AΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΏΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "AΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΏΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 AΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΏΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΦΥΤΟ ΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΚΩΣΤΑΡΗ ΕΥΑΝΘΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΘΕΩ ΟΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ.1 ΣΕΛΙ ΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ ΕΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΕΡΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΕΡΙΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 0 : Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΗΣ ΦΥΤΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ ΦΥΤΟΑΠΟΡΥΠΑΝΣΗ ΦΥΤΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΤΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΑΛΛΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΛΟΖΩΙΑ ΤΩΝ ΕΝΟΙΚΩΝ ΤΡΟΠΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ..35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 0 : ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΦΥΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 3.1 ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Σ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΦΩΤΙΣΜΟΣ

3 3.2.2 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΥΓΡΑΣΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΡ ΕΥΣΗ ΛΙΠΑΝΣΗ, ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΤΟΨΕΙΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΦΥΤΑ ΓΙΑ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 53 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ..75 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ..78 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 81 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

4 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Έπειτα από την ολοκλήρωση της πτυχιακής μου εργασίας αισθάνομαι την ανάγκη να πω ένα θερμό ευχαριστώ στον καθηγητή μου κ. Αντωνίου Θεόδωρο. Η βοήθειά του ήταν πολύτιμη, με καθοδήγησε ορθά και ήταν παρόν με υπομονή και κατανόηση, σ όλο αυτό το χρονικό διάστημα, που χρειάστηκε, για να ολοκληρωθεί η πτυχιακή μου. Θερμές ευχαριστίες οφείλω να δώσω και στην κα Δραγασάκη Μαγδαληνή, που με την διακριτική αλλά πολύτιμη παρουσία της και τις γνώσεις της, με βοήθησε σε πολύ μεγάλο βαθμό, ώστε να ολοκληρώσω την εργασία μου. Η συμβολή της ήταν πολύτιμη. 3

5 ΦΥΤΟ ΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρόρµηση να φέρουµε τη φύση στο σπίτι µας είναι σχεδόν παγκόσµιο φαινόµενο. Σίγουρα όµως τα φυτά εσωτερικού χώρου, δεν χρησιµοποιούνται µόνο για την διακόσµηση κάποιου χώρου, όπως χρησιµοποιούνται από την πλειοψηφία. Τα φυτά σώζουν ζωές, όταν µάλιστα, ο ίδιος µας, ο χώρος στον οποίο κινούµαστε, προκαλεί αρνητικές επιπτώσεις. Η συγκεκριµένη χρήση τους όµως, δεν είναι παγκοσµίως γνωστή. Ενώ όλα τα παραπάνω µοιάζουν εξτρεµιστικοί συλλογισµοί, υπάρχει η επιστηµονική απόδειξη, πως τα φυτά µπορούν να προσφέρουν οφέλη στον άνθρωπο µ έναν πολύ πιο σηµαντικό τρόπο: µε το να «καθαρίζουν» την ατµόσφαιρα από τα επιβλαβή χηµικά. Με την αυξανόµενη χρήση συνθετικών υλικών στην µαζική κατασκευή οικιακών συσκευών και επίπλων, η ρύπανση της ατµόσφαιρας του εσωτερικού χώρου των κατοικιών µας 'προσφέρει' σοβαρούς κινδύνους για την υγεία µας. Μια πράσινη ατµόσφαιρα, συνεπάγεται και µια υγιή ατµόσφαιρα µε την προϋπόθεση όµως ότι τα φυτά µας, δέχονται τις απαραίτητες περιποιήσεις τις οποίες και απαιτούν. Εκτός όµως του φωτισµού, της άρδευσης, της προσφορά ιχνοστοιχείων, ώστε να διατηρούνται θαλερά και ζωντανά, πρέπει να τοποθετούνται και στον κατάλληλο χώρο. Έτσι, δίνοντας τους εµείς ζωή και ανταποδίδουν και προσφέρουν αισθητική απόλαυση στον εκάστοτε χώρο. 4

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα φυτά εσωτερικού χώρου δεν αποτελούν µόνο διακοσµητικά χώρων. Επιπρόσθετα συνεισφέρουν, ουσιαστικά, στην υγεία των ανθρώπων µειώνοντας δραστικά το επίπεδο άγχους και παράλληλα απορροφώντας την µόλυνση του εσωτερικού αέρα. Σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας, η µόλυνση του αέρα των κλειστών χώρων αποτελεί σοβαρό πρόβληµα που ευθύνεται για πάνω από 1,6 εκατ. θανάτους παγκοσµίως κάθε χρόνο. Ο εσωτερικός αέρας είναι µέχρι και 12 φορές πιο µολυσµένος σε σχέση µε τον εξωτερικό σε µερικές περιοχές. Η ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των κτιρίων υποβαθµίζεται από διάφορες χηµικές ουσίες, όπως χρώµατα, κόλλες, διαλυτικά, επιστρώσεις, οικοδοµικά υλικά κ.α. Ο συνδυασµός όλων των παραπάνω δηµιουργεί µια σειρά από πτητικές οργανικές ουσίες που προκαλούν ασθένειες σε πολλούς ανθρώπους. Αµερικανοί γεωπόνοι και επιστήµονες έκαναν πειράµατα µε διάφορα διακοσµητικά φυτά εσωτερικού χώρου για να ελέγξουν την ικανότητά τους, να απορροφούν αυτές τις επιβλαβείς πτητικές χηµικές ουσίες. ιαπίστωσαν ότι µερικά φυτά είναι ικανά, να καθαρίζουν τον εσωτερικό αέρα και έτσι να βελτιώνουν την υγεία των ανθρώπων, αλλά και την παραγωγικότητα των εργαζοµένων στα γραφεία. Η µελέτη κατέληξε στο συµπέρασµα ότι απλώς και µόνο η τοποθέτηση διακοσµητικών φυτών σε ένα εσωτερικό χώρο µπορεί να βελτιώσει σηµαντικά την ποιότητα του εσωτερικού αέρα, αλλά και να αυξήσει τις πωλήσεις µιας επιχείρησης Φυτά εσωτερικού χώρου, υπάρχουν από τότε που ο άνθρωπος έφτιαξε σπίτια. Ίσως πολύ παλιά η παρουσία τους να εξυπηρετούσε και πρακτικούς σκοπούς, πέρα από την αισθητική, όµως σιγά-σιγά η αξία των πρώτων παραµερίστηκε και τα φυτά µέσα στo σπίτι ή στα γραφεία υπήρχαν µόνο ως διακοσµητικά στοιχεία. Αυτό κράτησε µέχρι τη δεκαετία του 80. Η µεγάλη αλλαγή ήρθε όταν δηµοσιεύτηκαν τα αποτελέσµατα µιας έρευνας της διαστηµικής υπηρεσίας των ΗΠΑ, της περίφηµης NASA, η οποία τεκµηρίωνε τη θετική 5

7 επίδραση που είχαν ορισµένα φυτά στην ποιότητα του αέρα σε εσωτερικούς χώρους. Από τότε οι προσπάθειες συνεχίστηκαν και έτσι στις µέρες µας έχουµε καταφέρει να γνωρίζουµε περισσότερα για την ικανότητα των φυτών, να βελτιώνουν τις συνθήκες παραµονής ή εργασίας σε εσωτερικούς χώρους (πίνακας 1). Πάντως οι έρευνες και η δηµοσιοποίηση των αποτελεσµάτων, είχαν ως αποτέλεσµα να διαδοθεί η τοποθέτηση φυτών σε εσωτερικούς χώρους, καθώς και να πάψουν αυτά να θεωρούνται απλά ως διακοσµητικά, αλλά να γίνουν εργαλεία ή πιο σωστά µηχανήµατα καθαρισµού του αέρα. Έτσι εκείνος που θα επιλέγει φυτά για έναν χώρο δεν µπορεί πλέον να είναι ένας απλός διακοσµητής αλλά κάποιος που µπορεί να συνδυάσει, τις γνώσεις των αναγκών του και των δυνατοτήτων των φυτών µε το αισθητικό τους αποτέλεσµα. Με άλλα λόγια, κάποιος ειδικευµένος στην «αρχιτεκτονική τοπίου» εσωτερικών χώρων. H επιλογή και η τοποθέτηση φυτών, παίζει πολύ σηµαντικό ρόλο σ έναν εσωτερικό χώρο. Το να οσφραίνεται ο άνθρωπος το άρωµα που προσφέρουν, να βλέπει τα διάφορα χρώµατα τους, παίζει σίγουρα πρωταρχικό ρόλο στη ψυχολογία του ανθρώπου και άρα γίνεται κατανοητή και η σηµαντικότητα τους. Πάνω απ όλα όµως είναι ζωντανοί οργανισµοί, οι οποίοι έχουν ανάγκη αγάπης και περιποίησης. 1.2 ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΕΡΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ Η ποιότητα αέρα εσωτερικών χώρων (ΙΑQ) είναι ο όρος που περιγράφει το επίκεντρο ενδιαφέροντος πολλών περιβαλλοντολόγων µηχανικών και υγιεινολόγων βιοµηχανίας. Είναι µια επαγγελµατική περιοχή που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια ανταποκρινόµενη στην αναγνώριση της σπουδαιότητας του περιβάλλοντος των εσωτερικών χώρων. Η πιθανότητα της έκθεσης σε κακής ποιότητας αέρα στο εσωτερικό των κτιρίων δεν περιορίζεται µόνο στους βιοµηχανικούς εργάτες. Ο αέρας εσωτερικών χώρων αντιµετωπίζεται διαφορετικά από τον αέρα εξωτερικού χώρου. Γενικά θεωρείται ιδιωτική περιουσία και εποµένως δεν εµπίπτει στους ίδιους αµερικανικούς οµοσπονδιακούς κανονισµούς, όπως συµβαίνει µε τον 6

8 αέρα του περιβάλλοντος. Ο δεύτερος είναι τεχνητός, αν και ο ίδιος αέρας ανταλλάσσεται µεταξύ εσωτερικού χώρου και εξωτερικού περιβάλλοντος, οι ρύποι, οι πηγές τους και η συµπεριφορά της διασποράς τους µπορεί να είναι τελείως διαφορετικά στον εσωτερικό χώρο απ ότι στην εξωτερική ατµόσφαιρα. Επιπρόσθετα, µπορεί να υπάρξει αποµάκρυνση ή σηµαντική παραγωγή ρύπων στο εσωτερικό πολλών κτιρίων. Έτσι, στην πραγµατικότητα για ορισµένους ρύπους, οι συγκεντρώσεις στους εσωτερικούς χώρους µπορεί να είναι µικρότερες από αυτές στο εξωτερικό περιβάλλον, ενώ για άλλες οι συγκεντρώσεις στους ίδιους χώρους µπορεί να είναι σηµαντικά υψηλότερες απ αυτές στην εξωτερική ατµόσφαιρα. H ποιότητα του αέρα καθορίζεται από ένα πλήθος παραµέτρων, όπως: από τις εσωτερικές συγκεντρώσεις αερίων ιόντων, αερίων χηµικών ενώσεων, αεροµεταφερόµενων σωµατιδίων, βιολογικών ρύπων καθώς και συγκεντρώσεις ραδιενεργών στοιχείων. Επιπλέον εξαρτάται από τις τιµές της εσωτερικής θερµοκρασίας και της σχετικής υγρασίας, το ρυθµό εναλλαγής του αέρα του χώρου µε τον έξω, τον φωτισµό του χώρου, το θόρυβο, από την ύπαρξη εξαιρετικά χαµηλής συχνότητας ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας. Σωστή ποιότητα αέρα στο χώρο σηµαίνει: συνθήκες υγείας και άνεσης για τα άτοµα που ζουν ή εργάζονται στο χώρο αυτό. Η ευαισθητοποίηση στο θέµα της ποιότητας του αέρα που ζούµε και εργαζόµαστε ξεκίνησε από την Αµερική, όπου το 1970, ψηφίστηκε το the Occupational Safety and Health Act, όταν η κοινή γνώµη ενηµερώθηκε για τα εξής στατιστικά στοιχεία: 300,000 νέες περιπτώσεις επαγγελµατικών ασθενειών Εργατικά ατυχήµατα υπεύθυνα για πάνω από 14,000 θανάτους Περίπου 2 ½ εκατ. εργαζόµενοι έγιναν ανίκανοι προς εργασία Χάθηκαν 10 φορές περισσότερες µέρες εργασίας για λόγους αδυναµίας για εργασία απ όσες χάθηκαν µε απεργίες. Σήµερα στις Η.Π.Α., οι δικαστικοί αγώνες είναι πολύ συνηθισµένοι για τα θέµατα ποιότητας του αέρα σε εσωτερικούς χώρους, όπου τα πρόστιµα για τους εργοδότες φθάνουν τα $200,000. 7

9 Η ποιότητα της ατµόσφαιρας επιδρά όµως και στα υλικά, όπως ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές, ευαίσθητα και πολύτιµα έργα τέχνης. Από την σκοπιά της διατήρησης πολύτιµων αντικειµένων που στεγάζονται σε κάποιο κτίριο (εργαστήρια, µουσεία, αίθουσες ζωγραφικής, βιβλιοθήκες, αρχειοθήκες), σωστή ποιότητα αέρα σηµαίνει, επίτευξη ιδεατών περιβαντολλογικών συνθηκών, ώστε να διασφαλίζεται ότι θα διατηρηθούν σε άριστη κατάσταση στο διάβα του χρόνου. Εγκαθιστώντας καθαρό αέρα στους εσωτερικούς χώρους, βελτιώνεται άµεσα το περιβάλλον, γι αυτούς που ζουν εκεί ή για οτιδήποτε φυλάσσεται εκεί καθώς και µειώνεται σηµαντικά η επίδραση της ρύπανσης στο σύνολο του πληθυσµού. Το καλό στο θέµα αυτό είναι ότι, η απόφαση για καθαρό αέρα στους εσωτερικού χώρους πρέπει να ληφθεί από λίγα άτοµα, εν αντιθέσει µε αποφάσεις που αφορούν την ποιότητα του αέρα της ατµόσφαιρας, οι οποίες απαιτούν κατάλληλες νοµοθετικές ρυθµίσεις. Μερικές από τις παραµέτρους που προσδιορίζουν την ποιότητα του αέρα µέσα στα κτίρια είχαν από καιρό επισηµανθεί και µελετηθεί και συνεχίζουν να αποτελούν αντικείµενο έρευνας, όπως η θερµοκρασία, η σχετική υγρασία, ο αερισµός. Ίσως οι πρώτες, ιστορικά, µελέτες πάνω στην αέρια ρύπανση των εσωτερικών χώρων ξεκίνησαν από τους χώρους της βιοµηχανίας καθώς και οι συστηµατικές µελέτες των κλινικών συµπτωµάτων, που έχουν οι διάφορες χηµικές ενώσεις στον άνθρωπο. Αυτός ο τοµέας όµως, είναι ξεχωριστό αντικείµενο έρευνας και όταν συζητούµε εδώ για αέρια ρύπανση εσωτερικών χώρων αναφερόµαστε σε µη βιοµηχανικά περιβάλλοντα. Το θέµα της ποιότητας του αέρα µέσα στα κτίρια, πέρα από τον καθαρά ωφελιµιστικό και επιστηµονικό του χαρακτήρα, έχει και µια άλλη όψη: µια σειρά από καινούργια επαγγέλµατα που δηµιουργήθηκαν ήδη γύρω απ αυτό το αντικείµενο, ειδικά στο εξωτερικό. Ειδικότητες που ασχολούνται µε την ποιότητα του αέρα µέσα στα σχολεία, στα νοσοκοµεία, στα δηµόσια κτίρια, βιοµηχανικές µονάδες. Εταιρείες ολόκληρες έχουν συσταθεί στην Αµερική που παρέχουν τις συµβουλές τους γύρω από τα θέµατα αυτά, και βέβαια συµπεριλαµβάνονται και κατασκευαστικές εταιρείες ή εταιρείες εγκατάστασης συστηµάτων ψύξης-θέρµανσης-κλιµατισµού και φίλτρων αέρα. Γύρω δε από την σχέση: εσωτερική αέρια ρύπανση και ποιότητα, γενικά του αέρα και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονοµιάς, ζήτηµα στο οποίο σήµερα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα η Ε.Ε., αναπτύσσεται µια σειρά από επαγγέλµατα περί τον πολιτισµό 8

10 π.χ. συντηρητών-αναστηλωτών. Αν και παρουσιάζουν µεγάλη ζήτηση στην αγορά εργασίας, οι δοµές στην Ελλάδα, πάσχουν ακόµη, κυρίως στο θέµα κατάρτισης. 1.3 H ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΓENIKA Οι επιστήµονες της αέριας ρύπανσης στους εσωτερικούς χώρους (Indoor Air Sciences) αναπτύσσονται ραγδαία τα τελευταία χρόνια µετά τα πρώτα εντυπωσιακά αποτελέσµατα των πρώτων ερευνητικών προσπαθειών που έγιναν στη δεκαετία του 70. Κατά την πορεία έγινε φανερό, ότι το να πετύχει κανείς να διατηρήσει ή να επαναφέρει την ποιότητα της ατµόσφαιρας µέσα στα κτίρια, είναι σύνθετο εγχείρηµα, στο οποίο συνεργάζονται ειδικοί και τεχνολογίες από διάφορους τοµείς της επιστήµης, όπως αρχιτέκτονες, µηχανικοί, φυσικοί, χηµικοί, υγιειονολόγοι, βιολόγοι, γιατροί, συντηρητές έργων τέχνης, υπεύθυνοι µουσείων. Στο διεπιστηµονικό τοµέα, ένα πλήθος από ειδικούς, ασχολείται σήµερα, είτε µε τη διερεύνηση αιτιών της ρύπανσης, είτε µε τα αποτελέσµατά της στον άνθρωπο και στα υλικά. Η διερεύνηση του θέµατος ξεκίνησε από τα παράπονα των ανθρώπων για ερεθισµούς των βλεννογόνων, ερεθισµό των µατιών, κούραση, πονοκεφάλους κατά την παραµονή τους σε ορισµένα κτίρια. Γρήγορα όµως φάνηκε, ότι τα έντονα συµπτώµατα που προκαλούν κάποιοι ρύποι στα κτίρια, ήταν ένας µόνο λόγος, για να ανησυχούµε για την εσωτερική ρύπανση. Η έκθεση των ατόµων στους ατµοσφαιρικούς ρύπους, περιοριζόταν µέχρι τότε σε στοιχεία από τους εξωτερικούς ρύπους. Η συνολική όµως έκθεση, των ατόµων, είναι το άθροισµα και των ρύπων του περιβάλλοντος αλλά και των ρύπων, στους εσωτερικούς χώρους. Όπως όµως διαπιστώθηκε σε αρκετές περιπτώσεις, οι εσωτερικοί ρύποι, έχουν πολύ µεγαλύτερες τιµές απ αυτές που έχουν στην ατµόσφαιρα έξω από το κτίριο και η έκθεση σ αυτούς γίνεται σηµαντικότερη, από την έκθεση στους ρύπους της ατµόσφαιρας. Το ζήτηµα επεκτάθηκε και στην µελέτη της δυσµενούς δράσης των εσωτερικών ρύπων, στα ευαίσθητα υλικά, όπως στα πολύτιµα έργα τέχνης και στις ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές. 9

11 Η πρόοδος της επιστήµης αυτής τα τελευταία χρόνια ήταν µεγάλη. Για παράδειγµα, οι τοξικολόγοι γνωρίζουν πολλά σήµερα για τις επιδράσεις των εσωτερικών ρύπων (indoor air pollutants). Οι χηµικοί διαθέτουν µεθόδους µέτρησης πολύ χαµηλών συγκεντρώσεων των ρύπων, που δεν µπορούσαν να µετρηθούν στο παρελθόν. Οι µηχανικοί είναι σε θέσεις να κάνουν µοντέλα και προβλέψεις της εξωτερικής ατµοσφαιρικής ρύπανσης. Οι γιατροί µπορεί να διαγνώσουν ασθένειες που συνδέονται µε την παραµονή των ανθρώπων σε ορισµένα κτίρια. Οι βιολόγοι µπορούν να πιστοποιήσουν µια σειρά µικροοργανισµών, στα κτίρια και έναν αριθµό υλικών που προκαλούν αλλεργία. Οι περιβαντολλογικοί ψυχολόγοι, µπορούν να εκτιµήσουν, τις περιβαντολλογικές επιδράσεις και την έλλειψη άνεσης, των ατόµων µέσα στα κτίρια. Οι συντηρητές έργων τέχνης µαζί µε τους υπεύθυνους µουσείων, έχουν πλέον αρκετά σαφή στοιχεία, για την επίδραση της ατµοσφαιρικής εσωτερικής ρύπανσης, στους πολιτιστικούς θησαυρούς και µεθόδους πρόσληψής, της υποβάθµισης των έργων και αποκατάστασής τους. Πολλά βέβαια θέµατα µένουν να διερευνηθούν και λείπουν τα µεγάλης κλίµακας ερευνητικά προγράµµατα, ώστε να εξαχθούν ευρύτερα συµπεράσµατα. Αυτό λοιπόν οφείλεται εν µέρει σε έλλειψη χρηµατοδότησης της έρευνας, αλλά οφείλεται σε µεγάλο βαθµό και στην πολυπλοκότητα του ίδιου του αντικειµένου. Είναι δύσκολο να συνδυαστούν σ ένα ερευνητικό πρόγραµµα πολλοί ερευνητές ειδικευµένοι ο καθένας σε µια όψη του θέµατος αυτού. O κλάδος των µέσα /έξω µετρήσεων των συγκεντρώσεων των ρύπων στα κτίρια και η επεξεργασία των πληροφοριών αυτών δεν έχει αναπτυχθεί σχεδόν καθόλου στην Ελλάδα. Σήµερα υπάρχει µια τάση και καταβάλλεται προσπάθεια, διεθνώς, για την ανάπτυξη έξυπνων συστηµάτων αυτόµατου ελέγχου των διαφόρων συνθηκών που επικρατούν σ ένα κτίριο: αυτόµατα συστήµατα θερµοκρασίας, υγρασίας, εξαερισµού, ενδοεπικοινωνιών, ασφάλειας, ενέργειας κ.λ.π. Είναι γνωστό στην διεθνή βιβλιογραφία µε τον όρο «έξυπνο κτίριο» (smart building), το κτίριο που σχεδιάζεται σήµερα µε προοπτική του αύριο. Οι σχεδιαστές και οι κατασκευαστές είναι απαραίτητο να γνωρίζουν, ανάλογα µε τη χρήση του κτιρίου και τις µέσα και έξω κλιµατολογικές και ρυπαντικές συνθήκες. Είναι φανερό ότι µονολότι τεχνολογικά µπορεί µε αισθητήρες να 10

12 ληφθεί κάθε πρόνοια, οι οικονοµικές επιβαρύνσεις για την επίτευξη µιας γενικής λύσης είναι υπέρογκες. Στην εποχή λοιπόν του κόστους/απόδοση (cost / performance) οι συστηµατικές πληροφορίες για ένα υπάρχον κτίριο ή για ένα που πρόκειται να κατασκευαστεί βοηθούν τους κατασκευαστές να βρουν τις καλύτερες δυνατές λύσεις. Στόχος αυτής της παρουσίασης είναι να δοθεί η δυνατότητα στον µέλλοντα µηχανικό να συλλέγει την απαραίτητη πληροφορία και να προτείνει λύσεις στα θέµατα της εσωτερικής αέριας ρύπανσης. Το πρόβληµα της ατµοσφαιρικής ρύπανσης είναι ένα γνωστό και πολυσυζητηµένο θέµα στο οποίο έχει δοθεί τεράστια δηµοσιότητα ακόµη από την δεκαετία του 60, όταν το νέφος της αιθαλοµίχλης π.χ. στο Λονδίνο «σκότωσε» σε µια εβδοµάδα 4000 άτοµα και έκανε τη ζωή των υπολοίπων ανυπόφορη. Σήµερα πολλές παλιές µορφές ατµοσφαιρικής ρύπανσης έχουν εκλείψει από πολλά µέρη του κόσµου, τη θέση τους όµως πήραν νέα προβλήµατα ρύπανσης. Αν και έχει δοθεί µεγάλη δηµοσιότητα στο θέµα της ατµοσφαιρικής ρύπανσης, δόθηκε µικρή σηµασία στην ποιότητα της ατµόσφαιρας στους εσωτερικούς χώρους. Ειδικά µέχρι πριν από µερικά χρόνια, οι άνθρωποι πίστευαν, ότι µέσα στα σπίτια και στα γραφεία ήταν προστατευµένοι από τους επικίνδυνους ρύπους της ατµόσφαιρας, ώσπου άρχισε, τελικά να φαίνεται ότι µπορεί τα κτίρια να µην προστατεύουν από την αέρια ρύπανση. Το πρόβληµα πρωτοεµφανίστηκε στις ανεπτυγµένες χώρες του κόσµου, τη δεκαετία του 70. Εκεί, άρχισαν κάποια στιγµή σε αρκετά κτίρια να χρησιµοποιούνται µηχανικά συστήµατα εξαερισµού θέρµανσης ψύξης. Για λόγους εξοικονόµησης ενέργειας στα κτίρια αυτά, µειωνόταν οι ποσότητες του εισερχόµενου φρέσκου αέρα. ιαπιστώθηκαν τότε, σε ορισµένα κτίρια, προβλήµατα υγείας στα άτοµα που ζούσαν και εργαζόταν σε αυτά: κόπωση, ναυτία, ερεθισµούς στα µάτια και το αναπνευστικό σύστηµα που ονοµάστηκαν σύνδροµο του αρρώστου κτιρίου (sick building syndrome, SBS) και τα αντίστοιχα κτίρια ονοµάστηκαν άρρωστα κτίρια. Οι ενοχλήσεις αυτές, εξαφανίζονταν όταν τα άτοµα έφευγαν από τα κτίρια αυτά. Η συστηµατική έρευνα που επακολούθησε, έδειξε ότι η ποιότητα του αέρα µέσα σε σπίτια, γραφεία, µουσεία και άλλα κτίρια, µπορεί να είναι χειρότερη και απ ότι είναι έξω και οι συγκεντρώσεις ορισµένων ρύπων, να είναι 2-5 φορές 11

13 µεγαλύτερες απ έξω. Πρόσφατα στοιχεία έδειξαν, ότι µετά από κάποιες δραστηριότητες, οι εσωτερικές συγκεντρώσεις των οργανικών πτητικών ενώσεων, µπορεί να γίνουν και 100 φορές µεγαλύτερες από τις αντίστοιχες εξωτερικές. Γιατί, πέρα από το ποσοστό των ρύπων που διεισδύουν απ έξω, µέσα στο κτίριο, πολύ µεγάλο πρόβληµα δηµιουργούν οι εσωτερικές πηγές ρύπανσης. Για το λόγο αυτό µερικοί ρύποι βρίσκονται σε απειλητικές συγκεντρώσεις µόνο στους εσωτερικούς χώρους. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η HCHO. Ήδη από τις αρχές του 1970 στις Η.Π.Α. κατά τη διάρκεια µετρήσεων διατήρησης της ενέργειας σε εσωτερικούς χώρους, διαπιστώθηκε ότι ο κύριος λόγος ερεθισµών στα µάτια και τη µύτη των ατόµων ήταν οι αυξηµένες εσωτερικές συγκεντρώσεις της φορµαλδεΰδης διαπιστώθηκε ότι ήταν τα κατασκευαστικά υλικά. Πέρα από την HCHO, διαπιστώθηκε ότι διάφορα οικοδοµικά υλικά εκπέµπουν χηµικές ουσίες, παλιές µονώσεις περιέχουν αµίαντο, χρώµατα στους τοίχους που περιέχουν µόλυβδο, κεντρικός κλιµατισµός µε µολυσµένες σωληνώσεις, υλικά που χρησιµοποιούνται για καθαρισµό και συντήρηση του χώρου εκπέµπουν τοξικές ουσίες. Υψηλές συγκεντρώσεις ΝΟ Χ µετρήθηκαν σε κατοικίες που χρησιµοποιούν διάφορες συσκευές καύσης για θέρµανση του χώρου ή για το µαγείρεµα. Ο κατάλογος των εσωτερικά εκπεµπόµενων ρύπων είναι πολύ µακρύς. Ο πίνακας 6 συνοψίζει µερικούς από τους πλέον γνωστούς αέριους ρύπους για τα εσωτερικά περιβάλλοντα, τις πηγές τους και τα όρια ποιότητας όπου υπάρχουν. Ακόµη νέα υλικά και προϊόντα παράγουν είδη ρύπων ή τουλάχιστον ρύπους οι οποίοι ήταν ποσοτικά ασήµαντοι πριν λίγες δεκαετίες. Για παράδειγµα, νέα κατασκευαστικά υλικά για τα κτίρια, µονωτικά υλικά, συνδετικές ύλες, υφάσµατα, προϊόντα καθαρισµού, προϊόντα προσωπικής περιποίησης, εντοµοκτόνα, µας εκθέτουν σε υψηλές ποσότητες ενός ευρέως φάσµατος χηµικών ουσιών, κάποιες από τις οποίες απεδείχθησαν ιδιαιτέρως τοξικές για τον άνθρωπο και ακόµη και καρκινογόνες σε πειράµατα που έγιναν σε ζώα. Με δεδοµένο ότι τα άτοµα δαπανούν πάνω από 80% ή και το 90%, της ζωής τους µέσα στα κτίρια, η έκθεση στους εσωτερικούς ρύπους γίνεται, πολλές φορές, σηµαντικότερη από ότι η έκθεση στους ρύπους της εξωτερικής ατµόσφαιρας. Και αυτό έχει γίνει συνειδητό παντού πλέον µε επίκεντρο τις Η.Π.Α. 12

14 Έχει διαπιστωθεί ότι η φύση και οι ποσότητες των ρύπων µέσα σ ένα κτίριο µπορεί να διαφέρουν σηµαντικά από τις αντίστοιχες εξωτερικές τους συγκεντρώσεις και είναι συνάρτηση των εξής παραγόντων: Ρύπανση του αέρα που δηµιουργήθηκε έξω από το κτίριο και µεταφέρεται µέσα. Ρύπανση που δηµιουργείται από πηγές ρύπων που βρίσκονται στο εσωτερικό του κτιρίου. Θερµοκρασία, υδρατµοί, φωτισµός, ροή του αέρα στο χώρο. Οι µη ρυπαντικές αυτές παράµετροι παίζουν ένα σηµαντικό ρόλο στη διαµόρφωση των εσωτερικών συγκεντρώσεων των ρύπων. Ο συνδυασµός των τριών προηγούµενων παραγόντων διαµορφώνει τις ιδιότητες του αέρα στον εσωτερικό χώρο και αυτός που θα καθορίσει το πώς θα γίνει αυτός ο συνδυασµός, είναι τα χαρακτηριστικά του ιδίου του κτιρίου (σχεδιασµός, λειτουργικότητα, χρήση.) Οι συνήθεις ρύποι αέρα εσωτερικών χώρων περιλαµβάνουν τους γνωστούς ρύπους κριτήρια ( ΡΜ-2,5, όζον, ΝΟ2, SΟ2 και CΟ ), καθώς και µια µεγάλη ποικιλία αέρα και σκόνες που εκπέµπονται κατά τη διάρκεια βιοµηχανικών διεργασιών, µούχλα, γύρη και εξοργισµένα ζώα. Τα VOC (πτητικές οργανικές ενώσεις) εξατµίζονται από καθαριστικά, διαλύτες, χρώµατα, αρώµατα, σαπούνια και σπρέι µαλλιών, απελευθερώνονται από εξοπλισµό γραφείου ( όπως φωτοτυπικά µηχανήµατα και µηχανήµατα τηλεοµοιοτυπίας ) και από υλικά ( όπως γραφεία, καρέκλες, κουρτίνες και χαλιά ). Τα VOC παράγονται ακόµη από µύκητες που τυχόν υπάρχουν στο χώρο αλλά και τους ανθρώπους ως µέρος των λειτουργιών του φυσικού τους µεταβολισµού. Τα προβλήµατα που σχετίζονται µε τα εργασιακά βιοµηχανικά περιβάλλοντα µπορεί να είναι τελείως διαφορετικά από εκείνα σε κτίρια γραφείων ή οικίες. Οι συγκεντρώσεις ρύπων στους οποίους οι άνθρωποι εκτίθενται, µπορεί να διαφέρουν σηµαντικά µε βάση τα είδη και τις πηγές των ρύπων, τους ρυθµούς παραγωγής, τις ιδιαίτερες θέσεις που βρίσκονται οι πηγές, την ηλικία του κτιρίου (σηµειώστε ότι το νεώτερο δεν είναι πάντα το καλύτερο), το σχεδιασµό 13

15 και την κατασκευή του κτιρίου, το σχεδιασµό και την συντήρηση του συστήµατος εξαερισµού και κατά πόσο χρησιµοποιούνται τεχνικές ελέγχου αέριων ρύποι ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ Υπάρχει ένας µεγάλος αριθµός ρύπων που βρέθηκε στον αέρα εσωτερικών χώρων. Γενικά, αυτοί µπορούν να ταξινοµηθούν σε πέντε µεγάλες οµάδες VOCs ( οργανικά αέρια), ανόργανα αέρια, σωµατίδια, ραδόνιο και βιολογικοί ρύποι. Παρότι βρέθηκαν περισσότεροι από 900 ρύποι, µερικοί είναι οι πιο διαδεδοµένοι και/ή είναι σε θέση να επιφέρουν πολύ µεγαλύτερο κίνδυνο από άλλους (πίνακας 7). VOCs Πολυάριθµα VOCs έχουν ανιχνευθεί σε εσωτερικούς χώρους. Οι ρύποι αυτοί έχουν µεγάλο αριθµό πηγών. Οι άνθρωποι από µόνοι τους είναι άµεσα και έµµεσα υπεύθυνοι για πληθώρα VOCs. Η φορµαλδεΰδη είναι VOC και είναι από τους πιο κοινούς και ακόµα πιο σοβαρούς ρύπους που βρίσκονται στο εσωτερικό κτιρίων. Η φορµαλδεΰδη εκπέµπεται από διάφορα φύλλα πλαστικού και κόλλες, από κάποιους τύπους µονωτικών αφρών και από νέα εγκατεστηµένα υλικά όπως χαλιά, ξύλινες επενδύσεις από κόντρα πλακέ και ράφια και έπιπλα από νοβοπάν. Επειδή αυτή εκπέµπεται από τόσα πολλά υλικά κτισίµατος και επίπλωσης, είναι συχνά πρόβληµα σε νέα κτίρια γραφείων ή σε νέο-ανεγειρόµενες κατοικίες. Η φορµαλδεΰδη επίσης είναι σχετικά σταθερό µη ολοκληρωµένης καύσης από κάθε ανθρακούχο καύσιµο, έτσι στις πηγές φορµαλδεΰδης περιλαµβάνονται θερµάστρες ξύλου και τζακιού, θερµάστρες φυσικού αερίου και θερµαντήρες νερού ή θερµάστρες άνθρακα, πετρελαίου µε ελαφρές διαρροές. Τα τσιγάρα επίσης εκπέµπουν φορµαλδεΰδη. Η κύρια επίπτωση της, στην ανθρώπινη υγεία σε συγκεντρώσεις που µπορούν να βρεθούν σε εσωτερικούς χώρους είναι, ο ερεθισµός των µατιών, ο οποίος συµβαίνει σε συγκεντρώσεις από 0,01 έως 2,0 ppm. Εάν οι συγκεντρώσεις 14

16 φθάσουν από 5 ppm έως και 30 ppm, θα έχουµε ερεθισµό του κατώτερου τµήµατος της αναπνευστικής οδού και των πνευµόνων. Οι συγκεντρώσεις της στο εσωτερικό των οικιών και των γραφείων κυµαίνονται από 0,02 έως και 0,3 ppm, αν και σε κάποιες νέες κατοικίες αναφέρθηκαν υψηλές συγκεντρώσεις HCHO που φθάνουν τα 1 µε 2 ppm. Επιπλέον έχει δειχθεί ότι οι συγκεντρώσεις φορµαλδεΰδης αυξάνονται σηµαντικά µε την αύξηση της θερµοκρασίας του εσωτερικού αέρα και/ή αύξηση της υγρασίας του εσωτερικού αέρα (πολύ πιθανό διότι αυτές οι παράµετροι επηρεάζουν τους ρυθµούς εκποµπής αερίων για HCHO από έπιπλα, χαλιά, ξύλινη επίπλωση τοίχου και άλλα είδη) (Πίνακας 8). ΑΕΡΙΑ ΚΑΥΣΗΣ υο ρύποι-κριτήρια που προέρχονται από πηγές καύσης είναι το CO 2 και το NOx. Στους εσωτερικούς χώρους µπορεί να βρεθούν σε υψηλές συγκεντρώσεις εάν υπάρχει ελάχιστα ή καθόλου εξαερισµός για τα προϊόντα της καύσης. Συνηθισµένες πηγές CO και NOx είναι οι θερµάστρες αερίου, οι θερµάστρες ξύλου, οι θερµαντήρες κηροζίνης και τα τζάκια. Μερικές από υψηλότερες συγκεντρώσεις CO εσωτερικών χώρων συνήθως απαντώνται σε αυτοκίνητα, φορτηγά και µπλοκαρισµένα λεωφορεία σε ώρα µεγάλης κυκλοφορίας.. Εάν η είσοδος εξωτερικού αέρα σε ένα εµπορικό κτίριο συµβαίνει να βρίσκεται στο επίπεδο του δρόµου ή δίπλα σε σταθµό αυτοκινήτων, τα CO και NOx µπορεί σαφώς να αυξηθούν µέσα στο κτίριο. ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ Ο καπνός είναι ένας ορατός δείκτης µη ολοκληρωµένης καύσης και γενικά περιλαµβάνει πολύ µικρά σωµατίδια καθώς και διάφορα αέρια. Ο καπνός από τα τσιγάρα, τα πούρα και τις πίπες περιέχουν έναν αριθµό ρύπων που περιλαµβάνουν διοξείδιο, αµµωνία, υδροκυάνιο και φορµαλδεΰδη και πίσσα, νικοτίνη, βενζο-α-πυρένιο, ορισµένα βαριά µέταλλα ( όπως κάδµιο ) φαινόλες, φθορανθένιο. Πολλές από αυτές τις ουσίες είναι γνωστές ή ύποπτες για 15

17 καρκινογενέσεις. Το κάπνισµα έχει κατακριθεί για περισσότερους από 10 εκατοµµύρια θανάτους τα τελευταία 30 χρόνια. Ενώ οι καπνιστές εκούσια επιλέγουν να ρυπαίνουν τα πνευµόνια τους, οι µη καπνιστές που µοιράζονται τον ίδιο εσωτερικό χώρο µε τους καπνιστές δεν έχουν επιλογή. Ο καπνός πέραν της κυκλοφορίας του σ όλον τον όγκο αέρα της οικίας, του εστιατορίου, του γραφείου ή σε χώρο αγοράς, µπορεί να εναποτεθεί σε επιφάνειες και η µυρωδιά να παραµείνει για αρκετό καιρό. Πηγές καύσης όπως κεριά, θερµάστρες ξύλου και τζάκια επίσης εκπέµπουν µια πληθώρα ρύπων, πολλοί από τους οποίους είναι επικίνδυνοι. Η καύση ξύλου συχνά απελευθερώνει πολυκυκλικούς αρωµατικούς υδρογονάνθρακες και ίχνη µετάλλων. Στους εσωτερικούς χώρους συναντώνται ακόµη σκόνες και γύρη που µεταφέρονται µέσα από τον εξωτερικό αέρα, ίνες ασβεστίου, σκόνες ζώου, σπόρια µούχλας, ίνες βαµβακιού, έντοµα και προνύµφες τους, τρίχες σπιτική σκόνη, και άλλα. Οι επιπτώσεις µπορεί να ποικίλουν πολύ και αυτές εξαρτώνται από την ευαισθησία των ανθρώπων που εκτίθενται. (Πίνακας 9) ΡΑ ΟΝΙΟ Το αέριο αυτό είναι ραδιενεργό προϊόν αποσύνθεσης του ράδιου και βρίσκεται σε βράχια και χώµα σε πολλά µέρη του κόσµου. Αν και το ραδόνιο, δεν είναι χηµικά ενεργό, τα προϊόντα αποσάθρωσής του είναι, και αυτά τα στοιχεία µπορούν να παραµείνουν στους πνεύµονες και να εκπέµπουν σωµατίδια άλφα µε το χρόνο. Το αέριο µεταναστεύει προς τα πάνω µέσα από τους πόρους του εδάφους και σχετικά µεγάλες ποσότητες, του αερίου µπορετών να µπουν και µέσα στις οικίες και σε άλλα κτίρια αν αυτά βρεθούν στο µονοπάτι της µετανάστευσης του. 16

18 Σχήµα 1.1: Τρόπος εισόδου του ραδονίου, σε σπίτι ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Ρύποι βασισµένοι σε βιολογικούς παράγοντες στον αέρα εσωτερικών χώρων είναι οι µύκητες (µούχλες), ιοί, βακτήρια, πρωτόζωα, γύρη λουλουδιών, σκόνες ζώου, χαµηλού µοριακού βάρους πρωτεΐνες από τα ούρα ζώων συντροφιάς και µικροσκοπικά µέρη σώµατος και ζωικά απορρίµµατα από έντοµα. Σε κτίρια µε κεντρικό σύστηµα κλιµατισµού, τα εσωτερικά τοιχώµατα των αγωγών (ειδικά στα πρώτα 3 µέτρα ή εκεί όπου επιτυγχάνεται το σηµείο δρόσου και η υγρασία πλησιάζει στο 100%) µπορεί να αποτελέσουν µέρη αναπαραγωγής µούχλας και βακτηρίων. Το πρόβληµα αυτό µπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρό σε θερµά, υγρά κλίµατα και επιδεινώνεται µε την τάση εξοικονόµησης ενέργειας στο σχεδιασµό και στην κατασκευή κτιρίων πέρα των 30 τελευταίων ετών. Κατά τη διάρκεια ψύξης του υγρού αέρα, το νερό συµπυκνώνεται. Στις παλαιότερες µεθόδους κλιµατισµού, ο αέρας ψύχονταν πολύ περισσότερο απ ότι 17

19 χρειαζόταν για τη δηµιουργία κλίµατος ευφορίας, αποµακρύνοντας έτσι το µεγαλύτερο µέρος του νερού. Ο αέρας τότε θερµαίνονταν ξανά στην επιθυµητή θερµοκρασία. Στην σύγχρονη πρακτική, τα στάδια της υπερβολικής ψύξης και της αναθέρµανσης δεν υπάρχουν, εξοικονοµώντας µε τον τρόπο αυτό περισσότερη ενέργεια. Εντούτοις, ο ψυχόµενος αέρας που στέλνεται στο κτίριο περιέχει περισσότερη υγρασία απ ότι στο παρελθόν και συχνά υγραίνει τα εσωτερικά τοιχώµατα των αεραγωγών, προσφέροντας έτσι ένα τέλειο µέρος για αναπαραγωγή µούχλας, µυκήτων, βακτηρίων και άλλων µικροοργανισµών. Μια άλλη αλλαγή για εξοικονόµηση ενέργειας που χρησιµοποιήθηκε στις σύγχρονες πρακτικές είναι η χρήση υψηλότερου ποσοστού ανακυκλωµένου αέρα (και µικρότερου ποσοστού µη ανακυκλωµένου αέρα). Η αλλαγή αυτή, µαζί µε τις σύγχρονες µεθόδους ψύξης, δηµιούργησε νέα προβλήµατα. Σε πολυάριθµες έρευνες «άρρωστων κτιρίων», ο έλεγχος των συστηµάτων βρήκε εκατοµµύρια σπόρια µυκήτων ανά τετραγωνική ίντσα στα εσωτερικά τοιχώµατα των αεραγωγών που παρασύρονται από τον αέρα των κλιµατιστικών στις οικίες και στα εµπορικά κτίρια και προκαλούν αλλεργίες. Μια από τις διαβόητες περιπτώσεις των προβληµάτων εσωτερικής ρύπανσης ήταν αυτή που συνέβη κατά τη διάρκεια συνεδρίου της Αµερικάνικης Λεγεώνας στη Φιλαδέλφεια το 1976, όπου 182 άτοµα αρρώστησαν και 29 πέθαναν από πνευµονικό νόσηµα. Η αιτία ήταν ένα βακτήριο που ανακαλύφθηκε ότι ζούσε στον πύργο ψύξης νερού του κλιµατιστικού συστήµατος του ξενοδοχείου στο οποίο έµεναν οι περισσότεροι επισκέπτες. Αργότερα, µετά το συµβάν, το βακτήριο ονοµάστηκε Legionella pneumophila και η ασθένεια έγινε γνωστή ως νόσος των Λεγεωνάριων. Το βακτήριο Legionella pneumophila είναι η κύρια αιτία ασθένειας του αναπνευστικού και η οποία είναι υπεύθυνη για 1-13% των πνευµονολογικών περιστατικών που διαπιστώνονται στα νοσοκοµεία. Αυτά τα βακτήρια µπορούν να ζήσουν εκτός του ανθρώπινου σώµατος και συγκεκριµένα στο νερό µέχρι και ένα χρόνο και πηγές της Legionella στον αέρα εσωτερικού χώρου βρέθηκαν σε πολύ ζεστές µπανιέρες, σε υγραντήρες και εξατµιστές, σε θερµαντήρες ζεστού νερού, σε συσκευές πυρόσβεσης, σε βρύσες και σε πύργους ψύξης πολλών κτιρίων. 18

20 Αλλεργιογόνα είναι η ονοµασία που δόθηκε σε µεγάλες οµάδες διαφόρων ουσιών που προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις σε ορισµένους ανθρώπους. Μια αλλεργική αντίδραση είναι εξαιρετικά υπερβολική ή ανάρµοστη απόκριση της ανοσίας και µπορεί να προκαλέσει φυσική βλάβη στον ξενιστή (οργανισµό που φιλοξενεί το παράσιτο). Τα αλλεργιογόνα που βρέθηκαν στους εσωτερικούς χώρους περιλαµβάνουν τις βιοτικές οµάδες: βακτήρια. µύκητες, σπόρια,, γύρη, άλγη και µη-βιοτικές οµάδες: οικιακή σκόνη, τµήµατα από σώµατα εντόµων, νεκρά κύτταρα µυκήτων και βακτηρίων, πολύ λεπτή σκόνη και περιττώµατα κατσαρίδας. Ασθένειες που προέρχονται από αεροµεταφερόµενα αλλεργιογόνα περιλαµβάνουν µεταξύ άλλων, αλλεργική ρινίτιδα, αλλεργικό άσθµα και υπερευαίσθητη πνευµονίτιδα ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΕΡΙΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ο έλεγχος του αέρα εσωτερικών χώρων περιλαµβάνει ενοποιηµένα 3 κύριες στρατηγικές: Έλεγχο των πηγών των ρύπων µέσα στους εσωτερικούς χώρους Αραίωση των ρύπων και αποµάκρυνση αυτών από το κτίριο µε εξαερισµό Καθαρισµό του αέρα µε την σύλληψη και καταστροφή των ρύπων µε την ανακυκλοφορία του αέρα και/ή τη συµπλήρωση του αέρα. Ο έλεγχος των ρύπων σε εσωτερικούς χώρους περιλαµβάνει την αποµάκρυνση των ρυπογόνων υλικών από το κτίριο, τη µείωση των δραστηριοτήτων που παράγουν ρύπους ή την µόνωση των πηγών από τους ανθρώπους. Μια τέτοια µόνωση µπορεί να επιτευχθεί µε φυσικά εµπόδια, µε καλύπτρες, µε κουρτίνες αέρος, ή µε άλλες τεχνικές που διατηρούν σταθερή ατµοσφαιρική πίεση, ή µε τον έλεγχο του χρόνου απασχόλησης της πηγής. 19

21 ΣΧΗΜΑ 1.2: Εξαερισµός και φιλτράρισµα αέρα Η ανταλλαγή αέρα στα κτίρια γίνεται µε 3 τρόπους: εξαγκανασµένο αερισµό, φυσικό εξαερισµό και φιλτράρισµα. Ο εξαναγκασµός εξαερισµός χρησιµοποίει ανεµιστήρες ή φυσητήρες για να επιβάλει δυναµικά την ανταλλαγή του αέρα, ενώ ο φυσικός εξαερισµός επιτρέπει τη φυσική ανταλλαγή του αέρα µέσα από ανοικτά παράθυρα και πόρτες. Το φιλτράρισµα αναφέρεται στην ανταλλαγή του αέρα που γίνεται ακόµα και όταν όλα τα παράθυρα και οι πόρτες είναι κλειστά. Ο αέρας µπορεί να εισχωρήσει στα κτίρια µέσα από πολυάριθµες ρωγµές και ανοίγµατα στο εξωτερικό µέρος του κτιρίου όπως χαραµάδες γύρω από τις πόρτες και τα παράθυρα, ανοίγµατα γύρω από σωλήνες και αγωγούς ηλεκτρικού ρεύµατος, ανοίγµατα εξαερισµού σε κουζίνα και µπάνιο, συναρµογή πατώµατος-τοίχου, συναρµογή ασβεστοκονιάµατος και άλλα. 20

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΕΞΥΓΙΑΝΗΣ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπηρεσία προστασία του περιβάλλοντος των Η.Π.Α (Ε.Ρ.Α), κατατάσσει τη Φυτοεξυγίανση στις λεγόµενες καινοτόµες τεχνολογίες επεξεργασίας (Innovative treatment technologies). Πρόκειται για τεχνολογίες οι οποίες χρησιµοποιούνται για την επεξεργασία επικίνδυνων αποβλήτων και άλλων µολυσµατικών παραγόντων, χωρίς όµως να υπάρχουν αρκετές πληροφορίες σχετικά µε το κόστος και την απόδοση που έχουν υπό διαφορετικές συνθήκες επεξεργασία. Ο όρος Φυτοεξυγίανση, αναφέρεται σε κάθε σύστηµα ή διαδικασία στην οποία χρησιµοποιούνται φυτά, για την in situ ή ex situ εξυγίανση ρυπασµένων εδαφών, υλικών καθιζήσεως (sediments) και υδάτων (επιφανειακών ή υπόγειων), µέσω της αποµάκρυνσης, διάσπασης και σταθεροποίησης των ρυπαντών. Παρά το γεγονός ότι ο όρος Φυτοεξυγίανση είναι σχετικά πρόσφατος, η ιδέα της εφαρµογής της µεθόδου φαίνεται να είχε γίνει αντιληπτή πριν από αρκετούς αιώνες. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι το πρώτο σύστηµα επεξεργασίας αστικών λυµάτων βασιζόµενο στη χρήση φυτών, λειτούργησε στη Γερµανία στις αρχές του 17 ου αιώνα. Από τότε µέχρι σήµερα έχει επιτευχθεί σηµαντική ανάπτυξη στην εφαρµογή διαφόρων τεχνικών ακόµα και σε επίπεδο εµπορικής κλίµακας, για τη δευτερογενή επεξεργασία αστικών υδατικών αποβλήτων, µε τη χρήση φυτών. Οι τεχνικές αυτές περιλαµβάνουν τη χρήση υδρόβιων και υδροχαρών φυτών για τη δηµιουργία τεχνητών υγροβιοτόπων (Constructed Wetlands), δεξαµενών σταθεροποίησης (Stabilization Ponds) και γενικότερα φυσικών συστηµάτων επεξεργασίας. Οι ανωτέρω τεχνικές συνδυάζουν την οικονοµική λειτουργία µε την ικανοποιητική απόδοση στην αποµάκρυνση αιωρούµενων στερεών (SS) και θρεπτικών στοιχείων ( π.χ. άζωτο, φώσφορος, υδράργυρος). 21

23 Τα τελευταία χρόνια η έννοια των φυσικών συστηµάτων επεξεργασίας έχει επεκταθεί πέρα από τη χρησιµοποίηση τους στην επεξεργασία υδατικών αποβλήτων. Τέτοιες προσπάθειες περιλαµβάνουν τη χρήση φυτών για την εξυγίανση αβαθών υδροφορέων και έχουν σαν στόχο, την ρύπανση που προκαλούν κυρίως εντοµοκτόνα και ανόργανα στοιχεία όπως άζωτο και φώσφορος. Τα συστήµατα αυτά είναι γνωστά ως βιο-φίλτρα (Bio-filters) ή ριζο-φίλτρα (Rhizofilters). Σηµαντική ερευνητική δραστηριότητα παρουσιάζει και η δυνατότητα εξυγίανσης της ατµόσφαιρας µε τη χρήση φυτών. Τα φύλλα των φυτών καλύπτονται µε κηρώδεις ουσίες, στόχος των οποίων είναι η υδατική οικονοµία εντός του φυτικού σώµατος. Οι ουσίες αυτές ευνοούν την προσρόφηση λιποφιλικών πτητικών οργανικών ουσιών, όπως για παράδειγµα οι αρωµατικοί υδρογονάνθρακες. Με τον τρόπο αυτό τα φυτά συµβάλλουν στον περιορισµό της συγκέντρωσης αυτών των ουσιών στην ατµόσφαιρα. Η εξυγίανση ρυπασµένων εδαφών, χωρίς τη µεσολάβηση της υδατικής βάσης, µε τη χρήση φυτών δεν έχει επαρκώς µελετηθεί τόσο σε εργαστηριακά πειράµατα όσο και σε πειράµατα πεδίου. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως σε δυο λόγους : εν έχουν θεσπιστεί κρίσιµες συγκεντρώσεις τοξικότητας των διαφόρων ρυπαντών για το έδαφος από τους περιβαλλοντικούς οργανισµούς, σε αντίθεση µε το νερό. Εξαιτίας της πολυπλοκότητας που παρουσιάζει το εδαφικό σύστηµα και των εξαιρετικά δύσκολων αναλυτικών τεχνικών που απαιτούνται. Η τεχνολογία της Φυτοεξυγίανσης έχει αποδειχθεί, κυρίως µέσω εργαστηριακών πειραµάτων ότι µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την αντιµετώπιση τόσο οργανικών (Υδρογονάνθρακες πετρελαίου, διαλύτες, εντοµοκτόνα), όσο και ανόργανων ρυπαντών (Βαρέα µέταλλα). Παρά το γεγονός ότι στη παρούσα φάση η τεχνολογία της Φυτοεξυγίανσης δεν εφαρµόζεται σε ευρεία κλίµακα, οι ερευνητές θεωρούν ότι πρόκειται για µια πολλά υποσχόµενη τεχνολογία εξυγίανσης µε σηµαντική εξέλιξη. Λόγοι που ευνοούν την εφαρµογή της Φυτοεξυγίανσης είναι µεταξύ άλλων : 22

24 Η επέκταση της επιστηµονικής γνώσης σχετικά µε τον µεταβολισµό επικίνδυνων ρυπαντών και ιδιαίτερα των οργανικών ενώσεων. Η εύρεση νέων φυτικών ειδών που έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάζουν ανθεκτικότητα σε διάφορους ρυπαντές. Η χρησιµοποίηση της γενετικής µηχανικής στη δηµιουργία νέων µεταβολικών δυνατοτήτων για τα χρησιµοποιούµενα φυτά. 2.2 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΗΣ ΦΥΤΟΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ Οι τεχνικές που χρησιµοποιούνται στην τεχνολογία της Φυτοεξυγίανσης γενικά µπορούν να διακριθούν σε δυο µεγάλες κατηγορίες : Φυτοαπορύπανση (Phytodecontamination) Η φυτοαπορύπανση, περιλαµβάνει µηχανισµούς, µε τη βοήθεια των οποίων, η συγκέντρωση του ρυπαντή στο έδαφος, το νερό και την ατµόσφαιρα µειώνεται σε αποδεκτά επίπεδα. Στο σχήµα 1.1 παρουσιάζονται οι µηχανισµοί που είναι δυνατόν να εφαρµοστούν κατά τη διαδικασία της φυτοαπορύπανσης. Σχήµα 1.3: Μηχανισµοί που εµπλέκονται στην διαδικασία της φυτοαπορύπανσης. 23

25 2.2.2 Φυτοσταθεροποίηση (Phytostabilization) Η φυτοσταθεροποίηση, (σχ.1.4), περιλαµβάνει µηχανισµούς οι οποίοι ως στόχο έχουν, την αδρανοποίηση και αποµόνωση του ρυπαντή ώστε να παρεµποδιστεί η µετανάστευση του (migration) από το έδαφος στο υπόγειο νερό ή στην ατµόσφαιρα. Η φυτοσταθεροποίηση βασίζεται στην ικανότητα των φυτών να εκκρίνουν ουσίες, µέσω των ριζών τους, οι οποίες ευνοούν µηχανισµούς όπως η χουµοποίηση (humification) - δέσµευση του ρυπαντή στα χουµικά συστατικά του εδάφους, η λιγνιτοποίηση (lignifications) δέσµευση στα κυτταρικά τοιχώµατα των ριζών και δέσµευση στα εδαφικά σωµατίδια ( soil sequestration). Σχήµα 1.4 Μηχανισµοί που εµπλέκονται στη διαδικασία της φυτοσταθεροποίηση Μια άλλη κατάταξη της τεχνολογίας της Φυτοεξυγίανσης πραγµατοποιείται ανάλογα µε τους ρυπαντές στόχους: 24

26 Φυτοεξυγίανση Οργανικών ρυπαντών Φυτοεξυγίανση Ανόργανων ρυπαντών Σχήµα 1.4: Μηχανισµοί εξυγίανσης στο σύστηµα έδαφος-ατµόσφαιρα. Σύµφωνα µε την υπηρεσία προστασίας του περιβάλλοντος των Η.Π.Α., οι ορισµοί για τους διάφορους µηχανισµούς της Φυτοεξυγίανσης έχουν ως εξής: ΦΥΤΟΕΞΑΓΩΓΗ Ρhytoextraction Η φυτοεξυγίανση (ή φυτοσυσσώρευση phytoaccumulation), αναφέρεται στην πρόσληψη µετάλλων και τη µεταφορά τους στα υπέργεια τµήµατα του φυτού. Η τεχνική αυτή εφαρµόζεται σε περιπτώσεις ρυπασµένων εδαφών µε βαρέα µέταλλα. Στηρίζεται στη χρησιµοποίηση φυτών τα οποία έχουν την ικανότητα να συσσωρεύουν υψηλές συγκεντρώσεις µετάλλων στη βιοµάζα τους, ως και 100 φορές περισσότερο σε σχέση µε άλλα φυτά. ΦΥΤΟ ΙΑΣΠΑΣΗ - Phytodegradation Η φυτοδιάσπαση ( ή φυτοµετασχηµατισµός - phytotransformation), περιλαµβάνει διαδικασίες οι οποίες οδηγούν στη διάσπαση / αποδόµηση του 25

27 ρυπαντή. Η διάσπαση του ρυπαντή είναι δυνατόν να πραγµατοποιείται είτε εντός του φυτού, µέσω µεταβολικών διεργασιών είτε εξωτερικά στην περιοχή της ρίζας µέσω της παραγωγής ενζύµων. Μετά τη διάσπαση του ρυπαντή, πραγµατοποιείται η ενσωµάτωση του στους φυτικούς ιστούς. Σε µερικές περιπτώσεις τα τελικά προϊόντα της διάσπασης, ελευθερώνονται στο περιβάλλον, γεγονός που εξαρτάται από το είδος του φυτού και τον ρυπαντή (βλ. Φυτοεξαέρωση). Ο µηχανισµός της φυτοδιάσπασης χρησιµοποιείται σε ρυπασµένα εδάφη, επιφανειακά και υπόγεια ύδατα. Στην περίπτωση των υπόγειων υδάτων, θα πρέπει το ριζικό σύστηµα του φυτού να βρίσκεται σε επαφή µε τον υδροφορέα, διαφορετικά είναι δυνατόν να πραγµατοποιηθεί άντληση και τοποθέτηση του νερού σε δεξαµενές στις οποίες υπάρχουν κατάλληλα φυτικά είδη. ΦΥΤΟΕΞΑΕΡΩΣΗ Phytovolatilization Κατά τη φυτοεξαέρωση, µέταλλα και οργανικές ουσίες, οι οποίες προσλαµβάνονται από τα φυτά, µετατρέπονται σε πτητικές µορφές και ελευθερώνονται στην ατµόσφαιρα. Μέσω αυτού του µηχανισµού επιτυγχάνεται η εξυγίανση ρυπασµένων εδαφών και υπόγειων υδάτων χωρίς να είναι απαραίτητη η συγκοµιδή του φυτικού υλικού. ΡΙΖΟ ΙΑΣΠΑΣΗ Phizodegradation Η ριζοδιάσπαση ( ή φυτοδιέγερση phytostimulation, ή βιοεξυγίανση µέσω της ριζόσφαιρας Rhizosphere biodegradation), αναφέρεται στη διάσπαση οργανικών ρυπαντών στο έδαφος, µέσω µικροβιακών πληθυσµών που αναπτύσσονται στην περιοχή του ριζικού συστήµατος (ριζόσφαιρα). Οι µικροοργανισµοί (µύκητες, βακτήρια), διασπούν ή µετασχηµατίζουν οργανικές ουσίες και τις χρησιµοποιούν ως θρεπτικό υπόστρωµα για την ανάπτυξή τους. Η παρουσία των φυτών ευνοεί τη διαδικασία της εξυγίανσης δεδοµένου ότι µέσω 26

28 των ριζών εκκρίνονται ουσίες και µεταφέρεται οξυγόνο και νερό, στοιχεία απαραίτητα για τη µικροβιακή ανάπτυξη. ΡΙΖΟ ΙΗΘΗΣΗ Rhizofiltration Η ριζοδίηθηση περιλαµβάνει τη ρόφηση στις φυτικές ρίζες ρυπαντών οι οποίοι βρίσκονται σε υδατικά διαλύµατα. Τα φυτά αναπτύσσονται σε θερµοκήπια µε τη µέθοδο της υδροπονίας, δηλαδή οι ρίζες τους βρίσκονται εντός υδατικού διαλύµατος αντί του εδάφους. 2.3 ΦΥΤΟΕΞΥΓΊΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΏΝ ΧΏΡΩΝ Στις προηγούµενες σελίδες αναφέρονται οι δυνατότητες χρήσης των φυτών στην εξυγίανση εδαφών και γενικότερα ανοιχτών χώρων. Όµως µε τον ίδιο ή παρόµοιο τρόπο θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν τα φυτά για την εξυγίανση εσωτερικών χώρων. Όπως προαναφέρθηκε, µια έρευνα της διαστηµικής υπηρεσίας των ΗΠΑ, της περίφηµης NASA, τεκµηρίωσε τη θετική επίδραση που είχαν ορισµένα φυτά στην ποιότητα του αέρα σε εσωτερικούς χώρους. Με την έρευνα αυτή, κατανοήθηκε το πρόβληµα του λεγόµενου «συνδρόµου άρρωστου κτιρίου», δηλαδή SBS από τα αρχικά των λέξεων «Sick Building Syndrome». Προφανώς µια σωστότερη έκφραση θα ήταν «Σύνδροµο Νοσογόνου κτηρίου» αφού τα συµπτώµατα του συνδρόµου φυσικά δεν εµφανίζονται στο κτίριο, αλλά στους χρήστες του και είναι: ηµικρανίες, υπνηλία, κούραση, ερεθισµός των µατιών και της µύτης, ξερός λαιµός, απώλεια συγκέντρωσης, ακόµη και ναυτία. Οι αιτίες γι αυτά τα προβλήµατα είναι µια σειρά από χηµικές ουσίες που παρουσιάζονται στην ατµόσφαιρα ενός «άρρωστου κτιρίου», όπως η φορµαλδεΰδη, το όζον, ο καπνός τσιγάρου, το ραδόνιο, ενώσεις του άνθρακα και του θείου. Οι ουσίες αυτές προέρχονται από τα άφθονα πλαστικά και συνθετικά υλικά που βρίσκονται ή χρησιµοποιούνται σήµερα στα σπίτια και στους χώρους εργασίας µας. Όπως αναλυτικά αναφέρονται σε προηγούµενο κεφάλαιο της εργασίας αυτής περισσότερες από 300 διαφορετικές πτητικές χηµικές ενώσεις έχουν 27

29 ανιχνευτεί στην ατµόσφαιρα γραφείων. Ανάµεσα τους είναι και τα περιβόητα VOC, δηλαδή οργανικές πτητικές ουσίες, πολλές από τις οποίες θεωρούνται υπεύθυνες για προβλήµατα υγείας, που παρουσιάζονται στους εργαζοµένους. Το πρόβληµα εντείνεται από τα φώτα φθορίου, την παρουσία θετικά φορτισµένων ιόντων και τη ξερή και ζεστή ατµόσφαιρα. Έχουµε συνηθίσει να κρίνουµε αν ο αέρας ενός χώρου είναι καθαρός ή όχι από τη µυρωδιά, όµως υπάρχουν ουσίες που δεν µπορούν να γίνουν αντιληπτές µε τις αισθήσεις µας και µάλιστα υπάρχουν σε ποσότητες τέτοιες που επηρεάζουν την υγεία µας. Τα πειράµατα της NASA έγιναν σ ένα µικρό κτίριο ειδικά φτιαγµένο και προσεκτικά µονωµένο από το εξωτερικό περιβάλλον, που ονοµάστηκε Biohome. Η πρώτη δουλειά των ερευνητών ήταν να πάρουν δείγµατα από τον αέρα στο εσωτερικό του Biohome. Στην συνέχεια, τοποθέτησαν µερικά µεγάλα φιλόδεντρα και µια ζαρντινιέρα µε πόθους και ενεργό άνθρακα. Ξαναπήραν δείγµατα του αέρα έπειτα από µερικές µέρες. Τα αποτελέσµατα της σύγκρισης των δειγµάτων πριν και µετά την εγκατάσταση των φυτών µέσα στο Biohome, έδειξαν σηµαντικές διαφορές στην ποιότητα του αέρα, ενώ, στην συνέχεια επαληθεύτηκαν και µε την παραµονή ανθρώπων σ αυτό. Πριν τοποθετηθούν τα φυτά, οι άνθρωποι αισθάνονταν τα συµπτώµατα του «Συνδρόµου του Άρρωστου Κτιρίου», ενώ µετά την εισαγωγή των φυτών, τα συµπτώµατα εξαφανίζονταν. Παρόµοιες δοκιµές έγιναν µε διάφορα φυτά εσωτερικού χώρου. Οι Αµερικάνοι ερευνητές δοκίµασαν την ικανότητα αρκετών φυτών να επιδρούν θετικά στην ατµόσφαιρα και παρατήρησαν µεγάλη αποτελεσµατικότητα, στην αποµάκρυνση ιδιαίτερα τοξικών και καρκινογόνων αερίων, όπως το τριχλωροαιθυλένιο (πίνακας 2) και το βενζόλιο (πίνακας 3). Τα φυτά καθαρίζουν τον αέρα µε δύο τρόπους: φιλτράροντας τον µέσω των λειτουργιών τους και κατακρατώντας την σκόνη που κάθεται στα φύλλα τους. Στις διαδικασίες αυτές δε συµµετέχει µόνο ολόκληρο το φυτό, από το κορυφαίο φύλλο µέχρι και τις ρίζες του, αλλά και το υπόστρωµα µέσα στο οποίο είναι φυτεµένο. 28

30 Εικόνα 1: Απεικόνιση «Σύνδροµο Άρρωστου Κτιρίου», σε γελοιογραφία. Η διαπνοή µέσω των φύλλων και µαζί της η απορρόφηση νερού από το ριζικό σύστηµα επιδρούν στην υγρασία που υπάρχει στην ατµόσφαιρα. Η µεγαλύτερη δράση των φυτών σχετίζεται µε τη φωτοσύνθεση. Κατά τη φωτοσύνθεση τα φυτά απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα και αποδίδουν οξυγόνο. Το οξυγόνο είναι φυσικά απαραίτητο στους ανθρώπους, όµως, εκτός απ αυτό η αυξηµένη συγκέντρωσή του στην ατµόσφαιρα ενός χώρου σηµαίνει ότι µειώνεται αντίστοιχα η συγκέντρωση κάποιων βλαβερών ουσιών. Με άλλα λόγια, αναπνέουµε πιο καθαρό αέρα. Η φωτοσύνθεση επηρεάζεται από εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Οι εσωτερικοί παράγοντες ενδιαφέρουν λιγότερο, γιατί σχετίζονται µε µορφολογικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά ενός φυτικού είδους. Μπορούν φυσικά να επηρεάσουν την επιλογή των φυτών για ένα χώρο, αλλά, σε τελική ανάλυση, ενδιαφέρουν περισσότερο τους επιστήµονες παρά αυτόν που θ αναλάβει την καθηµερινή φροντίδα των φυτών. Οι εξωτερικοί παράγοντες είναι πιο 29

31 σηµαντικοί και είναι: η θερµοκρασία του χώρου, ο φωτισµός τους, η υγρασία που υπάρχει στο υπόστρωµα και στην ατµόσφαιρα και τέλος το επίπεδο του διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα. Τα περισσότερα φυτά που διατηρούµε σε εσωτερικούς χώρους κατάγονται από περιοχές µε τροπικό κλίµα, όπου έχει ζέστη, η ατµόσφαιρα είναι υγρή και ο φωτισµός µειωµένος. Επιπλέον, πάνω στις ρίζες και στο έδαφος γύρω από αυτές ζουν µικροοργανισµοί οι οποίοι αποσυνθέτουν πολύ γρήγορα τα πεσµένα φύλλα και άλλες οργανικές ουσίες, προκειµένου να µετατραπούν σε θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά. Όταν τα φυτά βρεθούν στους εσωτερικούς χώρους σε σπίτια και γραφεία, οι διαδικασίες συνεχίζονται, όµως οι µικροοργανισµοί του χώµατος και των ριζών, αντί να αποσυνθέτουν φύλλα, απορροφούν ουσίες που βρίσκονται στην ατµόσφαιρα, όπως είναι η φορµαλδεΰδη και οι αρωµατικοί υδρογονάνθρακες. Αυτό γίνεται επειδή η δοµή του µορίου αυτών των ουσιών µοιάζει µε τη δοµή συστατικών των φύλλων. Με άλλα λόγια, οι µικροοργανισµοί ξεγελιούνται, αλλά ακριβώς γι αυτό, πετυχαίνουν να καθαρίσουν τον αέρα. Από τις έρευνες της NASA φάνηκε ότι: Τα είδη φυτών που παρέµεναν υγιή στους εσωτερικούς χώρους ήταν εκείνα που µπορούσαν να µειώνουν συνεχώς τη φορµαλδεΰδη στην ατµόσφαιρα. Με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης που γίνεται στα φύλλα φιλτράρεται µόνο ένα µέρος του αέρα. Το υπόλοιπο καθαρίζει χάρη σε λειτουργίες και διαδικασίες που γίνονται στις ρίζες, στο έδαφος και σε µικροοργανισµούς. Συνεπώς, για να µπορέσουν τα φυτά να λειτουργήσουν ευεργετικά, πρέπει να τους εξασφαλίζουµε τις απαραίτητες συνθήκες για την ανάπτυξή τους. Πρέπει, δηλαδή, να γνωρίζουµε τα όρια µέσα στα οποία µπορούν να υπάρξουν αυτές οι συνθήκες. Για να µπορέσουµε να εκµεταλλευτούµε όλα τα θετικά της παρουσίας των φυτών σ ένα χώρο, από την αισθητική µέχρι τον καθαρισµό του αέρα, πρέπει να βρίσκονται σε καλή κατάσταση και για να γίνει αυτό, πρέπει στο χώρο που βρίσκονται να εξασφαλίζονται όλες οι συνθήκες για την καλή τους ανάπτυξη και όχι απλώς για την επιβίωση. Αυτό σηµαίνει ότι πρέπει να είναι κατάλληλος ο φωτισµός, όπως και το νερό σε ποσότητα και ποιότητα, να υπάρχουν επαρκή θρεπτικά 30

32 στοιχεία, να υπάρχει η κατάλληλη θερµοκρασία και το σωστό υπόστρωµα ανάπτυξης από άποψη τόσο φυσικών και χηµικών ιδιοτήτων. Μ άλλα λόγια, αν ένα φυτό απαιτεί όξινο ΡΗ στο χώµα, αυτό πρέπει να του δώσουµε. Τέλος, έχει ιδιαίτερη σηµασία η τοποθέτηση του φυτού σε µια θέση που να του ταιριάζει. Έρευνα που έγινε στο Πανεπιστήµιο της Ουάσιγκτον (Washington State University) έδειξε ότι η παρουσία φυτών σε κλειστό χώρο µπορεί να µειώσει τη σκόνη που συσσωρεύεται στις οριζόντιες επιφάνειες κατά 20%, καθώς και το διοξείδιο του άνθρακα, αυξάνοντας ταυτόχρονα και την σχετική υγρασία του χώρου! (πίνακας 4). Για την έρευνα αυτή χρησιµοποιήθηκαν φυτά εσωτερικού χώρου, µε αντοχή στον µειωµένο φωτισµό, όπως το αγλαόνηµα, η δράκαινα κ.ά, που όµως βρίσκονταν σε αυτοποτιζόµενες γλάστρες. Έχει σηµασία να τονιστεί ότι οι γλάστρες και τα φυτά κάλυπταν περίπου το 2 % του όγκου των αιθουσών όπου έγιναν οι σχετικές µετρήσεις και ήταν τοποθετηµένα περιφερειακά, ώστε να µην εµποδίζουν. Την ίδια τακτική ακολούθησαν και την µειώσουν του ποσοστού χηµικών ουσιών, όπως η φορµαλδεΰδη, που υπήρχαν στα διάφορα πλαστικά υλικά των χώρων (πίνακας 5). 2.4 ΑΛΛΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΛΟΖΩΙΑ ΤΩΝ ΕΝΟΙΚΩΝ Η προσφορά των φυτών εντοπίζεται στη βελτίωση του αστικού κλίµατος γενικότερα, στην µείωση της ρύπανσης και του παρασιτικού θορύβου, τόσο του εξωτερικού όσο και του εσωτερικού χώρου. Μερικά είδη φυτών είναι αποτελεσµατικότερα απ άλλα και τα οφέλη τους είναι εντονότερα σε κτίρια µε σκληρές, αντανακλαστικές επιφάνειες. Έπειτα από τη διεξαγωγή πειραµάτων και ερευνών, στις αρχές της δεκαετίας του 1990 από το Τµήµα Έρευνας και Ανάπτυξης Rentokil Initial s έδειξαν τα φυτά εσωτερικώ χώρων µπορούν ν απορροφούν, να διαθλούν ή να αντανακλούν το θόρυβο που επικρατεί στους κλειστούς χώρους των κτιρίων, καθιστώντας το περιβάλλον πιο άνετο και ωφέλιµο για τους ανθρώπους που ζουν 31

33 και εργάζονται σ αυτό. Η επίδραση εξαρτάται από τον τύπο των φυτών, την πυκνότητα τους, τη θέση τους αλλά ακι τη συχνότητα του ήχου. Οι ερευνητές για να βαθµολογήσουν την ακουστική επίδραση, µέτρησαν τον συντελεστή απορρόφησης του ήχου διαφόρων φυτικών ειδών και τους σύγκριναν µε διάφορα οικοδοµικά υλικά (πίνακας). Έτσι διαπίστωσαν ότι Όσο µεγαλύτερη είναι η σταθερά απορρόφησης, τόσο αποτελεσµατικότερο είναι το υλικό, στο να απορροφά τους ήχους ( σταθερά 0.25 σηµαίνει ότι απορροφάται το ένα τέταρτο του ήχου, 0.50 το ένα δεύτερο του ήχου κ.λ.π.) Τα φυτά είναι πιο αποτελεσµατικά στο να απορροφούν τις υψηλές συχνότητες απ ότι τις χαµηλές. Παραδείγµατα: Spathiphyllum wallisii, Philodendron scandens, Dracaena marginata και Ficus benjamina. Η επίδραση των φυτών είναι λιγότερο αποτελεσµατική σε ακουστικώς ήσυχα µέρη µε µαλακά έπιπλα, χαλιά, βαριές κουρτίνες κ.λ.π, υλικά δηλαδή που έχουν µεγάλη ικανότητα να απορροφούν τον ήχο. 32

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ : ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τεχνική αναφορά αναγκών στην αγορά για εκπαιδευτικές ενότητες με θέμα την ποιότητα εσωτερικού περιβάλλοντος Φεβρουάριος 2005 13BΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 1 Γιατί µας απασχολεί; Ο σύγχρονος άνθρωπος στο υτικό κόσµο ζει περίπου το 90% του χρόνου µέσα σε κτίρια Οι συγκεντρώσεις ορισµένων ρύπων είναι µεγαλύτερες στο εσωτερικό των κτιρίων

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

Φίλτρα. για επιβατικά οχήματα

Φίλτρα. για επιβατικά οχήματα Φίλτρα για επιβατικά οχήματα Φίλτρα για όλες Τα φίλτρα Champion έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε όχι μόνο να ανταποκρίνονται στις πιο αυστηρές απαιτήσεις της πρώτης τοποθέτησης, αλλά και να τις υπερβαίνουν.

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εμφανιζόμενα συμπτώματα των εργαζόμενων ενοίκων σε άρρωστα κτίρια

Εμφανιζόμενα συμπτώματα των εργαζόμενων ενοίκων σε άρρωστα κτίρια ΑΡΡΩΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ Γράφει ο Ιωάννης Μολδοβάνης, Φοιτητής του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Δ.Π.Θ. Ένα σπίτι, ή ένα κτίριο γενικότερα, είναι «άρρωστο» όταν μας κάνει να αρρωσταίνουμε. Άρρωστα, με άλλα λόγια,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα ατµοσφαιρικού αέρα σε κλειστούς χώρους

Ποιότητα ατµοσφαιρικού αέρα σε κλειστούς χώρους Ποιότητα ατµοσφαιρικού αέρα σε κλειστούς χώρους Περιγραφή διάλεξης Ρύπανση σε κλειστούς χώρους Αίτια ρύπανσης Κύριοι ρυπαντές CO-NO 2 -VOC-Σωµατίδια Φορµαλδεύδη (HCHO) Aµίαντος Ραδόνιο Ηλεκτροµαγνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση Ενέργειας - Επεξεργασία Αέρα από την Toshiba

Εξοικονόμηση Ενέργειας - Επεξεργασία Αέρα από την Toshiba Εξοικονόμηση Ενέργειας - Επεξεργασία Αέρα από την Toshiba Φρέσκος Αέρας Εξαερισµός Σε ένα κλειστό θερμομονωμένο και κλιματιζόμενο κτίριο, εσωτερικός αέρας δεν μπορεί να ανανεωθεί από μόνος του, χωρίς μηχανικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου. Χ. Χατζής Ιατρός Εργασίας Διδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση ενέργειας και θέρμανση κτιρίων

Εξοικονόμηση ενέργειας και θέρμανση κτιρίων Εξοικονόμηση ενέργειας και θέρμανση κτιρίων Μέρος 1 ο : Σύγκριση τοπικών και κεντρικών συστημάτων θέρμανσης "Μύρισε χειμώνας" και πολλοί επιλέγουν τις θερμάστρες υγραερίου για τη θέρμανση της κατοικίας

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Γιάννης Καραμπάτσος Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου Η ηλιακή ορατή ακτινοβολία, η οποία έχει μικρό μήκος κύματος, φτάνει στην επιφάνεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα εκ του µηδενός σε ιστορικά πλαίσια ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο φυσικός φωτισµός αποτελεί την τεχνική κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

HealthWay EMF 20600-03

HealthWay EMF 20600-03 Φίλτρο καθαρισμού και απολύμανσης αέρα HealthWay EMF 20600-03 Καθαρός, υγιής αέρας για όλους τους εσωτερικούς χώρους Φίλτρα και χρόνος αλλαγής: Φίλτρο EMF αλλαγή κάθε 12 έως 16 μήνες Φίλτρο άνθρακα/ζεόλιθου

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης»

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» «Πετρελαιοειδή στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» Άγγελος Ντάντος Χημικός, PhD Cp Foodlab ltd Πετρέλαιο Πολύπλοκο μίγμα υδρογονανθράκων Αλειφατικοί Αρωματικοί Αλκάνια Αλκένια Αλκίνια n-αλκάνια Διακλαδισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα πολλά πλεονεκτήματα της θερμογραφίας είναι ότι είναι μη καταστροφική.

Ένα από τα πολλά πλεονεκτήματα της θερμογραφίας είναι ότι είναι μη καταστροφική. Θερμογραφία είναι η παρατήρηση, μέτρηση και καταγραφή της θερμότητας και της ροής της. Όλα τα σώματα στη γη, με θερμοκρασία πάνω από το απόλυτο μηδέν ( 273 ο C) εκπέμπουν θερμική ενέργεια στο υπέρυθρο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9 3. Ας περιγράψουμε σχηματικά τις αρχές επί των οποίων βασίζονται οι καινοτόμοι σχεδιασμοί κτηρίων λόγω των απαιτήσεων για εξοικονόμηση ενέργειας και ευαισθησία του χώρου και του περιβάλλοντος ; 1. Τέτοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα

open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα n Διαπνέουσα θερμομόνωση n Ευχάριστο εσωτερικό κλίμα n Εξοικονόμηση ενέργειας Ευχάριστο κλίμα για μιά ζωή Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Αν δεν πιστεύετε τις στατιστικές, κοιτάξτε το πορτοφόλι σας. Πάνω από τη µισή ενέργεια που χρειάζεται ένα σπίτι, καταναλώνεται για τις ανάγκες της θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή απόδοση...

Ενεργειακή απόδοση... ... χάρη στο βελτιωµένο έλεγχο της ποιότητας του αέρα σε συστήµατα εξαερισµού και κλιµατισµού (EN 13779) 1 κύριος Hannes Lütz Προϊστάµενος τµήµατος προϊόντων CentraLine c/o Honeywell GmbH 06 I 2008 Συχνά

Διαβάστε περισσότερα

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR)

aquabio.gr ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ (ΔΕΞ. ΒΟΘΡΟΥ) ΣΕ ΜΟΝΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΚΟΠΤΟΜΕΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ (SBR) aquabio.gr Αντώνης Χουρδάκης & ΣΙΑ Ε.Ε. a.chourdakis@aquabio.gr Διδώς Σωτηρίου 15, Ηράκλειο, 71305 τηλ.: (+30) 2810 372 899 κιν.: (+30) 697 22 22 981 fax: (+30) 2810 372 901 aquabio SBR ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΕΓΑΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΕΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

ΑΕΙΦΟΡΕΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΕΙΦΟΡΕΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ Όλο και συχνότερα στις µέρες µας γίνεται λόγος για τις Αρχές της Βιοκλιµατικής Αρχιτεκτονικής και τις απαιτήσεις της για: Θερµοµόνωση Παθητικό αερισµό Όµως ποιες είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιγµα ρωγµής Άνοιγµα κάθετων «ραµµάτων» Καθαρισµών ρωγµών Έγχυση εποξικού µίγµατος χωρίς αδρανή Τοποθέτηση ραµµάτων Ανάδευση χαλαζιακής Σπατουλάρισµα µε το νέο Επίταση χαλαζιακής στις εγκάρσιες τοµές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΔΡΟΜΟ ΑΡΡΩΣΟΤ ΚΣΙΡΙΟΤ

ΤΝΔΡΟΜΟ ΑΡΡΩΣΟΤ ΚΣΙΡΙΟΤ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΔΩΝ «ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΔΗΜΟΙΑ ΤΓΕΙΑ» ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΤΓΕΙΑ ΤΝΔΡΟΜΟ ΑΡΡΩΣΟΤ ΚΣΙΡΙΟΤ Σπμοδαζηέξ: Natkaniec Εαίηα, Ακοζζάδμο Σμθία, Ανβονμύδδ Αζηαηενίκδ, Βανδάηδξ Αθέλδξ, Βζδάθδξ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο αμίαντος; Γιατί είναι τόσο επικίνδυνος;

Τι είναι ο αμίαντος; Γιατί είναι τόσο επικίνδυνος; Αμίαντος: ο μεγάλος εχθρός Θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα υλικά που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος. Υπάρχει ακόμη και σήμερα στις οικοδομές, στις παλαιότερες σωληνώσεις ύδρευσης και θέρμανσης, στις πλάκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή!

ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή! ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή! Πάνελ υπέρυθρης θέρµανσης ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: A. Προηγµένη τεχνολογία παραγωγής και εξοπλισµός Η χρήση της τεχνολογίας του FR4 πλαστικοποιηµένου

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

10/9/2015. Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ

10/9/2015. Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτής ΚΕ.ΠΑ Τα εξωτερικά κουφώματα (θύρες και παράθυρα) είναι τα δομικά στοιχεία που καλύπτουν τα ανοίγματα που αφήνουμε στους εξωτερικούς τοίχους του

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαταστάσεις Κλιματισμού. Α. Ευθυμιάδης,

Εγκαταστάσεις Κλιματισμού. Α. Ευθυμιάδης, ΙΕΝΕ : Ετήσιο 13ο Εθνικό Συνέδριο - «Ενέργεια & Ανάπτυξη 08» (12-13/11-Ίδρυμα Ευγενίδου) Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε Λεβητοστάσια και Εγκαταστάσεις Κλιματισμού Α. Ευθυμιάδης, ρ. Μηχανικός, ιπλ. Μηχ/γος-Ηλ/γος

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

«ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη γιαµια

«ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη γιαµια «ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη τηχρήσηηλιακώνσυστηµάτων γιαµια µιααειφόροπροοπτική» Ν. Φραντζεσκάκη 1, Β. Γκέκας 1 και Θ. Τσούτσος 2 1. Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης, Χανιά 2. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα