Ήρωας συνάμα κι άγιος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ήρωας συνάμα κι άγιος"

Transcript

1

2 Παναγιώτης Αρ. Υφαντής Ήρωας συνάμα κι άγιος Το ανθρωπολογικό ιδεώδες του Νίκου Καζαντζάκη και ο Φραγκίσκος της Ασίζης E-BOOK ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυτική δωρεά Παγκρητικής Eνώσεως Aμερικής Hράκλειο 2011

3 ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυμα Tεχνολογιασ και Eρευνας Hράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1385, Tηλ , Fax: Aθήνα: Κλεισόβης 3, Tηλ , Fax: ΣEIPA: Θεωρια και κριτικη της λογοτεχνιας Διευθυντής σειράς: Νάσος Βαγενάς 2007: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης Επιμέλεια κειμένου διορθώσεις: Τασούλα Μαρκομιχελάκη Στοιχειοθεσία σελιδοποίηση: Παρασκευή Βλάχου (ΠΕΚ) Εκτύπωση: Γ. Αργυρόπουλος Ε.Π.Ε. Σχεδίαση εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου ISBN

4 Περιεχομενα Πρόλογος Εισαγωγη: Ο οριζοντας της προβληματικης Καζαντζακης και Φραγκισκος: οι ορατοι σταθμοι μιας μακροχρονιας σχεσης 2.1. Η Νάξος, η φραγκισκανική Σχολή, η γνωριμία Το πρώτο ταξίδι στην Ασίζη και η συνάντηση με τον J. Joergensen Μεταξύ θυμού, θαυμασμού και ευλάβειας: δύο ακόμη ταξίδια στην Ασίζη Γραμματολογικά: η σπουδή των πηγών και οι επιδράσεις της σύγχρονης βιβλιογραφίας Οικογενειακες και ψυχολογικες αναλογιες: Τα γονεϊκα προτυπα και τα πνευματικα τους παραγωγα Το chiaroscuro των γονεϊκών προτύπων και το ψυχολογικό του αντίκρισμα Τα θεολογικά και ανθρωπολογικά παράγωγα Λύσεις και περιπλοκές: χριστοκεντρικότητα και συμπαντικός δυαλισμός

5 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ 4. Φιλοκαλικοι συσχετισμοι: η φυση ως ποιηση, η κτιση ως θεολογια 4.1. Το ποιητικό ειδικό βάρος της φραγκισκανικής πνευματικότητας Η διαχρονική απήχηση και τα ερμηνευτικά στερεότυπα Κτίση-φύση: ο κοινός τόπος της φιλοκαλικής έμπνευσης Η δοξολογία του Κτίσαντα και η λατρεία του Έπαφου Αντιλογοκρατια και μυστικισμος: Απο τον αποφατισμο Του Φραγκισκου στον αγνωστικισμο του Καζαντζακη 5.1. Ο εμπειρικός αποφατισμός του Φραγκίσκου Ο αντιδυτικισμός του Καζαντζάκη και οι αντιλογοκρατικές απολήξεις του Χριστοκεντρικός μυστικισμός και μηδενιστικός αγνωστικισμός Ερμηνειες και παρερμηνειες της αγιοτητας (Ι): Αναχωρητισμος και ανθρωπολογικος πεσιμισμος 6.1. Η άσκηση ως οδός προς την αγιότητα και ως ηρωισμός Η λαχτάρα του αναχωρητισμού και η ορθοδοξοποίηση του Φραγκίσκου Ο κοινός παρονομαστής του ανθρωπολογικού πεσιμισμού Η συντριβή της σάρκας ως προϋπόθεση ένωσης με τον Θεό Ερμηνειες και παρερμηνειες της αγιοτητας (ΙΙ): η κοινωνικη δυναμικη της χριστιανικης πιστης ΚΑι ο «κομουνιστης» Φραγκισκος Η κοινωνική δικαιοσύνη ως χριστοκεντρικό αίτημα Ο «κομουνιστής» Φραγκίσκος και η κομματική στράτευση του Καζαντζάκη Οι ιδεολογικές σταθερές μιας οριζόντιας αγιότητας

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 7.4. Πολιτική μεταφυσική ή κοινωνική θρησκεία: η αριστερή κριτική και ο θεολογικός έλεγχος Το μεσσιανικο οραμα: Συμπτωσεις και διαφορες 8.1. O φραγκισκανικός μεσσιανισμός ως όραμα ανακαίνισης του εκκλησιαστικού οργανισμού Ο μεσσιανισμός του Καζαντζάκη ως εθνοκεντρική φαντασίωση Η μετεξέλιξη: Ο μεσσιανισμός του Καζαντζάκη ως διεθνιστική εσχατολογία Μεσσίες μεν αλλά τίνος Θεού; Οι κριτικές αιχμές Συμπερασματικα: οι αντιφατικες εκφανσεις της φραγκισκανικης συνειδησης του Καζαντζακη Βιβλιογραφια Α. Πηγές Β. Μελετήματα Ευρετηριο

7 Προλογος A ρχικές στοχεύσεις της παρούσας μελέτης ήταν αφ ενός ο εντοπισμός των γραμματολογικών εξαρτήσεων του καζαντζακικού Φτωχούλη του Θεού από τις αγιολογικές πηγές που διασώζουν πληροφορίες για τη ζωή και τη διδασκαλία του Φραγκίσκου της Ασίζης, και αφ ετέρου η ανίχνευση των επιδράσεων της νεότερης ιστοριογραφικής και θεολογικής βιβλιογραφίας γύρω από την ταυτότητα του πρώιμου φραγκισκανισμού στον τρόπο με τον οποίο ο κρητικός στοχαστής προσέγγισε ερμηνευτικά τον δυτικό άγιο. Ωστόσο, η συγκριτική και κριτική μελέτη του καζαντζακικού έργου, από τη μια πλευρά, και των αγιολογικών φραγκισκανικών πηγών και της νεότερης φραγκισκανικής βιβλιογραφίας, από την άλλη, αποκάλυψε πως η παρουσία του δυτικού αγίου στο έργο του Καζαντζάκη όχι μόνο δεν περιορίζεται στο λογοτεχνικό συναξάρι του τελευταίου, αλλά αντιθέτως διασχίζει, με τρόπο άλλοτε κραυγαλέο και άλλοτε πιο χαμηλόφωνο ή/και σιωπηλό, σύνολο σχεδόν το έργο του κρητικού συγγραφέα. Βαθμιαία, το ενδιαφέρον της μελέτης μετατοπίστηκε σε μια ευρύτερη στοχοθεσία που χρησιμοποιεί τον αφετηριακό φιλολογικό στόχο ως προϋπόθεση για μια παράλληλη και ουσιαστικότερη σπουδή, η οποία αφορά όχι μόνο τη ρητή ή άδηλη σχέση των σημαινόντων αλλά και την οργανική και ενίοτε πυρετική συγγένεια των σημαινομένων. Έτσι, η χαρτογράφηση των ποι- 9

8 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ κίλων όψεων του φραγκισκανισμού στο έργο και τη σκέψη του Καζαντζάκη αναδείχθηκε σε ερμηνευτικό εργαλείο για την κριτική ανατομία και πληρέστερη κατανόηση της πολύπλευρης και ιδιότροπης θρησκευτικής συνείδησης του κρητικού στοχαστή και των δυναμικών της μεταμορφώσεων ή απηχήσεων στον χώρο της κοινωνίας, των φιλοσοφικών ιδεών ή/και της πολιτικής. Με βάση τα παραπάνω, η παρούσα μελέτη δοκιμάζει στην επιστημονική πράξη δύο ερευνητικές δυνατότητες: Πρώτον, τη διεύρυνση των ορίων και εφαρμογών της αγιολογικής επιστήμης, πέραν της συμβατικής, κατά βάση γραμματολογικής της χρησιμότητας και, δεύτερον, τη γονιμότητα ενός ανοιχτού διαλόγου ανάμεσα στις βασικές σταθερές της θεολογικής ανθρωπολογίας και στα ιδεολογικά ρεύματα της σύγχρονης σκέψης. Π. Αρ. Υφαντής Θεσσαλονίκη, Μάρτιος

9 1 Εισαγωγη Ο ορίζοντας της προβληματικής O Νίκος Καζαντζάκης ( ) 1 δεν έπαψε ποτέ να βασανίζεται από το περί Θεού ερώτημα, ιδιαίτερα στο πλαίσιο που οριοθετεί η εμβληματική μορφή του Ιησού Χριστού, 2 η οποία σηματοδότησε τον πρώτο και καθοριστικό σταθμό της πνευματικής διαδρομής του κρητικού στοχαστή. Σε μια επιστολή του προς τον συγγραφέα Max Tau, o Καζαντζάκης ομολογεί ότι το μυστήριο του θεανδρικού προσώπου, «αυτή η ένωση η τόσο μυστηρι- 1 Συνοπτική εργοβιογραφία του Νίκου Καζαντζάκη βλ. στο Π. Σταύρου, «Χρονολόγιο της ζωής και του έργου του», Νίκος Καζαντζάκης Αφιέρωμα στο ένθετο Επτά Ημέρες, εφ. Καθημερινή, Κυριακή 2 Νοεμβρίου 1997, σ. 6-10, και P. Bien, Καζαντζάκης. Η πολιτική του πνεύματος, μτφρ. Ασπασία Δ. Λαμπρινίδου, [τ. 1] Ηράκλειο 2001, σ. xvii-xxxi. Για μια λεπτομερέστερη παρουσίαση του βίου και των έργων του Καζαντζάκη, βλ. Π. Πρεβελάκης, Ο ποιητής και το ποίημα της Οδύσσειας, Αθήνα 1958 και του ίδιου «Σχεδίασμα εσωτερικής Βιογραφίας», στα Τετρακόσια γράμματα, σ. θ -πστ. 2 Την κομβική θέση του Χριστού στη συνείδηση του κρητικού συγγραφέα δείχνουν μεταξύ άλλων η νεανική τραγωδία Χριστός, χρονολογημένη μεταξύ 1915 και 1921 και δημοσιευμένη μαζί με άλλες βυζαντινής θεματολογίας (βλ. Θέατρο Β, σ ), το ομότιτλο ποίημα που γράφτηκε το 1937 (βλ. Τερτσίνες, σ ), καθώς και η ραψωδία Φ της καζαντζακικής Οδύσειας. 11

10 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ ώδης και τόσο πραγματική του ανθρώπου και του Θεού, αυτή η Sehnsucht, η τόσο ανθρώπινη και τόσο υπεράνθρωπη, μιας συμφιλίωσης του Θεού και του ανθρώπου στο υψηλότερο επίπεδο που ένα ον μπορεί να ποθήσει», 3 δεν έπαψε να τον απασχολεί από τα παιδικά του χρόνια. Το ίδιο ομολογεί στον «Πρόλογο» του πιο συζητημένου μυθιστορήματός του με χριστιανική θεματολογία: «Η δυαδική υπόσταση του Χριστού στάθηκε για μένα πάντα βαθύ ανεξερεύνητο μυστήριο η λαχτάρα, η τόσο ανθρώπινη, η τόσο υπεράνθρωπη, να φτάσει ο άνθρωπος ώς το Θεό ή πιο σωστά: να επιστρέψει ο άνθρωπος στο Θεό και να ταυτιστεί μαζί του». 4 Βέβαια, η σκέψη του Καζαντζάκη στη συνέχεια πήρε άλλες κατευθύνσεις, θέτοντας νέα ερωτηματικά και αναζητώντας νέες αποκρίσεις σε ποικίλες υπαρξιακές, θρησκευτικές και ιδεολογικές περιοχές, καθοδηγημένη από τις μορφές-σύμβολα του Βούδα, του Λένιν και του ομηρικού Οδυσσέα. 5 Ωστόσο, ο «αέναος πνευματικός νομαδισμός», 6 όπως έχει χαρακτηριστεί η αδιάκοπη διανοητική περιπλάνηση του Καζαντζάκη, σε αυτές τις φαινομενικά ασύνδετες ή/και αντιφατικές μεταξύ τους μεταφυσικές και ιδεολογικές ατραπούς, δεν εξάλειψε τα αιτήματα και τις αναζητήσεις του αρχικού του θεοκεντρικού ή χριστιανικού προσανατο- 3 Το παράθεμα στα Τετρακόσια γράμματα, σ. λστ. 4 Ο Τελευταίος Πειρασμός, σ. 5. Πρβλ. Αναφορά, σ Σε μιαν άλλη επιστολή του, γραμμένη στις , αυτή τη φορά προς τον Πρεβελάκη, σημειώνει χαρακτηριστικά: «Ευχαριστώ που γράφετε για μένα κανένας άλλος δεν μπορούσε να γράψει και να κρίνει τη ζωή μου και τον ανήφορό μου στην Αναφορά στον Greco κάνω την εξομολόγησή μου στο γέρο μας Παππού, κι εκεί μιλώ για τα τέσσερα κύρια στάδια που πέρασα, και καθένα από τα στάδια αυτά φέρει ένα ιερό όνομα: Χριστός, Βούδας, Λένιν, Οδυσσέας». Βλ. Τετρακόσια γράμματα, σ Βλ. Ντ. Αποστολόπουλος, «Ο Νίκος Καζαντζάκης και η φιλοσοφία του», Νέα Εστία, τ. 66 (1 Ιουλίου-31 Δεκεμβρίου 1959), σ

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ λισμού. 7 Αντιθέτως, οι περιπλανήσεις αυτές εμπλούτισαν τον αρχικό πνευματικό προσανατολισμό, δίδοντας νέες ευκαιρίες ανάπτυξης ή επεξεργασίας της θεολογικής σκέψης του. Αυτό αποδεικνύουν τα χριστιανικής έμπνευσης και θεματολογίας μυθιστορήματα που έγραψε προς το τέλος της δεκαετίας του 40 και στα πρώτα χρόνια της επόμενης δεκαετίας, δηλαδή κατά την τελευταία περίοδο της συγγραφικής του παραγωγής. k Αν εξαιρέσει κανείς τους Αδερφοφάδες, (ένα έργο που η σύνθεσή του είχε ξεκινήσει το 1949 και ολοκληρώθηκε το 1954, αλλά που δημοσιεύθηκε εντέλει μετά θάνατον, το 1963), 8 τελευταίο στη σειρά των μυθιστορημάτων της ώριμης, ή «πέμπτης» κατά τον Πρεβελάκη, συγγραφικής περιόδου του Καζαντζάκη κατατάσσεται το βιβλίο Ο Φτωχούλης του Θεού, που γράφτηκε το 1953 στην Αντίμπ και άρχισε να δημοσιεύεται στην αθηναϊκή εφημερίδα Ελευθερία τον Ιούνιο του επόμενου έτους. 9 Πρόκειται για το λο- 7 «Το πρώτο σκαλοπάτι είναι ο Χριστός. Ο Χριστός ο παλιός αγωνιστής, που κινδυνεύει κ είναι η σειρά του ανθρώπου να τον σώσει, το / σύμβολο του Πάθους και της Ανάστασης του ανθρώπου, ο ανήφορος κ η πάλη ανάμεσα στη Σάρκα και το Πνεύμα, η Αγάπη, που διαπερνά την ύπαρξη του Φραγκίσκου, του Φτωχούλη του Θεού ο Χριστός αυτός δεν είναι βέβαια χαραγμένος μέσα στους τύπους της ορθόδοξης δογματικής, είναι όμως ένας μεγάλος αναβαθμός στην ανάβαση του Κ., που δεν φαίνεται να τον υπερβαίνει τελειωτικά»: Κ. Μιχαηλίδης, «Ανάβαση, το ερμηνευτικό σχήμα του όντος στην Αναφορά του Νίκου Καζαντζάκη», στον τόμο Θεώρηση του Νίκου Καζαντζάκη. Είκοσι χρόνια από το θάνατό του [Τετράδια Ευθύνης 3], 1993, σ Οι επόμενοι σταθμοί της πορείας του Καζαντζάκη είναι διαδοχικά ο Βούδας, ο Λένιν, ο ομηρικός Οδυσσέας. 8 Βλ. σχετικά Τετρακόσια γράμματα, σ Πρβλ. P. Bien, Καζαντζάκης, ό.π., σ. xviii του ίδιου, Kazantzakis. Politics of the Spirit, vol. 2, Princeton 2007, σ Τετρακόσια γράμματα, σ

12 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ γοτεχνικό συναξάρι του Φραγκίσκου της Ασίζης, 10 του δημοφιλέστερου ίσως αγίου της χριστιανικής Δύσης. Η κριτική αντιμετώπισε το έργο με επιφυλάξεις, που οφείλονταν κυρίως στο γεγονός ότι δεν επρόκειτο για μια πρωτότυπη σύνθεση, αλλά για μια «μυθοποιημένη βιογραφία», 11 υποταγμένη στους περιορισμούς της ιστορικότητας του ήρωα. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος, στην ογκώδη μελέτη του για το πρόσωπο και το έργο του κρητικού συγγραφέα, σημειώνει ενδεικτικά: «Ο Φτωχούλης του Θεού είναι το λιγώτερο υπολογίσιμο απ όλα του τα πεζά έργα γιατί δεν πρόκειται για ένα αυθεντικό συναξάρι του Άγιου, ούτε για ένα μυθιστόρημα που μπορεί να ελευθερωθεί από τους περιορισμούς που του βάζει η συγκεκριμένη περίπτωση όσο κι αν ο συγγραφέας δεν δεσμεύεται από τα δεδομένα στοιχεία, μεταπλάθοντάς τα και επινοώντας δικά του». 12 Ακόμη πιο αμείλικτη είναι η άποψη της Λιλής Ζωγράφου, που χαρακτηρίζει το βιβλίο «το πιο κακό κι αδιάβαστο που γραψε ο συγγραφέας». 13 Παρά την ψυχρή υποδοχή της φιλολογικής κριτικής, ο Φτωχούλης του Θεού αγαπήθηκε πολύ από τους έλληνες αναγνώστες 10 Εκτός από τη μυθιστορηματική βιογραφία του Καζαντζάκη, ο έλληνας αναγνώστης μπορεί να συμβουλευτεί τα ακόλουθα έργα για το πρόσωπο του Φραγκίσκου: Β. Σταυρίδης, Ο Φραγκίσκος της Ασσίζης, Ισταμπούλ 1960 (ανάτυπο από το π. Ορθοδοξία) Σ. Αγουρίδης, «Ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασσίζης (Κάποιες απόψεις για τη ζωή του)», στoυ ιδίου Θεολογία και κοινωνία σε διάλογο, Αθήνα 1999, σ Π. Αρ. Υφαντής (επιμ.), Τα Μικρά Άνθη του αγίου Φραγκίσκου, Αθήνα 2002, σ (της «Εισαγωγής») του ιδίου Η θεολογία του Φραγκίσκου της Ασίζης. Ορθόδοξη κριτική προσέγγιση (διδακτορική διατριβή), Θεσσαλονίκη Λ. Πολίτης, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα , σ Ν. Βρεττάκος, Νίκος Καζαντζάκης. Η αγωνία και το έργο του, επιμ. εκδόσεως Κωστούλα Μητροπούλου, [Αθήνα] χ.χ., σ Λ. Ζωγράφου, Ν. Καζαντζάκης, ένας τραγικός, Αθήνα 1960, σ

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ (όπως επιμαρτυρούν οι αλλεπάλληλες επανεκδόσεις του), οι οποίοι διέθεταν μεν μία καλλιτεχνική ευαισθησία αλλά όχι κατ ανάγκην και ένα αντίστοιχο θεολογικό υπόβαθρο. Γι αυτούς, ο ασκητής από την Ασίζη ήταν πρωτίστως η πηγή έμπνευσης ενός μεγάλου λογοτέχνη και δευτερευόντως μία βαρυσήμαντη θεολογική προσωπικότητα ούτε μπορούσαν ούτε και τους ενδιέφερε να ελέγξουν την ιστορική αξιοπιστία της βιογραφικής ανασύνθεσης του Φραγκίσκου, την εξάρτηση του συγγραφέα από τις ιστορικές πηγές και τον βαθμό της συγγνωστής δημιουργικής αυθαιρεσίας με την οποία τις μετέπλασε. Εάν η λογοτεχνική κριτική υποδέχθηκε το έργο με επιφυλάξεις, η Εκκλησία το αντιμετώπισε μάλλον με αδιαφορία. Αυτό εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι το βιβλίο κυκλοφόρησε στον απόηχο των αντιδράσεων που είχαν προκαλέσει τα προηγούμενα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη της ίδιας περιόδου: πρωτίστως το Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται (γραμμένο το 1949 και δημοσιευμένο το 1954) και ο Τελευταίος Πειρασμός ( ), και δευτερευόντως ο Καπετάν Μιχάλης (1950). Απασχολημένη καθώς ήταν με τη διαμάχη γύρω από την αμφιλεγόμενη ορθοδοξία των χριστολογικών μυθιστορημάτων του Καζαντζάκη, η Εκκλησία φάνηκε μάλλον απρόθυμη να προβληματιστεί ψύχραιμα και σοβαρά, δηλαδή σε θεολογικό επίπεδο, με το μυθιστορηματικό συναξάρι του Φραγκίσκου. Ενώ, όμως, το αναγνωστικό κοινό, αγνοώντας τις επιφυλάξεις της φιλολογικής κριτικής, αγκάλιασε το βιβλίο, δεν συνέβη το ίδιο και με τη θεολογική σκέψη της εποχής, η οποία μάλλον συμπαρασύρθηκε αβασάνιστα από τη στάση της διοικούσας Εκκλησίας. Παρότι το έργο αυτό είχε πρόδηλη χριστιανική θεματολογία και, ως εκ τούτου, θα μπορούσε να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση των καζαντζακικών θρησκευτικών αντιλήψεων, η θεολογική διανόηση αδιαφόρησε για το περιεχόμενό του. Η δυτική προέλευση του ιστορούμενου αγίου δεν φαίνεται να ενοχοποιείται για 15

14 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ αυτή την αδιαφορία εξάλλου, η επίσημη ακαδημαϊκή θεολογία μέχρι τότε, χωρίς να έχει προσμετρήσει με θεολογικά κριτήρια το πνευματικό βάρος της παρουσίας του δυτικού αγίου, είχε μια συμβατικά θετική στάση απέναντί του. 14 Το πρόβλημα, συνεπώς, μάλλον επικεντρωνόταν στην αρνητική προδιάθεση έναντι του συγγραφέα και λιγότερο στην ετερόδοξη πνευματική καταγωγή του ήρωα. Αυτό συνάδει και με το γεγονός ότι, στον χώρο της θεολογίας πάντα, την ίδια πενιχρή αναγνωστική απήχηση με τον Φτωχούλη του Θεού μοιράστηκε και το έργο του δανού συγγραφέα Johannes Joergensen O άγιος Φραγκίσκος της Ασσίζης. Η ζωή και το έργο του, το οποίο κυκλοφόρησε το 1951 από τις εκδόσεις Καλού Τύπου σε μετάφραση του Νίκου Καζαντζάκη. Πιο πιθανό φαίνεται το ενδεχόμενο η αδιαφορία της ελλαδικής Εκκλησίας και της νεοελληνικής θεολογίας απέναντι στο έργο του Καζαντζάκη να οφείλεται στη γενικότερη καχυποψία και των δύο μεγεθών απέναντι στη θύραθεν διανόηση, όπως επίσης και απέναντι στις ποικίλες εκφάνσεις της τέχνης και του πολιτισμού, 15 ιδίως όταν αυτές οι τελευταίες είτε δεν αξιώθηκαν μια λειτουργική χρήση είτε δεν διαθέτουν τη σφραγίδα της λαϊκής 14 Για τη στάση της ελλαδικής θεολογίας απέναντι στον Φραγκίσκο, βλ. αναλυτικά P. A. Yfantis, «Chi dice la gente che io sia?. San Francesco nella bibliografia neogreca», Collectanea Franciscana, τ. 72 (2002), σ Ποικίλες όψεις αυτής της σχέσης παρουσιάζουν τα αφιερώματα «Εκκλησία και Πολιτισμός» και «Ελληνική Διανόηση και Ορθοδοξία» των π. Σύναξη (τ. 88, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2003) και Αναλόγιον (τ. 6, Ιούνιος-Ιούλιος-Αύγουστος 2003), αντίστοιχα. Από το τελευταίο, μνημονεύουμε εδώ τη συμβολή του καθηγητή Νίκου Ματσούκα, ο οποίος, αφού επισημαίνει την άγνοια και την αδιαφορία μεγάλου μέρους των διανοουμένων, καλλιτεχνών και δημοσιογράφων απέναντι στον πλούτο της ορθόδοξης παράδοσης, σχολιάζει και τη στάση μερίδας των σημερινών θεολόγων, οι οποίοι αρνούνται να κατανοήσουν και να αποδεχθούν «την οργανική σχέση θεολογίας ή εκκλησιαστικής 16

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ μήτρας. Αυτή η καχυποψία, για μεγάλο χρονικό διάστημα, τροφοδότησε και ενθάρρυνε μια ομολογιακή και κατ επέκταση άγονη απολογητική νοοτροπία, που από τη μια πλευρά μάλλον υπονόμευσε τη σχέση της Εκκλησίας με τον κόσμο και από την άλλη οδήγησε τη θεολογική διανόηση σε έναν αδικαιολόγητο απομονωτισμό. 16 Επιπλέον, αυτή η στάση κατάφερε να ενισχύσει την άποψη κάποιων δηλωμένων ιδεολογικών αντιπάλων της Εκκλησίας που συχνά συρρικνώνουν την ταυτότητα και την αποστολή της Εκκλησίας στον κοινωνικό της ρόλο ότι ο εκκλησιαστικός οργανισμός δεν είναι παρά ένας συντηρητικός θεσμός, αδιάφορος ή/και εχθρικός απέναντι στους προβληματισμούς της κοινωνίας, όπως αυτοί διατυπώνονται και αισθητοποιούνται από τα πιο προικισμένα κύτταρα του κοινωνικού σώματος. Η πόλωση ανάμεσα στην Εκκλησία και την αριστερή κυρίως διανόηση κορυφώθηκε κατά τα μέσα του περασμένου αιώνα, εξαιτίας και των πολιτικών περιπετειών που δίχασαν τη μεταπολεμική Ελλάδα, για να κλιμακωθεί στις αμέσως επόμενες δεκαετίες, δηλαδή την εποχή της δίωξης του Καζαντζάκη. 17 ζωής και πολιτισμού». Βλ. Ν. Ματσούκας, «Νεοελληνικής διανόησης και θεολογίας παραλειπόμενα», Αναλόγιον, ό.π., σ Την καχύποπτη ή αμυντική στάση της θεολογικής σκέψης απέναντι στο πρόσωπο και το έργο του Καζαντζάκη αμφισβήτησε στην πράξη ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νίκος Ματσούκας με το ρωμαλέο μελέτημά του Η ελληνική παράδοση στο Νίκο Καζαντζάκη (επιμ. Ελένη Καμπάνη, Θεσσαλονίκη ). Από τον ίδιο ακαδημαϊκό χώρο προέρχονται και δύο πρόσφατες μελέτες που προσπαθούν να φωτίσουν με επιστημονική νηφαλιότητα ένιες θεολογικές όψεις του καζαντζακικού έργου. Βλ. Αδ. Ασλανίδης, Η χριστολογική αντίληψη του Νίκου Καζαντζάκη (διπλωματική εργασία), Θεσσαλονίκη 1998 και Σοφία Λασκαρίδου, Η χρήση της Αγίας Γραφής στα έργα του Καζαντζάκη (διπλωματική εργασία), Θεσσαλονίκη «Ο Εμφύλιος Πόλεμος, μετά το 1944, θα διχάσει βαθύτατα τους Έλ- 17

16 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ Στην προκειμένη περίπτωση, αναφορικά με το συγκεκριμένο έργο του Καζαντζάκη, η Εκκλησία και η θεολογική σκέψη, εξαιτίας της αμυντικής τους στάσης, στερήθηκαν μια πολύτιμη ευκαιρία να διαλεχθούν με την κοσμική διανόηση και να προχωρήσουν σε μια επί της ουσίας επαναπραγμάτευση ή διερεύνηση της ψίχας των καζαντζακικών θρησκευτικών αντιλήψεων, με αφορμή τα κατ εξοχήν θεολογικά έργα του συγγραφέα: την Ασκητική («έργο σύντομο, πολύ συμπυκνωμένο, που εκφράζει τη μεταφυσική πίστη του Καζαντζάκη» 18, ή κατ άλλους «το πιο βασικό [ ] από άποψη ουσίας» 19 ), τα προαναφερθέντα χριστολογικά μυθιστορήματά του, την αυτοβιογραφική Αναφορά στον Γκρέκο, 20 αλλά και το Συμπόσιον (που όμως δημοσιεύτηκε μετά θάληνες σε δύο μεγάλα στρατόπεδα, των κομμουνιστών και των εθνικοφρόνων. Σε αυτή τη σύγκρουση η αριστερή διανόηση και η εκκλησία θα αποτελέσουν τους δύο ιδεολογικούς στυλοβάτες των αντιμαχόμενων στρατοπέδων. [ ] Για όλους όσους θα ανδρωθούν μέσα στο κλίμα των δεκαετιών του 1950 και του 1960, μέχρι το 1974, η Ορθοδοξία θα ταυτίζεται με συντηρητικές πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές πρακτικές και επιλογές, θα είναι η θεραπαινίδα του καθεστώτος, της ξένης εξάρτησης, του Παλατιού, της Δεξιάς. Το ήθος της δεν θα έχει καμία σχέση με την Ορθόδοξη πνευματική παράδοση, αλλά θα κυριαρχείται από τον μακρακισμό και τον προτεσταντικό ευσεβισμό της Ζωής, του Σωτήρα και τόσων άλλων»: Γ. Καραμπελιάς, «Αριστερή διανόηση και Ορθοδοξία στη σύγχρονη Ελλάδα», Αναλόγιον, ό.π., σ. 30, Λ. Πολίτης, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ό.π., σ Κ. Μ. Προύσης, «Το πρόβλημα Καζαντζάκης», Νέα Εστία, τ. 102 (Χριστούγεννα 1977), σ Και κατά τον Δημήτριο Κωνσταντέλο, τα κυριότερα έργα του Καζαντζάκη στα οποία εντοπίζει κανείς διατυπώσεις του θρησκευτικού του πιστεύω είναι τα ακόλουθα: η Ασκητική, ο Τελευταίος Πειρασμός, ο Φτωχούλης του Θεού, ο Χριστός Ξανασταυρώνεται και η Αναφορά στον Γκρέκο. Βλ. D. Constantelos, «Nikos Kazantzakis: Othodox or Heterodox? A Greek Otrthodox Appreciation», στο συλλ. έργο D. 18

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ νατον, το 1971). Χώρια που, ειδικά ο Φτωχούλης του Θεού επρόκειτο για ένα έργο που τόσο ο ήρωας (ένας χριστιανός ασκητής) όσο και το ιστορικό φόντο του (ο Μεσαίωνας), παρά τη δυτική τους προέλευση, εξασφάλιζαν τουλάχιστον τους όρους μιας γόνιμης αφετηρίας. k Ολοκληρώνοντας τις παραμέτρους της προβληματικής που εκτέθηκαν παραπάνω, επισημαίνουμε πως ο Καζαντζάκης γράφει τον Φτωχούλη μετά από τη δημοσίευση των χριστολογικών μυθιστορημάτων του. Συνεπώς, είτε δεν είχε ακόμη ολοκληρώσει τις θέσεις του γύρω από το περί Θεού ερώτημα, είτε με το έργο αυτό επιχειρεί μια τελεσίδικη απόπειρα να τις ανακεφαλαιώσει και, μάλιστα, σε μια κατ εξοχήν χριστιανική εκδοχή τους. Ακόμη κι αν κάποιος θεωρήσει υπερβολική την άποψη πως «Ο Φτωχούλης του Θεού αποτελεί μια σύνθεση όλου του καζαντζακικού κόσμου», 21 είναι βέβαιο ότι η μελέτη του έργου αυτού παραμένει πολύτιμη για τη διερεύνηση της θρησκευτικής ταυτότητας του κρητικού συγγραφέα. Μια επιμέρους πτυχή της παραπάνω προβληματικής είναι και το ερώτημα γιατί ο Καζαντζάκης αποφασίζει να δοκιμαστεί στον χώρο της χριστιανικής αγιότητας διαλέγοντας ως ήρωά του τον συγκεκριμένο δυτικό άγιο. Όπως έχει επισημανθεί εύστοχα για το έργο αυτό, δεν πρόκειται για την «ποιητική ή ιστορική αφήγηση ενός ουδέτερου ανθρώπου», αλλά για την «ανάγκη μιας ατομικής Middleton P. Bien (επιμ.), God s Struggler. Religion in the writings of Nikos Kazantzakis, Macon, Georgia 1996, σ Την άποψη αυτή διατυπώνει ο ελληνικής καταγωγής ρωμαιοκαθολικός μελετητής και νυν αρχιεπίσκοπος των Ρωμαιοκαθολικών της Κέρκυρας Ιωάννης Σπιτέρης στο εισαγωγικό σημείωμα μιας από τις ιταλικές εκδόσεις του Φτωχούλη. Βλ. Y. Spiteris, «Presentazione», στο Ν. Kazantzakis, Il Poverello di Dio, Casale Monferrato 1990, σ

18 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ του εξομολόγησης», η οποία εν προκειμένω εκφράζεται στην ανάγκη του δημιουργού «να δει τον κόσμο μες απ το βλέμμα του Άγιου Φραγκίσκου». 22 Ας μη λησμονούμε, εξάλλου, ότι κάθε λογοτεχνικό κείμενο εκφράζει τον ψυχισμό του συντάκτη του: ακόμη κι αν ο τελευταίος ρητά αποστασιοποιείται από το περιεχόμενό των γραπτών του, ή «ισχυρίζεται πως περιγράφει ρεαλιστικά, δεν κάνει παρά μια προβολή της δικής του αντίληψης». 23 Η διερεύνηση της ταύτισης του Καζαντζάκη με τις περσόνες των έργων του θα μας απασχολήσει και αλλού. Για την ώρα επισημαίνουμε πως πέρα και από αυτό ακόμη το περιεχόμενο του Φτωχούλη του Θεού, οι εσωτερικοί ή βιωματικοί συσχετισμοί που συνδέουν τον βιογράφο και τον βιογραφούμενο οριοθετούν από μόνοι τους ένα γόνιμο πεδίο έρευνας που παραμένει ακόμη ακαλλιέργητο. Επιπλέον, η διερεύνηση αυτών των εσωτερικών συσχετισμών μεταξύ των δύο προσώπων αναδεικνύεται σε εύχρηστο εργαλείο για μια επανεξέταση του ιδιαίτερου χαρακτήρα της χριστιανικότητας και της γενικότερης στάσης του Καζαντζάκη απέναντι στον «Αόρατο», όπως συνήθιζε ο ίδιος να ονομάζει τον Θεό. Πρόκειται για ένα θέμα που έχει απασχολήσει αρκετές φορές τον κριτικό στοχασμό πολλών μελετητών του έργου του. Η ποικιλία των απαντήσεων που διατυπώθηκαν κατά καιρούς επί του θέματος αντικατοπτρίζει (και εξαρτάται άμεσα από) την ειδολογικά πολύπλευρη και τεράστια σε όγκο συγγραφική παραγωγή του Καζαντζάκη, και τη συνακόλουθη ενασχόληση με το καζαντζακικό έργο μελετητών ποικίλης ιδεολογικής προέλευσης και ερμηνευτικής σκοποθεσίας. Στην πολυπλοκότητα του προβλήματος συνέβαλαν με καθοριστικό τρόπο οι αντιδράσεις αρχικά της Ρωμαι- 22 Ν. Βρεττάκος, Νίκος Καζαντζάκης, ό.π., σ. 715, Για τη σχέση μεταξύ λογοτεχνίας και ψυχολογίας, βλ. Φ. Α. Δημητρακόπουλος, Ο Νεοελληνισμός στη Λογοτεχνία, 19ος-20ός αι., Αθήνα 1985, σ εδώ:

19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ οκαθολικής 24 και κατόπιν της Ορθόδοξης ελλαδικής Εκκλησίας 25 ενάντια στον συγγραφέα. Η παρέμβαση της θεσμικής Εκκλησίας έδωσε νέες κατευθύνσεις στις ερμηνευτικές προσπάθειες της κριτικής, δεδομένου ότι πολλοί μελετητές και λόγιοι εκμεταλλεύτηκαν την περίπτωση του κρητικού λογίου για να εκδηλώσουν τον αντικληρικαλισμό τους και να καταγγείλουν όχι εντελώς αναίτια την καχυποψία και την ακαμψία του εκκλησιαστικού κατεστημένου. Αξίζει, πάντως, να λεχθεί ότι ο αντικληρικαλισμός της διανόησης κατόρθωσε να εδραιώσει την πεποίθηση ότι η εκκλησιαστική ηγεσία αναθεμάτισε τον Καζαντζάκη. Πρόκειται για μια 24 Η γερμανική μετάφραση του μυθιστορήματος Ο Τελευταίος Πειρασμός (1954) προκάλεσε την αντίδραση της Ρωμαϊκής Έδρας, η οποία κατέταξε το έργο στον Index των απαγορευμένων βιβλίων. 25 Ο Καζαντζάκης αντιμετώπισε την κατηγορία επί αθεϊσμώ εξαιτίας του περιεχομένου της Ασκητικής. Αργότερα, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος αντέδρασε ακολουθώντας τα βήματα της Ρωμαιοκαθολικής, με αφορμή τις χριστολογικές αντιλήψεις που ο κρητικός συγγραφέας διατύπωνε στον Τελευταίο Πειρασμό. Ο Καζαντζάκης παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του και οι αντιδράσεις εναντίον του πύκνωσαν εξαιτίας του θεολογικού περιεχομένου των μυθιστορημάτων του Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (1948) και Καπετάν Μιχάλης (1950). Νέα κλιμάκωση της κρίσης πυροδοτήθηκε κατά τον θάνατο του συγγραφέα (1957), εξαιτίας της απειλής της ελλαδικής Εκκλησίας να απαγορεύσει τη χριστιανική του ταφή. Χρονικό της διαμάχης βλ. στη μελέτη του Γ. Στεφανάκη, Aναφορά στον Καζαντζάκη, Αθήνα 1997 ιδιαίτερα την ενότητα με τίτλο «Η δίωξη του Νίκου Καζαντζάκη», σ Μια συνοπτική επισκόπηση των αντιδράσεων που προκάλεσαν οι χριστολογικές κυρίως αντιλήψεις του κρητικού Καζαντζάκη βλ. στο M. Antonakes, «Christ, Kazantzakis, and Controversy in Greece», στο συλλ. έργο D. Middleton P. Bien (επιμ.), God s Struggler, ό.π., σ Μιαν όψιμη αναζωπύρωση της προβληματικής προκάλεσε η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Καζαντζάκη Ο Τελευταίος Πειρασμός, από τον αμερικανό σκηνοθέτη Martin Scorcese (το φιλμ προβλήθηκε στο Φεστιβάλ της Βενετίας το 1988). 21

20 ΗΡΩΑΣ ΣΥΝΑΜΑ ΚΙ ΑΓΙΟΣ ιστορική ανακρίβεια, πρόσφορη για ιδεολογική εκμετάλλευση, που εξαιτίας, κυρίως, των ερεισμάτων που βρήκε στον αυτόκλητο προοδευτικό δημοσιογραφικό λόγο, 26 σήμερα εντοπίζεται ακόμη και σε κείμενα σοβαρών επιστημόνων και στοχαστών. 27 Οι περιπετειώδεις σχέσεις του κρητικού συγγραφέα με την ηγεσία της ελλαδικής Εκκλησίας, σε συνδυασμό με τη δυτική προέλευση του Φραγκίσκου, συνθέτουν έναν ακόμη παράγοντα που επιτείνει τη θεματολογική ιδιαιτερότητα ή και σχοινοβασία του παρόντος μελετήματος και ταυτόχρονα φωτίζει τα κίνητρα της συγγραφής του. Η θεματολογική ιδιαιτερότητα εντείνεται και από τον αντιστρόφως ανάλογο τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη νεοελληνική συνείδηση διαχειρίζεται τη μνήμη των δύο προσώπων, του αφηγητή και του ιστορούμενου. Από τη μια πλευρά, η ορθόδοξη θεολογία αντιμετωπίζει τον Φραγκίσκο με μιαν αόριστη Η συμπάθεια προεπισκόπηση ακαδημαϊκού ή ηθικολογικού χαρακτήρα, δεδομένου ότι σύμφωνα με τα ορθόδοξα θεολογικά και εκκλησιαστικά κριτήρια παραμένει προϊόν της Δύσης, δηλαδή ενός αλλότριου πολιτιστικού και πνευματικού μορφώματος από την άλλη πλευρά, δεν η πλειονότητα είναι της θεωρούμενης διαθέσιμη προοδευτικής μερίδας της νεοελληνικής διανόησης περιβάλλει τη μνήμη του Καζαντζάκη με μιαν αδιασάλευτη εκτίμηση και έναν αδιάπτωτο θαυμασμό, που αγγίζει τα όρια του ταμπού. Κυρίως στην ιδιαίτερη πατρίδα του Καζαντζάκη, ο θαυμασμός προς το πρόσωπό του προσλαμβάνει ενίοτε τα γνωρίσματα της λαϊκής ευλάβειας: ο κρητικός των επόμενων σελίδων 26 Χαρακτηριστικό παράδειγμα το άρθρο της Άννας Σωτρίνη, «Νίκος Καζαντζάκης. Είμαι η νύχτα που την τρώει το φως», Το Μετρό, τ. 103, Ιούνιος 2004, σ Βλ. ενδεικτικά Ir. Yalom, Θρησκεία και Ψυχανάλυση, μτφρ. Ευαγγελία Ανδριτσάνου Γ. Ζέρβας, Αθήνα 2003, σ. 44. Είναι παρήγορο, πάντως, ότι την ανακρίβεια του συντάκτη ελέγχουν με υποσελίδια παρατήρησή τους οι μεταφραστές. Στο ίδιο, σ. 44 υποσημ

Ο ορίζοντας της προβληματικής

Ο ορίζοντας της προβληματικής 1 Εισαγωγη Ο ορίζοντας της προβληματικής O Νίκος Καζαντζάκης (1883-1957) 1 δεν έπαψε ποτέ να βασανίζεται από το περί Θεού ερώτημα, ιδιαίτερα στο πλαίσιο που οριοθετεί η εμβληματική μορφή του Ιησού Χριστού,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ( οδηγίες για τους μαθητές) Φεβρουάριος 2012 1. Τι είναι η «Σύνοδος των Εφήβων»

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος 2014-2015 Άρθρο 6 Πρόγραμμα μαθημάτων 1. Για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε. ο φοιτητής πρέπει να παρακολουθήσει και να εξετασθεί με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 _ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α/Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Α - Δ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οικολογική Ερμηνεία Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Βιβλίο 2 κεφ Βιβλίο 2 κεφ Θουκυδίδης: Βιβλίο 3 κεφ. 70,71,72,73,74,75.

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Βιβλίο 2 κεφ Βιβλίο 2 κεφ Θουκυδίδης: Βιβλίο 3 κεφ. 70,71,72,73,74,75. Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Εισαγωγή: Θουκυδίδης: σελ. 19-25, 26-28 Ξενοφώντας: σςλ. 29-32 2. Κείμενο: Από πρωτότυπο: Ξενοφώντας: Βιβλίο 2 κεφ. 1 16-32 Βιβλίο 2 κεφ. 2 1-4 Βιβλίο 2 κεφ. 2 16-23

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Σαν σήμερα 18 Φεβρουαρίου. Διαβάζουν:

Σαν σήμερα 18 Φεβρουαρίου. Διαβάζουν: Σαν σήμερα 18 Φεβρουαρίου Διαβάζουν: ΜΑΡΙΑ: Σαν σήμερα, 18 Φεβρουαρίου του 1883, γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης ο Νίκος Καζαντζάκης, που αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Ανθρωπολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών 001-012:Layout 3 11/17/14 3:24 PM Page 1 Στέλλα Πριόβολου Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 20 ού ΑΙΩΝΑ. Ενότητα 5: Ελληνικός υπερρεαλισμός. Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη Τμήμα Φιλολογίας

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 20 ού ΑΙΩΝΑ. Ενότητα 5: Ελληνικός υπερρεαλισμός. Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη Τμήμα Φιλολογίας ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 20 ού ΑΙΩΝΑ Ενότητα 5: Ελληνικός υπερρεαλισμός Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί Ενότητας Βασικός σκοπός της πέμπτης διδακτικής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα 7 Πρόλογος 9 Ο Καβάφης, ο χρόνος και η Ιστορία 11 ΜΕΡΟΣ Α Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ 25 Η χρηστική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΩΡΩΝ/ΜΟΝΑΔΩΝ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ (CREDITS) ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2015-2016 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία Εποχής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Η Παύλεια Θεολογία

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Η Παύλεια Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Η πρόσληψη του Παύλου στις δευτεροπαύλειες επιστολές και σε άλλα κείμενα της αρχαίας Εκκλησίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου Εξάμηνο Α Μαθήματα Υποχρεωτικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 σελ. 1 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου 1/9/2011 Πέμπτη 9:00 Γραφείο 2. Εισαγωγή στην Κωνσταντίνος 7/9/2011 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πολύς λόγος έχει γίνει για τα ποικίλα συνθήματα που βλέπουμε

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝΥΑΛΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΛΑΜΠΡΟΥ ΕΝΥΑΛΗ (ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΗ 1848 ΑΘΗΝΑ 1932) ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΑΤΡΙΒΕΣ»

«ΕΝΥΑΛΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΛΑΜΠΡΟΥ ΕΝΥΑΛΗ (ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΗ 1848 ΑΘΗΝΑ 1932) ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΑΤΡΙΒΕΣ» Βασιλική Μήσιου Περί Μεταφράσεως Ποιητών: Θεωρητικές Τοποθετήσεις Ελλήνων Ποιητών του 19ου και 20ού Αιώνα και η Επίδρασή τους στο Μεταφραστικό τους Έργο «ΕΝΥΑΛΙΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΛΑΜΠΡΟΥ ΕΝΥΑΛΗ (ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό»

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ α). K.Marx: Θρησκεία είναι:! «η αλλοτριωµένη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία του ανθρώπου» «αντεστραµµένη κοσµοθεώρηση» «γενική

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ενότητα 1: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Α.Ε.Α.Θ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics)

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Πολιτισμός 26/07/2016-08:56 Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ÚıÔ ÔÍ ÛÙÔÓ 20fi ÈÒÓ. È ÏÔÁÔ ÙË ÚıÔ ÔÍ ÌÂ ÛË Î È Ó ÙÔÏ Δ ª. Ú Ú Ù μ Û ÏÂÈÔ Ú μ ÏÏÈ Ó ÙÔ ÕÁÁÂÏÔ. apple Î. ıëáëù

ÚıÔ ÔÍ ÛÙÔÓ 20fi ÈÒÓ. È ÏÔÁÔ ÙË ÚıÔ ÔÍ ÌÂ ÛË Î È Ó ÙÔÏ Δ ª. Ú Ú Ù μ Û ÏÂÈÔ Ú μ ÏÏÈ Ó ÙÔ ÕÁÁÂÏÔ. apple Î. ıëáëù ÚıÔ ÔÍ ÛÙÔÓ 20fi ÈÒÓ Δ ª Ú Ú Ù μ Û ÏÂÈÔ Ú μ ÏÏÈ Ó ÙÔ ÕÁÁÂÏÔ ÂÛapplefiÙË ˆÙ ÚÈÔ apple Î. ıëáëù È ÏÔÁÔ ÙË ÚıÔ ÔÍ ÌÂ ÛË Î È Ó ÙÔÏ Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ελληνικό Δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος»

11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος» 11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος» Μετά τα μπεστ σέλερ «Η ξυπόλυτη των Αθηνών» και «Η χήρα του Πειραιά», η συγγραφέας Φιλομήλα Λαπατά επέστρεψε με το

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 9: Το βιβλίο της Αποκάλυψης: Α μέρος Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους 1. Εξωχριστιανικό 2. Χριστιανικό 1. Εξωχριστιανικό Το φιλωνικό υπόβαθρο To γνωστικό υπόβαθρο Το κουμρανικό υπόβαθρο To σαμαρειτικό υπόβαθρο Tο ιουδαϊκό μυστικιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 1 η ενότητα: «Εισαγωγή στα ρομαντικά χρόνια» Ρομαντισμός. Η ανάδυση του μυθιστορήματος. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τέταρτη Οι Δογματικές Θέσεις στην Συστηματική Θεολογία Δόγματα στην Συστηματικότητα 1 Οδηγός Μελέτης Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα