ΘΕΜΑΤΑ 1. ΠΑΛΑΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007, ΜΥΚΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑ. ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Παρασκευή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑΤΑ 1. ΠΑΛΑΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007, 16.30-19.00 2. ΜΥΚΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑ. ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Παρασκευή"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ 1. ΠΑΛΑΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007, ΜΥΚΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑ. ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου 2007, ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΝΑΔΑ Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου 2007, ΑΝΤΟΧΗ GRAM(-) ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΣΤΑ β-λακταμικα ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΑΞΗ Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2007, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2007,

2 ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΤΙΑ Πρόεδρος: Ε. Παπαφράγκας Αντιπρόεδρος: Ε. Μαλάμου-Λαδά Γενικός Γραμματέας: Α. Πάγκαλη Ειδικός Γραμματέας: Γ. Κατσάνης Ταμίας: Χ. Κούτσια Σύμβουλοι: Κ. Τζανέτου Α. Τσακρής ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑSCENT, Βασ. Σοφίας 77, Αθήνα Τηλ.: , Fax: ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΔΟΣΗΣ Δ. Αδρακτά Σ. Αλεξίου Ε. Αναστασίου Α. Αρσένη Γ. Αρσένης Α. Αυλάμη Ν. Βαβάτση Ν. Βακάλης Μ. Βάρλα Α. Βατόπουλος Ε. Βογιατζάκης Π. Γολεμάτη Β. Δαλαΐνα Β. Δανιηλίδης Γ. Δημητρακόπουλος Ζ. Ζουλλιέν Ε. Καδά Β. Καλαποθάκη Α. Κανσουζίδου Σ. Καρτάλη Μ. Κατελανή Γ. Κατσάνης Β. Κοκκίνου Χ. Κοντού Υ. Κουμαντάκη Γ. Κουππάρη Ε. Κουσκούνη Χ. Κούτσια Τ. Κρεμαστινού Α. Κωστούλα A. Κωτσοβίλη Σ. Λεβειδιώτου Ν.Ι. Λεγάκης Ε. Μαλάμου Α. Μανιάτης Γ. Μαργαρίτη Α. Μεντής Κ. Μοίρας Α. Μπεθυμούτη Ε. Μποσινάκου Α. Πάγκαλη Ο. Πανιάρα Ε. Παπαφράγκας Χ. Παπαστεριάδη Ε. Παππά Ε. Παρασκάκη Β. Πετροχείλου Α. Ρουμελιώτου Α. Σταυροπούλου Χ. Τσάνταλη Ι. Τσελέντης Σ. Τζανετής Κ. Τζανέτου Α. Τσακρής Μ. Φουστούκου Ι. Φραγκάκη Ε. Φραγκούλη Ε. Χωρέμη ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Γ. ΚΑΤΣΑΝΗΣ, Κ. ΤΖΑΝΕΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ: ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑSCENT, Βασ. Σοφίας 77, Αθήνα, Τηλ.: , Fax: ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ: 30,00 Ευρώ. Οι συνδρομές αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή στη διεύθυνση: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ASCENT Χ. ΚΟΥΤΣΙΑ, ΒΑΣ. ΣΟΦΙΑΣ 77, ΑΘΗΝΑ ΕKΔΟΤΕΣ: Γ. ΚΑΤΣΑΝΗΣ, Κ. ΤΖΑΝΕΤΟΥ ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ: Π. ΓεωργακακοΣ, Τυρινθου 30, ανω Γλυφαδα, Τηλ.: , Fax: ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ: Εταιρειών (90,00 Ευρώ), Εξωτερικού (150 US$) και Κύπρου (50 Ευρώ) αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή στη διεύθυνση: Π. Γεωργακακοσ, Τυρίνθου 12, Α. Γλυφάδα ΕΚΤΥΠΩΣΗ: ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ - ΤΗΛ.: , FAX: , ISSN Ι Δ Ι Ο Κ Τ Η Τ Η Σ Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Ο Υ : Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Μ Ι Κ Ρ Ο Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε ΤΑ Ι Ρ Ε Ι Α

3 ACTA MICROBIOLOGICA HELLENICA BIMONTHLY JOURNAL OF THE GREEK SOCIETY OF MICROBIOLOGY BOARD OF THE GREEK SOCIETY OF MICROBIOLOGY FOR THE YEARS President: Ε. Papafrangas Vice President: E. Malamou-Lada Secretary General: A. Pagali Secretary: G. Katsanis Treasurer: C. Koutsia Members: K. Tzanetou A. Tsakris SOCIETY SECRETARIAT ΑSCENT, 77 Vas. Sofias Ave, GR Athens, Greece Tel.: , Fax: D. Αdracta S. Αlexiou Ε. Αnastassiou Α. Antoniadis A. Arseni G. Arsenis Α. Avlami Α. Bethimouti Ε. Bossinakou E. Choremi V. Dalaina V. Danielides G. Dimitrakopoulos Μ. Foustoukou E. Fragouli J. Frangaki P. Golemati G. Joullien Ε. Κada V. Kalapothaki Α. Κansouzidou S. Κartali Μ. Κatelani G. Κatsanis V. Kokkinou C. Κontou Α. Κostoula A. Kotsovili Υ. Koumantaki G. Kouppari SCIENTIFIC BOARD Ε. Κouskouni C. Κoutsia Τ. Κremastinou Ν. Legakis S. Levidiotou Ε. Malamou Α. Maniatis G. Μargariti Α. Μentis C. Miras Α. Pagali Ο. Paniara Ε. Papafrangas C. Papasteriadi E. Pappa V. Petrochilou Α. Roumeliotou Α. Stavropoulou A. Tsakris C. Τsantali J. Τselentis S. Tzanetis K. Tzanetou Ν. Vakalis Μ. Varla Α. Vatopoulos Ν. Vavatsi E. Vogiatzakis EDITORS g. KATSANIS, K. TZANETOu MAILING ADDRESS OF JOURNAL: ACTA MICROBIOLOGICA HELLENICA G. KATSANIS, K. TZANETOU, ASCENT, 77 VAS. SOFIAS AVE, GR ATHENS, GREECE, TEL.: , Fax: Annual SUBSCRIPTIONS: ABRoAD 150 USd, Cyprus 30 CYP P. GEORGAKAKOS, 12 TyRINTHOU Str., GR α. GLυfαdα, GREECE. Τel.: , Fax: ISSN INTERNET: O F F I C I A L P U B L I C A T I O N O F T H E G R E E K S O C I E T Y O F M I C R O B I O L O G Y

4 ACTA MICROBIOLOGICA HELLENICA BIMONTHLY JOURNAL OF THE GREEK SOCIETY OF MICROBIOLOGY Contents REVIEWS A. Kansouzidou-KANAKOUDI: Infective endocarditis D. Chatzidimitriou: Chlamydia pneumoniae ORIGINAL PAPERS N. Poggas, G. Daikos, A. Vassilakopoulou, M. Passiotou, M. Gazouli, E. Charvalos, G. Petrikkos: Integrons and multidrug resistance among Enterobacteriaceae from sick and healthy chicken from the Greek poultry enterprise E. Vagdatli, S. Makri, S. Misirgi, F. Tsikopoulou, Th. Zachopoulos, G. Gatselos: Influence of the order of tube draw for blood sample collected in Vacutainer on coagulation testing INSTRUCTIONS TO AUTHORS VOLUME 52 NUMBER 1 January February 2007

5 ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Περιεχόμενα ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Α. Κανσουζιδου Κανακουδη: Λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα Δ.Α. Χατζηδημητριου: Xλαμύδιο της πνευμονίας ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ν. Πoγγας, Γ. Δαϊκος, Α. Βασιλακοπουλου, Μ. Πασιωτου, Μ. Γαζουλη, Κ. Χαρβαλου, Γ. Πετρικκος: Σημασία των integrons και πολλαπλής αντοχής σε στελέχη εντεροβακτηριακών από υγιή και νοσούντα κοτόπουλα πτηνοτροφείων Ε. Βαγδατλη, Σ. Μακρη, Σ. Μισιργη, Φ. Τσικοπουλου, Θ. Ζαχοπουλος, Γ. Γατσελος: Η επίδραση της σειράς του σωληνάριου αιμοληψίας με το σύστημα Vacutainer στις εξετάσεις του πηκτικού μηχανισμού ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΤΟΜΟΣ 52 ΤΕΥΧΟΣ 1 Ιανουαριος Φεβρουαριος 2007

6 14 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα Α. Κανσουζίδου Κανακούδη Η λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα είναι λοίμωξη του ενδοθηλίου της καρδιάς προσβάλλοντας κυρίως τις βαλβίδες. Η επίπτωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας δεν έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες και αυτό οφείλεται στη σταδιακή αλλαγή των παραγόντων κινδύνου, λόγω αύξησης της ενδοκαρδίτιδας με προσθετικές βαλβίδες, της νοσοκομειακής ενδοκαρδίτιδας και της ενδοκαρδίτιδας από σταφυλόκοκκο. Η νόσος συμβαίνει συχνότερα σε άτομα με υποκείμενα καρδιακά νοσήματα ή συγγενείς καρδιοπάθειες και συνήθως σε προϋπάρχουσες μηχανικές ή φλεγμονώδεις αλλοιώσεις των βαλβίδων, όπου συγκεντρώνονται αιμοπετάλια και ινική. Διάφοροι μικροοργανισμοί μπορεί να προκαλέσουν ενδοκαρδίτιδα, η αιτιολογία όμως διαφέρει στις διάφορες μορφές ενδοκαρδίτιδας. Τα κύρια αίτια της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας είναι ο S. aureus, οι πηκτάση αρνητικοί σταφυλόκοκκοι, οι Streptococcus spp., οι Εnterococcus spp. και οι μικροοργανισμοί της ομάδας HACEK. Ο S. aureus, οι Streptococcus spp. και οι Εnterococcus spp. είναι υπεύθυνοι για περισσότερο από το 80% των περιπτώσεων. Περιγράφονται και σπάνιες περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας από διάφορα άλλα μικρόβια. Για τη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας χρησιμοποιούνται τα κριτήρια Duke, τα οποία είναι συνδυασμός κλινικών, μικροβιολογικών και υπερηχοκαρδιακών παραμέτρων και διακρίνονται σε κύρια και δευτερεύοντα. Η καλλιέργεια αίματος προσφέρει σημαντική βοήθεια στη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας, με την απομόνωση του υπεύθυνου μικροβίου και τον έλεγχο της ευαισθησίας του στα αντιβιοτικά. Απομόνωση του υπεύθυνου μικροοργανισμού μπορεί επίσης να γίνει και από την καλλιέργεια ιστού των βαλβίδων ή των εκβλαστήσεων. Οι ορολογικές δοκιμασίες συμβάλλουν στη διάγνωση, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που οι καλλιέργειες είναι αρνητικές. Η PCR μπορεί να βοηθήσει στην ανεύρεση και την ταυτοποίηση του υπεύθυνου μικροβίου, όταν εφαρμόζεται σε τεμάχια ιστού από τις βαλβίδες, τις εκβλαστήσεις ή από περιφερικά έμβολα. Ως στόχος για την PCR χρησιμοποιείται ένα γονίδιο κοινό στα περισσότερα μικρόβια, το 16S rrna, και στη συνέχεια αναγνώριση του υπεύθυνου μικροβίου με ανεύρεση της αλληλουχίας των βάσεων. Το υπερηχοκαρδιογράφημα εφαρμόζεται σε όλες τις ύποπτες περιπτώσεις για Μικροβιολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Ειδικών Παθήσεων Θεσσαλονίκης

7 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 15 την ανίχνευση εκβλαστήσεων ή αποστημάτων. Οι συχνότερες επιπλοκές είναι η καρδιακή ανεπάρκεια (κυριότερη αιτία θανάτου), τα εμβολικά επεισόδια και οι νευρολογικές επιπλοκές. Η αντιμικροβιακή θεραπεία παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας. Χειρουργική αντικατάσταση των βαλβίδων είναι απαραίτητη σε ασθενείς που δεν απαντούν στη θεραπεία με αντιβιοτικά. Η πρόγνωση της νόσου είναι φτωχή, ακόμη και μετά από κατάλληλη θεραπεία με αντιβιοτικά, με θνητότητα 9-35%. Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ 2007, 52 (1): Εισαγωγή Η λοιμώδης ή βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα είναι λοίμωξη του ενδοθηλίου της καρδιάς που οφείλεται στην άμεση αποίκιση και διείσδυση των μικροβίων κυρίως στην επιφάνεια των βαλβίδων. Η πρώτη αναφορά της νόσου έγινε το 1646, ενώ η πρώτη ολοκληρωμένη περιγραφή της έγινε από τον Osler το Η πραγματική επίπτωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας δεν είναι απόλυτα γνωστή, υπολογίζεται όμως σε 1,8-7,0 περιπτώσεις ανά ανά έτος 1 και στα παιδιά 0,8-3,3 ανά 1000 εισαγωγές στα νοσοκομεία. 2 Στην Ευρώπη η επίπτωση είναι 6-7 περιπτώσεις ανά ανά έτος. Η μέση ηλικία εμφάνισης της νόσου είναι αυτή των 50 ετών. Είναι δύο φορές πιο συχνή στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες και 8 φορές πιο συχνή στους ηλικιωμένους άνδρες από ό,τι στις ηλικιωμένες γυναίκες. 3 Μορφές της ενδοκαρδίτιδας Με βάση την εκτίμηση διαφόρων παραγόντων διακρίνονται διάφορες μορφές βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας. Έτσι, η νόσος μπορεί να ταξινομηθεί σε οξεία ή υποξεία ανάλογα με τη βαρύτητα της κλινικής εικόνας, σε ενδοκαρδίτιδα με φυσικές βαλβίδες (αναλογία περίπου 75%) ή ενδοκαρδίτιδα με προσθετικές βαλβίδες. 3-5 Η συχνότητα της ενδοκαρδίτιδας με προσθετικές βαλβίδες αποτελεί το 20-30% όλων των περιπτώσεων. 4,5 Εμφανίζεται νωρίς μετά το χειρουργείο και θεωρείται νοσοκομειακή (πρώιμη) ή εμφανίζεται αργότερα, μετά από δύο μήνες (όψιμη). 3 Ακόμη, η βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα μπορεί να χαρακτηριστεί ως νοσοκομειακή ή της κοινότητας και ως ενδοκαρδίτιδα αριστερών (αναλογία περίπου 75%) ή δεξιών κοιλοτήτων της καρδιάς. 4 Η νοσοκομειακή εμφανίζεται σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 72 ωρών μετά την είσοδο του ασθενή στο νοσοκομείο ή σε χρονικό διάστημα 4-8 εβδομάδων μετά από επέμβαση σε νοσοκομείο. 5 Η συχνότητα της νοσοκομειακής ενδοκαρδίτιδας ανέρχεται σε 7-29% του συνόλου. Τα τελευταία χρόνια χαρακτηριστική είναι η συσχέτιση της ενδοκαρδίτιδας με τη χρήση ενδοφλέβιων ουσιών και με την αιμοκάθαρση. 3 Αίτια Η αιτιολογία της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει και αυτό οφείλεται στην ελάττωση της επίπτωσης του ρευματικού πυρετού, με αποτέλεσμα να ελαττωθεί η συχνότητα της ενδοκαρδίτιδας από στρεπτόκοκκο, αντίθετα παρατηρείται αύξηση της ενδοκαρδίτιδας από σταφυλόκοκκο. Τα κύρια αίτια της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας είναι ο S. aureus, οι πηκτάση αρνητικοί σταφυλόκοκκοι, ο Streptococcus viridans, οι Streptococcus spp., οι Εnterococcus spp., οι μικροοργανισμοί της ομάδας HACEK (Haemophilus spp., Actinobacillus actinomycetemcomitans, Cardiobacterium hominis, Eikenella corrodens, Kingella spp.) και η Brucella. 6,7 Ο S. aureus, οι Streptococcus spp. και οι Εnterococcus spp. είναι υπεύθυνοι για περισσότερο από το 80% των περιπτώσεων. 5 Η εμφάνιση της ενδοκαρδίτιδας σε ασθενείς με μικροβιαιμία από S. aureus κυμαίνεται σε αναλογία 13-25%. Αντίθετα, η εμφάνιση της ενδοκαρδίτιδας σε ασθενείς με μικροβιαιμία από Enterococcus spp. είναι <10% και σε ασθενείς με μικροβιαιμία από S. pneumoniae κυμαίνεται σε αναλογία 0,8-3,4%. 5,8 Η αιτιολογία διαφέρει στις διάφορες μορφές

8 16 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) ενδοκαρδίτιδας. Τα είδη των μικροβίων που προκαλούν ενδοκαρδίτιδα είναι σχεδόν τα ίδια σε όλες τις μορφές, διαφέρει όμως η συχνότητα με την οποία προκαλούν τη νόσο. Έτσι, σε περιπτώσεις οξείας βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας τα κυριότερα αίτια είναι S. aureus, S. pneumoniae, S. pyogenes group Α, N. gonorrhoea. 7 Σε περιπτώσεις υποξείας ενδοκαρδίτιδας τα κυριότερα αίτια είναι S. viridans, Εnterococcus spp. (E. faecalis). 7 Σε περιπτώσεις βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας με φυσικές βαλβίδες τα κυριότερα αίτια είναι S. aureus (προσβάλλει συνήθως την αριστερή καρδιά και έχει θνητότητα 20-40%), S. viridans, Staphylococcus πηκτάση (-), Streptococcus spp., Enterococcus spp., HACEK και Brucella (Πίν. 1). 7,9 Η μικροβιαιμία από μικροοργανισμούς της ομάδας HACEK σε ασθενείς χωρίς εμφανή λοίμωξη είναι σοβαρή ένδειξη ενδοκαρδίτιδας. Σε περιπτώσεις βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας με προσθετικές βαλβίδες τα κυριότερα αίτια είναι Staphylococcus πηκτάση (-), S. aureus, Streptococcus spp., Gram (-) βακτηρίδια, Enterococcus spp. και HACEK (Πίν. 1). 7 Οι πηκτάση (-) σταφυλόκοκκοι έχουν την ικανότητα να προσκολλώνται στην επιφάνεια ξένων σωμάτων και να σχηματίζουν βιομεμβράνες, γεγονός που δυσκολεύει πολύ τη διάγνωση και τη θεραπεία. 10 Συνήθως είναι ανθεκτικοί στην οξακιλλίνη, ιδιαίτερα όταν η ενδοκαρδίτιδα εμφανίζεται ένα χρόνο μετά το χειρουργείο. Σε περιπτώσεις νοσοκομειακής ενδοκαρδίτιδας ο σταφυλόκοκκος είναι υπεύθυνος για > 75% των περιπτώσεων. 5 Σε περιπτώσεις βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας σε ενδοφλέβιους χρήστες ουσιών τα κυριότερα αίτια είναι S. aureus, S. viridans, Enterococcus spp., μικροοργανισμοί της ομάδας HACEK, S. epidermidis, Gram (-) βακτηρίδια. 5,7 Έχουν περιγραφεί περισσότερες από 200 περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας από P. aeruginosa, κυρίως σε χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών με φυσικές βαλβίδες. 7 Τα Gram (-) βακτηρίδια είναι υπεύθυνα για το 10% περίπου των περιπτώσεων ενδοκαρδίτιδας σε ασθενείς χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών, ασθενείς με προσθετικές βαλβίδες και ασθενείς με κίρρωση ήπατος. 7 Προσβάλλονται συνήθως άτομα ηλικίας ετών και ακολουθεί ανεπάρκεια της καρδιάς που χαρακτηρίζεται από θνητότητα 60-80%. Μεταξύ των εντεροβακτηριακών πιο συχνό αίτιο ενδοκαρδίτιδας είναι η Salmonella (S. cholerasuis, S. typhimurium, S. enteritidis), προσβάλλονται συχνότερα ασθενείς με αλλοιωμένες καρδιακές βαλβίδες στις αριστερές κοιλότητες της καρδιάς. 7 Σε περιπτώσεις βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας μετά από αιμοκάθαρση ο S. aureus είναι υπεύθυνος για περισσότερο του 50% των περιπτώσεων. 5 Η ενδοκαρδίτιδα εμφανίζεται σε αναλογία 1-2% των ασθενών με βρουκέλλωση, προσβάλλεται συνήθως η αορτική βαλβίδα (82%) και λιγότερο η μιτροειδής (18%) και αποτελεί μια από τις κυριότερες αιτίες θανάτου στη νόσο. 11 Εκτός από τα τυπικά αίτια της ενδοκαρδίτιδας περιγράφονται και σπάνιες περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας από διάφορα άλλα μικρόβια, όπως το Acinetobacter baumannii, 12 η E. coli (προηγείται μικροβιαιμία, η οποία εμφανίζεται ως επακόλουθο ουρολοίμωξης ή πυελονεφρίτιδας και παρατηρείται κυρίως σε γυναίκες), 13 ο Enterococcus faecium 14 και o Streptococcus bovis (προσβάλλει συχνότερα ηλικιωμένα άτομα και άτομα με προσθετικές βαλβίδες) (Πίν. 2). Είναι γνωστό ότι ο Streptococcus bovis ανευρίσκεται συχνά (αναλογία 29-55%) στο έντερο ασθενών με νεοπλασίες, με φλεγμονώδεις καταστάσεις του εντέρου ή με χρόνιες παθήσεις του ήπατος και στους οποίους προκαλεί μικροβιαιμία. 15,16 Επίσης έχουν περιγραφεί σπάνιες περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας Πίνακας 1. Συνήθη αίτια ενδοκαρδίτιδας Αίτια ενδοκαρδίτιδας με φυσικές βαλβίδες Αίτια ενδοκαρδίτιδας με προσθετικές βαλβίδες Μικροοργανισμός Αναλογία Μικροοργανισμός Αναλογία Staphylococcus aureus 25-40% Staphylococcus πηκτάση (-) 25-45% Streptococcus viridans 20-35% Staphylococcus aureus 10-22% Staphylococcus πηκτάση (-) 5-16% Streptococcus spp. 1-30% Streptococcus spp. 10% Gram αρνητικά βακτηρίδια 3-13% Enterococcus spp. 6-10% Enterococcus spp. 8% HACEK 3% HACEK 1% Brucella spp. 1-2%

9 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 17 Πίνακας 2. Σπάνια αίτια ενδοκαρδίτιδας Acinetobacter baumannii E.coli Εnterococcus faecium Streptococcus bovis Gemella bergeriae Neisseria elongata Moraxella lacunata Neisseria gonorrhoeae Campylobacter fetus Pasteurella spp. Yersinia enterocolitica Listeria monocytogenes Erysipelothrix rhusiopathiae Abiotrophia spp. Μύκητες (C.albicans, Aspergillus) Παράσιτα (Toxoplasma, Entamoeba) από Gemella bergeriae, 17 από N. elongata, 18 από Moraxella lacunata (σε παιδί με τετραλογία Fallot), 19 από Neisseria gonorrhoeae (επιπλοκή γονοκοκκικής λοίμωξης). 20 Επίσης ενδοκαρδίτιδα προκαλούν και μικροοργανισμοί που συνήθως δεν καλλιεργούνται ή απομονώνονται με ειδικές τεχνικές και ειδικά θρεπτικά υλικά, όπως Bartonella spp., Abiotrophia spp., Legionella spp., Coxiella burnetii, Chlamydia spp. και Mycoplasma spp. 6 Προδιαθεσικοί παράγοντες - Παράγοντες κινδύνου Η επιδημιολογία της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια στις αναπτυγμένες χώρες και αποδίδεται κυρίως στην αλλαγή των παραγόντων κινδύνου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση της κλινικής εικόνας των ασθενών με ενδοκαρδίτιδα, τη συχνότερη εμφάνιση σοβαρών επιπλοκών και την υψηλότερη θνητότητα. Αντίθετα, στις αναπτυσσόμενες χώρες ο ρευματικός πυρετός παραμένει ο κυριότερος προδιαθεσικός παράγοντας για την εμφάνιση της ενδοκαρδίτιδας και ο Streptococcus η συχνότερη αιτία της νόσου. 21 Η νόσος συμβαίνει συχνότερα σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Υποκείμενες καρδιακές παθήσεις που δρουν ως προδιαθεσικοί παράγοντες είναι αλλοιώσεις των βαλβίδων από ρευματικό πυρετό, συγγενής καρδιακή νόσος, πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας, προσθετικές βαλβίδες, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, ασθενείς με αγγειακά μοσχεύματα, ηλικιωμένοι με σκλήρυνση των βαλβίδων (λόγω συσσώρευσης ασβεστίου), καθώς και προηγούμενη εμφάνιση βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας. 22 Οι ασθενείς που έχουν εμφανίσει ενδοκαρδίτιδα παρά την επιτυχημένη θεραπεία παραμένουν σε κίνδυνο εμφάνισης νέου επεισοδίου ενδοκαρδίτιδας σε αναλογία 2-22%, από το ίδιο αίτιο ή από διαφορετικό, με κακή πρόγνωση. 23 Εάν το νέο επεισόδιο συμβεί μέσα σε 6 μήνες από το πρώτο θεωρείται υποτροπή και αν συμβεί σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών θεωρείται νέα μόλυνση. 23 Επίσης, παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ενδοκαρδίτιδας αποτελούν διάφορα συστηματικά υποκείμενα νοσήματα, χειρουργικές επεμβάσεις και ιατρικές ενδοσκοπικές πράξεις, μόνιμοι αγγειακοί καθετήρες, μόνιμοι βηματοδότες, ουρηθρικοί καθετήρες, οδοντιατρικές εργασίες και επεμβάσεις, ενδοφλέβια χρήση ουσιών, αιμοκάθαρση, καθώς και λοίμωξη από HIV. 3,4 Στους ασθενείς με λοίμωξη από HIV η πιθανότητα εμφάνισης ενδοκαρδίτιδας αυξάνεται όσο ελαττώνεται ο αριθμός των CD4 κυττάρων. 24 Ο σακχαρώδης διαβήτης δεν φαίνεται να αποτελεί παράγοντα κινδύνου εμφάνισης ενδοκαρδίτιδας. 25 Ενδοκαρδίτιδα στα παιδιά Προδιαθεσικοί παράγοντες Η βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα στα παιδιά είναι ασυνήθης νόσος και συχνά θανατηφόρος. Συμβαίνει συνήθως σε παιδιά με συγγενή καρδιοπάθεια ή σε παιδιά με ιστορικό ρευματικού πυρετού και προσβολή της καρδιάς, κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες. 26,27 Επίσης εμφανίζεται μετά από κάποια επέμβαση (οδοντιατρική, χειρουργική, εγχειρήσεις καρδιάς) ή ως επακόλουθο μικροβιαιμίας από συστηματικό νόσημα ή λόγω ανοσοκαταστολής. Συνήθως η ενδοκαρδίτιδα προέρχεται από μικροβιαιμία που προκαλείται από τοπική λοίμωξη ή λοίμωξη του αναπνευστικού. 28 Συχνότερα αίτια είναι ο S. viridans, οι πηκτάση (-) σταφυλόκοκκοι και ο S. pneumoniae. 27,28 Η ενδοκαρδίτιδα από S. pneumoniae στα παιδιά δεν είναι συχνή, από το 1963 έως σήμερα έχουν περιγραφεί 32 περιπτώσεις, σε 42% αυτών υπήρχε συγγενής καρδιοπάθεια και η θνητότητα έφθασε το 50%. 28 Στις περιπτώσεις αυτές συνήθως

10 18 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) προσβάλλεται η μιτροειδής βαλβίδα (47%) ή σε συνδυασμό με την αορτική βαλβίδα (21%). Παθογένεια Στην παθογένεια της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας σημαντικός είναι ο ρόλος της παροδικής μικροβιαιμίας. Διάφορα τραύματα δέρματος, ιατρικές ή οδοντιατρικές πράξεις, χειρουργικές επεμβάσεις μπορεί να προκαλέσουν παροδική μικροβιαιμία, η οποία συνήθως είναι μικρού βαθμού και μικρής διάρκειας (10-30 λεπτά περίπου). Η παροδική αυτή μικροβιαιμία μπορεί να γίνει αιτία ανάπτυξης ενδοκαρδίτιδας σε άτομα με προϋπάρχουσες αλλοιώσεις στις βαλβίδες. 3 Παροδική μικροβιαιμία μπορεί να συμβεί και με φυσιολογικές δραστηριότητες, όπως το έντονο βούρτσισμα των δοντιών ή το έντονο μάσημα. Ακόμη μικροβιαιμία παρατηρείται κατά τη διάρκεια σοβαρών λοιμώξεων, όπως αναπνευστικού, ουροποιητικού, γαστρεντερικού, σε ύπαρξη τραυμάτων ή μολυσμένων εγκαυμάτων, σε μεταμόσχευση καρδιάς, σε πυώδη περικαρδίτιδα, κ.λπ. 3 Επίσης σημαντικό ρόλο στην εγκατάσταση των μικροβίων και την ανάπτυξη της ενδοκαρδίτιδας παίζουν οι προϋπάρχουσες μηχανικές ή φλεγμονώδεις αλλοιώσεις των βαλβίδων. 3 Στο σημείο της βλάβης συγκεντρώνονται αιμοπετάλια και ινική τα οποία σχηματίζουν ένα θρόμβο που αποτελεί την άσηπτη εκβλάστηση. 3 Τα μικρόβια που συνήθως προκαλούν ενδοκαρδίτιδα είναι αυτά που έχουν τη μεγαλύτερη ικανότητα προσκόλλησης στις βαλβίδες. O S. aureus, οι εντερόκοκκοι και οι στρεπτόκοκκοι (S. pneumoniae) διαθέτουν συγκολλητίνες και ειδικές πρωτεΐνες που συμβάλλουν στην προσκόλλησή τους. 3,29 Στην παθογένεια συμβάλλει και η ικανότητα των πηκτάση (-) σταφυλοκόκκων να σχηματίζουν βιομεμβράνες στην επιφάνεια ξένων σωμάτων. 10 Το πρώτο στάδιο της παθογένειας είναι η προσκόλληση των μικροβίων στις αλλοιωμένες βαλβίδες κατά τη διάρκεια παροδικής μικροβιαιμίας. 3 Το δεύτερο στάδιο είναι η παραμονή και ο πολλαπλασιασμός των μικροβίων στο σημείο εκείνο. Μετά την εγκατάσταση οι μικροοργανισμοί πρέπει να επιβιώσουν και να αποφύγουν τους αμυντικούς μηχανισμούς του ατόμου. Το κλειδί σε αυτή τη διεργασία είναι η ανάπτυξη των εκβλαστήσεων μέσα στις οποίες οι μικροοργανισμοί είναι προστατευμένοι, γιατί καλύπτονται από ένα στρώμα ινωδογόνου και αιμοπεταλίων. Οι εκβλαστήσεις ανευρίσκονται σε αναλογία περίπου 75% των ασθενών και σχηματίζονται συνήθως κοντά στις βαλβίδες, κυρίως στη μιτροειδή και την αορτική και λιγότερο συχνά στην τριγλώχινα και την πνευμονική. 4,30 Στους ενδοφλέβιους χρήστες ουσιών προσβάλλεται συχνότερα η τριγλώχινα βαλβίδα και ακολουθούν η αορτική και η μιτροειδής. 3 Οι εκβλαστήσεις αποτελούνται από αιμοπετάλια, ινική, μικροοργανισμούς, λίγα ερυθρά και λίγα λευκά αιμοσφαίρια. 31 Ακολουθεί περαιτέρω διείσδυση στους ιστούς και καταστροφή των ιστών ή δημιουργία αποστημάτων. Κλινική εικόνα Στην οξεία βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα η εισβολή της νόσου είναι απότομη με πυρετό, ρίγος, αρθραλγίες, μυαλγίες, αδυναμία, απώλεια βάρους, πετέχειες και γενικά ο ασθενής έχει όψη βαρέως πάσχοντος. 5 Η υποξεία βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα χαρακτηρίζεται από ήπια συμπτώματα (πυρετός, ρίγος, νυχτερινοί ιδρώτες, αδυναμία, αρθραλγίες, μυαλγίες, Janeway αλλοιώσεις, όζοι του Osler, κηλίδες του Roth) τα οποία μπορεί να υπάρχουν για εβδομάδες και μήνες πριν ο ασθενής οδηγηθεί στο γιατρό. 27 Οι αλλοιώσεις Janeway είναι μικρές ερυθρωπές ή αιμορραγικές ανώδυνες κηλίδες στις παλάμες ή στα πέλματα. Είναι ευρήματα παθογνωμονικά της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας. Οι όζοι του Osler είναι ερυθρές διογκωμένες επώδυνες βλάβες στις άκρες των δακτύλων ή στα πέλματα των ποδιών και παρατηρούνται στην υποξεία ενδοκαρδίτιδα σε αναλογία 10-25%. Οι κηλίδες Roth είναι αιμορραγίες στον αμφιβληστροειδή με άσπρο ή ωχρό κέντρο και σχηματίζονται συνήθως από μικροεμβολές στην υποξεία βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα. Επιπλοκές Δεν παρατηρούνται διαφορές όσον αφορά στην εμφάνιση των επιπλοκών σε περιπτώσεις βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας με φυσικές βαλβίδες ή σε περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας με προσθετικές βαλβίδες. 22 Γενικά σε 50% των ασθενών εμφανίζεται τουλάχιστον μία επιπλοκή. 4 Οι συχνότερες επιπλοκές είναι η καρδιακή ανεπάρκεια με συχνότητα 40% και η εμβολή με συχνότητα 22-50%. 32 Συχνότερα παρατηρούνται επιπλοκές σε περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας από σταφυλόκοκκο. 33 Εμβολικά επεισόδια συμβαίνουν στον εγκέφαλο, σπλήνα, δέρμα, νεφρό, στεφανιαίες αρτηρίες και

11 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 19 στους πνεύμονες και συνήθως εμφανίζονται μέσα σε 10 ημέρες από την έναρξη της νόσου. 32 Πνευμονικές εμβολές παρατηρούνται σε περιπτώσεις προσβολής των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων ή σε προσβολή της τριγλώχινας. Σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση εμβολικού επεισοδίου είναι το μέγεθος των εκβλαστήσεων (>1cm), η ανάπτυξή τους στην αριστερή καρδιά και η κινητικότητά τους. 32 Άλλες επιπλοκές είναι οι νευρολογικές που παρατηρούνται σε 20-40% των ασθενών, η μηνιγγίτιδα σε αναλογία 7%, 34 καθώς και η ανάπτυξη αποστημάτων και ανευρυσμάτων. Πολλές φορές η ενδοκαρδίτιδα επεκτείνεται δακτυλιοειδώς γύρω από τη βαλβίδα και αυτό συμβαίνει συχνότερα σε προσθετικές βαλβίδες. Επίσης την ενδοκαρδίτιδα μπορεί να ακολουθήσει περικαρδίτιδα ή και μυοκαρδίτιδα. Η θνητότητα της νόσου κυμαίνεται από 9-35%, αλλά μπορεί να φθάσει και το 63%. 4 Επηρεάζεται σημαντικά από την κλινική κατάσταση του κάθε ασθενή, την ηλικία του, την εμφάνιση επιπλοκών, το αίτιο που προκαλεί τη νόσο, την αντιμετώπισή της και την παρουσία άλλων υποκείμενων νοσημάτων. 35,36 Ο θάνατος συνήθως οφείλεται σε καρδιακή ανεπάρκεια (60%) ή σε εκτεταμένη εμβολή (20%). 32 Διάγνωση Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση είναι σημαντική για την έγκαιρη έναρξη της θεραπείας η οποία ελαττώνει τις επιπλοκές, την αναγκαιότητα χειρουργικής επέμβασης και τη θνητότητα. Η ποικιλομορφία των συμπτωμάτων χρειάζεται διαγνωστική στρατηγική, η οποία να είναι ευαίσθητη για την ανίχνευση της νόσου και ειδική για τον αποκλεισμό των άλλων νόσων. Έτσι η διάγνωση της νόσου στηρίζεται σε συνδυασμό κλινικών και εργαστηριακών ευρημάτων, καθώς και ευρημάτων από το υπερηχοκαρδιογράφημα. Για τη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας χρησιμοποιούνται τα κριτήρια Duke τα οποία δημοσιεύτηκαν το 1994 από το Πανεπιστήμιο Duke 37 και είναι συνδυασμός κλινικών και μικροβιολογικών παραμέτρων. Διακρίνονται σε κύρια και δευτερεύοντα (Πίν. 3). Τα δύο κύρια κριτήρια είναι η θετική καλλιέργεια αίματος για μικροοργανισμούς που συνήθως προκαλούν ενδοκαρδίτιδα και δομικές αλλαγές στο υπερηχοκαρδιογράφημα (εκβλαστήσεις που ανευρίσκονται κοντά στις βαλβίδες, περιβαλβιδικά αποστήματα ή αποκόλληση των προσθετικών βαλβίδων). Τα δευτερεύοντα κριτήρια είναι περιφερικές βλάβες της ενδοκαρδίτιδας, όπως όζοι Osler, κηλίδες Roth και Janeway αλλοιώσεις, καθώς και γενικά χαρακτηριστικά λοίμωξης, όπως πυρετός και εμβολικά φαινόμενα. Στα αρχικά κριτήρια Duke, τα οποία θεωρήθηκε ότι δεν είναι αρκετά για τη διάγνωση, προτάθηκαν τροποποιήσεις για μεγαλύτερη ευαισθησία και ειδικότητα. 38,39 Οι τροποποιήσεις αυτές περιλαμβάνουν Πίνακας 3. Κριτήρια Duke για τη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας Κύρια κριτήρια Θετική αιμοκαλλιέργεια Τυπικοί μικροοργανισμοί από δύο αιμοκαλλιέργειες (S. viridans, S. bovis, HACEK, S. aureus ή Enterococcus κοινότητας χωρίς αρχική εστία) Επιμένουσες θετικές αιμοκαλλιέργειες με μεσοδιάστημα 12 ωρών Τρεις ή τέσσερις θετικές αιμοκαλλιέργειες με μεσοδιάστημα 1 ώρας Μία θετική καλλιέργεια για C.burnetti ή τίτλος αντισωμάτων έναντι της φάσης 1 >1:800 Ένδειξη ενδοκαρδιακής συμμετοχής Επιβεβαίωση με υπέρηχο ή αποκόλληση των προσθετικών βαλβίδων Δευτερεύοντα κριτήρια Προδιάθεση για καρδιακή νόσο Χρήση ενδοφλέβιων ουσιών Πυρετός >38 ο C Αγγειακά φαινόμενα (εμβολή, ανεύρυσμα, Janeway αλλοιώσεις) Ανοσολογικά φαινόμενα (σπειραματονεφρίτιδα, όζοι Osler, κηλίδες Roth) Μικροβιολογικές ενδείξεις (θετική καλλιέργεια αίματος όχι από τυπικούς μικροοργανισμούς) Ύποπτα ευρήματα στον υπέρηχο (όχι τυπικά)

12 20 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) τις θετικές ορολογικές εξετάσεις για Q πυρετό και τη μικροβιαιμία από S. aureus στα κύρια κριτήρια και την πρόσθεση της CRP και τις μικροαιμορραγίες στα δευτερεύοντα. Επίσης προτάθηκε να συμπεριληφθούν και οι μοριακές μέθοδοι. Η ευαισθησία του διαγνωστικού σχήματος Duke κυμαίνεται από % με σωστή επιλογή των περιπτώσεων. Με τα κριτήρια Duke η ενδοκαρδίτιδα διακρίνεται σε βεβαιωμένη, πιθανή και απορριπτέα. Για τη βεβαιωμένη ενδοκαρδίτιδα απαιτούνται 2 κύρια κριτήρια ή 1 κύριο και τρία δευτερεύοντα ή 5 δευτερεύοντα. Για την πιθανή ενδοκαρδίτιδα ένα κύριο και ένα δευτερεύον ή 5 δευτερεύοντα. Με το διαθωρακικό υπερηχοκαρδιογράφημα ανευρίσκονται οι εκβλαστήσεις σε 50% των περιπτώσεων, αντίθετα με το διαοισοφαγικό υπερηχοκαρδιογράφημα σε 50-94% των περιπτώσεων. 1,4,40 Έτσι η απουσία εκβλαστήσεων στο υπερηχοκαρδιογράφημα δεν αποκλείει τη διάγνωση της ενδοκαρδίτιδας. Εργαστηριακή διάγνωση Δείγματα που χρησιμοποιούνται για εξέταση Στα αρχικά στάδια της νόσου γίνεται κυρίως αιμοκαλλιέργεια και ως δείγμα για την PCR χρησιμοποιείται αίμα με EDTA. Σε προχωρημένα στάδια χρησιμοποιούνται για εξέταση δείγματα από τεμάχια ιστού εμβολής τα οποία αφαιρέθηκαν χειρουργικά και σε ακόμη πιο προχωρημένα στάδια εκβλαστήσεις από τις βαλβίδες που αφαιρούνται χειρουργικά. Καλλιέργεια αίματος Η καλλιέργεια αίματος προσφέρει σημαντική βοήθεια στη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας. Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου ενδοκαρδίτιδας έχει βρεθεί ότι ο αριθμός των μικροβίων στο αίμα παραμένει σταθερός έως ότου αρχίσει η θεραπεία, περίπου 1-10 μικροοργανισμοί ανά ml αίματος. 1 Έτσι είναι ασύνηθες να εναλλάσσονται θετικές με αρνητικές αιμοκαλλιέργειες. Γενικά λαμβάνονται τρία ζεύγη αιμοκαλλιέργειας μέσα στις πρώτες ώρες με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 1 ώρας και από διαφορετική φλέβα κάθε φορά, πριν την έναρξη της θεραπείας με αντιβιοτικά. 1 Κατά τη διάρκεια της θεραπείας λαμβάνονται και άλλες αιμοκαλλιέργειες εάν παραμένει ο πυρετός και τα συμπτώματα. Σε οξεία ενδοκαρδίτιδα εφόσον δεν είναι δυνατή η καθυστέρηση της θεραπείας για 24 ώρες λαμβάνονται τρία ζεύγη αιμοκαλλιέργειας μέσα σε 2 ώρες και αρχίζει αμέσως η θεραπεία. 1,5 Πρέπει απαραίτητα να λαμβάνονται όλα τα μέτρα για την αποφυγή ψευδώς θετικών αιμοκαλλιεργειών. Το κάθε ζεύγος αποτελείται από δύο μπουκάλια αερόβιας καλλιέργειας ή από ένα αερόβιας και ένα αναερόβιας. Το ποσό του αίματος που πρέπει να λαμβάνεται είναι τουλάχιστον 20 ml για κάθε ζεύγος. Εφόσον έχει αρχίσει η χορήγηση αντιβιοτικών πριν την εισαγωγή στο νοσοκομείο και με σκοπό την απομόνωση του υπεύθυνου μικροβίου μπορεί να γίνει διακοπή της χορήγησης του αντιβιοτικού για 2-4 ημέρες για τη λήψη των αιμοκαλλιεργειών, εφόσον το επιτρέπει η κατάσταση του ασθενούς και δεν υπάρχει καρδιακή ανεπάρκεια. 1 Επίσης εάν το ιστορικό του ασθενούς έχει αρχίσει από αρκετές εβδομάδες η έναρξη της θεραπείας μπορεί να καθυστερήσει για 1-3 ημέρες σε μια προσπάθεια απομόνωσης του αιτίου. Η αιμοκαλλιέργεια αποβαίνει θετική περίπου στο 95% των περιπτώσεων εφόσον λαμβάνονται τρία ζεύγη αιμοκαλλιέργειας και η επώαση διαρκεί 7 ημέρες. Η αιμοκαλλιέργεια αποβαίνει αρνητική σε 5-31% των περιπτώσεων. 1 Συνήθως η αρνητική αιμοκαλλιέργεια οφείλεται στην προηγούμενη λήψη αντιβιοτικών, στη μη καλή μεθοδολογία της καλλιέργειας ή στην παρουσία απαιτητικών ή άτυπων μικροοργανισμών. 5 Για την αδρανοποίηση οποιουδήποτε αντιβιοτικού που έχει χορηγηθεί πριν την αιμοκαλλιέργεια έχουν αναπτυχθεί διάφορες μέθοδοι. Η αρχική αραίωση 1:5 ή 1:10 του αίματος στο υλικό της αιμοκαλλιέργειας αραιώνει τις φυσικές αντιμικροβιακές ιδιότητες του αίματος. Μελέτες έχουν δείξει ότι η πρόσθεση διαφόρων απορροφητικών ρητινών στο υλικό της καλλιέργειας αναστέλλει τη δράση των αντιβιοτικών. Επίσης τεχνικές λύσεις των κυττάρων του αίματος (λευκών και ερυθρών αιμοσφαιρίων) και συμπύκνωσης πριν τον εμβολιασμό στο υλικό της καλλιέργειας έχουν αυξήσει την αναλογία απομόνωσης των μικροβίων παρουσία αντιβιοτικών. 1 Η επώαση για 5-7 ημέρες στα αυτόματα συστήματα αιμοκαλλιεργειών είναι αρκετή για την απομόνωση των περισσοτέρων μικροβίων. Υπάρχουν όμως και μικροοργανισμοί που αναπτύσσονται βραδέως και χρειάζονται μεγαλύτερο χρόνο επώασης (Brucella, Legionella, κάποιοι στρεπτόκοκκοι και

13 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 21 HACEK). Συνήθως η απομόνωση της βρουκέλλας με τα αυτόματα μηχανήματα επιτυγχάνεται μέσα σε χρόνο επώασης 6 ημερών. Οι μικροοργανισμοί όμως της ομάδας HACEK απομονώνονται μετά από επώαση 10 ημερών. Έτσι εάν οι αιμοκαλλιέργειες παραμένουν αρνητικές μετά από επώαση 7 ημερών η επώαση παρατείνεται για άλλες 3 εβδομάδες και περιοδικά εξετάζονται παρασκευάσματα, τα οποία βάφονται με acridine orange και γίνονται τυφλές ανακαλλιέργειες. 41,42 Ανθεκτικότητα των μικροοργανισμών στα αντιβιοτικά Με την απομόνωση του υπεύθυνου μικροβίου δίνεται η δυνατότητα ελέγχου της ευαισθησίας στα αντιβιοτικά. Σημαντικό πρόβλημα στην αντιμετώπιση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας είναι η αύξηση της ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά των μικροβίων που προκαλούν ενδοκαρδίτιδα, όπως πολυανθεκτικά στελέχη στρεπτοκόκκου, στελέχη S. aureus ανθεκτικά στην oxacillin και στην vancomycin κυρίως σε νοσοκομειακούς ασθενείς, στελέχη εντεροκόκκου ανθεκτικά στις αμινογλυκοσίδες. Εξέταση και καλλιέργεια των βαλβίδων Όταν γίνεται χειρουργική αντικατάσταση των βαλβίδων, από τον ιστό ή τις εκβλαστήσεις που αφαιρούνται γίνεται μικροσκοπική εξέταση με χρώση Gram και καλλιέργεια για την απομόνωση των υπεύθυνων μικροοργανισμών. 42 Η απομόνωση των μικροοργανισμών από την καλλιέργεια τεμαχίων ιστού των βαλβίδων δεν είναι συχνή, πιο συχνά είναι θετική σε περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας από σταφυλόκοκκο ή από βρουκέλλα. Μερικές φορές βέβαια ο μικροοργανισμός απομονώνεται από την καλλιέργεια τεμαχίων ιστού των βαλβίδων, ενώ η αιμοκαλλιέργεια είναι αρνητική. Για την καλλιέργεια ιστού των βαλβίδων, τεμάχια από διάφορα σημεία των βαλβίδων (κυρίως αυτά με εκβλαστήσεις) τοποθετούνται σε αποστειρωμένο δοχείο με αποστειρωμένα γυάλινα σωματίδια και 4 ml ζωμού (brain heart infusion broth) και γίνεται ομογενοποίηση. 43 Από το υλικό αυτό στη συνέχεια γίνεται καλλιέργεια σε αιματούχο άγαρ και σοκολατόχρωμο άγαρ. 42,43 Τα τρυβλία και ο ζωμός επωάζονται στους 37 ο C για 5-10 ημέρες (CO 2 ) και γίνονται ανακαλλιέργειες στις 2 και στις 5 ημέρες επώασης. Ορολογικές εξετάσεις Οι ορολογικές δοκιμασίες δεν είναι ειδικές για τη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας, αλλά όταν άλλες μέθοδοι δεν μπορούν να βοηθήσουν οι ορολογικές δοκιμασίες μπορεί να προσφέρουν σημαντική διαγνωστική βοήθεια και να αποτελέσουν οδηγό για τη θεραπεία ενόσω αναμένεται το αποτέλεσμα της αιμοκαλλιέργειας. Με το σκεπτικό αυτό το οποιοδήποτε θετικό αποτέλεσμα των ορολογικών εξετάσεων δεν αγνοείται αλλά εκτιμάται και εξετάζεται περαιτέρω. 1 Η αναζήτηση των ειδικών αντισωμάτων μπορεί να επιβεβαιώσει το αίτιο, την πορεία της λοίμωξης και κατά πόσο είναι οξεία ή χρόνια. Όταν παρατηρηθεί αύξηση των IgM αντισωμάτων μέσα σε 2-3 εβδομάδες από την έναρξη της νόσου είναι ενδεικτικό οξείας λοίμωξης. Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ των πρώτων συμπτωμάτων και της αύξησης των αντισωμάτων διαφέρει ανάλογα με το μικροοργανισμό που προκαλεί τη νόσο. Η ενδοκαρδίτιδα συχνά αποτελεί δευτερογενή εκδήλωση κάποιας λοίμωξης από άτυπους μικροοργανισμούς και τα ειδικά αντισώματα είναι πιθανόν να είναι ήδη αυξημένα. Έτσι, επειδή η πρότερη κατάσταση του ασθενούς δεν είναι γνωστή, ένα θετικό αποτέλεσμα το οποίο δείχνει ορομεταστροφή πρέπει να επιβεβαιώνεται με τετραπλάσια αύξηση των αντισωμάτων (IgG) μεταξύ δύο δειγμάτων ορού που λαμβάνονται ένα κατά την έναρξη της νόσου και το δεύτερο μετά από 2-3 εβδομάδες. Είναι γνωστό ότι οι ορολογικές εξετάσεις μπορεί να βοηθήσουν σημαντικά στη διάγνωση της ενδοκαρδίτιδας από βρουκέλλα (συγκολλητινοαντίδραση Wright >1:160). Ακόμη η διάγνωση της ενδοκαρδίτιδας από Coxiella burnetii γίνεται κυρίως με ορολογικές εξετάσεις. Υψηλοί τίτλοι αντισωμάτων έναντι του αντιγόνου της φάσης Ι (IgG>1:400 με σύνδεση συμπληρώματος, ή >1:800 με μικροανοσοφθορισμό) είναι διαγνωστικοί για ενδοκαρδίτιδα από Coxiella burnetii. Επίσης η διάγνωση της ενδοκαρδίτιδας από Bartonella spp. και Chlamydia spp. μπορεί να γίνει με τις ορολογικές δοκιμασίες. Οι πιο συνηθισμένες ορολογικές δοκιμασίες που χρησιμοποιούνται είναι η συγκολλητινοαντίδραση σε σωληνάρια για τη Brucella spp., έμμεσος ανοσοφθορισμός για τη Legionella pneumophila, ELISA για το Mycoplasma pneumoniae και ELISA ή έμμεσο ανοσοφθορισμό για τα Chlamydia spp.

14 22 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) Για τη διάγνωση της ενδοκαρδίτιδας από GRAM (+) μικρόβια έχει περιγραφεί ταχεία ορολογική δοκιμασία. Έχει βρεθεί ένα νέο γλυκερινοφωσφογλυκολιπίδιο (Lipid S), το οποίο είναι σχετικό με το λιποτειχοϊκό οξύ των πηκτάση (-) σταφυλοκόκκων. Για τον προσδιορισμό των IgG αντισωμάτων έναντι του Lipid S χρησιμοποιείται ELISA και η εξέταση δεν είναι ειδική για την ενδοκαρδίτιδα, αλλά είναι καλός δείκτης υπάρχουσας λοίμωξης από Gram (+) μικρόβια. 44 Μοριακές μέθοδοι - PCR Η PCR μπορεί να εφαρμοστεί για τη διάγνωση της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας αποβλέποντας στην ανεύρεση και αναγνώριση του μικροοργανισμού σε επίπεδο γένους ή είδους. Δείγματα στα οποία μπορεί να εφαρμοστεί η PCR είναι το ολικό αίμα και κυρίως τεμάχια ιστών από τις βαλβίδες (κυρίως αυτά με εκβλαστήσεις). 42,43 Το αίμα δεν είναι πάντα κατάλληλο δείγμα, γιατί ο αριθμός των μικροβίων είναι μικρός. Αντίθετα οι εκβλαστήσεις σε περίπτωση χειρουργικής αφαίρεσης των βαλβίδων, αποτελούν πολύ καλό δείγμα για την εφαρμογή της PCR, γιατί ο αριθμός των μικροβίων σε αυτές είναι μεγάλος. Η εφαρμογή της PCR σε τεμάχια ιστού των βαλβίδων επιτρέπει την ανεύρεση του μικροοργανισμού, όταν οι αιμοκαλλιέργειες είναι αρνητικές λόγω χορήγησης αντιβιοτικών ή όταν το αίτιο είναι απαιτητικό μικρόβιο και δύσκολα καλλιεργείται. Η PCR σε τεμάχιο ιστού των βαλβίδων αποδείχθηκε ότι έχει μεγαλύτερη ευαισθησία από την καλλιέργεια. 43,45 Σε ασθενείς με φυσικές βαλβίδες έχει ευαισθησία 94% και ειδικότητα 100%, αντίθετα σε ασθενείς με προσθετικές βαλβίδες έχει ευαισθησία 50% και ειδικότητα 100%. 46 Η PCR μπορεί να αποβεί θετική σε ασθενείς στους οποίους η καλλιέργεια αίματος και η καλλιέργεια υλικού βαλβίδας ήταν αρνητικές. 46 Ο έλεγχος ευαισθησίας της PCR έδειξε ότι πρέπει να υπάρχουν 3,3x10 6 μικρόβια ανά g ιστού για να προκύψει ικανοποιητικό αποτέλεσμα. 43 Στις περισσότερες μελέτες χρησιμοποιείται ως στόχος για την PCR ένα γονίδιο κοινό στα περισσότερα μικρόβια, όπως το 16S rrna γονίδιο (universal PCR) και στη συνέχεια αναγνώριση του προϊόντος της PCR και έτσι του υπεύθυνου μικροβίου με ανεύρεση της αλληλουχίας των βάσεων (sequencing) ή με άλλες μεθόδους, όπως ανάλυση με πολυμορφισμό μήκους θραύσματος από περιοριστικό ένζυμο στο προϊόν της PCR (Restriction Fragment Length Polymorphism analysis, PCR-RFLP). 2,43 Επίσης στην PCR μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως στόχοι, γονίδια ειδικά για το κάθε μικρόβιο. Ακόμη με την PCR μπορεί να γίνει στο δείγμα ανίχνευση των γονιδίων ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά. 2 Το 16S rrna γονίδιο είναι καλά διατηρημένο, έχει ένα μέσο αριθμό επαναλείψεων ανάλογα με το γένος του μικροβίου, ανευρίσκεται σε όλα τα μικρόβια και χρησιμοποιείται ως «μοριακό ρολόι» γιατί συγκεντρώνει μεταλλάξεις σε ένα αργό, σταθερό ρυθμό. 2 Διαφορές στην αλληλουχία του 16S rrna γονιδίου μπορεί να αποτελέσουν μοναδική ταυτότητα για το κάθε μικρόβιο. Με την ανεύρεση του μικροβίου με την PCR επιβεβαιώνεται το αποτέλεσμα της καλλιέργειας, αλλά βοηθά σημαντικά και στην ταυτοποίηση και τυποποίηση του υπεύθυνου μικροβίου. 47,48 Πολλές φορές η πλήρης ταυτοποίηση και τυποποίηση του μικροοργανισμού, που απομονώνεται από την αιμοκαλλιέργεια, δεν είναι δυνατή και εύκολη με τις κλασικές μεθόδους και στις περιπτώσεις αυτές η PCR και στη συνέχεια ο προσδιορισμός της αλληλουχίας των βάσεων δίνουν την πλήρη ταυτοποίησή του. Το θετικό αποτέλεσμα της PCR πρέπει πάντοτε να εκτιμάται σε σχέση με την κλινική κατάσταση, γιατί παραμένει θετικό για αρκετούς μήνες μετά τη θεραπεία. Άλλες εργαστηριακές εξετάσεις Αιματουρία παρατηρείται σε 64% των περιπτώσεων βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας. 22 Επίσης παρατηρείται πρωτεϊνουρία, αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων με πολυμορφοπυρήνωση, αναιμία, σπάνια θρομβοκυτοπενία, αυξημένη CRP (100%) και αύξηση της ΤΚΕ>55 mm/h. 27 Μυοκαρδιακά αποστήματα Τα μυοκαρδιακά αποστήματα είναι διαπυϊτική λοίμωξη του μυοκαρδίου, ενδοκαρδίου, των φυσικών ή προσθετικών βαλβίδων ή της περιοχής γύρω από τις βαλβίδες. Συνήθως προηγείται ενδοκαρδίτιδα, εγχειρήσεις καρδιάς ή άλλες χειρουργικές επεμβάσεις. 49 Στο ένα τρίτο των περιπτώσεων το απόστημα εμφανίζεται στη βάση της αορτικής βαλβίδας, σε αναλογία 20-34% συμβαίνει σε προσθετικές βαλβίδες,

15 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 23 το 50% των περιπτώσεων οφείλεται σε σταφυλόκοκκο και η θνητότητα αυξάνει κατά πολύ (13 φορές). 50,51 Άλλα μικρόβια που προκαλούν αποστήματα είναι Haemophilus spp., Enterococcus spp., E. coli, Streptococcus spp. και Bacteroides spp. 9,52 Η εμφάνιση αποστημάτων στα παιδιά είναι σπάνια, τα τελευταία 20 χρόνια περιγράφηκαν 16 περιπτώσεις. 26 Θεραπεία Η αντιμικροβιακή θεραπεία είναι ανάλογη του μικροβίου που προκαλεί τη νόσο και την ευαισθησία του στα διάφορα αντιβιοτικά. 7,41 Οδηγίες για την αντιμικροβιακή θεραπεία έχουν διαμορφωθεί και προταθεί από μεγάλες επιστημονικές εταιρείες, όπως οι προτάσεις της Αμερικανικής Καρδιολογικής και της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας. 7,41,54 Η θεραπεία της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας καθορίζεται κυρίως από το evidence-based scoring system, το οποίο στηρίζεται στην ταξινόμηση των προτάσεων (class I, class II, class III) και στο επίπεδο των ενδείξεων (Level A, B, C). 7 Το σύστημα αυτό έχει σκοπό να βοηθήσει τους κλινικούς στην ερμηνεία των ευρημάτων και στη διαμόρφωση αποφάσεων για τη θεραπεία. Βέβαια η θεραπεία προσαρμόζεται κάθε φορά ανάλογα με την κλινική κατάσταση του κάθε ασθενή. Συνιστάται η χορήγηση των αντιβιοτικών να συνεχίζεται για 4-6 εβδομάδες για την αποφυγή των επιπλοκών, οι οποίες επιβαρύνουν την κλινική κατάσταση και αυξάνουν τη θνητότητα. 19 Η χειρουργική αντικατάσταση των βαλβίδων ελαττώνει τη θνητότητα σε αυτές τις περιπτώσεις. 53 Οι ενδείξεις και ο χρόνος της χειρουργικής επέμβασης είναι ακόμη υπό μελέτη. 5 Στη χειρουργική επέμβαση το δίλημμα πάντα είναι η χρονική στιγμή στην οποία πρέπει να γίνει, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος εμβολών 23 και βέβαια ο χρόνος κατά τον οποίο θα συνεχιστεί η θεραπεία με αντιβιοτικά μετά τη χειρουργική επέμβαση. Η χειρουργική αντικατάσταση των βαλβίδων εφαρμόζεται σε 25-30% των ασθενών με ενεργό ενδοκαρδίτιδα και σε 20-40% των ασθενών σε μετέπειτα στάδια ακόμη και μετά από επιτυχημένη θεραπεία με αντιβιοτικά. 5 Summary Infective endocarditis A. Kansouzidou-KANAKOUDI Laboratory of Bacteriology, Infectious Diseases Hospital, Thessaloniki, Greece Infectious endocarditis (IE) is a microbial infection of the endocardial surface, affecting primarily the valves. The overall incidence of IE has not changed significantly in recent decades because of a progressive change in the risk factors. Recent trends in IE include an increasing involvement of prosthetic valve pathology, nosocomially-acquired disease and the emergence of the staphylococci as significant causative agents. IE is often associated with underlying congenital or other heart disease. It usually develops at sites of endothelial injury, where there is deposition of platelets and thrombus formation. Many microorganisms are capable of causing IE, depending on whether IE occurs on a natural or prosthetic valve and whether the disease is hospital- or community-acquired. The microorganisms that most commonly cause IE are Staphylococcus aureus, coagulase negative staphylococci, Streptococcus spp., Εnterococcus spp., HACEK group. S. aureus is the most common cause of IE in much of the developed world and S. aureus, Streptococcus spp. and Enterococcus spp. are responsible for >80% of all cases of IE. In addition, there some other microorganisms cause IE more rarely. The diagnosis of IE is based on a combination of clinical (Duke scheme), laboratory and echocardiographic data. The Duke scheme includes major and minor criteria. The microbiological diagnosis of IE is based primarily on blood culture, which is the most important diagnostic test and is the

16 24 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) key in identifying the aetiologic agent and its antimicrobial susceptibility. In addition to blood cultures, culture of valve tissue or vegetations may also reveal the causative organism. Serological tests contribute to the diagnosis of IE, especially in the case of negative culture. PCR can be used to detect and identify causal organisms in excised vegetations, pieces of valve or peripheral emboli, and is of particular value in cases of difficult, atypical or culture negative IE. Amplification of a universal gene (16S rrna) and sequencing to identify the causative agent can be performed. Echocardiography should be carried out in all cases of suspected IE for the detection of vegetations or abscesses. The predominant complications of IE are heart failure (which is the principal cause of death), embolic events and neurological complications. Antibiotic therapy remains the cornerstone of the treatment of IE. Surgical removal of the valve is necessary in patients who do not response to antibiotic therapy. The prognosis of IE, even with appropriate antibiotic therapy, is poor with a global mortality rate of 9-35%. Acta Microbiologica Hellenica 2007, 52 (1): Βιβλιογραφία 1. Watkin RW, Lang S, Lambert PA, Littler WA, Elliott TSJ. The microbial diagnosis of infective endocarditis. J Infect 2003, 47: Millar BC, Moore JE. Current trends in the molecular diagnosis of infective endocarditis. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2004, 23: Moreillon P, Que Y-A. Infective endocarditis. Lancet 2003, 363: Mouly S, Ruimy R, Launay O, Arnoult F, Brochet E, Trouillet J-L et al. The changing clinical aspects of infective endocarditis: Descriptive review of 90 episodes in a French teaching hospital and risk factors for death. J Infect 2002, 45: Hill EE, Herijgers P, Herregods MC, Peetermans WE. Evolving trends in infective endocarditis. Clin Microbiol Infect 2006, 12: Brouqui P, Raoult D. Endocarditis due to rare and fastidious bacteria. Clin Microbiol Rev 2001, 14: Baddour LM, Wilson WR, Bayer AS, Fowler VG Jr, Bolger AF, Levison ME, et al; Committee on Rheumatic Fever, Endocarditis, and Kawasaki Disease; Council on Cardiovascular Disease in the Young; Councils on Clinical Cardiology, Stroke, and Cardiovascular Surgery and Anesthesia; American Heart Association; Infectious Diseases Society of America. Infective endocarditis: diagnosis, antimicrobial therapy, and management of complications: a statement for healthcare professionals from the Committee on Rheumatic Fever, Endocarditis, and Kawasaki Disease, Council on Cardiovascular Disease in the Young, and the Councils on Clinical Cardiology, Stroke, and Cardiovascular Surgery and Anesthesia, American Heart Association: endorsed by the Infectious Diseases Society of America. Circulation 2005, 111:e Lindberg J, Schonheyder HC, Moller JK, Prag J. Incidence of pneumococcal endocarditis: A regional health register-based study in Denmark Scand J Infect Dis 2005, 37: Anderson DJ, Olaison L, McDonald JR, Miro JM, Hoen B, Selton-Suty C et al. Enterococcal prosthetic valve infective endocarditis: Report of 45 episodes from the International Collaboration on Endocarditis-merged database.eur J Clin Microbiol Infect Dis 2005, 24: Zinkernagel AS, Speck RF, Ruef C, Zingg W, Berger- Bachi B, Springer B. Rapidly destructive Staphylococcus epidermidis endocarditis. Infection 2004, 33: Reguera JM, Alarcon A, Miralles F, Pachon J, Juarez C, Colmenero JD. Brucella endocarditis: Clinical, diagnostic, and therapeutic approach. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2003, 22: Olut AI, Erkek E. Early prosthetic valve endocarditis due to Acinetobacter baumannii: A case report and brief review of the literature. Scand J Infect Dis 2005, 37: Branger S, Casalta JP, Habib G, Collard F, Raoult D. Escherichia coli endocarditis: Seven new cases in adults and review of the literature. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2005, 24: MacEachern P, Giannoccaro JP, Elsayed S, Read RR, Laupland KB. A rare case of pleuropulmonary infec-

17 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 25 tion and septic shock associated with Enterococcus faicium endocarditis. J Infect 2005, 50: Tzipodi MF, Adinolfi LE, Ragone E, Mangoni ED, Fortunato R, Iarussi D et al. Streptococcus bovis endocarditis and its association with chronic liver disease: An underestimated risk factor. Clin Infect Dis 2004, 38: Hoen B, Chirouze C, Cabell CH, Selton-Suty C, Duchene F, Olaison L et al and the International Collaboration on Endocarditis Study Group. Emergence of endocarditis due to group D streptococci: Findings derived from the merged database of the International Collaboration on Endocarditis. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2005, 24: Elsayed S, Zhang K. Gemella bergeriae endocarditis diagnosed by sequencing of rrna genes in heart valve tissue. J Clin Microbiol 2004, 42: Haddow LJ, Mulgrew C, Ansari A, Miell J, Jackson G, Malnick H, Rao GG. Neisseria elongate endocarditis: Case report and literature review. Clin Microbiol Infect 2003, 9: Nagano N, Sato J, Cordevant C, Nagano Y, Taguchi F, Inoue M. Presumed endocarditis caused by BRO β-lactamase-producing Moraxella lacunata in an infant with Fallot s tetrad. J Clin Microbiol 2003, 41: Shetty A, Rebeiro D, Evans A, Linnane S. Gonococcal endocarditis: A rare complication of a common disease. J Clin Pathol 2004, 57: Garg N, Kandpal B, Garg N, Tewari S, Kapoor A, Goel P, Sinha N. Characteristics of infective endocarditis in a developing country-clinical profile and outcome in 192 Indian patients, Int J Cardiol 2005, 98: Leblebicioglu H, Yilmaz H, Tasova Y, Alp E, Saba R, Caylan R et al and Study Group. Characteristics and analysis of risk factors for mortality in infective endocarditis. Eur J Epidemiol 2006, 21: Chu VH, Sexton DJ, Cabell CH, Reller LB, Pappas PA, Singh RK et al. Repeat infective endocarditis: Differentiating relapse from reinfection. Clin Infect Dis 2005, 41: Miro JM, del Rio A, Mestres CA. Infective endocarditis in intravenous drug abusers and HIV-1 infected patients. Infect Dis Clin North Am 2002, 16: Bishara J, Peled N, Samra Z, Sagie A, Leibovici L, Pitlik S. Infective endocarditis in diabetic and nondiabetic patients. Scand J Infect Dis 2004, 36: Shah FS, Fennelly G, Weingarten-Arams J, Yang L, Glickstein J. Endocardial abscesses in children: Case report and review of the literature. Clin Infect Dis 1999, 29: Liew WK, Tan TH, Wong KY. Infective endocarditis in childhood: A seven-year experience. Singapore Med J 2004, 45: Choi M, Mailman TL. Pneumococcal endocarditis in infants and children. Pediatr Infect Dis J 2004, 23: Kan B, Ries J, Normark BH, Chang F-Y, Feldman C, Ko WC et al. Endocarditis and pericarditis complicating pneumococcal bacteraemia, with special reference to the adhesive abilities of pneumococci: Results from a prospective study. Clin Microbiol Infect 2006, 12: Chu J, Wilkins G, Williams M. Review of 65 cases of infective endocarditis in Dunedin Public Hospital. N Z Med J 2004, 117: Anonymous. Vegetations, valves and echocardiography (Editorial). Lancet 1988, 2: Deprele C, Berthelot Ph, Lemetayer F, Comtet C, Fresard A, Cazorla C et al. Risk factors for systemic emboli in infective endocarditis. Clin Microbiol Infect 2004, 10: Miro JM, Anguera I, Cabell CH, Chen AY, Stafford JA, Corey GR et al and the International Collaboration on Endocarditis Merged Database Study Group. Staphylococcus aureus native valve infective endocarditis: Report of 566 episodes from the International Collaboration on Endocarditis Merged Database. Clin Infect Dis 2005, 41: Angstwurm K, Halle E, Wetzel K, Schultze J, Schielke E, Weber JR. Isolated bacterial meningitis as the key syndrome of infective endocarditis. Infection 2004, 32: Chirouze C, Cabell CH, Fowler VG, Khayat N, Olaison L, Miro JM et al and the International Collaboration on Endocarditis Stydy Group. Prognostic factors in 61 cases of Staphylococcus aureus prosthetic valve infective endocarditis from the International Collaboration on Endocarditis merged database. Clin Infect Dis 2004, 38: Di Salvo G, Thuny F, Rosenberg V, Pergola V, Belliard O, Derumeaux G et al. Endocarditis in the elderly: Clinical, echocardiographic, and prognostic features. Eur Heart J 2003, 24: Durack DT, Lukes AS, Bright DK. New criteria for diagnosis of infective endocarditis: Utilization of specific echocardiographic findings. Duke Endocarditis Service. Am J Med 1994, 96: Li JS, Sexton DJ, Mick N, Nettles R, Fowler VG, Ryan T et al. Proposed modifications to the Duke criteria for the diagnosis of infective endocarditis. Clin Infect Dis 2000, 30: Prendergast BD. Diagnostic criteria and problems in infective endocarditis. Heart 2004, 90:

18 26 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) 40. Evangelista A, Gonzalez-Alujas MT. Echocardiography in infective endocarditis. Heart 2004, 90: Bayer AS, Bolger AF, Taubert KA, Wilson W, Steckelberg J, Karchmer AW et al. Diagnosis and management of infective endocarditis and its complications. Circulation 1998, 98: Podglajen I, Bellery F, Poyart C, Coudol P, Buu-Hoi A, Bruneval P, Mainardi J-L. Comparative molecular and microbiologic diagnosis of bacterial endocarditis. Emerg Infect Dis 2003, 9: Lang S, Watkin RW, Lambert PA, Bosner RS, Littler WA, Elliott TSJ. Evaluation of PCR in the molecular diagnosis of endocarditis. J Infect 2004, 48: Connaughton M, Lang S, Tebbs SE, Littler WA, Lambert PA, Elliott TSJ. Rapid serodiagnosis of Gram-positive bacterial endocarditis. J Infect 2001, 42: Gauduchon V, Chalabreysse L, Etienne J, Celard M, Benito Y, Lepidi H et al. Molecular diagnosis of infective endocarditis by PCR amplification and direct sequencing of DNA from valve tissue. J Clin Microbiol 2003, 41: Bosshard PP, Kronenberg A, Zbinden R, Ruef C, Bottger EC, Altwegg M. Etiologic diagnosis of infective endocarditis by broad-range Polymerase Chain Reaction: A 3-year experience. Clin Infect Dis 2003, 37: Voldstedlund M, Pedersen LN, Fuursted K, Nielsen LP. Different Polymerase Chain Reaction-based analyses for culture-negative endocarditis caused by Streptococcus pneumoniae. Scand J Infect Dis 2003, 35: Heidt MC, Mohamed W, Hain T, Vogt PR, Chakraborty T, Domann E. Human infective endocarditis caused by Streptococcus suis serotype 2. J Clin Microbiol 2005, 43: Chikwe J, Barnard J, Pepper JR. Myocardial abscess. Heart 2004, 90: Anguera I, Quaglio G, Ferrer B, Nicolas JM, Pare C, Marco F, Miro JM. Sudden death in Staphylococcus aureus-associated infective endocarditis due to perforation of a free-wall myocardial abscess. Scand J Infect Dis 2001, 33: Shibata T, Hirai H, Fujii H, Aoyama T, Seuhiro S. Infective endocarditis with myocardial abscesses complicating percutaneous transluminal coronary angioplasty. J Heart Valve Dis 2002, 11: Kurland S, Enghoff E, Landelius J, Nystrom SO, Hambraeus A, Friman G. A 10-year retrospective study of infective endocarditis at a university hospital with special regard to the timing of surgical evaluation in S.viridans endocarditis. Scand J Infect Dis 1999, 31: Λούπα Χ, Μαυροειδή Ν, Μπουτσικάκης Ι, Πανιάρα Ο, Δεληγκάρου Ο, Σαρόγλου Γ. Eνδοκαρδίτιδα Επιδημιολογικά, κλινικά, μικροβιολογικά και θεραπευτικά δεδομένα. Ιατρική 2000, 78: Horstkotte D, Follath F, Gutschik E, Lengyel M, Oto A, Pavie A et al, Task Force Members on Infective Endocarditis of the European Society of Cardiology, ESC Committee for Practice Guidelines (CPG). Guidelines on prevention, diagnosis and treatment of infective endocarditis executive summary. Τhe task force on infective endocarditis of the European society of cardiology. Eur Heart J 2004, 25:267-76

19 Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ Τόμος 52, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2007) 27 Xλαμύδιο της πνευμονίας Δ.Α. Χατζηδημητρίου Το χλαμύδιο της πνευμονίας είναι Gram αρνητικός υποχρεωτικά ενδοκυττάριος μικροοργανισμός. Έχει χαρακτηριστικό διφασικό κύκλο ανάπτυξης και παρουσιάζεται με δύο μορφές, το εξωκυττάριο λοιμογόνο και το ενδοκυττάριο μεταβολικά ενεργό σωμάτιο. Στον άνθρωπο προκαλεί οξεία λοίμωξη του ανώτερου αλλά και κατώτερου αναπνευστικού συστήματος. Λοίμωξη από το χλαμύδιο της πνευμονίας σε ηλικιωμένους συχνά έχει τη μορφή σοβαρότατης άτυπης πνευμονίας. Ωστόσο, ορολογικές έρευνες έδειξαν συσχέτιση των λοιμώξεων από χλαμύδιο της πνευμονίας με χρόνιες παθήσεις όπως το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και η αθηροσκλήρωση. Σε αρκετές μελέτες έχει ανιχνευθεί ο μικροοργανισμός στις αθηροσκληρωτικές βλάβες των στεφανιαίων, καρωτιδικών, αλλά και άλλων περιφερικών αρτηριών καθώς και στα κοιλιακά αορτικά ανευρύσματα. Η αντιμετώπιση της λοίμωξης από το χλαμύδιο της πνευμονίας είναι δύσκολη, γιατί έχει τη μορφή χρόνιας ή εμμένουσας λοίμωξης η οποία εύκολα υποτροπιάζει. Δελτιον Ελληνικησ Μικροβιολογικησ Εταιρειασ 2007, 52 (1): Ταξινόμηση Β Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τα χλαμύδια, λόγω του μοναδικού διφασικού κύκλου ανάπτυξής τους, τοποθετήθηκαν σε χωριστή τάξη Chlamydiales, οικογένεια Chlamydiaceae, με ένα γένος τα Chlamydia, και αναγνωρισμένα είδη, το χλαμύδιο του τραχώματος (C. trachomatis), το χλαμύδιο της ψιττάκωσης (C. psittaci), το χλαμύδιο pecorum (C. pecorum) και το χλαμύδιο της πνευμονίας (C. pneumoniae). 1 Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες των 16S και 23S rrna γονιδιακών αλληλουχιών του μικροβίου οδήγησαν σε μια καινούρια ταξινόμηση. Τα μέλη της τάξης Chlamydiales ομαδοποιήθηκαν σε 4 οικογένειες. 1. Οικογένεια Chlamydiaceae με δύο γένη, Chlamydiae και Chlamydophila. Στο γένος χλαμύδια (Chlamydiae) περιλαμβάνονται τρία είδη: Το χλαμύδιο του τραχώματος (Chlamydia trachomatis), το χλαμύδιο suis και το χλαμύδιο muridarum. Στo γένος Chlamydophila περιλαμβάνονται έξι είδη: Το χλαμύδιο της πνευμονίας (Chlamydia pneumoniae), το χλαμύδιο της ψιττάκωσης (Chlamydia psittaci), το χλαμύδιο pecorum, το χλαμύδιο felis, το χλαμύδιο caviae, και το χλαμύδιο abortus. 2,3 2. Οικογένεια Simkaniaceae περιλαμβάνει ένα είδος τη Simkania negevensis. 3. Οικογένεια Parachlamydiaceae περιλαμβάνει την Parachlamydia acanthamoeba και 4. Οικογένεια Waddliaceae που περιλαμβάνει τη Waddlia chondrophila. 4 Επομένως, σύμφωνα με τη νέα ταξινόμηση

20 28 Acta Microbiologica Hellenica Volume 52, Number 1 (January - February 2007) το χλαμύδιο της πνευμονίας ανήκει στην τάξη Chlamydiales, οικογένεια Chlamydiaceae, γένος Chlamydophila. Το χλαμύδιο της πνευμονίας προκαλεί στον άνθρωπο λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος αλλά προσβάλλει και ζώα όπως άλογα, κοάλα και διάφορα ερπετά. 5,6 Σχηματίζει ενδοπλασματικά έγκλειστα τα οποία δεν περιέχουν γλυκογόνο. Είναι ανθεκτικό στη δράση των σουλφοναμιδών. 7-9 Μορφολογικά χαρακτηριστικά Τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά δεν διαφέρουν από αυτά της όλης οικογένειας. Τα χλαμύδια αρχικά θεωρήθηκαν πρωτόζωα, αργότερα ιοί και σήμερα χαρακτηρίζονται ως Gram αρνητικά βακτηρίδια, τα οποία αναπτύσσονται στο πρωτόπλασμα ευκαρυωτικών κυττάρων και το κυτταρικό τους τοίχωμα δεν περιέχει καθόλου ή περιέχει ελάχιστη πεπτιδογλυκάνη και αντί αυτής θεμελιώδη ουσία με τετραπεπτίδια. 4 Το μέγεθός τους κυμαίνεται από nm. Είναι ορατά με το κοινό μικροσκόπιο και χρωματίζονται με φθορίζουσες χρωστικές, κατά Giemsa ιώδη, κατά Castaneda κυανά και κατά Macchiavello ερυθρά. Δεν αναπτύσσονται σε κοινά θρεπτικά υλικά παρά μόνο σε κύτταρα γιατί χρησιμοποιούν συστατικά υψηλής ενέργειας όπως το αδενόσινο τριφωσφορικό οξύ (ATP) του κυττάρου που προσβάλλουν. Οι ενεργειακές τους ανάγκες βασίζονται στο κύτταρο στο οποίο παρασιτούν, είναι δηλαδή υποχρεωτικά ενδοκυττάρια παράσιτα. 1,4 Οι ιδιότητες με τις οποίες διακρίνονται από τους ιούς και ταξινομούνται στους σχιζομύκητες είναι οι εξής: Περιέχουν DNA και RNA, σε αντίθεση με τους ιούς που περιέχουν μόνο ένα εκ των δύο πυρηνικών οξέων. Πολλαπλασιάζονται με διχοτόμηση ενώ οι ιοί όχι. Έχουν κυτταρικό τοίχωμα χαρακτηριστικό των Gram αρνητικών βακτηριδίων. Έχουν ριβοσωμάτια, τα οποία δεν υπάρχουν στους ιούς. Παράγουν ένζυμα. Είναι ευαίσθητα σε διάφορα αντιβιοτικά (τετρακυκλίνες, χλωραμφαινικόλη) σε αντίθεση με τους ιούς. Κύκλος ανάπτυξης των χλαμυδίων Τα χλαμύδια παρουσιάζονται ως δύο διαφορετικές μορφολογικές οντότητες: 1. Ως στοιχειώδη σωμάτια (elementary bodies, ΣΣ) και 2. ως δικτυωτά ή αρχικά σωμάτια (reticulate or initial bodies, ΔΣ). Το στοιχειώδες σωμάτιο το οποίο είναι μικρότερο αποτελεί την εξωκυττάρια και λοιμογόνο μορφή του μικροοργανισμού. Ο μοναδικός διφασικός κύκλος ανάπτυξης είναι κοινός για όλα τα χλαμύδια και διαρκεί ώρες. 10,11 Το ΣΣ δεσμεύεται στους υποδοχείς του κυττάρου ξενιστή και φαγοκυτταρώνεται με ειδικό μηχανισμό. Αμέσως μετά την είσοδό του περιβάλλεται από μεμβρανώδη κύστη. Η κύστη αυτή έχει τη δυνατότητα να αλληλεπιδρά με τα εκκριτικά κυστίδια της συσκευής Golgi με τέτοιο τρόπο ώστε να ενσωματώνονται σ αυτή τα φωσφολιπίδια του κυττάρου ξενιστή. Παράλληλα, τα χλαμύδια διαθέτουν μηχανισμούς αναστολής της ενδοκυττάριας απάντησης του ξενιστή, όπως τη σύντηξη του φαγοσώματος που περιέχει το παθογόνο σωματίδιο με το λυσόσωμα και μ αυτό τον τρόπο αποφεύγουν τους παράγοντες του κυττάρου ξενιστή που θα ήταν καταστρεπτικοί για την ενδοκυττάρια επιβίωσή τους. Εντός του φαγοσώματος γίνεται η ανάπτυξη του χλαμυδίου. Το ΣΣ μετατρέπεται σε ΔΣ το οποίο στη συνέχεια υφίσταται επανειλημμένες διαιρέσεις. Τις πρώτες 20 ώρες της μόλυνσης του κυττάρου ξενιστή, το φαγόσωμα περιέχει μόνον ΔΣ τα οποία διαιρούνται. Μετά τα ΔΣ συμπυκνώνονται και διαιρούμενα με διχοτόμηση σχηματίζουν νέα ΣΣ. Με τον τρόπο αυτό 2 ημέρες μετά τη μόλυνση του κυττάρου, το φαγόσωμα διογκώνεται και περιέχει διάφορες χλαμυδιακές μορφές μεταξύ των οποίων υπερτερούν τα λοιμογόνα ΣΣ. Το σύνολο του φαγοσώματος μαζί με όλες τις χλαμυδιακές μορφές που περιέχει ονομάζεται χλαμυδιακό έγκλειστο σωμάτιο. Ο κύκλος ανάπτυξης ολοκληρώνεται όταν το ευκαρυωτικό κύτταρο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε το χλαμύδιο λύεται και ελευθερώνονται στο περιβάλλον τα νεοσχηματισθέντα ΣΣ. Το ώριμο έγκλειστο σωμάτιο αποτελεί το χαρακτηριστικό γνώρισμα της χλαμυδιακής λοίμωξης. 12,4 Υπό ορισμένες συνθήκες έλλειψης των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών, παρουσίας ιντερφερόνης γ ή αντιβιοτικών μπορεί να εμφανιστούν μεγαλύτερες άτυπες χλαμυδιακές μορφές. Αυτές οι ανώμαλες μορφές εμμένουν στο

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ Ε. ΠΛΑΤΣΟΥΚΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 26/11/2008

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ Ε. ΠΛΑΤΣΟΥΚΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 26/11/2008 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ Ε. ΠΛΑΤΣΟΥΚΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 26/11/2008 ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΟΥΣ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑΣ Ενδοκαρδίτιδα Ενδαγγειακή πρόθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασιλική Κουλουρίδα Βιοπαθολόγος Συντ. δ/ντρια, ΓΠΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Λοίμωξη του διαβητικού ποδιού (DFI) Όλες οι δερματικές βλάβες, έλκη, είναι επιμολυσμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ Καθ. Γ. Δαΐκος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γ.Ν «Λαϊκό» Ορισμός Λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα είναι η ενδοαγγειακή λοίμωξη καρδιαγγειακών

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτερα στην ενδοκαρδίτιδα

Νεώτερα στην ενδοκαρδίτιδα Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας Νεώτερα στην ενδοκαρδίτιδα Θεσσαλονίκη 19/2/2010 Π.Μαργέτης Επιστημονικός Συνεργάτης Εργαστηρίου Ηχωκαρδιολογίας Τζανείου Νοσοκομείου Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Είδος μικροοργανισμού και αληθής βακτηριαιμία

Είδος μικροοργανισμού και αληθής βακτηριαιμία Είδος μικροοργανισμού και αληθής βακτηριαιμία Η βακτηριαιμία είναι αληθής (>90% των περιπτώσεων) όταν το βακτήριο που απομονώνεται είναι: S. aureus S. pneumoniae S. pyogenes S. agalactiae Listeria monocytogenes

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ. Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο. Δεκέμβριος 2014

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ. Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο. Δεκέμβριος 2014 ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο Δεκέμβριος 2014 Επιδημιολογία Η πνευμονία είναι η έκτη κατά σειρά αιτία θανάτου Επίπτωση: 500-1000 περιπτώσεις /100.000 Στη χώρα μας υπολογίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική Αντιμετώπιση Μικροβιαιμιών από Ενδαγγειακές Γραμμές. Γ. Σαρόγλου

Θεραπευτική Αντιμετώπιση Μικροβιαιμιών από Ενδαγγειακές Γραμμές. Γ. Σαρόγλου Θεραπευτική Αντιμετώπιση Μικροβιαιμιών από Ενδαγγειακές Γραμμές Γ. Σαρόγλου 26-11 11-2008 Dennis Maki et al, Lancet Infect Dis 2007;7:645-57 ΤΥΠΟΙ ΚΑΘΕΤΗΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΑΘΕΤΗΡΑΣ Περιφερικός

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

... 2013 55 (. ) 3 2 4 ( , i.v. Triplex V V VI VII VI IX Moreillon P, Que YA. Lancet 2004;363:139 49,, Habib G. Heart 2006;92:124 30 ,,,, Hill EE, Herijgers P, Claus P, et al. Eur Heart J 2007;28:196

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ Μάθημα στους ειδικευόμενους : 26-11-2008 Ευαγγελία Δ. Πλατσούκα ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ : παρουσία βακτηρίων στο αίμα, που ανιχνεύονται με την καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ Τούμπα Ίλντικο, Ζούνη Παναγιώτα 3, Δημοπούλου Ειρήνη 4, Λεμονή Αλεξάνδρα 4, Χριστοπούλου Ανδρονίκη 5, Μπακόλα Δήμητρα Δντρια Βιοπαθολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘ. ΤΖ. ΚΟΥΡΕΑ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΥ Δρ. ΤΖΩΡΤΖΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΣΤΩΝ & ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΣΤΩΝ & ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΣΤΩΝ & ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ Μαρία Οικονόμου Μικροβιολογικό Εργαστήριο Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΣΗΠΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη πύου μέσα σε μία άρθρωση, ύστερα από την εγκατάσταση σ αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

TAΞΙΝΟΜΗΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Στάδιο ΙΙ

TAΞΙΝΟΜΗΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Στάδιο ΙΙ TAΞΙΝΟΜΗΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Σταδιο Ι S. aureus CoNS Αερόβια G-β Στρεπτόκοκκοι Στάδιο ΙΙ CoNS Μικρόβια δερματικής χλωρίδας S. aureus (Μικρός αριθμός, Λοιμογ. Δύναμη) Σταδιο III CoNS S. aureus Αερόβια Gram (-)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Eφη. Πετεινάκη

ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Eφη. Πετεινάκη ΟΙ ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Eφη Πετεινάκη ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΟΥΤΙΝΑΣ ΕΝΟΣ ΚΛΙΝΙΚΟΥ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ταυτοποίηση κάποιων βακτηρίων ο έλεγχος ευαισθησίας διάγνωση λοιμώξεων από μικροοργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ

ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΩΝ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ Γ.ΣΑΡΟΓΛΟΥ 5/02/2013 ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ Πρωτοπαθής Δευτεροπαθής - Eστιακή λοίμωξη - Πνευμονία - Ουρολοίμωξη - Χειρουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΗΘΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΗΘΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΗΘΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΑΧΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και εμπειρική θεραπεία των λοιμώξεων 2007 ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ./Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και διάγνωση ενδοκαρδίτιδας

Πρόληψη και διάγνωση ενδοκαρδίτιδας Ελληνική Καρδιολογική Εταιρία Επιµορφωτικά Σεµινάρια Ειδικευοµένων Καρδιολογίας 2011-2012 Πρόληψη και διάγνωση ενδοκαρδίτιδας Π.Λουρίδα, Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος ΚΕΕΛΠΝΟ, Α Παθολογική κλινική και Τµήµα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου.

Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου. Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου..σκούτας¹,.καραγιάννη¹, Ε.Ρηγάδη¹, Κ.Μικούδη¹, Κ.Σιώμος¹, Ο.Γουλή¹,

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ KAI ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΛΟΙΜΩΞΙΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ KAI ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΛΟΙΜΩΞΙΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ KAI ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΧΡΙΣΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΛΟΙΜΩΞΙΟΛΟΓΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ Επιδημιολογία 5-11/1000 κατοίκους/έτος 34/1000 κατοίκους/έτος > 75 ετών 5-12% των λοιμώξεων

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 1 Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Υπεύθυνοι για την εκπαίδευση των εξειδικευομένων είναι οι: Εμμανουήλ Ροηλίδης, Καθηγητής Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Π οφύλαξη ξ ε ν ε δ ν οκα κ ρδίτι τ δα δ ς

Π οφύλαξη ξ ε ν ε δ ν οκα κ ρδίτι τ δα δ ς Προφύλαξη ενδοκαρδίτιδας Ι. Γερµανάκης ΕΝ Ο-ΚΑΡ ΙΤΙ Α ΕΝDO-CARDITIS η ενεργός ενδοκαρδιακή φλεγµονή έχει θνητότητα 1 στις 5 περιπτώσεις καταστρέφει ενεργητικά τις δοµές του καρδιαγγειακού συστήµατος.....απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΑΠΟΣΤΗΜΑΤΑ. Μαρία Ορφανίδου Επιμελήτρια Β Μικροβιολογικό Εργαστήριο Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΑΠΟΣΤΗΜΑΤΑ. Μαρία Ορφανίδου Επιμελήτρια Β Μικροβιολογικό Εργαστήριο Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΑΠΟΣΤΗΜΑΤΑ Μαρία Ορφανίδου Επιμελήτρια Β Μικροβιολογικό Εργαστήριο Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» Ορισμός Εγκεφαλικό απόστημα= περιγεγραμμένη πυώδης συλλογή εντός του εγκεφαλικού παρεγχύματος Παθοφυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Η επιδηµιολογία των νοσοκοµειακών λοιµώξεων παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες σε σχέση µε αυτήν των λοιµωδών νοσηµάτων που εκδηλώνονται στην κοινότητα. Αφορά ένα ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ

ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ Μάθημα στους ειδικευόμενους : 1-12-2010 Ευαγγελία Δ. Πλατσούκα ΒΑΚΤΗΡΙΑΙΜΙΑ : παρουσία βακτηρίων στο αίμα, που ανιχνεύονται με την καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονώδης Νόσος της Πυέλου (PID) Δρ. Aικατερίνη Μασγάλα Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Ορισμός PID (Pelvic Inflammatory Disease) Οξεία λοίμωξη των δομών του έσω γεννητικού συστήματος (μήτρα, σάλπιγγες, ωοθήκες)

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Βακτηριαιμίες, Bακτηριαιμία-συνδεόμενη με καθετήρες

Βακτηριαιμίες, Bακτηριαιμία-συνδεόμενη με καθετήρες Βακτηριαιμίες, Bακτηριαιμία-συνδεόμενη με καθετήρες Ελένη Πρίφτη Βιοπαθολόγος-κλινική μικροβιολόγος Διευθύντρια Μικροβιολογικού Τμήματος Γ.Ν.Α «Αλεξάνδρα» Εισαγωγή Η ανίχνευση βακτηριαιμίας ή μυκηταιμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Λοιμώξεις ουροποιητικού Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Ταξινόμηση-Ορισμοί Λοιμώξεις ανώτερου ουροποιητικού Πυελονεφρίτιδα με ή χωρίς νεφρικό ή παρανεφρικό απόστημα. Λοιμώξεις κατώτερου ουροποιητικού Κυστίτιδα,

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, αναψυχής και πύργων ψύξης για ανίχνευση λεγεωνέλλας.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, αναψυχής και πύργων ψύξης για ανίχνευση λεγεωνέλλας. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, αναψυχής και πύργων ψύξης για ανίχνευση λεγεωνέλλας. Νακούλας Βασίλειος Επόπτης Δημόσιας Υγείας MSc Εργαστήριο Υγιεινής & Επιδημιολογίας Π.Γ.Ν.Λάρισας 1976:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Τα συνηθέστερα αίτια της οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας αναφέρονται στον Πίνακα. PINΙΟΙ 20% ΚΟΡΟΝΑΪΟΙ 8% ΑΔΕΝΟΪΟΙ 5% ΕΡΠΗΤΟΪΟΣ 1-2 4% ΙΟΣ EPSTEIN-BARR 2%

Τα συνηθέστερα αίτια της οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας αναφέρονται στον Πίνακα. PINΙΟΙ 20% ΚΟΡΟΝΑΪΟΙ 8% ΑΔΕΝΟΪΟΙ 5% ΕΡΠΗΤΟΪΟΣ 1-2 4% ΙΟΣ EPSTEIN-BARR 2% Μιχάλης Σαββίδης Παθολόγος ΟΞΕΙΑ ΦΑΡΥΓΓΟΑΜΥΓΔΑΛΙΤΙΔΑ Τα συνηθέστερα αίτια της οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας αναφέρονται στον Πίνακα. Πίνακας 1: Αίτια οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας PINΙΟΙ 20% ΚΟΡΟΝΑΪΟΙ 8% ΑΔΕΝΟΪΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ Η συχνότερη αιτία επίσκεψης των παιδιών στον ιατρό είναι η μέση ωτίτις. Περίπου το 1/3 των παιδιών ηλικίας από 1-5 ετών, παρουσιάζουν παραπάνω από τρεις προσβολές μέσης ωτίτιδας το χρόνο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ. Ε. ΑΡΧΟΝΤΙΔΟΥ Προϊσταμένη Ν.Λ. Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΙΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ. Ε. ΑΡΧΟΝΤΙΔΟΥ Προϊσταμένη Ν.Λ. Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ Ε. ΑΡΧΟΝΤΙΔΟΥ Προϊσταμένη Ν.Λ. Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΙΣ Α.. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Απομάκρυνση

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

O ρόλος των εμβολίων στην προφύλαξη από την πνευμονία της κοινότητας

O ρόλος των εμβολίων στην προφύλαξη από την πνευμονία της κοινότητας O ρόλος των εμβολίων στην προφύλαξη από την πνευμονία της κοινότητας Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ. Παπανικολάου» Πνευμονιοκοκκική πνευμονία σε

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές

Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές Η εντόπιση της λοιμώξεως π.χ. ενδοκοιλιακή - μαλακών μορίων κλπ Ο προσδιορισμός ή η εμπειρική γνώση των παθογόνων αιτίων Η γνώση της αντοχής και κυρίως του Β.

Διαβάστε περισσότερα

2/12/2013. Νοσοκομειακές λοιμώξεις. Επιδημιολογία νοσοκομειακών λοιμώξεων από Gramαρνητικά παθογόνα Μέτρα ελέγχου. Ορισμοί. Νοσοκομειακή λοίμωξη

2/12/2013. Νοσοκομειακές λοιμώξεις. Επιδημιολογία νοσοκομειακών λοιμώξεων από Gramαρνητικά παθογόνα Μέτρα ελέγχου. Ορισμοί. Νοσοκομειακή λοίμωξη Επιδημιολογία νοσοκομειακών λοιμώξεων από Gramαρνητικά παθογόνα Μέτρα ελέγχου Νοσοκομειακές λοιμώξεις Welcome to the hospital! Bugs are waiting for you!!! Ξανθή Δεδούκου Γραφείο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική προσέγγιση βακτηριακών λοιμώξεων ΚΝΣ. Μαρία Θεοδωρίδου

Θεραπευτική προσέγγιση βακτηριακών λοιμώξεων ΚΝΣ. Μαρία Θεοδωρίδου Θεραπευτική προσέγγιση βακτηριακών λοιμώξεων ΚΝΣ Μαρία Θεοδωρίδου ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ* ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Ουδεμία 0% - 8% Υπεράνοσος ίππειος ορός 16% Σουλφοναμίδες 12% - 28% Υπεράνοσοςίππειοςορόςκαισουλφοναμίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Μ Ι Κ Ρ Ο Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α 7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ 25-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Π Α Ν ΕΕ Π ΙΙ ΣΣ ΤΤ Η Μ ΙΙ Ο Θ ΕΕ ΣΣ ΣΣ Α Λ ΙΙ Α ΣΣ ΣΣ ΧΧ ΟΟ ΛΛ ΗΗ ΕΕ ΠΠ ΙΙ ΣΣ ΤΤ ΗΗ ΜΜ ΩΩ ΝΝ ΥΥ ΓΓ ΕΕ ΙΙ ΑΑ ΣΣ ΤΤ Μ Η Μ Α ΙΙ Α ΤΤ Ρ ΙΙ Κ Η ΣΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΠΥΕΛΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΠΥΕΛΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΠΥΕΛΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ - ΚΥΣΤΙΤΙΔΑ - ΠΡΟΣΤΑΤΙΤΙΔΑ - ΟΥΡΗΘΡΙΤΙΔΑ - ΒΑΛΑΝΟΠΟΣΘΙΤΙΔΑ - ΟΡΧΕΟΕΠΙΔΙΔΥΜΙΤΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Οι ουρολοιμώξεις διακρίνονται σε λοιμώξεις του ανωτέρου

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΧΟΛΕΡΑ (ICD-10 Α00): ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΝΟΣΗΜΑΤΟΣ 1. Λοιμογόνος παράγοντας H χολέρα είναι μια οξεία διαρροϊκή νόσος που οφείλεται στην προσβολή του εντέρου από την

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Έκταση και σημασία. Νότια Ευρώπη, Ασία, Αφρική Συχνή στην Ελλάδα Σημαντικές οικονομικές απώλειες Νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης

Έκταση και σημασία. Νότια Ευρώπη, Ασία, Αφρική Συχνή στην Ελλάδα Σημαντικές οικονομικές απώλειες Νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΑΓΑΛΑΞΙΑ Λοιμώδης νόσος των προβάτων και των αιγών, που χαρακτηρίζεται από φλεγμονώδεις εντοπίσεις στο μαστό, στις αρθρώσεις και στους οφθαλμούς Έκταση και σημασία Νότια Ευρώπη, Ασία, Αφρική Συχνή

Διαβάστε περισσότερα