ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤEXNOΛOΓlKΩN ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ MHXANOΛOΓlAΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤEXNOΛOΓlKΩN ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ MHXANOΛOΓlAΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ»"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤEXNOΛOΓlKΩN ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ MHXANOΛOΓlAΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ: ΤΣΟΛΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α «ΚΑΥΣΙΜΑ» σελ 1. Εισαγωγή 1.1 Γενικές Απαιτήσεις Από Ένα Καύσιµο 2. Υγρά Καύσιµα 2.1 Πετρέλαιο Εισαγωγή 2.1,2 Ακάθαρτο Πετρέλαιο Φυσικό Πετρέλαιο Πετροχηµικά Προϊόντα Πετρελαίου Διύλιση - Παραγωγή Πετρελαίου Αποθέµατα Πετρελαίου Οικονοµική Ανάλυση 2.2 Βενζίνη 2.3 Καύσιµα Για Το Αυτοκίνητο 2.4 Πετρέλαιο Κίνησης Και Θέρµανσης Στερεά Καύσιµα 3.1 Εισαγωγή Ι

3 3.2 Λιγνίτης 1 Ο Εισαγωγή Χρήσεις Λιγνίτη Παραγωγή Λιγνίτη Κοιτάσµατα Σε Παράκτιες Λεκάνες Η Τεκτονική Τάφρος Της Δυτικής Μακεδονίας Το Κοίτασµα Της Δράµας Μεγαλόπολη Αλιβέρι Άνθρακας Κοιτάσµατα Λιθάνθρακα Άλλα Στερεά Καύσιµα Αέρια Καύσιµα Φυσικό Αέριο Εισαγωγή Η Ιστορία Του Φυσlκού Αερίου Θερµογόνος Δύναµη Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Χρήσεις Πλεονεκτήµατα Επιπτώσεις Στο Περιβάλλον 32 ΙΙ

4 4.1.8 Επεξήγηση Σκοπιµότητας Της Αλλαγής Καυσίµου Κατανάλωση Ο Αποθέµατα ΜΕΡΟΣ Β «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» 5. Περιβάλλον Τι Σηµαίνει «Προστασία Του Περιβάλλοντος» 7. Προστασία Του Περιβάλλοντος 7.1 Προκαταρκτικές Παρατηρήσεις 7.2 Ιστορική Ανασκόπηση Πηγές Προέλευσης Της Ρύπανσης 8.1 Εισαγωγή 8.2 Ρυπογόνα Στοιχεία Διοξείδιο Του Άνθρακα Μονοξείδιο Του Άνθρακα Διοξείδιο Του Θείου Οξείδια Του Αζώτου Αερολύµατα Και Σωµατίδια ΙΙΙ

5 8.2.6 Υδρογονάνθρακες Μόλυβδος Τοξικοί Αέριοι Ρύποι Όζον Ο Ρύποι Υπεύθυνοι Για Την Μείωση Του Στρατοσφαιρlκού Όζοντος Πηγές Προέλευσης Των Ρυπογόνων Στοιχείων Βενζίνη Diesel Διυλιστήρια Μικροσωµατίδια Πετρελαϊκής Προέλευσης Αυτοκίνητο Επιπτώσεις Στο Περιβάλλον Εισαγωγή Απόθεση Οξέων Φωτοχηµικό Νέφος Βιοχηµικό Νέφος Αιθαλοµίχλη Η Μείωση Του Στρατοσφαιρlκού Όζοντος Επιπτώσεις Από Συγκεκριµένους Ρύπους Η Παγκόσµια Αλλαγή Στο Κλίµα Εισαγωγή Το Παγκόσµιο Ψύχος Το Φαινόµενο Του Θερµοκηπίου 67 ιν

6 9.8.4 Οι Επιπτώσεις Από Την Αλλαγή Του Κλίµατος Η Κατάσταση Στην Ελλάδα Λύσεις Για Την Αντιµετώπιση Των Ρύπων Τακτικές Ελέγχου Για Συγκεκριµένους Ρύπους Ευρύτερες Τακτικές Ελέγχου Έλεγχος Από Αέρlους Ρύπους Έλεγχος Από Αιωρούµενα Σωµατίδια Τα Μέτρα Που Λαµβάνει Η Πολιτεία Τι Μπορούµε Να Κάνουµε Εµείς Οι Πολίτες Εναλλακτικά Καύσιµα Άλλες Λύσεις 123 ΜΕΡΟΣ Γ «ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ» 11. Νόµοι Δικαίου Και Διεθνείς Συµφωνίες Νόµοι Και Διατάξεις Διεθνής Συνεργασία Η Σύµβαση Πλαίσιο Για Τις Κλιµατικές Αλλαγές Παγκόσµιοι Οικολογικοί Στόχοι Ελληνική Πολιτική Στα Θέµατα Διεθνούς Προστασίας Του Περιβάλλοντος 134 V

7 ΜΕΡΟΣ 'Α «ΚΑΥΣΙΜΑ»

8

9 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Υπάρχουν τριών ειδών καύσιµα 1. Υγρά καύσιµα 2. Στερεά καύσιµα 3. Αέρια καύσιµα Τα καύσιµα χρησιµοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, την κίνηση οχηµάτων, την θέρµανση Κ.α Γενικές Απαιτnσεις Από Ένα Καύσιµο α) Να παράγεται οικονοµικά β) Να µπορεί να αποθηκευτεί σε δεξαµενές γ) Να µεταφέρεται εύκολα δ) Να µπορεί να µετατραπεί σε ενέργεια ε) Να µην προσβάλλει το περιβάλλον.

10 2. ΥΓΡΑ ΚΑ ΥΣΙΜΑ 2.1 Πετρέλαιο Εlσανωνι1 Το πετρέλαιο είναι ένα πολύπλοκο υγρό µίγµα υδρογονανθράκων, που περιέχει µικρά ποσά αζωτούχων, οξυγονούχων και θειούχων ενώσεων, βρίσκεται εντός της γης και έχει σχηµατισθεί από ζωικές και φυτικές ύλες. Η σύστασή του ποικίλει ανάλογα της προέλευσης του ή των συνθηκών σχηµατισµού του (πίεση, θερµοκρασία, διάρκεια αντιδράσεως κλπ). Το αµερικάνικο πετρέλαιο περιέχει κυρίως παραφίνες, το ρώσικο κυκλικούς κεκορεσµένους υδρογονάνθρακες (ναφθένια), τα ινδονησιακά περιέχουν αρωµατικούς υδρογονάνθρακες (µέχρι 40%), τα δε υπόλοιπα παρουσιάζουν ενδιάµεσο σύσταση και δεν αποτελούν χαρακτηριστικό τύπο, παρόλα αυτά περιέχουν κατά κατηγορία σηµαντικές ποσότητες οξυγόνου, θείου και αζώτου Ακάθαρτο Πετρέλαιο Το ακάθαρτο πετρέλαιο υποβάλλεται σε κλασµατική απόσταξη στα διυλιστήρια κατά την οποία αποχωρίζονται αναλόγως του σ.ζ. (σηµείο ζέσεως) των συστατικών του, διάφορα µίγµατα. Τα αποστάγµατα αυτά (κλάσµατα), υφίστανται καθαρισµό (εάν αυτός δεν έγινε επί του ακάθαρτου), δια πλύσης µε H 2 S0 4 ή υγρό S02 για την αποµάκρυνση των βασικών συστατικών, µε διάλυµα NaOH ή Pb0 2 για την αποµάκρυνση των όξινων συστατικών, επανειληµµένα, µε νερό. Τα προερχόµενα από το ακάθαρτο πετρέλαιο προϊόντα, ανάλογα της σύστασης τους χρησιµοποιούνται σαν καύσιµες ύλες (βενζίνες, πετρέλαιο, µαζούτ), σαν λιπαντικά µηχανών (ορυκτέλαια), σαν µέσα καθαρισµού και διαλυτικά υγρά (γαζολίνη), για επίστρωση οδών (άσφαλτος) κλπ Φυσlκό Πετρέλαιο Το διατιθέµενο φυσικό πετρέλαιο, σχεδόν πάντα υποβάλλεται σε διύλιση για να διαχωριστεί σε διάφορα κλάσµατα από τα οποία λαµβάνουµε µια σειρά αξιόλογα παράγωγα, συνήθως σε µεγάλες ποσότητες, τα οποία ονοµάζονται πετρελαιοειδή και τα οποία γενικώς είναι µίγµατα υδρογονανθράκων των οποίων καθορίζονται οι ιδιότητες από ποικίλες προδιαγραφές.

11 2.1.4 Πετροχηµικά Σε αντίθεση προς τα πετρελαιοειδή, τα πετροχηµικά είναι µια πλειάδα συνήθως καθαρών χηµικών προϊόντων. Αποδίδονται από τη βιοµηχανία η οποία χρησιµοποιεί σαν πρώτη ύλη τα παράγωγα του φυσικού πετρελαίου ή του φυσικού αερίου, τα οποία υφίστανται χηµικούς µετασχηµατισµούς και τους αναγκαίους διαχωρισµούς. Τα πετροχηµικά είναι περισσότερες από 3000 οργανικές χηµικές ενώσεις (µε ορισµένες εξαιρέσεις όπως η ΝΗ 3 ΤΟ Η 2 Ο 2 κλπ.) που γενικώς συνθέτουν πλαστικά και ρητίνες, διαλύτες και πλαστικοποιητές, συνθετικά ελαστοµερή, συνθετικές ίνες και φίλµς, ποικίλα συστατικά της φαρµακοποιίας, των απορρυπαντικών και των λιπασµάτων, πρόσθετα κ αυσίµων και λιπαντικών, αντιψυκτικά, καθώς και διάφορα συναφή προϊόντα. Παραγωγή Πετροχηµικών Η εµπορική παραγωγή πετροχηµικών προϊόντων σε γενικές γραµµές παρουσίασε την ακόλουθη εξέλιξη: ~ : παραγωγή αιθυλενίου, προπυλενίου, ισοπροπανόλης και αιθυλενογλυκόλης για αντιψυκτικά ~ : αµµωνία από φυσικό αέριο, νεοπρένιο, βινυλοχλωρίδιο και πολυβινολοχλωρίδιο, στυρένιο, πολυστυρένιο, nylon ~ : ελαστικό στυρενίου πολυστυρενίου (SBR), κυµώλιο, αλκυλίωση του βενζολίου µε προπυλένιο ~ συνθετικά απορρυπαντικά, πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο, Ο-ξυλόλιο, Π-ξυλόλιο, πολυεστέρες, πολυισοπρένιο, πολυθαιθέρες ακρυλονιτρίλιο από αµµωνία και προπυλένιο, αµµωνία (1 OOtn ανά ηµέρα ανά εργοστάσιο), αιθυλένιο (1 δισεκ. Ib το έτος ανά εργοστάσιο) ~ 1970 : και εντεύθεν σύνθετα συγκροτήµατα πετροχηµικών Η αξιοσηµείωτη αυτή ανάπτυξη βασίστηκε στην αφθονία και τη σχετικά χαµηλή τιµή των απαιτουµένων πρώτων υλών (φυσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο), καθώς και στις καινοτοµίες που διαχρονικά συνέβαλαν στην ανάπτυξη βελτιωµένων τεχνολογικών µεθόδων µετατροπής των πρώτων υλών και διαχωρισµού των σχηµατιζόµενων ουσιών. Βασίστηκε ακόµη στην ταχεία ανάπτυξη της ζήτησης πλαστικών, συνθετικών ινών, ρητινών, καθώς και λοιπών νέων προϊόντων της βιοµηχανίας που ανέπτυξαν επιτυχείς επιστηµονικές έρευνες και που δεν είναι δυνατό να παρέχονται σε επαρκείς ποσότητες, λογικές τιµές µε χαµηλό κόστος και σταθερό ρεύµα εφοδιασµού από ανταγωνιστικές πρώτες ύλες, όπως ο γαιάνθρακας, το ξύλο, τα γεωργικά προϊόντα κλπ. Αποτέλεσµα της εξέλιξης αυτής ήταν η βαθµιαία εγκατάλειψη της λιθανθρακόπισσας σαν πρώτης ύλης της χηµικής βιοµηχανίας, καθώς και η αντικατάσταση σειράς µεθόδων που έδιναν παλαιότερα χηµικά προϊόντα όπως π.χ. οι διάφορες ζυµώσεις ή οι εκχυλίσεις ποικίλων ουσιών.

12 Μεθάνιο Αιθυλένιο Προπυλένιο Βενζόλιο Βουτυλένια Τολουόλιο Ξυλόλιο ΠΡΩΤΕΣΥΛΕΣ προϊοντα µεθανόλη, οξεϊκό οξύ, φορµαλδεοδη, ουρία αιθυλένιο, αιθυλένιο διχλωρίδιο, αιθυλενοβενζόλιο, στυρένιο, βινυλοχλωρίδιο, αιθυλενοξείδιο, αιθυλενογλυκόλη, οξεϊκό οξύ, οξεϊκός ανυδρίτης, αιθανόλη, οξεϊκό οξύ προπυλένιο, ακετόνη, ισοπροπανόλη, προπυλενοξείδιο, ακρυλονιτρίλιο, κυµώλιο, φαινόλη βενζόλιο, αιθυλοβενζόλιο, στυρένιο, κυκλοεξάνιο, φαινόλη, ακετόνη, αδlπικό οξύ, κυµώλιο βουταδένlο τολουόλιο ξυλόλιο, τερεφθαλlκό οξύ, παραξυλόλιο Πίνακας 2.1: Τα κυριότερα οργανικά χηµικά προϊόντα σε κατάταξη σύµφωνα µε τις πρώτες ύλες από τις οποίες παράγονται. Τα προϊόντα που αναφέρονται πομές φορές λαµβάνονται από συνδυασµό πρώτων υλών Προϊόντα Πετρελαίου Σήµερα τα προϊόντα του πετρελαίου αποτελούν την κυριότερη πηγή των οργανικών ενώσεων της χηµικής βιοµηχανίας. Διαµέσου κατάλληλων κατεργασιών (πυρόλυση κλπ.), λαµβάνονται από αυτά όχι µόνο η βενζίνη ή γενικά καύσιµα συγχρόνων απαιτήσεων, αλλά και πολλοί άλλοι υδρογονάνθρακες (προπένlο, αιθυλένιο, βουταδlένlο, βενζόλιο κ.α.) εκ των οποίων περαιτέρω παράγονται γλυκερίνη, οινόπνευµα, ακετόνη, αλογονοπαράγωγα, εντοµοκτόνα, απορρυπαντικά, καουτσούκ, πλαστικά, υφάνσιµες ύλες, δηλαδή όλα τα λεγόµενα πετροχηµικά ή πετρελαιοχηµικά προϊόντα. Τα σχηµατιζόµενα αρωµατικά παράγωγα είναι κυρίως µίγµα βενζολίου, τολουολίου και ξυλολίου. Η καταλυτική αναµόρφωση της νάφθας χαρακτηρίζεται και ως µέθοδος παραγωγής αρωµατικών υδρογονανθράκων που χρησιµοποιεί η βιοµηχανία. Το αιθυλένιο, προπυλένιο, βoυτuνέλια, βενζόλιο, τολουόλιο και µεθάνιο επειδή λαµβάνονται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελούν τη βάση της πετροχηµικής βιοµηχανίας. Ειδικότερα το µεθάνιο λαµβάνεται κυρίως από το φυσικό αέριο, ενώ οι ολεφίνες αιθυλένιο, προπυλένιο, βουτυνέλια είναι δυνατόν να ληφθούν είτε από το πετρέλαιο είτε από το φυσικό αέριο. Τα αρωµατικά βενζόλιο, τολουόλιο, ξυλόλιο προέρχονται µόνο από το πετρέλαιο. Εάν θα χρησιµοποιηθεί πετρέλαιο ή φυσικό αέριο για την παραγωγή των ολεφινών εξαρτάται από την κατά τόπους ευχέρεια εκµετάλλευσης διαθέσιµου φυσικού αερίου, σε συνάρτηση βέβαια µε τη ζήτηση βενζίνης.

13 2.1.7 Αποθέµατα Πετρελαίου Τα αποθέµατα πετρελαίου σε παγκόσµιο επίπεδο φαίνεται στον παρακάτω πίνακα: Μέση Ανατολή - Αραβικές χώρες Νότιος Αµερική Ρωσία - Ανατολική Ευρώπη Αφρική 7500 Κίνα - Ανατολική Ασία 5200 Η.Π.Α. - Καναδάς 4400 Δυτική Ευρώπη 3000 Πίνακας 2.2: Αποθέµατα πετρελαίου από 1/1/1995 (εκατοµµύρια χιλιότονσι) Κάτω από τα εκτεταµένα αποθέµατα Φυσικού Αερίου στο κοίτασµα της Νορβηγίας, βρίσκεται µια λεπτή ζώνη πετρελαίου η οποία έχει ένα µέγιστο ύψος 26 µέτρων. Οι δοκιµές που έγιναν στο Δυτικό ΤΓΟII, ως προς το πετρελαϊκό κοίτασµα, είχαν µεγάλη επιτυχία και δηµιούργησαν τις βάσεις για τη δηµιουργία µιας πλωτής πλατφόρµας παραγωγής η οποία θα έχει τη δυνατότητα να επεξεργάζεται µέχρι και κυβικά µέτρα ηµερησίως Διύλισ" - Παρανωνή Πετρελαίου Αν και από την εποχή του 1870 άρχισε να οργανώνεται η διύλιση του φυσικού πετρελαίου, µόνο µετά το πρώτο παγκόσµιο πόλεµο, µε την τεράστια αύξηση του πλήθους των οχηµάτων και τη ζήτηση προϊόντων που επακολούθησε, έγινε κατορθωτό να αξιοποιηθεί µε τον ένα ή άλλο τρόπο το σύνολο των υδρογονανθράκων που περιέχει ένα βαρέλι φυσικού πετρελαίου. Στην περίοδο του 1920 πρωτοεµφανίζεταl βιοµηχανική παραγωγή χηµικών προϊόντων από πετρέλαιο. Παραγωγή ισοπροπανόλης από προπυλένιο λαµβανόµενο από φυσικό πετρέλαιο στη Δ. Βιρτζίνια των ΗΠΑ, που χρησίµευε για την παρασκευή άκαπνης πυρίτιδας και ακετόνης. Δlϋλιστηριακές µονάδες υπάρχουν σε διάφορα µέρη του κόσµου µε παραγωγική δυναµικότητα µεγαλύτερη των βαρελιών την ηµέρα. Στον πρωτογενή κύκλο παραγωγής παραγώγων πετρελαίου (διύλιση υπό πίεση Topping, διύλιση υπό κενό αέρος Cracking, διαδικασία της µετατροπής, διαδικασία του ραφιναρίσµατος), οι βλαπτικοί παράγοντες που µπορεί να προκαλέσουν παθήσεις είναι κυρίως αέριοι µολυσµατικοί παράγοντες που µπορεί να διαφύγουν κατά τις διαφορετικές φάσεις παραγωγής.

14 2.1.8 Οlκονοµlκ" Ανάλυση Στην εποχή µας, σε αδροµερή προσέγγιση προς τους παραδοσιακούς καταναλωτές υδρογονανθράκων, περίπου πέντε έκτα του διυλιζόµενου φυσικού πετρελαίου, ποσό που εκτιµάται σαν πολύ υψηλό σε σχέση προς το ένα έκτο περίπου που κατευθύνεται για τροφοδοτήσει την πετροχηµική βιοµηχανία, η οποία αν και σχετικά νέος βιοµηχανικός κλάδος, παράγει πληθώρα προϊόντων, µε τα οποία αξιοποιείται στο πολλαπλάσιο η ποσότητα των υδρογονανθρακικών πρώτων υλών της πετροχηµικής βιοµηχανίας όπως διαφαίνεται και από τον ακόλουθο πίνακα: ΜΟΡΦΗ ΠΕΤΡΕΜΙΟΥ Α=Ι Φυσικό Πετρέλαιο Α Χ Καύσιµο 2Χ Πετροχηµικό παράγωγο 13Χ (προσεγγιστικά) Καταναλωτικό προϊόν 55Χ (προσεγγιστικά) Πίνακας 2.3: Αξία προϊόντων πετρελαίου σε σχέση µε το Φυσικό Πετρέλαιο. Από την θεώρηση των προηγουµένων, εµφανίζεται το ερώτηµα αν θα υπάρχει αρκετό φυσικό πετρέλαιο στο µέλλον για να δίνει καύσιµα και να τροφοδοτεί τη βιοµηχανία και σε ποιες τιµές. Σε δηµοσιεύσεις από το 1989 που προέρχονται από το Gas Research Institute των ΗΠΑ, γίνεται φανερό ότι στο προβλεπτό µέλλον, προβλήµατα εφοδιασµού αγοράς είναι απίθανο να υπάρξουν και ότι η ποσότητα του φυσικού αερίου από τον OPEC θα µεγαλώνει. Υπήρχε από το 1989 η "πρόβλεψη" ή η "πιθανότητα" να γίνει αύξηση της τιµής του φυσικού πετρελαίου και διεθνώς να φθάσει και να κυµαίνεται στην περιοχή των 30 $ ΗΠΑ το βαρέλι προς το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας, πράγµα που έγινε, µε ανάλογες επιπτώσεις στις τιµές των παραγώγων του. 2.2 Βενζίνη Η βενζίνη είναι µίγµα διαφόρων πτητικών υδρογονανθράκων. Η βενζίνη λαµβάνεται: α) Με απόσταξη και πυρόλυση του πετρελαίου β) Με τις συνθετικές µεθόδους Fischer - Trops ή Bergius - ΡίθΓ. Με τη µέθοδο Fischer - Trops θερµαίνονται ο άνθρακας και οι υδρατµοί και σχηµατίζεται υδραέριο, δηλαδή CO και Η 2, Το υδραέριο στη συνέχεια υποβάλλεται σε υδρογόνωση παρουσία καταλύτη (κοβαλτίου και νικελίου ή σιδήρου). Έτσι σχηµατίζεται βενζίνη. Με τη µέθοδο Bergius - ΡίθΓ αλέθεται ο άνθρακας ή πίσσα και υγροποιούνται (χυλός). Κατόπιν ο χυλός αυτός υποβάλλεται σε υδρογόνωση παρουσία καταλύτη σε κατάλληλη πίεση και θερµοκρασία (200 atm και 450 C). Το µίγµα αυτό έρχεται στον αποστακτήρα, όπου διαχωρίζεται η βενζίνη απ' τους περιεχόµενους υδρογονάνθρακες και το έλαιο. Στη συνέχεια, είτε, η βενζίνη που λαµβάνεται απ' το πετρέλαιο, είτε βενζίνη που λαµβάνεται συνθετικά, υποβάλλεται σε κάθαρση δια κλασµατικής απόσταξης, οπότε λαµβάνονται τα παρακάτω προϊόντα, ανάλογα µε τη θερµοκρασία που βράζουν:

15 α) Πετρελαϊκός αιθέρας (40-60 C) β) Ελαφρά βενζίνη ή γκαζαλίνη (30-80 C). γ) Βενζίνη πετρελαίου (50-75 C) δ) Κανονική βενζίνη (65-95 C) ε) Βαρεία βενζίνη. Η βενζίνη είναι άριστος διαλύτης για το λόγο αυτό χρησιµοποιείται σε καθαριστήρια και για εκχυλιστικό µέσο. Την κυριότερη όµως εφαρµογή της η βενζίνη, βρίσκεται στην κίνηση αυτοκινήτων, αεροπλάνων κλπ, και τούτο γιατί µίγµα βενζίνης και αέρα είναι εκρηκτικό. 2.3 Καύσιµα Για Το Αuτοκίνι1ΤΟ Αυτή την στιγµή στην Ελληνική αγορά υπάρχουν τα πιο κάτω καύσιµα για τα αυτοκίνητα και αυτά τα αντίστοιχα οκτάνια ή κετάνια που έχει το κάθε είδος ΕΙΔΟΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΚΤΑΝΙΩΝ (ΚΕΤΑΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ) 1. ΒΕΝΖΙΝΗ 96 ΑΜΟΛΥΒΔ 2. ΒΕΝΖΙΝΗ ΣΟΥΠΕΡ 96,5 LRP 3. ΒΕΝΖΙΝΗ ΣΟΥΠΕΡ 98 ΑΜΟΛΥΒΔΗ Η SUPERPLUS 4. ΠΕΤΡΕΜΙΟ ΚΕΤΑΝΙΑ ΚΙΝΗΣΗΣ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΕΤ ΑΝΙΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤ Α ΣΤΑΘΕΡΟΣ 5. ΠΕΤΡΕΜΙΟ ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Πίνακας 2.4: Τα είδη των καυσίµων και τα αντίστοιχα οκτάνια ή ΚΕτάνlα. Όλες ανεξαιρέτως οι εταιρείες πετρελαιοειδών αγοράζουν καύσιµα από τα ίδια διυλιστήρια, και κατόπιν µέσω των πρατηρίων τα διαθέτουν στον καταναλωτή. Το ότι η τάδε εταιρεία έχει καλύτερα καύσιµα είναι απλά ένας µύθος, αφού φυσικά καµία δεν έχει δικά της διυλιστήρια γα να τα παράγει. Το όλο θέµα έχει να κάνει µε το πόση προσοχή µπορεί να δίνει η κάθε εταιρεία στην µεταφορά των καυσίµων, και πόσο καλά ελέγχει τους οδηγούς των βυτιοφόρων (σε αυτό έχει µεγάλη συµµετοχή και ο πρατηριούχος), ούτως ώστε να µην γίνονται παρεµβάσεις και αλλοιώνεται η ποιότητα των προϊόντων. Τα διάφορα διαφηµιστικά περί βενζίνης τροµερής απόδοσης, που διαθέτει η τάδε εταιρεία, έχουν να κάνουν µε την προσθήκη εντός της βενζίνης ενός καλού ενισχυτικού, πράγµα που

16 µπορεί ο καθένας να το κάνει και µόνος του, χωρίς να είναι ανάγκη να χρυσοπληρώσει το κάθε λίτρο βενζίνης. Η αγορά µάλιστα είναι γεµάτη από πολλά και καλής ποιότητας ενισχυτικά ή καθαριστικά πρόσθετα βενζίνης και πετρελαίου, και τα βρίσκει κανείς σε όλα σχεδόν τα πρατήρια, µάλιστα µπορεί να επιτύχει ακόµη καλύτερες επιδόσεις. Πάντως να µην χρησιµοποιούνται δυνατά ενισχυτικά γιατί είναι δυνατόν αντί να ωφελήσουµε τον κινητήρα, να τον βλόψουµε ανεπανόρθωτα. Ένα καλής ποιότητας καθαριστικό είναι αρκετό, και αυτό όχι πάντοτε αναγκαίο. 2.4 Πετρέλαιο Κίνnσnς Και Θέρµανσnς Όσον αφορά τα πετρέλαια, κίνησης και θέρµανσης, ισχύουν ακριβώς τα ίδια κατά την παραγωγή και διάθεση. Οι διαφορές ανάµεσα στα δύο είναι ότι το πετρέλαιο θέρµανσης έχει από την παρασκευή του, περισσότερη περιεκτικότητα σε θειάφι, και είναι χρωµατισµένο κόκκινο, ακριβώς για να ξεχωρίζει από το πετρέλαιο κίνησης. Η χρήση του σε πετρελαιοκινητήρες απαγορεύεται από τον νόµο και τα πρόστιµα είναι µεγάλα, ως εκ τούτου πολλοί οδηγοί -έστω και παράνοµα- το χρησιµοποιούν στα οχήµατά τους για οικονοµία. Καλό είναι λοιπόν να γνωρίζουν, ότι είναι πιθανό η µεγαλύτερη περιεκτικότητα θείου, να δηµιουργήσει (όχι άµεσα) προβλήµατα στην αντλία πετρελαίου καθώς επίσης και στο λιπαντικό. Το να ρίχνουµε λάδι µαζί µε το πετρέλαιο θέρµανσης, δεν αποτρέπουµε τον κίνδυνο, ούτε λιπαίνουµε καλύτερα την αντλία, αφού το πετρέλαιο από µόνο του δρα ως λιπαντικό, και το µόνο που καταφέρνουµε είναι να καπνίζεται ο κινητήρας, µε τις συνέπειες που αυτό προκαλεί.

17 3. ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ 3.1 Εισαγωγή Το σύνολο της ενεργειακής κατανάλωσης στην Ελλάδα στηρίζεται κατά 33% περίπου στη χρήση στερεών καυσίµων. Το ποσοστό αυτό, σύµφωνα µε στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ήταν το υψηλότερο µεταξύ των χωρών µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης το Η υψηλή χρήση στερεών καυσίµων οφείλεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα, από τη δεκαετία του 1960 και µετά, κατέβαλε σοβαρές προσπάθειες στήριξης της ηλεκτροπαραγωγής της στην εκµετάλλευση των λιγνιτικών κοιτασµάτων, τα οποία διαθέτει σε σχετική αφθονία. 3.2 Λιvvίτnς Εισαγωγή Η λιγνιτογένεση σηµειώνεται στον Ελληνικό χώρο από το Ηώκαινο µέχρι και το Κατώτερο Πλειστόκαινο. Στους Παλαιογενείς σχηµατισµούς (Ηώκαινο-Ολιγόκαινο) ανήκουν κατά κανόνα κοιτάσµατα παράκτιων λεκανών, π.χ. της Αλεξανδρούπολης, του Πενταλόφου (Ν. Κοζάνης), των Γρεβενών, των Ζαγοριών (Ν. Ιωαννίνων) κ.ά. Μέσα σε θαλάσσια ιζήµατα παρεµβάλλονται λιµναίες και τελµατικές αποθέσεις, από τις οποίες (τελµατικές) προέκυψαν φακοειδή στρώµατα λιγνίτη καλής ποιότητας. Λόγω των γενικά περιορισµένων διαστάσεών τους τα κοιτάσµατα αυτά δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερο µεταλλευτικό ενδιαφέρον. Κατά το Νεογενές και το Πλειστόκαινο σχηµατίστηκαν τα περισσότερα και σηµαντικότερα λιγνιτικά κοιτάσµατα της χώρας µας. Οι περίοδοι αυτές συνδέονται µε την έντονη µεταλπική ρηξιγενή τεκτονική και ταφρογένεση. Δηµιουργούνται πολυάριθµες ηπειρωτικές λεκάνες, που είτε δεν έχουν καµιά επικοινωνία µε τη θάλασσα (ενδοηπειρωτικές) είτε επικοινωνούν παροδικά µόνο κατά τη διάρκεια της εξέλιξής τους µε αυτήν (περιηπειρωτικές). Στις ηπειρωτικές λεκάνες πληρούνταν οι προϋποθέσεις για τον σχηµατισµό εκτεταµένων κάτω-τυρφώνων και τη διατήρηση της τυρφογένεσης για µεγάλα χρονικά διαστήµατα, µε αποτέλεσµα να προκύψουν λιγνιτικά στρώµατα µε σχετικά µεγάλη εξάπλωση και πάχος, όπως αυτά της Φλώρινας, της Πτολεµαϊδας, του Αλιβερίου, της Μεγαλόπολης κ.ά. Αντίθετα οι λlγνιτικές αποθέσεις αυτών των περιόδων σε παράκτιες λεκάνες (Κατερίνη, ΠρέβεζαΑκαρνανία, Πύργος-Ολυµπία, Κρήτη) παρουσιάζουν µικρό πάχος, αν και συχνά η έκτασή τους είναι σηµαντική. 10

18 Στους νεότερους λιγνίτες (Πλειστόκαινο) ανήκει ο (τυρφοειδούς µορφής) µαλακός λιγνίτη ς της Μεγαλόπολης Χρ"σεις Λιννίτη Οι λιγνίτες χρησιµοποιούνται, σχεδόν αποκλειστικά, για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Μικρές µόνο ποσότητες, είτε ως φυσικός λιγνίτη ς είτε µε τη µορφή αναβαθµισµένων προϊόντων λιγνίτη (ξηρός λιγνίτης και λιγνlτόπλινθοι), καταναλώνονται απευθείας από τη µεταλλουργική βιοµηχανία, τις διάφορες βιοτεχνίες, τα θερµοκήπια της Βόρειας Ελλάδας και ορισµένα νοικοκυριά, τα οποία βρίσκονται κοντά στις περιοχές παραγωγής Παραγωνή Λιννίτη Τα γεωλογικά αποθέµατα λιγνίτη υπολογίζονται σήµερα σε 6,8 δισ. τόνους. Από αυτά, τα 4 δισ. περίπου θεωρούνται εκµεταλλεύσιµα, µε τα σηµερινά τεχνολογικά και οικονοµικά δεδοµένα. Έτος Παραγωγή λιγνίτη (tn) Πίνακας 3.1: Στον πίνακα φαίνεται λιγνίτη. η εξέλιξη της Ελληνικής παραγωγής Οι λιγνίτες αποτελούν σήµερα τη µεγαλύτερη εγχώρια πηγή ενέργειας της Ελλάδας. Είναι από τα φτωχότερα καύσιµα παγκοσµίως, που αξιοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. 11

19 1. Εικόνα 3.1: Σχηµατικός χάρτης της ΕΜάδας µε τις θέσεις των κυριοτέρων κοιτασµάτων γαιανθράκων: 1: Ορεστιάδα, 2: Αλεξανδρούπολη, 3: Δράµα, Κορµίστα, Ηλιοκώµη, Πρώτη, 4: Σέρρες, 5: Αλµωπία, 6: Λεκάνη Φλώρινας (Βεύη, Αχλάδα, Λόφοι), 7: Λεκάνη Πτολεµα"Γδας (Αµύνταιο, Ανάργυροι, Β εγόρ α, Κοµνηνά, Καρυοχώρι, Πτολεµα"Γδα), 8: Λεκάνη Κοζάνης (Τριγωνικό, Προσήλιο, Λάβα, Σέρβια), 9: Ελασσόνα, 1 ο: Μοσχοπόταµος, Κατερίνη, 11: ΜεσοεΜηνική Αύλακα, 12: Ιωάννινα, 13: Πρέβεζα, 14: Αλµυρός, 15: Ζέλι, 16: Πάλιουρας, 17: Αλιβέρι, Κύµη, 18: Βοιωτία, 19: Αττική, 20: Καλάβρυτα, 21: Πύργος, Ολυµπία, Β ασιλάκι, 22: Χωµατερό-Κορώνη, 23: Μεγαλόπολη, 24: Μονεµβασία, 25: Κάνδανος, 26: Σάµος, 27: Χίος, 28: Ρόδος. K~ρlo χαρακτηριστικό της εγχώριας παραγωγής λιγνίτη είναι η διαχρονική αύξησή της. Το 1998 αντιστοιχούσε στο 82,6% της συνολικής παραγόµενης ενέργειας στην Ελλάδα. Κατά τη δεκαετία , η συµµετοχή του λιγνίτη στο σύνολο της µικτής κατανάλωσης ενέργειας της χώρας παρέµεινε σχεδόν σταθερή, παρά την αύξηση της συνολικής κατανάλωσης, στο ίδιο χρονικό διάστηµα, κατά 27% περίπου. Το 95%-97% της συνολικής παραγωγής προέρχεται από τα λιγνιτωρυχεία τα οποία εκµεταλλεύεται η ΔΕΗ. Η υπόλοιπη παραγωγή προέρχεται από µικρά ιδιωτικά λιγνιτωρυχεία, κυριότερα των οποίων είναι: Βεύης-Αµυνταίου (ΒΙΟΛΙΓΝΙΤ), Αχλάδας (Ρόζας, Ν. Φλωρίνης) και Σερβίων (ΜΡΚΟ). 12

20 Ποσοστιαία κατανοµή των Ελληνικών αποθεµάτων λιγνίτη 2. ΚΟΖΑΝΗ 8% ΜΕΓΜΟΠΟΛΗ 6% ΔΙΑΦΟΡΑ 8% ΠΤΟΛΕΜΑΊΔΑ 31% ( ( ΠΡΟΑΣΤΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑ 5% 6% ΚΟΜΝΗΝΑ lamyntaio 4% 6% Διάγραµµα 3.1: Ποσοστιαία κατανοµή των Ελληνικών αποθεµάτων λιγνίτη Κοιτάσµατα Σε Παράκτιες Λεκάνες Τα σηµαντικότερα παράκτια κοιτάσµατα είναι τα ακόλουθα: 1. Αλεξανδρούπολη: Ο λιγνίτης απαντάται µέσα σε Ηωκαινικά στρώµατα µάργας, αργίλου, ψαµµίτη. Είναι στιλπνό ς µε Κ.Θ.Ι kcal/kg. Τα αποθέµατα ανέρχονται σε µερικές εκατοντάδες χιλιάδες τόνους. Κατά καιρούς λειτούργησαν στην περιοχή µικρές εκµεταλλεύσεις. 2. Πύργος-Ολυµπία και Πρέβεζα-Ακαρνανία: Στην ευρύτερη παράκτια λεκάνη, που εκτείνεται κατά µήκος της δυτικής ακτής της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου, από τη Φιλιππιάδα µέχρι την Κυπαρισσία, είναι γνωστές 50 περίπου θέσεις µε λιγνlτικές αποθέσεις. Ο λιγνίτης εµφανίζεται µέσα σε Νεογενή ιζήµατα, αργίλους και µάργες κυρίως Πλειοκαινικής ηλικίας, µε πάχη µέχρι 2 m. Είναι µαλακός µε Κ.Θ.Ι kcal/kg. Τα αποθέµατα εκτιµώνται στους 40 Mt, είναι όµως κατανεµηµένα σε πολλές θέσεις. Κατά περιόδους λειτούργησαν και ακόµα λειτουργούν µικρά ιδιωτικά ορυχεία στην περιοχή. Μικρά φακοειδή λιγνιτικά σώµατα υπάρχουν ακόµα στα Ζαγόρια (Ν. Ιωαννίνων) µέσα στον φλύσχη Ηωκαινlκής ηλικίας, καθώς και στο Πεντάλοφο (Ν. Κοζάνης) και στα Γρεβενά, όπου ο λιγνίτης Ολιγοκαινικής ηλικίας απαντάται στα µολασσικά ιζήµατα της Μεσελληνικής αύλακας. Η σηµασία τους είναι περιορισµένη. 13

21 Η Τεκτονική Τάφρος Της Δυτικής Μακεδονίας Τα µεγαλύτερα λιγνιτικά αποθέµατα της χώρας βρίσκονται στην τεκτονική τάφρο της Δυτικής Μακεδονίας. Σηµαντικά είναι ακόµα τα κοιτάσµατα των λεκανών Δράµας, Μεγαλόπολης και παλαιότερα Αλιβερίου. Η λιγνιτοφόρα λεκάνη Φλώρινας - Αµυνταίου - Πτολεµαϊδας - Κοζάνης - Σερβίων - Ελασσώνας αποτελεί τµήµα της µεγάλης τεκτονικής τάφρου µήκους> 120 km, που εκτείνεται από το Μοναστήρι (πρώην Γιουγκοσλαβική Δηµοκρατία της Μακεδονίας) µέχρι την Ελασσόνα, νότια του Αλιάκµονα ποταµού. Ο άξονας της τάφρου έχει ΒΔ-ΝΑ διεύθυνση, παράλληλη µε τον άξονα των Ελληνίδων. Γεωτεκτονlκά η περιοχή ανήκει στην Πελαγονική ζώνη. Η τάφρος δηµιουργήθηκε από τη ρηξιγενή τεκτονική του Νεογενούς. Κατά το Ανώτερο Μειόκαινο επεκράτησαν εφελκυστικές τάσεις µε διεύθυνση ΒΒΑΝΝΔ, που δηµιούργησαν το κύριο βύθισµα µε ρήγµατα ΒΔ-ΝΑ διεύθυνσης. Κατά το Ανώτερο Πλειόκαινο και το Τεταρτογενές εφελκυστικές τάσεις ΒΔ-ΝΑ διεύθυνσης χώρισαν το αρχικό βύθισµα σε επιµέρους λεκάνες, που οριοθετούνται από ΒΑ- ΝΔ ρήγµατα. Σχηµατίστηκαν έτσι οι λεκάνες Φλώρινας, Αµυνταίου-Πτολεµαϊδας, Κοζάνης-Σερβίων και Ελασσόνας. Οι Νεογενείς αποθέσεις των παραπάνω λεκανών διακρίνονται σε τρεις σειρές: 1. την κατώτερη σειρά (σχηµατισµός Κοµνηνών), 2. τη µεσαία σειρά (σχηµατισµός Πτολεµαϊδας) και 3. την ανώτερη σειρά. Ο Λιγνίτης Της Κατώτερης Σειράς Η κατώτερη σειρά αποτελείται στη βάση της από ένα γνευσιακό κροκαλοπαγές, το οποίο µεταβαίνει προς τα πάνω σε µάργες, αµµώδεις µάργες, άµµους, ιλύες, αργίλους και λιγνίτες. Το περιβάλλον απόθεσης ήταν ποτάµιο, ποταµολιµναίο και τοπικά τελµατικό. Η ηλικία του σχηµατισµού είναι Άνω Μειοκαινική µέχρι Κάτω Πλειοκαινlκή, όπως διαπιστώθηκε από µακροπαλαιοβοτανlκούς και παλυνολογικούς προσδιορισµούς. Ο λιγνίτης του κατώτερου σχηµατισµού είναι σκληρός, καστανόχρωµος, και εµφανίζει έντονα τη δοµή και υφή του ξύλου, πρόκειται δηλαδή για ξυλιτικό λιθότυπο. Τα ιζήµατα στα οποία φιλοξενείται είναι κυρίως ιλύες, µέσα στις οποίες υπάρχουν κατά θέσεις φακοί άµµου, αργίλου και µάργας. Απαντάται στα ανατολικά περιθώρια των λεκανών Φλώρινας - Αµυνταίου Πτολεµαϊδας. Δεν σχηµατίζει εκτεταµένα στρώµατα, αλλά λόγω τεκτονισµού έχει αποτεθεί σε πολλά µικρά τµήµατα των λεκανών, γειτονlκά µεταξύ τους. Ο ξυλίτης προήλθε από δασοτυρφώνες µε κωνοφόρα κυρίως δένδρα, που αναπτύσσονταν σε ένα σχετικά πιο θερµό και υγρό κλίµα από το σηµερινό. 14

22 3. F. :Υ.- R. 2052ιn + Υπόµνηµα. _ Τετ:oφτoyεvfι κο,τά.σµα.τα. ιrπm ΞυλΙτης ~ Λ,yνi.της τόπου Πτολεµα.;:δα.ς ι8ι Λ,yvι.τωpυχεiα. al Α-Η.Σ. Κοζάνη Εικόνα 3.2: Σκαρίφηµα τµήµατος της τεκτονlκής τάφρου της Δυτικής Μακεδονίας (Αχ: Αχλάδα, Λ: Λόφοι, Β: Βεύη, Βε: Βεγόρα, Βα: Βαλτόνερα, Αµ: Αµύνταιο, Πε: Περδίκα, Αρ: Αρδασσα, Κ: Κοµνηνά, Αν: Ανατολικό, Π: Πτολεµσίδα). Στη λεκάνη της Φλώρινας κυριαρχεί ο ξυλlτικός λιγνίτης. Τα βέβαια αποθέµατα ξυλίτη ανέρχονται σε 270 Mt, τα τεχνικοοικονοµικά απολήψιµα σε 200 ΜΙ Η εκµετάλλευση γίνεται από δυο ιδιωτικές εταιρίες, που διαθέτουν λιγνιτωρυχεία στις περιοχές της 8εύης και της Αχλάδας αντίστοιχα. Η ετήσια παραγωγή ανέρχεται σε 2 Mt περίπου, που τροφοδοτούν τους ατµοηλεκτρικούς σταθµούς (Α.Η.Σ.) Πτολεµαϊδας-Αµυνταίου της Δ.Ε.Η. Πρόσφατα ανακαλύφθηκε µεταξύ Βεύης και Αχλάδας το κοίτασµα Λόφων µε ξυλιτικό λιγνίτη, η εκµετάλλευση του οποίου θα ξεκινήσει σύντοµα. Από πλευράς βαθµού ενανθράκωσης ο ξυλίτης της Φλώρινας κατατάσσεται στους µαλακούς λιγνίτες. Είναι καλής ποιότητας µε µέση υγρασία 30%, τέφρα (επί ξηρού) 27% και κατώτερη θερµαντική ικανότητα (σε φυσική κατάσταση) kcal/kg. Στα ανατολικά περιθώρια της λεκάνης Πτολεµαϊδας-Αµυνταίου υπάρχουν τρία ξυλιτικά κοιτάσµατα: των Κοµνηνών, του Ανατολικού- Καρυοχωρίου και της 8εγόρας. Τ ο κοίτασµα Κοµνηνών έχει βέβαια αποθέµατα 264 Mt, από τα οποία απολήψιµα θεωρούνται 153 ΜΙ Ο ξυλίτης έχει υγρασία 40%, τέφρα (επί 15

23 ξηρού) 30%, κατώτερη θερµαντική ικανότητα (σε φυσική κατάσταση) kcal/kg. Η εκµετάλλευση προβλέπεται να αρχίσει σύντοµα. Το κοίτασµα Ανατολικού-Καρυοχωρίου διαθέτει βέβαια αποθέµατα 205 Mt, τεχνlκοοικονοµlκά απολήψιµα 152 ΜΙ Ο ξυλίτης έχει την ίδια ποιότητα µε αυτόν των Κοµνηνών, λόγω όµως του µεγάλου βάθους στο οποίο απαντάται το κοίτασµα, η εκµετάλλευση κρίνεται προς το παρόν οικονοµικά ασύµφορη. Το κοίτασµα της Βεγόρας έχει παρόµοια ποιοτικά χαρακτηριστικά. Τα αποθέµατα είναι της τάξης των 40 ΜΙ Την εκµετάλλευση διενεργεί ιδιωτική εταιρία. Ο Λιγνίτης Της Μεσαίας Σειράς Ο µεσαίος σχηµατισµός χαρακτηρίζεται από µεγάλου πάχους στρώµατα λιγνιτών, που εναλλάσσονται µε στρώµατα αργίλων, ιλύων, αµµωδών αργίλων και µάργων. Το περιβάλλον απόθεση ς ήταν κύρια λιµναίο και λιµνοτελµατικό. Η ηλικία του σχηµατισµού είναι Πλειοκαινική σύµφωνα µε παλυνολογlκές µελέτες. Οι Πλειοκαινικοί λιγνίτες εµφανίζονται κυρίως στη λεκάνη Πτολεµαϊδας- Αµυνταίου. Πρόκειται για στιβάδες, που αποτελούνται από εναλλαγές στρωµάτων µικρού πάχους λιγνίτη µε αργίλους και µάργες. Ο λιγνίτης είναι καστανόχρωµος µέχρι µαύρος, µαλακός και αποτέθηκε σε τοπογενείς τυρφώνες µε χαµηλή βλάστηση (ποώδη). Η µέση υγρασία του λιγνίτη Πτολεµαϊδας είναι 50-60%, η τέφρα (επί ξηρού) 35% και η κατώτερη θερµαντική ικανότητα kcallkg. Παρόµοια ποιοτικά χαρακτηριστικά διαθέτει και ο λιγνίτη ς Αναργύρων-Αµυνταίου µε ελαφρά µικρότερη θερµαντική ικανότητα (1.250 kcal/kg). Τα συνολικά αποθέµατα ανέρχονται σε Mt, από τα οποία 60% περίπου είναι εκµεταλλεύσιµα. Ας σηµειωθεί, ότι στη λεκάνη Πτολεµαϊδας- Αµυνταίου υπάρχει το 67% των εκµεταλλεύσιµων αποθεµάτων λιγνίτη της χώρας. Η εκµετάλλευση γίνεται από τη Δ.Ε.Η. Η παραγωγή λιγνίτη το 1993 έφθασε τους 42 ΜΙ Μικρή ποσότητα «2%) χρησιµοποιείται για παρασκευή λιγνιτοπλίνθων (µπρικεττών), λιγνιτόσκονης και λιπασµάτων, ενώ ο κύριος όγκος της παραγωγής τροφοδοτεί τους Α.Η.Σ. της Δ.Ε.Η. στην περιοχή. Το σύνολο της εγκατεστηµένης ισχύος των Α.Η.Σ. στο Λιγνιτικό Κέντρο Πτολεµαϊδας-Αµυνταίου είναι MW και αποτελεί το 50% της ολικής εγκατεστηµένης ισχύος της Δ.Ε.Η. Εδώ παράγεται το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Τα ορυχεία στη λεκάνη Πτολεµαϊδας-Αµυνταίου είναι τα ακόλουθα: 1. Το Κύριο Πεδίο. Η εξόρυξη άρχισε το 1955 και η παραγωγή τροφοδότησε τους πρώτους Α.Η.Σ της Δ.Ε.Η. Το κοίτασµα έχει εξοφληθεί. Η εξόρυξη συνεχίζεται στα δυο γειτονικά ορυχεία: 16

24 α) Το Βόρειο Πεδίο, του οποίου η εξόρυξη άρχισε το 1981 και β) Το Πεδίο Κοµάνου, του οποίου η εξόρυξη άρχισε το Η συνολική ετήσια παραγωγή φθάνει τους 6 Mt περίπου. Η εκµετάλλευση θα ολοκληρωθεί το Το λιγνιτωρυχείο Καρδιάς. Η εξόρυξη άρχισε το 1970 και έχει ήδη ολοκληρωθεί. Η ετήσια παραγωγή ανερχόταν σε 1 Ο ΜΙ Έχει ξεκινήσει η αποκατάσταση του τοπίου, ενώ η εξόρυξη συνεχίζεται (και αναµένεται να περατωθεί µέχρι το 201 Ο) στον Τοµέα 6, που βρίσκεται ΝΔ του ορυχείου Καρδιάς Η ετήσια παραγωγή ανέρχεται σε 16 Mt περίπου. 3. Το Νότιο Πεδίο. Η εξόρυξη άρχισε το 1979 και αναµένεται να διαρκέσει µέχρι το Η ετήσια παραγωγή σήµερα είναι 16 Mt και αναµένεται να φθάσει τους 20 ΜΙ Είναι το µεγαλύτερο λιγνιτωρυχείο της Ελλάδας και ένα από τα µεγαλύτερα στον κόσµο. Τα απολήψιµα αποθέµατα ανέρχονται σε 900 Mt και συνιστούν το 50% των αποθεµάτων του κοιτάσµατος Πτολεµαϊδας. Το µέσο πάχος της λιγνιτικής,στιβάδας είναι 35 m, το µέγιστο 140 m, ενώ το µέσο πάχος των υπερκειµένων αγόνων 160 m. Το ολικό βάθος της τελικής εκσκαφής θα φθάσει τα 250 m. 4. Στην περιοχή Αναργύρων-Αµυνταίου λειτουργεί από το 1987 ένα ακόµα λιγνιτωρυχείο. Τα βέβαια αποθέµατα ανέρχονται σε 489 Mt, τα απολήψιµα σε 288 ΜΙ Η ετήσια παραγωγή φθάνει τους 8 ΜΙ Εκτιµάται ότι η εξόρυξη θα συνεχιστεί µέχρι το Τέλος στο Δυτικό Πεδίο, που βρίσκεται κοντά στα δυτικά περιθώρια της λεκάνης, αναµένεται να αρχίσει η εξόρυξη σύντοµα. Τα αποθέµατα ανέρχονται σε 500 ΜΙ Ο έντονος τεκτονισµός και το µεγάλο βάθος, στο οποίο απαντάται το κοίτασµα, καθιστούν την εκµετάλλευση προβληµατική. 17

25 4. Εικόνα 3.3: Τα λιγνιτωρυχεία στη λεκάνη της Πτολεµαίδας Τέλος στη λεκάνη Πτολεµαϊδας υπάρχει το κοίτασµα Προαστείοu µε βέβαια αποθέµατα 337 Mt, από τα οποία 230 Mt κρίνονται απολήψιµα. Το πάχος της λιγνιtlκής στιβάδας είναι 33 m και η κατώτερη θερµαντική ικανότητα kcal/kg. Λόγω του σηµαντικού πάχους των υπερκειµένων (178 m) η εξόρυξη θα αντιµετωπιστεί µετά την εξόφληση του Βόρειου Πεδίου και του Πεδίου Κοµάνου. Νοτιότερα, στη λεκάνη Κοζάνης-Σερβίων, η επιφανειακή εξάπλωση των Νεογενών και Τεταρτογενών ιζη~άτων έχει έκταση 400 km 2. Λιγνιτοφορία διαπιστώθηκε σε έκταση 80 km, από τα οποία ενδιαφέρον από πλευράς εκµετάλλευσης παρουσιάζουν µόνο τα 26 km 2. Ποιοτικά ο λιγνίτης είναι κατώτερος εκείνου της Πτολεµαϊδας, γιατί έχει χαµηλότερη Κ.Θ.Ι. (1.400 kcal/kg) και περισσότερη τέφρα. Τα βέβαια γεωλογικά αποθέµατα ανέχονται σε 508 Mt, τα απολήψιµα σε 290 ΜΙ Το µέγιστο συνολικό πάχος των λιγνιτικών στρωµάτων είναι 16 m, ενώ το µέσο πάχος του απολήψιµου λιγνίτη 9,2 m. Το µέσο πάχος των υπερκειµένων ανέρχεται σε 121 m. Η σχέση αγόνων/λιγνίτη δεν επιτρέπει επιφανειακή εκµετάλλευση, ενώ ενδεχόµενη υπόγεια εξόρυξη θα αντιµετωπίσει προβλήµατα από υπόγεια νερά, που θα προέρχονται από τον ταµιευτήρα γειτονικού φράγµατος στον Αλιάκµονα ποταµό. Τέλος στη λεκάνη της Ελασσόνας ανακαλύφθηκε σηµαντικό κοίτασµα λιγνίτη. Τα αποθέµατα ανέρχονται σε 150 ΜΙ Η έρευνα ολοκληρώθηκε το

26 Ο Λιγνίτης Της Ανώτερης Σειράς Ο ανώτερος σχηµατισµός αποτελείται από τις Τεταρτογενείς αποθέσεις. Το πάχος τους δεν είναι σταθερό, αλλά κυµαίνεται από λίγα µέτρα µέχρι µερικές εκατοντάδες µέτρα. Τα ιζήµατα κάθονται ασύµφωνα πάνω στα Πλειοκαινικά στρώµατα. Η αιτία της ασυµφωνίας είναι ο τεκτονισµός του Ανώτερου Πλειοκαίνου-Κατώτερου Πλειστοκαίνου. Τα ιζήµατα είναι κύρια ποτάµια (άµµοι και κροκάλες), ενώ τοπικά απαντώνται άργιλοι και µάργες, µικρού πάχους λιγνιτικά στρώµατα και τύρφη. Τα Τεταρτογενή Οργανικά Ιζήµατα Μικρά κοιτάσµατα τυρφοειδούς λιγνίτη βρέθηκαν στις περιοχές της Αρδάσσας, καθώς και ΒΑ της λίµνης Χειµαδίτιδας. Πρόκειται για αποθέσεις µικρού πάχους, αλλά σηµαντικής οριζόντιας εξάπλωσης µε πολλά ενδιάµεσα στείρα υλικά. Η ηλικία των σχηµατισµών τοποθετείται στο Μέσο και Ανώτερο Πλειστόκαινο. Τα αποθέµατα δεν υπερβαίνουν τους 100 Mt, αλλά η εξόρυξη κρίνεται ασύµφορη. Τέλος, Ολοκαινικές αποθέσεις τύρφης υπήρχαν µέχρι πρόσφατα σε αρκετές περιοχές της λεκάνης Πτολεµαϊδας-Αµυνταίου. Για παράδειγµα, ΒΑ της λίµνης Χειµαδίτιδας εκτεινόταν τυρφώνας σε έκταση 25 km περίπου. Το πάχος της τύρφης έφθανε µέχρι 3,5 m, ενώ τα αποθέµατα ήταν m 3. Λόγω της αποξήρανσης του τυρφώνα και της εντατικής καλλιέργειας του εδάφους, η τύρφη οξειδώθηκε και ανεφλέγη (αυτανάφλεξη), µε αποτέλεσµα όλο το κοίτασµα να χαθεί µέσα στα τελευταία χρόνια Το Κοίτασµα Της Δράµας Στη λεκάνη της Δράµας, βόρεια του τυρφώνα των Φιλίππων υπάρχει το δεύτερο σε µέγεθος λιγνιτικό κοίτασµα της χώρας. Σχηµατίστηκε κατά τις θερµές περιόδους του Πλειστοκαίνου, είναι εποµένως χαµηλού βαθµού ενανθράκωσης γαιάνθρακας (περίπου kcal/kg ως έχει). Η έκταση του κοιτάσµατος υπερβαίνει τα 100 km 2 και τα βεβαιωµένα γεωλογικά αποθέµατα τους ΜΙ Τα αποθέµατα επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών 4 Μονάδων εγκατεστηµένης ισχύος 300 MW η καθεµιά. Οι κάτοικοι της περιοχής αντιδρούν στην εκµετάλλευση του λιγνίτη. 19

27 Μεναλόπολη Η ενδοηπειρωτική λεκάνη της Μεγαλόπολης βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Πελοποννήσου. Καταλαµβάνει έκταση 250 km 2 κι έχει µέγιστο µήκος (σε άξονα ΒΒΔ διεύθυνσης) 20 km και πλάτος 10 km περίπου. Η λεκάνη αποστραγγίζεται από τον ποταµό Αλφειό. Το απόλυτο υψόµετρο της επιφάνειάς της είναι 400 m περίπου από τη θάλασσα. Ήδη από την αρχαιότητα ήταν γνωστές διάφορες εµφανίσεις λιγνίτη στην περιοχή. Ο Παυσανίας (20ς µ.χ. αιώνας) αναφέρει, ότι κοντά σε µια πηγή στον Αλφειό ποταµό που διασχίζει τη λεκάνη "ανέθρωσκεν πυρ", γεγονός που µάλλον οφειλόταν σε αυτανάφλεξη λιγνίτη. Μέχρι το 1957 τα αποθέµατα της λεκάνης υπολογίζονταν σε 2-3 ΜΙ Λειτουργούσαν µικρές ιδιωτικές εκµεταλλεύσεις, αλλά δεν υπήρχε ιδιαίτερο µεταλλευτικό ενδιαφέρον λόγω της κακής ποιότητας του λιγνίτη. Η λεκάνη της Μεγαλόπολης διερευνήθηκε συστηµατικά µεταξύ των ετών , οπότε και διαπιστώθηκαν 700 Mt βέβαια λιγνιτικά αποθέµατα, από τα οποία 490 Mt θεωρούνται τεχνικοοικονοµικά απολήψιµα. ~ Τα λιγνιτικά αποθέµατα κατανέµονται σε 4 επιµέρους κοιτάσµατα που καταλαµβάνουν συνολική έκταση 23 km 2 περίπου. Έκταση Αποθέµατα Υγρασία Τέφρ Θερµ. (km 2 ) (Mt) (%) α (%) Ικαν. (kcal/kg ) Καρύταινα 1,0 9,9 69,4 11,0 695 Κυπαρίσσια 2,8 71,8 64,2 13,5 870 Θωκνία 3,3 70,1 60,0 16,7 960 Μαραθούσα 1,7 29,6 58,4 17,8 995 Χωρέµι 14,0 308,6 60,3 14, Πίνακας 3.2: Τα λιγνιτωρυχεία της λεκάνης Μεγαλόπολης. Ως προς την κατακόρυφο, διακρίνονται 3 λιγνιτοφόρες στιβάδες Η κατώτερη (Ι ή Ηλίας) µε µέσο πάχος m, η µεσαία (11 ή Otto") µε µέσο πάχος m και η ανώτερη (111 ή Παναγιώτης) µε περιορισµένη εξάπλωση στα ανατολικά. Μεταξύ των στιβάδων Ι και 11 παρεµβάλλονται άργιλοι πάχους m, ενώ µεταξύ των 11 και 111 άργιλοι µικρότερου πάχους. Η µέση σχέση αποκάλυψης είναι 1,8: 1, δηλαδή για να εξορυχτεί 1 tn λιγνίτη εξορύσσονται 1,8 m 3 αγόνων υλικών. Η θερµογόνος δύναµη του 20

28 λιγνίτη ως έχει είναι ιδιαίτερα χαµηλή «1.000 kcal/kg) και µάλιστα για πρώτη φορά διεθνώς χρησιµοποιήθηκε τόσο φτωχός λιγνίτης για ηλεκτροπαραγωγή. Η λεκάνη Μεγαλόπολης είναι µια τεκτονική τάφρος, που διαµορφώθηκε από το Ολιγόκαινο µέχρι το Άνω-Πλειόκαινο. Τα περιθώρια και το υπόβαθρο της λεκάνης αποτελούνται από ασβεστόλιθους Άνω-Τριαδικής µέχρι και Κάτω-Τριτογενούς ηλικίας, καθώς επίσης και φλύσχη Ολιγοκαινικής ηλικίας. Κατά το τέλος του Παλαιογενούς µε την ανύψωση των οροσειρών της Πελοποννήσου σχηµατίστηκε η λεκάνη της Μεγαλόπολης. Οι κύριες διευθύνσεις των ρηγµάτων που διαµόρφωσαν τη λεκάνη είναι και Στο βύθισµα αποτέθηκαν αρχικά λιµναίες µάργες Άνω-Πλειοκαινlκής ηλικίας (βαθµίδα Μακρυσίου). Η βύθιση της λεκάνης προχωρούσε σχετικά γρήγορα, έτσι που η άνοδος της στάθµης της λίµνης που δηµιουργήθηκε ήταν ταχεία. Παρόλες τις ευνοϊκές κλιµατικές συνθήκες δεν σχηµατίστηκε για µεγάλο χρονικό διάστηµα κάποιος µεγάλος τυρφώνας κι έτσι η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται µόνο από σπάνιες και σύντοµες περιόδους χέρσευσης της λίµνης. Εποµένως τα υπάρχοντα στρώµατα λιγνίτη είναι µικρού πάχους και περιορισµένης σηµασίας. Η Άνω-Πλειοκαινική λεκάνη ιζηµατογένεσης κατείχε µια κάπως διαφορετική θέση από τη σηµερινή. Το ανατολικό περιθώριο της λίµνης την περίοδο αυτή (βαθµίδα Μακρυσίου) ήταν µάλλον πιο ανατολικά από ό,τι το σηµερινό περιθώριο της λεκάνης, ενώ στα δυτικά δεν υπερέβαινε τη γραµµή Κυπαρισσιών-Κοτσιριδίου. Στα βόρεια και νότια η λίµνη δεν ξεπερνούσε την τωρινή έκταση των σχηµατισµών του Μακρυσίου. Η λεκάνη την περίοδο αυτή αποστραγγιζόταν µάλλον προς νότο, στη λεκάνη της Σπάρτης. Σε µια ψυχρότερη και πιο πλούσια σε βροχοπτώσεις φάση στο τέλος του Ανώτερου Πλειοκαίνου σχηµατίστηκαν οι ποτάµιες αποθέσεις της βαθµίδας Τριλόφου. Η έκταση των αποθέσεων φθάνει ανατολικότερα του σηµερινού περιθωρίου της λεκάνης. Κατά την 4η ψυχρή περίοδο του Πλειστοκαίνου (παγετώδη ς περίοδος GϋnΖ) υπήρξε έντονη προσφορά κλαστικού υλικού στη λεκάνη. Τα κλαστικά υλικά (σχηµατισµός της Απιδίτσας) µεταφέρθηκαν από τα νότια, δυτικά και βόρεια περιθώρια προς το κέντρο της λεκάνης και από εκεί προς Β κατά µήκος του σηµερινού άξονα της λεκάνης. Η αποστράγγιση γινόταν πιθανά µέσω ενός ποτάµιου συστήµατος προς τα βόρεια στη λεκάνη του Πύργου. Τα νότια, δυτικά και βόρεια όρια της λεκάνης κατά την απόθεση του σχηµατισµού της Απιδίτσας συνέπιπταν µε τα σηµερινά, ενώ τα ανατολικά όρια δεν είναι επακριβώς γνωστά. Κατά την επόµενη (3η) θερµή περίοδο του Πλειστοκαίνου (βαθµίδα Χωρεµίου) δηµιουργήθηκαν σε πολλά τµήµατα της λεκάνης λίµνες, οι οποίες κατά περιόδους συνδέονταν µεταξύ τους. Μία από αυτές τις λίµνες στην περιοχή του Χωρεµίου χέρσευσε αρκετές φορές, έτσι που δηµιουργήθηκαν επανειληµµένα κάτω-τυρφώνες, που καλύπτονταν συχνά από νερά µε αποτέλεσµα το κοίτασµα Χωρεµίου να έχει αρκετά ενδιάµεσα. Η τεκτονική 21

29 βύθιση συνεχίστηκε στη λεκάνη, εκτός από το βόρειο τµήµα της, στο οποίο η βύθιση ήταν πολύ µικρότερη. Γι' αυτό στην περιοχή των Κυπαρισσιών ο συγκεκριµένος κάτω-τυρφώνας διατηρήθηκε για µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα χωρίς να πνιγεί, µε συνέπεια το κοίτασµα Κυπαρισσιών να µην έχει πολλά ενδιάµεσα άγονα υλικά. Σταδιακά οι τύρφες που αποτέθηκαν ενανθρακώθηκαν µέχρι το στάδιο του µαλακού λιγνίτη (σχηµατισµός Μαραθούσας). Στους περιθωριακούς τοµείς της λεκάνης, που κατείχε έκταση περίπου ίδια µε τη σηµερινή, αποτέθηκαν αδροµερή κλαστικά υλικά. Κατά την ίδια (θερµή) περίοδο τα κλαστικά υλικά της Απιδίτσας αποσαθρώθηκαν έντονα σχηµατίζοντας ερυθρογή (terra rossa). Ο σχηµατισµός της Απιδίτσας αποτελεί το νεώτερο κλαστικό υλικό, από την αποσάθρωση του οποίου προέκυψαν χαρακτηριστικοί κοκκινόχρωµοι πηλοί, ενώ όλες οι µετέπειτα αποθέσεις που αποσαθρώθηκαν έδωσαν καστανούς πηλούς. Στην επόµενη τρίτη ψυχρή περίοδο (παγετώδης περίοδος Mindel) καλύφθηκαν κατά θέσεις τα λιµναία και ποτάµια ιζήµατα του σχηµατισµού Μαραθούσας από τα κλαστικά υλικά των σχηµατισµών Μεγαλόπολης. Η αποστράγγιση της λεκάνης γινόταν προς τα βόρεια, στη λεκάνη του Πύργου. Η ΠΙΟ έντονη βύθιση της λεκάνης είχε ολοκληρωθεί. Στη δεύτερη θερµή περίοδο διαβρώθηκε η περιοχή και σχηµατίστηκε το σηµερινό ποτάµιο σύστηµα, ενώ κατά τη δεύτερη ψυχρή (παγετώδης περίοδος Riss) περίοδο αποτέθηκαν κλαστικά ιζήµατα (βαθµίδα Ποταµιάς) στις κοιλάδες που σχηµατίστηκαν από τη διάβρωση. Κατά την επόµενη θερµή περίοδο (βαθµίδα Θωκνίας) διαβρώθηκε ο σχηµατισµός της Ποταµιάς, ενώ στα υπολείµµατα σχηµατίστηκε ένα κάλυµµα από καστανό πηλό. Οι διαβρωσιγενείς δοµές πληρώθηκαν κατά την πιο πρόσφατη ψυχρή περίοδο του Πλειστοκαίνου (παγετώδη ς περίοδος Wϋrm) µε τα κλαστικά υλικά της Θωκνίας και αποτελούν τη µεσαία ποτάµια αναβαθµίδα, που στη συνέχεια διαβρώθηκε κατά το Ολόκαινο. Η εκµετάλλευση άρχισε το 1969 από το πεδίο Θωκνίας, το οποίο ήδη έχει εξοφληθεί, και συνεχίστηκε στο πεδίο Χωρεµίου. Η εξόρυξη διεξάγεται µε την υπαίθρια συνεχή µέθοδο (γερµανική). Χρησιµοποιούνται καδοφόροι εκσκαφείς και περίπου 60 km µεταφορικών ταινιών, µε τις οποίες διακινούνται τα εξορυσσόµενα άγονα και ο λιγνίτης. Η ετήσια παραγωγή λιγνίτη ξεπερνά τα 7 Mt και καλύπτει τις ανάγκες δυο θερµοηλεκτρικών Μονάδων της Δ.Ε.Η. συνολικής εγκατεστηµένης ισχύος 850 MW (Μονάδα Α: 2χ MW, Μονάδα Β: 300 MW). 22

30 Aλιβέρι Η Νεογενής λεκάνη έχει έκταση 20 km 2 και πληρούται από λιµναία ιζήµατα. Μεσοζωικοί ασβεστόλιθοι και σχιστόλιθο ι σχηµατίζουν το υπόβαθρο και τα περιθώρια της λεκάνης. Ο λιγνίτης, Μειοκαινlκής (Βουρδιγάλιο) ηλικίας, σχηµατίζει κεκλιµένα (60-800) φακοειδή σώµατα µήκους m, πάχους m. Το πάτωµα σχηµατίζουν άργιλοι και την οροφή του κοιτάσµατος µάργες. Η θερµαντική ικανότητα είναι Kcal/kg. Η εξόρυξη µε υπόγεια έργα στο Αλιβέρι άρχισε το Υπήρξε το πρώτο οργανωµένο πάνω σε σύγχρονες βάσεις λιγνιτωρυχείο στην Ελλάδα. Το 1953 τέθηκαν σε λειτουργία οι δύο πρώτες στην Ελλάδα λιγνιτικές µονάδες ηλεκτροπαραγωγής εγκατεστηµένης ισχύος 40 MW η καθεµιά. Η εκµετάλλευση του κοιτάσµατος έχει περατωθεί. Υπολογίζεται ότι συνολικά έχουν εξορυχτεί περίπου 15 Mt λιγνίτη. Τελευταία εξορύσσεται µε υπαίθρια εκµετάλλευση στη γειτονική περιοχή Πλακών λιγνιτικό κοίτασµα µε αποθέµατα της τάξης των 2 Mt, ενώ στην παρακείµενη λιγνιτοφόρα λεκάνη της Κύµης εντοπίστηκε κοίτασµα µε βέβαια αποθέµατα 12 ΜΙ 3.3 Άνθρακας (Carbon), Γενικές Ιδιότητες Ατοµικό Σύµβολο C Ατοµικός Αριθµός (Ζ) Ατοµικό Βάρος Ταξινόµηση Ηλεκτρονική διαµόρφωση g/mol 6 Αµέταλλα Χρονολογία ανακάλυψης Γνωστό από την - αποµόνωσης αρχαιότητα Ερευνητής X~ρααναKάλυψηςαποµόνωσης Πληροφορίες για την ονοµασία Γνωστό από την αρχαιότητα From the Latin word "carbo" meaning "charcoaf', Πίνακας 3.3: Γενικές ιδιότητες του άνθρακα. 23

31 Φυσικοχηµικές Ιδιότητες Φυσική κατάσταση (O C) Χρώµα Αριθµοί οξείδωσης Σηµείο βρασµού Σηµείο τήξης Πυκνότητα Κρυσταλλική δοµή Ηλεκτραρνητικότητα (Pauling) Θερµότητα εξαέρωσης Θερµότητα τήξης 1 η Ενέργεια lοντισµού Ατοµικός όγκος Ατοµική ακτίνα Οµοιοπολική ακτίνα Συνθετικό Ι ' Στερεό Ανθρακί 4, C C 2.26 g/cm 3 Hexagonal ev 5.30 cm3fmol 0.91 Α 0.77 Α Όχι σοτοπα - οσοστα στη φυση 13C _ 1.10% Πίνακας 3.4: Φυσlκοχηµικές ιδιότητες του άνθρακα. 3.4 Κοιτάσµατα Λιθάνθρακα Σε τρεις µόνο θέσεις του Ελληνικού χώρου έχουν εντοπιστεί γαιάνθρακες Λιθανθρακοφόρου ηλικίας, που όµως δεν παρουσιάζουν οικονοµικό ενδιαφέρον. 5. Καρδάµυλα (8. Χίος): Μέσα σε αργιλικούς σχιστόλιθους Βεστφαλίου ηλικίας απαντώνται µεµονωµένοι φακοί πάχους µέχρι 1,2 m. 6. Κεντρική Εύβοια: Μέσα σε σχιστόλιθους Λιθανθρακοφόρου ηλικίας απαντώνται µικρά φακοειδή σώµατα πάχους 0,3-0,5 m και µήκους 0,8-1,2 m. 7. Μονεµβασία: Πρόκειται για φακοειδή σώµατα µέγιστου πάχους 0,15 m και µήκους 1 m µέσα σε αργιλικούς σχιστόλιθους Βεστφαλίου ηλικίας. Ακόµα είναι γνωστές δύο θέσεις µε γαιάνθρακες νεότερης ηλικίας, οι οποίοι από πλευράς βαθµού ενανθράκωσης βρίσκονται στο στάδιο του λιθάνθρακα: 4. Καντρέβα (Ν. Αρκαδίας): Πρόκειται για φακοειδείς στρώσεις λιθάνθρακα µέσα στον Ηωκαινικό φλύσχη της ζώνης Τρίπολης. Δεν έχει οικονοµική σηµασία. 5. Αιµόνιο Κοτύλης (Ν. Ξάνθης): Σε λεκάνη πλάτους 2 km µεταξύ των µεταµορφωσιγενών πετρωµάτων της Ροδόπης και µέσα σε 24

32 8. 9. Ηωκαινικά κλαστικά ιζήµατα (κροκαλοπαγή, ψαµµίτες, αργιλικοί σχιστόλιθοl, µαργαϊκοί ασβεστόλιθοι) πάχους 350 m περίπου, παρεµβάλλονται λεπτά στρώµατα λιθάνθρακα πάχους 0,2-0,6 m. Από πλευράς βαθµού ενανθράκωσης βρίσκεται στο στάδιο του αεριοφλογάνθρακα. Έχει Κ.Θ.Ι. περίπου Kcal/kg και υψηλή περιεκτικότητα σε ουράνιο. Τα αποθέµατα ανέρχονται σε λίγες εκατοντάδες χιλιάδες τόνους. Κατά το παρελθόν το κοίτασµα υπέστη εκµετάλλευση µε υπόγεια έργα. 3.5 Άλλα Στερεά Καύσιµα '."1.l... ~~ ΓΑΙΑΝΘΡΑΚΑΣ ιηι;.~ 1., ~'{~ T~XNΙKE~ ΠΡD.ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ:. Υγρασία; 8,45 %!~.! Τεφρα επι ξηρου: 13,43 % - Τεφρα ως εχει: 12,30 0;::;] %. Πτητικά επί ξηρού: 25,57 % - Πτητικά ως έχει: 23,41 % '~i~ Ανώτερα Θερµότητα: 7240 Kcal/kg... u Ανώτερα Θερµότητα ως έχει: 6628 Kcal/kg Κατωτέρα Θερµότητα: 6406 Kcal/kg Θείο επί Ε.ηρού: 0,30 % - e~~;w~1~~27 % ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΩΚΧΥΤΗΡΙΟ 1. Κοκκοµετρία: 80 mm mm 2. Μεταλλουργικό (Foundry) ΚΩΚ, συµπαγές, f. ηχηρό, µε µεταλλική όψη, µεγάλης αντoxής~. σε πίεση και πτώση και είναι κατάλληλο για ανάτηξη χυτοσιδήρου. 3. Ανάλυση: Υγρασία: 2,00-2,50 % Πτητικά: 0,60 % Τέφρα: 7,50 % Θείον: 0,60 % Καθαρός Άνθρακας: 91,50 % Θερµίδες KCAUKGR 7500 Θερµική αγωγιµότητα 0,0007-0,0008 cal/grm/d Ειδικό βάρος: 2-2,15 gr/cm3 Πορώδες: % Φαινοµενική πυκνότητα: 1,42-1,65 gr/cm3 Όριο Θραύση: Ibs/m Όριο σύνθλιψης: Ibs/m

33 ΛΙΘΑΝΘΡΑΚΕΣ Χρησιµοποιείται κύρια στην βιοµηχανία παραγωγής ηλεκτρικού ρεύµατος, στην τσιµεντοβιοµηχανία ως ενανθρακωτικό µέσο. ΑΝΘΡΑΚΙΤΗΣ Η καθαρότερη µορφή λιθανθράκων µε την υψηλότερη θερµαντική ικανότητα, χρησιµοποιείτε κύρια σαν θερµαντική ύλη σε στόφες, τζάκια, όuπεc κλειστού τύπου ΕΥΛΟΚΑΡΒΟΥΝΑ Τεχνικές Προδιαγραφές του Ξυλοκάρβουνου σύµφωνα µα τις Γερµανικές Προδιαγραφές DΙΝ Εισάγεται συσκευασµένο σε συσκευασίες των 3,5,10,20 και 50 κιλών. Άνθρακας 75% - Θερµ. Ικανότητα: 28 Mj/kgr Υγρασία: max 8% - Στάχτη: 4% Θειάφι: λιγότερο από; % Κοκοµ.: 10mm - max 6% mm - max 24% πάνω από 20 mm - 70 % Πίνακας 3.5: Διάφορα στερεά καύσιµα 26

34 4. ΑΕΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΑ 4.1 Φυσικό Αέριο Εισαγωγή Φυσικό Αέριο (NaturaI Gas) Αέριο καύσιµο που υπάρχει στη φύση, αποτελούµενο κατά βάση από µεθάνιο (CH4) και σε µικρότερες αναλογίες από άλλα αέρια, όπως αιθάνιο και βαρύτερους υδρογονάνθρακες και µη-καύσιµα αέρια όπως το άζωτο. Οι αναλογίες των συστατικών ποικίλουν ανάλογα µε την προέλευση. Με τον όρο φυσικό αέριο, γενικά, θεωρείται το αέριο καύσιµο που εξάγεται από τη γη και µεταφέρεται µε αγωγούς σε αέρια κατάσταση, µέχρι τα σηµεία κατανάλωσή ς του. Υγροποιηµένο Φυσικό Αέριο (Liquefied NaturaI Gas - LNG) Φυσικό Αέριο που επίσης εξάγεται από τη γη αλλά υγροποιείται µε ψύξη σε θερµοκρασία -160 C. Η υγροποίηση του φυσικού αερίου διευκολύνει τη µεταφορά του µε πλοία σε µεγάλες αποστάσεις. Επίσης επιτρέπει την αποθήκευσή του σε σχετικά µικρούς χώρους µια και καταλαµβάνει µόνο το 1/600 του όγκου ισοδύναµης ποσότητας αερίου σε θερµοκρασία και πίεση περιβάλλοντος Η Ιστορία Του Φυσικού Αερίου (Γαιαέριο) Η ιστορία αποδεικνύει ότι υπήρξαν πολλές εµπειρίες µε το φυσικό αέριο πριν αυτό αναγνωριστεί ως καύσιµη ύλη για θερµότητα και φως. Το φυσικό αέριο υπάρχει αποθηκευµένο βαθιά µέσα στη γη και µερικές φορές διαχέεται στην επιφάνεια αυτής, όπως έχουν σηµειώσει θέσεις στην επιφάνεια της γης που κάηκαν. Σε αρχαίες εποχές οι άνθρωποι λάτρευαν αυτές τις «ακατάπαυστες φλόγες». Αργότερα, ο Γεώργιος Ουάσιγκτον αγόρασε ένα κοµµάτι γης, στη Βιρτζίνια, στο οποίο υπήρχε µια «καιγόµενη πηγή», πηγή φυσικού αερίου που καιγόταν όταν άναβε. Αυτός ο τύπος «κοιτάσµατος» φυσικού αερίου - όταν το αέριο φτάνει σ-την επιφάνεια της γης - είναι σπάνιος επειδή το αέριο βρίσκεται συνήθως βαθιά µέσα στη γη. Γύρω στο 1821, κάποια παιδιά στη Νέα Υόρκη άναψαν µια διαρροή φυσικού αερίου επάνω στην επιφάνεια του εδάφους και το ανέφεραν στους 27

35 γονείς τους. Ο Γουίλιαµ Χαρτ από τη Φρεντόνια της Νέας Υόρκης, τρύπησε το έδαφος και έτσι δηµιουργήθηκε η πρώτη γεώτρηση του φυσικού αερίου. Σύντοµα η πόλη χρησιµοποιούσε το φυσικό αέριο για φωτισµό. Από τότε, καινούργιες µέθοδοι ανακάλυψης φυσικού αερίου αναπτύχθηκαν. Επιπρόσθετα η τεχνολογία στις σωληνώσεις επέτρεψε τη µεταφορά του. Αυτό πρέπει να καθαρό, στεγνό και ελαφρώς διυλισµένο για να τροφοδοτήσει τους καταναλωτές µέσω σωληνώσεων. Σωληνώσεις µεγάλων αποστάσεων µε σταθµούς άντλησης κατά µήκος της διαδροµής κρατούν την πίεση αρκετά υψηλή, για να τροφοδοτηθούν µε αέρια οι µεγάλες πόλεις. Έρευνα πολλών ετών έχει δείξει ότι υπάρχει ραγδαία βελτίωση της αποδοτικότητας και της ασφάλειας των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου. Δύο σχετικά νέες πηγές µικρών ποσοτήτων φυσικού αερίου (βιοαέρlο) είναι οι σκουπιδότοποl και οι φάρµες εκτροφής µεγάλων ζώων. Στους σκουπιδότοπους τα απορρίµµατα που περιέχουν πολλές οργανικές ενώσεις αποσυντίθονται και παράγονται καύσιµα αέρια. Η διαδικασία λοιπόν της αποσύνθεσης παράγει µεθάνιο (φυσικό αέριο ή καλύτερα βlοαέριο) το οποίο εξέρχεται από τα απορρίµµατα. Μερικές πόλεις διερευνούν την πιθανότητα να χρησιµοποιήσουν το βιοαέριο για θέρµανση. Οι ακαθαρσίες από βοοειδή έχουν επίσης χρησιµοποιηθεί για να δηµιουργηθεί µικρή ποσότητα µεθανίου. Τα απορρίµµατα αυτά ρίχνονται σε µια δεξαµενή όπου αποσυντίθενται και παράγουν το αέριο µεθάνιο. Ο κτηνοτρόφος πρέπει να είναι φοβερά προσεκτικός µε τις δεξαµενές αυτές επειδή το αέριο είναι εκρηκτικό. Το καύσιµο αέριο χρησιµοποιείται σε πολλές εφαρµογές. Στον τοµέα µας χρησιµοποιείται για να θερµάνει σπίτια και άλλα κτήρια και σε διάφορες εφαρµογές στη βιοµηχανία. Υπάρχουν µεγάλα αποθέµατα φυσικού αερίου µέσα στη γη, γι' αυτό θα είναι από τα καύσιµα που θα χρησιµοποιείται για πολλά ακόµη χρόνια. Στη Δυτική Ευρώπη και στην Ιαπωνία, όπου το φυσικό αέριο δεν είναι αρκετό ενώ η παραγωγή νάφθας είναι σχετικά µεγάλη, συνηθίζεται να µετατρέπεται η νάφθα σε ολεφίνες. Σε άλλα µέρη όµως που υπάρχει φυσικό αέριο, όπως στις ΗΠΑ, η νάφθα µετατρέπεται σε µίγµα βενζολίου, τολουόλιου και ξυλόλιου (παραγωγή της λεγόµενης "πράσινης" βενζίνας). Ιστορικό Της Έλευσης Του Φυσlκού Αερίου Στην Ελλάδα. Πολλοί θα νοµίζουν ότι τα αέρια καύσιµα είναι κάτι το καινούργιο στην Ελληνική ενεργειακή αγορά. Δεν είναι όµως ακριβώς έτσι τα πράγµατα. Το φυσικό αέριο έρχεται να κλείσει το κύκλο που είχε ανοίξει το φωταέριο ή γκάζι στη παλιά Αθήνα και συνέχισε το ναφθαέριο κάποια χρόνια πριν. Ως παρασκευάσιµο από κώκ αέριο, λόγω της χαµηλής θερµογόνου ικανότητας του και λόγω της φύσης του ως τηλεαέριο το φωταέριο δεν έδινε τη 28

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής υνατότητες προσαρµογής υφιστάµενων Μονάδων ΕΗ I. ΚΟΠΑΝΑΚΗΣ Α. ΚΑΣΤΑΝΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης εκμεταλλεύσιμων

Χάρτης εκμεταλλεύσιμων Λ ιγνιτικό Κ έντρο υτικής Μ ακεδονίας Χρήστος Δαβάκος Διευθυντής ΛΚΔΜ ΔEH A.E./ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΥΧΕΙΩΝ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Χάρτης εκμεταλλεύσιμων Λιγνιτικών Κοιτασμάτων Δυτική Μακεδονία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ Ν.Α. ΚΟΖΑΝΗΣ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ Ν.Α. ΚΟΖΑΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΗΚΗ Εργ. Έρευνας Παθήσεων από το Περιβάλλον ΓΝ. «Γ. Παπανικολάου», Εξοχή, 57010 Θεσσαλονίκη Τηλ. 2310992363, Fax. 2313307316 Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

(ΣΧ.2) ΣΧΗΜΑ 2. (Πίνακας 1.)

(ΣΧ.2) ΣΧΗΜΑ 2. (Πίνακας 1.) ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΛΙΓΝΙΤΩΝ ΑΠΟ: ΚΩΣΤΑ Θ.ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ * ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα και διαχείριση των εγχώριων ενεργειακών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Νίκος Μαµάσης και Ιωάννης Στεφανάκος Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 211 ιάρθρωση παρουσίασης: Ορυκτά καύσιµα και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ (Απόσπασμα από το βιβλίο ΚΑΥΣΙΜΑ-ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ του Ευγενιδείου) 11.1 Είδη Στερεών Καυσίμων Τα στερεά καύσιμα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: Τα φυσικά στερεά καύσιμα (γαιάνθρακες, βιομάζα) Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα

Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα Κ. Β. ΚΑΒΟΥΡΙΔΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης, Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Η συνέπεια της ανάπτυξης σε μιά παγκόσμια οικονομία, είναι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα : υπερβολική αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Δημήτριος Ζαραφίδης Βοηθός Διευθυντής Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας Φραγκίσκος Παυλουδάκης Τομεάρχης Προστασίας Περιβάλλοντος & Αποκατάστασης Εδαφών Το λιγνιτικό

Διαβάστε περισσότερα

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Δημιουργία των λιγνιτών Οι λιγνίτες αλλά και οι άνθρακες γενικότερα είναι το αποτέλεσμα μιας ιδιότυπης αποσύνθεσης φυτών η οποία χαρακτηρίζεται με τον ειδικό όρο

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΗΕλληνικά Πετρέλαια Ανταποκρίνεται στον Στόχο της για Βιώσιµη Ανάπτυξη Αναβάθµιση των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΌ ΤΗ ΔΕΗ Α.Ε. ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΔΙΟΝ. Γ. ΠΑΓΟΥΛΑΤΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΩΝ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΔΕΗ Α.Ε. Αύγουστος 09

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚEYMAΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Β - T.E.E Ταχ. /νση: Ανδρέα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, Μάρτιος 2010 Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία Στόχοι της κυβερνητικής πολιτικής Μείωση των εκπομπών ρύπων έως το 2020

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2009

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ (Γ 0101) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2009 ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Μ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΗΣ Δρ. Δ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ & Χ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια αναβάθμισης του προγράμματος σπουδών του Τμήματός μας, το

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 1,2,3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008

ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 1,2,3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ OΣ Πειραιάς, 11 Νοεµβρίου 2008 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 1,2,3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Η Γενική Γραµµατεία Εθνικής Στατιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτός Πλούτος και Τοπικές Κοινωνίες. Λιγνίτης Εθνικό Καύσιμο. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης

Ορυκτός Πλούτος και Τοπικές Κοινωνίες. Λιγνίτης Εθνικό Καύσιμο. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης Ορυκτός Πλούτος και Τοπικές Κοινωνίες Εισήγηση του Νομάρχη Κοζάνης Γιώργου Δακή Λιγνίτης Εθνικό Καύσιμο Νομός Κοζάνης η Ενεργειακή Καρδιά της Ελλάδος Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης Λιγνίτης Ενεργειακό

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Συμβατικές πηγές ενέργειας Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε ενεργειακές πηγές, όπως ο λιγνίτης (Πτολεμαΐδα, Μεγαλόπολη). Βρίσκεται στη 2η θέση στα λιγνιτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ξενία 11500 11420 14880 12800

Ξενία 11500 11420 14880 12800 Γ. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ CO 2 Γ.1 Περιγραφή κτιριακών εγκαταστάσεων Η συνολική έκταση του Πανεπιστηµίου είναι 23,22 στρ. όπου βρίσκονται οι κτιριακές του εγκαταστάσεις όπως είναι το κτίριο της Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Περιεχόμενα 3 Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Πρόλογος Η Χημική Τεχνολογία άρχισε να εμφανίζεται ως ανεξάρτητη επιστήμη κατά το τέλος του 18 ου και αρχές του 19 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ Κατά τη λειτουργία ενός καυστήρα, υπάρχουν πολλές δαπάνες. Κάποιες από αυτές τις δαπάνες θα μπορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα της εργασίας είναι Η αξιοποίηση βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Φλώρινα, 26 Μαΐου 2010 Χ. Παπαπαύλου, Σ. Τζιβένης, Δ. Παγουλάτος, Φ. Καραγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

BONPET SYSTEMS PRODUCTS BONPET FIRE EXTINGUISHING AMPOULE

BONPET SYSTEMS PRODUCTS BONPET FIRE EXTINGUISHING AMPOULE BONPET SYSTEMS PRODUCTS BONPET FIRE EXTINGUISHING AMPOULE ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ & ΧΕΙΡΟΚΙΝΗΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ BONPET Το σύστημα αυτόματης πυρόσβεσης ΒΟΝΡΕΤ, είναι προϊόν υψηλής τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί Κίνδυνοι έκρηξης Ορισµοί «Καύση»: σύνολο φυσικών και χηµικών διεργασιών πουαλληλεπιδρούν. λ Η σηµαντικότερη από αυτές, η οποία και χαρακτηρίζει την καύση, είναι η ταχεία και αυτοσυντηρούµενη χηµική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 1-4 Ιουνίου 2010 Πρόγραμμα - Δρομολόγιο Σύνταξη Επιμέλεια: Καθηγητής Μιχ. Σταματάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

46118 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)

46118 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 46118 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Υποβαλλόμενα Στοιχεία για την πρόσβαση των Φορέων Παροχής Στοιχείων Τελικής Ενεργειακής Χρήσης στο Σύστημα Διαχείρισης Στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Αθήνα, 2-7-2013 Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΗΨΙΩΝ Αρ.Πρωτ. 1638 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΙΜΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Παρασκευή, 28 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Ορυκτά καύσιµα και ενέργεια Νίκος Μαµάσης και Ιωάννης Στεφανάκος Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 214 ιάρθρωση παρουσίασης: Ορυκτά καύσιµα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Αν δεν πιστεύετε τις στατιστικές, κοιτάξτε το πορτοφόλι σας. Πάνω από τη µισή ενέργεια που χρειάζεται ένα σπίτι, καταναλώνεται για τις ανάγκες της θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Η ΛΥΣΗ ΣΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ο οίκος Sime, αναλογιζόμενος τα ενεργειακά προβλήματα και τη ζήτηση χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προσφέρει στην αγορά και λέβητες βιομάζας:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Γιατί να επιλέξει κανείς τη γεωθερµία ; Ποιος ο ρόλος των γεωθερµικών αντλιών θερµότητας ; Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ( Με στόχο την ενηµέρωση περί γεωθερµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθηγητής Σεραφείμ Σαββίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαταστάσεις Κλιματισμού. Α. Ευθυμιάδης,

Εγκαταστάσεις Κλιματισμού. Α. Ευθυμιάδης, ΙΕΝΕ : Ετήσιο 13ο Εθνικό Συνέδριο - «Ενέργεια & Ανάπτυξη 08» (12-13/11-Ίδρυμα Ευγενίδου) Ενεργειακές Επιθεωρήσεις σε Λεβητοστάσια και Εγκαταστάσεις Κλιματισμού Α. Ευθυμιάδης, ρ. Μηχανικός, ιπλ. Μηχ/γος-Ηλ/γος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της ζάχαρης

Η ιστορία της ζάχαρης ΖΑΧΑΡΗ Η ιστορία της ζάχαρης H λέξη ζάχαρη προέρχεται ετυμολογικά από την σανσκριτική λέξη śarkara, που αρχικά σήμαινε άμμος ή χαλίκι. Το αρχαίο ινδικό όνομά της γκάουρα προφανώς προήλθε από την ονομασία

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Υδροπερατοί σχηµατισµοί. Ανάπτυξη φρεάτιων υδροφόρων οριζόντων. α/α ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ.

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Υδροπερατοί σχηµατισµοί. Ανάπτυξη φρεάτιων υδροφόρων οριζόντων. α/α ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση του υδρογεωλογικού καθεστώτος της λεκάνης του Αλµυρού Βόλου και σε συνδυασµό µε την ανάλυση του ποιοτικού καθεστώτος των υπόγειων νερών της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα