Μάριος Λοϊζίδης ( ) 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μάριος Λοϊζίδης (1928-1988) 1"

Transcript

1 Μάριος Λοϊζίδης ( ) 1 «Το έργο μου έχει κατ αρχήν τις ρίζες του βαθιά στα χώματα της πατρίδας μου. Τα δύο ρεύματα Ανατολής και Δύσης έσμιγαν και σμίγουν πάντα εδώ κάτω από το καθάριο, άπλετο και αδυσώπητο συνάμα ελληνικό φως, που αποκαλύπτει, ελευθερώνει και εξαϋλώνει το καθετί, δίνοντας υπόσταση σε αυτό που λέμε Ελληνική Σκέψη και Ελληνικό Πνεύμα. Από αυτό το ανεξάντλητο Πνεύμα και το Φως το έργο μου αντλεί, ακολουθώντας τον δικό του δρόμο». [Μάριος Λοϊζίδης, 1976] Ο Μάριος Λοϊζίδης μπορεί να ενταχθεί στους δημιουργούς της νεότερης κυπριακής τέχνης, οι οποίοι έζησαν και παρήγαγαν το μεγαλύτερο μέρος του έργου τους εκτός Κύπρου, αλλά ταυτόχρονα διατήρησαν δεσμούς με τον τόπο καταγωγής τους. Ανήκει στη δεύτερη γενιά καλλιτεχνών, οι οποίοι συνδέθηκαν κατά κύριο λόγο με την Αγγλία αν και σπούδασε και αυτός εκεί, τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τα πέρασε στην Ελλάδα, όπως έκαναν και κάποιοι από τα κορυφαία μέλη της πρώτης γενιάς. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν ο Τάκης Φραγκούδης, και όπως ο τελευταίος, ο Λοϊζίδης έδωσε το ωριμότερο και σημαντικότερό του έργο στον χώρο της ανεικονικής ή «αφηρημένης» ζωγραφικής. Γεννήθηκε στη Λευκωσία το Ο Roger Maybank σημειώνει ότι ο Λοϊζίδης σχεδίαζε και ζωγράφιζε από παιδί, ενώ ως μαθητής του Παγκυπρίου Γυμνασίου ενθαρρύνθηκε στην κατεύθυνση αυτή από τον καθηγητή του, και σημαντικότατο Κύπριο καλλιτέχνη, Αδαμάντιο Διαμαντή: «Ο Διαμαντής ήταν αυτός που, παρόλες τις δυσκολίες, κατάφερε να πείσει τον πατέρα του Λοϊζίδη (ο οποίος ήταν ψάλτης στο επάγγελμα, γνωστός σε ολόκληρο το νησί για τη φωνή του και για τις γνώσεις του στη Βυζαντινή μουσική, για τον οποίο όμως ήταν ανήκουστο να κάνει καριέρα ο γιος του ως ζωγράφος) να καλύψει τα έξοδα των σπουδών του στο εξωτερικό». 3 Ο ίδιος ο Διαμαντής αναφέρεται στον νεαρό ακόμη Λοϊζίδη, σε άρθρο του για τη δεύτερη έκθεση του «Ομίλου Φιλοτέχνων» των αποφοίτων του Παγκυπρίου Γυμνασίου το 1947: «[Μ]ε υπόσχεση [παρουσιάζεται] ο Μάριος Λοϊζίδης, με την ευαίσθητη απόδοση της ύλης στο 1 Ευχαριστώ τον Roger Maybank, για τις σημαντικές και άκρως ενδιαφέρουσες πληροφορίες που μου παρείχε για τη ζωή και το έργο του Λοϊζίδη. 2 Βασικές πηγές για τη ζωή και το έργο του Λοϊζίδη, αποτελούν ο δίγλωσσος Κατάλογος έκθεσης, Μάριος Λοϊζίδης: (Λευκωσία: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, 2002), με επιμέλεια του Νίκου Νικολάου, καθώς και το υλικό στον φάκελο του καλλιτέχνη στο Αρχείο της Κρατικής Πινακοθήκης Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης, στη Λευκωσία. 3 Roger Maybank, «Μάριος Λοϊζίδης: Αναζητώντας το φως στη φόρμα», στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ

2 Βουνό του Καραβά». 4 Σύμφωνα με μια πληροφορία, μετά το γυμνάσιο, δούλεψε για δύο χρόνια ως βοηθός του σκηνογράφου και διακοσμητή Μάριου Αγγελόπουλου, ο οποίος είχε τότε αναλάβει την εσωτερική διακόσμηση του ξενοδοχείου «Λήδρα Πάλας». 5 Στα τέλη του 1949, πήγε στην Αθήνα με σκοπό να σπουδάσει αρχιτεκτονική και εσωτερική διακόσμηση, αλλά σύντομα αποφάσισε να επικεντρωθεί στη ζωγραφική. 6 Έτσι, στα τέλη του 1951 βρέθηκε να φοιτά στο St. Martin s School of Art and Crafts του Λονδίνου, από όπου πήρε το National Diploma in Design (NDD), με ειδίκευση στη ζωγραφική και στη λιθογραφία, το 1954 ή το Αυτή την εποχή, παρακολούθησε επίσης σκηνογραφία και ενδυματολογία θεάτρου, ενώ στη συνέχεια δούλεψε ως γραφίστας-σχεδιαστής και ως διακοσμητής. Σύμφωνα με μια πηγή, το 1956 η εικονογράφησή του για δίσκο ηχογράφησης του έργου Peer Gynt του Edvard Grieg στην ετικέτα His Master s Voice [εικ. 1], κέρδισε βραβείο καλύτερου εξωφύλλου της χρονιάς. 8 Ταυτόχρονα, την περίοδο , έλαβε μέρος σε ομαδικές εκθέσεις τέχνης στο Λονδίνο. Παρά όμως την επιτυχημένη του καριέρα ως γραφίστας, το 1958 εγκατέλειψε την Αγγλία. Σύμφωνα με τον Maybank, η απόφασή του αυτή είχε να κάνει από τη μια με την επιθυμία του να αφοσιωθεί στη ζωγραφική του, και από την άλλη, με τη νοσταλγία του για τον «ελληνικό κόσμο». 9 Εκμεταλλευόμενος την παραχώρηση ενός μικρού σπιτιού στη Ραφήνα, εγκαταστάθηκε στο τότε ψαροχώρι της Αττικής, όπου και ζωγράφιζε για έναν χρόνο. Από την εκεί παραμονή του σώζεται αριθμός σχεδίων, κυρίως με παστέλ και κάρβουνο σε χαρτί [εικ. 2, 3]. Πρόκειται για παραστατικά, μάλλον ακαδημαΐζοντα έργα, τα οποία δεν προϊδεάζουν για την εξέλιξη της δουλειάς του στην επόμενη δεκαετία. 4 Α. Διαμαντής, «Η δεύτερη έκθεση Φιλοτέχνων : Μερικές σκέψεις», περιοδικό Κυπριακά Γράμματα, αρ (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1947), σελ Σημείωμα της Πόπης Περπιράκη, στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, 23/05/1984 [φωτοτυπία αρ. 30, φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. Η πληροφορία αυτή επαναλαμβάνεται σε σειρά δημοσιευμάτων σε κυπριακές εφημερίδες, τον Αύγουστο του Τα κείμενα αυτά (στις εφημερίδες Ελευθεροτυπία, Αγών, Φιλελεύθερος και Αλήθεια [φωτοτυπίες αρ , φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]), είναι σχεδόν πανομοιότυπα, αφού μάλλον προήλθαν όλα από την ίδια ανταπόκριση του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων. 6 Βλ. «Μάριος Λοϊζίδης», στο Κύπριοι Καλλιτέχνες (Λευκωσία: Χρ. Ανδρέου, ), σελ. 126 επίσης, Περπιράκη, οπ. π. 7 Όλα τα δημοσιεύματα σημειώνουν το 1954 ως τον χρόνο αποφοίτησής του, αλλά στο χειρόγραφα συμπληρωμένο έντυπο του Αρχείου Καλλιτεχνών της Μορφωτικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας [φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης], δίνεται το Κύπριοι Καλλιτέχνες, οπ. π. Σε ηλεκτρονική επιστολή του, ημερομηνίας 7 Σεπτεμβρίου 2008, ο Roger Maybank μου επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για το έργο της εικόνας 1. Στο έντυπο του Αρχείου Καλλιτεχνών της Μορφωτικής Υπηρεσίας, οπ. π., ο Λοϊζίδης αναφέρεται ως «καλλιτεχνικός διευθυντής του D Arblay Studios» στο Λονδίνο, για την παραγωγή εξωφύλλων δίσκων στην εταιρεία EMI, κατά την περίοδο Ο Maybank γράφει ότι το στούντιο αυτό το δημιούργησε ο Λοϊζίδης με έναν φίλο του. 9 Maybank, στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ

3 Το φθινόπωρο του 1959 γύρισε στην Κύπρο, σε ανταπόκριση πρότασης που του έγινε, για να διδάξει τέχνη στους μαθητές του Γυμνασίου Αρρένων Αμμοχώστου. Με το τέλος όμως της σχολικής χρονιάς, η επιθυμία του για ολοκληρωτική προσήλωση στη ζωγραφική του υπερίσχυσε και πάλι, και έτσι έφυγε για την Ελλάδα αρχικά για την Αθήνα, όπου εγκαταστάθηκε σε ένα δωμάτιο στους πρόποδες της Ακρόπολης, ενώ τα σαββατοκύριακα ζούσε στο σπιτάκι στη Ραφήνα. Εκτός από την καλλιτεχνική του δημιουργία, παρέδιδε μαθήματα Αγγλικών για να συντηρείται οικονομικά. 10 Το 1961 μετακόμισε στην Ύδρα, η οποία παρέμεινε ο βασικός τόπος διαμονής του για το υπόλοιπο της ζωής του. Στη δεκαετία του 60, μέρος της παραγωγής του συνιστά συνέχεια των σχεδίων από τα αμέσως προηγούμενα χρόνια, πιθανότατα προορισμένων για πώληση σε επισκέπτες του νησιού, τοπία του οποίου είχε ήδη ζωγραφίσει από το 1958 [εικ. 4, 5]. Σταδιακά όμως, σε κάποια από τα σχέδια αυτά, αν και παραμένουν παραστατικά, εισέρχεται μια τάση απλοποίησης ή και αφαιρετικότητας [εικ. 6], που τα φέρνει κοντά στις ανεικονικές του συνθέσεις, οι οποίες θα αποτελέσουν την ουσιαστική δουλειά του. Ήδη στα , φτιάχνει τα πρώτα του ανεικονικά ή «αφηρημένα» έργα [εικ. 7, 8, 9, 10], κυρίως σε κάρβουνο και παστέλ ή γκουάς σε χαρτί (υλικό φθηνότερο από τον καμβά), κάποια από τα οποία φαίνονται να είναι μετεξέλιξη των πιο απλοποιημένων σκίτσων με δέντρα από τα ίδια χρόνια. Τα έργα αυτά, ταυτόχρονα, τον συγχρονίζουν με μια γενιά Ελλαδιτών καλλιτεχνών, οι οποίοι άρχισαν να δημιουργούν στον χώρο της αφαίρεσης, από τα τέλη της δεκαετίας του 50 και αρχές της δεκαετίας του Σύντομα, ο αφαιρετικός χαρακτήρας των έργων του Λοϊζίδη οδηγήθηκε προς την κατεύθυνση της «art informel» («άμορφη τέχνη»): 12 εξπρεσιονιστικού τύπου συνθέσεις, 10 Οπ. π., σελ. 12. Στην προαναφερθείσα επιστολή του (7/09/2008) προς τον συγγραφέα, ο Maybank αναφέρει ανάμεσα στους φίλους του Λοϊζίδη στην Αθήνα την εποχή εκείνη, μέλη της ελλαδικής λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής σκηνής, όπως τους Νίκο Καρούζο, Βασίλη Ζιώγα, Μαρία Σερβάκη, Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Νίκο Φωκά κ.ά. 11 Η απουσία του Λοϊζίδη από τις αναλύσεις για την εποχή αυτή, εγείρει ερωτηματικά για την ίδια την ιστοριογραφία της τέχνης στην Ελλάδα (παρά για το έργο του καλλιτέχνη), παρόμοια με αυτά που αφορούν και στην απουσία του έργου του Τάκη Φραγκούδη της ίδιας περιόδου. 12 Η «art informel» υπήρξε απότοκο του φιλοσοφικού και του καλλιτεχνικού κλίματος που αναπτύχθηκε στην ηπειρωτική Ευρώπη στα χρόνια που ακολούθησαν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι υπαρξιακές αγωνίες στη φιλοσοφία του Jean Paul Sartre καθώς και στοιχεία από τον Σουρεαλισμό, αποτέλεσαν την πρώτη «ύλη» για το έργο καλλιτεχνών στη δεκαετία του 40, όπως των Jean Fautrier και Jean Dubuffet, το οποίο λειτούργησε ως αντίδραση στην τραγωδία του πολέμου, και ταυτόχρονα, στις νέες εξελίξεις της τέχνης στις ΗΠΑ (στην Action Painting και στον Αφηρημένο Εξπρεσιονισμό). Ο κορυφαίος Γάλλος κριτικός της εποχής, Michel Tapié, χρησιμοποίησε τον όρο «art autre» («άλλη τέχνη»). Οι ιδέες του είχαν μεγαλύτερη απήχηση στη δεκαετία του 50 (το βιβλίο του Un art autre κυκλοφόρησε το 1952), στην αφηρημένη έκφραση της «art informel». Οι Γάλλοι Fautrier, Dubuffet, Pierre Soulages και Georges Mathieu, ο Ισπανός Antoni Tápies, ο Ιταλός Alberto Burri κ.ά., προχώρησαν σε δημιουργίες φορτισμένες με φιλοσοφικές και κοινωνικές προεκτάσεις, όπου τα υλικά στέκονται «αυτόνομα», ενώ ολόκληρο το 3

4 χαρακτηριζόμενες από την απουσία ξεκάθαρα ορισμένης φόρμας, στις οποίες η έμφαση δίνεται στην ελεύθερη ή «χειρονομιακή» πινελιά και, σε κάποιες περιπτώσεις, στην «παρουσία» του ίδιου του ζωγραφικού υλικού [εικ. 11, 12, 13, 14, 15]. Στην Κύπρο στις αρχές της δεκαετίας του 60, καλλιτέχνες όπως οι Χριστόφορος Σάββα και Glyn Hughes προχώρησαν σε έργα τα οποία μπορούν να ενταχθούν στον χώρο της informel τέχνης όσον αφορά τόσο στη φόρμα (ή καλύτερα, στην απουσία της) όσο και στην τεχνοτροπία ιδιαίτερα σε σχέση με διάφορα «ανορθόδοξα» υλικά, όπως η άμμος, η σακούλα κ.ά. Η χρήση όμως των νέων υλικών, εξυπηρετούσε κυρίως συνθετικές, τεχνικές και πρακτικές ανάγκες και σκοπιμότητες, χωρίς τους φιλοσοφικές και κοινωνικούς συνειρμούς που εμπεριέχονται στην παραγωγή των Ευρωπαίων συναδέλφων τους. Αντίθετα, στα αντίστοιχα έργα του Λοϊζίδη από την περίοδο αυτή, παρόλο που δεν περιλαμβάνουν «ανορθόδοξα» υλικά, η συγγένεια με την «άμορφη τέχνη» έγκειται πέραν της απουσίας καθορισμένης φόρμας σε μια πνευματικότητα που τα διαχέει, η οποία ταυτόχρονα προοικονομεί τη μετέπειτα πορεία της δημιουργίας του. Παρά τη διαμονή του στην Ύδρα, ο Λοϊζίδης ήταν ενήμερος για τις εξελίξεις στη διεθνή τέχνη, αφού ταξίδευε και ταυτόχρονα συμμετείχε σε εκθέσεις στο εξωτερικό, όπως για παράδειγμα, στις ομαδικές καλοκαιρινές εκθέσεις της Γκαλερί Redfern στο Λονδίνο, στα 1965 και Τον χειμώνα του , ταξίδεψε στον Καναδά, όπου και διοργάνωσε δύο ατομικές εκθέσεις (Γκαλερί Delos στο Μόντρεαλ, και στην οικία H. V. Rattray στο Winnipeg). Τα σχέδια που έφτιαξε στην εκεί παραμονή του ήταν κυρίως τοπιογραφίες, χαρακτηριζόμενες από μεγάλου βαθμού αφαιρετικότητα, δίνοντας έτσι πολύ πειστικά την αίσθηση της χιονισμένης, λευκής απεραντοσύνης της χώρας αυτής [εικ. 16, 17]: «Η νέα εξέλιξη στη δουλειά μου άρχισε ταυτόχρονα με τη γνωριμία μου με τα λιβάδια [του Καναδά]. Η αίσθηση ελευθερίας που ξύπνησε μέσα μου ήταν τεράστια και ποικιλοτρόπως αντίστοιχη με την αίσθηση έργο αναδεικνύεται ως «αυτάρκης» υλική παρουσία. Ειδικότερα στις συνθέσεις των Tápies και Burri, η χρήση «ανορθόδοξων» υλικών (π.χ. μαρμαρόσκονη, άμμος, σακούλα κ.ά.) μαζί με το λάδι στον καμβά, είχε ως απόρροια τη μετάθεση της έμφασης από την αναπαράσταση (ακόμη και αν αυτή είναι αφηρημένη διάταξη χρωμάτων και σχημάτων) στην ίδια την παρουσία των υλικών, τα οποία αποκτούν «αυτονομία». Δημιουργείται έτσι μια αναπάντεχη συνύπαρξη θεωριών του υλισμού (υπό την επίδραση του Καρλ Μαρξ) και πνευματικότητας (οι ανατολικές φιλοσοφίες ήταν ανάμεσα στις επιδράσεις στον Tápies), μαζί με την επιθυμία παραγωγής τέχνης με «φτωχά» υλικά, στα οποία εμπεριέχεται η απτή, «καθημερινή» πραγματικότητα ανάγκη επιτακτική μετά την καταστροφή και τη φρίκη των πολέμων. Οι βιβλιογραφικές αναφορές είναι πολλές για να συμπεριληφθούν εδώ για μια σύντομη, συνοπτική ανάλυση, βλ. Edward Lucie-Smith, Visual Arts in the Twentieth Century (Laurence King Publishing, 1996), κεφάλαια έξι και επτά, « » και « », αντίστοιχα. Ένα άλλο όνομα που έδωσε ο Fautrier στη δουλειά του είναι «art brut» («ωμή τέχνη»). 4

5 που έχω στο εργαστήρι μου στο ελληνικό νησί. [ ] Βρίσκω επίσης, ότι το φως το καλοκαίρι [στο Winnipeg] μοιάζει πολύ με αυτό της Ελλάδας. Η απεραντοσύνη όμως είναι μοναδική, και τη βρίσκω διεγερτική, λυτρωτική, χαλαρωτική, και με εμπνέει». 13 Το 1969, διοργάνωσε άλλη μια ατομική έκθεση στο Winnipeg (στο St. John s Ravenscourt School), με σχέδια και πίνακες. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, επικεντρώθηκε ξανά στις ανεικονικές συνθέσεις, στις οποίες συγκαταλέγονται μερικά κολάζ [εικ. 18, 19], τα οποία αποτελούν τα πρώτα δείγματα της μεγαλύτερης και ωριμότερης ενότητας του έργου του, κάτω από τον γενικό τίτλο Συνδυασμοί για ενατένιση (Arrangements for Contemplation). 14 Χρονολογικά, η ενότητα αυτή διανύει μια περίοδο από τα τέλη της δεκαετίας του 60 ως και τα μέσα της δεκαετίας του 80. Μορφολογικά, από την «άμορφη» εξπρεσιονιστική ανεικονικότητα των προγενέστερων έργων, ο Λοϊζίδης κινείται προς μια γεωμετρικότερη αφαίρεση, όπου οι συνιστώσες φόρμες των συνθέσεων διαγράφονται με ευκρίνεια και καθαρότητα [εικ. 20, 21, 22]. Σε ένα πρώτο επίπεδο, η δουλειά του αυτή παραπέμπει στη Γεωμετρική Αφαίρεση και στον Μινιμαλισμό, εκφάνσεις της διεθνούς τέχνης στη δεκαετία του 60, προς τις οποίες μια ομάδα Κυπρίων καλλιτεχνών (της γενιάς του Λοϊζίδη) είχε ήδη προχωρήσει. 15 Παρά τις όποιες ομοιότητες όμως, τα έργα του αυτά διατηρούν μια αίσθηση μυστικισμού και πνευματικότητας, ώστε διαφοροποιούνται από τα παραπάνω «κινήματα», τα οποία αφορούσαν κυρίως σε προβλήματα δομής και «βασικού σχεδίου», το πρώτο, και στην επιδίωξη της απάλειψης της «παρουσίας» (ή «έκφρασης») του δημιουργού, το δεύτερο. Οι γεωμετρικών σχημάτων επιφάνειες των έργων του, αν και αρμονικά τοποθετημένες στη ζωγραφική επιφάνεια, δεν χαρακτηρίζονται από πλήρη χρωματική καθαρότητα, αλλά ούτε και συνθέτουν αυστηρά ισορροπημένα σύνολα βασικά στοιχεία τόσο της προγενέστερης αφαίρεσης του Piet Mondrian (με έντονες 13 Από το «βιογραφικό σημείωμα» (στα Αγγλικά), στην μπροσούρα της έκθεσης του Λοϊζίδη στην Γκαλερί Albert White, στο Τορόντο του Καναδά, 24 Οκτωβρίου-12 Νοεμβρίου Μετάφραση, δική μου. 14 Αρχικά ο όρος δόθηκε στα Αγγλικά. Η συγκεκριμένη ελληνική μετάφραση δόθηκε από τον ίδιο τον Λοϊζίδη, σε δακτυλογραφημένο κείμενό του τον Μάιο του 1976 (από το οποίο προέρχεται και το απόσπασμα στην αρχή της παρούσας μονογραφίας) [φωτοτυπία χωρίς αρίθμηση, φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. Δημοσιεύτηκε αναθεωρημένο και σε εκτενέστερη μορφή («Ο Μάριος Γ. Λοϊζίδης για το έργο του»), στον κατάλογο της έκθεσης στη Λευκωσία (Γκαλερί Ακρόπολις), τον Νοέμβριο του Σε αυτή τη μορφή, αναδημοσιεύεται, μαζί και με αγγλική μετάφραση, στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ Ο Λοϊζίδης πιθανόν διατηρούσε κάποια επαφή με την κυπριακή καλλιτεχνική σκηνή. Για παράδειγμα, το 1968 έλαβε μέρος στην Τέταρτη Παγκύπρια Έκθεση που διοργάνωσε το Επιμελητήριο Καλών Τεχνών Κύπρου [Ε.ΚΑ.ΤΕ.], στη Λευκωσία. Την ίδια χρονιά, φέρεται να έλαβε μέρος στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας, πιθανόν εκπροσωπώντας την Κύπρο. 5

6 πνευματικές ανησυχίες), όσο και της Γεωμετρικής Αφαίρεσης της δεκαετίας του 60 (όπου κυριαρχούν δομικά, αντί «μεταφυσικού» χαρακτήρα, προβλήματα). Τα χρώματα στους πίνακες του Λοϊζίδη παρουσιάζουν μεγάλες τονικές διαβαθμίσεις (ακόμη και στα «έτοιμα» κομμάτια χαρτιού των κολάζ του, συχνά επενέβαινε με γκουάς ή νερομπογιά, για να «σπάσει» τη χρωματική τους καθαρότητα), οι οποίες ενίοτε είναι τόσο έντονες, ώστε δίνουν την εντύπωση έκλυσης φωτός εκ των έσω, προσδίδοντας έτσι έναν αινιγματικό χαρακτήρα. «[Τ]ο έργο μου παραμένει για μένα τον ίδιο ένα είδος μυστηρίου. Χωρίς να εγκαταλείπω την αίσθηση και τον νου, αφήνοντας πλήρη ελευθερία στο ένστικτο και κυρίως προσπαθώντας να καταργήσω το εγώ, παραμένω πάντα μια ανοικτή δίοδος. Έχω άλλωστε διαρκώς το περίεργο συναίσθημα πως κάποιου άλλου τη δουλειά είναι που εκτελώ. Βλέπω πως το ίδιο το έργο δεν αναφέρεται σε ένα ή δύο μόνο πράγματα, αλλά σε ένα εκατομμύριο, για τα οποία εγώ προσωπικά δεν μπορώ να πω πως έχω πάντα σαφή γνώση». 16 Ο «πρώτος κύκλος» των Συνδυασμών για ενατένιση παρουσιάστηκε στο Institute of Contemporary Arts (ICA) στο Λονδίνο, το καλοκαίρι του 1970, και στη συνέχεια τα έργα εκτέθηκαν τον Οκτώβριο και Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς, στην Γκαλερί Albert White στο Τορόντο του Καναδά. 17 Σε κείμενό του στην μπροσούρα της έκθεσης στο Τορόντο, ο Λοϊζίδης εξηγούσε τον γενικό τίτλο της νέας του δουλειάς, σημειώνοντας τότε τη λέξη «ρύθμισις» («rhythmesis»), ως την πηγή για την αγγλική «arrangement»: «Σημαίνει να βάλεις τάξη, να δώσεις μορφή, να δημιουργήσεις ρυθμό. [ ] Με αυτό δεν εννοώ ότι το έργο μου στοχεύει μόνο στην τάξη, τη φόρμα και τον ρυθμό. Αλλά μέσα στην τριάδα αυτή, από αυτή και διαμέσου της, αναπτύσσεται και αναδύεται το όλον και η πραγματικότητα, σε κάθε πίνακα». 18 Ταυτόχρονα, ανέλυσε τη μέθοδο δημιουργίας του, η οποία άρχιζε από μελέτες («προσχέδια» ή «μακέτες») σε κολάζ («επικόλληση»), και όταν έφτανε στην επιθυμητή σύνθεση, τις μετέφερε στον τελικό πίνακα, «μεγεθύνοντάς» τις, «όπως ένας γλύπτης ή ένας αρχιτέκτονας μεγεθύνει το 16 Κείμενο του Λοϊζίδη, Μάιος 1976, οπ. π. 17 Ο ίδιος ο Λοϊζίδης έγραψε για τρεις «κύκλους» των Συνδυασμών για ενατένιση, στον κατάλογο της έκθεσης του Νοεμβρίου του Στο φυλλάδιο με τη λίστα των έργων, γίνεται πιο αναλυτική περιγραφή: «κύκλος πρώτος», (εκθέσεις στο ICA του Λονδίνου και στην Albert White Gallery στο Τορόντο) «κύκλος δεύτερος», (έκθεση στην Galerie L Angle Aigu στις Βρυξέλλες) «κύκλος τρίτος», (εκθέσεις στην Γκαλερί Ακρόπολις στη Λευκωσία και, προσεχώς, στην Galerie L Angle Aigu στις Βρυξέλλες) [φωτοτυπία (χωρίς αρίθμηση) στον φάκελο Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. 18 M. Loizides, «Notes by the artist on the work» [1970]. Αναδημοσιεύεται (ως «Notes by Marios Loizides on the Arrangements for contemplation») στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ. 119 (και σε ελληνική μετάφραση, σελ. 118). Εδώ, μετάφραση δική μου. 6

7 έργο του από ένα μικρό μοντέλο» [εικ. 23α-β, 24α-β]. 19 Πρόσθεσε τέλος, ότι τα περισσότερα κολάζ έγιναν στην Ύδρα και μερικά στην Αγγλία, ενώ οι πίνακες έγιναν στην Ελλάδα, στον Καναδά και στην Αγγλία, όπου εργαζόταν το προηγούμενο καλοκαίρι. Ο Maybank γράφει ότι στην Ύδρα, φίλες του Λοϊζίδη που είχαν ακούσει για τη δουλειά του με κολάζ (για τα οποία προτιμούσε να χρησιμοποιεί «έτοιμα» κομμάτια από περιοδικά, αντί να χρωματίζει κομμάτια χαρτιού ο ίδιος), άφηναν στην πόρτα του παλιά τεύχη του περιοδικού Vogue, για τα οποία ήταν ευγνώμων. Από την άλλη όμως, «ήταν για αυτόν συναρπαστικό το πώς όλα αυτά τα χρώματα από τον κόσμο της μόδας, σε σύγκριση με τον οποίο τίποτα δεν αλλάζει πιο γρήγορα, μεταμορφώνονταν στους συνδυασμούς του, σε μοτίβα που ακτινοβολούσαν ακινησία [μονιμότητα]». 20 Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά από τον Maybank στους διάφορους πειραματισμούς του Λοϊζίδη (ιδιαίτερα στη διάρκεια της προσωρινής παραμονής του στο Λονδίνο το 1969), μέσα από τους οποίους αναδύθηκε η ολοκληρωμένη μορφή των έργων του. Όσον αφορά στους πίνακες, ο Λοϊζίδης άρχισε να μεταχειρίζεται το ακρυλικό, αντί για το λάδι, στη χρήση του οποίου είχε αρχικά εξειδικευτεί. Σε σχέση με τα κολάζ, έπαιξε για λίγο με την ιδέα του «ξεχειλίσματος» των χρωματικών επιφανειών στο λευκό «περιβάλλον» «ενισχύοντας έτσι την αίσθηση της επιπεδότητας ενός κολάζ, που θα μπορούσε κάποιος να σηκώσει από τις άκρες του και να το ξεκολλήσει ολόκληρο από τον άδειο λευκό καμβά, του οποίου δεν ήταν ουσιώδες μέρος, αλλά απλά ακουμπούσε πάνω του». 21 Εγκατέλειψε όμως αυτή την ιδέα, όπως επίσης και τη δημιουργία «ανάγλυφων» κολάζ, τα οποία ακολούθως επιζωγράφιζε, φέρνοντας έτσι την τρίτη διάσταση στην επιπεδότητα του ζωγραφικού πίνακα [εικ. 23α-β]. 22 Πιστεύω πως ο λόγος που τέτοιοι πειραματισμοί δεν είχαν συνέχεια, πιθανότατα έγκειται στο ότι το αποτέλεσμα τόνιζε την «υλικότητα» του έργου περισσότερο από ό,τι ο ίδιος θα ήθελε: η «αφαίρεση» στον Λοϊζίδη βρίσκεται πάντα κοντύτερα στην «πνευματικότητα» και στις προθέσεις των πρώιμων καλλιτεχνών της αφηρημένης τέχνης, όπως των Wassily Kandinsky και Piet Mondrian, παρά στην έμφαση της παρουσίας του υλικού και της γενικότερης «αυτονομίας» ή και «αυτοαναφορικότητας» του έργου τέχνης, ως «αύταρκες» αντικείμενο στον (πραγματικό) χώρο έννοιες που καθιερώθηκαν με τα 19 Οπ. π. 20 Maybank, στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π. σελ. 15. Μετάφραση δική μου, από το αγγλικό κείμενο. 21 Οπ. π., σελ Οπ. π., σελ

8 κυβιστικά κολάζ των Pablo Picasso και Georges Braque, και ενισχύθηκαν σε διάφορες εκφάνσεις της τέχνης στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Ο «δεύτερος κύκλος» των Συνδυασμών εκτέθηκε το 1975 (25 Απριλίου-14 Μαΐου), στην Γκαλερί L Angle Aigu στις Βρυξέλλες. Ο Maybank σχολιάζει ότι η έκθεση έτυχε θετικής υποδοχής, και ότι πολλά από τα έργα (τόσο πίνακες όσο και κολάζ) κατέληξαν σε ιδιωτικές συλλογές στο Βέλγιο [εικ. 25, 26, 27, 28]. 23 Τα πνευματικά ενδιαφέροντα του Λοϊζίδη, όπως ίσως και η τάση του να χρησιμοποιεί μουσικούς όρους στην ταξινόμηση της παραγωγής του, 24 πιθανόν εξηγούν τον υπέρμετρα φιλολογίζοντα χαρακτήρα του σημειώματος του Ελλαδίτη επιμελητή και τεχνοκριτικού Τώνη Σπητέρη, που συμπεριλήφθηκε στο έντυπο που συνόδευε την έκθεση: «[ Η] εικονογραφία του επικεντρώνεται στο να υποβάλει ένα μελωδικό σύνολο από μουσικές συνθέσεις. Ανιχνεύει έτσι διαμέσου του χωροχρόνου, και σύμφωνα με την περιπλάνηση των οραματισμών του, τους τελετουργικούς ρυθμούς που κυβερνούν το σύμπαν μας. Το απλοποιημένο και αυστηρό λεξιλόγιό του, κατάλληλο για διαλογισμό, ξεδιπλώνει την κλίμακά του στην αρχιτεκτονική απλοποιημένων γεωμετρικών σχημάτων και σε διακριτικές συνάφειες των επιφανειών, και σε επάλληλες, διάφανες αποχρώσεις. Παιχνίδι οπτικών αντιστίξεων που καταλήγουν όχι σε μεγάλα συμφωνικά σύνολα, αλλά σε οικείες σονάτες, σε μικρά πολυρυθμικά κομμάτια». 25 Ο τεχνοκριτικός Maurits Bilcke, σε κείμενό του στη φλαμανδική εφημερίδα Spectator των Βρυξελλών, με αφορμή την έκθεση του Λοϊζίδη, χαρακτήρισε την τέχνη του τελευταίου ως «καθαρά συγκινησιακή πλαστικότητα». Πρόσθεσε ότι οι πίνακες του Λοϊζίδη προσεγγίζουν «την ατμόσφαιρα των μουσικών αρμονιών [ ], αλλά μένουν πάντα πλαστικοί και ρυθμικοί. Αποτελούν επίσης ένα Σύμπαν του Χώρου και του Χρόνου, [ στο οποίο] το Απολλώνιο στοιχείο ενυπάρχει στην καλύτερή του μορφή, [ως] το έργο ενός ποιητήοραματιστή ενός Σύμπαντος όπου κυριαρχεί η γαλήνη μια καλοδεχούμενη αντίθεση με τη σύγχυση, τον θόρυβο και την ταχύτητα των καιρών μας». 26 Παρόμοια ήταν και άλλα δημοσιεύματα σε βελγικές εφημερίδες, ενώ τα δελτία τύπου της Ελληνικής 23 Οπ. π., σελ Οπ. π., σελ Το ευρύτερο ενδιαφέρον του Λοϊζίδη για τη μουσική, θα μπορούσε ίσως να θεωρηθεί ως άλλος ένας παραλληλισμός με τον Wassily Kandinsky, ο οποίος ανέλυε τη δουλειά του (ειδικότερα τις χρωματικές κλίμακες) χρησιμοποιώντας μουσικούς όρους. 25 Από το κείμενο του Τώνη Σπητέρη, αρχικά δημοσιευμένο στα Γαλλικά, στην μπροσούρα της έκθεσης στην Γκαλερί L Angle Aigu στις Βρυξέλλες, το Δημοσιεύτηκε στα Ελληνικά, στον κατάλογο της έκθεσης του Λοϊζίδη στην Γκαλερί Ακρόπολις, το Εδώ, μετάφραση δική μου από το γαλλικό κείμενο. 26 Το κείμενο υπάρχει σε δακτυλογραφημένη, αγγλική μετάφραση από τα Φλαμανδικά, στον φάκελο Μ. Λοϊζίδη [φωτοτυπία αρ. 5], Αρχείο της Κρατικής Πινακοθήκης. Περιλήφθηκε σε ελληνική μετάφραση στον κατάλογο της έκθεσης στην Γκαλερί Ακρόπολις το 1977, ενώ δημοσιεύεται σε διαφορετικές μεταφράσεις (αγγλική και ελληνική) στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ Εδώ, μετάφραση δική μου από το αγγλικό κείμενο στην Κρατική Πινακοθήκη. 8

9 Πρεσβείας Βρυξελλών υπογράμμισαν την «ελληνικότητα» των έργων του Λοϊζίδη: «[Α]ναδημιουργεί πλήρως το ελληνικό στοιχείο με την πιο θερμή εκφραστικότητα. [ ] Οι φόρμες της φαντασίας του, αν και όπως είπαμε, αισθητικά διατηρούν πλήρως την πατρογονική τους καταγωγή, την Ελλάδα, και αν και την παλέτα του τη χαρακτηρίζει μια ποιητική σύνδεση του ουρανού, της γης, της θάλασσας και της αρχιτεκτονικής των νησιών, τα οπτικά ενοράματα της Ελλάδας αναδημιουργούνται εδώ με μια πιστότητα [;] η οποία ξεπερνά κατά πολύ τον προβληματισμό του ανέκδοτου, που εγκαταλείπεται από τον Λοϊζίδη χάρη στην αναπόληση, την αισθαντικότητα και την ευφυΐα (διανόηση)». 27 Η επόμενη έκθεση του Λοϊζίδη οργανώθηκε από τη Μορφωτική Υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου το 1977, στην Γκαλερί Ακρόπολις στη Λευκωσία, όπου παρουσιάστηκε ο «τρίτος κύκλος» των Συνδυασμών για ενατένιση [εικ. 29, 30, ], μαζί με δείγματα από τους δύο πρώτους «κύκλους» σύμφωνα με την τότε ταξινόμηση του έργου του από τον ίδιο τον καλλιτέχνη. Ανάμεσα στα κείμενα του καταλόγου που συνόδευσε την έκθεση, περιλαμβάνεται και ένα του Maybank, γραμμένο εκείνη τη χρονιά, που αναφέρεται σε ένα άλλο είδος «ελληνικότητας» στη δημιουργία του Λοϊζίδη: «Ο κάθε πίνακας είναι ζωγραφισμένος σε ένα λευκό περιθώριο, όπως μια βυζαντινή εικόνα είναι ζωγραφισμένη σε ένα στυλ και [σε] μια συμβολική που είναι υπό έλεγχο, γιατί ούτε το ένα ούτε το άλλο είναι πράγματα αυτού του κόσμου εντελώς. Και το ένα και το άλλο με τον δικό τους τρόπο και με το πνεύμα του καιρού τους, μοχθούν να εκφράσουν το Ανέκφραστο σε σχηματισμούς, που ταυτόχρονα ικανοποιούν το μυαλό και κεντρίζουν την ψυχή». 29 Στον ίδιο κατάλογο, ο Λοϊζίδης συμπεριέλαβε δύο αποσπάσματα (μεταφρασμένα στα Ελληνικά), από κείμενα των Edmond Székely και Brian Keeble αντίστοιχα, τα οποία, όπως γράφει, «συμπίπτουν απόλυτα με σκέψεις και αποκαλύψεις που μου έγιναν δουλεύοντας, καθώς και με προσωπικές μου πεποιθήσεις σχετικά με τη σωστή θέση της Τέχνης μέσα στην ανθρώπινη ζωή [ ]». 30 Στο πρώτο, αναφέρεται: «[ ] Ύστερα από τις ξεπερασμένες πια αντιλήψεις του 19ου αιώνα, με τον 27 Απόσπασμα από κριτική του Alain Viray στην εφημερίδα La Dernière Heure, από δακτυλογραφημένο κείμενο της Κατερίνας Νικολαρέα, Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών Ελληνικής Πρεσβείας των Βρυξελλών, Μάιος 1975 [φωτοτυπία αρ. 6, φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. Επισυνάπτεται και κείμενο του πρέσβη Ι. Α. Δρακούλη, το οποίο επίσης περιλαμβάνει κομμάτια (μεταφρασμένα σε καθαρευουσιάνικα Ελληνικά) από διάφορα δημοσιεύματα σε βελγικά έντυπα, όπως από αυτό του Viray, στο οποίο τονίζεται ότι στο έργο του Λοϊζίδη, «ολόκληρος η ελληνική ατμόσφαιρα μας εδόθη με εκφραστικήν θέρμην». 28 Αρ. 10, 4 και 6, αντίστοιχα, στο φυλλάδιο-λίστα των έργων της έκθεσης [φωτοτυπία (χωρίς αρίθμηση) στον φάκελο Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. 29 Από κείμενο (στα Ελληνικά) του Roger Maybank, στον κατάλογο της έκθεσης ζωγραφικής «Μάριος Λοϊζίδης: Συνδυασμοί για ενατένιση», Νοέμβριος 18-30, 1977, Γκαλερί Ακρόπολις, Λευκωσία. 30 Από τον κατάλογο της έκθεσης στην Γκαλερί Ακρόπολις, οπ. π. 9

10 Κλασικισμό, τον Νατουραλισμό, τον Ρεαλισμό και τον Ποσιβιτισμό [sic], έχουμε τουλάχιστον καταλήξει στο να καταλάβουμε πως η Τέχνη δεν είναι κατ ανάγκην υποχρεωμένη να είναι μια αντανάκλαση του κόσμου των αισθήσεων, αλλά ότι μπορεί εξίσου καλά να είναι η έκφραση μιας εντελώς άλλης παγκόσμιας σύλληψης και να είναι τελείως ανεξάρτητη από την εικόνα του κόσμου των αισθήσεων. Η Τέχνη έτσι γίνεται ένας τρόπος γνώσεως του σύμπαντος και της ύπαρξης στο πλευρό της Θρησκείας και της Φιλοσοφίας». 31 Ακριβώς εδώ φανερώνεται η θέση του Λοϊζίδη στη μοντέρνα τέχνη: ακολούθησε εκείνη την «ιστορική» παράδοση του μοντερνισμού, η οποία ενώ κατάργησε την «εξάρτηση» του έργου τέχνης από την ορατή και απτή πραγματικότητα, όπως και τις όποιες «υποχρεώσεις» του απέναντί της, ταυτόχρονα διατήρησε, και μάλιστα ενίσχυσε, τη «σχέση» της τέχνης με μια «ανώτερη» ή ουσιαστικότερη πνευματική ή μεταφυσική αλήθεια και πραγματικότητα. 32 Το συνεχές και ουσιαστικό ενδιαφέρον του Λοϊζίδη για το πνευματικό-μεταφυσικό στοιχείο, τόσο στην τέχνη όσο και στη ζωή γενικότερα, διαφαίνεται και από το δεύτερο απόσπασμα στον κατάλογο της έκθεσης του 1977, στο οποίο τονίζεται ότι η «κρίση» της σύγχρονης κουλτούρας, έγκειται στην «αδυναμία της να αποδώσει την εμπειρία της ζωής ως μυσταγωγία (sacrament)». Και καταλήγει: «Το χάος που ο σύγχρονος πολιτισμός επιφέρει και εκδηλώνει μπορεί να αποδοθεί απευθείας στην έλλειψη βασικών αρχών τέτοιων, όπως είναι η έκφραση της μεταφυσικής Αλήθειας Μόνο όταν υπάρχει η πιθανότητα να βρούμε ένα κάποιο σημείο επαφής ανάμεσα στα δύο επίπεδα ύπαρξης του Απόλυτου και του Τυχαίου, μπορούν οι ενυπάρχουσες δυνατότητες στην ανθρώπινη φύση, στο σύνολό τους να ενοποιηθούν και να εναρμονιστούν μέσα από την πολλαπλότητα και την ποικιλία τους...» Από το βιβλίο του Edmond Székely, Man, Art and World Conception (Ο Άνθρωπος, η Τέχνη και η Αντίληψη του Κόσμου) [1947], όπως παρατίθεται στο «Ο Μάριος Γ. Λοϊζίδης για το έργο του», οπ. π. Ο Székely (π ) ήταν φιλόσοφος, λόγιος με ειδικότητα σε αρχαία κείμενα και συνιδρυτής της Διεθνούς Ένωσης Βιογενικής (International Biogenic Society), για την προώθηση του «φυσικού» τρόπου ζωής. Τα γραπτά του συνδυάζουν επιστημονικές θεωρίες, με στοιχεία από «εναλλακτικές» προσεγγίσεις στη φιλοσοφία και στη θρησκεία (προαγγέλλοντας τις New Age αντιλήψεις της εποχής μας). 32 Αυτή η εκδοχή του μοντερνισμού (η οποία συναντάται σε πρώιμους «αφηρημένους», όπως οι Kandinsky, Mondrian, Kasimir Malevich, αλλά και σε μεταγενέστερους, όπως ο Mark Rothko και άλλοι από τους Αφηρημένους Εξπρεσιονιστές), ουσιαστικά διατήρησε ένα στοιχείο ρομαντισμού στη θεώρηση της τέχνης, το οποίο εξαλείφθηκε στη δεκαετία του 60 και μετά, τόσο με την έμφαση στην υλική «παρουσία» του έργου, στα πλαίσια του ύστερου μοντερνισμού, όσο και στην αντι-μοντερνιστική ατζέντα του μετα-μοντερνισμού. 33 Από τη μελέτη του Brian Keeble, «On the Nature of Symbols» («Γύρω από τη Φύση των Συμβόλων») [1976], όπως παρατίθεται στο «Ο Μάριος Γ. Λοϊζίδης για το έργο του», οπ. π. Ο Keeble είναι συγγραφέας, τα γραπτά του οποίου υποστηρίζουν μια ολιστική προσέγγιση του πολιτισμού (σύμφωνα με την πορεία του ανθρώπου στους προ-αναγεννησιακούς αιώνες), όπου η καθημερινή ζωή, οι τέχνες, η φιλοσοφία, η πνευματικότητα και η θρησκεία [οφείλουν να] αποτελούν ένα αδιαίρετο σύνολο. 10

11 Σε μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις αναφορών στην τέχνη του Λοϊζίδη από Κύπριους σχολιαστές, ο ζωγράφος Σολωμός Φραγκουλίδης, σχετικά με την έκθεση του νεότερου καλλιτέχνη το 1977, έγραψε: «Στην εργασία του Μάριου Λοϊζίδη, εντυπωσιάζει και καταγοητεύει η καθαρότητα, η βραδεία, ευλαβικά προσεκτική προσπέλαση προς τον σκοπό, που είναι η ολοκληρωμένη αρμονία. [ ] Εδώ είναι μόνο η χρήση του υλικού, η άκρα προσοχή του χρώματος. Καθαρότατοι τόνοι, σαφήνεια σχήματος. [ ] Γενικά το έργο του αναζητά την έκσταση μέσα στο νοητό υπερπέραν. [Ως] ελατήριό του έχει ένα τυχαίο φαινόμενο, [στο οποίο] έπεσε η ματιά του κατά την πεζή πορεία του επάνω στη γη». 34 Όλα σχεδόν τα έργα που παρουσιάστηκαν στη Λευκωσία, περιλήφθηκαν σε νέα έκθεση στην Γκαλερί L Angle Aigu στις Βρυξέλλες στις αρχές του 1978, για την οποία έχουμε και πάλι θετικά δημοσιεύματα σε βελγικά έντυπα. Σε γράμμα του προς τον Ελλαδίτη τεχνοκριτικό Αλέξανδρο Ξύδη την επόμενη χρονιά, ο Λοϊζίδης έκανε λόγο για «νέο, τέταρτο κύκλο» των Συνδυασμών πάνω στον οποίο εργαζόταν τότε. Ταυτόχρονα, μαζί με διάφορες κριτικές για την έκθεση του 1978, σύναψε αντίγραφο επιστολής του (αυτοπροσδιοριζόμενου ως «συνταξιούχου τεχνοκριτικού», και ως «μαθητή και συγγραφέα της κινεζικής τέχνης και φιλοσοφίας») κόμη Philippe d Arschot, σημειώνοντας ότι «μου είναι προσωπικά πολύ σημαντική, γιατί ο άνθρωπος αυτός είδε μόνος του καθαρά την κατεύθυνση που από χρόνια ένιωθα μέσα μου, σαν την πιο άξια και την πιο σημαντική για την Ύπαρξη και για την Επιβίωση της Τέχνης μου [ ]». 35 Ο d Arschot κάνει αναφορές στην «αρχαϊκότητα», στον Ηράκλειτο και στην «τάξη και αρμονία», καθώς και στις ανατολικές, θρησκευτικές τέχνες, αποκαλώντας τις δημιουργίες του Λοϊζίδη ως «θρησκευτικές» («ιεροφανικές») εμπειρίες. 36 Σύντομο κείμενο του d Arschot, συμπεριλήφθηκε στο φυλλάδιο της επόμενης έκθεσης του Λοϊζίδη, στην Γκαλερί Claude Jongen των Βρυξελλών, το φθινόπωρο του 1980, 37 η οποία ήταν και η τελευταία παρουσίαση του έργου του στο Βέλγιο. Στην προαναφερθείσα επιστολή του στον Ξύδη, ο Λοϊζίδης μιλούσε και για την «αργή και προσεκτική» τεχνική με την οποία δούλευε «κάπου δέκα-δώδεκα μεγάλοι πίνακες γίνονται κάθε δύο χρόνια». Το ίδιο προσεκτικός ήταν και όταν δοκίμαζε μια 34 Σ. Φραγκουλίδη, «Δύο εκθέσεις: Μ. Λοϊζίδης και Χ. Δίκαιος», εφημερίδα Χαραυγή, 27/11/1977 [φωτοτυπία αρ. 11, φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. 35 Αντίγραφα των δύο επιστολών υπάρχουν [ως φωτοτυπίες αρ. 19 και 20] στον φάκελο Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο της Κρατικής Πινακοθήκης. 36 Κείμενο στα Αγγλικά. Φωτοτυπία αρ. 19, φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης. 37 Το κείμενο στα Γαλλικά, πρωτοδημοσιεύθηκε λίγο νωρίτερα στο περιοδικό Jalons et αctualités des Arts, αρ. 65 (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1980). Αναδημοσιεύεται (σε ελληνική και σε αγγλική μετάφραση) στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ

12 καινούρια μέθοδο ή τεχνοτροπία, όπως όταν ενδιαφέρθηκε να παράξει κάποια έργα του σε μεταξοτυπία, ώστε να είναι οικονομικά πιο προσιτά. Σύμφωνα με τον Maybank, ο Λοϊζίδης πρωτοείχε την ιδέα να εκτυπώσει μερικούς από τους Συνδυασμούς με αυτό τον τρόπο, περίπου την εποχή της έκθεσης στη Λευκωσία, το Δίσταζε όμως, λόγω αμφιβολιών σε σχέση με την ποιότητα της εκτύπωσης των χρωματικών τόνων και των σκιών. Μόνο αφού γνώρισε τον Γεώργιο Κοτσαήτη, «έναν δεξιοτέχνη της μεταξοτυπίας», αποφάσισε να προχωρήσει. Δημιούργησε δύο πρωτότυπα έργα (σε μικρότερο από ό,τι συνήθιζε μέγεθος), βάση των οποίων τυπώθηκαν διακόσιες μεταξοτυπίες εκατό για το καθένα [εικ. 32, 33]. Η μια ομάδα παρουσιάστηκε στην έκθεση του Λοϊζίδη στην Γκαλερί Μιράντα στην Ύδρα, το καλοκαίρι του Ένα σημείωμα στον τύπο αναφέρει ότι η έκθεση περιλάμβανε τον «πέμπτο κύκλο της δουλειάς του» (προφανώς, μια νέα ομάδα Συνδυασμών). 39 Το ίδιο καλοκαίρι, είχε την πρώτη του συμμετοχή σε έκθεση στην Αθήνα, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Υμηττού, μαζί με άλλους Κύπριους καλλιτέχνες που ζούσαν στην Ελλάδα. Την επόμενη χρονιά, διοργάνωσε και την πρώτη του ατομική έκθεση στην ελληνική πρωτεύουσα, στην Αίθουσα Τέχνης Μέδουσα. Εξέθεσε έργα από τους Συνδυασμούς για ενατένιση, που κάλυπταν την περίοδο [εικ. 34]. 40 Τα περισσότερα ανήκαν ήδη σε ιδιωτικές συλλογές (μαζί με δύο από δημόσιες), επομένως δεν ήταν προς πώληση. Προφανώς όμως ο Λοϊζίδης θέλησε, στην πρώτη του εκτενή ατομική παρουσίαση στην Αθήνα, να δείξει μια μεγάλη γκάμα δουλειάς. Υπήρχαν επίσης μεταξοτυπίες και από τις δύο ομάδες που είχε φτιάξει, ενώ στο δίγλωσσο (Αγγλικά-Γαλλικά) βιβλιαράκι που συνόδευε την έκθεση, περιέχονταν τα πλείστα από τα κείμενα που είχαν γραφτεί για τη δουλειά του, από το 1975 έως και το Η έκθεση αυτή έφερε και την ευρύτερη αναγνώριση του έργου του, τόσο στην Ελλάδα (είχε προηγηθεί τον προηγούμενο χρόνο μια δεύτερη συμμετοχή σε ομαδική έκθεση στην Αθήνα), όσο και στην Κύπρο είχε ήδη συμπεριληφθεί στην έκθεση «Σύγχρονοι Κύπριοι Ζωγράφοι» στην Académie Diplomatique Internationale στο Παρίσι (1983), ενώ στους μήνες μετά την έκθεση της «Μέδουσας», πολλές κυπριακές εφημερίδες είχαν δημοσιεύματα για τη ζωή και τη δουλειά του Maybank, στο Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., σελ. 19, 21. Οι μεταξοτυπίες και από τα δύο πρωτότυπα έργα, παρουσιάστηκαν τον επόμενο χρόνο, στην έκθεση του Λοϊζίδη στη «Μέδουσα» (Αθήνα). 39 Βλ. αναδημοσίευση στοιχείων από τον αθηναϊκό τύπο, στο «Μάνος [sic] Λοϊζίδης: Τα πάντα ξεκινούν από το φως», εφημερίδα Σημερινή, 27/07/1983 [φωτοτυπία αρ. 25, φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. 40 Βλ. βιβλιαράκι της έκθεσης, «M. Loizides: Arrangements for contemplation» (Αίθουσα Τέχνης Μέδουσα, 26/03-14/04/1984) [Φάκελος Μ. Λοϊζίδη, Αρχείο Κρατικής Πινακοθήκης]. 41 Βλ. δημοσιεύματα σε κυπριακές εφημερίδες, καλοκαίρι 1984, οπ. π. [βλ. σημείωση 4, στο παρόν κείμενο]. Το 1983, είχε συμπεριληφθεί στο βιβλίο Κύπριοι Καλλιτέχνες, των Εκδόσεων Χρ. Ανδρέου (Λευκωσία). 12

13 Η αναγνώριση και η επιτυχία στην Αθήνα, αν και ήταν εν μέρει καλοδεχούμενες από τον Λοϊζίδη, είχαν όμως περισσότερο έναν χαρακτήρα «κοσμικότητας» που δεν ταίριαζε ούτε στην ιδιοσυγκρασία του ούτε στα ενδιαφέροντά του. 42 Εξίσου ξένη, του ήταν η μεταμόρφωση της Ύδρας στα είκοσι και πλέον χρόνια που έζησε εκεί, από ένα μισοεγκαταλειμμένο νησί κατοικία πρώην σφουγγαράδων και λίγων καλλιτεχνών σε ένα «αναπαλαιωμένο» κοσμικό μέρος πλουσίων, και δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Έτσι, πούλησε το σπίτι του εκεί, και την περίοδο βρέθηκε να ζει και να εργάζεται κοντά στο χωριό Καλλονή της Πελοποννήσου, μαζί με τον επί χρόνια σύντροφό του Roger Maybank. Η αγάπη του για τη φύση βρήκε διέξοδο στη συστηματική ενασχόλησή του με τον ελαιώνα που αγόρασαν, ενώ η καλλιτεχνική του δημιουργία τα χρόνια αυτά, αφορούσε κυρίως σε κολάζ. 43 Η ζωή του όμως στο όμορφο φυσικό περιβάλλον της Πελοποννήσου, δεν κράτησε πολύ πέθανε τον Νοέμβριο του 1988, σε ηλικία εξήντα χρόνων. Το 2002 διοργανώθηκε μεγάλη αναδρομική έκθεση του έργου του, στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης στη Λευκωσία, με πρωτοβουλία και σημαντική συμβολή του Maybank. 44 Ήταν ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε έναν άνθρωπο με βαθιές πνευματικές ανησυχίες, τις οποίες ενσωμάτωσε με συνέπεια στη δημιουργία του, που στο μεγαλύτερο μέρος της χαρακτηρίζεται από ψηλό αισθητικό επίπεδο. «Η ζωγραφική, όπως όλες οι τέχνες, πρέπει να υπηρετεί το πνεύμα, αλλιώς είναι χωρίς λόγο ύπαρξης και διαχωρισμένη από τη ζωή» Ο Maybank μου έγραψε (σε ηλεκτρονική επιστολή του, ημερομηνίας 27 Σεπτεμβρίου 2008) ότι η επιτυχία του Λοϊζίδη στην Αθήνα αποτέλεσε μέρος της κοσμικής ζωής της πόλης («σαν ένας καφές στο Zonar s παιδί μου, έχεις δει τα έργα του Λοϊζίδη; Πρέπει να πας!»), σε αντίθεση με την ουσιαστικότερη επικοινωνία με το κοινό που είχε με τις εκθέσεις του σε Λονδίνο και Βρυξέλλες. 43 Τα μεταγενέστερα έργα του που περιλαμβάνονται στη μονογραφία Μάριος Λοϊζίδης: , οπ. π., είναι μερικά κολάζ, με χρονολογίες και (βλ. σελ ). Σύμφωνα με τον Maybank (βλ. επιστολή του, 27/09/2008, οπ. π.), μέχρι να κτιστεί το σπίτι τους (το οποίο είχε σχεδιάσει ο Λοϊζίδης μαζί με έναν αρχιτέκτονα), ενοικίασαν δύο μικρότερα, ένα εκ των οποίων χρησίμευε ως στούντιο: δεν χωρούσε τους μεγάλους καμβάδες, αλλά ήταν επαρκές για τα κολάζ. 44 Στην έκθεση παρουσιάστηκαν εκατόν πενήντα δημιουργίες. Εκτός από μία, της Κρατικής Συλλογής Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης, οι υπόλοιπες προήλθαν από ιδιωτικές συλλογές από το εξωτερικό, με πρωτοβουλία του Maybank. Στη συνέχεια, ο ίδιος παραχώρησε αριθμό έργων του Λοϊζίδη στην Κρατική Συλλογή. 45 M. Loizides, «Notes by the artist on the work», οπ. π. 13

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Alpha C.K. ART GALLERY Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Στας Παράσκος Το Ημερολόγιο του Δον Καβάλλο Λευκωσία, Οκτώβριος 2013 Εξώφυλλο Festival

Διαβάστε περισσότερα

André Derain. Emil Norde. Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906

André Derain. Emil Norde. Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906 André Derain Εικόνα 1. Portrait of Henri Matisse, 1906 Η τεχνική του André Derain, στην ζωγραφική, συμβαδίζει με εκείνη του Henri Matisse και γενικότερα με το κίνημα του φοβισμού. Καθαρές χρωματικές φόρμες,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2007 7:30

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Σκαρώνη Έβια Τσαουσάι Ιωάννα Τιράνα Σοφία Σκαρώνη

Δήμητρα Σκαρώνη Έβια Τσαουσάι Ιωάννα Τιράνα Σοφία Σκαρώνη ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΝ 20 ο ΑΙΩΝΑ Δήμητρα Σκαρώνη Έβια Τσαουσάι Ιωάννα Τιράνα Σοφία Σκαρώνη Βιβλιογραφία : Από βιβλίο : Εικαστικές τέχνες 20 ου αιω της Όλγα Μετζαφου (Επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης ) Από

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας

Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας athensvoice.gr http://www.athensvoice.gr/article/city-news-voices/συνεντευξη/η-μίνα-παπαθεοδώρου-βαλυράκη-έφτιαξε-το-εξώφυλλό-μας Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας Στα έργα της Μίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος. τηλ: +357 22 751325. www.art.com.cy

Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος. τηλ: +357 22 751325. www.art.com.cy Alpha Gallery Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος τηλ: +357 22 751325 www.art.com.cy À π ƒ Εξώφυλλο ΟΘεόδωρος Κολοκοτρώνης 100x70 εκ. Απέναντι Σελίδα Ο Κατσαντώνης οδηγείται στα Γιάννενα

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ενότητα: Ανεικονική Σύνθεση (Ασκήσεις Εξεταστικών Δοκιμίων 2006-2009)

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ενότητα: Ανεικονική Σύνθεση (Ασκήσεις Εξεταστικών Δοκιμίων 2006-2009) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ενότητα: Ανεικονική Σύνθεση (Ασκήσεις Εξεταστικών Δοκιμίων 2006-2009) Αρ. μαθήματος: 1 ο (1 από 5π). Ανεικονική / Μη Ρεαλιστική Σύνθεση με χρώμα Εκπαιδευτικός:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Λ Η Κ Ο Λ Ο Τ Ο Υ Ρ Ο Υ

Β Α Λ Η Κ Ο Λ Ο Τ Ο Υ Ρ Ο Υ ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Β Α Λ Η Κ Ο Λ Ο Τ Ο Υ Ρ Ο Υ η εικόνα ως πρόσχημα ΕΓΚΑΙΝΙΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 19:30 μ.μ. ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΠΕΙΡΑΙΑ Φ Ι Λ Ω Ν Ο Σ 29, 18535, Π Ε Ι Ρ Α Ι Α Σ 14 έως 21 Iουνίου 2015 ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης ΑΡΧΑΊΑ χρώματα Μικρά μυστικά τέχνης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό»

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Αίθουσα Τέχνης Relics Λασσάνη 3 - Θεσσαλονίκη Γιώργος Πολ. Ιωαννίδης Νοέμβριος 1995 - Θεσσαλονίκη Στη ζωγραφική του αν και διαφαίνεται η επίδραση ενός δασκάλου σαν τον

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γιώργος Παπαδόπουλος Κυπραίος και τα 101 Διδάγματα Ζωής

Ο Γιώργος Παπαδόπουλος Κυπραίος και τα 101 Διδάγματα Ζωής Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://koukidaki.blogspot.gr/ Τζένη Κουκίδου http://koukidaki.blogspot.gr/2015/11/101-didagmata-zois-giorgos-papadopouloskipreos.html Ο Γιώργος Παπαδόπουλος Κυπραίος

Διαβάστε περισσότερα

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Project Α τετραμήνου Teenage Angst Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Το θέμα του project μας φέτος είναι τα εφηβικά άγχη και ανησυχίες. Πώς βλέπουμε τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 19 ΖΩΓΡΑΦΟΙ, 19 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΚΑΙ 20 ΟΥ ΑΙΩΝΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 19 ΖΩΓΡΑΦΟΙ, 19 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΚΑΙ 20 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 19 ΖΩΓΡΑΦΟΙ, 19 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΚΑΙ 20 ΟΥ ΑΙΩΝΑ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 Paul Sézanne 4 Georges Seurat 5 Vincent Van Gogh 6 Claude Monet 7 Henri Matisse 8 André Derain 9 Emil Norde

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ. Μάριος Ρακόπουλος Κατερίνα Τσακίρη Κατερίνα Χούντσα Δημήτρης Τριτσετάκης Στέλιος Φραγκιαδάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ. Μάριος Ρακόπουλος Κατερίνα Τσακίρη Κατερίνα Χούντσα Δημήτρης Τριτσετάκης Στέλιος Φραγκιαδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ Μάριος Ρακόπουλος Κατερίνα Τσακίρη Κατερίνα Χούντσα Δημήτρης Τριτσετάκης Στέλιος Φραγκιαδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ Η ΤΕΧΝΗ Η ΤΕΧΝΗ Μέσα από την ανάγκη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πολύς λόγος έχει γίνει για τα ποικίλα συνθήματα που βλέπουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα ΘΕΩΡΙΑ [ΧΡΩΜΑ] (Τετάρτη 19/10/2016) Διδάσκων Δρ. Βασίλης Ψαρράς 3 η Διάλεξη [AVA340] 3 ο εξάμηνο (2016) Όλες οι διαλέξεις αποθηκεύονται στην πλατφόρµα opencourses.ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) είναι ένας οργανισμός που ιδρύθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού το 1994 με σκοπό να βοηθήσει και να οργανώσει την εξάπλωση του βιβλίου.* Για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. Μέχρι πριν λίγες μέρες βρισκόμουν στο χωριό μου το Ριζοκάρπασο, αλλά μετά την εισβολή ήρθαμε με την μητέρα μου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Γιανναδάκης «Συνεκδοχή / Συσχέτιση / Συμβολή»

Μανόλης Γιανναδάκης «Συνεκδοχή / Συσχέτιση / Συμβολή» Μανόλης Γιανναδάκης «Συνεκδοχή / Συσχέτιση / Συμβολή» εγκαίνια: Τρίτη 11 Μαρτίου 2014, 20:00 Η αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Μανόλη Γιανναδάκη, καθηγητή χαρακτικής στη Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Αδαµάντιος Διαµαντής

Αδαµάντιος Διαµαντής Αδαµάντιος Διαµαντής 1900-1994 «Ο Κόσμος της Κύπρου» Το εμβληματικό έργο του Αδαμάντιου Διαμαντή, «Ο Κόσμος της Κύπρου», άρχισε να δημιουργείται το 1967 και ολοκληρώθηκε το 1972. Το έργο απεικονίζει τον

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Γιάννη Γιαννακίδη Στέλλας Περικλέους. Θα ήθελα να αρχίσουμε όπως θέλετε εσείς. Πείτε λίγα πράγματα για τη ζωή σας.

Συνέντευξη με τον Γιάννη Γιαννακίδη Στέλλας Περικλέους. Θα ήθελα να αρχίσουμε όπως θέλετε εσείς. Πείτε λίγα πράγματα για τη ζωή σας. https://ucy.ac.cy/psifides-gnosis/el/ Συνέντευξη με τον Γιάννη Γιαννακίδη Στέλλας Περικλέους Θα ήθελα να αρχίσουμε όπως θέλετε εσείς. Πείτε λίγα πράγματα για τη ζωή σας. Όταν ήμουν μικρός γύρω στα οχτώ

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως «Οδηγίες χρήσεως» και διαχείρισης της εικαστικής δημιουργίας είναι το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου και απευθύνεται στους ανθρώπους των εικαστικών τεχνών, αλλά κυρίως σε νέους καλλιτέχνες που θέλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας;

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Εμείς που αντιλαμβανόμαστε είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό; Πώς βρεθήκαμε σ αυτόν τον κόσμο; Ο θάνατός μας σημαίνει το τέλος ή

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Piet Mondrian. Η ζωή και το έργο του Piet Mondrian! Ο πίνακάς του.

Piet Mondrian. Η ζωή και το έργο του Piet Mondrian! Ο πίνακάς του. Piet Mondrian Η ζωή και το έργο του Piet Mondrian! Ο πίνακάς του. Περιεχόμενα: Βιογραφικό του Piet Mondrian Μοντέρνα τέχνη Φωβισμός Κυβισμός Νεοπλασικισμός Ενδεικτικά έργα του Piet Mondrian Μαθηματική

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Θέμα: Θρησκευτικές και επιστημονικές αντιλήψεις για την δημιουργία του σύμπαντος Ονοματεπώνυμα μαθητών: Αλέξανδρος Λάσκος, Γαρυφαλένια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ 1901-1975 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ο Ανδρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε στην Μπράϊλα της Ρουμανίας στις 2 Σεπτεμβρίου 1901 και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1902. Η μητέρα του ήταν ρωσικής καταγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα!

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα! Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ Κατανόηση γραπτού λόγου Γεια σου, Μαργαρίτα! Έμαθα να γράφω καλά. Ρώτησες πού μένω! Είμαι από την Ελλάδα αλλά μένουμε στην Αυστραλία.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη βιογραφικού γράμματος

Σύνταξη βιογραφικού γράμματος Σύνταξη βιογραφικού γράμματος ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το Βιογραφικό Σημείωμα έχει μια συγκεκριμένη φιλοσοφία πάνω στην οποία βασίζεται και η Tεχνική του. Μέσα σε λιγότερο από πέντε λεπτά, που είναι ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές»

«Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές» ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ «Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές» W. kandinsky Το χρώμα είναι αναπόσπαστα δεμένο με ότι βλέπουμε γύρω μας. Από τον γύρω

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας).

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας). Ζωρζ Μπιζέ [George Bizet] (1836-1875) Γάλλος συνθέτης Συµφωνία αρ. 1, σε Ντο µείζονα Η µία και µοναδική συµφωνία του γάλλου συνθέτη του 19 ου αιώνα Ζωρζ Μπιζέ, ήταν ένα από τα πρώτα του έργα και γράφτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η 6η Δέσμη ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Η 6η Δέσμη ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Η 6η Δέσμη ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Η Δέσμη Καλών Τεχνών προσφέρεται ως επιλογή στους μαθητές της Β' και Γ' λυκείου. Για την 6η Δέσμη δεν υπάρχει στην Α' λυκείου αντίστοιχη ΟΜΠ (Ομάδα Μαθημάτων Προσανατολισμού), έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Πάμπλο Πικάσο ο ζωγράφος

Πάμπλο Πικάσο ο ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο ο ζωγράφος Το βιβλιαράκι αυτό ανήκει: Τάξη: Δημοτικό Σχολείο: Στο βιβλιαράκι αυτό, που κρατάς στα χέρια σου, θα διαβάσεις για μένα, τον Πάμπλο Πικάσο. Μαζί θα ταξιδέψουμε πίσω στο χρόνο για

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής για τα παιδιά της Δ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης στη

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής για τα παιδιά της Δ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης στη Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής για τα παιδιά της Δ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης στη Λευκωσία Επαρχιακό Γραφείο Παιδείας Λευκωσίας 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

Τailor made. Αισθητική στα δικά μας μέτρα. Θέα 360 μοιρών Σε ένα penthouse στο κέντρο της Αθήνας. Tαξίδι στη Λισαβόνα. Στην εποχή του μετάλλου

Τailor made. Αισθητική στα δικά μας μέτρα. Θέα 360 μοιρών Σε ένα penthouse στο κέντρο της Αθήνας. Tαξίδι στη Λισαβόνα. Στην εποχή του μετάλλου δεκembριοσ 2013 Tαξίδι στη Λισαβόνα Η νέα cool πρωτεύουσα της Ευρώπης Στην εποχή του μετάλλου Το αγαπημένο υλικό των designers Θέα 360 μοιρών Σε ένα penthouse στο κέντρο της Αθήνας ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΙΣ 10 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Διαγωνισμός Ζωγραφικής και Ποίησης

1 ος Διαγωνισμός Ζωγραφικής και Ποίησης 1 ος Διαγωνισμός Ζωγραφικής και Ποίησης Τρόποι Συμμετοχής, Όροι & Προϋποθέσεις Tίτλος Διαγωνισμού 1oς Διαγωνισμός Ζωγραφικής και Ποίησης της Διεθνούς Διαφάνειας-Κύπρος Σε ποιους απευθύνεται Σε παιδιά που

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Θέμα/τίτλος: Η δική μου πολιτεία-διάσημα Κτίρια Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε 2 Διάρκεια: 7Χ80 λεπτά Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/μαθήτριες ανακαλούν εμπειρίες, εκφράζουν συναισθήματα

Διαβάστε περισσότερα

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων 185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων Το Τμήμα Επιστημών της Τέχνης αποτελεί ανεξάρτητο Τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2000-01. Το Τμήμα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΕΠΙΔΑΠΕΔΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με τη Β Τάξη του 3 ου Διαπολιτισμικού Δημοτικού Σχολείου Μενεμένης. Σχολικό έτος 2011-2012 Συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΜΕΡΟΣ Α : Στοιχεία για τους επισκέπτες της Ελλάδας 1. Αριθμός ημερών παραμονής στην Ελλάδα... 7 2. Αριθμός επισκέψεων στην Ελλάδα για διακοπές...

Διαβάστε περισσότερα

Μάργκαρετ Μέιχυ. Οι πέντε αδελφές

Μάργκαρετ Μέιχυ. Οι πέντε αδελφές 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Οι πέντε αδελφές Μάργκαρετ Μέιχυ Εικονογράφηση: Πατρίτσια Μακάρθυ Μετάφραση: Γεωργία Γαλανοπούλου Σελ. 115 Δραστηριότητες για Δ, Ε & ΣΤ τάξη Συγγραφέας: Ξεκίνησε να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Ημερομηνία 10/10/2016 Μέσο Συντάκτης Link www.ethnos.gr Γκίκα Ελένη http://www.ethnos.gr/biblio/arthro/megalosa_me_eikones_tis_elladas- 64562445/- ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Eρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Χειμωνιάτικο Ταξίδι Φισκάρδο, λάδι σε καμβά, 18x24cm Ώχρα, λάδι σε χαρτόνι, 22x26,5cm 20 Δεκεμβρίου 29 Ιανουαρίου 2014 Αμοργός, λάδι σε καμβά, 24x30cm Νυχτερινό, λάδι σε χαρτόνι,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Hμερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις Kolbe A Test Απάντησε ρωτώντας τον εαυτό σου: Αν ήμουν ελεύθερος να δράσω όντας ο εαυτός μου και κάνοντας αυτό που μπορώ να κάνω καλύτερα, τότε θα έκανα... (επέλεξε μία από τις 4 επιλογές, καθώς και μία

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Μικροί λογοτέχνες: Ολυμπιάδα Σωκράτους, Μαρία Κωστέα, Β5 Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου Σχολική χρονιά: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ

Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ Β Τετράμηνο σχολικό έτος 2014-2015 Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ Ομάδα: Καψαλάκη Ειρήνη Κουρουθιανάκη Μελανθία Μαρακομηχελάκη Μαρία Τζαγκαράκη Αγγελική Β Τετράμηνο σχολικό έτος 2014-2015 Πίνακας περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α Αθήνα 31-7-2012 Αρ. πρωτ. 12 Προς την Επιτροπή Ανταλλαγών Νέων Αγαπητέ Πρόεδρε Τάσο Γρηγορίου, Με την Παρούσα επιστολή θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την εγκάρδια φιλοξενία των 4 παιδιών του Θέματός μας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες)

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής των Περιφερειών, Αγαπητή κα Γενική Διευθύντρια Le Bail, Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT Την Πέμπτη 30 Απριλίου 2009 έκανα για 20 λεπτά περίπου μάθημα για να γνωρίσω καλύτερα τους/τις μαθητές/τριες, για να τους/τις χωρίσω σε ομάδες και για να τους γνωστοποιήσω πώς θα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΈΚΘΕΣΗ ΈΚΦΡΑΣΗ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΈΚΘΕΣΗ ΈΚΦΡΑΣΗ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΈΚΘΕΣΗ ΈΚΦΡΑΣΗ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με την Ε Τάξη του Δημοτικού Σχολείου Καψόχωρας Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης»

Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης» Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης» 2 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Νέων Επιβατών Ολοήμερο τμήμα - Σχολικό έτος 2015-16 Οι Νηπιαγωγοί Φωτεινή Τσίρλη

Διαβάστε περισσότερα