεί, πξάγκα πνπ δελ ην δέρεηαη, γηαηί πηζηεχεη πσο κε ηε ρεηξνλνκία απηή ν απηφρεηξαο αδηθεί ηελ πφιε. 17

18 Κεληξηθή αξεηή φρη κφλν θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε αιιά ηδηαίηεξα γηα ηνλ Αξηζηνηέιε είλαη ε θπόνηζιρ ηελ νπνία πξαγκαηεχεηαη ζην η βηβιίν πνπ είλαη θνηλφ ηφζν ζηα Ηθικά Νικομάσεια φζν θαη ζηα Ηθικά Δπδήκεηα, αιιά θαη ζηα ακθηιεγφκελα γηα ηελ παηξφηεηά ηνπο Ηθικά Μεγάλα. Σνλ φξν ηνλ βξίζθνπκε θαη ζηελ εμσ-θηινζνθηθή γξακκαηεία ελδεηθηηθφ ηνπ «ζθνπνχ», ηεο πξφζεζεο ή ζθέςεο λα θάλνπκε θάηη. Καη ζηνλ Πιάησλα ε θπόνηζιρ εκθαλίδεηαη σο ζχλεζε θαη θξνληκάδα αλαγθαία γηα ηελ θπβέξλεζε ησλ αλζξψπσλ θαη ηε δηεπζέηεζε ησλ πξαγκάησλ.. ηνπο γλσζηνχο Όποςρ πνπ απνδίδνληαη ζηνλ Πιάησλα (411d), ε θπόνηζιρ νξίδεηαη σο «δχλακηο πνηεηηθή θαζ απηήλ ηεο αλζξψπηλεο επδαηκνλίαο, επιζηήμη αγαθών και κακών, επιζηήμη ποιηηική εςδαιμονίαρ, διάθεζιρ, καθ ήν κπίνομεν ηι ππακηέον και ηι ος ππακηέον». ηνλ Αξηζηνηέιε, φκσο, ε θπόνηζιρ γίλεηαη ε θεληξηθή δηαλνεηηθή αξεηή ηνπ αλζξψπνπ θαη νξίδεηαη σο «έξιρ αληθήρ μεηά λόγος ππακηική πεπί ηα ανθπώπυ αγαθά και κακά» (Η.Ν. 6, 5 θαη 8). Γελ απνθιείεη σζηφζν, ζε άιια ζπκθξαδφκελα ηε θξφλεζε θαη απφ κεξηθά επθπή θαη απηφλ δψα, ηα πνιηηηθά δψα, φπσο ηα ιέεη, πνπ πεηνχλ ή πνξεχνληαη αγειεδφλ, αθνινπζψληαο ηνλ αξρεγφ ηνπο, φπσο δηαβάδνπκε ζηα έξγα ηνπ Πεπί ζώυν γενέζευρ 3,2,15, Πεπί ηα ζώα ιζηοπίαι 9,1,1 και Πεπί ζώυν μοπίυν 2,2,6,4 κ.λπ. Η γλψκε ηνπ θπόνιμος, σζηφζν είλαη θαη απηφλ απφιπην θξηηήξην αξεηήο θαη εγγχεζε ηεο νξζήο πξάμεο. Δθφζνλ φκσο, ζχκθσλα κε ηνλ νξηζκφ πνπ έδσζε ν Αξηζηνηέιεο ζηελ αξεηή, ζεψξεζε ηνλ νξζφ ιφγν θαη ηνλ θξφληκν άλζξσπν σο απζεληίεο γηα ηελ επηινγή ηεο κεζφηεηαο πνπ ζεσξνχληαλ επίζεο ηππνθξαηηθή δηαηηεηηθή θαη ζεξαπεπηηθή αξρή--, ζεσξεί αλαγθαία κηα επηζηακέλε δηεξεχλεζε ηεο δηαλνεηηθήο αξεηήο ηεο θξφλεζεο θαη ηνπ οπθού λόγος θαζψο θαη ηνπ θαζνξηζκνχ ηνπ θαλφλα πνπ ηα θαζνξίδεη. Γηαθνξεηηθά απ φηη ζηα Ηθικά Εςδήμεια φπνπ ε θπόνηζιρ δηαζθαιίδεη ηε ζέα ηεο πξψηεο αξρήο, δειαδή ηνπ ζείνπ, ζηα Ηθικά Νικομάσεια ε θξφλεζε είλαη δηαλνεηηθή αξεηή σο πξαθηηθή ζνθία θαη δηνξαηηθφηεηα. Η ςπρή θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε απνηειείηαη απφ έλα ινγηθφ θαη έλα άινγν κέξνο, θαη ην ινγηθφ δηαθξίλεηαη ζε επηζηεκνληθφ θαη ινγηζηηθφ, δειαδή βνπιεπηηθφ. Καζέλα απφ δχν απηά κέξε έρεη ηελ αξεηή ηνπ. Πνηεηηθή αηηία ηεο πξάμεο είλαη ε πξναίξεζε πνπ θαηεπζχλεηαη ζε έλα ζθνπφ. Καη ε πξναίξεζε νξίδεηαη σο «λνπο νξεθηηθφο ή φξεμε δηαλνεηηθή». Ιδηφηεηα ηνπ θξφληκνπ είλαη λα 18

19 ζθέπηεηαη θαιά γηα φ,ηη είλαη θαιφ θαη ζπκθέξνλ γηα ηνλ εαπηφ ηνπ αιιά θαη κέζνλ γηα κηα θαιή δσή ζρεηηθψο κε πξάγκαηα πνπ είλαη ζηελ εμνπζία ηνπ. Η θξφλεζε δελ είλαη νχηε επηζηήκε νχηε ηέρλε, αιιά νξίδεηαη σο «έμηο αιεζήο κεηά ιφγνπ πξαθηηθή πεξί ηα αλζξψπσ αγαζά θαη θαθά» απηά πνπ κπνξεί θαλείο λα πξνκειεηήζεη (1140β 5). Φξφληκνη είλαη θαη νη έκπεηξνη ηεο νηθηαθήο νηθνλνκίαο θαζψο θαη ηεο πνιηηηθήο. Απηφ πνπ ζψδεη ηε θξφλεζε, ιέεη, είλαη ε ζσθξνζχλε, ελψ ηε δηαζηξέθεη ε εδνλή. Η θξφλεζε είλαη ε αξεηή ηνπ δνμαζηηθνχ κέξνπο ηεο ςπρήο, φρη απιψο κηα ινγηθή έμε. Δλψ ν λνπο ζπιιακβάλεη ηηο πξψηεο αξρέο ηεο επηζηήκεο θαη ε ζνθία είλαη ε αθξηβεζηάηε ησλ επηζηεκψλ, ε θξφλεζε θαη ε πνιηηηθή δελ είλαη ζπνπδαηφηεξεο απφ ην λνπ θαη ηε ζνθία, γηαηί δελ είλαη θαη ν άλζξσπνο ην άξηζην ησλ φλησλ, εθφζνλ ππάξρνπλ άιια ζετθφηεξα. Η πνιηηηθή σο λνκνζεηηθή ελέξγεηα ιεηηνπξγεί ζσζηά κε βάζε ηε θξφλεζε πνπ απαηηεί εκπεηξία θαη σξηκφηεηα. Αξρή θαη ηέινο ελφο ζπιινγηζκνχ είλαη γηα ηνλ Αξηζηνηέιε ν λνπο πνπ ζπιιακβάλεη ηνπο πξσηαξρηθνχο θαη ηνπο έζραηνπο φξνπο, ελψ ν ιφγνο έρεη λα θάλεη κε ηα ελδερφκελα θαη ηελ ειάζζνλα πξφηαζε ελφο πξαθηηθνχ ζπιινγηζκνχ, γηαηί νη απνδείμεηο πεγάδνπλ απφ απηά θαη αλαθέξνληαη ζ απηά. ην πιαίζην απηφ θάλεη ιφγν γηα έλα βιέκκα πνπ νξακαηίδεηαη ην αγαζφ ζαλ λα είλαη θάηη πνπ έρεη νληνινγηθή ππφζηαζε, ψζηε λα πξνζεγγίδεη ε ζέζε ηνπ απηή ζηνλ ζχγρξνλν εζηθφ ξεαιηζκφ ηεο κεηαεζηθήο θαη ζηηο αληηζεσξεηηθέο ζρεηηθά κε ηελ εζηθή θηινζνθία ηάζεηο. Λέεη: «ψζηε δεη πξνζέρεηλ ησλ εκπείξσλ θαη πξεζβπηέξσλ ή θξνλίκσλ ηαηο αλαπνδείθηνηο θάζεζη θαη δφμαηο νπρ ήηηνλ ησλ απνδείμεσλ. Γηα γαξ ην έρεηλ εθ ηεο εκπεηξίαο φκκα νξψζηλ νξζψο» ( 1143 β 11-14). Κξηηηθέο δηαλνεηηθέο αξεηέο ζεσξεί επίζεο ηε ζχλεζε θαη ηε γλψκε, Οη δηαλνεηηθέο αξεηέο, φπσο ε θξφλεζε, θαη νη πξαθηηθέο φπσο ε εζηθή αξεηή, είλαη ρξήζηκεο σο ζθνπφο θαη κέζνλ γηα ηελ επηηέιεζε ηνπ έξγνπ ηνπο δειαδή, ζε θαληηαλή γιψζζα--ησλ θαζεθφλησλ- ηνπ αλζξψπνπ. Απηφ πνπ έρεη ζεκαζία βέβαηα είλαη ην θξφλεκα ηνπ πξάηηνληνο, δειαδή ε πξναίξεζή ηνπ πνπ θαληάδεη θάπσο θαληηαλφ, καδί κε ηελ έθθξαζε «ην δένλ» πνπ ζπλαληάκε ζηα εζηθά έξγα ηνπ Αξηζηνηέιε ζπρλά. Η εζηθή ελφξαζε πάλησο επηηπγράλεηαη κε ηελ εζηθή αξεηή. Δίλαη αδχλαην λα είλαη θαλείο θξφληκνο, ρσξίο λα είλαη αγαζφο, θαίηνη ε θχξηα αξεηή δελ επηηπγράλεηαη ρσξίο ηε θξφλεζε. ην ζεκείν απηφ αλαθέξεηαη ν Αξηζηνηέιεο ζηνλ σθξάηε πνπ είρε θαη απηφλ θαη δίθην αιιά 19

20 θαη άδηθν. Δίρε άδηθν φηαλ έιεγε φηη φιεο νη αξεηέο είλαη πξντφληα ηεο θξφλεζεο εδψ ηεο γλψζεο--αιιά είρε δίθην φηη δελ κπνξνχλ λα ππάξρνπλ ρσξίο ηε θξφλεζε. Γηαηί θαη ηψξα φινη ζηνλ νξηζκφ ηεο αξεηήο, ιέεη, πξνζέηνπλ φηη είλαη κηα έμε ζχκθσλε κε ηνλ νξζφ ιφγν. Καη νξζφο είλαη ν ιφγνο ν ζχκθσλνο κε ηε θξφλεζε. Ο σθξάηεο, ιέεη, ζεσξνχζε ηηο αξεηέο ιφγνπο σο επηζηήκεο, ν ίδηνο φκσο ηηο ζεσξεί «κεηά ιφγνπ», φηη δειαδή ζπλππάξρνπλ κε ην ιφγν (1144β 20-30). Καη ζεσξεί αλαγθαία ηε ζχλδεζε ηεο θξφλεζεο κε ηελ εζηθή αξεηή. Η πξψηε αθνξά ηα κέζα γηα ηελ επίηεπμε ηνπ ζθνπνχ ηνλ νπνίν επηδηψθεη ε δεχηεξε. Σειηθά φκσο ζεσξεί ηε θξφλεζε θαηψηεξε απφ ηε ζνθία. Ο Αξηζηνηέιεο ζπδεηεί εθηελψο ηελ αθξαζία (πάζνο) ζε αληηδηαζηνιή κε ηελ εγθξάηεηα, ηελ αθνιαζία φπνπ παίδεη ξφιν ε πξφζεζε θαη γεληθψο ηα πάζε θαη ηελ εδνλή (ΙΥ) κε ηαηξηθέο παξακέηξνπο--- θαη ζρεδφλ ζε δχν βηβιία πξαγκαηεχεηαη ηε θηιία θαη ηα είδε ηεο. Θεσξεί ηε θηιία αξεηή ή κεηά αξεηήο, αλζξψπηλε αλάγθε, πνιχηηκε σο κέζνλ γηα ην «επ δελ» θαη δεζκφ ηεο θνηλσλίαο. Σε δηαθξίλεη ζε θηιία πνπ βαζίδεηαη ζηε ρξεζηκφηεηα, ζηελ εδνλή θαη ζηελ αξεηή πνπ είλαη θαη ε ηέιεηα θηιία θαη ζπδεηεί εθηελψο ηε ζρέζε ηεο κε ηελ πεξηηηή ζηελ πεξίπησζε απηή δηθαηνζχλε. Γηαηί, φπνπ ππάξρεη θηιία, είλαη πεξηηηή ε δηθαηνζχλε, ιέεη, γηαηί ν θίινο δελ αδηθεί πνηέ ηνλ θίιν ηνπ. Θεσξεί ηέιεηα θαη αδηάβιεηε ηε θηιία «ησλ αγαζψλ θαη θαη αξεηήλ νκνίσλ» γηαηί σο θαη αμίαλ θίιεζε πξνυπνζέηεη ηζφηεηα. ην πιαίζην απηφ θάλεη ιφγν γηα ηα πνιηηεχκαηα βαζηιεία, αξηζηνθξαηία θαη ηηκνθξαηία ή πνιηηεία θαη ηηο παξεθβάζεηο ηνπο, θαη αλάινγα αμηνινγεί ηηο θηιίεο, ζεσξψληαο αξηζηνθξαηηθή ηε ζπδπγηθή θηιία, δηφηη «θαη αμίαλ άξρεη ν αλήξ, ηηκνθξαηηθή ηελ αδειθηθή θαη δεκνθξαηηθή φηαλ δελ ζπκπεξηθέξεηαη θάπνηνο σο δεζπφηεο. Μηιά γηα ηε θπζηθή θηιία αλδξψλ θαη γπλαηθψλ, φρη κφλν ράξηλ ηεθλνπνηίαο, αθφκε θαη γηα ηε θηιία κε ηνπο δνχινπο σο αλζξψπνπο. Η αξηζηνηειηθή ξήζε «θίινο άιινο εγψ» δελ είλαη εγσθεληξηθή αιιά εμηζσηηθή. Η ζσζηή αγάπε ηνπ εαπηνχ καο πάλησο δηαρσξίδεηαη απφ ηνλ εγσηζκφ, ελψ ε πνιηηηθή θηιία ηαπηίδεηαη κε ηελ νκφλνηα. Θεσξεί ηε θηιία απαξαίηεηε γηα πνιινχο ιφγνπο θαη θπξίσο γηαηί ν άλζξσπνο είλαη θνηλσληθφ δψν. Καη ραξαθηεξίδεη ηνλ κνλψηε άλζξσπν ζεξίν ή ζεφ. ην ηειεπηαίν βηβιίν ησλ Η.Ν. επαλέξρεηαη ζηα πεξί εδνλήο ζπδεηψληαο ηε ζεσξία ηνπ Δπδφμνπ (ππέξηεο εδνλήο ) ζε αληηδηαζηνιή κε απηή ηνπ πεπζίππνπ (θαηά ηεο 20

21 εδνλήο), δηαθνξνπνηψληαο ηεο αλακεηαμχ ηνπο θαη αμηνινγψληαο ηηο εδνλέο ζε ζπλάθεηα κε ηελ ελεξγεηηθφηεηα, ηελ πγεία θαη ην ήζνο ηνπ θάζε αλζξψπνπ (Ι-V). ηηο ηειεπηαίεο ηέζζεξεο παξαγξάθνπο ηεο πξαγκαηείαο ηνπ απηήο επαλέξρεηαη ζηελ ζρέζε επδαηκνλίαο θαη ζεσξίαο, σο ελέξγεηαο ηνπ άξηζηνπ ζηνηρείνπ ηνπ αλζξψπνπ πνπ είλαη ν λνχο, δειαδή ηνπ ζετθνχ ζηνηρείνπ πνπ ππάξρεη ζηνλ άλζξσπν θαη ηνλ αληηδηαζηέιιεη απφ ηα δψα. Ο πλεπκαηηθφο άλζξσπνο είλαη ζενθηιέζηαηνο θαη καθάξηνο, ιέεη. Καη θαηαιήγεη ηνλίδνληαο ηε ζπλάθεηα ηεο εζηθήο κε ηελ πνιηηηθή γηα ηελ επίηεπμε ηεο επδαηκνλίαο θαη ηελ εζηθή ππνρξέσζε ηεο πνιηηείαο λα αλαιάβεη ηελ εζηθή θαη πνιηηηθή παηδεία ησλ πνιηηψλ κε ζθνπφ λα θαζνξηζηεί «ηηο ε αξίζηε πνιηηεία». Αμίδεη λα ζεκεησζεί, φπσο ήδε ππαηλίρηεθα, φηη ζηα Ηθικά Εςδήμεια ε αθξνηειεχηεηα αξεηή είλαη ε καλοκαγαθία, πνπ πξνυπνζέηεη θαηνρή φισλ ησλ ινηπψλ αξεηψλ. Σν πλεχκα εδψ είλαη πην ηαηξν-θεληξηθφ, φπσο έρσ δείμεη αιινχ. Η θαινθαγαζία είλαη «ηέιεηα αξεηή». Καη φξνο ηεο είλαη ν νξζφο ιφγνο. Όκσο, φπσο δηαθέξεη ε αξρή ηεο ηαηξηθήο απφ ηελ αξρή ηεο πγείαο, έηζη θαη ε ζεσξεηηθή ηθαλφηεηα δηαθέξεη απφ ηελ αγαζφηεηα. Δμσηεξηθά αγαζά, θίινη θιπ., είλαη θαιά ζην βαζκφ πνπ καο επηηξέπνπλ ηελ ηνπ ζενχ ζεσξίαλ θαη δελ καο εκπνδίδνπλ λα ελαηελίδνπκε ην ζεφ, ην αθίλεην θηλνχλ, πνπ βξίζθεηαη ζηελ θνξπθή ηεο θιίκαθαο ησλ αμηψλ σο ζθέςε ηνπ εαπηνχ ηνπ πξνο ην νπνίν ηείλνπλ φια ηα φληα. Ο άξηζηνο φξνο ηεο ςπρήο ηνπ αλζξψπνπ πάλησο είλαη λα αηζζάλεηαη ειάρηζηα ην άινγν κέξνο ηεο, θαη λα θαηεπζχλεηαη πάληνηε απφ ην ιφγν. Ο άλζξσπνο ζε αληηδηαζηνιή κε ηα άιια δψα, πξνζπαζεί λα επηηχρεη ην ζθνπφ ηνπ κε βάζε ηελ νξζνινγηθφηεηα, γηαηί ν ιφγνο είλαη απηφ πνπ θπξίσο ηνλ δηαθξίλεη απφ ηα αιια δψα. Καη ν Αξηζηνηέιεο θιείλεη ηελ πξαγκαηεία ηνπ κε κηα κηθξή εηζαγσγή ζηελ πνιηηηθή. Γηαηί, φπσο εηπψζεθε, «ηα Ηζηθά Νηθνκάρεηα καο δείρλνπλ πνηα κνξθή θαη πνην ζηπι δσήο είλαη αλαγθαία γηα ηελ επδαηκνλία θαη ηα Πνιηηηθά πνηα κνξθή πνιηηεχκαηνο θαη ζχλνιν ζεζκψλ θάλνπλ δπλαηή θαη εγγπψληαη απηή ηε κνξθή δσήο. Ο Αξζηνηέιεο δελ θάλεη δηάθξηζε αλάκεζα ζην πνιηηηθφ θαη ην θνηλσληθφ θη απηφ ην επηηξέπεη ε κηθξή θιίκαθα ηεο πφιεο-θξάηνπο (Μc Intyre ζει. 57). 21

22 Βέβαηα δελ πξέπεη λα μερλάκε φηη ν Αξηζηνηέιεο δελ αληηζηξαηεχεηαη θαη αξρήλ ηε δνπιεία, θπξίσο απηή πνπ πξνέξρεηαη απφ αηρκαισζία, θιπ., νπζηαζηηθά φκσο ζεσξεί δνχιν απηφλ πνπ δελ ζθέθηεηαη νξζνινγηθά θαη δελ είλαη πλεπκαηηθά απηάξθεο, γηαηί κε ην δνχιν σο άλζξσπν κπνξεί λα ζπλδεζεί θηιηθά. Καη δελ ζεσξεί ηε γπλαίθα ηζφηηκε κε ηνλ άλδξα, φπσο ν Πιάηβλ. Γηαηί θαη απηφλ ε γπλαίθα έρεη ειαηησκέλν ην ινγηζηηθφ, ην νπνίν ζηεξεί επίζεο απφ ηα παηδηά. Ο Αξηζηνηέιεο δελ κηιά ππνηηκεηηθά γηα ηε δεκνθξαηία, φπσο ν Πιάησλ, αιιά άξηζην πνιίηεπκα θαη απηφο ζεσξνχζε έλα είδνο πλεπκαηηθήο αξηζηνθξαηίαο, ηελ πνιηηεία, φπσο ιέεη. Η εζηθή ηνπ είλαη, φπσο εηπψζεθε, απφ έλα ζχγρξνλν ζε πνιιά κάιηζηα νπαδφ ηνπ, ηνλ Alasdair MacIntyre, ε εζηθή ηεο αξηζηνθξαηηθήο ηάμεο ηεο επνρήο ηνπ, κηα εζηθή γηα gentlemen, φπσο ην δηαηππψλεη. Καη ε έλλνηα θαη αμία ηεο κεζφηεηαο κπνξεί λα παξεμεγεζεί, παξφιν πνπ, φπσο ν ίδηνο ηνλίδεη, είλαη απηή ζε ηειηθή αλάιπζε εζηθά αθξφηεο. Πνιιά ζηνηρεία ηεο αξηζηνηειηθήο εζηθήο θαη κάιηζηα ζε ζενινγηθφ πιαίζην πηνζεηήζεθαλ απφ ηνπο Βπδαληηλνχο, πνπ ζπδήηεζαλ ηδηαίηεξα ηηο δηαθνξέο ηεο αξηζηνηειηθήο θηινζνθίαο, ζε ζενινγηθά θπξίσο δεηήκαηα, απφ ηελ πιαησληθή, θαζψο θαη απφ ηνλ ιεγφκελν ζρνιαζηηθηζκφ ηνπ Γπηηθνχ Μεζαίσλα κε θχξην εθπξφζσπν ην Θσκά ηνλ Αθηλάηε. εκαληηθή φκσο είλαη θαη κηα αλαβίσζε ηεο αξηζηνηειηθήο εζηθήο θηινζνθίαο ζηελ επνρή καο, ηφζν απφ ηε κεηαεζηθή σο επηζηεκνινγία ησλ εζηθψλ ελλνηψλ, φζν θαη σο αξεηνθξαηηθή εζηθή ζε δηάθνξεο παξαιιαγέο θαη θάπνηα ζπλάθεηά ηεο κε ηελ εθαξκνζκέλε εζηθή. Πξσηαγσλίζηξηεο σζηφζν ζηελ αλζξσπνθεληξηθή απηή εζηθή πνπ ζηεξίδεηαη ζηε ζέζε φηη «ε θχζε έθαλε φια ηα πξάγκαηα πξνο ράξηλ ηνπ αλζξψπνπ» (Πνι. Ι, 8), πνπ απαληά ζην εξψηεκα «ηη είδνπο άλζξσπνο πξέπεη λα είκαη;» ή «πψο ζα έπξαηηε έλα ελάξεην πξφζσπν;» θαη φρη ηφζν ζην θαληηαλφ «ηη πξέπεη λα πξάμσ;» ή ζην σθειηκηζηηθφ «ηη ζα είλαη θαιιίηεξν γηα κέλα» πνπ απαζρνιεί ηηο δενληνινγηθέο θαη ζπλεπεηνθξαηηθέο ζεσξίεο, είλαη γπλαίθεο θηιφζνθνη, φπσο ε Elisabeth Anscobe ζηα έξγα ηεο Modern Moral Philiosophy (1958) θαη Ιntention, ην νπνίν έρσ ζπδεηήζεη αιινχ(1978), ε Irish Murdoch, The Sovereignty of Good (1970), ε Philippa Foot, Virtues and Vices (1978) ε Martha Nussbaum( Τhe Fragility of Godness (1986) θαη πην πξφζθαηα, ζρεηηθά κε ηε ζπδήηεζε γηα ηα εμσηεξηθά αγαζά ζην χληαγκα ησλ Ηλσκέλσλ Πνιηηεηψλ θαη ζε λνκηθφ πιαίζην, πνπ έρσ 22

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Παλεπηζηήκην Παηξψλ. Σκήκα Φηινζνθίαο. Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ πνπδψλ ζηε Φηινζνθία Ηζηθή θαη Πνιηηηθή Φηινζνθία Αθαδεκατθά έηε 2007-2009

Παλεπηζηήκην Παηξψλ. Σκήκα Φηινζνθίαο. Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ πνπδψλ ζηε Φηινζνθία Ηζηθή θαη Πνιηηηθή Φηινζνθία Αθαδεκατθά έηε 2007-2009 Παλεπηζηήκην Παηξψλ Σκήκα Φηινζνθίαο Πξφγξακκα Μεηαπηπρηαθψλ πνπδψλ ζηε Φηινζνθία Ηζηθή θαη Πνιηηηθή Φηινζνθία Αθαδεκατθά έηε 2007-2009 Γηπισκαηηθή εξγαζία Θέκα Δξγαζίαο Σν εζηθφ, ην λφκηκν, ην πνιηηηθφ

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΖΘΗΚΖ ΚΑΗ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΦΗΛΟΟΦΗΑ ΘΔΜΑ: ΣΟ ΠΡΟΒΛΖΜΑ ΣΖ ΑΤΣΟΓΝΧΗΑ ΣΖΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΣΖΝ ΓΝΧΣΗΚΖ ΦΤΥΟΛΟΓΗΑ

ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΖΘΗΚΖ ΚΑΗ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΦΗΛΟΟΦΗΑ ΘΔΜΑ: ΣΟ ΠΡΟΒΛΖΜΑ ΣΖ ΑΤΣΟΓΝΧΗΑ ΣΖΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΣΖΝ ΓΝΧΣΗΚΖ ΦΤΥΟΛΟΓΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΖΜΑ ΦΗΛΟΟΦΗΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΖΘΗΚΖ ΚΑΗ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΦΗΛΟΟΦΗΑ ΚΑΘΖΓΖΣΖ: ΜΗΥΑΛΖ ΠΑΡΟΤΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ: ΣΟ ΠΡΟΒΛΖΜΑ ΣΖ ΑΤΣΟΓΝΧΗΑ ΣΖΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΔΙΣΟ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο (κεζήιηθαο), Α, Β, Γ, (λένη πνηεηέο)

ΗΡΑΚΛΔΙΣΟ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο (κεζήιηθαο), Α, Β, Γ, (λένη πνηεηέο) Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΗΡΑΚΛΔΙΣΟ Πξφζσπα: Καζεγεηήο (κεζήιηθαο), Α, Β, Γ, (λένη πνηεηέο) (ην κπαθγθξάνπλη, ζε βίληεν δξφκνπ κε δέληξα, θπξίσο θππαξίζηα, ν νπνίν εθηείλεηαη ζε φιν ην κήθνο ηεο ζθελήο. Δπί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΚΡΑΣΗ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο παλεπηζηεκίνπ, Α, Β θαη Γ (θνηηεηέο)

ΧΚΡΑΣΗ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο παλεπηζηεκίνπ, Α, Β θαη Γ (θνηηεηέο) Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΧΚΡΑΣΗ Πξφζσπα: Καζεγεηήο παλεπηζηεκίνπ, Α, Β θαη Γ (θνηηεηέο) (ην γξαθείν, ζην ζπίηη ηνπ θαζεγεηή) ΚΑΘΗΓΗΣΗ: Καιψο ηνπο Β: Σα θαζίθηα Αιιά ηη πεξηκέλεηο απφ θαζηζηφκνπηξα Ννκίδνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Αξηζηνηέιεο, Πνιηηηθά, Δξσηήζεηο θαη απαληήζεηο αλά ελφηεηα ΑΡΙΣΟΣΔΛΗ, ΠΟΛΙΣΙΚΑ. 11 ε Δλόηεηα

Αξηζηνηέιεο, Πνιηηηθά, Δξσηήζεηο θαη απαληήζεηο αλά ελφηεηα ΑΡΙΣΟΣΔΛΗ, ΠΟΛΙΣΙΚΑ. 11 ε Δλόηεηα ΑΡΙΣΟΣΔΛΗ, ΠΟΛΙΣΙΚΑ 11 ε Δλόηεηα 1. Ση ελλνεί ν Αξηζηνηέιεο κε ηε θξάζε «θπξηώηαην αγαζό»; Πνηα ζρέζε έρεη απηό κε ηελ πόιε, όπσο ηελ νξίδεη ν ηαγεηξίηεο θηιόζνθνο, θαη πνηα κε ην άηνκν; 1. Κάζε πφιε είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Μοσζική Μπαρόκ - Θωάννης Σεβαζηιανός Μπατ (1685 1750)

Μοσζική Μπαρόκ - Θωάννης Σεβαζηιανός Μπατ (1685 1750) Μοσζική Μπαρόκ - Θωάννης Σεβαζηιανός Μπατ (1685 1750) Δημιοσργός: Ζωή Τζιλίκη Λεηςία 1745. Δίκαη 60 ρξνλώλ θαη έρσ απνθηήζεη κεγάιε θήκε ζαλ νξγαλίζηαο, ηζεκπαιίζηαο, θάληνξαο ζηελ εθθιεζία ηνπ Αγίνπ Θσκά,

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ. Θέμα : Ο «θάναηορ ηος Θεού» ζηη θιλοζοθία ηος Nietzsche. (Έπγα: Τάδε έθη Ζαραηούζηρα και Χαρούμενη Επιζηήμη)

ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ. Θέμα : Ο «θάναηορ ηος Θεού» ζηη θιλοζοθία ηος Nietzsche. (Έπγα: Τάδε έθη Ζαραηούζηρα και Χαρούμενη Επιζηήμη) Αριζηοηέλειο Πανεπιζηήμιο Θεζζαλονίκης Φιλοζοθική τολή Σμήμα Φιλοζοθίας και Παιδαγωγικής Πρόγραμμα Μεηαπηστιακών ποσδών ηοσ Σομέα Φιλοζοθίας Νικολαΐδοσ Σριανηαθσλλένια ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ 1 ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάημε θηλεηηθώλ δεμηηήησλ θαη ηθαληεηηθή εθηέιεζε ξηζκέλσλ α αηέ Σηχ :1 και 4 Γλώζε ηε άζα κε δάηια ζηελ εηζθαίξηζε. Ειδιώξει Πειεχμεα Χ 1. Τα αηδηά λα κάζλ ηελ άζα κε δάηια. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΔΙΑΓΩΓΗ... 3 ΩΚΡΑΣΗ... 3 ΠΛΑΣΩΝΑ... 5 ΑΡΙΣΟΣΔΛΗ... 7 ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ... 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 10. www.arnos.gr κλικ στη γνώση info@arnos.co.

Περιεχόμενα ΔΙΑΓΩΓΗ... 3 ΩΚΡΑΣΗ... 3 ΠΛΑΣΩΝΑ... 5 ΑΡΙΣΟΣΔΛΗ... 7 ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ... 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 10. www.arnos.gr κλικ στη γνώση info@arnos.co. Περιεχόμενα ΔΙΑΓΩΓΗ... 3 ΩΚΡΑΣΗ... 3 ΠΛΑΣΩΝΑ... 5 ΑΡΙΣΟΣΔΛΗ... 7 ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ... 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 10 ΘΔΜΑ 1 εο ΓΔ Γλσξίδσ ηη είλαη εζηθά θαιό, γλσξίδσ όηη πξέπεη λα ην πξάμσ, θαη όκσο επηιέγσ ην θαθό γηαηί;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Ηθική Δρωτήματα και κρίσεις

Περιβαλλοντική Ηθική Δρωτήματα και κρίσεις Περιβαλλοντική Ηθική Δρωτήματα και κρίσεις Νάζηνπ Μαξηάλζε Τπεχζπλε ΚΠΔ Φηιηππηάδαο, Πξφεδξνο ΠΔΔΚΠΔ Ζπείξνπ, Μεηαπη. θνηηήηξηα Παλεπηζηεκίνπ Ησαλλίλσλ, Σκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Αγσγήο, Δηδίθεπζε Θεηηθέο Δπηζηήκεο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΗΣΟΣΔΛΖ. (Πξφζσπα: θελνζέηεο, Α θαη Β (εζνπνηνί)

ΑΡΗΣΟΣΔΛΖ. (Πξφζσπα: θελνζέηεο, Α θαη Β (εζνπνηνί) Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης (Καηά ηελ δηάξθεηα ηεο πξφβαο) ΑΡΗΣΟΣΔΛΖ (Πξφζσπα: θελνζέηεο, Α θαη Β (εζνπνηνί) Α: εγψ δελ έρσ θαλέλα απνιχησο πξφβιεκα, ζαο είπα, λα ην θάλσ φπσο ην ιέηε. Δζείο είζηε ν ζθελνζέηεο,

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Α).Να ραξαθηεξίζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο σο ζσζηέο ή ιαλζαζκέλεο, γξάθνληαο δίπια ζηνλ αξηζκό θάζε πξόηαζεο ηε ιέμε «ζσζηό» ή «ιάζνο»:

Α).Να ραξαθηεξίζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο σο ζσζηέο ή ιαλζαζκέλεο, γξάθνληαο δίπια ζηνλ αξηζκό θάζε πξόηαζεο ηε ιέμε «ζσζηό» ή «ιάζνο»: Ελόηεηα 11 ε Α).Να ραξαθηεξίζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο σο ζσζηέο ή ιαλζαζκέλεο, γξάθνληαο δίπια ζηνλ αξηζκό θάζε πξόηαζεο ηε ιέμε «ζσζηό» ή «ιάζνο»: 1. Γηα ηελ Εθθιεζία ε αλάζηαζε ηνπ αλζξώπνπ είλαη κόλν

Διαβάστε περισσότερα

«Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετ ῆ ς πανουργί α και οὐ σοφία φαίνεται» (Πιάησλ, Μελέμελνο) Δίλαη ζύκκαρνο ή ερζξόο ηνπ αλζξώπνπ ε επηζηήκε;

«Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετ ῆ ς πανουργί α και οὐ σοφία φαίνεται» (Πιάησλ, Μελέμελνο) Δίλαη ζύκκαρνο ή ερζξόο ηνπ αλζξώπνπ ε επηζηήκε; 1 «Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετ ῆ ς πανουργί α και οὐ σοφία φαίνεται» (Πιάησλ, Μελέμελνο) Δίλαη ζύκκαρνο ή ερζξόο ηνπ αλζξώπνπ ε επηζηήκε; Ζ επηζηεκνληθή γλψζε είλαη εζηθά νπδέηεξε. Ζ δηάζπαζε, ιφγνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

Φαινομενολογική-Υπαπξιακή τςσοθεπαπεία: Το επώτημα τηρ ύπαπξηρ

Φαινομενολογική-Υπαπξιακή τςσοθεπαπεία: Το επώτημα τηρ ύπαπξηρ Θαλάζεο Γεσξγάο Φαινομενολογική-Υπαπξιακή τςσοθεπαπεία: Το επώτημα τηρ ύπαπξηρ Denn das Fragen ist die Frommigkeit des Denkens (Γηαηί ην εξσηάλ είλαη ε επιάβεηα ηεο Νφεζεο) Δίλαη δχζθνιν λα κηιήζεη θαλείο

Διαβάστε περισσότερα

ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΞΑΡΟΩΛ ΠΣΝΙΖ ΑΛΘΟΩΞΗΠΡΗΘΩΛ ΘΑΗ ΘΝΗΛΩΛΗΘΩΛ ΔΞΗΠΡΖΚΩΛ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΓΗΞΙΩΚΑΡΗΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ

ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΞΑΡΟΩΛ ΠΣΝΙΖ ΑΛΘΟΩΞΗΠΡΗΘΩΛ ΘΑΗ ΘΝΗΛΩΛΗΘΩΛ ΔΞΗΠΡΖΚΩΛ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΓΗΞΙΩΚΑΡΗΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΞΑΡΟΩΛ ΠΣΝΙΖ ΑΛΘΟΩΞΗΠΡΗΘΩΛ ΘΑΗ ΘΝΗΛΩΛΗΘΩΛ ΔΞΗΠΡΖΚΩΛ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΓΗΞΙΩΚΑΡΗΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ ΘΔΚΑ: «ΡΝ ΠΩΘΟΑΡΗΘΝ ΓΑΗΚΝΛΗΝ ΠΡΝΛ ΛΔΝΞΙΑΡΩΛΗΘΝ ΞΟΝΘΙΝ» ΔΞΗΒΙΔΞΝΛΡΔΠ ΘΑΘΖΓΖΡΔΠ: θ. ΣΟΖΠΡΝΠ ΑΘ. ΡΔΟΔΕΖΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

αθώου παιχνιδιού που περιέχει και ηο πείραγμα, ή ακόμα και κάποια ζωμαηική επαθή ζηη ΔΙΑΡΚΕΙΑ και ηην ΕΝΤΑΣΗ - 2 -

αθώου παιχνιδιού που περιέχει και ηο πείραγμα, ή ακόμα και κάποια ζωμαηική επαθή ζηη ΔΙΑΡΚΕΙΑ και ηην ΕΝΤΑΣΗ - 2 - Η είδεζε έξρεηαη απφ ηνλ Βφιν. Μεξίδα γνλέσλ θαη θαζεγεηψλ ηνπ 2νπ ΓΔΛ Νέαο Ισλίαο πξνηείλνπλ λα ηνπνζεηεζνχλ θάγθεια αλάκεζα ζην 2ν ΓΔΛ Ν. Ισλίαο θαη ην 2ν ΔΠΑΛ Ν. Ισλίαο, πνπ ζπζηεγάδνληαη ζηνλ ίδην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Howard Gardner θαη ην Έξγν ηνπ 1. Ησάλλεο Υαηδεγεσξγίνπ hadzigeo@rhodes.aegean.gr Παλεπηζηήκην Αηγαίνπ

Ο Howard Gardner θαη ην Έξγν ηνπ 1. Ησάλλεο Υαηδεγεσξγίνπ hadzigeo@rhodes.aegean.gr Παλεπηζηήκην Αηγαίνπ παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 100 Ο Howard Gardner θαη ην Έξγν ηνπ 1 Ησάλλεο Υαηδεγεσξγίνπ hadzigeo@rhodes.aegean.gr Παλεπηζηήκην Αηγαίνπ Θα ήζεια θαη εγψ κε ηε ζεηξά κνπ λα πσ φηη είλαη κεγάιε

Διαβάστε περισσότερα

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1.

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1. ΘΕΜΑ. Γηα ηελ ζπλάξηεζε f : IR IR ηζρύεη + f() f(- ) = γηα θάζε IR. Να δείμεηε όηη f() =, ΙR. Να βξείηε ηελ εθαπηόκελε (ε) ηεο C f πνπ δηέξρεηαη από ην ζεκείν (-,-) 3. Να βξείηε ην εκβαδόλ Δ(α) ηνπ ρωξίνπ

Διαβάστε περισσότερα

(1) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια Π. Σζαιδάξε 75-77 Πεξηζηέξη Σει: 2105711242 www.paxat.gr

(1) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια Π. Σζαιδάξε 75-77 Πεξηζηέξη Σει: 2105711242 www.paxat.gr ΔΘΓΝΠΔΗΠ ΦΟΝΛΡΗΠΡΖΟΗΑ ΞΑΣΑΡΝΟΗΓΖ (1) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια (2) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια (3) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια (4) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑ ΠΡΩΣΑ ΣΑΓΙΑ ΔΞΔΛΙΞΗ ΣΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ. Σι είναι ηο παιδί;

ΣΑ ΠΡΩΣΑ ΣΑΓΙΑ ΔΞΔΛΙΞΗ ΣΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ. Σι είναι ηο παιδί; ΣΑ ΠΡΩΣΑ ΣΑΓΙΑ ΔΞΔΛΙΞΗ ΣΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ Σι είναι ηο παιδί; Καη αξρήλ ην παηδί,- ζα-πξέπεη λα ην δνχκε ζαλ μερσξηζηή πξνζσπηθφηεηα. Δίλαη πηα απφ φινπο παξαδεθηφ, φηη ην παηδί δελ είλαη έλαο ελήιηθαο δηαθέξεη

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΗΣΔΗΑ ΖΜΔΗΩΔΗ ΣΑ ΘΔΜΑΣΑ ΓΗΑ ΤΕΖΣΖΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 8η

ΠΟΛΗΣΔΗΑ ΖΜΔΗΩΔΗ ΣΑ ΘΔΜΑΣΑ ΓΗΑ ΤΕΖΣΖΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 8η Πνιηηεία ΠΟΛΗΣΔΗΑ ΖΜΔΗΩΔΗ ΣΑ ΘΔΜΑΣΑ ΓΗΑ ΤΕΖΣΖΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 8η 1. Ζ εηθφλα ηνπ πνηκέλα πνπ κε ηε ξάβδν ηνπ θαη ηε ζπλδξνκή ησλ ζθπιηψλ ηνπ πξνζηαηεχεη θαη θαηεπζχλεη κηα αγέιε θαίλεηαη φηη ζε πνιινχο πνιηηηζκνχο

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 Επίπεδο Α1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Έλαο θίινο ζαο ζάο πξνζθαιεί ζηε βάθηηζε ηεο θόξεο ηνπ. Γηαβάζηε ην πξνζθιεηήξην θαη ζεκεηώζηε ( ) θάησ από ην ΩΣΟ γηα ηηο πξνηάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ. Π ξ ν θ α η α ξ θ η η θ ε ο π α ξ α η ε ξ ή ζ ε η ο

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ. Π ξ ν θ α η α ξ θ η η θ ε ο π α ξ α η ε ξ ή ζ ε η ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Π ξ ν θ α η α ξ θ η η θ ε ο π α ξ α η ε ξ ή ζ ε η ο Ζ θαηαλφεζε ηεο θχζεο ηεο ζενινγίαο ηεο εθπαίδεπζεο πξηλ απφ φια επηβάιιεη, σο είλαη επλφεην, ηελ θαηαλφεζε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο 1 ΕΝΩΗ ΠΟΔΟΦΑΙΡΙΚΩΝ ΩΜΑΣΕΙΩΝ ΗΛΕΙΑ ΕΣΟ ΙΔΡΤΕΩ 1969 ΕΔΡΑ: ΠΤΡΓΟ Οδόο: Γξαγαηζαλίνπ 34 & Παπαθιέζζα Σει: 26210 33311 e-mail:epsilia@otenet.gr Φαμ: 26210 34004 Ππακηικό 35 ηρ ζςνεδπίαζηρ ηος Δ ηηρ ΕΠ Ηλείαρ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διανοητική και Πνευματική Αγάπη

Διανοητική και Πνευματική Αγάπη Διανοητική και Πνευματική Αγάπη Σειρά Ολιστικής Φιλοσοφίας Άθως Όθωνος Ιατρος Ομοιοπαθητικης Ιατρικης 1 Σεηξά Οιηζηηθήο Φηινζνθίαο ΔΙΑΝΟΗΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΗ ΑΓΑΠΗ -ζηη ςνηποθική σέζη -ηην Οικογένεια -ηη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ Γξαζηεξηόηεηα 1ε αο δίλεηαη ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ - Βαζηθέο Έλλνηεο" πνπ αθνξά ζηελ θεληξηθή έλλνηα "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ".

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

Ο «Αιεζήο Λόγνο», γξακκέλνο ην 178 κ.χ., ζώδεηαη ζρεδόλ απηνύζηνο ράξε ζηνλ ρξηζηηαλό θαηερεηή Ωξηγέλε ν νπνίνο, πξνθεηκέλνπ λα αληηθξνύζεη ηνλ

Ο «Αιεζήο Λόγνο», γξακκέλνο ην 178 κ.χ., ζώδεηαη ζρεδόλ απηνύζηνο ράξε ζηνλ ρξηζηηαλό θαηερεηή Ωξηγέλε ν νπνίνο, πξνθεηκέλνπ λα αληηθξνύζεη ηνλ ΚΈΛΟ Αληθήρ Λόγορ Ο «Αιεζήο Λόγνο», γξακκέλνο ην 178 κ.χ., ζώδεηαη ζρεδόλ απηνύζηνο ράξε ζηνλ ρξηζηηαλό θαηερεηή Ωξηγέλε ν νπνίνο, πξνθεηκέλνπ λα αληηθξνύζεη ηνλ Κέιζν, ηνλ παξέζεζε κέζα ζην απνινγεηηθό

Διαβάστε περισσότερα

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS ΟΤΑ Επισειπηζιακή Νοημοζύνη: Οδεγίεο πξνο ηνπο εθπαηδεπόκελνπο γηα ηε ζύλδεζε κε ην ύζηεκα Γηαρείξηζεο Δπηρεηξεζηαθώλ Γηαδηθαζηώλ γηα ηελ εθηέιεζε ηωλ Πξαθηηθώλ Αζθήζεωλ ηωλ ππν(δλνηήηωλ) Bc1.1.4, Bc1.1.5,

Διαβάστε περισσότερα