Αφιέρωμα ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA. Η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αφιέρωμα ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA. Η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση"

Transcript

1 ISSN ΠEPIOΔIKH EKΔOΣH ΓIA EPEYNA, ANAΠTYΞH KAI KAINOTOMIA ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 TEYXOΣ 32 Αφιέρωμα Η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

2

3 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 03 Περιεχόμενα Ερευνητικό QUIZ 03 Περιεχόμενα Ποιος ήταν ο πρώτος άνθρωπος που απέδειξε ότι η γη είναι στρογγυλή; Α Ο Χριστόφορος Κολόμβος Β Ο Ερατοσθένης της Αλεξάνδρειας Γ Ο Χουάν Σεμπάστιαν Ελκάνο Δ Ο Δρ Λιβιγκστόουν Στήριξη στην Έρευνα 04 Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας - Ειδικό Πρόγραμμα «Ιδέες» 09 Συνάντηση της Θεματικής Επιτροπής «Chemistry, Molecular Sciences and Technologies» του Ευρωπαϊκού Προγράμματος COST στην Κύπρο Ορθή Απάντηση: Β Ποια χρονιά αποδέχθηκε το Βατικανό το σφάλμα του για την καταδίκη του Γαλιλαίου το 1633; Α 1634 Β 1789 Γ 1962 Δ Αφιέρωμα 10 Η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση 14 Στατιστικά 15 Απαντούν οι: κ. Νίκος Τορναρίτης 16 κ. Δημήτριος Εγγλεζάκης 17 Διαγωνισμοί ΜΕΡΑ και ΤΕΚΕ 19 Η Επιχειρηματικότητα στην Ανώτατη Εκπαίδευση Ορθή Απάντηση: Δ Ευρωπαϊκές Ευκαιρίες 21 Νέες Προσκλήσεις της Θεματικής Προτεραιότητας «Νανοτεχνολογίες, Νανοεπιστήμες, Υλικά και Νέες Τεχνολογίες Παραγωγής» 22 Νέες Προσκλήσεις της Θεματικής Προτεραιότητας «Περιβάλλον» 23 Έρευνα προς Όφελος Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (ΜΜΕ) - Ανοιχτές Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων ΥΨΙΠΕΤΗΣ Περιοδική Έκδοση του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας Τεύχος 32 Ιούλιος - Αύγουστος Αποτελέσματα Έρευνας 24 Ανάπτυξη Ειδικών Συνδετήρων Δόμησης Κατασκευών Σχεδιασμού και Τεχνολογίας και Διερεύνηση της Εφαρμογής τους στη Διδασκαλία Επιστημονικών Εννοιών Υπεύθυνος Σύνταξης-Επιμέλεια Ύλης: Έλενα Πουλλή Στο Τεύχος 30 συνεργάστηκαν: Νικολαίδου Κάτια, Σκουφάρη-Θεμιστού Λήδα, Τσούμπανου Λίνα, Θεοχάρους Χριστάκης, Κωμοδρόμου Μαριλένα Ημερολόγιο Ερευνητή 28 Το Ημερολόγιο του Ερευνητή 31 Συνέδρια Σχεδίαση και Παραγωγή Εντύπου: D-Tales Design Studio Ltd Yψιπέτης: ύψι + πέτομαι: που πετά ψηλά / [μτφ] που εκφράζει υψηλές έννοιες Ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου 32 Ημερίδες Μεταφοράς Τεχνολογίας 33 Προσφορές Τεχνολογίας 47 Αναζητήσεις Τεχνολογίας 56 Διάσημοι Ερευνητές 56 Ευάγγελος Παπανούτσος

4 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 04 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας - Ειδικό Πρόγραμμα «Ιδέες» Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (European Research Council - ERC) ιδρύθηκε με σκοπό την εφαρμογή του Προγράμματος «Ιδέες» του 7ου Προγράμματος Πλαισίου για Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη ( ) και αποτελεί τον πρώτο ευρωπαϊκό φορέα χρηματοδότησης που έχει συσταθεί για την υποστήριξη έρευνας αιχμής. Αποτελείται από υψηλόβαθμους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας, με πρόεδρο του Επιστημονικού Συμβουλίου την Καθηγήτρια Helga Nowotny. Το Συμβούλιο επιβλέπει τις αποφάσεις σχετικά με τον τύπο της χρηματοδοτούμενης έρευνας, καταρτίζει το Πρόγραμμα Εργασίας και τις μεθόδους αξιολόγησης και ελέγχει την εφαρμογή του Προγράμματος για τη διασφάλιση της επιστημονικής ποιότητας. Κύριος στόχος του ERC είναι να ενθαρρύνει την επιστημονική αριστεία παρέχοντας στήριξη και ενθάρρυνση στους καλύτερους και πιο δημιουργικούς ερευνητές της Ευρώπης. Μέσα από τις Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων του ERC, οι ερευνητές ενθαρρύνονται να προχωρήσουν πέρα από τα καθορισμένα όρια της γνώσης και των επιστημονικών κλάδων. Η «από κάτω προς τα πάνω» προσέγγιση (bottom-up approach) του ERC επιτρέπει στους ερευνητές να εντοπίζουν νέες ευκαιρίες και κατευθύνσεις σε κάθε τομέα της έρευνας αντί να καθοδηγούνται από τις προτεραιότητες που καθορίζονται από τους πολιτικούς. Η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ότι οι πόροι διοχετεύονται σε νέους και πολλά υποσχόμενους τομείς της έρευνας με μεγαλύτερο βαθμό ευελιξίας. Οι Υποτροφίες του ERC χορηγούνται μέσα από Προσκλήσεις Υποβολής Προτάσεων σε αναγνωρισμένους ερευνητές, ανεξαρτήτως καταγωγής, οι οποίοι εργάζονται ή προτίθενται να εργαστούν στην Ευρώπη με μοναδικό κριτήριο επιλογής την επιστημονική αριστεία. Συγκεκριμένα το ERC στοχεύει: στη στήριξη των καλύτερων επιστημονικών προσπαθειών στην Ευρώπη σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της μηχανικής, στην ενθάρρυνση της έρευνας αιχμής, στην ενθάρρυνση της εργασίας τόσο των έμπειρων όσο και της επόμενης γενιάς ανεξάρτητων κορυφαίων ερευνητών στην Ευρώπη, στην επιβράβευση καινοτόμων προτάσεων δίνοντας έμφαση στην ποιότητα της ιδέας και όχι στον τομέα της έρευνας, στην αξιοποίηση της ποικιλομορφίας των ευρωπαϊκών ταλέντων στην έρευνα και χρηματοδότηση των πιο υποσχόμενων και διακεκριμένων επιστημόνων, στην αύξηση του κύρους και της προβολής της ευρωπαϊκής έρευνας αιχμής και των καλύτερων ερευνητών του σήμερα και του αύριο, και στην τοποθέτηση της αριστείας στο επίκεντρο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. Ειδικό Πρόγραμμα Ιδέες Το Ειδικό Πρόγραμμα «Ιδέες» του Εβδόμου Προγράμματος Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη ( ), με συνολικό προϋπολογισμό 7,5 δισ. Ευρώ, αφορά στην υποστήριξη της βασικής έρευνας και στοχεύει στην ενίσχυση του δυναμισμού, της δημιουργικότητας και της αριστείας της ευρωπαϊκής έρευνας, μέσω της υποστήριξης της επιστημονικής έρευνας παγκόσμιας εμβέλειας σε νέους και ταχέως αναδυόμενους τομείς αιχμής. Πρόκειται για έρευνα που πραγματοποιείται στα όρια μεταξύ διαφόρων επιστημών και η οποία, αν και δε σχετίζεται άμεσα με την αγορά, βρίσκεται στην «πρώτη γραμμή» της δημιουργίας νέας γνώσης που είναι απαραίτητη για τις εφαρμογές του μέλλοντος. Σημειώνεται ότι είναι η πρώτη φορά που υποστηρίζεται η βασική έρευνα στα πλαίσια ενός Προγράμματος Πλαισίου. Μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης των προτάσεων είναι η επιστημονική τους αριστεία. Υπάρχουν δύο σχέδια χρηματοδότησης: Υποτροφίες για Έμπειρους Ερευνητές Το Σχέδιο απευθύνεται σε έμπειρους ερευνητές, με εξαιρετικά ερευνητικά επιτεύγματα και συνεισφορά στην έρευνα από άποψη καινοτομίας και απήχησης στα τελευταία 10 χρόνια, που επιθυμούν να εκπονήσουν έργα βασικής έρευνας σε τομείς αιχμής. Υποτροφίες για Νέους Ερευνητές Το Σχέδιο απευθύνεται σε νέους ερευνητές, με ερευνητική εμπειρία μεταξύ 2 και 10 χρονών μετά την απόκτηση διδακτορικού τίτλου, που επιθυμούν να εκπονήσουν έργα βασικής έρευνας σε τομείς αιχμής. Τονίζεται ότι και για τα δύο σχέδια μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης των προτάσεων είναι η επιστημονική αριστεία. Προτάσεις μπορούν να υποβάλλονται σε μία από τις ακόλουθες τρεις θεματικές προτεραιότητες: Φυσικές Επιστήμες και Μηχανική (Physical Sciences and Engineering) Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Social Sciences and Humanities) Βιολογικές Επιστήμες (Life Sciences). Συμμετοχή της Κύπρου στο Ειδικό Πρόγραμμα «Ιδέες» Στο Πρόγραμμα «Ιδέες» κατά την τριετία υποβλήθηκαν 45 προτάσεις από ερευνητές στην Κύπρο εκ των οποίων τρεις (3) ήταν πετυχημένες (δύο (2) στις «Υποτροφίες για Νέους Ερευνητές» και μία (1) στις «Υποτροφίες για Έμπειρους Ερευνητές»). Τα ποσοστά επιτυχίας (6,67%) είναι αντίστοιχα μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών και αξιοσημείωτα αν αναλογιστεί κανείς το μέγεθος της ερευνητικής κοινότητας της Κύπρου. Επιπλέον, η συμμετοχή των ερευνητών από την Κύπρο μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένη καθώς το ποσοστό του Προγράμματος «Ιδέες» επί του συνολικού προϋπολογισμού που εξασφάλισαν οι κυπριακοί φορείς από την Ε.Ε., στα πλαίσια του 7ου ΠΠ, ανέρχεται στο 23% και αντιστοιχεί στο ποσό των εκ. ευρώ. Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα ή να επικοινωνούν με το Εθνικό Σημείο Επαφής της Κύπρου για το Πρόγραμμα «Ιδέες» στο Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας, Δρ. Άννα Μαρία Χριστοφόρου ( ,

5 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 05 Στήριξη στην Έρευνα Οι συντονιστές των τριών πετυχημένων προτάσεων του Προγράμματος Ιδέες περιγράφουν πιο κάτω εν συντομία το Έργο τους. Συντονιστής Έργου: Jos Lelieveld Ανάδοχος Φορέας: The Cyprus Institute Τίτλος Έργου: Consistent Computation of the Chemistry-Cloud Continuum and Climate Change in Cyprus (C8) Θεματική Ενότητα: Ατμόσφαιρα και Κλίμα Προϋπολογισμός Έργου: 2.2 M Διάρκεια Έργου: 5 χρόνια Ιστοσελίδα: Στόχος και Καινοτομία Έργου Η ομάδα μας έχει αναπτύξει μια νέα μέθοδο υπολογισμού της ατμοσφαιρικής χημείας των αερίων, σωματιδίων (σκόνης και άλλων αερολυμμάτων) και νεφών η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικά μοντέλα, επιτρέποντας έτσι τη σύνδεση μεταξύ της χημικής σύνθεσης των σωματιδίων και του συνεχούς της ομίχλης των σωματιδίων και των συννέφων. Η μέθοδος εφαρμόζεται σε ένα κλιματικό μοντέλο, για να μελετηθεί η ανθρώπινη επίδραση στη χημική σύνθεση της ατμόσφαιρας και του κλίματος. Η περιοχή που εστιάζεται το έργο είναι η Μεσόγειος η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της κλιματικής αλλαγής και είναι εκτεθειμένη στην ξηρασία και την αέρια ρύπανση. Επίσης στο έργο εφαρμόζεται ένα μοντέλο που έχει τη δυνατότητα να επιλύσει ατμοσφαιρικές εξισώσεις σε τόσο μικρές διαστάσεις που είναι πιθανόν να περιλαμβάνουν και την κλίμακα των νεφών, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο να μελετηθεί η επίδραση των σωματιδίων στη βροχόπτωση και στην εξέλιξη των καταιγίδων. Κεντρικά ερωτήματα της μελέτης είναι τα ακόλουθα: - Πως συγκρίνεται η σωματιδιακή ομίχλη από το μοντέλο με τις δορυφορικές μετρήσεις; - Πως η αέρια ρύπανση επηρεάζει τις νεφώσεις και το ισοζύγιο υγρασίας της ατμόσφαιρας; - Σε ποιό βαθμό τα καιρικά συστήματα εξασθενούν ή ενισχύονται από την σκόνη της ερήμου και την ανθρωπογενή ρύπανση; - Είναι δυνατόν η σωματιδιακή ρύπανση στη Μεσόγειο να επιδεινώσει την προβλεπόμενη ξήρανση στην περιοχή σε ένα θερμότερο κλίμα; Το έργο αποτελεί μέρος των δραστηριοτήτων του Κέντρου Ενέργειας Περιβάλλοντος και Νερού του Ινστιτούτου Κύπρου και θα παράξει αποτελέσματα που θα χρησιμοποιηθούν και σε μελέτη που διεξάγεται για τις επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στην Ανατολική Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή. Προστιθέμενη Αξία Οι ανθρωπογενείς μεταβολές των αερίων και των σωματιδίων στην ατμόσφαιρα επηρεάζουν τα σύννεφα, το κλίμα, την υγεία ανθρώπων και οικοσυστημάτων και την γεωργία. Τα τελευταία χρόνια έχει διερευνηθεί εντατικά η επιρροή της άμεσης ακτινοβολίας στο κλίμα εξ αιτίας των ανθρωπογενών σωματιδίων. Παρ όλα αυτά, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) έχει κατάξει αυτό το μηχανισμό ώς 80% αβέβαιο και με μεσαίο-χαμηλό βαθμό επιστημονικής κατανόησης. Επιπλέον, οι μεταβολές των συγκεντρώσεων των αερολυμμάτων έχουν έμμεσες επιδράσεις στα σύννεφα και την βροχόπτωση και το IPCC θεωρεί το επίπεδο κατανόησής τους πολύ χαμηλό. Το έργο εφαρμόζει ποσοτικές αριθμητικές μεθόδους για την πρόβλεψη της σύνθεσης των αερολυμμάτων, την κατανομή μεγέθους των σωματιδίων και την αληλεπίδρασή τους με τα σύννεφα, που σχετίζονται με την ποιότητα του αέρα και τις κλιματικές μελέτες. Σε μια κύρια καινοτομία, οι ιδιότητες της κατακράτησης του νερού από τα αερολύμματα, υπολογίζονται σαν συνάρτηση της χημικής σύνθεσης και της σχετικής υγρασίας του περιβάλλοντος με την χρήση κλιματικού μοντέλου. Οφέλη από το Έργο Το έργο μας επιτρέπει να επικεντρωθούμε σε μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των καιρών μας: την κλιματική αλλαγή. Η περιφερειακή εστίαση του έργου στη Μεσόγειο είναι ειδικής σημασίας και μπορεί να εκτελεστεί στο γεωγραφικά κατάλληλο και επιστημονικά διεγερτικό περιβάλλον που προσφέρεται στο Ινστιτούτο Κύπρου. Από το έργο, αυτά που μου κεντρίζουν περισσότερο το ενδιαφέρον είναι τα παρακάτω ζητήματα: Σε ένα θερμαινόμενο κλίμα λόγω της αύξησης των συγκεντρώσεων των θερμοκηπικών αερίων (greenhouse gases - GHG), η εξάτμιση, η βροχόπτωση και η υγρασία της ατμόσφαιρας αυξάνονται, επιταχύνοντας έτσι τον υδρολογικό κύκλο. Από την άλλη, περίπου τα 2/3 της θέρμανσης από την μικρού μήκους κύματος ηλιακή ακτινοβολία ισοσκελίζονται από την ψύξη που προκαλούν τα αερολύμματα προκαλώντας την επιβράδυνση του υδρολογικού κύκλου. Συνεπώς, η συνδυασμένη τους επίδραση στις περιοχές με αυξημένα σωματίδια ίσως επιφέρει πολύ μικρές αλλαγές στην μέση βροχόπτωση αλλά οι πολύ ισχυρές βροχές μπορεί να γίνουν περισσότερες και οι μέτριες βροχοπτώσεις να μειωθούν, το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία στην Μεσόγειο. Η παγκόσμια θέρμανση από τα GHG ισοσκελίζεται μερικώς από τη ψύξη της ατμόσφαιρας λόγω ακτινοβολίας, μια ανάδραση η οποία δεν συμβαίνει κατά την ψύξη της επιφάνειας της γης που προκαλείται από τα αερολύμματα. Συνεπώς η βροχόπτωση μπορεί να είναι πιο ευαίσθητη από την επίδραση των αερολυμμάτων στην μικρού μήκους κύματος ακτινοβολία παρά από την μεγάλου μήκους, κάτι που είναι συνεπές με την ελάττωση της βροχόπτωσης που παρατηρείται μετά από μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις. Στο μέλλον η επίδραση των GHG ίσως κυριαρχίσει και σε

6 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 06 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ παγκόσμια κλίμακα θα αυξηθούν οι υδρατμοί στην κατώτερη τροπόσφαιρα. Οι υγρές περιοχές θα γίνουν υγρότερες και οι ήδη ξηροί υποτροπικοί θα γίνουν ακόμα ξηρότεροι σαν αποτέλεσμα της δυναμικής φύσεως αντίδρασης των υγρών τροπικών. Γίνεται φανερή η σημασία της διερεύνησης της συνδυασμένης επίδρασης της ρύπανσης των αερολυμμάτων και των αυξημένων συγνετρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου (όπως το CO2), κάτι που αποτελεί μια κύρια πρόκληση του έργου. Η Εμπειρία σας με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας Αυτού του είδους οι χορηγίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (European Research Council - ERC) στοχεύουν ερευνητές οι οποίοι έχουν καθιερωθεί ως ανεξάρτητοι ηγέτες στο επιστημονικό τους πεδίο. Ως εκ τούτου, η χορηγία αυτή είναι μεγάλη τιμή και αναγνώριση, ενώ η ενασχόληση με πρωτοπόρα έρευνα είναι μια πρόκληση. Εκτιμώ πολύ τον στόχο του ERC να ενθαρρύνει την ανάληψη ρίσκου στην έρευνα και την εμπλοκή διαφορετικών θεματικών, κάτι που συμφωνεί και με τους στόχους του C8. Το ERC έχει καταφέρει να διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο γραφειοκρατίας, σε αντίθεση με άλλα ερευνητικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δυστυχώς γίνονται ολοένα λιγότερα ελκυστικά για ερευνητές (και περισσότερο ελκυστικά για λογιστές και διοικητικούς). Η χορηγία του ERC δίνει τα μέσα για να στηθεί μια ερευνητική ομάδα που ασχολείται με θεμελιώδη ερευνητικά ερωτήματα και υποστηρίζει το Ινστιτούτο Κύπρου να καθιερώσει μια διεθνώς ανταγωνιστική ερευνητική ατζέντα. Η δορυφορική εικόνα ( NASA) δείχνει πως ο θύσανος της σκόνης της ερήμου παρασύρεται μέσα σε ένα κυκλωνικό καιρικό σύστημα πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο. Συντονιστής Έργου: Δρ. Μάριος Αβρααμίδης, Επίκουρος Καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας Ανάδοχος Φορέας: Εργαστήριο Πειραματικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τίτλος Έργου: Multiple systems of spatial memory: their role in reasoning and action Προϋπολογισμός Έργου: 500,000 Ευρώ Διάρκεια Έργου: 4 χρόνια Ιστοσελίδα: Στόχος και Καινοτομία Έργου Το έργο αυτό αποσκοπεί στη μελέτη των γνωστικών λειτουργιών που διέπουν τη χωροταξική νόηση. Δηλαδή, στοχεύει στο να διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κωδικοποιούν, διατηρούν, και ανακαλούν από τη μνήμη τους πληροφορίες χωροταξικής φύσεως. Στα πειράματα που διεξάγονται οι συμμετέχοντες καλούνται να βιώσουν διάφορα περιβάλλοντα (π.χ. εσωτερικούς χώρους σπιτιών, γειτονιές πόλεων κλπ) μέσω εξοπλισμού εικονικής πραγματικότητας και στη συνέχεια να εκτελέσουν διάφορα έργα μνήμης (π.χ. να υποδείξουν τις θέσεις αντικειμένων, να κινηθούν προς αυτά, να αναγνωρίσουν τους χώρους από διάφορες οπτικές γωνίες κλπ). Εξετάζοντας την απόδοση των συμμετεχόντων (δηλ. την ακρίβεια και το χρόνο αντίδρασης στα έργα μνήμης) κάτω από διάφορες συνθήκες, μπορεί κανείς να εξαγάγει χρήσιμα συμπεράσματα για το πώς διατηρούνται οι χωροταξικές αναπαραστάσεις στη μνήμη αλλά και για το πως αυτές χρησιμοποιούνται κατά την εκτέλεση έργων στην καθημερινή ζωή, όπως είναι ο προσανατολισμός και η πλοήγηση στο χώρο. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη διερεύνηση των διαφόρων παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάζουν τη χωροταξική μνήμη, όπως είναι, για παράδειγμα, η θέση παρατήρησης, η διάταξη των αντικειμένων στο χώρο (π.χ. ύπαρξη άξονα συμμετρίας), η γεωμετρία του χώρου, οι οδηγίες εκμάθησης, οι αισθήσεις που χρησιμοποιούνται κατά την κωδικοποίηση των πληροφοριών κλπ.

7 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 07 Στήριξη στην Έρευνα Προστιθέμενη Αξία Έργου Πολλά έργα της καθημερινής μας ζωής βασίζονται στην επεξεργασία διαφόρων πληροφοριών, οι οποίες αναφέρονται στις θέσεις των αντικειμένων μέσα στο χώρο. Για παράδειγμα, όταν δίνουμε οδηγίες σε κάποιον επισκέπτη στην πόλη μας, όταν αξιολογούμε εναλλακτικά δρομολόγια προς κάποιο συγκεκριμένο προορισμό με στόχο να αποφύγουμε την κυκλοφοριακή συμφόρηση ή ακόμα κι όταν απλά ψάχνουμε τα κλειδιά μας μέσα στο σπίτι, τότε επεξεργαζόμαστε χωροταξικές πληροφορίες τόσο στην αντίληψη μας όσο και στη μνήμη μας. Δεδομένου ότι η επεξεργασία των χωροταξικών πληροφοριών αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής μας ζωής, αναμένεται ότι η βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών που τη διέπουν θα συνεισφέρει τόσο στην προαγωγή της υπάρχουσας θεωρητικής γνώσης, όσο και στον καλύτερο σχεδιασμό εργαλείων αλλά και τεχνικών βελτίωσης των επιδόσεων σε χωροταξικά έργα όπως είναι ο προσανατολισμός και η πλοήγηση στο χώρο. Οφέλη από το Έργο Ένα από τα κυριότερα οφέλη του προγράμματος είναι η ύπαρξη οικονομικών και άλλων τεχνικών πόρων ώστε να είναι εφικτή η προσέλκυση στην ερευνητική ομάδα επιστημόνων με εμπειρία στο θέμα του έργου. Ως αποτέλεσμα της χρηματοδότησης του έργου, αυτή τη στιγμή εργάζονται στο Εργαστήριο Πειραματικής Ψυχολογίας 3 μεταδιδακτορικοί ερευνητές, προερχόμενοι από εργαστήρια του εξωτερικού με μεγάλη παράδοση στην έρευνα που αφορά στη χωροταξική μνήμη και αντίληψη. Παράλληλα, έγινε κατορθωτή η εργοδότηση ενός ερευνητή με ειδίκευση στα πολυμέσα και τις γραφικές τέχνες αλλά και σημαντικού αριθμού φοιτητών από το Πανεπιστήμιο Κύπρου, οι οποίοι εργάζονται στο πρόγραμμα ως μεταπτυχιακοί και προπτυχιακοί συνεργάτες. Τέλος, πέρα από τον εμπλουτισμό του ανθρώπινου δυναμικού του εργαστηρίου, μέσω του χρηματοδοτούμενου προγράμματος έγινε κατορθωτή η αναβάθμιση του εργαστηρίου μας σε υπερσύγχρονο κέντρο Εικονικής Πραγματικότητας. Εξοπλισμός Εικονικής Πραγματικότητας Η Εμπειρία σας με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας Πέρα από τη διαρκή επικοινωνία που διατηρώ με τους λειτουργούς του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας οι οποίοι έχουν αναλάβει την παρακολούθηση του έργου, έχω κατά καιρούς έρθει σε επαφή με αρκετούς ανώτερους αξιωματούχους του οργανισμού. Έχω επίσης προσκληθεί και συμμετάσχει σε διάφορα διεθνή εργαστήρια που διοργάνωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας στα οποία είχα την ευκαιρία να ενημερωθώ για θέματα πολιτικής του Συμβουλίου αλλά και να συνεισφέρω εκφράζοντας τις απόψεις μου. Μέσα από αυτά έχω συνειδητοποιήσει το πόσο σημαντική θεωρείται από το Συμβούλιο η προώθηση της έρευνας ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης αλλά και το πόσο πρόθυμο είναι το Συμβούλιο να ακούσει τις απόψεις και τους προβληματισμούς τόσο των έμπειρων όσο και των νέων ερευνητών. Παράδειγμα εικονικού περιβάλλοντος από πείραμα χωροταξικής μνήμης

8 Στήριξη στην Έρευνα ΣΕΛΙΔΑ 08 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ Συντονιστής Έργου: Δρ. Έλενα Ανδρέου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ανάδοχος Φορέας: Τμήμα Οικονομικών, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τίτλος Έργου: New Results on Structural Change tests: Theory and Applications Προϋπολογισμός Έργου: 500,000 Ευρώ Διάρκεια Έργου: 4 χρόνια Στόχος και Καινοτομία Έργου Το ερευνητικό έργο αποσκοπεί στην μελέτη ελέγχων δομικής αλλαγής (structural break tests) σε οικονομικά φαινόμενα προτείνοντας τόσο νέες ιδέες και μεθόδους, όσο και εφαρμογές αυτών στο τομέα των μακροοικονομικών, της χρηματοοικονομικής και ιδιαίτερα της διαχείρισης του κινδύνου. Τα περισσότερα οικονομικά μεγέθη παρουσιάζουν κάποιου είδους μόνιμη αλλαγή ειδικά όταν μελετάται η συμπεριφορά τους σε μορφή ανέλιξης ως προς το χρόνο. Τέτοιες αλλαγές μπορεί να προέρχονται από δομικές αλλαγές είτε στο επίπεδο εταιρείας είτε στο επίπεδο της οικονομίας μιας χώρας. Επίσης τέτοιες δομικές αλλαγές σχετίζονται με χρηματοοικονομικές κρίσεις και την πιθανότητα χρεωκοπίας μίας εταιρείας. Αποτελέσματα Έργου Στα διαγράμματα 1-4 παρουσιάζονται κάποια ενδεικτικά αποτελέσματα της έρευνας. Τα διαγράμματα 1-2 δείχνουν την συμπεριφορά της χρονοσειράς της ημερήσιας πιθανότητας χρεωκοπίας (probability of default) δύο μεγάλων εταιρειών στις ΗΠΑ από τη 01/09/2001, όπως εκτιμήθηκε από ένα μοντέλο χρηματοοικονομικών δικαιωμάτων (option model) με στοχαστική διακύμανση. Σημειώνεται ότι τον Μάιο 2005 και Ιανουάριο 2002 οι δύο αυτές μεγάλες εταιρείες, αντίστοιχα, έχουν κηρύξει πτώχευση και έχουν με την σειρά τους διαταράξει το τομέα διεθνών αερογραμμών και τραπεζών. Οι οριζόντιες γραμμές στα διαγράμματα 1-2 αντιπροσωπεύουν την εκτίμηση για το σημείο αλλαγής (change-point) της πιθανότητας χρεωκοπίας τους μήνες Ιούλιο 2003 και Νοέμβριο 2001 για τις δύο εταιρείες, αντίστοιχα. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται σε ένα βέλτιστο διαδοχικό έλεγχο σε πραγματικό χρόνο (real-time) και οι γραφικές παραστάσεις 3-4 δείχνουν την ελεγχοσυνάρτηση. Το δομικό σημείο αλλαγής ορίζεται ως το σημείο στο οποίο η διαδοχική ελεγχοσυνάρτηση βγαίνει από το όριο σημαντικότητας (boundary function). Σημαντικό εύρημα είναι το αποτέλεσμα ότι για τις πιο πάνω εταιρείες οι μέθοδοι μας καταφέρνουν να δώσουν προειδοποιητική ένδειξη (early warning signal) νωρίτερα από την ημερομηνία πραγματικής χρεωκοπίας. Η εκτίμηση αυτή έχει κριθεί χρήσιμη τόσο από επενδυτές, διαχειριστές κινδύνου (risk managers), επόπτες τραπεζών (bank supervisor authorities), Κεντρικές Τράπεζες για διασφάλιση της οικονομικής ευημερίας και αποφυγή οικονομικών κρίσεων. Εξίσου σημαντικό αποτέλεσμα είναι οι βέλτιστες θεωρητικές ασυμπτωτικές ιδιότητες (optimality properties) του ελέγχου που προτείνεται στο έργο. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι οι έλεγχοι και οι μέθοδοι που προτείνονται από το ερευνητικό αυτό έργο μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλους κλάδους τόσων των κοινωνικών όσο και των θετικών επιστημών. κλάδων. Κάποιες από τις καινούργιες μεθόδους και τεχνικές που προτείνονται στο ερευνητικό πρόγραμμα έχουν ήδη δημοσιευθεί σε έγκυρα διεθνή επιστημονικά περιοδικά της οικονομετρίας. Επίσης η υπεύθυνη ερευνήτρια έχει ήδη δεχτεί προσκλήσεις για παρουσιάσεις ως προσκεκλημένος κύριος ομιλητής (invited keynote speaker) σε διεθνή συνέδρια στην Ευρώπη και στον Καναδά καθώς και προσκλήσεις για συνεργασίες με ερευνητές από άλλα Πανεπιστήμια υψηλού διεθνούς κύρους στην Αγγλία, ΗΠΑ και Ολλανδία. Τέλος τα μοντέλα και οι μέθοδοι του ερευνητικού προγράμματος εφαρμόζονται ήδη από το 2010 στα τμήματα ερευνών και προβλέψεων μεγάλων τραπεζών περιλαμβανομένων δύο Κεντρικών Τραπεζών στην Ευρώπη και ομοσπονδιακών τραπεζών στις ΗΠΑ. Η Εμπειρία σας με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας έχει διορίσει λειτουργούς οι οποίοι έχουν αναλάβει την παρακολούθηση του έργου. Για κάθε έργο αναλογούν τουλάχιστον δύο λειτουργοί οι οποίοι διαχειρίζονται τους δύο άξονες του έργου: τον ακαδημαϊκό και διοικητικό (ειδικά λογιστικό) άξονα. Επίσης το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας διορίζει ένα διεθνές συμβούλιο (academic panel) από ακαδημαϊκούς ανωτάτου κύρους, οι οποίοι με τη βοήθεια ανώνυμων κριτών, κρίνουν και επιβλέπουν την ακαδημαϊκή ποιότητα του ερευνητικού έργου. Η μέχρι τώρα συνεργασία μου τόσο με τους λειτουργούς όσο και το ακαδημαϊκό συμβούλιο Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών υπήρξε άψογη. Οι λειτουργοί είναι πάντοτε πρόθυμοι να βοηθήσουν και να απαντήσουν ερωτήσεις για το διοικητικό άξονα του έργου και συνεπώς ο ρόλος τους είναι απαραίτητος στην εύρυθμη λειτουργία του έργου. Το ακαδημαϊκό συμβούλιο κρίνει το έργο με λεπτομέρεια και πολύ ψηλά κριτήρια. Επίσης η προσωπική συνέντευξη και η παρουσίαση του προτεινόμενου έργου (πριν την επιλογή των έργων), διασφαλίζει την ποιότητα του έργου και του ερευνητή. Έχω επίσης προσκληθεί να συμμετέχω ως ανώνυμος κριτής σε ερευνητικές προτάσεις στο τομέα δράσης Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών από το Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας. Μέσα από την εμπειρία μου έχω συνειδητοποιήσει πόσο σημαντική θεωρείται από το Συμβούλιο η προώθηση της ποιοτικής έρευνας σε διεθνές επίπεδο. Οφέλη από το Έργο Μέσα στα πλαίσια της χρηματοδότησης αυτής θα εργοδοτηθούν Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές και Διδακτορικοί Φοιτητές. Επίσης θα δημιουργηθεί μια διεθνής ερευνητική ομάδα από εξειδικευμένους επιστήμονες στον τομέα της οικονομετρίας και χρηματοοικονομικής από Πανεπιστήμια της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Ένα μεγάλο ποσοστό της έρευνας θα πραγματοποιηθεί στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Η έρευνα αποσκοπεί σε δημοσίευση των αποτελεσμάτων στα καλύτερα διεθνή επιστημονικά περιοδικά των πιο πάνω

9 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 09 Στήριξη στην Έρευνα ΘEΜΑ: Συνάντηση της Θεματικής Επιτροπής «Chemistry, Molecular Sciences and Technologies» του Ευρωπαϊκού Προγράμματος COST στην Κύπρο Στα πλαίσια των προσπαθειών του για προώθηση της δικτύωσης των ερευνητών μέσω της συμμετοχής σε Ευρωπαϊκά Προγράμματα, το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας (ΙΠΕ) φιλοξένησε συνάντηση της Θεματικής Επιτροπής «Chemistry, Molecular Sciences and Technologies» του Ευρωπαϊκού Προγράμματος COST, στις 3-5 Ιουνίου 2010, η οποία έλαβε χώρα στο Ξενοδοχείο Mediterranean Beach Hotel στη Λεμεσό. Η Θεματική Επιτροπή «Chemistry, Molecular Sciences and Technologies» ασχολείται με την ανάπτυξη πειραματικών, θεωρητικών και αναλυτικών εργαλείων με σκοπό την ενίσχυση ή και βελτίωση της λειτουργίας χημικών μετασχηματισμών και αντιδράσεων και τους, στοχεύοντας στην αποδοτικότερη εφαρμογή της γνώσης και καινοτομίας που θα προκύψει στη βιομηχανική διαδικασία και παραγωγή. Στη συνάντηση συμμετείχαν περίπου 65 άτομα από 24 χώρες, εκ των οποίων η πλειοψηφία είναι Καθηγητές Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων. Εκπρόσωπος της Κύπρου στην εν λόγω Θεματική Επιτροπή είναι ο Δρ. Άγγελος Ευσταθίου, Καθηγητής στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Κύπρου. Το κυριότερο σημείο της συνάντησης ήταν οι παρουσιάσεις των τελικών αποτελεσμάτων των Δράσεων που ολοκληρώνουν τις δραστηριότητές τους καθώς και οι εκλογές για ανάδειξη του Προέδρου της Επιτροπής. Στις 6 Ιουνίου 2010 το ΙΠΕ πρόσφερε ολοήμερη ξενάγηση προς τους συνέδρους στην επαρχεία της Λεμεσού, αφήνοντάς τους τις καλύτερες εντυπώσεις για την Κύπρο. Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα European Co-operation in the Field of Scientific and Technical Research γνωστό ως COST, ιδρύθηκε το 1971 με στόχο την δημιουργία πλαισίου συνεργασίας μεταξύ των Ευρωπαϊκών χωρών, μέσω της προώθησης και της ενδυνάμωσης της συνεργασίας στην Ευρώπη στον τομέα της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας. Η Κύπρος συμμετέχει στο Πρόγραμμα ως παρατηρητής από το 1996 και από το Μάιο του 1999 ως πλήρες μέλος. Το Πρόγραμμα COST έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα πλαίσια για ερευνητική συνεργασία στην Ευρώπη. Στο Πρόγραμμα, εκτός από τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμετέχουν και οι περισσότερες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Συνολικά στο COST συμμετέχουν 35 χώρες ως πλήρη-μέλη. Επίσης, συμμετέχουν ερευνητικά Ιδρύματα / Οργανισμοί από χώρες μη μέλη του COST χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς. Το Πρόγραμμα παρέχει την ευκαιρία ανταλλαγής δεδομένων και απόψεων μεταξύ ερευνητών που ασχολούνται με το ίδιο ερευνητικό αντικείμενο. Μέσω της συμμετοχής σε μία Δράση παρέχεται η δυνατότητα συντονισμού των δραστηριοτήτων τους. Οι Δράσεις αποτελούν δίκτυα συνεργασίας ερευνητών που υλοποιούν στη χώρα τους ερευνητική εργασία σε συγκεκριμένο θέμα. Μέσα από τις Δράσεις δίνεται η ευκαιρία στους ερευνητές να ανταλλάξουν απόψεις και να παρουσιάσουν τα ερευνητικά τους αποτελέσματα. Πολλές συνεργασίες έχουν καταλήξει σε υποβολή προτάσεων σε άλλα Ευρωπαϊκά Προγράμματα και εξασφάλιση χρηματοδότησης. H Κύπρος συμμετείχε μέχρι σήμερα σε 175 Δράσεις εκ των οποίων οι 96 δεν έχουν ολοκληρώσει μέχρι σήμερα το κύκλο των δραστηριοτήτων τους. Στη Θεματική Επιτροπή «Chemistry, Molecular Sciences and Technologies» έχουν δημιουργηθεί μέχρι σήμερα 33 Δράσεις, όπου η Κύπρος συμμετέχει στις 8 από τις εν λόγω Δράσεις.

10 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 10 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ Η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Γιατί είναι σημαντική η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην εκπαίδευση Η έρευνα και η καινοτομία ήταν ανέκαθεν μέρος της ευρωπαϊκής ιστορίας. Η Αναγέννηση, ο Διαφωτισμός, η εξερεύνηση του κόσμου και η Βιομηχανική επανάσταση - όλα αυτά τα αποφασιστικά βήματα βασίζονταν στην επιθυμία για έρευνα και ένα νέο ξεκίνημα. Σήμερα, η Ευρώπη έχει ίσως μεγαλύτερη ανάγκη από ποτέ για έρευνα και καινοτομία. Σήμερα υπάρχει η ανάγκη να αντιμετωπιστούν προβλήματα όπως οι κλιματικές αλλαγές, το πρόβλημα της ενέργειας, η μετανάστευση, η γήρανση του πληθυσμού, καθώς και ο ανταγωνισμός που δημιουργείται από την παγκοσμιοποίηση και τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας. Η ανάπτυξη της έρευνας και καινοτομίας είναι σημαντική για την παραγωγή νέας γνώσης. Η νέα γνώση οδηγεί σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, τα οποία βοηθούν στην επίλυση προβλημάτων, στην αύξηση της παραγωγικής δύναμης και της ανταγωνιστικότητας. Για την ανάπτυξη της έρευνας και καινοτομίας κρίνεται σημαντική και απαραίτητη η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας - και για την καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας θεωρούνται υπεύθυνα τα εκπαιδευτικά συστήματα. Συχνά μάλιστα αυτά κατηγορούνται για την έμφαση που δίνουν στη μεταφορά της γνώσης και όχι στη δημιουργία της με πρωτότυπο τρόπο. Σύμφωνα με τον R.J. Sternberg, Αμερικανό ψυχολόγο, «η δημιουργικότητα είναι συχνό φαινόμενο σε μικρά παιδιά, αλλά όχι τόσο συχνό σε μεγαλύτερα, καθώς αυτά έχουν ήδη καταπιέσει τις δημιουργικές τους δυνατότητες στα πλαίσια μιας κοινωνίας που ενθαρρύνει την πνευματική συμμόρφωση». Επιπρόσθετα, ο πρώην Επίτροπος Παιδείας της Ε.Ε. Jan Figel αναγνωρίζει ότι «οι κυριότερες προκλήσεις της εκπαίδευσης σήμερα είναι να ανασχηματίσει με τέτοιο τρόπο τα εκπαιδευτικά συστήματα, έτσι ώστε να προετοιμάσει το νεαρό πληθυσμό για επαγγέλματα τα οποία ακόμη δεν υπάρχουν, τεχνολογίες που δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί, με στόχο την επίλυση προβλημάτων που δεν έχουν ακόμη προκύψει». Με δεδομένο το σημερινό ρυθμό ανάπτυξης της τεχνολογίας, η πρώην Επίτροπος της Ε.Ε. για θέματα Παιδείας Vivian Rending δήλωσε ότι: «δεν μπορούμε πια να έχουμε στατικά εκπαιδευτικά συστήματα, τα οποία ολοκληρώνουν ένα ορισμένο επίπεδο γνώσης και μια δυνατότητα πρόσβασης στην υπάρχουσα τεχνολογία του χρήστη, διότι οι γενιές της τεχνολογίας απαξιώνονται πια με μέσο όρο 3 ως 5 χρόνων».

11 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 11 Αφιέρωμα Οφείλουμε πλέον να αναρωτηθούμε ποιο είναι το μέλλον της εκπαίδευσης και πώς πρέπει αυτό να διαμορφωθεί έτσι ώστε να ενισχύσει την έρευνα και καινοτομία. Η ανάπτυξη της έρευνας στην ΕΕ Η Ευρώπη έχει να αντιμετωπίσει σήμερα το αλληλένδετο πρόβλημα του μειωμένου ενδιαφέροντος από τους νεαρούς για τις θετικές επιστήμες και του μειωμένου αριθμού κρίσιμης μάζας ερευνητών. Με βάση την ανανεωμένη στρατηγική της Λισαβόνας (Ευρώπη 2020), όπως ορίστηκε το 2009, συμπεριλαμβάνονται οι εξής στόχοι για την έρευνα και την εκπαίδευση: - Προώθηση του τριγώνου της γνώσης (εκπαίδευση, έρευνα, καινοτομία): η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τις δυνατότητές της όσον αφορά στους ειδικευμένους εργαζόμενους, την επιστήμη, την έρευνα και την τεχνολογία και την ικανότητα να καινοτομεί, ως βασικό στοιχείο του ανταγωνισμού. - Τοποθέτηση θεμελίων για τις μελλοντικές καινοτομίες - η επιστήμη, η έρευνα και η εφαρμογή τους στην οικονομική πρακτική αποτελούν προτεραιότητα. - Παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις για την περαιτέρω αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη και τη δημιουργία παραγωγικών θέσεων εργασίας. - Αύξηση των μορφωμένων εργαζομένων, ιδιαίτερα στον τομέα της επιστήμης. Η ικανότητα για καινοτομία αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του ανταγωνισμού και αποτελεί προϋπόθεση για την ευημερία, τη δημιουργία παραγωγικής και υψηλής ειδίκευσης και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Επιπρόσθετα, τέθηκαν οι εξής στόχοι που αφορούν στην έρευνα και την εκπαίδευση: - το 3% του ΑΕΠ της ΕΕ θα πρέπει να επενδύεται σε Ε&Α - Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα τη σχολική εκπαίδευση θα πρέπει να είναι κατώτερο του 10%, ενώ ποσοστό τουλάχιστον 40% της νέας γενιάς θα πρέπει να διαθέτει πτυχίο ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Πώς πρέπει να διαμορφωθεί ένα εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να καλλιεργεί την ερευνητική κουλτούρα; 1. Πρέπει να προάγεται η ανάπτυξη των δεξιοτήτων σκέψης (η δημιουργικότητα, η ευελιξία, η επινοητικότητα, η κριτική σκέψη) Το σημαντικό πλέον στην εκπαίδευση δεν είναι η μεταφορά της γνώσης, αλλά η καλλιέργεια των δεξιοτήτων σκέψης, δηλαδή της δημιουργικότητας, της ευελιξίας, της επινοητικότητας, της κριτικής σκέψης. Χωρίς τα στοιχεία αυτά, οι γνώσεις ξεπερνιούνται εύκολα και αποδεικνύονται αναλώσιμες. Αντιθέτως, οι δεξιότητες και οι τρόποι σκέψης και δράσης που οικοδομούν την προσωπικότητα του ανθρώπου, τη συνείδηση και το ήθος του, δεν είναι στοιχεία αναλώσιμα αλλά μόνιμα. Σημαντικότερες ίσως δεξιότητες για την καλλιέργεια της έρευνας είναι η δημιουργική και κριτική σκέψη, καθώς αυτές είναι που χρησιμοποιούνται στην επίλυση ενός προβλήματος: Κριτική-συγκλίνουσα σκέψη ορίζεται εκείνη η νοητική λειτουργία με την οποία το άτομο αξιολογεί την αξιοπιστία των πληροφοριών και αποφασίζει τι να σκεφτεί ή τι να κάνει με τη βοήθεια των δεδομένων της γνώσης που έχει στη διάθεσή του. Δηλαδή, το άτομο μαθαίνει τι πρέπει να ρωτά, πώς και πότε να ρωτά και, μετά πώς και πότε να εφαρμόζει λογικά τις πληροφορίες αλλά και τις μεθόδους (στρατηγικές) για να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Δημιουργική σκέψη είναι η νοητική λειτουργία μέσω της οποίας συνδυάζονται η φαντασία, η διορατικότητα, η εφευρετικότητα, η καινοτομία, η ιδιοφυΐα. η διαίσθηση, η έμπνευση και η διαφώτιση, ώστε να προκύψουν νέες ιδέες, οι οποίες μπορούν να καταστούν χρήσιμες. Κατ επέκταση αυτής, η διαδικασία που μέσω της οποίας διαχειρίζονται οι υφιστάμενες ικανότητες και γνώσεις, με δημιουργικό τρόπο, έτσι ώστε να επιτευχθεί ένα ουσιαστικό και χειροπιαστό αποτέλεσμα ορίζεται ως καινοτομία. Αν υπάρχει μόνο δημιουργική σκέψη παράγονται ιδέες μόνο και δεν καταλήγουν στην τελική λύση. Αν υπάρχει μόνο κριτική σκέψη μπορεί να μην υπάρχουν αρκετές επιλογές για να διαλέξει ένας, καταλήγοντας στη σωστή λύση. Επομένως, χρειάζεται να συνυπάρχουν αρμονικά και οι δυο συμπληρώνοντας η μια την άλλη. Πώς καλλιεργούνται οι δεξιότητες της σκέψης; Με τη μέθοδο διδασκαλίας, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο παράγεται η καινούργια γνώση, ο τρόπος προσέγγισης για την επίλυση ενός προβλήματος, η ανάπτυξη των δεξιοτήτων σκέψης και η καλλιέργεια του νου και της ψυχής. Άρα, οι πρόσκαιρες γνώσεις/πληροφορίες είναι το εργαλείο μέσω του οποίου ένας μαθητής θα ασκηθεί στις δεξιότητες και ικανότητες που θα τον συνοδεύουν πάντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάπτυξης των δεξιοτήτων σκέψης είναι η απάντηση του Isidor I. Rabi, πυρηνικού Φυσικού ο οποίος βραβεύτηκε με το Βραβείο Νόμπελ το 1944, σε ερώτηση που του τέθηκε για το πώς μεγάλωσε και έγινε Φυσικός. Η απάντηση ήταν «Οι μητέρες όλων των φίλων μου τους ρωτούσαν κάθε μέρα μετά το σχολείο «Τι έμαθες σήμερα;» Η δική μου με ρωτούσε «Τι ενδιαφέρουσα ερώτηση έκανες σήμερα;» Σύμφωνα με τον Νομπελίστα Φυσικό, αυτή η επίμονη ερώτηση τον βοήθησε να αναπτύξει ένα διερευνητικό τρόπο σκέψης. 2. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει: 1) να αυξήσουν τον επαγγελματισμό τους, 2) να κάμουν βίωμά τους τη δια βίου εκπαίδευση, και 3) να είναι πολύ καλοί γνώστες του γνωστικού τους αντικειμένου αλλά και νέων παιδαγωγικών μεθόδων για ενθάρρυνση της δημιουργικότητας. 3. Πρέπει να προάγεται και να καλλιεργείται η Δια Bίου Εκπαίδευση Οι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν ευελιξία τόσο στη διαχείριση των γνώσεων που έχουν αποκτήσει από το εκπαιδευτικό σύστημα, όσο και στην προσαρμογή και ανανέωσή τους στο συνεχώς μεταβαλλόμενο επαγγελματικό περιβάλλον. Οι δεξιότητες σκέψης λειτουργούν ως το γενικό υπόβαθρο που απαιτείται για τη δια βίου εκπαίδευση. Αν οι νέοι δεν έχουν αυτό το υπόβαθρο, τότε εγκλωβίζονται και τ αδιέξοδα που αντιμετωπίζουν είναι λίγο - πολύ γνωστά.

12 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 12 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ Έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής ς και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.) για τη Διεθνή Αξιολόγηση Μαθητών Ο Οργανισμός Οικονομικής ς και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.) είναι ένας διεθνής οργανισμός ο οποίος βοηθά τις κυβερνήσεις να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις της παγκόσμιας οικονομίας. Στα πλαίσια του Προγράμματος του Ο.Ο.Σ.Α για τη Διεθνή Αξιολόγηση των Μαθητών (Programme for International Student Assessment - PISA) διεξάγονται έρευνες ανά 3 χρόνια όπου συγκρίνεται το επίπεδο των 15χρονων μαθητών από διάφορες χώρες. Η σύγκριση γίνεται με τη χρήση ειδικών εξεταστικών δοκιμίων, στα οποία καλούνται να συμμετέχουν περίπου 0,25 εκατομμύρια μαθητές από τις χώρες που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα (τις χώρες - μέλη και τις χώρες - συνεργάτες του Οργανισμού). Στην Έκθεση PISA για το 2006, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα για τους μαθητές που είχαν τις καλύτερες επιδόσεις στις θετικές επιστήμες, όπου αυτοί ορίζονται ως εκείνοι που έχουν επιτύχει στα επίπεδα 5 και 6 των σχετικών εξεταστικών δοκιμίων με τις ψηλότερες βαθμολογίες. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι στην πρώτη δεκάδα έχουν ξεχωρίσει οι νεαροί από τη Φιλανδία, Νέα Ζηλανδία, Κίνα, Ιαπωνία, Ταιβάν, Αυστραλία, Καναδά, Ην. Βασίλειο, Ολλανδία και Σλοβενία. Εντυπωσιακό δε είναι ότι σύμφωνα με τις στατιστικές της ίδιας Έκθεσης, οι νεαροί Φιλανδοί είναι αυτοί που αφιερώνουν το λιγότερο χρόνο διαβάζοντας μαθήματα θετικών επιστημών σε σχέση με τους νεαρούς από άλλες χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο πετυχημένο εκπαιδευτικό σύστημα της Φιλανδίας, όπου υπάρχει και μια δυνατή καλλιέργεια ερευνητικής κουλτούρας. Ποια είναι άρα τα συστατικά για ένα πετυχημένο εκπαιδευτικό σύστημα; Ακολουθούν κάποια παραδείγματα. Το Παράδειγμα της Φιλανδίας Η Φιλανδία διεκδικεί το καλύτερο σύστημα εκπαίδευσης στον κόσμο. Όμως, τι το κάνει καλύτερο; Και πώς μπορεί μια μικρή, πλούσια χώρα σαν τη Φιλανδία να διατηρεί μια οικονομία ψηλών ικανοτήτων και ψηλών απολαβών; Οι Φιλανδοί δηλώνουν ότι αυτό οφείλεται στη μεγάλη της επένδυση στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την έρευνα. Οι Φιλανδοί πιστεύουν ότι η μόρφωση και εκπαίδευση ανοίγουν νέους τομείς δουλειάς και ότι πάντοτε χρειάζονται νέες ικανότητες για το εργατικό δυναμικό. Κάποια στοιχεία και χαρακτηριστικά του Φιλανδικού εκπαιδευτικού συστήματος: - είναι ευρείας βάσης και ανοικτής πρόσβασης και στοιχίζει πολύ λίγο. Τα γεύματα στο σχολείο είναι δωρεάν για όλους και δεν υπάρχουν δίδακτρα, - περίπου το 97% των μαθητών φοιτά σε δημόσια σχολεία, - το σχολείο ξεκινά στην ηλικία των 7 χρόνων, με αρχικά λίγες ώρες διδασκαλίας, - οι περίοδοι των διακοπών είναι μεγαλύτερες από την υπόλοιπη Ευρώπη, - το σύστημα είναι ενοποιημένο, δηλαδή οι μαθητές παραμένουν στο ίδιο σχολείο από την ηλικία 7 μέχρι 16 χρόνων, - δεν υπάρχει διαχωρισμός των μαθητών που έχουν ψηλές επιδόσεις με αυτούς που έχουν χαμηλές (τάξεις μικτής ικανότητας), - δεν υπάρχει διαχωρισμός της εξειδίκευσης των μαθητών πριν την ηλικία των 16, ενώ όλοι παρακολουθούν τα ίδια μαθήματα για 9 χρόνια. Στην ηλικία των 16, ο μαθητής αποφασίζει εάν θα ακολουθήσει ανώτερη εκπαίδευση ή επαγγελματική κατάρτιση - οι μαθητές μπορούν να παραμείνουν στο ανώτατο στάδιο εκπαίδευσης (λύκειο) μέχρι και για 4 χρόνια, - η αξιολόγηση των μαθητών είναι συνεχής κατά τη διάρκεια του έτους (με μηνιαία διαγωνίσματα και αξιολογήσεις από τους καθηγητές), - οι μαθητές με κακή διαγωγή δεν αποβάλλονται, ενώ γίνεται προσπάθεια επίλυσης των αιτιών των προβλημάτων που την προκαλούν, - γίνεται επιδότηση των μαθητικών ταξιδιών, καθώς αυτά θεωρούνται απαραίτητη προϋπόθεση για μια σωστή εκπαίδευση. Η γενική φιλοσοφία είναι ότι δίνονται οι ίδιες ευκαιρίες σε όλους, όπου ο καθένας μπορεί να ξεχωρίσει στον δικό του τομέα και να αναπτύξει τα δικά του ταλέντα. Η ευθύνη για την ανάπτυξη μιας κουλτούρας μάθησης δεν αφήνεται αποκλειστικά στην εκπαίδευση, αλλά σε μεγάλο βαθμό και στην οικογένεια. Μεγάλη έμφαση δίνεται επίσης και στη διατήρηση ενός ψηλού επιπέδου ψηλά προσοντούχων καθηγητών στην εκπαίδευση, το οποίο επιτυγχάνεται με συνεχή εκπαίδευση τους σε νέες μεθόδους και γνώσεις. Όσο αφορά δε στην κατάρτιση, στο ανθρώπινο δυναμικό παρέχεται συνεχής κατάρτιση σε νέα θέματα (π.χ. εκμάθηση Η/Υ, ξένων γλωσσών, κλπ), μέτρο που βοηθά στην παραμονή τους στο εργαζόμενο δυναμικό σε περιόδους συνεχόμενων τεχνολογικών αλλαγών και αυξημένων απαιτήσεων. Με τα μέτρα αυτά, η Φιλανδία έχει πετύχει την μετάλλαξή της από μια γεωργική χώρα σε μια οικονομία ψηλής τεχνολογίας, κατέχοντας περίπου 800 εταιρείες υψηλής τεχνολογίας. Το Παράδειγμα της Ολλανδίας Πώς αντιμετωπίζει η Ολλανδία τη μείωση του αριθμού των επιστημόνων / ερευνητών της; Το Ολλανδικό Υπουργικό Συμβούλιο έχει υπογραμμίσει την επείγουσα ανάγκη εξεύρεσης λύσης του προβλήματος μείωσης των αριθμών στις επιστήμες και τεχνολογία. Πρόθεση τους είναι να γίνει η χώρα τους μέρος της πρώτης γραμμής στην Ευρώπη στους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας. Η στρατηγική που ακολουθείται, είναι η δημιουργία μιας εθνικής πλατφόρμας καινοτομίας, της οποίας προεδρεύει ο Πρωθυπουργός.

13 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 13 Αφιέρωμα Η προσέγγιση που ακολουθούν εστιάζεται σε 4 σημεία: 1) Να εκσυγχρονιστεί το εκπαιδευτικό σύστημα και να γίνει πιο ελκυστικό στους μαθητές. 2) Οι εργασίες στους τομείς της επιστήμης και τεχνολογίας να γίνουν πιο ελκυστικές για τους νέους. 3) Να ληφθούν πρόσθετα μέτρα για να πειστούν οι νέοι να κάνουν μια θετική επιλογή για την επιστήμη και την τεχνολογία, όπως οικονομικά κίνητρα και αλλαγή του προτύπου ή των σχεδίων υπηρεσίας. 4) Βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση της έλλειψης επιστημόνων με την εισαγωγή επιστημόνων από άλλες χώρες. Με την τροποποίηση της νομοθεσίας για μετανάστευση η Ολλανδία να γίνει μια ενδιαφέρουσα επιλογή για τους ξένους επιστήμονες. Στόχος της Ολλανδικής κυβέρνησης στην ενίσχυση της επιστήμης είναι να δημιουργηθεί ένα ερευνητικό κλίμα που ενθαρρύνει τα παγκόσμιας ποιότητας επιστημονικά επιτεύγματα και προωθεί την ευημερία της κοινωνίας. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, η ολλανδική πολιτική επιστήμης στρέφεται σε στρατηγικές για να προωθήσει την καινοτομία. Μερικές από αυτές είναι: 1) Η δημιουργία του ΝΕΜΟ, που είναι το μεγαλύτερο επιστημονικό κέντρο στην Ολλανδία. Το πενταόροφο κτίριο σε σχήμα πλοίου, είναι αποκλειστικά αφιερωμένο σε επιστημονικά και τεχνολογικά φαινόμενα, όπου άνθρωποι όλων των ηλικιών μπορούν να ασχοληθούν διαδραστικά με τον υπέροχο κόσμο της επιστήμης και τεχνολογίας, παίζοντας και εκτελώντας πειράματα. 2) Το ΔΕΛΤΑ πρόγραμμα ερευνητών, ένα από τα πιο καινοτόμα εκπαιδευτικά έργα, είναι μια συνεργασία κυρίως μεταξύ της NASA και του Ολλανδικού Υπουργείου Παιδείας. Ο στόχος του προγράμματος ΔΕΛΤΑ είναι να προσδιορίσει πειραματικούς και καινοτόμους τρόπους να χρησιμοποιηθεί το διάστημα για να εμπνεύσει τους μαθητές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για να ακολουθήσουν τις σταδιοδρομίες στα μαθηματικά και την επιστήμη. 3) Το πρόγραμμα JET-NET που αποτελεί συνεργασία μεταξύ σχολείων και επιχειρήσεων, για όλη τη σχολική περίοδο, με κύριους στόχους 1) την αναθεώρηση και αναπροσαρμογή των αναλυτικών προγραμμάτων και 2) τη διαφώτιση των σπουδαστών για τις ευρύτερες προοπτικές σταδιοδρομίας στη βιομηχανία και την τεχνολογία. 4) Η συνεχής επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. 5) Η συνεχής επιθεώρηση των σχολείων. Το Παράδειγμα των ΗΠΑ Η Αμερική του Προέδρου Obama ακολουθεί την πολιτική των συνθημάτων «No child left behind» και «Race to the Top». Με το σύνθημα «No child left behind», ο Πρόεδρος Obama θέτει ως νέο εθνικό στόχο, που αναμένεται να επιτευχθεί μέχρι το 2020, όλοι οι μαθητές αποφοιτώντας από το Λύκειο να είναι έτοιμοι είτε να φοιτήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είτε να εργοδοτηθούν. Με το σύνθημα «Race to the Top», εισηγείται ένα σχέδιο με δραστικά μέτρα για προβληματικά σχολεία. Ως μέρος του σχεδίου αυτού, την 1η Μαρτίου 2010 όπως ανακοινώθηκε η είδηση στην εφημερίδα New York Times, ο Πρόεδρος Obama προτίθεται να χρηματοδοτήσει τις σχολικές εφορείες οι οποίες θα απολύσουν ανεπαρκείς καθηγητές και θα κλείσουν τα σχολεία που αποτυγχάνουν στην επίτευξη των στόχων τους. Ο Πρόεδρος δήλωσε ότι καθιστά υπεύθυνους τους εκπαιδευτικούς όταν τα προβλήματα μέσα στα σχολεία χρονίζουν. Ταυτόχρονα δηλώσε την πρόθεσή του να επιβραβεύσει όσα σχολεία διακρίνονται για τη σωστή τους λειτουργία. Το νέο νομοσχέδιο θα επανακαθορίσει τα απαραίτητα προσόντα των καθηγητών και τον τρόπο αξιολόγησής τους που θα βασίζεται μερικώς και στα αποτελέσματα/επιτυχίες των μαθητών τους. Το νομοσχέδιο θα αλλάξει τον εξεταστικό / κεντρικό χαρακτήρα των σχολείων και θα δώσει έμφαση μεταξύ άλλων στη χαρά της μάθησης, δίνοντας έμφαση σε μαθήματα που αρέσουν στα παιδιά. Συμπληρωματικά, η κυβέρνηση πρόσθεσε άλλα $100 εκατομμύρια στον προϋπολογισμό του 2011 για συμπερίληψη νέων προγραμμάτων στα σχολεία. Το Παράδειγμα της Αυστρίας Στην Αυστρία, το 91% των μαθητών φοιτούν σε δημόσια σχολεία, η φοίτηση στα οποία είναι δωρεάν. Τα σχολεία έχουν την ευχέρεια μέχρι κάποιου βαθμού να προσαρμόζουν την ύλη τους ανάλογα με τις τοπικές ανάγκες. Η μάθηση δίνει έμφαση στην εξατομίκευση και την εσωτερική διαφοροποίηση. Στο κάθε παιδί παρέχεται το μέγιστο της δυνατής στήριξης, ανάλογα με τις δικές του ικανότητες, ταλέντα και ρυθμούς. Έμφαση δίνεται επίσης και στο εκπαιδευτικό προσωπικό και το ψηλό επίπεδο του - κατά τη χρονιά 2007/8 προσλήφθηκαν 1500 επιπλέον δάσκαλοι ενώ τη χρονιά 2008/9 800 επιπλέον δάσκαλοι, με στόχο τη διδασκαλία μικρότερων ομάδων (αριθμητικά μικρότερες τάξεις). Επιπρόσθετα, αυξήθηκαν τα μαθήματα θετικών επιστημών. Κάθε θεωρία που διατυπώνεται είναι προσωρινή. Αν σε κάποια πρόβλεψή της αποδειχθεί λανθασμένη, τότε αναθεωρείται. Για παράδειγμα, ο Πτολεμαίος υποστήριξε ότι η Γη είναι ακίνητη και ο ήλιος γυρίζει γύρω απ αυτή. Σήμερα γνωρίζουμε ότι στην πραγματικότητα η Γη και οι πλανήτες περιφέρονται γύρω από τον ήλιο. Ο Αριστοτέλης πίστευε ότι μια βαρύτερη πέτρα πέφτει στο έδαφος πιο γρήγορα από μια πιο ελαφριά. Ο Γαλιλαίος απέδειξε πολύ αργότερα, χρησιμοποιώντας την πειραματική επιστημονική μέθοδο ότι η βαριά πέτρα πέφτει με την ίδια επιτάχυνση όπως και η πιο ελαφριά. Επομένως οι γνώσεις δεν ήταν ποτέ αμετάβλητες. Αυτό που απομένει κυρίως από τη μελέτη και τη διδασκαλία γνώσεων είναι η μέθοδος, ο τρόπος με τον οποίο παράγεται η καινούργια γνώση και ο τρόπος προσέγγισης για την επίλυση ενός προβλήματος. Σύμφωνα με το European Innovation Scoreboard (2009), οι πέντε χώρες με την υψηλότερη καινοτομία στην Ευρώπη είναι οι Φιλανδία, Δανία, Σουηδία, Γερμανία και Ην. Βασίλειο. Πηγές - European Innovation Scoreboard (2009) - Programme for International Student Assessment - PISA Ιστοσελίδες Υπουργείων Παιδείας της Φιλανδίας, Ολλανδίας, ΗΠΑ και Αυστρίας - EUROSTAT

14 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 14 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ Ετήσιες Δαπάνες για Δημόσια και Ιδιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, ως ποσοστό (%) του κατά κεφαλή Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) Αναμενόμενη Ηλικία Ολοκλήρωσης Φοίτησης Αριθμός Ερευνητών ανά 1000 Εργαζόμενους Βέλγιο Βουλγαρία Τσεχία Δανία Γερμανία Εσθονία Ιρλανδία Ισπανία Γαλλία Ιταλία Κύπρος Λετονία Λιθουανία Λουξεμβούργο Ουγγαρία Μάλτα Ολλανδία Αυστρία Πολωνία Πορτογαλία Ρουμανία Σλοβενία Σλοβακία Φιλανδία Σουηδία Ην. Βασίλειο Ισλανδία ΗΠΑ Ιαπωνία

15 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 15 Αφιέρωμα Νίκος Τορναρίτης Πρόεδρος της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής 1. Γιατί είναι σημαντική η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην εκπαίδευση; Να σας θυμίσω μια παλιά κινέζικη παροιμία: «αν δώσεις λίγα ψάρια θα φάει μια οικογένεια, αν δώσεις περισσότερα θα χορτάσει ένα χωριό, αν μάθεις τους ανθρώπους να ψαρεύουν τότε θα έχουν ψάρια όποτε το θελήσουν!». Αυτή η σοφή παροιμία για μένα σημαίνει να είσαι σε θέση, να μπορείς να δίνεις απαντήσεις στα ατομικά και συλλογικά αιτήματα. Να καλλιεργούμε την αναζήτηση, όχι το εύκολο ή το έτοιμο. Να αναζητούμε λύσεις μόνιμες, με μακροχρόνιο κέρδος, όχι μπαλώματα μέχρι το επόμενο πρόβλημα. Να δώσουμε βάρος στη παιδευτική, ερευνητική κουλτούρα γιατί μόνο έτσι θα αναζητάς το καινούριο, το διαφορετικό, το προοδευτικό... Χρειάζεται να κάνουμε ένα νέο ξεκίνημα. Τα ανοικτά σύνορα, η συμμετοχή μας στην ΕΕ απαιτεί να σκεφτόμαστε με νέα κριτήρια. Πολλά προβλήματα είναι κοινά, αφορούν όλους τους ευρωπαίους πολίτες, γι αυτό χρειάζεται νέα κουλτούρα στην εκπαίδευση. Ερευνητική κουλτούρα. Να εντάσσουμε το κυπριακό στο ευρωπαϊκό και το ευρωπαϊκό στο κυπριακό Ποιες νομοθεσίες προωθούνται για τα εκπαιδευτικά θέματα και γιατί; Οι νομοθεσίες είναι μέρος μιας διαδικασίας που με την προσαρμογή στα ευρωπαϊκά δρώμενα θα πρέπει να αποσκοπούν σε ουσιώδεις αλλαγές. Κάθε αλλαγή στοχεύει στην ανατροπή της ακινησίας και την καλλιέργεια της πρωτοβουλίας και της αναζήτησης του καινούριου. Η Βουλή έχει ορισμένες δυνατότητες μέσω προτάσεων νόμου αλλά πολύ περισσότερες υπάρχουν στους έχοντες τη νομοθετική πρωτοβουλία, δηλαδή την εκτελεστική εξουσία. Από τη δική μας την πλευρά θέτουμε βασικές προτεραιότητες στο νομοθετικό έργο. Κατ αρχάς ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι ένας βασικός γνώστης του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος, να μην αρκείται σε όσα έμαθε στο Πανεπιστήμιο και να γίνεται δάσκαλος πρώτα του εαυτού του, μετά δάσκαλος της έδρας, και μετά την έδρα, δάσκαλος της Δια Bίου Εκπαίδευσης. Ο δάσκαλος του ενός βιβλίου είναι ακατάλληλος να διδάξει στην νέα εποχή. Έχω την άποψη, όμως, ότι πολλά πράγματα δεν συνδέονται με την νομοθεσία -και μόνο. Πολλά αφορούν την ατομική ευθύνη του εκπαιδευτικού απέναντι στους μαθητές του, απέναντι στην πατρίδα μας και τις γενιές που έρχονται. Θέλω τον εκπαιδευτικό να είναι πρωτοπόρος! 3. Ποιες καινοτομίες πιστεύετε ότι πρέπει να γίνουν στο εκπαιδευτικό σύστημα στην Κύπρο; Το τρίπτυχο της μεταρρύθμισης για μένα είναι το εξής: η εκπαίδευση πρέπει να συνδέεται με την έρευνα και η έρευνα με την καινοτομία. Αυτός ο συνδυασμός προσφέρει την καλύτερη απάντηση στη σημερινή ακινησία. Στην πράξη σημαίνει να στηρίξουμε την αυτενέργεια του εκπαιδευτικού, τις πρωτοβουλίες, το θάρρος του να ξεπεράσει τη γραφειοκρατία και την ευθυνοφοβία. Θυμηθείτε ότι όλα σήμερα είναι συγκεντρωτικά, ότι όλα αποφασίζονται στο κέντρο, δηλαδή στο Υπουργείο Παιδείας. Κλειδί για την αλλαγή είναι πρώτα η αναδόμηση του ίδιου του Υπουργείου Παιδείας και ταυτόχρονα η αυτονόμηση της σχολικής μονάδας! Χωρίς αυτές τις δυο μεγάλες αλλαγές ας μην μιλάμε για καινοτομίες και μεταρρυθμίσεις στην κυπριακή εκπαίδευση. Η δημιουργικότητα, η συμμετοχή, η κριτική σκέψη είναι υπόθεση συλλογική, υπόθεση που συνδέεται με την βούληση του Υπουργείου Παιδείας να δώσει εξουσίες και προνόμια στις σχολικές μονάδες. Το θέμα βεβαίως ξεπερνά τα όρια ενός Υπουργείου και αφορά πολλούς τομείς της κυβερνητικής πολιτικής όπως η προώθηση της έρευνας, της τεχνολογίας και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Σημαίνει το κράτος να δώσει πιο μεγάλη σημασία σε ότι αφορά την έρευνα. Είμαστε ουραγού μέσα στην ΕΕ. Όταν η ΕΕ ζητά 3% του ΑΕΠ για την έρευνα και την τεχνολογία, εμείς δεν είμαστε ούτε στο 1%!

16 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 16 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ Δημήτρης Εγγλεζάκης Πρώην Πρώτος Λειτουργός Εκπαίδευσης / Γενικός Επιθεωρητής, Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Υπουργείο Παιδείας Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΠΕ 1. Πώς επιδιώκεται η καλλιέργεια της ερευνητικής κουλτούρας στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση; Η καλλιέργεια ερευνητικής κουλτούρας μπορεί να εντοπιστεί σε πάρα πολλές περιοχές του Αναλυτικού Προγράμματος, από τη Δημοτική Βαθμίδα μέχρι το Λυκειακό κύκλο. Στο Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης αναφέρεται με σαφήνεια ότι..για το μαθητή του Δημοτικού Σχολείου, επιδιώκεται η βαθμιαία πρόσκτηση της ικανότητας για έρευνα, κριτική σκέψη δημιουργική πνευματική δραστηριότητα και αυτενεργό απόκτηση γνώσεων. Στο καθένα επίσης από τα επιμέρους μαθήματα, και μέσα από καθορισμένους στόχους, χρησιμοποιούνται ερευνητικές πρακτικές για ανεύρεση λύσεων σε πρακτικά προβλήματα της καθημερινής ζωής. Μέσα από μια ποικιλία διδακτικών προσεγγίσεων και τη λειτουργία διάφορων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, επιδιώκεται η εμπλοκή των μαθητών της Δημοτικής Εκπαίδευσης σε διαδικασίες έρευνας, καλλιεργώντας έτσι την ερευνητική κουλτούρα. Μερικές σχετικές δράσεις και προγράμματα είναι τα ακόλουθα: Εντοπισμός προβλημάτων καθημερινής ζωής και εισηγήσεις για ενέργειες και διαδικασίες για επίλυσή τους: Ένα πρόβλημα διερευνάται από τα παιδιά, τα οποία στη συνέχεια μαζεύουν πληροφορίες και δεδομένα, στη συνέχεια τα επεξεργάζονται και εισηγούνται τρόπους για επίλυση του προβλήματος. Χρήση πρότζεκτ: Το πρότζεκτ είναι ένας τρόπος εργασίας, ο οποίος δίνει την ευκαιρία στο μαθητή να ερευνήσει ένα συγκεκριμένο θέμα, να κάνει τις δικές του αναλύσεις και να καταλήξει σε διαπιστώσεις και συμπεράσματα. Συμμετοχή σχολείων σε εκπαιδευτικά προγράμματα, διαγωνισμούς και δράσεις όπως, o Εκπαιδευτικές κατασκηνώσεις: Ομάδες μαθητών επισκέπτονται τις κατασκηνώσεις του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού στον Πρόδρομο και δραστηριοποιούνται σε ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει έρευνες που έχουν σχέση με το περιβάλλον της περιοχής o Συμμετοχή στο διαγωνισμό Η παραγωγικότητα στην Εκπαίδευση : Ο πιο πάνω διαγωνισμός διοργανώνεται από το Κέντρο Παραγωγικότητας Κύπρου και το ΥΠΠ. Ομάδες μαθητών μαζί με τους δασκάλους τους ερευνούν ένα θέμα ή πρόβλημα που απασχολεί τη σχολική μονάδα και εισηγούνται τρόπους βελτίωσης της παραγωγικότητας. o Πρόγραμμα Οικολογικών Σχολείων: Είναι ένα από τα δημοφιλή προγράμματα του ΥΠΠ. Τα σχολεία που επιλέγουν συμμετοχή στο πρόγραμμα έχουν την ευκαιρία να εμβαθύνουν στη μελέτη και έρευνα ορισμένων θεμάτων που έχουν κυρίως σχέση με το περιβάλλον. Στη Μέση Εκπαίδευση η ερευνητική κουλτούρα καλλιεργείται διαθεματικά με πολλούς τρόπους. Η χρήση πρότζεκτ με ατομικές και ομαδικές εργασίες, οι οποίες μελετούνται και αξιολογούνται προσεκτικά από τους εκπαιδευτικούς, από τους οποίους δίνεται ανατροφοδότηση προς τους μαθητές, αποτελεί ένα βασικό τρόπο προώθησης της ερευνητικής κουλτούρας. Οι μαθητές ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν ποικιλία πηγών, όπως η βιβλιοθήκη, το διαδίκτυο και άλλες, να εντοπίζουν πληροφορίες, να τις αναλύουν και να συνθέτουν την τελική τους πρόταση. Η συμμετοχή επίσης σε διαγωνισμούς και προγράμματα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ευκαιριών για έρευνα και επίλυση προβλημάτων. Τα σχολεία, και σε επέκταση και οι μαθητές, ενθαρρύνονται να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς και προγράμματα, όπως για παράδειγμα, Διαγωνισμός Τεχνολογίας - Ρομποτικής, που οργανώνεται από το Πανεπιστήμιο Κύπρου Διαγωνισμός Μαθητές στην Έρευνα - ΜΕΡΑ, που οργανώνεται από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας σε συνεργασία με το ΥΠΠ Διαγωνισμός Τεχνολογία και Καινοτομία στην Εκπαίδευση - ΤΕΚΕ, που οργανώνεται από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας σε συνεργασία με το ΥΠΠ Διαγωνισμός Η παραγωγικότητα στην Εκπαίδευση, που διοργανώνεται από το Κέντρο Παραγωγικότητας Κύπρου και το ΥΠΠ Πρόγραμμα GLOBE (Global Learning and Observations to Benefit the Environment) Πρόγραμμα SEMEP (South-Eastern MEditerranean sea Project) της UNESCO 2. Είναι γνωστό ότι υπάρχει μια διεθνής τάση αποστροφής από τα μαθήματα Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας. Με ποιους τρόπους προωθείται η επιλογή των μαθημάτων αυτών στα Κυπριακά σχολεία; Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει ορίσει Ευρωπαϊκά Κριτήρια Αναφοράς (benchmarks) για τα Ευρωπαϊκά Συστήματα Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στα πλαίσια της Στρατηγικής της Λισαβόνας. Ένα από αυτά αναφέρεται στην ανάγκη αύξησης του αριθμού των αποφοίτων Θετικών Επιστημών και Τεχνολογικών Σπουδών και αύξησης της αναλογίας των γυναικών. Η Κύπρος ικανοποιεί βασικά το κριτήριο αυτό. Γίνεται προσπάθεια ώστε το Αναλυτικό Πρόγραμμα για τα Μαθήματα Θετικών Επιστημών να είναι πιο σύγχρονο και πιο ευχάριστο και να περιλαμβάνει μεθόδους διδασκαλίας - μάθησης με δραστηριότητες που καλλιεργούν την παρατήρηση, την έρευνα και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Η προσπάθεια θα κορυφωθεί και θα ολοκληρωθεί με τον καταρτισμό των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων. Πέρα από τα πιο πάνω, η εισαγωγή σύγχρονου και ευφάνταστου ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού, όπως είναι το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο που έχει ετοιμαστεί πρόσφατα για 17 μαθήματα του Λυκειακού Κύκλου για το Διαδικτυακό Σχολείο, μεταξύ των οποίων μαθήματα Θετικών Επιστημών, αναμένεται να δώσει δίνει

17 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 17 νέα ώθηση στη διδασκαλία των μαθημάτων αυτών. Οι δυνατότητες αλληλεπίδρασης και διάδρασης του μαθητή με το σύστημα, καθώς και οι δυνατότητες προσομοίωσης και εικονικού πειραματισμού δίνουν νέες ευκαιρίες στους μαθητές/τριες να αγαπήσουν και να επιλέξουν τα θετικών επιστημών. Τα Τεχνολογικά μαθήματα προσφέρονται κυρίως στις Τεχνικές Σχολές μέσα στα πλαίσια των κλάδων που λειτουργούν, στα Γυμνάσια μέσω του μαθήματος Σχεδιασμός και Τεχνολογία, και στα Λύκεια μέσω του μαθήματος της Τεχνολογίας. Ο εξοπλισμός και τα μέσα για τη διδασκαλία των Τεχνολογικών Μαθημάτων που υπάρχουν σήμερα στις Τεχνικές Σχολές είναι αξιοζήλευτα τόσο από απόψεως τελευταίας τεχνολογίας όσο και αναφορικά με τα ευκαιρίες πρόσβασης όλων των μαθητών σε αυτά. Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο στα πλαίσια του Διαδικτυακού Σχολείου, έχει ετοιμαστεί και για τεχνολογικά μαθήματα των περισσότερων κλάδων της Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, πέρα από άλλα επαγγελματικά και εκπαιδευτικά λογισμικά που βρίσκονται στη διάθεση των μαθητών και των εκπαιδευτικών. Ένας μέσος απόφοιτος, κυρίως της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Μέσης Τεχνικής Κατεύθυνσης και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, μπορεί να διαπρέψει τόσο σε σπουδές Πολυτεχνικού Κλάδου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση όσο και επαγγελματικά, εάν θελήσει να εργοδοτηθεί άμεσα μετά την αποφοίτησή του. Δυστυχώς, και κυρίως για λόγους έντονης αρνητικής κοινωνικής προκατάληψης για την Τεχνική/Επαγγελματική Εκπαίδευση, ο αριθμός των μαθητών που επιλέγουν αυτό τον τύπο της εκπαίδευσης μειώνεται τα τελευταία χρόνια. Αναμένεται ότι η πρόνοια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης για ενοποίηση του Ανώτερου Δευτεροβάθμιου Κύκλου της Εκπαίδευσης θα επιλύσει το πρόβλημα αυτό. Στο Λυκειακό Κύκλο το μάθημα της Τεχνολογίας είναι γενικό και περιλαμβάνει θέματα από διάφορα τεχνολογικά πεδία. Υπάρχει πολύ καλός εξοπλισμός και ειδικό λογισμικό στα εργαστήρια, ενώ η εργαστηριοποίηση μαθήματος και η επακόλουθη μείωση του αριθμού των μαθητών στην τάξη δρα πολύ θετικά στις ευκαιρίες που έχουν οι μαθητές για έρευνα, πειραματισμό και ανατροφοδότηση από τους καθηγητές τους. 3. Ποιες είναι οι εισηγήσεις σας σχετικά με τη μετέπειτα αξιοποίηση των μαθητών που επιλέγουν μαθήματα Θετικών Επιστημών; Όλοι οι μαθητές θα πρέπει να έχουν ευκαιρίες να καλλιεργήσουν και να αναπτύξουν τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και κλίσεις τους. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, οι μαθητές που επιλέγουν μαθήματα Θετικών Επιστημών θα μπορούσαν σε κάθε λύκειο να έχουν ευκαιρίες όπως, Καλής πληροφόρησης και καθοδήγησης από την Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Συμμετοχής σε σχετικούς ομίλους ελεύθερων δραστηριοτήτων Προετοιμασίας και συμμετοχής σε τοπικούς και διεθνείς διαγωνισμούς σχετικούς με τα θέματα που τους ενδιαφέρουν Αφιέρωμα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ - ΜΕΡΑ» ΚΑΙ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΤΕΚΕ» Το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας (ΙΠΕ) στο πλαίσιο του μακροχρόνιου προγραμματισμού ανάπτυξης του συστήματος Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας της Κύπρου, προκηρύσσει κάθε χρόνο σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού τους Διαγωνισμούς «Μαθητές στην Έρευνα - ΜΕΡΑ» και «Τεχνολογία και Καινοτομία στην Εκπαίδευση - ΤΕΚΕ». Οι Διαγωνισμοί αυτοί εντάσσονται στο πλαίσιο του Προγράμματος «Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας» του ΙΠΕ το οποίο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις νεότερες γενιές των μαθητών και φοιτητών όλων των επιπέδων εκπαίδευσης, ξεκινώντας από τα πρώτα στάδια του εκπαιδευτικού συστήματος μέχρι και το επίπεδο των μεταπτυχιακών σπουδών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Κεντρικός σκοπός των δύο Διαγωνισμών είναι η επαφή των μαθητών που φοιτούν σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα καθώς και των εκπαιδευτικών τους, με τις επιστημονικές, καινοτομικές και ερευνητικές διαδικασίες. Μέσα από τούς Διαγωνισμούς επιδιώκεται η ανάπτυξη μιας πρώτης επαφής των μαθητών με την έρευνα και την καινοτομία και η διέγερση της δημιουργικότητας και εφευρετικότητάς τους. Διαγωνισμός «Μαθητές στην Έρευνα - ΜΕΡΑ» Στο Διαγωνισμό ΜΕΡΑ, ο οποίος προκηρύσσεται εδώ και εννέα χρόνια, ερευνητικές ομάδες αποτελούμενες από μαθητές, εκπαιδευτικούς και έμπειρους ερευνητές, καλούνται να υποβάλουν προτάσεις υλοποίησης ερευνητικών έργων για διεκδίκηση τιμητικών διπλωμάτων και πλακετών, χρηματικών βραβείων και εκπαιδευτικών ταξιδιών στο εξωτερικό. Οι προτάσεις θα πρέπει να είναι σύμφωνες με τις πρόνοιες της σχετικής Πρόσκλησης Υποβολής Προτάσεων. Η διαδικασία συμμετοχής στο Διαγωνισμό «ΜΕΡΑ» περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: Υποβολή συνοπτικής ερευνητικής πρότασης στο ΙΠΕ από την ερευνητική ομάδα. Υποχρεωτική παρακολούθηση εκπαιδευτικών εργαστηρίων. Υλοποίηση της ερευνητικής εργασίας από την ερευνητική ομάδα. Υποβολή της ερευνητικής εργασίας στο ΙΠΕ. Αξιολόγηση της εργασίας από Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης. Βράβευση (επιβράβευση των ομάδων που θα εκπονήσουν τις καλύτερες ερευνητικές εργασίες με τιμητικά διπλώματα και πλακέτες, καθώς επίσης και με χρηματικά έπαθλα και ταξίδια). Οι ερευνητικές προτάσεις υποβάλλονται στα προκαθορισμένα γι αυτό το σκοπό έντυπα και θα πρέπει να περιλαμβάνουν τα τυπικά στοιχεία της πρότασης καθώς και μία σύντομη περιγραφή της προτεινόμενης εργασίας, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων για το σκοπό και τη σημασία της έρευνας καθώς και την προτεινόμενη

18 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 18 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ μεθοδολογία. Επίσης, θα πρέπει να έχουν στοιχεία πρωτοτυπίας και εφευρετικότητας, να ωθούν στη μελέτη θεμάτων με μεθοδικότητα και προγραμματισμό, στηριζόμενα στην έρευνα και στην υπάρχουσα βιβλιογραφία. Θα πρέπει, επίσης, να προωθούν συλλογική εργασία και να προβλέπουν ότι κατά την υλοποίησή τους θα δίδεται η δυνατότητα στους μαθητές να χρησιμοποιούν γνώσεις που αποκτήθηκαν ή αποκτώνται στο πλαίσιο των μαθημάτων του σχολείου. Η εμπλοκή των μαθητών σε όλα τα στάδια της εργασίας θα πρέπει να φαίνεται ξεκάθαρα στην πρόταση. Οι Ερευνητικές Ομάδες μπορεί να αποτελούνται από ένα έως πέντε μαθητές, ένα τουλάχιστον Εκπαιδευτικό - Συντονιστή και ένα τουλάχιστον Έμπειρο Ερευνητή από οποιοδήποτε ερευνητικό κέντρο της Κύπρου. Ειδικά στην περίπτωση των ομάδων από τα Σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, η ομάδα μπορεί να αποτελείται από το σύνολο των μαθητών ενός τμήματος. Οι εργασίες που θα υλοποιηθούν, θα πρέπει να παρουσιαστούν από τις Ερευνητικές Ομάδες και να αξιολογηθούν από Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης που καθορίζεται από τους συνδιοργανωτές, βάση των κριτηρίων που παραθέτονται στην Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων για το Διαγωνισμό. Οι καλύτερες ερευνητικές εργασίες βραβεύονται σύμφωνα με την κατάταξή τους. Εκτός των χρηματικών βραβείων που δίνονται στα σχολεία από τα οποία προέρχονται οι βραβευθείσες ερευνητικές ομάδες και τα οποία προορίζονται να καλύψουν δραστηριότητες που έχουν σχέση με την ανάπτυξη της επαφής των μαθητών με την έρευνα και την καινοτομία, παρέχεται χρηματοδότηση εξόδων συμμετοχής στο London International Youth Science Forum (LIYSF), συμπεριλαμβανομένων των εξόδων μετακίνησης και διαμονής. Στο LIYSF μπορούν να συμμετέχουν μέχρι και τρεις μαθητές που έχουν πάρει το πρώτο βραβείο στη Λυκειακή Εκπαίδευση. Διαγωνισμός «Τεχνολογία και Καινοτομία στην Εκπαίδευση - ΤΕΚΕ» Ο Διαγωνισμός «ΤΕΚΕ» αποτελεί μετεξέλιξη του Διαγωνισμού Τεχνολογίας ο οποίος προκηρυσσόταν από το Ίδρυμα Τεχνολογίας μέχρι το Με τη νέα του μορφή ο Διαγωνισμός καλύπτει τόσο τεχνολογικές, όσο και καινοτομικές δραστηριότητες και πρωτοβουλίες. Ομάδες αποτελούμενες από μαθητές και εκπαιδευτικούς, καλούνται να δηλώσουν συμμετοχή για την εκπόνηση τεχνικών μελετών και καινοτομικών κατασκευών για διεκδίκηση τιμητικών διακρίσεων και χρηματικών βραβείων. Οι δηλώσεις συμμετοχής θα πρέπει να είναι σύμφωνες με τις πρόνοιες της σχετικής Πρόσκλησης Υποβολής Προτάσεων. Η διαδικασία συμμετοχής στο Διαγωνισμό «ΤΕΚΕ» περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: Υποβολή δήλωσης συμμετοχής στο ΙΠΕ από την ερευνητική και καινοτομική ομάδα. Αξιολόγηση δηλώσεων. Υποχρεωτική παρακολούθηση εκπαιδευτικών εργαστηρίων. Καταβολή χρηματοδοτήσεων. Υλοποίηση της ερευνητικής και καινοτομικής κατασκευής από την ερευνητική και καινοτομική ομάδα. Υποβολή της τεχνικής μελέτης και της κατασκευής. Αξιολόγηση της κατασκευής από Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης. Βράβευση (επιβράβευση των ομάδων που θα εκπονήσουν τις καλύτερες τεχνικές μελέτες και κατασκευές με τιμητικά διπλώματα και πλακέτες, καθώς επίσης και με χρηματικά έπαθλα). Οι τεχνικές μελέτες - κατασκευές που υποβάλλονται προς αξιολόγηση θα πρέπει, όπως και στο Διαγωνισμό «ΜΕΡΑ», να έχουν στοιχεία πρωτοτυπίας και εφευρετικότητας, να ωθούν στη μελέτη θεμάτων με μεθοδικότητα και προγραμματισμό, στηριζόμενα στην έρευνα και στην υπάρχουσα βιβλιογραφία. Θα πρέπει επίσης να προωθούν συλλογική εργασία και να προβλέπουν ότι κατά την υλοποίησή τους θα δίδεται η δυνατότητα στους μαθητές να χρησιμοποιούν γνώσεις που αποκτήθηκαν ή αποκτώνται στο πλαίσιο των μαθημάτων του σχολείου. Η εμπλοκή των μαθητών σε όλα τα στάδια της εργασίας θα πρέπει να φαίνεται ξεκάθαρα στις τεχνικές μελέτες και στις κατασκευές. Η Ερευνητική και Καινοτομική Ομάδα μπορεί να αποτελείται από ένα έως πέντε μαθητές και τον Εκπαιδευτικό τους-συντονιστή. Ειδικά στην περίπτωση των ομάδων από τα Σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, η ομάδα μπορεί να αποτελείται από το σύνολο των μαθητών ενός τμήματος. Οι ερευνητικές ομάδες που καταθέτουν δήλωση συμμετοχής, τυγχάνουν ενημέρωσης και κατάρτισης γύρω από τον τρόπο υλοποίησης της τεχνικής μελέτης και κατασκευής μέσα από εκπαιδευτικά εργαστήρια που οργανώνονται από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Η παρουσία εκπρόσωπου της κάθε ερευνητικής ομάδας στα εκπαιδευτικά εργαστήρια είναι υποχρεωτική. Μη συμμετοχή πιθανόν να οδηγήσει στον αποκλεισμό της εργασίας από την αξιολόγηση. Όλες οι δηλώσεις συμμετοχών περνούν στο στάδιο της υλοποίησης εφόσον οι συνδιοργανωτές βεβαιωθούν ότι πληρούν τα ελάχιστα κριτήρια συμμετοχής και οι τεχνικές μελέτες και κατασκευές που θα υλοποιηθούν, θα πρέπει να παρουσιαστούν από τις Ερευνητικές Ομάδες και να αξιολογηθούν από Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης, η οποία καθορίζεται από τους συνδιοργανωτές. Οι καλύτερες τεχνικές μελέτες και κατασκευές βραβεύονται σύμφωνα με την κατάταξή τους. Τα χρηματικά βραβεία απονέμονται στο σχολείο από το οποίο προέρχονται οι μαθητές που βραβεύθηκαν και προορίζονται να καλύψουν δραστηριότητες που έχουν σχέση με την ανάπτυξη της επαφής των μαθητών με την έρευνα και την καινοτομία. Η επί χρόνια συνεχής και επιτυχημένη διοργάνωση των Διαγωνισμών «ΜΕΡΑ» και «ΤΕΚΕ» και η μεγάλη συμμετοχή, δεικνύουν την αγάπη και τη σπουδαιότητα που αποδίδουν οι μαθητές στους δύο αυτούς Διαγωνισμούς. Ταυτόχρονα, αποτελούν το πιο μεγάλο κίνητρο για συνέχιση και αναβάθμισή τους. Φέτος, αναμένεται ότι οι δύο Διαγωνισμοί για τη σχολική χρονιά θα προκηρυχθούν στις αρχές Οκτωβρίου Περισσότερες πληροφορίες: Ιωάννα Σεργίδου Λοϊζου, Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας

19 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 19 Αφιέρωμα Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Η Στρατηγική της Λισαβόνας έχει θέσει μεταξύ άλλων στόχων και την ανάπτυξη της απασχόλησης και των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Οι στόχοι αυτοί έχουν επίσης ενσωματωθεί και στην «Πράξη ΜΜΕ» (Small Business Act), αποδεικνύοντας τη σημαντικότητα τους για την Ε.Ε. Για την επιτυχή υλοποίηση της Στρατηγικής της Λισαβόνας και της «Πράξης των ΜΜΕ» σχετικά με την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των ΜΜΕ, θα πρέπει να καλλιεργηθεί η επιχειρηματική κουλτούρα στους νέους και εν δυνάμει αυριανούς επιχειρηματίες, έτσι ώστε να ενθαρρυνθεί η δημιουργία νέων καινοτόμων επιχειρήσεων. H εκπαίδευση μπορεί να λειτουργήσει ως ένα φυτώριο νέων επιχειρηματιών οι οποίοι έχοντας αποκτήσει από μικρή ηλικία τη νοοτροπία του «επιχειρείν» θα στραφούν στη δημιουργία νέων καινοτόμων επιχειρήσεων, εστιασμένων σε συγκεκριμένες ανάγκες της αγοράς στις οποίες δεν παρουσιάζεται ανταγωνισμός αποκτώντας πλεονεκτήματα έναντι των άλλων ΜΜΕ. H εκπαίδευση, θα πρέπει να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των νέων για τη μετατροπή μίας αρχικής ιδέας σε βιώσιμη επιχειρηματική δραστηριότητα και ως εκ τούτου στόχος της θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη επιχειρηματικών ικανοτήτων, επιχειρηματικής κουλτούρας και της δημιουργικότητας των νέων. Τα προγράμματα διδασκαλίας της επιχειρηματικότητας, μπορούν να έχουν διάφορους στόχους: ευαισθητοποίηση και παροχή κινήτρων στους μαθητές και σπουδαστές, κατάρτιση των σπουδαστών στις δεξιότητες που απαιτούνται για την ίδρυση μίας επιχείρησης και την ανάπτυξή της, ανάπτυξη των επιχειρηματικών ικανοτήτων που απαιτούνται για εντοπισμό και αξιοποίηση επιχειρηματικών ευκαιριών. Η διδασκαλία της επιχειρηματικότητας δεν πρέπει να διεξάγεται μέσω των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας (π.χ διαλέξεις) αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιεί νέα καινοτόμα και διαδραστικά μέσα (π.χ χρήση παιγνίων προσομοίωσης επιχειρήσεων, διαλέξεις από επιχειρηματίες, χρήση περιπτωσιολογικών μελετών, εργαστήρια επιχειρηματικού σχεδιασμού, κτλ), τα οποία να μεταφέρουν όσο το δυνατό καλύτερα στους μαθητές και σπουδαστές τις πραγματικές διαστάσεις της αγοράς και των επιχειρήσεων. Είναι πλέον αποδεκτό, ότι τα παραδοσιακά μέσα διδασκαλίας δεν συσχετίζονται απόλυτα με την ανάπτυξη ενός επιχειρηματικού τρόπου σκέψης ο οποίος να προωθεί την ανάληψη επιχειρηματικών κινδύνων και την άμεση και δημιουργική λύση προβλημάτων. Η χρήση της προσομοίωσης λειτουργίας των επιχειρήσεων στην ανώτατη εκπαίδευση, μπορεί να συνδράμει θετικά στην ανάληψη επιχειρηματικών ρίσκων από και στη διαχείριση της αβεβαιότητας. Αυτές οι μέθοδοι δίνουν την ευκαιρία στους σπουδαστές να γίνουν πιο ανεξάρτητοι, να αναπτύξουν πρωτοβουλίες και κριτική σκέψη, αποκτώντας έτσι τα βασικά χαρακτηριστικά για την ανάπτυξη επιχειρηματικής σκέψης και συμπεριφοράς. Η υιοθέτηση νέων μεθόδων διδασκαλίας οι οποίες είναι απαλλαγμένες από την παραδοσιακή διδασκαλία, βοηθά τους νέους να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να νιώσουν περισσότερο ικανοί για να δημιουργήσουν μία δική τους επιχείρηση. Είναι πλέον αποδεκτό από τους εμπειρογνώμονες, ότι ο βασικότερος ανασταλτικός παράγοντας μη δημιουργίας νέων επιχειρήσεων είναι η έλλειψη αυτοπεποίθησης και κριτικής σκέψης. Οι σχολές διοίκησης επιχειρήσεων, δεν πρέπει να θεωρούνται ως οι μοναδικοί κατάλληλοι χώροι για τη διδασκαλία της επιχειρηματικότητας, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι επιχειρηματικές ιδέες οι οποίες προέρχονται από σπουδαστές τεχνικών / επιστημονικών σχολών έχουν περισσότερες πιθανότητες για βιώσιμη υλοποίηση και ανάπτυξη. Στη Γερμανία, οι περισσότεροι τεχνοβλαστοί επιχειρήσεων προέρχονται από τα τεχνικά πανεπιστήμια και όχι από τις σχολές διοίκησης επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στην ενσωμάτωση της διδασκαλίας της επιχειρηματικότητας στο πρόγραμμα σπουδών των σχολών ανώτερης εκπαίδευσης λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του βασικού προγράμματος σπουδών της κάθε σχολής. Οι σπουδαστές των τεχνικών πανεπιστημίων έχουν αρκετά συχνά πολύ καλές ιδέες για προϊόντα λόγω της τεχνικής τους κατάρτισης αλλά δυστυχώς δεν διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις για την αγορά και το μάρκετινγκ. Ως εκ τούτου, θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη η ενημέρωση και η εκπαίδευση αυτών των σπουδαστών για θέματα λειτουργίας των αγορών, μάρκετινγκ, προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων, χρηματοδότησης και διεθνοποίησης επιχειρήσεων. Αντίθετα, οι σπουδαστές των οικονομικών και επιχειρησιακών σπουδών, δεν έχουν συχνά λειτουργικές ιδέες για νέα προϊόντα λόγω έλλειψης των απαραίτητων τεχνικών γνώσεων αλλά έχουν πολύ καλές γνώσεις για θέματα λειτουργίας των αγορών και μάρκετινγκ

20 Αφιέρωμα ΣΕΛΙΔΑ 20 TEYXOΣ 32 ΥΨIΠEΤΗΣ λόγω της ειδικής επικέντρωσης που έχουν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Επομένως, η εκπαίδευση των ατόμων αυτών θα πρέπει να δίνει έμφαση στη δημιουργία νέων επιχειρηματικών εγχειρημάτων, στη φάση έναρξης και ανάπτυξης μίας ΜΜΕ. Για τους σπουδαστές ανθρωπιστικών επιστημών, θα πρέπει να δίνεται έμφαση στην κοινωνική επιχειρηματικότητα, η οποία αποτελεί ανερχόμενο τομέα ανάπτυξης και στην αυτοδιαχείριση. Η επιχειρηματικότητα στις δημιουργικές τέχνες και το design, θα πρέπει να επικεντρώνεται στις επιχειρηματικές ευκαιρίες οι οποίες αναδύονται από τη δημιουργική εργασία, προετοιμάζοντας τους απόφοιτους να εργασθούν ως αυτοεργοδοτούμενοι ή να ιδρύσουν μικρές επιχειρήσεις. Επιπρόσθετα, ακόμα μία πρόκληση για το σχεδιασμό του εθνικού προγράμματος εκπαίδευσης είναι η διεπιστημονική προσέγγιση της εκπαίδευσης της επιχειρηματικότητας μέσω του συνδυασμού σπουδαστών οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικούς κύκλους σπουδών (συνδυασμός σπουδαστών οικονομικών και επιχειρησιακών σπουδών με σπουδαστές τεχνικών πανεπιστημίων). Στόχος των μαθημάτων που μπορούν να προσφέρουν τα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι η παραγωγή ιδεών, η αναγνώριση ευκαιριών, η ίδρυση μίας επιχείρησης (απαραίτητες διαδικασίες), η οργάνωση και η ανάπτυξη της επιχείρησης, το μάρκετινγκ, η επιχειρηματική χρηματοδότηση και η προστασία πνευματικών δικαιωμάτων. Οι απόφοιτοι πανεπιστημίων, μέσα από την εκπαίδευσή τους για θέματα επιχειρηματικότητας, θα πρέπει να αποκτήσουν τη φιλοσοφία και την κουλτούρα του νέου επιχειρηματία για δημιουργικότητα, ανάληψη επιχειρηματικών κινδύνων και τη μετατροπή ιδεών σε επιχειρηματικό εγχείρημα. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να λάβουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες όχι μόνο για την ίδρυση μίας νέας επιχείρησης αλλά επίσης και για τη διαχείριση της πληροφορίας, της καινοτομίας και το συντονισμό των επιμέρους δραστηριοτήτων μίας επιχείρησης. Οι περισσότεροι εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι οι στόχοι, το περιεχόμενο και οι μέθοδοι διδασκαλίας θα πρέπει να διαφέρουν ανάλογα με το επίπεδο της εκπαίδευσης (Μέση ή Ανώτατη Εκπαίδευση, προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί σπουδαστές). Σε επίπεδο προπτυχιακών φοιτητών, στόχος θα είναι η υποκίνηση του ενδιαφέροντος για αυτοαπασχόληση και την ίδρυση επιχειρήσεων ενώ στους απόφοιτους ή μεταπτυχιακούς φοιτητές, ο στόχος θα πρέπει να είναι η χρήση πρακτικών εργαλείων για τη λειτουργία μίας επιχείρησης, όπως π.χ ο σχεδιασμός επιχειρηματικών σχεδίων, τρόποι χρηματοδότησης, κτλ. Η διαμόρφωση μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για την επιχειρηματικότητα είναι απαραίτητη και θα αποτελέσει τη βάση για τη χάραξη των επιμέρους στρατηγικών των Ιδρυμάτων της Μέσης και Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η πολιτεία θα πρέπει να ενσωματώσει στην εθνική στρατηγική παιδείας τη διδασκαλία της επιχειρηματικότητας. Ως εκ τούτου, σε επίπεδο Πολιτείας, θα πρέπει: να υπάρξει συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων για τη θέσπιση της ενσωμάτωσης της επιχειρηματικότητας στη Μέση και Ανώτατη Εκπαίδευση (Υπουργείο Παιδείας, Υπουργείο Απασχόλησης, Υπουργείο Οικονομίας, κτλ) για να καθορισθεί ο τρόπος ενσωμάτωσης της στην εκπαίδευση, να αναπτυχθεί η διδασκαλία της επιχειρηματικότητας εκτός των παραδοσιακών πλαισίων για πρακτική εξάσκηση, διαλέξεις από επιχειρηματίες, χρήση προσομοίωσης επιχειρήσεων, κτλ για την ανάπτυξη των βασικών ικανοτήτων επιχειρηματικότητας, να θεσπισθούν βραβεία και διαγωνισμοί για σπουδαστές, εκπαιδευτικούς και σχολεία / πανεπιστήμια για προαγωγή της επιχειρηματικότητας. Σε επίπεδο Ανώτατης Εκπαίδευσης, θα πρέπει: να θεσπισθεί μία στρατηγική και σχέδιο δράσης για τη διδασκαλία, την προώθηση της έρευνας και την επιχειρηματικότητα το οποίο θα προωθεί την πρακτική άσκηση και την ίδρυση νέων επιχειρήσεων, να δημιουργηθεί ένα Κέντρο Επιχειρηματικότητας το οποίο θα προωθεί τη διάδοση της επιχειρηματικότητας σε όλα τα τμήματα του πανεπιστημιακού ιδρύματος, να παρέχονται στους σπουδαστές ευκαιρίες παρακολούθησης επιπρόσθετων ειδικών σεμιναρίων γύρω από θέματα που άπτονται της επιχειρηματικότητας. Σε επίπεδο πέρα της Δημόσιας Διοίκησης, θα πρέπει: τα επιμελητήρια, οι ομοσπονδίες και τα οργανωμένα σύνολα επιχειρήσεων, να προωθούν την ανάμειξη των επιχειρηματιών στη διδασκαλία της επιχειρηματικότητας στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. η Ε.Ε. να στηρίζει τη χρηματοδότηση ειδικών προγραμμάτων για την κατάρτιση των εκπαιδευτικών στον τομέα της επιχειρηματικότητας και να ενισχύσει την κινητικότητα των εκπαιδευτικών μέσω διασυνοριακών προγραμμάτων για την ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Μερικά χρήσιμα παραδείγματα επιτυχημένης ενσωμάτωσης της επιχειρηματικότητας στην εκπαίδευση σε χώρες Μέλη της Ε.Ε: Στην Ολλανδία, η επιχειρηματικότητα, κατάλληλα διαμορφωμένη, διδάσκεται στα σχολεία από την ηλικία των οκτώ ετών. Συγκεκριμένα, σε μερικά σχολεία προσφέρεται το Μάθημα «Το Εστιατόριο μου» όπου οι μικροί μαθητές ως αυριανοί επιχειρηματίες, διαμορφώνουν το μενού της επιχείρησης, ενημερώνονται για θέματα που αφορούν στη λειτουργία του εστιατορίου, κάνουν επισκέψεις σε εστιατόρια της περιοχής, κτλ. Στη Γαλλία και συγκεκριμένα στη Σχολή Μηχανικών EPF, κάθε χρόνο 36 σπουδαστές Μηχανικής έχουν τη δυνατότητα να διευθύνουν μια πραγματική εταιρεία. Η Σουηδία, έχει καταφέρει με επιτυχία να εντάξει την επιχειρηματικότητα στην εκπαίδευση μέσω της υιοθέτησης νέων διαδραστικών μεθόδων διδασκαλίας. Συγκεκριμένα, μέσα από το εθνικό πρόγραμμα σπουδών της χώρας, υιοθετήθηκε η πρακτική εξάσκηση των νέων για θέματα επιχειρηματικότητας, αναβαθμίστηκε ο ρόλος των καθηγητών και έγινε περισσότερο καθοδηγητικός παρά εποπτικός. Στο Πανεπιστήμιο Strathclyde (Ηνωμένο Βασίλειο), το τμήμα μουσικής παρέχει στους σπουδαστές και μαθήματα επιχειρηματικότητας αναγνωρίζοντας ότι η αυτοαπασχόληση είναι η σύνηθης επαγγελματική οδός για τους απόφοιτους του κλάδου αυτού. Στη Βόρεια Ιρλανδία ιδρύθηκε το Κέντρο Επιχειρηματικότητας Βόρειας Ιρλανδίας (Northern Ireland Centre for Entrepreneurship), το οποίο έχει παρέχει εκπαίδευση σε θέματα επιχειρηματικότητας σε σπουδαστές διαφόρων ειδικοτήτων, υλοποιώντας έτσι μία διεπιστημονική προσέγγιση της εκπαίδευσης της επιχειρηματικότητας μέσω του συνδυασμού σπουδαστών οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικούς κύκλους σπουδών. Πηγές Towards Greater Cooperation and Coherence in Entrepreneurship Education Report and Evaluation of the Pilot Action High Level Reflection Panels on Entrepreneurship Education, DG Enterprise and Industry and DG Education and Culture, March 2010 Επιχειρηματικότητα στην Ανώτατη Εκπαίδευση, ιδίως σε μη Οικονομικού Χαρακτήρα Σπουδές Σύνοψη της Τελική Έκθεσης Εμπειρογνωμόνων, Γενική Διεύθυνση Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας Διοικητική Μονάδα Ε.1 Επιχειρηματικότητα, Μάρτιος 2008

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011» ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2010 2011» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραµµα ιαγωνισµός Κωδικός Πρόσκλησης : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτοµικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΡΑ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΡΑ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΡΑ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2013-2014 Κωδικός Πρόσκλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com 1 Δομή της παρουσίασης Κατανεμημένη ηγεσία: 1. Έννοια και σημασία 2. Έρευνες σε διάφορες χώρες 3. Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 3.1: Ενθάρρυνση Επιχειρηματικής Δράσης (Ενέργεια 3.1.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Η ελληνική εκπαίδευση δεν έχει δώσει, μέχρι σήμερα την απαιτούμενη βαρύτητα στα θέματα απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

: Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2014-2015

: Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2014-2015 Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας Διαγωνισμός : Μαθητές στην Έρευνα ΜΕΡΑ 2014-2015 Κωδικός Πρόσκλησης : ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ/ΜΕΡΑ/0914 Χ Ρ Ο Ν Ο Δ Ι Α Γ Ρ

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικός Σχεδιασμός Πρόταση για την Ανάπτυξη της Σχολής

Στρατηγικός Σχεδιασμός Πρόταση για την Ανάπτυξη της Σχολής Στρατηγικός Σχεδιασμός Πρόταση για την Ανάπτυξη της Σχολής Α. Κανάτας, Κοσμήτορας της Σχολής Απρίλιος 2014 Δομή Παρουσίασης Όραμα & Αποστολή Νομοθετικό Πλαίσιο Ανάγκη Στρατηγικού Σχεδιασμού Άξονες Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ UNIVERSITIES4EU-U4EU

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ UNIVERSITIES4EU-U4EU ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ UNIVERSITIES4EU-U4EU Το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Σχολή Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΛΤΑ Πηγή: Ευρυδίκη (2011a, 2012) ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ποσοστό φοιτητών που πληρώνουν δίδακτρα για φοίτηση στον 2 o κύκλο σπουδών 13,8% Κανένας δεν πληρώνει ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 31,0% Όλοι πληρώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 23 Φεβρουαρίου 2013 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΒΡΑΒΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΙΝΩΝ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΟΝ ΜΑΘΗΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Το Τμήμα Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (Ο.Π.Ε.) ιδρύθηκε το 1927, ένα από τα 5 ιδρυτικά τμήματα του Α.Π.Θ. Το 1973 εξειδικεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ σε νέους και έμπειρους ερευνητές. Πόλυ Σακελλαρίου. Προϊσταμένη Αυτοτελούς Τμήματος Διαχείρισης Διαρθρωτικών Προγραμμάτων

Υποστήριξη της ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ σε νέους και έμπειρους ερευνητές. Πόλυ Σακελλαρίου. Προϊσταμένη Αυτοτελούς Τμήματος Διαχείρισης Διαρθρωτικών Προγραμμάτων Υποστήριξη της ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ σε νέους και έμπειρους ερευνητές. Πόλυ Σακελλαρίου Προϊσταμένη Αυτοτελούς Τμήματος Διαχείρισης Διαρθρωτικών Προγραμμάτων Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΙΔΡΥΜΑΤΑ-ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom»

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» «Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» Συνέντευξη του Προέδρου ΕΙΕ Δρ. Βασίλη Γρηγορίου στην ελληνική έκδοση του περιοδικού Fortune (23.10.2014) http://www.fortunegreece.com/article/elkistiki-ellada-gia-ena-technologiko-boom/

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Ηγέτες με Όραμα Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Αγαπητοί φοιτητές, Εκ μέρους του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Διοίκησης Επιχειρήσεων σας καλωσορίζουμε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 -

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠANEΠΙΣΤΗMIO ΘEΣΣΑΛΟNIKHΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ. Κ. Ζαρίφης (208θ, ΠκΦ, τηλ: 2310997893, e mail: gzarifis@edlit.auth.gr) Π 1810

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ. Ανάπτυξη Έρευνας και Καινοτοµίας στις Επιχειρήσεις ΕΣΜΗ 2009-2010

ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ. Ανάπτυξη Έρευνας και Καινοτοµίας στις Επιχειρήσεις ΕΣΜΗ 2009-2010 ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ Ανάπτυξη Έρευνας και Καινοτοµίας στις Επιχειρήσεις ΕΣΜΗ 2009-2010 Ι ΡΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Χριστάκης Θεοχάρους Επιστηµονικός Λειτουργός ΣΤΟΧΟΣ: Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ (Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 Νοέµβριος 2011 Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης Το κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στους τομείς της Εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κουπόνια Καινοτομίας Πρόσκληση υποβολής προτάσεων

Κουπόνια Καινοτομίας Πρόσκληση υποβολής προτάσεων EU Horizon 2020 no. 646457 01/04/2015-31/03/2018 www.securechain.eu Κουπόνια Καινοτομίας Το Cluster Βιοενέργειας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας, μέσα από το Πρόγραμμα SECURECHAIN, το οποίο χρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ /ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ-ΟΛΜΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ /ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ-ΟΛΜΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΟΛΜΕ - ΟΛΜΕ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Φίλες και φίλοι,

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Φίλες και φίλοι, Χαιρετισμός του Digital Champion of Cyprus, Δρ Στέλιου Χειμώνα, στην ημερίδα για την Ενσωμάτωση των ΤΠΕ στη Μαθησιακή Διαδικασία Ξενοδοχείο Crown Plaza, Λεμεσός, Σάββατο 23 Φεβρουαρίου 2013 Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ»

ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 6: «ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ» Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΚΕ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Σάββατο, 25

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου SCinTE

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο 2014 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat

ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο 2014 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 - FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat

Διαβάστε περισσότερα

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship)

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Οι αιτήσεις ξεκίνησαν (1ος κύκλος εγγραφών μέχρι 20 Ιουνίου 2015) Έναρξη μαθημάτων: 29 Σεπτεμβρίου 2015 Επιστημονικές υπεύθυνες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Τ.Θ. 26038 1666 ΛΕΥΚΩΣΙΑ www.ekf.org.cy ekf@ekf.org.cy

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Τ.Θ. 26038 1666 ΛΕΥΚΩΣΙΑ www.ekf.org.cy ekf@ekf.org.cy ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Τ.Θ. 26038 1666 ΛΕΥΚΩΣΙΑ www.ekf.org.cy ekf@ekf.org.cy 06/12/2013 Προς Διευθυντές/Διευθύντριες Γυμνασίων και Λυκείων Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης Σχολών Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Το Cedefop με λίγα λόγια Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να αναζητηθούν στο διαδίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4: «Αναβάθμιση των συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» ΘΑΛΗΣ

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» ΘΑΛΗΣ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» ΘΑΛΗΣ Συνοπτικές Οδηγίες Ημερομηνίες Επιλεξιμότητας δαπανών...2 Χρηματοδότηση...2 Δομή Προτάσεων...2

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και Επιχειρηματικότητα Διεθνοποίηση μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου

Αξιοποίηση Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και Επιχειρηματικότητα Διεθνοποίηση μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Επιχειρηματικής Στήριξης Κύπρου Ευρωπαϊκές Ημέρες Εργασίας Νεολαία σε Κίνηση 2013 Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία 22 Νοεμβρίου 2013 Αξιοποίηση Ερευνητικών Αποτελεσμάτων και Επιχειρηματικότητα Διεθνοποίηση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Επιμελητήριο Σερρών Πέμπτη 18.06.2015. Γιώργος Εμμανουηλίδης Τμήμα Μελετών και Έρευνας ΕΒΕΘ

Επιμελητήριο Σερρών Πέμπτη 18.06.2015. Γιώργος Εμμανουηλίδης Τμήμα Μελετών και Έρευνας ΕΒΕΘ Παρουσίαση της Δράσης Συμβουλευτικής υποστήριξης επιχειρήσεων του ΕΒΕΘ, έργο Smart Specialization, Πρόγραμμα «Ελλάδα - Βουλγαρία 2007-2013», στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

UΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ. «Κυπριακό Βραβείο Έρευνας Νέος Ερευνητής 2015» Ημερ. Δημοσίευσης Καταληκτική Ημερομηνία

UΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ. «Κυπριακό Βραβείο Έρευνας Νέος Ερευνητής 2015» Ημερ. Δημοσίευσης Καταληκτική Ημερομηνία UΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ 0BΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ 1BΚΩΔΙΚΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ Ημερ. Δημοσίευσης Καταληκτική Ημερομηνία «Κυπριακό Βραβείο Έρευνας Νέος Ερευνητής 2015» ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ/ΒΡ-ΝΕ/0415 2 Απριλίου 2015 15 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας 1 ο Ετήσιο Συνέδριο για την Πληροφορική και τις Επικοινωνίες στην Παιδεία και την Εκπαίδευση Συνεδρίαση Ολομέλειας με θέμα: «Η Αξιοποίηση των Ψηφιακών Τεχνολογιών στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα» Ομιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης»

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική Η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω α) της προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ Δρ. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΠ65 Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Τι είναι η τριγωνοποίηση; Ποια είδη τριγωνοποίησης υπάρχουν; Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο είδος; Τι μας προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ημοσιογραφική ιάσκεψη της ιεύθυνση Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης ρ έσποινα Μαρτίδου Φορσιέρ ιευθύντρια Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης Με ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών. Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 18 Μάρτιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story 3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story Επίσημο Δελτίο Τύπου του Προγράμματος T Story Storytelling Applied to Training,χρηματοδοτούμενο από ό τη δράση «Κύρια Δραστηριότητα 3 Τεχνολογίες Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο ονομάζεται το εκλεγμένο κοινοβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκλέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Εισηγητής Χατζηευστρατίου Ιγνάτιος Μόνιμος Πάρεδρος Π.Ι. Γνωρίσματα Ελληνικού Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το πρόγραμμα Ευκαιρίες στο Οντάριο (Opportunities Ontario) είναι η ακόλουθη:

Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το πρόγραμμα Ευκαιρίες στο Οντάριο (Opportunities Ontario) είναι η ακόλουθη: Ευκαιρίες στο Οντάριο (Opportunities Ontario): Επαρχιακό Πρόγραμμα Προτεινόμενων Υποψήφιων Μεταναστών (Provincial Nominee Programme) Πληροφορίες σχετικά με τους Φοιτητές εξωτερικού Οι μετανάστες φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών σε θέματα Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας Ερευνητικές-Πιλοτικές Εφαρμογές ΗΜΕΡΙΔΑ - 6 Φεβρουαρίου 2010 Καλές πρακτικές ενσωμάτωσης των Τεχνολογιών Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα