Διπλωματική Εργασία. Αυξέντη-Αξέντη Παναγιώτη Δημητρίου του Γεωργίου. Αριθμός Μητρώου: Θέμα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διπλωματική Εργασία. Αυξέντη-Αξέντη Παναγιώτη Δημητρίου του Γεωργίου. Αριθμός Μητρώου: 6210. Θέμα"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΕΝΣΥΡΜΑΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών Αυξέντη-Αξέντη Παναγιώτη Δημητρίου του Γεωργίου Αριθμός Μητρώου: 6210 Θέμα «Αναγνώριση ακουστικών συμβάντων ανθρώπου κατά τη διάρκεια του ύπνου με μικροϋπολογιστικό σύστημα χαμηλού κόστους» Επιβλέπων Καθηγητής: Αναπληρωτής Καθηγητής Ευάγγελος Δερματάς Αριθμός Διπλωματικής Εργασίας: Πάτρα, Ιούνιος

2 2

3 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Πιστοποιείται ότι η Διπλωματική Εργασία με θέμα «Αναγνώριση ακουστικών συμβάντων ανθρώπου κατά τη διάρκεια του ύπνου με μικροϋπολογιστικό σύστημα χαμηλού κόστους» του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Αυξέντη-Αξέντη Παναγιώτη Δημητρίου Αριθμός Μητρώου: 6210 Παρουσιάστηκε δημόσια και εξετάστηκε στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών στις /06/2011 Ο Επιβλέπων Ο Διευθυντής του Τομέα Αναπληρωτής Καθηγητής Ευάγγελος Δερματάς Καθηγητής Νικόλαος Φακωτάκης 3

4 4

5 Περίληψη Η εξέλιξη των ενσωματωμένων συστημάτων οδήγησε στη δημιουργία μικροϋπολογιστών συστημάτων χαμηλού κόστους τα οποία είναι ικανά να καταγράφουν, αποθηκεύουν και να επεξεργάζονται αναπνευστικά σήματα εντοπίζοντας έτσι ανωμαλίες της αναπνευστικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια του ύπνου. Τα αποτελέσματα αυτής της δραστηριότητας οδηγούν στην συστηματικότερη παρακολούθηση ασθενών με αναπνευστική ανεπάρκεια και βοηθούν στη διάγνωση και πρόληψη τέτοιων αρρυθμιών εν τη γενέσει τους όσον αφορά σε εν δυνάμει ασθενείς. Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της εργασίας παρουσιάζεται ένα τέτοιο ενσωματωμένο σύστημα χαμηλού κόστους το οποίο καταγράφει,αποθηκεύει και επεξεργάζεται αναπνευστικό σήματα που έχει ληφθεί κατά τη διάρκεια ανθρώπινου ύπνου. Στα κεφάλαια που ακολουθούν αναλύεται η δομή,οι επιμέρους συνιστώσες του συστήματος καθώς και μέθοδοι επεξεργασίας του σήματος. Αρχικά λοιπόν ορίζεται το ιατρικό και θεωρητικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίζονται οι ισχυρισμοί και μέθοδοι που ακολουθούνται. Εν συνεχεία, γίνεται εισαγωγή στους στοιχειώδεις ορισμούς όπως αυτοί του μικροελεγκτή και ενσωματωμένου συστήματος και γίνεται μια πρώτη αναφορά στο μικροελεγκτή ADuC 7026 της Analog Devices που χρησιμοποιήσαμε και στα περιφερειακά αυτού. Επίσης γίνεται και ανάλυση των στοιχειωδών χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος μvision της Keil που μας επιτρέπουν να κάνουμε προσομοιώσεις με μηδενικό υλικό στη διάθεσή μας. Στο επόμενο κεφάλαιο γίνεται αναλυτική επεξήγηση του μικροελεγκτή μας και δίνονται επιπλέον ενδεικτικά παραδείγματα με τα οποία γίνεται κατανοητές βασικές δυνατότητες που προσφέρει αυτός και στις οποίες θα στηριχθούμε για να δομήσουμε το δικό μας πρόγραμμα. Σημειώνουμε εδώ πως ο προγραμματισμός του μικροελεγκτή και των περιφερειακών του έγινε σε γλώσσα προγραμματισμού C. Στο τέταρτο κεφάλαιο επεξηγούμε τον αλγόριθμο που χρησιμοποιήσαμε για την επεξεργασία του σήματος και τους λόγους επιλογής του. Έπειτα παραθέτουμε αναλυτικά τον κώδικα της εφαρμογής μας και τέλος καταλήγουμε σε αποτελέσματα και συμπεράσματα. 5

6 Summary The development of embedded system has led to the creation of low cost microcomputer systems that are capable of recording, storing and processing respiratory signals thus giving the opportunity to identify respiratory abnormalities during sleep time. Results of such activities result in more intensive monitoring of patients with respiratory insuffiency and help other potential patients to diagnose the abnormalities and prevent them. Within this thesis, we present such a low cost embedded system that records, stores and processes the respiratory signal of snores obtained during human sleep. In the following chapters we analyze the structure, each component of the system and the methods being implemented. Initially we define the medical and theoretical background on which we are based to build in our program and apply our methods. Moreover, we give the basic definitions such as the microcontroller s and the embedded system s, and we make the first presentation of The next the microcontroller ADuC 7026 of Analog Devices and its peripherals that will be used for implementation. We also present the μvision the Keil environment which enables us to emulate the microcontroller having at our disposal zero hardware. The next section gives a detailed explanation of this microcontroller and some basic examples of its programming possibilities are presented that will help us the application. The programming of the microcontroller and its peripherals was done in C programming language. In the fourth chapter we explain the algorithm that will be used for the signal processing and the reasons for its selection. Afterwards the programming of the microcontroller is given and explained in detail and finally we conclude with the results. 6

7 Ευχαριστίες, Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Αναπληρωτή Καθηγητή Κύριο Δερματά Ευάγγελο για την επίβλεψη και τη βοήθεια που μου παρείχε για την ολοκλήρωση της διπλωματικής μου με τις συμβουλές του. Ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη θα ήθελα να εκφράσω στην οικογένειά μου για την υποστήριξη πάσης φύσεως και τη βοήθειά τους σε όλη τη διάρκεια των προπτυχιακών σπουδών μου και όχι μόνο. 7

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : SNORING DETECTION 1.1 Εισαγωγή Obstructive Sleep Apnea (OSA) Διάγνωση OSA Θεραπεία OSA Snoring Detection Μέθοδος Μικρόφωνο Ενίσχυση Φιλτράρισμα Μετατροπή Analog σε Digital Πεδίο Χρόνου Μετασχηματισμός Πεδίο συχνότητας Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΩΝ 2.1 Μικροεπεξεργαστές Μικροελεγκτές Ενσωματωμένα Συστήματα (embedded systems) ARM Microprocessors ARM7TDMI Οικογένεια ADuC702X Ο Μικροελεγκτής ADuC Η αναπτυξιακή πλατφόρμα της Olimex για τον ADuC Περιβάλλον Ανάπτυξης...40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ADuC 7026 PERIPHERAL ΒΑΣΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 3.1 ADC Timers Interrupt Controller

9 3.4 General Purpose Input-Output Pins Παραδείγματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΗΜΑΤΟΣ 4.1 FIR και IIR Φίλτρα Λειτουργία ψηφιακών φίλτρων Αλγόριθμος GOERTZEL Βασικός GOERTZEL Ρυθμός δειγματοληψίας Μέγεθος BLOCK Προϋπολογισμός σταθερών Βελτιστοποιημένος GOERTZEL Συμπεράσματα...73 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο : ΕΦΑΡΜΟΓΗ SNORING DETECTION ADuC Δημιουργία σήματος εισόδου Δημιουργία βασικού προγράμματος Συμπεράσματα

10 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 SNORING DETECTION 11

12 1.1 Εισαγωγή Το ροχαλητό όπως είναι κοινώς γνωστό, είναι ο νυχτερινός ήχος ο οποίος όχι μόνο προκαλεί δυσάρεστες επιπτώσεις στον εν αγνοία ασθενή αλλά και στην οικογένειά του. Αποτελεί μία εξαιρετικά συνήθη κατάσταση και έχει εκτιμηθεί ότι πάνω από το 50% του ενήλικου πληθυσμού ροχαλίζει. Ένα ροχαλητό είναι ουσιαστικά ένας αναπνευστικός θόρυβος που παράγεται από ταραχώδη ροή του αέρα διαμέσου ενός συνόλου αποφραγμένων αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου. Κατά το ξύπνημα του ανθρώπου οι αεραγωγοί αυτοί είναι επαρκώς ανοικτοί ώστε η ροή να είναι στρωτή και συνεπώς σχετικά αθόρυβη. Συνήθως το ροχαλητό δημιουργείται κατά την εισπνευτική φάση του κύκλου αναπνοής χωρίς αυτό να είναι απόλυτο. Ο τυρβώδης ή αλλιώς ταραχώδης αέρας που δημιουργείται έχει ως αποτέλεσμα να πάλλονται ευαίσθητοι ιστοί του στοματοφάρυγγα προκαλώντας ηχητικό φαινόμενο, το ροχαλητό. Ο άνω αεραγωγός, όπως ορίζεται το εσωτερικό τμήμα από τα χείλη και τα ρουθούνια μέχρι τις φωνητικές χορδές, αποτελείται από πολλά κυλινδρικά τμήματα διαφορετικής διάρκειας και διατομής.η ροή του αέρα μέσω αυτού χαρακτηρίζεται ως τυρβώδης η στρωτή ανάλογα τον αριθμό Reynolds. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που συντελούν στη συστολή των αεραγωγών όπως η θέση του ατόμου όπως αυτό κοιμάται, ο βαθμός χαλάρωσης των μυών του λαιμού, η κατανάλωση αλκοόλ, η ηλικία, τα επίπεδα των ορμονών, της παχυσαρκίας και γενικά στοματοφαρυγγικές δυσλειτουργίες. Γενικά οι πιθανές αιτίες ύπαρξης ροχαλητού μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως έχει: Γενικές αιτίες: μεταβολισμός, η παχυσαρκία που συνδέεται με το 100% των περιπτώσεων ροχαλητού, ορμονικές, η γήρανση. Τοπικές αιτίες: έμφυτες και επίκτητες, η επίδραση των οποίων μπορεί να μειωθεί. Το ροχαλητό δεν αποτελεί απλά ένα ενδοοικογενειακό πρόβλημα που διαταράσσει τον ύπνο των ατόμων που βρίσκονται γύρω από το άτομο που ροχαλίζει αλλά αποτελεί ένδειξη μιας πιο σοβαρής κατάστασης που καλείται Αποφρακτική Άπνοια- Obstructive Sleep Apnea(OSA). 12

13 1.2 Obstructive Sleep Apnea(OSA) Ο άνω αεραγωγός όσων πάσχουν από αποφρακτική άπνοια (OSA) φράσσεται εντελώς κατά τη διάρκεια του ύπνου προκαλώντας έτσι πτώση των επιπέδων οξυγόνωσης του αίματος. Η ακριβής αιτία της ασθένειας είναι άγνωστη αλλά για τους περισσότερους ασθενείς οφείλεται η περιοχή στη βάση της γλώσσας που δημιουργεί τη φραγή στους αεραγωγούς. Αυτή η περιοχή δεν έχει άκαμπτες δομές, όπως οστά ή χόνδρο, για να αποφευχθεί η κατάρρευση. Όταν ο ασθενής είναι ξύπνιος, οι μυς σε αυτόν τον τομέα είναι ενεργοί και ικανοί να κρατήσουν τον αεραγωγό ανοικτό, αλλά κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορούν να χαλαρώσουν και στην περίπτωση του OSA, να καταρρεύσουν πλήρως (εικόνα 1.1). Εικόνα 1.1. Διαγραμματική άποψη αναπνευστικού συστήματος με (α)ανοικτό σύστημα αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου και (β)με φραγμένο σύστημα αεραγωγών. Η φραγή αυτή προκαλείται από τον μαλακό ιστό στη βάση της γλώσσας που με την κατάρρευσή του παρεμποδίζει τη ροή του αέρα. Όπως αναφέραμε και προηγουμένως υπάρχουν πολλοί λόγοι που συντελούν στη συστολή των αεραγωγών και αυτοί οι λόγοι σχετίζονται άμεσα με 3 βασικές μυϊκές ομάδες : Οι χαλαροί μύες του ουρανίσκου Οι μύες της πίσω γλώσσας. Οι σταφυλικοί φαρυγγικοί μύες. Αυτές και άλλες μυϊκές ομάδες φαίνονται παρακάτω: 13

14 Εικόνα 1.2 Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο OSA πάσχων περνά από διάφορους κύκλους μέσα από μια σειρά γεγονότων: Το σύστημα των αεραγωγών φράσσεται και ο πάσχων δεν αναπνέει, Τα επίπεδα οξυγόνωσης του αίματος (SaO2) μειώνονται, με αποτέλεσμα η καρδιά να χτυπά γρηγορότερα, Ο ασθενής ξυπνά για να ανοίξει το σύστημα των αεραγωγών ώστε να αναπνεύσει Ο ασθενής ξανακοιμάται. Ο πάσχων πρέπει μόνο να ξυπνήσει για λίγα δευτερόλεπτα για να αναπνεύσει και στη συνέχεια κοιμάται ξανά, όμως αυτά τα γεγονότα άπνοιας μπορεί να συμβούν σε σοβαρές περιπτώσεις, εκατοντάδες φορές κάθε νύχτα. Η Αποφρακτική Άπνοια είναι μία πολύ σοβαρή κατάσταση η οποία χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσεις σε καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση και υπνηλία, η οποία με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα, π.χ το ενδεχόμενο οι ασθενείς να αποκοιμηθούν ενώ οδηγούν. 14

15 1.3 Διάγνωση OSA Οι ασθενείς που πάσχουν από OSA «κοστίζουν» πολύ σε κάθε κοινωνία: χρησιμοποιούν το εθνικό σύστημα υγείας σε διπλάσιο βαθμό σε σχέση με πριν ξεκινήσουν τη θεραπεία τους. Παρ όλα αυτά μελέτες έδειξαν ότι το 93% των γυναικών και το 82% των αντρών οι οποίοι έπασχαν έστω και από την πιο απλή και συνήθη μορφή OSA δεν έτυχαν διάγνωσης. Ο πιο σημαντικός λόγος για αυτό είναι απλά ότι δεν υπάρχουν χαμηλού κόστους εργαλεία και συστήματα που να κάνουν ακριβώς αυτή τη δουλειά. Το κλειδί στη διάγνωση της OSA δίνεται στη βιβλιογραφία με τον όρο polysomnography - PSG. Αρχικά, αναπτύχθηκε από τον Dr. Nathaniel Kleitman στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο το 1950, και περιλαμβάνει την καταγραφή πολλαπλών μετρήσεων της φυσιολογίας ασθενούς που υπόκειται στην εξέταση. Η διαδικασία αυτή γίνεται κατά τη διάρκεια όλης της νύχτας ενώ αυτός ο συνδυασμός των δεδομένων οδηγεί σε συμπεράσματα που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση των γεγονότων άπνοιας. Σε αυτά περιλαμβάνονται μετρήσεις: Ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος EEG (ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου) Electroculogram EOG (κίνηση των ματιών) Ηλεκτρομυογραφήματος EMG (κίνηση των μυών του σαγονιού) Μυϊκής κίνηση ποδιών Ροής αέρα Αναπνευστικής προσπάθειας (προέκταση στήθους και κοιλιακής χώρας) Ηλεκτροκαρδιογραφήματος ECG Κορεσμού οξυγόνου SaO2 Ηχητικής και οπτικής καταγραφή των νυκτερινών ήχων και των κινήσεων Οι μετρήσεις EEG, EOG και ECG μπορούν να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το «στάδιο»του ύπνου του ασθενούς, και συνδυασμός δεδομένων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση συγκεκριμένων διαταραχών του ύπνου. Η OSA χαρακτηρίζεται από περιοδική αναπνοή, μειωμένη προέκταση στήθους και κοιλιακής χώρας, χαμηλά επίπεδα των SaO2, ασυνεχή γραφήματα EEG και ήχο ροχαλητού. 15

16 Έχουν προταθεί 4 διαβαθμιζόμενα στάδια ήχων ροχαλητού βασιζόμενα σε συγκεκριμένες μετρήσεις τα οποία και παρουσιάζονται: Στάδιο 0 (ή προκλινικό) Στάδιο I (ή αρχικό) Σποραδικά περιστατικά απoφρακτικής άπνοιας Αποφρακτική άπνοια σε ορισμένες φάσεις του ύπνου Στάδιο II (ή φανερό) Αποφρακτική άπνοια καθ όλη τη διάρκεια του ύπνου Στάδιο III (ή περίπλοκο) Κυψελιδικός υποαερισμός κατά τη διάρκεια της ημέρας Πίνακας 1: Παρουσίαση των διαβαθμιζομένων σταδίων ήχων ροχαλητού Λόγω της πολυπλοκότητας των μετρήσεων που λαμβάνονται και του αριθμού των αισθητήρων, μετατροπέων και καλωδίων που εφαρμόζονται πάνω στον ασθενή, η τεχνική αυτή απαιτεί την ολονύκτια παρατήρηση του ασθενούς στο νοσοκομείο. Οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής, την εμποδίζουν από το να καταστεί ως η πιο ευρέως διαθέσιμη τεχνική εξέταση για αυτούς που τη χρειάζονται. Σε ένα πρακτικό και οικονομικά αποτελεσματικό επίπεδο, ο έλεγχος του πληθυσμού των δυνητικά πασχόντων από OSA ασθενών πρέπει να είναι ένα απλό τεστ που ο ασθενής μπορεί να διαχειριστεί μόνος στο δικό του σπίτι. Τα αποτελέσματα από μια τέτοια δοκιμή θα πρέπει να μπορούν τότε να δοθούν σε κάποια κλινική για ανάλυση. Εάν τα αποτελέσματα ανταποκρίνονται σε προκαθορισμένα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία ο ασθενής ίσως πάσχει από OSA, τότε στη συνέχεια θα πρέπει να υποστεί τις εξετάσεις για την τεχνική polysomnography ώστε να διαπιστωθεί τελικά αν πάσχει από OSA ή όχι και αν ναι, σε τι βαθμό. Ένα τέτοιο τεστ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι η ανάλυση της συχνότητας και της ισχύος του θορύβου του ροχαλητού που προκαλείται από τον ασθενή καθώς αυτός κοιμάται. 16

17 1.4 Θεραπεία OSA Ήταν μεταξύ που η Αποφρακτική Άπνοια (OSA) ξεκάθαρα ορίστηκε ως κλινική ασθένεια και ο μόνος τρόπος θεραπείας ήταν μέσω χειρουργική επέμβαση. Το 1981 περιγράφηκε για πρώτη φορά συσκευή που διατηρούσε τον αεραγωγό ανοικτό περνώντας μια συνεχή ροή του αέρα μέσα στους αεραγωγούς, η οποία είναι γνωστή ως Συνεχής Θετική Πίεση Αεραγωγών- Continuous Positive Airway Pressure (CPAP).Η συσκευή αυτή είναι η μέθοδος για την πρόληψη της απόφραξης των αεραγωγών για όσους πάσχουν από OSA. Εικόνα 1.3: Συσκευή CPAP 1.5 Snoring detection Έλεγχος για κάποιο άτομο αν πάσχει από OSA μπορεί να γίνει μέσω της ανάλυση των ήχων του ροχαλητού αυτού. Έτσι αναπτύχθηκε ένας νέος ερευνητικός τομέας, αυτός του snoring detection. Πολλές μελέτες στα μέσα της δεκαετίας του 1990 ανέλυσαν τις ακουστικές ιδιότητες του ήχου του ροχαλητού. Η βασική αρχή πίσω από αυτές τις μελέτες ήταν να καθοριστεί αν ο ήχος του ροχαλητού που παράγεται ήταν συνδεδεμένος με την OSA. Υιοθετήθηκαν σε αρκετές μελέτες τεχνικές επεξεργασίας snore detection. Οι συντελεστές Mel- 17

18 Frequency-Cepstral(MFCC) χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο Hidden Markov Model(HMM). Η ομιλία είναι μία αλληλουχία φωνημάτων με όχι τόσο αυστηρές συνδέσεις και όρια από το ένα στο άλλο. Τα χαρακτηριστικά μίας τέτοιας κυματομορφής κατά τη μετάβαση από ένα φώνημα σε ένα άλλο μπορεί να αποκλίνουν σημαντικά από εκείνα που παρατηρούνται ανάμεσα στα τμήματα των κυρίως κυματομορφών ομιλίας των δύο αυτών γειτονικών φωνημάτων. Τα φωνήματα μοντελοποιούνται συνήθως σε 3-καταστάσεων HMMs διαχωρίζοντάς τα στα αρχικά, κεντρικά και τελικά τμήματα. Αντίθετα οι ήχοι του ύπνου είναι πιο στατικά και συνεχή σήματα καθόλη τη διάρκειά τους κάτι που υποδεικνύει ότι επιβάλλεται μια μέθοδος που να περιλαμβάνει όχι τόσο εντατική υπολογιστική κατηγοριοποίηση. Οι MFCC είναι low level καταγραφείς ομιλίας. Ωστόσο, αν θέλουμε να καταγράψουμε τους ήχους που παράγει ένας άνθρωπος κατά τη διάρκεια του ύπνου του, θα καταλάβουμε ότι αυτοί περιλαμβάνουν και άλλους ήχους από το ευρύτερο περιβάλλον οι οποίοι υπόκεινται σε διαφορετικούς μηχανισμούς και δεν εμπίπτουν στα παραπάνω μοντέλα. Έτσι λοιπόν, καταλαβαίνουμε ότι ο τομέας του snoring detection χρήζει όλο και περισσότερης έρευνας και μάλιστα πολλές εταιρίες τη σημερινή εποχή χρηματοδοτούν ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια και εκμεταλλεύονται τα ευρήματα αυτών με σκοπό τη δημιουργία και βελτίωση των μηχανισμών Care and Cure που διαθέτουν. 1.6 Μέθοδος Η μέθοδος που ακολουθήθηκε στα πλαίσια αυτής της διπλωματικής βασίζεται στο σκεπτικό που αναπτύξαμε όταν αναφερθήκαμε στη μέθοδο PSG ότι δηλαδή απαιτείται η ανάπτυξη μιας μεθόδου οικονομικής και απλής στην εκτέλεση τόσο όσον αφορά στο λογισμικό όσο και στο υλικό, με όσο το δυνατό μικρότερο υπολογιστικό φόρτο και μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια. 18

19 Εικόνα 1.4 Στην παραπάνω εικόνα παρουσιάζονται τα βασικά βήματα για την ανάλυση του ήχου του ροχαλητού σύμφωνα με τη μέθοδό μας. Για να αποκτηθεί το σήμα γίνεται χρήση ενός μικροφώνου. Αυτό το σήμα ενισχύεται έπειτα και φιλτράρεται για να αφαιρεθούν τυχόν ανεπιθύμητες παρεμβολές. Η επιλογή του φίλτρου είναι αρκετά σημαντική έτσι ώστε καμία από τις σημαντικές πληροφορίες του σήματος να μην αφαιρεθεί. Στη συνέχεια το φιλτραρισμένο σήμα ψηφιοποιείται και εισάγεται στο υπολογιστικό σύστημα για την επεξεργασία και απεικόνισή του. Αφότου εισαχθεί στο μικροϋπολογιστή, το σήμα στο πεδίο του χρόνου (χρόνος vs πλάτος) μπορεί να παρασταθεί και να εξαχθούν χαρακτηριστικά του σήματος όπως περίοδος, συχνότητα και ένταση. Με την εφαρμογή Fast Fourier Transform ή ακόμα καλύτερα του αλγορίθμου Goertzel, το σήμα μπορεί στη συνέχεια να παρασταθεί στο πεδίο της συχνότητας, επιτρέποντας την περαιτέρω ανάλυση του σήματος για την εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων. Τη διαδικασία συμπτύσσουμε και στο παρακάτω απλουστευμένο διάγραμμα ροής 19

20 Εικόνα Μικρόφωνο Τo πρωτογενές σήμα αποκτάται εύκολα και με ακρίβεια χρησιμοποιώντας ένα μικρόφωνο. Αυτό το μικρόφωνο μπορεί να κρεμαστεί σε απόσταση cm από το στόμα του ασθενούς ή/και πάνω στο στέρνο και στο στήθος του. Το μικρόφωνο είναι ένα μετατροπέας που μετατρέπει ηχητικά σήματα σε ηλεκτρικά σήματα. Υπάρχουν αρκετοί διαφορετικοί τύποι διαθέσιμων μικροφώνων όμως όλα υπόκεινται στην ίδια αρχή: ένα κινητό διάφραγμα εκτρέπεται από το ηχητικό κύμα και το μέγεθος της εκτροπής είναι ανάλογο της ισχύος του ήχου. Η κίνηση του διαφράγματος δημιουργεί μια διαφορά τάσης η οποία είναι ανάλογη με την ισχύ του ηχητικού κύματος. Σε ένα πυκνωτικό μικρόφωνο, το διάφραγμα είναι η μία από τις δύο πλάκες ενός πυκνωτή. Καθώς ο ήχος προσκρούει στο διάφραγμα,η πλάκα του πυκνωτή εκτρέπεται. Η χωρητικότητα των πλακών είναι αντιστρόφως ανάλογη με την απόστασή τους ( A C = ε 0 ε r ) και έχουν ένα σταθερό φορτίο. Το φορτίο, η χωρητικότητα και η d τάση συνδέονται με τον τύπο Q = C x V. Το φορτίο και η χωρητικότητα είναι σταθερές, άρα όταν η πλάκα του πυκνωτή κινείται, η τάση μεταβάλλεται. Ένα πυκνωτικό μικρόφωνο απαιτεί τροφοδοσία. 20

21 Σε ένα ηλεκτροδυναμικό μικρόφωνο, η ανάγκη για τροφοδοσία εξαλείφεται καθώς το ίδιο το υλικό παρέχει το αναγκαίο φορτίο. Το electret είναι ένα διηλεκτρικό υλικό που είναι μόνιμα ηλεκτρικά φορτισμένο ή πολωμένο. Αυτό το υλικό ρυθμίζει το διάφραγμα και η απόστασή του από την πλάκα προκαλεί μία διαφορά τάσης. Φθηνότερα από τα πυκνωτικά μικρόφωνα, τα ηλεκτροδυναμικά μικρόφωνα είναι ένας απλός και εύκολος τρόπος να μετρηθεί ένα σήμα. Και οι δύο τύποι μικροφώνων μπορούν να μετρήσουν τους ήχους σε εύρος από 0 έως 20 khz και να έχουν μια γραμμική απόκριση (η τάση είναι ανάλογη με την ισχύ του ήχου). Το τυπικό εύρος του σήματος ροχαλητού είναι 0 έως 5 khz, με τη συντριπτική πλειοψηφία της ισχύος αυτών να βρίσκεται στο κατώτερο άκρο της κλίμακας αυτής, καθιστώντας και τα δύο είδη μικροφώνων κατάλληλα. Γενικά, η σημασία του ροχαλητού ως ακουστικού σήματος σχετίζεται με την έντασή του (db), μέση και μέγιστη (dbmean και dbmax αντίστοιχα), το χρόνο (συνεχής ή διακοπτόμενος) και χρονικές παραμέτρους όπως αριθμός ροχαλητών ανά ώρα ύπνου, συχνότητα ροχαλητού, αριθμός ροχαλητών ανά λεπτό ροχαλητού κτλ Ενίσχυση Η τάση που δημιουργήθηκε από το μικρόφωνο είναι πολύ μικρή και χρειάζεται ενίσχυση. Η ένταση του σήματος αυξάνεται με ανάλογο τρόπο σε όλες τις συχνότητες. Άπαξ και ενισχυθεί γίνεται ευκολότερη η επεξεργασία του σήματος Φιλτράρισμα Από το ενισχυμένο σήμα μπορούν να αφαιρεθούν τμήματα του σήματος που δεν μας είναι χρήσιμα. Μας ενδιαφέρει μόνο ο ήχος του ροχαλητού του ασθενούς και έτσι πρέπει να αφαιρέσουμε οποιαδήποτε άλλη πηγή ήχου που καταγράφηκε από το μικρόφωνο όπως για παράδειγμα ήχους που προκλήθηκαν από τυχόν κίνηση του ασθενούς. Ο ήχος του ροχαλητού είναι γενικά μικρής συχνότητας άρα ένα κατάλληλο φίλτρο θα ήταν ένα κατωδιαβατό φίλτρο που αφήνει δηλαδή να «περνάνε» χαμηλές συχνότητες. Η συχνότητα αποκοπής πρέπει να επιλεχθεί με προσοχή διότι είναι αρκετά σημαντικό να διατηρήσουμε το σήμα του ροχαλητού 21

22 ανέπαφο απομακρύνοντας ταυτόχρονα ανεπιθύμητο σήμα. Σε διάφορες έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς έχουν παρθεί διαφορετικές συχνότητες αποκοπής όπως δίνει ο παρακάτω πίνακας ανάλογα με τον ερευνητή : Ερευνητής Beck Fiz Dalmasso Εύρος Συχνοτήτων σήματος Ροχαλητού Hz Hz Hz Η ακρίβεια του φίλτρου καθορίζει πόσο καλά αυτό λειτουργεί και γενικά σχετίζεται με την τάξη του. Όσο μεγαλύτερη η τάξη του φίλτρου τόσο καλύτερα ορίζονται οι οριακές συχνότητες που αυτό έχει. Εικόνα Μετατροπή Analog to Digital Για να αναλυθεί το σήμα σε ένα οποιοδήποτε μικρουπολογιστικό σύστημα είτε αυτό είναι υπολογιστής είτε μικροελεγκτής, όπως στην περίπτωσή μας, η τάση πρέπει να μετατραπεί σε ψηφιακό σήμα. Αυτό επιτυγχάνεται χρησιμοποιώντας έναν Αναλογικό σε Ψηφιακό Μετατροπέα(ADC). Η τάση μετατρέπεται σε μία δυαδική αλληλουχία και το μέγεθος που στη βιβλιογραφία καλείται Resolution(R) είναι δείκτης του πόσο ακριβής είναι η μετατροπή που έγινε. Μετριέται σε bits: ένας 12-bit μετατροπέας έχει 212 = 4096 πιθανά επίπεδα κβαντοποίησης. Η διαφορά τάσης διαιρούμενη από τον 22

23 αριθμό των επιπέδων κβαντισμού μας δίνει τη τιμή R σε volts και αποτελεί την ελάχιστη διαφορά τάσης που ο μετατροπέας μπορεί να κβαντοποιήσει. Όσο περισσότερα είναι τα bits του μετατροπέα τόσο πιο ευαίσθητος σε αλλαγές τάσης είναι αυτός άρα και πιο ακριβής. Σε κάθε μετατροπέα υπάρχει όπως είναι λογικό σφάλμα κβαντοποίησης. Εξ ορισμού ο μετατροπέας δέχεται ένα συνεχές σύνολο δεδομένων και δίνει ως αποτέλεσμα ένα σύνολο από διακριτές τιμές. Υπάρχει ένα πεπερασμένο πλήθος διαθέσιμων επιπέδων κβαντοποίησης και έτσι τιμές τάσης που εμπίπτουν σε ένα συγκεκριμένο εύρος τιμών μετατρέπονται σε μία μοναδική τιμή που αντιστοιχεί σε μία διακριτή τιμή. Όσο μεγαλύτερος ο αριθμός των bits του μετατροπέα, τόσο μικρότερα είναι τα εύρη των τάσεων και έτσι γίνεται πιο απίθανο δύο τιμές τάσης να εμπίπτουν στην ίδια διακριτή τιμή κάνοντας τον μετατροπέα πιο ακριβή όπως αναφέραμε και παραπάνω. Το μέγεθος του σφάλματος κβαντοποίησης κυμαίνεται μεταξύ του μηδενός και της τιμής ½ του λιγότερο σημαντικού ψηφίου(lsb) το οποίο αποτελεί τη μικρότερη μονάδα ψηφιακών δεδομένων και είναι για 12-bit μετατροπέα: LSB=1/4096 Το σήμα πρέπει να δειγματοληπτείται σε τακτά χρονικά διαστήματα ώστε να μη χαθεί πληροφορία από αυτό. Η ελάχιστη τιμή της συχνότητας με την οποία το σήμα πρέπει να δειγματοληφθεί ορίζεται από το όριο του Niquist. Το θεώρημα του Niquist ορίζει ότι για να μη χαθεί πληροφοριακό περιεχόμενο, το σήμα πρέπει να δειγματοληφθεί τουλάχιστον με τη διπλάσια συχνότητα από τη μέγιστη συχνότητα που εντοπίζεται μέσα στο σήμα. Εάν η συχνότητα δειγματοληψίας είναι μικρότερη από αυτή που ορίζει το θεώρημα τότε λόγω αυτού του under-sampling οι συνιστώσες των συχνοτήτων που είναι υψηλότερες από τη μισή συχνότητα δειγματοληψίας επικαλύπτονται με τις συνιστώσες των χαμηλότερων συχνοτήτων και έτσι εμφανίζονται σα χαμηλές συχνότητες στο σήμα. Αποτέλεσμα αυτού είναι η δημιουργία παραμόρφωσης σήματος(distortion) και το ανακατασκευασμένο σήμα να διαφέρει από το αρχικό(φαινόμενο aliasing). 23

24 1.6.5 Πεδίο χρόνου Η γραφική παράσταση παρακάτω είναι ένα παράδειγμα απεικόνισης στο πεδίο του χρόνου ενός σήματος ροχαλητού. Μπορούμε να εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα όπως ο μέσος χρόνος που διαρκεί το ροχαλητό, η συχνότητα αυτών και η δομή που έχει το σήμα του ροχαλητού στο χρόνο. Ο άξονας y απεικονίζει την ένταση του ήχου. Εικόνα Μετασχηματισμός Ο μετασχηματισμός Fourier είναι ένα μαθηματικό μοντέλο που βοηθάει στη μετάβαση από το πεδίο του χρόνου σε αυτό της συχνότητας για ένα σήμα. Κάθε σήμα μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί το άθροισμα των συνιστωσών ημιτονοειδών συναρτήσεων διαφορετικών συχνοτήτων και πλάτους. Το άθροισμα όλων των ημιτονοειδών συναρτήσεων καλείται σειρά Fourier. Για ένα σήμα με πεπερασμένη συχνότητα όπως είναι το σήμα ροχαλητού αφού περάσει από ένα low pass filter, υπάρχει μια μέγιστη συχνότητα και έτσι η σειρά δεν είναι άπειρη. Ο Fast Fourier Transform (FFT) είναι ένας αλγόριθμος που χρησιμοποιείται για να επιτύχει ταχεία μετατροπή από το πεδίο του χρόνου σε αυτό της συχνότητας. Αυτό εναλλακτικά μπορεί να επιτευχθεί απλούστερα με τον αλγόριθμο Goertzel, ο οποίος θα αναπτυχθεί αναλυτικά σε επόμενο κεφάλαιο. Ενδεικτικά εδώ αναφέρουμε 24

25 πως ενώ ο αλγόριθμος αυτός είναι χρήσιμος όταν είναι απαραίτητος ο εντοπισμός μερικών μόνο συχνοτήτων και όχι όλων των συχνοτήτων του bandwidth του σήματος που μας ενδιαφέρει,όπως συμβαίνει με τον FFT Πεδίο συχνότητας Όταν πλέον έχει γίνει μεταφορά από το πεδίο του χρόνου στο πεδίο της συχνότητας συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μπορούν να γίνουν αντιληπτά όπως για παράδειγμα εάν υπάρχουν αρμονικές. Η μελέτη των σημάτων ροχαλητού έχει ορίσει πως όσοι πάσχουν από Αποφρακτική Άπνοια(OSA) έχουν το γνώρισμα των πολύ χαμηλών συχνοτήτων στο ροχαλητό που δεν περιέχουν εύκολα αντιληπτές αρμονικές. Αντίθετα, άνθρωποι που ροχαλίζουν αλλά δεν υποφέρουν από OSA χαρακτηρίζονται από ροχαλητό το οποίο περιέχει μία βασική συχνοτική συνιστώσα με διάφορες αρμονικές. Αυτή η μέθοδος έχει υποστηριχθεί και αποδειχθεί σε πολλές μελέτες. Τα παρακάτω διαγράμματα μας δίνουν την ενέργεια 2 ροχαλητών για τις 2 παραπάνω περιπτώσεις που αναφέραμε. Ο άξονας y δίνει την ένταση του σήματος χωρίς κάποια συγκεκριμένη μονάδα. Εικόνα 1.8 Βλέπουμε πως στο αριστερό φάσμα συχνοτήτων υπάρχει μία βασική συχνότητα στο ροχαλητό στα 200Hz συνοδευόμενες από 3 εύκολα αντιληπτές από το μάτι αρμονικές σε κοντινές συχνότητες. Αυτό καταδεικνύει πως το ροχαλητό αυτό παραπέμπει σε άτομο που δεν πάσχει από OSA. Αντίθετα, στη δεξιά απεικόνιση παρατηρούμε ότι υπάρχει έντονο πληροφοριακό περιεχόμενο στις πολύ χαμηλές συχνότητες αλλά καθόλου αρμονικές. Αυτό μας 25

26 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το εν λόγω έχει πολύ σοβαρές πιθανότητες να πάσχει από OSA. Τα 2 σήματα ροχαλητoύ από τα οποία προέκυψαν αυτές οι ενέργειες είναι της παρακάτω μορφής αντίστοιχα: Εικόνα 1.9: Snoring episodes από Non-OSA ασθενή Εικόνα 1.10: Snoring episodes από ασθενή OSA 1.7 Συμπεράσματα Η μέθοδος που παρουσιάστηκε παραπάνω δουλεύει καλά ως αρχικό τεστ αλλά χωρίς τη μέθοδο polysomnography που αναφέρθηκε είναι δύσκολο να διαγνωσθεί με μεγάλη ακρίβεια εάν κάποιο άτομο πάσχει από OSA. Τα προφανή πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου σε σχέση με την polysomnography method είναι η ευκολία στη χρήση και η διαθεσιμότητα. Απλά χρειάζεται ο ασθενής το χαμηλού κόστους 26

27 ενσωματωμένο μικροϋπολογιστικό σύστημα το οποίο θα προσπαθήσουμε να υλοποιήσουμε στα πλαίσια αυτής της διπλωματικής εργασίας στα παρακάτω κεφάλαια. 27

28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΩΝ 28

29 2.1 Μικροεπεξεργαστές Η επιθυμία των κατασκευαστών συστημάτων να δημιουργήσουν συστήματα με περισσότερες δυνατότητες και με μικρότερο μέγεθος οδήγησε στην ανάγκη για ενσωμάτωση όλων των λειτουργιών ενός υπολογιστή σε ένα ή μερικά ολοκληρωμένα κυκλώματα. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή των κυκλωμάτων αυτών, είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση των χαρακτηριστικών του μικροεπεξεργαστή και τη δημιουργία του μικροελεγκτή. Ο μικροεπεξεργαστής είναι ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα (IC) γενικού σκοπού, το οποίο μπορεί να προγραμματιστεί. Η επεξεργασία των δεδομένων γίνεται με μια σειρά από εντολές. Οι εντολές που εκτελούνται από τον μικροεπεξεργαστή είναι εντολές σε γλώσσα μηχανής και είναι αποθηκευμένες στην κύρια μνήμη. Μια εντολή σε γλώσσα μηχανής είναι μια σειρά από δυαδικά ψηφία, όπου είναι κωδικοποιημένο το είδος της εντολής. Το σύνολο αυτών των εντολών χρησιμεύει ως μία διασύνδεση ανάμεσα στο λογισμικό (software) και το υλικό (hardware), δηλαδή ανάμεσα στα προγράμματα και στους επεξεργαστές. Η λειτουργικότητα ενός μικροεπεξεργαστή εξαρτάται πλήρως από το σύνολο εντολών που είναι ικανός να εκτελέσει. Ο μικροεπεξεργαστής είναι υπεύθυνος για όλη τη λειτουργία του υπολογιστή. Αποτελείται εσωτερικά από ένα μεγάλο πλήθος τρανζίστορ(transistor), δηλαδή ηλεκτρονικούς διακόπτες που επιτρέπουν ή απαγορεύουν τη διέλευση ρεύματος, καταχωρητές (registers) και αντιστάτες. Επίσης υπάρχουν εξαρτήματα που εκτελούν συγκεκριμένες εργασίες και τα σημαντικότερα των οποίων είναι το εσωτερικό ρολόι, η αριθμητική και λογική μονάδα και η μονάδα ελέγχου. Εικόνα 2.1: Μικροεπεξεργαστής οικογένειας ARM 29

30 2.2 Μικροελεγκτές Όταν πέρα από τον μικροεπεξεργαστή τοποθετήσουμε στο υλικό μνήμη και περιφερειακές συσκευές εισόδου/εξόδου τότε προκύπτει ένα λειτουργικό υπολογιστικό σύστημα σε πλακίδιο το λεγόμενο «system on board/chip». Αυτή η διάταξη καλείται μικροελεγκτής και το βασικό της χαρακτηριστικό είναι ότι αποτελείται από πολλά ολοκληρωμένα στοιχεία όπως μνήμες RAM και ROM για αποθήκευση δεδομένων και λογισμικού αντίστοιχα, μνήμη flash για μόνιμη αποθήκευση και περιφερειακές συσκευές εισόδου εξόδου με τις ανάλογες διεπαφές για την εσωτερική διασύνδεση αυτών με άλλα στοιχεία. Το «πακέτο» ενός μικροελεγκτή φέρει κάποια βασικά χαρακτηριστικά που τον καθιστά προτιμότερο για χρήση σε εφαρμογές έναντι της χρησιμοποίησης ξεχωριστά των επιμέρους στοιχείων που τον απαρτίζουν (επεξεργαστής, μνήμες, συσκευές εισόδου-εξόδου, διεπαφές). Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να συνοψισθούν στα παρακάτω Χαμηλό κόστος. Είναι ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά που κάποιος σχεδιαστής λαμβάνει υπόψιν. Η συνεχής απελευθέρωση στην αγορά μικροελεγκτών από διάφορες εταιρίες βελτίωσαν την ποιότητα αυτών και μείωσαν τις τιμές λόγω του ανταγωνισμού. Μικρότερο μέγεθος. Η ολοκλήρωση των βασικών στοιχείων από τα οποία απαρτίζεται μείωσε τις διαστάσεις σε σχέση με τη χρήση των επιμέρους στοιχείων ως σύνολο. Χαμηλή κατανάλωση ισχύος. Το γεγονός ότι οι μικροελεγκτές λειτουργούν σε συγκριτικά χαμηλές συχνότητες που φτάνουν και τα 32KHz οδηγεί στην κατανάλωση μικρών ποσών ισχύος της τάξης των mw ακόμα και μw. Επιπλέον έχουν τη δυνατότητα να εισέρχονται σε κατάσταση αναμονής sleep mode καταστέλλουν προσωρινά δηλαδή τη λειτουργία της ΚΜΕ και των περιφερειακών, όποτε αυτό μπορεί να γίνει μειώνοντας κατά πολύ την κατανάλωση ισχύος του μικροελεγκτή. Έτσι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε εφαρμογές με αυστηρές απαιτήσεις ως προς αυτήν την παράμετρο. Αυτονομία. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της ενσωμάτωσης σύνθετων περιφερειακών υποσυστημάτων όπως μνήμες και θύρες επικοινωνίας. Έτσι 30

31 πολλοί μικροελεγκτές δεν χρειάζονται κανένα άλλο ολοκληρωμένο κύκλωμα για να λειτουργήσουν. Επίτευξη ελέγχου ή μετρήσεων σε πραγματικό χρόνο. Ενώ οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές πρέπει να τρέχουν λειτουργικά συστήματα πραγματικού χρόνου (όπως RT-Linux, QNX κ.ά.) για να το επιτύχουν, οι μικροελεγκτές δεν απαιτούν επιπλέον λογισμικό. Μειωμένες εκπομπές ηλεκτρομαγνητικών παρεμβολών και μειωμένη ευαισθησία σε αντίστοιχες παρεμβολές από άλλες ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές. Το πλεονέκτημα αυτό προκύπτει από το μικρότερο αριθμό και μήκος εξωτερικών διασυνδέσεων καθώς και τις χαμηλότερες ταχύτητες λειτουργίας. Περισσότεροι διαθέσιμοι ακροδέκτες για ψηφιακές εισόδους-εξόδους (για δεδομένο μέγεθος ολοκληρωμένου κυκλώματος), λόγω της μη δέσμευσής τους για τη σύνδεση εξωτερικών περιφερειακών. Η λειτουργία ενός μικροελεγκτή ξεκινάει με το πάτημα ενός πλήκτρου ή με κάποιο αίτημα διακοπής που μπορεί να σταλεί από πολλές πηγές. Έτσι, όταν υπάρξει κάποιο συμβάν τότε ένα σύστημα αιτημάτων διακοπής ειδοποιεί τον επεξεργαστή για αυτό ώστε ανάλογα την προτεραιότητα που υπάρχει αυτός να πράξει ανάλογα, συνήθως εκτελώντας τη ρουτίνα εξυπηρέτησης διακοπής. Όταν αυτή ολοκληρωθεί, ο επεξεργαστής συμβουλευόμενος τον καταχωρητή στον οποίο αποθηκεύτηκε η διεύθυνση της επόμενης προς εκτέλεση εντολής, την εκτελεί συνεχίζοντας έτσι την ομαλή ροή του προγράμματος. Τέτοια συμβάντα μπορεί να είναι παραδείγματος χάριν, μια μετατροπή αναλογικού σε ψηφιακό σήμα, η λήψη δεδομένων από κάποια συσκευή εισόδου, η υπερχεί-λιση ενός μετρητή, κτλ. Οι μικροελεγκτές αποτελούν μέρος ενός εντυπωσιακού αριθμού προϊόντων τα οποία βρίσκονται γύρω μας. Το αυτοκίνητό μας, τα τηλεχειριστήριά μας, η τηλεόρασή μας, οι ψηφιακές κάμερες, τα κινητά τηλέφωνα, τα πλυντήριά μας είναι μερικά από αυτά. Στην ουσία δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι η χρήση μικροελεγκτών στις μέρες μας είναι καθολική και γενικά κάθε προϊόν το οποίο αλληλεπιδρά με ένα χρήστη περιλαμβάνει ένα μικροελεγκτή, ο οποίος παίζει το ρόλο του «εγκεφάλου» των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων. Δεν είναι τυχαίο πλέον, ότι πολλές βιομηχανίες προσανατολίζονται σε εφαρμογές όπου αποτελούνται από ηλεκτρικά κυκλώματα τα 31

32 οποία ελέγχονται από μικροελεγκτή σε αντίθεση με την πρακτική του παρελθόντος όπου χρησιμοποιούσαν ογκώδεις ηλεκτρονικούς υπολογιστές (PC) ή ηλεκτρονόμους και σύνθετη αλλά μόνιμη λογική. Η χρήση μικροελεγκτών ξεκίνησε πριν από περίπου τριάντα πέντε χρόνια. Το πρώτο μοντέρνο ενσωματωμένο σύστημα (embedded system) ήταν ο υπολογιστής του διαστημοπλοίου Apollon, ο οποίος αναπτύχθηκε από τον Charles Stark Draper στο Εργαστήριο Instrumentation Laboratory του ΜΙΤ. Λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης της ηλεκτρονικής έγινε δυνατή η βιομηχανική παραγωγή τους με μικρό κόστος. Οι περισσότεροι μικροελεγκτές έχουν δυνατότητες πολλαπλών αναλογικο-ψηφιακών μετατροπών (ADC είσοδοι) για λήψη μετρήσεων από όλων των ειδών αισθητήρων που υπάρχουν στην αγορά, έλεγχο κινητήρων (συνεχούς και εναλλασσόμενου ρεύματος, βηματικούς κ.λπ.) με χρήση διαμόρφωσης εύρους παλμού (PulseWidth Modulation PWM) και δυνατότητα προγραμματισμού κατευθυντών PID. Είναι λοιπόν απαραίτητο να δέχονται κάποια είσοδο από τη συσκευή την οποία ελέγχουν. Αυτός είναι ο σκοπός του αναλογικού προς ψηφιακό μετατροπέα. Οι εφαρμογές που εκτελούν θα πρέπει να έχουν σχετικά μικρό μέγεθος ώστε να χωρούν στη διαθέσιμη ενσωματωμένη μνήμη του μικροελεγκτή γιατί διαφορετικά υπάρχει η ανάγκη για επέκταση σε εξωτερική μνήμη. Ο κώδικας που είναι γραμμένος σε γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου συμπυκνώνεται σε συμπαγή κώδικα μηχανής και αποθηκεύεται στη μνήμη του μικροελεγκτή με τη χρήση της γλώσσας assembly και των μεταγλωττιστών. 2.3 Ενσωματωμένα συστήματα(embedded systems) Όπως αναφέραμε και παραπάνω οι μικροελεγκτές χρησιμοποιούνται σε σωρεία εφαρμογών τα οποία ανήκουν στην κατηγορία των ενσωματωμένων συστημάτων. Καλούμε ενσωματωμένο σύστημα ένα υπολογιστικό σύστημα ειδικού σκοπού σχεδιασμένο για μια ή λίγες εξειδικευμένες εφαρμογές, συχνά με τον περιορισμό της επεξεργασίας σε πραγματικό χρόνο. Είναι ενσωματωμένο ως μέρος μιας συσκευής η οποία περιλαμβάνει επιπλέον υλικό(hardware) και μηχανικά μέρη. Η πολυπλοκότητα αυτών των συστημάτων μπορεί να είναι χαμηλή με έναν μόνο μικροελεγκτή ή και 32

33 πολύ υψηλή με πολλές μονάδες, περιφερειακές συσκευές και δίκτυα τοποθετημένα σε μεγάλα πλαίσια. Για να επικοινωνήσουν τα ενσωματωμένα συστήματα με τον εξωτερικό κόσμο χρησιμοποιούν διάφορα περιφερειακά όπως: Επιφάνειες σειριακής επικοινωνίας RS-232 Επιφάνειες σύγχρονης σειριακής επικοινωνίας I2C SPI Universal Serial Bus Multi Media Cards Networks Ethernet General purpose I/O ADC/DAC Χρονιστές Debugging JTAG, ISP Εικόνα 2.2: Διάγραμμα ροής μικροελεγκτή Το εύρος των εφαρμογών στις οποίες χρησιμοποιούνται ενσωματωμένα συστήματα εκτείνεται από φορητές συσκευές όπως ψηφιακά ρολόγια χειρός και συσκευές αναπαραγωγής μουσικής έως μεγάλες εγκαταστάσεις όπως φωτεινοί σηματοδότες, ελεγκτές γραμμών παραγωγής και συστήματα που έλεγχου τη λειτουργιά πυρηνικών εργοστασίων παράγωγης ενεργείας. Παρουσιάζουν μια ευρεία περιοχή χρήσης. Τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα χρησιμοποιούν πολλά ενσωματωμένα συστήματα, όπως διακόπτες τηλεφώνου για το δίκτυο προς κινητά τηλέφωνα 33

34 στο τελικό χρήστη. Ένας υπολογιστής δικτύωσης χρησιμοποιεί ένα ειδικό δίκτυο δρομολογητών και γέφυρες με τα δεδομένα της διαδρομής. Ενσωματωμένα συστήματα χρησιμοποιούνται, λοιπόν, στα τηλεφωνικά κέντρα για τον έλεγχο του δικτύου, στα κινητά τηλεφωνά, στα δίκτυα υπολογιστών που λειτουργούν ως αυτόνομοι δρομολογητές δεδομένων, στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές, στα PDAs στους δεκτές GPS,στους εκτυπωτές, στις συσκευές αναπαραγωγής DVD και σε άλλα ηλεκτρονικά προϊόντα. Χρησιμοποιούνται ακόμα για τον οικιακό αυτοματισμό για τον έλεγχο των ηλεκτροκινητήρων, για την αύξηση ασφάλειας των αυτοκίνητων, για τη μείωση των ρύπων και για τη διαχείριση πτήσης αεροσκαφών, σε συστήματα ασφάλειας όπως anti-lock breaking system (ABS). Ο ιατρικός εξοπλισμός παρουσιάζει ευρεία χρήση για την παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών την ανάπτυξη ηλεκτρονικών στηθοσκοπίων για ενίσχυση των ήχων και για την απεικόνιση του ανθρωπινού σώματος και για τη διενέργεια διάγνωσης με μη διηθητικό τρόπο. 2.4 ARM Microprocessors ARM7TDMI Μία από τις εταιρίες που παίζουν σημαντικό ρόλο στην κατασκευή μικροεπεξεργαστών είναι η ARM δηλαδή Advanced Risc Machine. Αποτελεί μία από τις κυρίαρχες εταιρίες στην αγορά διότι κατορθώνει και συμπεριλαμβάνει στους επεξεργαστές της δελεαστικά χαρακτηριστικά. Πιο συγκεκριμένα: Όπως υποδηλώνει και η ονομασία ARM, οι επεξεργαστές ARM7 είναι 32- bit cores, αρχιτεκτονικής (RISC-Reduced Instruction Set Computer). Διαθέτουν ένα 32-bit bus για εντολές και δεδομένα. Το μήκος των δεδομένων μπορεί να είναι 8/16/32 bits, ενώ το μήκος των εντολών είναι 32bits. H εκτέλεση των περισσότερων εντολών απαιτεί ένα μόνο κύκλο ρολογιού. Eίναι επεξεργαστές χαμηλής κατανάλωσης, με μικρό κόστος και απόδοση έως και 130MIPS(όταν υλοποιηθούν με την τεχνολογία 0.13μm). 34

35 Το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι ότι ενσωματώνουν 2 σύνολα εντολών, το σύνολο εντολών Thumb των 16bits και το σύνολο εντολών ARM των 32bits. Οι παραδοσιακές αρχιτεκτονικές επεξεργαστών καθόριζαν εντολές και δεδομένα ίδιου μεγέθους. Έτσι, οι αρχιτεκτονικές των 32bits είχαν μεγαλύτερη απόδοση, διαχειριζόμενες δεδομένα 32 bits και μπορούσαν να διευθυνσιοδοτήσουν μεγαλύτερο χώρο μνήμης από τις αντίστοιχες των 16bits. Το πλεονέκτημα των αρχιτεκτονικών των 16bits είναι ότι παρουσίαζαν πιο συμπαγή μορφή κώδικα, εις βάρος όμως της απόδοσης η οποία ήταν η μισή. Με το σύνολο εντολών Thumb εισάγεται η δυνατότητα ύπαρξης εντολών των 16bits σε αρχιτεκτονική των 32bits. Με αυτόν τον συνδυασμό μπορούν να εξασφαλιστούν υψηλότερες επιδόσεις από τις αντίστοιχες της αρχιτεκτονικής των 16bits και συμπαγέστερος κώδικας από τον αντίστοιχο της αρχιτεκτονικής των 32bits. Ο κώδικας Thumb παρέχει 60% μεγαλύτερη απόδοση από τον ARM όταν οι εντολές εκτελούνται από ένα σύστημα μνήμης των 16bits ενώ έχει το 65% του μεγέθους του κώδικα ARM. Στην περίπτωση των εντολών ARM απαιτούνται δύο κύκλοι για την εκτέλεση μιας εντολής Οι εντολές Thumb λειτουργούν με την κανονική διαμόρφωση των καταχωρητών για εντολές ARM, επιτρέποντας εναλλαγές μεταξύ ARM- Thumb και αντίστροφα. Η αποσυμπίεση των εντολών Thumb σε εντολές ARM γίνεται σε πραγματικό χρόνο κατά την εκτέλεση του προγράμματος, χωρίς όμως το παραμικρό κόστος στην απόδοση του συστήματος. Η μνήμη σε αυτούς τους επεξεργαστές ορίζεται ως μια γραμμική συλλογή από bytes αριθμημένα σε αύξουσα σειρά ξεκινώντας από το μηδέν, ενώ υποστηρίζουν τις δομές little και big endian για τον καθορισμό των πιο σημαντικών bit κάθε λέξης. Υποστηρίζουν πολλά λειτουργικά συστήματα μεταξύ των οποίων Windows, Palm OA, Symbian OS και Linux εξυπηρετώντας τις απαιτήσεις μεγάλου πλήθους διαφορετικών εφαρμογών. Βρίσκουν εφαρμογή σε αρκετά προϊόντα στα οποία βασική απαίτηση είναι μεγάλη απόδοση με όσο το δυνατό χαμηλότερη κατανάλωση ισχύος σε πραγματικό πάντα χρόνο. Τέτοιες εφαρμογές είναι τα ηλεκτρονικά προϊόντα όπως PDAs, κινητά τηλέφωνα, ipods καθώς και άλλα ψηφιακά 35

36 μέσα αναπαραγωγής ήχου, περιφερειακά Η/Υ όπως σκληροί δίσκοι και routers. Μεγάλη γκάμα επιλογής αναπτυξιακών εργαλείων Μοντέλα εξομοίωσης για περιβάλλοντα EDA Λόγω των παραπάνω χαρακτηριστικών προσφέρουν αξιοπιστία και ευελιξία και χρησιμοποιούνται κατά κόρον στα ενσωματωμένα συστήματα. 2.5 Οικογένεια ADuC702X Ο μικροελεγκτής ADuC7026 Η οικογένεια ADuC-702Χ από την Analog Devices παρουσιάζει μία γκάμα μικροελεγκτών οι οποίοι συνδυάζουν σε ικανοποιητικό βαθμό αναλογικές διεργασίες με αρκετά μεγάλη ακρίβεια, όπως είναι η ανάλυση σε ψηφιακές σε αναλογικές μετατροπές και το αντίστροφο(dacs ADCs), δυνατότητα για παροχή εισόδου τάσης αλλά και παροχή συγκριτή τάσης, αισθητήρες θερμοκρασίας, και κυρίως πολλές διεργασίες λόγω των περιφερειακών τους. Για παράδειγμα, εκτός από τους DAC και ADC που αναφέραμε, υπάρχουν στο «πακέτο» της οικογένειας αυτής των μικροελεγκτών ένας PWM(Pulse Width Modulator) 3 φάσεων, μία θύρα JTAG για πρόσβαση αποσφαλμάτωσης, θύρες I/O γενικού περιεχομένου, PLA ρυθμιζόμενο από το χρήστη, και φυσικά τις απαιτούμενες μνήμες. Εμείς, στο παρόν κεφάλαιο θα αναφέρουμε τα χαρακτηριστικά του μικροελεγκτή που χρησιμοποιήσαμε για την εκπόνηση της εργασίας ο οποίος είναι ο ADuC7026. Εικόνα 2.3: Διάγραμμα ροής του μικροελεγκτή ADuC

37 Ο λόγος για τον οποίο προτιμήθηκε είναι ο αναλογικός προς ψηφιακό μετατροπέας ADC που διαθέτει ο οποίος είναι ο μοναδικός που υποστηρίζει τόσο υψηλή συχνότητα δειγματοληψίας και ταυτόχρονα εξάγει αποτελέσματα ακρίβειας 12 bit. Το block διάγραμμά του που φαίνεται παραπάνω συνοψίζει αυτά τα χαρακτηριστικά τα οποία είναι: Analog-to-Digital-Converter των 12 bits με 16 κανάλια και ικανότητα δειγματοληψίας 1MSPS. (1 million samples per second). Mπορεί να λειτουργήσει σε τρία διαφoρετικά modes α)fully differential mode για μικρά ισορροπημένα σήματα, β.) single-ended mode για κάθε single-ended σήμα γ.)pseudo-differential mode για κάθε single-ended σήμα αξιοποιώντας το πλεονέκτημα του rejection mode. Digital-to-Analog-Converter των 12 bits με 4 κανάλια Tάση αναλογικών εισόδων με τιμές από 0 έως Vref Κύκλωμα αναφοράς τάσης 2.5V και χρησιμοποιείται για τον ADC και τον DAC, με την τάση αυτή εμφανίζεται και στο pin Vref. Αισθητήρας θερμοκρασίας Συγκριτής τάσης Ενσωματωμένη μνήμη flash 64KB, με δυνατότητα προγραμματισμού εντός του συστήματος, ως τμήμα προγράμματος και 8KB RAM για την αποθήκευση σταθερών τιμών και μεταβλητών Εσωτερικός ταλαντωτής στα kHz, εξωτερικός κρύσταλλος ρολογιού Δυνατότητα ασύγχρονης σειριακής επικοινωνίας-universal Asynchronous Receiver-Transmitter Περιφερειακό σειριακής επικοινωνίας (Serial Peripheral Interface) που αποτελεί μια πρότυπη μονάδα σύγχρονης σειριακής επικοινωνίας. Δύο διαύλους διασύνδεσης ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για την επέκταση των διασυνδέσεων με περιφερειακές μονάδες και τον δικτυακό έλεγχο διάφορων ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Χρονιστές γενικού σκοπού που χρησιμοποιούνται για το χρονισμό ή τη σηματοδότηση διαφόρων γεγονότων ή για καταμέτρηση, χρονιστής wake- 37

38 up για αφύπνιση του microcontroller όταν βρίσκεται σε sleep mode και watchdog timer για την αποφυγή της πιθανής κατάρρευσης του συστήματος 40 pin γενικού σκοπού general purpose input/output Μία θύρα JTAG για download και debug του κώδικα στον microcontroller 45MHz phase-locked-loop Έναν διαμορφωτή εύρους Παλμών (Pulse Width Modulator)- 16bits με τη βοήθεια του οποίου μπορούμε να λάβουμε αναλογικές τάσεις μέσα από κατάλληλα φίλτρα τύπου RC. Δυνατότητα επέκτασης της μνήμης μέσω διασύνδεσης με εξωτερική μνήμη. Περιφερειακό Power Supply Monitor που ελέγχει πιθανή πτώση τάσης κάτω από τα επιτρεπόμενα όρια. Programmable Logical Array που περιλαμβάνει συνδέσεις μεταξύ διάφορων λειτουργικών λογικών τμημάτων οδηγώντας σε ολοκληρωμένες και λογικές λύσεις. Ικανότητα διασύνδεσης με εξωτερική μνήμη. Κύκλωμα Reset που εξασφαλίζει ότι όλες οι εσωτερικές μονάδες και τα κυκλώματα ελέγχου θα ξεκινήσουν να λειτουργούν κατά τη διάρκεια της τροφοδοσίας από κάποια προκαθορισμένη κατάσταση, με τους καταχωρητές αρχικοποιημένους κατάλληλα. Κύκλωμα τροφοδοσίας στα 3V. Αναλυτική παρουσίαση των σημαντικότερων χαρακτηριστικών του μικροελεγ-κτή καθώς και παραδείγματα που υποδεικνύουν τις βασικές αρχές προγραμ-ματισμού αυτού, γίνονται στο επόμενο κεφάλαιο. 2.6 Η αναπτυξιακή συσκευή της Olimex για τον Aduc7026 Η συσκευή (development board) που χρησιμοποιήθηκε στην πρώτη φάση της υλοποίησης είναι η ADuC-P7026 και αποτελεί μία χαμηλού κόστους αναπτυξιακή πλατφόρμα για μικροελεγκτές ADuC7026 ARM7 της Analog Devices. Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά της διακρίνουμε: 38

39 MCU: ADuC /32 bit ARM7TDMI-S με 64K Bytes Program Flash, 8K Bytes RAM, ADC των 12 bit με 12 κανάλια και έως 1MSPS, των 12 bit και των 4 καναλιών, ενσωματωμένη Vref, ενσωματωμένο αισθητήρα θερμοκρασίας, UARTs, 2x I2C, SPI, τριών φάσεων PWM, PLA προγραμματιζόμενης λογικής, διασύνδεση εξωτερικής μνήμης, 2x 32bit TIMERS, I/O ανεκτική έως και τα 5 Volts, έως και 45 MHz λειτουργίας Υποδοχή σύνδεσης ARM JTAG 2x10 pin Κύκλωμα RESET Μετατροπέα USB-RS232 Δύο LED κατάστασης Δύο πλήκτρα Δύο ποτενσιόμετρα συνδεδεμένα με τις εισόδους των ADC Δίχρωμο LED συνδεδεμένο με δύο DACs Πλήκτρα SD και RESET για εύκολη ενεργοποίηση του bootloader LED ένδειξης παροχής ισχύος Ρυθμιστής τάσης στα 3.3 Volts για ρεύμα έως και 800 ma Πυκνωτή για το φιλτράρισμα της πηγής ισχύος Δυνατότητα για τροφοδοσία μέσω θύρας USB, ώστε να αποφευχθεί η ύπαρξη εξωτερικού τροφοδοτικού Δυνατότητα σύνδεσης με εξωτερικό τροφοδοτικό σε περίπτωση μη ύπαρξςη θύρας USB Κρύσταλλος των Hz Ειδικές προεκτάσεις όλων των θυρών του μικροελεγκτή Οι διαστάσεις της συσκευής είναι: 100x80 mm 30 39

40 Εικόνα 2.4: Η συσκευή ADuC-P7026 της Olimex Εικόνα 2.5: Σχηματικό διάγραμμα της συσκευής ADuC-P7026 της Olimex 40

41 2.7 Περιβάλλον ανάπτυξης Χρησιμοποιήθηκε το περιβάλλον μvision3 της Κeil το οποίο αποτελεί ένα IDE (Integrated Development Environment) σχεδιαστικό εργαλείο για την ανάπτυξη εφαρμογών για μικροελεγκτές βασισμένους σε μικροεπεξεργαστές τύπου ARM. Υποστηρίζει πληθώρα υλοποιήσεων από πολλές εταιρείες. Ανάμεσά τους είναι και ο ADUC7026 της Analog Devices o οποίος είναι και ο μικροελεγκτής που χρησιμοποιούμε για την εκπόνηση της εργασίας. Εικόνα 2.6: Λογότυπο μvision3 της Κeil Ανάμεσα στις βασικές δυνατότητες που περιλαμβάνονται είναι η συγγραφή κώδικα στον source code editor, και ο έλεγχος του μέσω των assembler, compiler, linker debugger.ο debugger μας προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο της λειτουργίας του προγράμματος. Είναι εύκολη η παρακολούθηση κάθε περιφερειακού που απαρτίζει τον μικροελεγκτή, των καταχωρητών και δίνεται η δυνατότητα στον χρήστη με πολύ εύκολο τρόπο να δημιουργήσει τις δικές του συναρτήσεις εισόδου, εξομοιώνοντας τις συνθήκες υπό τις οποίες θα λειτουργεί το μικροϋπολογιστικό σύστημα χωρίς να υπάρχει hardware διαθέσιμο.επίσης δίνεται η δυνατότητα της βήμα προς βήμα εκτέλεσης του προγράμματος και ο έλεγχος κάθε καταχωρητή και κάθε θέση μνήμης ανά πάσα στιγμή. Ο μεταγλωττιστής, μας προσφέρει το πλεονέκτημα για την αυτόματη μεταφορά των startup αρχείων κάθε φορά που δημιουργούμε νέα εργασία. Τα συγκεκριμένα αρχεία εμπεριέχουν κώδικα προκειμένου να αρχικοποιήσουν και να εκκινήσουν τη CPU κατάλληλα για το συγκεκριμένο υλικό που υλοποιούμε. Με την χρήση των αρχείων αυτών είναι εύκολο να οριστούν, μέσω του οδηγού ρύθμισης(configuration wizard) του περιβάλλοντος ανάπτυξης, τα ακριβή 41

42 χαρακτηριστικά μικροϋπολογιστικού συστήματος, όπως το μέγεθος της στοίβας,του σωρού, η ενεργοποίηση/απενεργοποίηση των FIQ(Fast Interrupts Service), η ύπαρξη εξωτερικής μνήμης,το μέγεθος της και άλλες επιλογές που σχετίζονται με αυτήν. Εικόνα 2.7: Περιβάλλον μvision3 Επιπλέον δυνατότητες δίνονται κάτω από την επιλογή "Options for Target",όπου μπορούν να καθοριστούν με ακρίβεια οι θέσεις μνήμης ROM (Read Only Memory) και RAM (Random Access Memory) που θα χρησιμοποιηθούν, η επιλογή για μεταγλώττιση σε εντολές τύπου Thumb ή τύπου ARM. Η πιο σημαντική δυνατότητα για την ανάπτυξη προγράμματος στα περιβάλλοντα αυτά είναι η ύπαρξη του εξομοιωτή της Keil σε αυτό(project options for target debug use simulator). Μπορούμε να αναπτύξουμε την εφαρμογή μας κάτω από απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες και να ελέγξουμε κάθε παράμετρο,κατά τον χρόνο εκτέλεσης του, απαλλαγμένοι από τα προβλήματα ενός πραγματικού συστήματος. Επιπλέον μέσω του Logical Analyzer Window μπορούμε να δούμε και γραφικά τη διακύμανση οποιασδήποτε μεταβλητής, καταχωρητή, εισόδου κτλ επιλέξουμε προσφέροντας έναν real time τόνο στην εφαρμογή μας! 42

43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ADuC 7026 Peripherals Βασικά παραδείγματα 43

44 3.1 ADC Ο ADC του συγκεκριμένου μικροελεγκτή, αποδίδει ένα γρήγορο, πολυκαναλικό αναλογικός σε ψηφιακό μετατροπέα (analog-to-digital) με ακρίβεια 12 bits.μπορεί να λειτουργήσει με τάσεις από 2.7 V μέχρι τα 3.6 V και έχει την ικανότητα να παρέχει μία έξοδο μέχρι το 1 MSPS όταν το clock source είναι MHz. Μαζί με τον μετατροπέα υπάρχουν ακόμα, ένας πολυκάναλος πολυπλέκτης, ένα διαφορικό κύκλωμα και ένα on-chip σύστημα τάσης αναφοράς. O ADC αποτελείται από έναν 12-bit μετατροπέα διαδοχικών προσεγγίσεων που βασίζεται σε δύο πυκνωτικούς DACs.Βασιζόμενος στην διαμόρφωση του σήματος εισόδου, ο ADC μπορεί να λειτουργήσει σε 3 διαφορετικές καταστάσεις: Πλήρως διαφορική λειτουργία, για μικρά και ισορροπημένα σήματα Μονόπλευρη λειτουργία, για μονόπλευρα σήματα Ψευδό-διαφορική λειτουργία, για μονόπλευρα σήματα, εκμεταλλευόμενη το πλεονέκτημα της common mode rejection(απόρριψη κοινού σήματος) O μετατροπέας δέχεται ένα αναλογικό σήμα εισόδου με εύρος από 0 V έως Vref όταν λειτουργεί σε μονόπλευρη ή ψευδοδιαφορική λειτουργία. Σε πλήρως διαφορική λειτουργία, το σήμα εισόδου πρέπει να ισορροπεί σε μια περιοχή τάσης κανονικής λειτουργίας) με εύρος από 0 V έως AVdd με ένα μέγιστο πλάτος των 2 Vref, όπως φαίνεται και από το παρακάτω σχήμα. Τάση αναφοράς 2.5 V παρέχεται ενώ εξωτερική τάση μπορεί επίσης να συνδεθεί. Εικόνα 3.1: Τάση εισόδου μικροελεγκτή Τα σήματα που εμάς θα μας απασχολήσουν είναι single-ended οπότε και ο προγραμματισμός του ADC θα είναι σε single ended mode. 44

Μαθαίνοντας το hardware του αναπτυξιακού

Μαθαίνοντας το hardware του αναπτυξιακού 1. ΑΣΚΗΣΗ 1 Μαθαίνοντας το hardware του αναπτυξιακού Προϋποθέσεις Το εργαστήριο αυτό προϋποθέτει το διάβασμα και χρήση των εξής: Αρχείο mcbstr9.chm HTML, που δίδεται με τα υπόλοιπα αρχεία του εργαστηρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Α ) Ενσωματωμένα Συστήματα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1 Ήχος Χαρακτηριστικά του ήχου Ψηφιοποίηση με μετασχηματισμό Ψηφιοποίηση με δειγματοληψία Κβαντοποίηση δειγμάτων Παλμοκωδική διαμόρφωση Συμβολική αναπαράσταση μουσικής Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) Σύγχρονα Υπολογιστικά Συστήματα τους υπερυπολογιστές (supercomputers) που χρησιμοποιούν ερευνητικά εργαστήρια τα μεγάλα συστήματα (mainframes)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το

Διαβάστε περισσότερα

WDT και Power Up timer

WDT και Power Up timer Ο ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΗΣ PIC O μικροελεγκτής PIC κατασκευάζεται από την εταιρεία Microchip. Περιλαμβάνει τις τρεις βασικές κατηγορίες ως προς το εύρος του δίαυλου δεδομένων (Data Bus): 8 bit (σειρές PIC10, PIC12,

Διαβάστε περισσότερα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα 1. Ποια είναι η σχέση της έννοιας του μικροεπεξεργαστή με αυτή του μικροελεγκτή; Α. Ο μικροεπεξεργαστής εμπεριέχει τουλάχιστο έναν μικροελεγκτή. Β. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Αναπαράσταση δεδοµένων. Αναπαράσταση πληροφορίας. υαδικοί αριθµοί. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Αναπαράσταση δεδοµένων. Αναπαράσταση πληροφορίας. υαδικοί αριθµοί. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Ενότητα 4 Εισαγωγή στην Πληροφορική Κεφάλαιο 4Α: Αναπαράσταση πληροφορίας Κεφάλαιο 4Β: Επεξεργαστές που χρησιµοποιούνται σε PCs Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ 1 1.1.1 Αναλογικά σήματα 1 1.1.2 Οι αντιστάσεις 3 1.1.3 Οι πυκνωτές 7 1.1.4 Τα πηνία 11 1.1.5 Οι δίοδοι 13 1.1.6

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου Ενότητα : Ψηφιακός Έλεγχος Συστημάτων Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC)

ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC) ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC) O ADC αναλαμβάνει να μετατρέψει αναλογικές τάσεις σε ψηφιακές ώστε να είναι διαθέσιμες εσωτερικά στο μικροελεγκτή για επεξεργασία. Η αναλογική τάση που θέλουμε να ψηφιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects) ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Τίτλος Μαθήματος Μικροελεγκτές και Ενσωματωμένα συστήματα Ανάπτυξη και Εφαρμογές Κωδικός Μαθήματος Μ2 Θεωρία / Εργαστήριο Θεωρία + Εργαστήριο Πιστωτικές μονάδες 4 Ώρες Διδασκαλίας 2Θ+1Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΜΑΘ.. 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Οι μετατροπείς συνεχούς ρεύματος επιτελούν τη μετατροπή μιας τάσης συνεχούς μορφής, σε συνεχή τάση με ρυθμιζόμενο σταθερό πλάτος ή και πολικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 16/11/2011 10:31 (31) καθ. Τεχνολογίας ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ (ANALOGUE) ΨΗΦΙΑΚΟ (DIGITAL) 16/11/2011 10:38 (38) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές μικροελεγκτών

Εφαρμογές μικροελεγκτών Μικροελεγκτές Έναν ορισμό που θα μπορούσαμε να δώσουμε για τους μικροελεγκτές είναι ο εξής: Μικροελεγκτής είναι ένα προγραμματιζόμενο ολοκληρωμένο κύκλωμα το οποίο διαθέτει επεξεργαστή, μνήμη, διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ. Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής.

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ. Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής. ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΟΡΑΣΗ Όταν ένα ρομπότ κινείται σε άγνωστο χώρο ή σε χώρο που μπορεί να αλλάξει η διάταξή του τότε εμφανίζεται η ανάγκη της όρασης μηχανής. Αισθητήρες που χρησιμοποιούνται για να αντιλαμβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

O Ψηφιακός Παλμογράφος

O Ψηφιακός Παλμογράφος Τεχνική Εκπαίδευση O Ψηφιακός Παλμογράφος Παναγιώτης Γεώργιζας BEng Cybernetics with Automotive Electronics MSc Embedded Systems Engineering Θέματα που θα αναλυθούν www.georgizas.gr 1. Γενικά περί παλμογράφων

Διαβάστε περισσότερα

NETCOM S.A. ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΛΜΟΜΕΤΑΤΡΟΠΕΩΝ DIGITAL CONTROL OF SWITCHING POWER CONVERTERS

NETCOM S.A. ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΛΜΟΜΕΤΑΤΡΟΠΕΩΝ DIGITAL CONTROL OF SWITCHING POWER CONVERTERS NETCOM S.A. ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΛΜΟΜΕΤΑΤΡΟΠΕΩΝ DIGITAL CONTROL OF SWITCHING POWER CONVERTERS Αρχή λειτουργίας των Αναλογικών και ψηφιακών Παλμομετατροπεων Ο παλμός οδήγησης ενός παλμομετατροπέα, με αναλογική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές Πληροφορικής Υπολογιστών. Κεφάλαιο 3 Το υλικό του υπολογιστή

Εφαρµογές Πληροφορικής Υπολογιστών. Κεφάλαιο 3 Το υλικό του υπολογιστή Κεφάλαιο 3 Το υλικό του υπολογιστή Εισαγωγή Τµήµατα του Η/Υ καιοργάνωση Μονάδα Κεντρικής Μνήµης Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (CPU) Μονάδα Εισόδου Εξόδου ίαυλοι Επικοινωνίας Εναλλακτικές αρχιτεκτονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ

ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι υπολογιστές αποτελούνται από πολλά ηλεκτρονικά εξαρτήματα. Κάθε εξάρτημα έχει ειδικό ρόλο στη λειτουργία του υπολογιστή. Όλα όμως έχουν σχεδιαστεί, για να συνεργάζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ. (c) Αμπατζόγλου Γιάννης, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, καθηγητής ΠΕ17

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ. (c) Αμπατζόγλου Γιάννης, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, καθηγητής ΠΕ17 ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ Μνήμες (Memory) - Είναι ημιαγώγιμα κυκλώματα που μπορούν να αποθηκεύσουν ένα σύνολο από δυαδικά ψηφία (bit). - Μια μνήμη αποθηκεύει λέξεις (σειρές από bit). - Σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Bread Online. Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης

Bread Online. Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης Bread Online Σχεδιασμός και μετατροπή μιας απλής οικιακής συσκευής σε επαναπρογραμματιζόμενη συσκευή IP Παναγιώτης Ιωαννίδης Επιβλέπων καθηγητής: Μηνάς Δασυγένης Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ. ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ. ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΦΩΤΙΑ ΗΣ Α. ΗΜΗΤΡΗΣ M.Sc. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε. ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ (Σ.Τ.ΕΦ.) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr Ασύγχρονη σειριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems)

Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems) Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems) Μαθηµα 2 ηµήτρης Λιούπης 1 Intel SA-1110 µc StrongARM core. System-on-Chip. Εξέλιξη των SA-110 και SA-1100. 2 ARM cores ARM: IP (intellectual

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή 6 Συστήµατα DAQ 6.1 Εισαγωγή Με τον όρο Acquisition (Απόκτηση) περιγράφουµε τον τρόπο µε τον οποίο µεγέθη όπως η πίεση, η θερµοκρασία, το ρεύµα µετατρέπονται σε ψηφιακά δεδοµένα και απεικονίζονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ Η Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (Central Processing Unit -CPU) ή απλούστερα επεξεργαστής αποτελεί το μέρος του υλικού που εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή

Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή Αριθμός bit δίαυλου δεδομένων (Data Bus) Αριθμός bit δίαυλου διευθύνσεων (Address Bus) Μέγιστη συχνότητα λειτουργίας (Clock Frequency) Τύποι εντολών Αριθμητική

Διαβάστε περισσότερα

Β2.1 Βασικές έννοιες της Αρχιτεκτονικής του Η/Υ

Β2.1 Βασικές έννοιες της Αρχιτεκτονικής του Η/Υ Β2.1 Βασικές έννοιες της Αρχιτεκτονικής του Η/Υ Τι θα μάθουμε σήμερα: Να αναφέρουμε και να εξηγούμε τι είναι Αρχιτεκτονική Η/Υ Να γνωρίσουμε τα βασικά εξαρτήματα που βρίσκονται στο εσωτερικό του υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Το υλικό του υπολογιστή

Το υλικό του υπολογιστή Το υλικό του υπολογιστή Ερωτήσεις 1. Τι αντιλαμβάνεστε με τον όρο υλικό; Το υλικό(hardware) αποτελείται από το σύνολο των ηλεκτρονικών τμημάτων που συνθέτουν το υπολογιστικό σύστημα, δηλαδή από τα ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή

Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή - Εισαγωγή - Αρχιτεκτονική προσωπικού υπολογιστή - Βασικά τμήματα ενός προσωπικού υπολογιστή - Η κεντρική μονάδα Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 4288 /11.08.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 4288 /11.08.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 4288 /11.08.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν. 4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Β1 κεφ.2 ο «Σο Εσωτερικό του Τπολογιστή»

Ενότητα Β1 κεφ.2 ο «Σο Εσωτερικό του Τπολογιστή» 1 2 1) ΚΟΤΣΙ ΤΠΟΛΟΓΙΣΗ (computer case): το κύριο κουτί που περικλείει τις βασικές συσκευές του υπολογιστή (επεξεργαστή, αποθήκες, RAM). 2) ΜΗΣΡΙΚΗ (motherboard): η πιο μεγάλη κάρτα πάνω στην οποία βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής Βασικές Έννοιες Πληροφορικής 1. Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι οποιαδήποτε συσκευή μεγάλη ή μικρή που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ

ΤΜΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΤΜΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Τα τμήματα ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή είναι: 1. Επεξεργαστής 2. Μνήμη RAM και ROM 3. Κάρτα γραφικών 4. Μητρική Πλακέτα 5. Σκληρός Δίσκος 6. DVD / Blue Ray 7. Τροφοδοτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 Τμήμα θεωρίας: Α.Μ. 8, 9 Κάθε Πέμπτη, 11πμ-2μμ, ΑΜΦ23. Διδάσκων: Ντίνος Φερεντίνος Γραφείο 118 email: kpf3@cornell.edu Μάθημα: Θεωρία + προαιρετικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα ψηφιακά Συστήµατα Μετρήσεων

Εισαγωγή στα ψηφιακά Συστήµατα Μετρήσεων 1 Εισαγωγή στα ψηφιακά Συστήµατα Μετρήσεων 1.1 Ηλεκτρικά και Ηλεκτρονικά Συστήµατα Μετρήσεων Στο παρελθόν χρησιµοποιήθηκαν µέθοδοι µετρήσεων που στηριζόταν στις αρχές της µηχανικής, της οπτικής ή της θερµοδυναµικής.

Διαβάστε περισσότερα

1η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ:

1η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ι η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εισαγωγή. Η διεξαγωγή της παρούσας εργαστηριακής άσκησης προϋποθέτει την μελέτη τουλάχιστον των πρώτων παραγράφων του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο. Ο Προσωπικός Υπολογιστής

Κεφάλαιο 4 ο. Ο Προσωπικός Υπολογιστής Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.3 Ο Επεξεργαστής - Εισαγωγή - Συχνότητα λειτουργίας - Εύρος διαδρόμου δεδομένων - Εύρος διαδρόμου διευθύνσεων - Εύρος καταχωρητών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike Πολυπλεξία Ανάλυση σημάτων στο πεδίο χρόνου, συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης χρόνου (1.6 ενότητα σελ 19-20, 29-30 και στοιχεία από 2.1 ενότητα σελ. 52-58). http://diktya-epal-b.ggia.info

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές ασκήσεις λογικών κυκλωμάτων 11 A/D-D/A

Εργαστηριακές ασκήσεις λογικών κυκλωμάτων 11 A/D-D/A 11.1 Θεωρητικό μέρος 11 A/D-D/A 11.1.1 Μετατροπέας αναλογικού σε ψηφιακό σήμα (A/D converter) με δυαδικό μετρητή Σχ.1 Μετατροπέας A/D με δυαδικό μετρητή Στο σχήμα 1 απεικονίζεται σε block diagram ένας

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Κεφάλαιο 6 Σύστημα διασύνδεσης και διαδικασία εισόδου-εξόδου Τι είναι αρτηρία (Bus) ; Ένα σύνολο γραμμών διασύνδεσης Πρωτόκολλο (protocol) Περιγραφή Πρωτοκόλλου χρονικό διάγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών 1 Οργάνωση υπολογιστών ΚΜΕ Κύρια Μνήμη Υποσύστημα εισόδου/εξόδου 2 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ) R1 R2 ΑΛΜ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Ψηφιακά Ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1 Ήχος και φωνή Φύση του ήχου Ψηφιοποίηση µε µετασχηµατισµό Ψηφιοποίηση µε δειγµατοληψία Παλµοκωδική διαµόρφωση Αναπαράσταση µουσικής Ανάλυση και σύνθεση φωνής Μετάδοση φωνής Τεχνολογία Πολυµέσων 4-1 Φύση

Διαβάστε περισσότερα

MULTIPLE CHOICE REVISION: ΜΑΘΗΜΑ 1-2

MULTIPLE CHOICE REVISION: ΜΑΘΗΜΑ 1-2 MULTIPLE CHOICE REVISION: ΜΑΘΗΜΑ 1-2 1. Ποιος τύπος Η/Υ χρησιμοποιείται για την λειτουργία συστημάτων και βάσεων δεδομένων μεγάλων εταιρειών; a) Επιτραπέζιος Η/Υ b) Προσωπικός Ψηφιακός Βοηθός c) Μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Παλμογράφος στη Διδασκαλία της Τριγωνομετρίας. Εφαρμογές της Τριγωνομετρίας σε πραγματικά προβλήματα και ενδιαφέρουσες επεκτάσεις

Ο Παλμογράφος στη Διδασκαλία της Τριγωνομετρίας. Εφαρμογές της Τριγωνομετρίας σε πραγματικά προβλήματα και ενδιαφέρουσες επεκτάσεις Ο Παλμογράφος στη Διδασκαλία της Τριγωνομετρίας Εφαρμογές της Τριγωνομετρίας σε πραγματικά προβλήματα και ενδιαφέρουσες επεκτάσεις Περίληψη Τριγωνομετρικές Συναρτήσεις Κυματική Παλμογράφος STEM Εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα

Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα - Εισαγωγή - Οι βάσεις του επεξεργαστή και της μνήμης - Οι υποδοχές της μητρικής πλακέτας - Άλλα μέρη της μητρική πλακέτας - Τυποποιήσεις στην κατασκευή μητρικών πλακετών Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση MYE006-ΠΛΕ065: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Βασικές έννοιες μετάδοσης Διαμόρφωση ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Μάθημα : Μικροϋπολογιστές Τεχνολογία Τ.Σ. Ι, Θεωρητικής κατεύθυνσης Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πολυμέσων. Εισαγωγή Υλικό συστημάτων πολυμέσων Λογισμικό συστημάτων πολυμέσων Συστήματα πραγματικού χρόνου Χρονοπρογραμματισμός

Συστήματα πολυμέσων. Εισαγωγή Υλικό συστημάτων πολυμέσων Λογισμικό συστημάτων πολυμέσων Συστήματα πραγματικού χρόνου Χρονοπρογραμματισμός Συστήματα πολυμέσων Εισαγωγή Υλικό συστημάτων πολυμέσων Λογισμικό συστημάτων πολυμέσων Συστήματα πραγματικού χρόνου Χρονοπρογραμματισμός Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 03-1 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 201 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ :

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ : ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Α/Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ : ΑΣΚΗΣΗ 5 η Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΚΑΙ ΕΜΜΕΣΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Θεωρητική Ανάλυση Πυκνωτής

Διαβάστε περισσότερα

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Μάθημα 4.5 Η Μνήμη - Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς: Να αναφέρεις τα κυριότερα είδη μνήμης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ.

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Ερασιτεχνικής Αστρονομίας ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Κυριάκος Πανίτσας Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: ΠΡΑΚΤΙΚΗ Κλάδος: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τάξη: A Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένων. Μοναστηρίου 7, 14565 Άγιος Στέφανος. Tηλ.: 211 7058321 Φαξ: 2117406171 E-mail: info@axiatech.gr Website: www.axiatech.

Δεδομένων. Μοναστηρίου 7, 14565 Άγιος Στέφανος. Tηλ.: 211 7058321 Φαξ: 2117406171 E-mail: info@axiatech.gr Website: www.axiatech. UΈλεγχος από Η/Υ + Απόληψη Δεδομένων + Επεξεργασία Δεδομένων Το μεγαλύτερο μέρος των μηχανημάτων της EDIBON είναι διαθέσιμα και σε έκδοση ελεγχόμενη από Η/Υ. Δεν γίνεται απλή καταγραφή των δεδομένων, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ - CPU Μπακρατσάς Γιώργος geback007@yahoo.gr Δεκέμβριος, 2014 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ... 4 ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Τεχνολογία Ι Θεωρητικής Κατεύθυνσης Τεχνικών Σχολών Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΑΕ ΙΙ. Εισαγωγή στους Προγραμματιζόμενους Λογικούς Ελεγκτές

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΑΕ ΙΙ. Εισαγωγή στους Προγραμματιζόμενους Λογικούς Ελεγκτές ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Εργαστηριακή Άσκηση 3 ΣΑΕ ΙΙ Εισαγωγή στους Προγραμματιζόμενους Λογικούς Ελεγκτές Εκτός από τα κλασσικά ή μοντέρνα συστήματα αυτομάτου ελέγχου, στην παραγωγική διαδικασία,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και υλοποίηση κυκλώματος μέτρησης κατανάλωσης ισχύος

Σχεδιασμός και υλοποίηση κυκλώματος μέτρησης κατανάλωσης ισχύος Σχεδιασμός και υλοποίηση κυκλώματος μέτρησης κατανάλωσης ισχύος Φοιτητής Φετινίδης Αναστάσιος Επιβλέπων Δασυγένης Μηνάς Μάρτιος 2014 1 Περιεχόμενα παρουσίασης Εισαγωγή Θεωρητικό υπόβαθρο Υλικό μέρος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ Η/Υ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ Η/Υ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ Η/Υ 1) Τι είναι μητρική πλακέτα; Είναι η βασική ηλεκτρονική πλακέτα ενός Η/Υ πάνω στην οποία συνδέονται όλα τα εξαρτήματα ενός Η/Υ όπως ο επεξεργαστής, η μνήμη, οι κάρτες επέκτασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι μια ηλεκτρονική συσκευή που έχει την ικανότητα να επεξεργάζεται μεγάλο όγκο πληροφοριών και δεδομένων με ταχύτητα και ακρίβεια. Επίσης ένας η/υ μπορεί να αποθηκεύσει πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Κεφάλαιο 2: Το εσωτερικό του Υπολογιστή. Εικόνα 2.1: Η Κεντρική Μονάδα.

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Κεφάλαιο 2: Το εσωτερικό του Υπολογιστή. Εικόνα 2.1: Η Κεντρική Μονάδα. Εικόνα 2.1: Η Κεντρική Μονάδα. Εικόνα 2.1: Η Κεντρική Μονάδα και τα κυριότερα μέρη στο εσωτερικό της. Μητρική πλακέτα (motherboard) Επεξεργαστής ή Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας ή Κ.Μ.Ε. (Central Processing

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μνήµης

Αρχιτεκτονική Μνήµης ΕΣ 08 Επεξεργαστές Ψηφιακών Σηµάτων Αρχιτεκτονική Μνήµης Τµήµα Επιστήµη και Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Βιβλιογραφία Ενότητας Kuo [2005]: Chapters 3 & 4 Lapsley [2002]: Chapter

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ι ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΥΓΡΟΥ ΕΞΑΜΕΝΗΣ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ Τα βασικά µέρη της εργαστηριακής διάταξης είναι κατασκευασµένα από την εταιρεία LUCAS-NULLE.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε.

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε. 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 485 Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ COACH 5 ΣΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ Τ.Ε.Ε. Μπουλταδάκης Στέλιος Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΙΔΟΣ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Η παρούσα μελέτη αφορά την προμήθεια συστήματος καθορισμού σειράς προτεραιότητας για τις ανάγκες του τμήματος επειγόντων περιστατικών του

Διαβάστε περισσότερα

Τροφοδοσία : 3,3V, 5V Αυτή η πινακίδα επιτρέπει τη σύνδεση και των 8 απολήξεων (pins) μίας θύρας E- blocks με καλώδια με τη χρήση τερματισμών με

Τροφοδοσία : 3,3V, 5V Αυτή η πινακίδα επιτρέπει τη σύνδεση και των 8 απολήξεων (pins) μίας θύρας E- blocks με καλώδια με τη χρήση τερματισμών με ΠΙΝΑΚΙΔΑ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΩΝ ΕΒ002 Αυτή η πινακίδα επιτρέπει τη σύνδεση και των 8 απολήξεων (pins) μίας θύρας E- blocks με καλώδια με τη χρήση τερματισμών με βίδες. ΠΙΝΑΚΙΔΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΕΒ003 Αυτή η πινακίδα E-block

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB)

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB) ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΜΕ Η/Υ 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB) Ν.Δ. Λαγαρός Μ. Φραγκιαδάκης Α. Στάμος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία της φοιτήτριας του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών

Διπλωματική Εργασία της φοιτήτριας του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ:ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ:ΕΝΣΥΡΜΑΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διπλωματική Εργασία της φοιτήτριας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ενότητα 2.1 ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Μετά την ολοκλήρωση της ενότητας αυτής θα μπορείτε: Να περιγράφετε ένα απλό σύστημα Αυτοματισμού Να διακρίνετε ένα Ανοικτό από ένα Κλειστό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 12 Σχεδιασμός Ανάπτυξη Λειτουργία Π.Σ. 1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1.1 Δυνατότητες Λειτουργικών Συστημάτων 1.1.1 Εισαγωγή Ο όρος Λειτουργικό Σύστημα (Operating System), εκφράζει το σύνολο των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ

Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Η/Υ Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2014-15 Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική (θεμελιώδεις αρχές λειτουργίας των υπολογιστών) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία μνημών Ημιαγωγικές μνήμες Μνήμες που προσπελαύνονται με διευθύνσεις:

Τεχνολογία μνημών Ημιαγωγικές μνήμες Μνήμες που προσπελαύνονται με διευθύνσεις: Σύστημα μνήμης Ο κύριος σκοπός στο σχεδιασμό ενός συστήματος μνήμης είναι να προσφέρουμε επαρκή χωρητικότητα αποθήκευσης διατηρώντας ένα αποδεκτό επίπεδο μέσης απόδοσης και επίσης χαμηλό μέσο κόστος ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ Άσκηση 1 Ένας επεξεργαστής (ΚΜΕ) υποστηρίζει 371 εντολές. Πόσα bit θα πρέπει να είναι ο καταχωρητής εντολής (ελάχιστη τιμή); (α) 4 bit (β) 16 bit (γ) 1 bit (δ)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΟΥ Αναλογικό και Ψηφιακό σήμα Τα αναλογικά μεγέθη μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε ηλεκτρικά ή ψηφιακά σήματα. Μετατροπή Αναλογικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή.

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας είναι η σχεδίαση και κατασκευή του ηλεκτρονικού τμήματος της διάταξης μέτρησης των θερμοκρασιών σε διάφορα σημεία ενός κινητήρα Ο στόχος είναι η ανάκτηση του

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

Παρεμβολή Ενισχυτών μεταξύ γεωφώνων και καταγραφικού

Παρεμβολή Ενισχυτών μεταξύ γεωφώνων και καταγραφικού Ενισχυτές σήματος στη σεισμική διασκόπηση Καλώδιο μεταφοράς των σημάτων απο τα γεώφωνα Σεισμικό σήμα πολύ ασθενές για να καταγραφεί Παρεμβολή Ενισχυτών μεταξύ γεωφώνων και καταγραφικού Ενισχυτής Καταγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

UTECO ABEE ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ

UTECO ABEE ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ IMAGO F3000 Συνοπτική περιγραφή Αυτοί οι ελεγκτές διαδικασίας χτίζονται σε ένα σχεδιασμό επεκτάσιμης μονάδας, και είναι κατάλληλοι για τον έλεγχο ρύθμιση λειτουργίας, ψησίματος, καπνίσματος και ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH).

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). Η σχετική υγρασία είναι ο λόγος επί τοις εκατό (%) της μάζας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ 4 ο Εξάμηνο Μαδεμλής Ιωάννης ΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Οι λογικές πράξεις που υποστηρίζει η Assembly του 8088 είναι : Πράξη AND Πράξη OR Πράξη NOT Πράξη XOR Με τις λογικές πράξεις μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

SIMATIC MANAGER SIMATIC MANAGER

SIMATIC MANAGER SIMATIC MANAGER 1 Προγραμματισμός του PLC. 1. Γενικά Μια προσεκτική ματιά σε μια εγκατάσταση που θέλουμε να αυτοματοποιήσουμε, μας δείχνει ότι αυτή αποτελείται από επιμέρους τμήματα τα οποία είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία Το 1944 με την κατασκευή του υπολογιστή Mark I από τον Howard Aiken και την εταιρεία κατασκευής ηλεκτρονικών υπολογιστών IBM και από το 1950 μπήκανε

Διαβάστε περισσότερα

15/3/2009. Ένα ψηφιακό σήμα είναι η κβαντισμένη εκδοχή ενός σήματος διάκριτου. χρόνου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής

15/3/2009. Ένα ψηφιακό σήμα είναι η κβαντισμένη εκδοχή ενός σήματος διάκριτου. χρόνου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής 15/3/9 Από το προηγούμενο μάθημα... Ένα ψηφιακό σήμα είναι η κβαντισμένη εκδοχή ενός σήματος διάκριτου Μάθημα: «Ψηφιακή Επεξεργασία Ήχου» Δάλ Διάλεξη 3 η : «Επεξεργαστές Ε ξ έ Δυναμικής Περιοχής» Φλώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Επικοινωνίες

Ψηφιακές Επικοινωνίες Τεχνική Εκπαίδευση Ψηφιακές Επικοινωνίες Παναγιώτης Γεώργιζας BEng Cybernetics with Automotive Electronics MSc Embedded Systems Engineering Θέματα που θα αναλυθούν Στόχοι του σεμιναρίου Λίγη Θεωρία για

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα