Η χρήση των οπτικών µεταβλητών στο σχεδιασµό θεµατικών χαρτών από παιδιά Α, Β και Γ τάξης δηµοτικού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η χρήση των οπτικών µεταβλητών στο σχεδιασµό θεµατικών χαρτών από παιδιά Α, Β και Γ τάξης δηµοτικού"

Transcript

1 Η χρήση των οπτικών µεταβλητών στο σχεδιασµό θεµατικών χαρτών από παιδιά Α, Β και Γ τάξης δηµοτικού Ε. Μιχαηλίδου, Β. Φιλιππακοπούλου, Β. Νάκος, Α. Σταµατόπουλος Εργαστήριο Χαρτογραφίας, Τµήµα Αγρονόµων και Τοπογράφων Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Περίληψη Στην εργασία αυτή περιγράφεται πως παιδιά της πρώτης, δεύτερης και τρίτης τάξη του δηµοτικού συµµετείχαν στο σχεδιασµό θεµατικών χαρτών, στο στάδιο του συµβολισµού, χρησιµοποιώντας λογισµικό το οποίο είχε αναπτυχθεί ειδικά για τους σκοπούς της έρευνας. Κύριος σκοπός της έρευνας ήταν να εξετάσει αν τα παιδιά, που δεν έτυχαν στο παρελθόν χαρτογραφικής εκπαίδευσης, βασιζόµενα στη διαίσθηση θα µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν τις οπτικές µεταβλητές του σχήµατος, της απόχρωσης, της έντασης και του µεγέθους, για να αποδώσουν σωστά ποιοτική και ποσοτική πληροφορία σε θεµατικούς χάρτες. Εξετάστηκαν επίσης οι προτιµήσεις των παιδιών σε σχέση µε τις οπτικές µεταβλητές. 1. Εισαγωγή Χαρτογραφικές έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά προσχολικής ηλικίας και των πρώτων τάξεων του δηµοτικού έχουν την ικανότητα αναγνώρισης συµβόλων σε εικονογραφικούς και αφαιρετικούς χάρτες (Anderson, 1996), σε οδικούς χάρτες και αεροφωτογραφίες (Ottosson, 1988), ανάγνωσης και χρησιµοποίησης της πληροφορίας χαρτών µεγάλης κλίµακας για εντοπισµό θέσεων και εύρεση µιας πορείας στο χώρο (Bluestein & Acredolo, 1979 Freundschuh, 1990). Πρόσφατες έρευνες αναφέρουν ότι παιδιά της δεύτερης τάξης του δηµοτικού µπορούν να εξάγουν πληροφορίες από πιο σύνθετους χάρτες όπως είναι οι θεµατικοί (Trifonoff, 1995). Η ιδέα να σχεδιαστούν θεµατικοί χάρτες που να χρησιµοποιούνται ως µέσα διδασκαλίας στα πρώτα χρόνια της δηµοτικής εκπαίδευσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Προκύπτουν όµως άµεσα τα ερωτήµατα: Είναι οι χαρτογράφοι έτοιµοι να σχεδιάσουν τέτοιους χάρτες; Γνωρίζουν τις ανάγκες, τις στάσεις και τα συναισθήµατα των παιδιών σε σχέση µε τη χαρτογραφία; Οι χαρτογράφοι πρέπει να ακολουθήσουν προσεκτικά βήµατα πριν σχεδιάσουν χάρτες που απευθύνονται σε παιδιά. Οι χάρτες αυτοί θα πρέπει να έχουν ως στόχο να εισάγουν στα παιδιά τη χαρτογραφία και πιθανόν θα καθορίσουν τη µελλοντική τους στάση έναντι των χαρτών. Από τα πρώτα θέµατα που πρέπει να απασχολήσουν το χαρτογράφο είναι ο συµβολισµός των γεωγραφικών φαινοµένων και των µεταξύ τους σχέσεων µε τρόπο που να συµβάλλει στην σωστή ερµηνεία του χάρτη από το παιδί. Όπως επισηµαίνει η Anderson (1996, σελ. 114) ένα βασικό πρόβληµα προβάλλει στο αρχικό ακόµη στάδιο σχεδιασµού του χάρτη για παιδιά «η περιορισµένη έρευνα σε σχέση µε το τι χαρακτηρίζει, για το παιδί, ένα συγκεκριµένο χαρτογραφικό σύµβολο. Είναι την απόχρωση, το σχήµα, το µέγεθος του συµβόλου, η λειτουργία του χαρακτηριστικού ή ο συνδυασµός τους; Είναι, για το µικρό παιδί, η παράµετρος του µεγέθους δευτερεύουσας σηµασίας σε σχέση µε το σχήµα ή το χρώµα, όταν περισσότερες από µία µεταβλητές χρησιµοποιούνται για να συµβολίσουν ένα χαρακτηριστικό;». Άλλα ερωτήµατα που προκύπτουν είναι: Ποιες οι προτιµήσεις του παιδιού ως προς τις οπτικές µεταβλητές; Μπορεί το παιδί να διακρίνει λεπτές διαφορές στην ένταση, στο σχήµα ή στο µέγεθος; Πότε µπορεί να ερµηνεύσει σύµβολα που απεικονίζουν ποιοτική και ποσοτική πληροφορία; 2. Ερµηνεία συµβόλων Η οπτική οξύτητα αναπτύσσεται στα πρώτα 3 µε 4 χρόνια της ζωής του ανθρώπου (Χειµωνίδου, 1984). Κατά την προσχολική ηλικία η αντίληψη µεγεθών, η διάκριση λεπτών διαφορών στην ένταση και στο βαθµό κόρου γίνονται µε µεγαλύτερο βαθµό ακρίβειας (Gaines, 1972). Μεταξύ 4 και 9 ετών, η οπτική διερεύνηση ενός ερεθίσµατος γίνεται πιο συστηµατική (Vurpillot & Ball, 1979). Σε σχέση µε τα σύµβολα του χάρτη, η ικανότητα διάκρισης διαφορών µεταξύ των συµβόλων βελτιώνεται µε την

2 εξάσκηση (Keates, 1996). Το αντιληπτικό σύστηµα φτάνει σε υψηλό βαθµό απόδοσης χάρη στην αντιληπτική εµπειρία και τη µάθηση (Neisser, 1976). Για τον Castner (1990) τα µαθήµατα της Χαρτογραφίας και της Γεωγραφίας πρέπει να ξεκινούν κατευθύνοντας το παιδί στην αντίληψη των χρωµάτων και της υφής. Έρευνες, που προέρχονται κυρίως από τη ψυχολογία, δίνουν σηµαντικές πληροφορίες ως προς τις προτιµήσεις των παιδιών σε σχέση µε το χρώµα, το σχήµα, την ένταση κτλ., οι οποίες µπορεί να δώσουν δεδοµένα ως προς τη χρήση των οπτικών µεταβλητών στο σχεδιασµό παιδικών χαρτών. Οι Suchman και Trabasso (1966) διερεύνησαν τις προτιµήσεις παιδιών ηλικίας 3 µε 6 ετών σε σχέση µε το χρώµα και το σχήµα χρησιµοποιώντας συµµετρικά και µη συµµετρικά σχήµατα και χρώµατα διαφορετικού βαθµού κορεσµού (δυνατές αποχρώσεις και παστέλ). Η πλειοψηφία των µικρότερων παιδιών έδειχνε προτίµηση στο χρώµα ενώ η πλειοψηφία των µεγαλύτερων παιδιών στο σχήµα. Ο Arnheim (1974) αναφέρει ότι τα χρώµατα ασκούν δυνατή οπτική έλξη στα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Καθώς όµως τα παιδιά µεγαλώνουν και εκπαιδεύονται αναπτύσσουν δεξιότητες οι οποίες βασίζονται περισσότερο στο σχήµα παρά στο χρώµα και τείνουν να κάνουν συσχετισµούς κυρίως βάση του σχήµατος. Η ικανότητα συµβολικής σκέψης αναπτύσσεται νωρίς σύµφωνα µε τον Piaget ( ηµητρίου, 1993). Η µετάβαση από τη γνώση του κόσµου δια µέσου των ενεργειών στη γνώση του κόσµου δια µέσου των αναπαραστάσεων σηµατοδοτεί τη µετάβαση από το αισθησιο-κινητικό στο προπραξιακό στάδιο ανάπτυξης και συντελείται στην ηλικία των 18 µε 24 µηνών. Η αναπαραστατική σκέψη αναπτύσσεται σταδιακά. Αν και η κατανόηση ότι ένα αντικείµενο µπορεί να αναπαριστά ένα άλλο συντελείται νωρίς, εντούτοις, το παιδί του προπραξιακού σταδίου (ηλικίας 2 µε 7 περίπου ετών) δεν κατανοεί πλήρως τις αναπαραστάσεις εξαιτίας των περιορισµών της σκέψης του. Αυτοί οι περιορισµοί αναµένεται να επηρεάζουν την ικανότητα του παιδιού να ερµηνεύει τα χαρτογραφικά σύµβολα (Downs et al., 1988). Σύµφωνα µε τον Piaget, οι πρώτες αληθείς λογικές νοητικές πράξεις αρχίζουν να πραγµατοποιούνται γύρω στην ηλικία των 7 ετών όταν το παιδί εισέρχεται στο συγκεκριµένο στάδιο ανάπτυξης (7 µε 11 ετών). Το παιδί του σταδίου αυτού είναι µεταξύ άλλων ικανό για πολλαπλές ταξινοµήσεις και σειροθετήσεις/διευθετήσεις ( ηµητρίου, 1993). Για να γίνει κατανοητός ένα χάρτης ο αναγνώστης θα πρέπει να συλλάβει τον αναπαραστατικό χαρακτήρα του σε δύο επίπεδα: στο γενικό επίπεδο, που αφορά τη σχέση ανάµεσα στη συµβολική αναπαράσταση του χάρτη ως σύνολο µε τον αντίστοιχο γεωγραφικό χώρο και στο επίπεδο των επιµέρους στοιχείων, που αφορά τη σχέση ανάµεσα στα στοιχεία/σύµβολα του χάρτη και στα αντίστοιχα στοιχεία του χώρου (Downs et al., 1988). Οι Marzof και DeLoache (1994) αναφέρουν ότι παιδιά ηλικίας 3 ετών µπόρεσαν να εκτιµήσουν την αναπαραστατική αντιστοιχία χάρτη δωµατίου, δηλαδή, χώρου µεγάλης κλίµακας, σε ένα γενικό επίπεδο. Παιδιά ηλικίας 2,5 ετών που συνέλαβαν σε πρώτη φάση την αναπαραστατικής σχέση µοντέλου δωµατίου µπόρεσαν να εκτιµήσουν, ως αποτέλεσµα της µεταφοράς, τη σχέση χάρτη δωµατίου. O Downs και οι συνεργάτες του (Downs et al., 1988) αναφέρουν τρεις παράγοντες που πρέπει να λαµβάνει υπόψη το παιδί αλλά και ο κάθε αναγνώστης του χάρτη ώστε να µπορέσει να ερµηνεύσει σωστά τα σύµβολα: τη συνάφεια της απεικόνισης (context). Τα σύµβολα του χάρτη συσχετίζονται και δεν ερµηνεύονται ως αποµονωµένα, ξεχωριστά στοιχεία. την παραστατικότητα (iconicity). Τα σύµβολα δεν ερµηνεύονται στην κυριολεξία. τη συµβατικότητα (convention). Τα γραφικά χαρακτηριστικά των συµβόλων είναι αυθαίρετα. Η ανάπτυξη της ικανότητας εκτίµησης των πιο πάνω παραγόντων συντελείται κατά την περίοδο φοίτησης στο νηπιαγωγείο και δεν ολοκληρώνεται πριν το παιδί φτάσει στο τέλος της δεύτερης τάξης του δηµοτικού. Βάσει πειραµατικών δεδοµένων και δραστηριοτήτων µέσα στην τάξη καταγράφηκαν αδυναµίες των παιδιών της προσχολικής ηλικίας και των πρώτων τάξεων του δηµοτικού στην ερµηνεία συµβόλων (Downs et al., 1988 Liben & Downs, 1992). Τα παιδιά δυσκολεύονταν να κατανοήσουν το διπλό και αυθαίρετο χαρακτήρα των συµβόλων. Ερµήνευαν τα σύµβολα στην κυριολεξία βάσει του «πως φαίνονται» γεγονός που σε µερικές περιπτώσεις τα οδήγησε σε σωστές ερµηνείες όπως π.χ. αναγνώρισαν τον ποταµό βάσει της µπλε απόχρωσης. Τα παιδιά αδυνατούσαν να διαχωρίσουν τα γραφικά χαρακτηριστικά του συµβόλου από τα φυσικά χαρακτηριστικά του αναπαριστώµενου και το αντίθετο. Θεωρούσαν, για παράδειγµα, ότι η κόκκινη γραµµή αναπαριστούσε κόκκινο δρόµο ή ανέµεναν ότι ο γκρι δρόµος θα απεικονιζόταν µε γκρι γραµµή. Μερικές φορές έδιναν ερµηνείες που

3 δεν ταίριαζαν µε το γενικότερο περιεχόµενο του χάρτη ή είχαν δυσκολίες διατήρησης της κλίµακας και των σχετικών µεγεθών. Για παράδειγµα, σε αεροφωτογραφία παιδιά προσχολικής ηλικίας αναγνώρισαν τη λίµνη και χαρακτήρισαν τις βάρκες σαν ψάρια. Τα παιδιά δεν λάµβαναν συστηµατικά υπόψη την προβολή. Για παράδειγµα, σε αεροφωτογραφία ενώ αναγνώρισαν τα κτίρια σε κάτοψη ισχυρίζονταν ότι διέκριναν πόρτες και παράθυρα. Τα προβλήµατα αυτά πηγάζουν από τους περιορισµούς της προπραξιακής σκέψης όπως προσδιορίστηκαν από το Piaget (Downs et al., 1988). Η επέκταση των χαρακτηριστικών του συµβόλου στο αναπαριστώµενο στοιχείο της πραγµατικότητας σχετίζεται µε το νοµιναλισµό. Η αδυναµία διατήρησης της κλίµακας και των σχετικών µεγεθών σχετίζεται µε τη µη ανάπτυξη του προβολικού χώρου ενώ η αδυναµία να ληφθεί υπόψη το σηµείο παρατήρησης µε τη µη ανάπτυξη του προβολικού χώρου. Στα πιο πάνω προβλήµατα αναγνώρισης συµβόλων η Anderson (1996) πρόσθεσε την αδυναµία διάκρισης εντάσεων και αποχρώσεων από το υπόβαθρο. ιερεύνησε την επίδραση των οπτικών µεταβλητών: σχήµα, απόχρωση και µέγεθος, στην αναγνώριση χαρτογραφικών συµβόλων από παιδιά του νηπιαγωγείου ηλικίας 6 ετών. Ζήτησε από τα παιδιά να αναγνωρίσουν σηµειακά, γραµµικά και επιφανειακά σύµβολα σε εικονογραφικό και αφαιρετικό χάρτη µεγάλης κλίµακας. Κατέληξε ότι το σχήµα αποτελεί βασική οπτική µεταβλητή στην αναγνώριση ενός συµβόλου, η συµβολή του όµως διαφοροποιείται ανάλογα µε τις διαστάσεις του συµβόλου: σηµειακό, γραµµικό, επιφανειακό, και το είδος της απεικόνισης: αφαιρετική, εικονογραφική. Το σχήµα είναι πιο βασική οπτική µεταβλητή από την απόχρωση στην αναγνώριση εικονογραφικών σηµειακών συµβόλων. Όταν όµως το παιδί δεν έχει ξεκάθαρη εικόνα της µορφής του φαινοµένου µπορεί το εικονογραφικό σύµβολο σχήµα, να προκαλέσει σύγχυση. υσκολίες διαπιστώθηκαν επίσης στη διάκριση αφαιρετικών σηµειακών συµβόλων παρόµοιου σχήµατος. Το σχήµα είναι η βασική οπτική µεταβλητή για την αναγνώριση των γραµµικών συµβόλων τόσο στον αφαιρετικό όσο και στον εικονογραφικό χάρτη. Για τα επιφανειακά σύµβολα, στα οποία το σχήµα δεν παίζει κανένα ρόλο, η απόχρωση είναι η καθοριστική οπτική µεταβλητή για την αναγνώριση τους. Η σύνδεση της απόχρωσης µε κάποια φαινόµενο πολλές φορές οδηγεί στη σωστή αναγνώριση ενώ σε άλλες περιπτώσεις δηµιουργεί σύγχυση. Πολλές φορές το παιδί βασίζεται σε περισσότερες της µίας µεταβλητές για να αναγνωρίσει ένα σύµβολο. Η Trifonoff (1995) προχώρησε ένα βήµα παραπέρα χρησιµοποιώντας σύµβολα τα οποία αναπαριστούσαν ποσοτική πληροφορία και διαφοροποιούνταν στην κλίµακα τάξης. ιερεύνησε την ικανότητα παιδιών ηλικίας 7 µε 8 ετών, της δεύτερης τάξης του δηµοτικού, να χρησιµοποιούν θεµατικούς χάρτες διαφόρων κλιµάκων (της γειτονιάς, της πόλης, της χώρας) µε ποικίλους τρόπους συµβολισµού της ποσοτικής πληροφορίας: επιφανειακά σύµβολα που διαφοροποιούνται µε γκρι ή κόκκινη ένταση, σηµειακά σύµβολα κύκλοι που διαφοροποιούνται µε το µέγεθος ή ταυτόχρονα µε το µέγεθος και την ένταση. Τα παιδιά επέδειξαν αφαιρετική σκέψη και µπόρεσαν να κατανοήσουν το συµβολισµό ποσοτικής πληροφορίας σε θεµατικούς χάρτες. Στατιστική ανάλυση του χρόνου αντίδρασης των παιδιών δεν έδειξε σηµαντικές διαφορές για τους χάρτες διαφορετικής κλίµακας ή διαφορετικού συµβολισµού. Τα παιδιά µπορούσαν επίσης να κατανοήσουν τους χωρικούς σχηµατισµούς φαινοµένου που άνηκε στην κλίµακα τάξης και τα αποτελέσµατα ήταν καλύτερα στην περίπτωση επιφανειακών συµβόλων παρά σηµειακών. Η πλειοψηφία των παιδιών έκφρασε την προτίµηση της στους έγχρωµους χάρτες για απόδοση χαµηλών, µέτριων και υψηλών τιµών. Οι προτιµήσεις των παιδιών σε σχέση µε τις οπτικές µεταβλητές αποτελεί αντικείµενο έρευνας της παρούσας µελέτης. Κύριος σκοπός της έρευνας είναι η εξέταση κατά πόσο τα παιδιά δρώντας διαισθητικά µπορούν να χρησιµοποιήσουν τα βασικά γραφικά στοιχεία, τα οποία στη χαρτογραφική γλώσσα ονοµάζονται οπτικές µεταβλητές (Robinson et al., 1995), µε τρόπο που να αποδίδεται σωστά ποιοτική και ποσοτική πληροφορία σε θεµατικούς χάρτες. 3. Μεθοδολογία Το πρώτο βήµα της έρευνας ήταν η επιλογή του δείγµατος. Θεωρήθηκε ότι τα παιδιά, της πρώτης και δεύτερης τάξης του δηµοτικού, τα οποία δεν έχουν τύχει καµιάς χαρτογραφικής εκπαίδευσης και δεν έχουν ιδιαίτερες γνώσεις για τις χωρικές αναπαραστάσεις, ικανοποιούν τους σκοπούς της έρευνας και κυρίως µπορούν να στηρίξουν τη διερεύνηση του πως οι άνθρωποι βασιζόµενοι στη διαίσθηση ερµηνεύουν τις οπτικές µεταβλητές. Στο δείγµα προστέθηκαν και παιδιά της τρίτης τάξης τα οποία έχουν περιορισµένη εµπειρία στη χρήση χαρτών. Έτσι το δείγµα καλύπτει ηλικίες από 6 µέχρι 9 ετών, δηλαδή παιδιά που βρίσκονται σε µεταβατική φάση, από το προπραξιακό στάδιο στο συγκεκριµένο στάδιο σκέψης και παιδιά που βρίσκονται στο συγκεκριµένο στάδιο σκέψης έτσι ώστε να υπάρχει

4 µέτρο σύγκρισης. Από την πρώτη τάξη, οι µαθητές εισάγονται στο µάθηµα της τεχνολογίας υπολογιστών αποκτώντας έτσι µια σχετική ευχέρεια στη χρήση τους. Ως χώρος διεξαγωγής της έρευνας επιλέγηκε µια τάξη στον οικείο σχολικό χώρο. Ο σχεδιασµός του χάρτη αποτέλεσε το δεύτερο βήµα. Επιλέγηκε ο χάρτης οθόνης, ως µέσο της έρευνας, για τρεις κυρίως λόγους: Θεωρήθηκε ότι η χρήση του υπολογιστή θα προσέλκυε περισσότερο το ενδιαφέρον των παιδιών σε σχέση µε τις συνηθισµένες σχολικές δραστηριότητες όπως είναι το γράψιµο ή ο σχεδιασµός στο χαρτί. Στο άµεσο µέλλον, η πρόσβαση σε χάρτες οθόνης θα είναι απλή και διαδεδοµένη και εποµένως οι µαθητές πρέπει να εξοικειωθούν µε αυτούς. Ο τρίτος και κυριότερος λόγος είναι ότι η όλη διαδικασία επιλογής οπτικών µεταβλητών για το συµβολισµό χαρακτηριστικών σε θεµατικούς χάρτες µπορεί να πάρει τη µορφή ηλεκτρονικού παιγνιδιού. Για τους σκοπούς της έρευνας σχεδιάστηκε ένας βασικός χάρτης µεγάλης κλίµακας µιας παραθαλάσσιας οικιστικής περιοχής. Στο χάρτη απεικονίστηκαν: δρόµοι, κτίρια, οικοδοµικά τετράγωνα, χώροι πρασίνου και η θάλασσα. Παραλήφθηκαν πληροφορίες αλφαριθµητικές και σχετικές µε το ανάγλυφο για να διατηρηθεί ο βασικός χάρτης απλός. Σχεδιάστηκαν πέντε οµάδες συµβόλων για κάθε µία από τις οπτικές µεταβλητές: του σχήµατος (αφαιρετικό και εικονογραφικό σχήµα), του µεγέθους, της απόχρωσης και της έντασης. Το τρίτο βήµα της έρευνας αφορούσε τις οδηγίες που θα δίνονταν στα παιδιά: «Τοποθέτησε τα σύµβολα που προτιµάς για να απεικονίσεις τα ακόλουθα θέµατα». ύο από τα θέµατα αφορούσαν ποιοτικά σηµειακά δεδοµένα και δύο θέµατα ποσοτικά δεδοµένα, τα οποία διαφοροποιούνταν στην κλίµακα τάξης. Τα θέµατα ήταν: µουσείο, θέατρο και εκκλησία σπίτια χαµηλού, µεσαίου και υψηλού ενοικίου οικοδοµικά τετράγωνα µε λίγους, µέτριους και πολλούς κατοίκους αστυνοµικό τµήµα, πυροσβεστικός σταθµός και νοσοκοµείο. Για κάθε κατηγορία δεδοµένων, τα παιδιά θα έπρεπε να συνθέσουν τέσσερις θεµατικούς χάρτες χρησιµοποιώντας δεδοµένες οµάδες συµβόλων και στο τέλος θα έπρεπε να επιλέξουν το χάρτη που κατά τη γνώµη τους απεικόνιζε καλύτερα το θέµα. 4. Λογισµικό Λογισµό, το οποίο αναπτύχθηκε ειδικά για τους σκοπούς της έρευνας, χρησιµοποιήθηκε ως µέσο συλλογής των εµπειρικών δεδοµένων. Το λογισµό σχεδιάστηκε µε τρόπο που να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν καλύτερα στις ανάγκες και στις εµπειρίες των µικρών µαθητών. Τόσο στη µορφή όσο και στο χειρισµό, υιοθέτησε τα χαρακτηριστικά ενός απλού ηλεκτρονικού παιγνιδιού. Αναπτύχθηκε σε αντικειµενοστραφές περιβάλλον, ακολουθώντας τις σύγχρονες τάσεις της πληροφορικής. Για τις ανάγκες της ερευνητικής διαδικασίας, το λογισµικό περιέλαβε: σύντοµο πρόγραµµα επίδειξης, χάρτες, οµάδες συµβόλων, σύντοµες οδηγίες και σχόλια. Οι απαιτήσεις αυτές µετασχηµατίστηκαν σε φυσικά αντικείµενα γραφικών τα οποία επιλέχθηκαν από τη βιβλιοθήκη εργαλείων του περιβάλλοντος ανάπτυξης του λογισµικού. Τα αντικείµενα γραφικών περιλάµβαναν: πλαίσια για τις εικόνες (χάρτες και εικόνες επίδειξης), πλήκτρα διαταγής για τα θέµατα και τις οµάδες συµβόλων, κείµενα για τις οδηγίες και τα σχόλια. Λαµβάνοντας υπόψη την ηλικία των εξεταζόµενων, τα γραφικά αντικείµενα ενεργοποιούνταν µε ένα απλό ή διπλό πάτηµα του πλήκτρου του ποντικιού. Για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας λαθών ελέγχου και την ενίσχυση της επικοινωνίας µε το χρήση, κάθε ενέργεια συνοδευόταν από οπτικό εφφέ στο επιλεγµένο πλήκτρο διαταγής, παράλληλα µε ένα χαρακτηριστικό ηχητικό εφφέ. Το λογισµικό ενσωµάτωσε τις σύγχρονες τάσεις γραφικής επικοινωνίας (GUI) µε το χρήστη. Μια τυπική όψη της µορφής του λογισµικού φαίνεται στο Σχήµα Έρευνα Κάθε παιδί εξεταζόταν ατοµικά, καθισµένο µπροστά σε προσωπικό υπολογιστή, παρουσία του εξεταστή. Ο εξεταστής παρουσίαζε το πρόγραµµα σαν ένα ηλεκτρονικό παιγνίδι που αφορά το σχεδιασµό χαρτών. Αρχικά στην οθόνη εµφανιζόταν η εικόνα του ουρανού µαζί µε τρία εικονογραφικά σύµβολα για τον καιρό: ο ήλιος, τα σύννεφα, η βροχή. Το παιδί επέλεγε το κατάλληλο σύµβολο για να απεικονίσει συγκεκριµένη καιρική συνθήκη. Κάθε επιλογή συνοδευόταν από

5 χαρακτηριστικό ηχητικό εφφέ έτσι ώστε η όλη διαδικασία να µοιάζει µε παιγνίδι. Η εισαγωγική αυτή δραστηριότητα αποσκοπούσε στην εξοικείωση του παιδιού µε τους χειρισµούς του λογισµικού. Στη συνέχεια, τα παιδιά καλούνταν να συνθέσουν χάρτες για κάθε θέµα, χρησιµοποιώντας τις οµάδες συµβόλων και στο τέλος να επιλέξουν το χάρτη που απεικόνιζε πιο καλά, κατά την κρίση τους, το συγκεκριµένο θέµα. Η διαδικασία, για το κάθε παιδί, διαρκούσε γύρω στα 20 λεπτά. Η καταγραφή των ενεργειών των παιδιών καταγραφόταν αυτόµατα από το λογισµικό. Σχήµα 1. Χαρακτηριστικές οθόνες του λογισµικού. 6. Αποτελέσµατα Η έρευνα διεξάχθηκε σε ιδιωτικό δηµοτικό σχολείο της Αθήνα. Επιλέχθηκαν µε συστηµατική δειγµατοληψία 106 µαθητές από έξη τµήµατα της πρώτης, δεύτερης και τρίτης τάξης. Η κατανοµή του δείγµατος φαίνεται στον Πίνακα 1. Πίνακας 1. Κατανοµή δείγµατος Τάξη Α Β Γ Σύνολο Αγόρια Κορίτσια Σύνολο Ο Πίνακας 2 δίνει τους µέσους όρους και τις τυπικές αποκλίσεις των επιδόσεων, στη χρήση οπτικών µεταβλητών για την απεικόνιση θεµατικών δεδοµένων, των αγοριών, των κοριτσιών και του συνόλου του δείγµατος, ανά τάξη. Πίνακας 2. Επιδόσεις αγοριών, κοριτσιών Τάξη Αγόρια Κορίτσια Σύνολο M.O. T.A. M.O. T.A. M.O. T.A. Α Β Γ Σύνολο εν παρατηρούνται σηµαντικές διαφοροποιήσεις (p>0,05) στις επιδόσεις στο σύνολο των θεµάτων µεταξύ των τάξεων όπως προέκυψε από το τεστ ανεξάρτητων δειγµάτων Jonckheere-Terspra. Στο δεύτερο όµως θέµα, που αφορά την απόδοση του ενοικίου, οι επιδόσεις των µαθητών της τρίτης τάξης υπερτερούν στατιστικώς σηµαντικά (p<0,05) των επιδόσεων της πρώτης και δεύτερης τάξης. Αρκετά όµως παιδιά των µικρότερων τάξεων δεν γνώριζαν την έννοια της λέξης ενοίκιο. Παρατηρείται µικρή υπεροχή των επιδόσεων των κοριτσιών, για το σύνολο των θεµάτων, στην πρώτη και τρίτη τάξη και στο σύνολο του δείγµατος, ενώ στην δεύτερη τάξη έχουν µικρή υπεροχή τα αγόρια. Οι διαφορές δεν είναι στατιστικώς σηµαντικές (p>0,05) σύµφωνα µε το τεστ δύο ανεξάρτητων δειγµάτων Mann-Whitney. Στο τρίτο όµως θέµα που αφορά την απόδοση του µεγέθους των κατοίκων οι επιδόσεις των κοριτσιών ήταν στατιστικώς σηµαντικά καλύτερες (p<0,05) από τις επιδόσεις των

6 αγοριών. Για το σύνολο του δείγµατος, σε κάθε θέµα οι επιλογές στις οπτικές µεταβλητές, σύµφωνα µε το x 2 τεστ, ήταν ανεξάρτητες του φύλου. Συνοπτικά, 15% του δείγµατος µπόρεσε να συνθέσει σωστά και τους τέσσερις θεµατικούς χάρτες, 37% τους τρεις χάρτες, 32% τους δύο χάρτες και 15% ένα χάρτη. Πλήρη αποτυχία σηµείωσε το 1% του δείγµατος. Στο Σχήµα 2 φαίνονται τέσσερα ιστογράµµατα, τα οποία αντιστοιχούν στα τέσσερα θέµατα που απέδωσαν τα παιδιά σε χάρτες. Στα ιστογράµµατα απεικονίζονται σε στήλες οι οπτικές µεταβλητές των οµάδων των συµβόλων που χρησιµοποιήθηκαν για την απόδοση του θέµατος και σε γραµµές τα ποσοστά των επιλογών των µαθητών και των σωστών απαντήσεων βάση χαρτογραφικών κανόνων συµβολισµού. Σχήµα 2. Ιστογράµµατα αποτελεσµάτων έρευνας. Στο πρώτο θέµα (Σχήµα 2α) που αφορά ποιοτικά δεδοµένα, 64% των παιδιών χρησιµοποίησαν την κατάλληλη οπτική µεταβλητή (52% απόχρωση και 12% γεωµετρικό σχήµα) και απέδωσαν σωστά τα δεδοµένα διαφορετικό σύµβολο για διαφορετικό δεδοµένο. Στο τέταρτο θέµα (Σχήµα 2δ), το οποίο επίσης αφορά ποιοτικά δεδοµένα, 95% απέδωσαν σωστά τα δεδοµένα, µε 3% να χρησιµοποιεί την απόχρωση και 92% το σχήµα. Η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών προτίµησε τα εικονογραφικά σύµβολα τα οποία και χρησιµοποίησε σωστά για την απόδοση των δεδοµένων. Στο δεύτερο θέµα (Σχήµα 2β), που αφορά την απεικόνιση ποσοτικών δεδοµένων (ενοίκιο), 37% των παιδιών επέλεξαν την οπτική µεταβλητή του µεγέθους αλλά µόνο το 30% διευθέτησε σωστά τα σύµβολα µε το µικρότερο σύµβολο να δείχνει το χαµηλό ενοίκιο και το µεγαλύτερο σύµβολο το υψηλότερο ενοίκιο. Ποσοστό 17% επέλεξε την ένταση αλλά µόνο το 11% διευθέτησε σωστά τα σύµβολα συνδέοντας την ανοικτή ένταση µε το χαµηλό ενοίκιο και τη σκούρα ένταση µε το υψηλό ενοίκιο. Συνολικά το ποσοστό των σωστών απαντήσεων είναι 41%. Στο τρίτο θέµα (Σχήµα 2γ) που αφορά ποσοτικά δεδοµένα (κάτοικοι), 47% των παιδιών επέλεξαν την οπτική µεταβλητή του µεγέθους και 42% διευθέτησαν σωστά τα σύµβολα. Ποσοστό 13% επέλεξαν την οπτική µεταβλητή της έντασης, µε 8% να διευθετούν σωστά τα σύµβολα. Συνολικά το ποσοστό των σωστών απαντήσεων είναι 50%. Ψηλά ποσοστά στο δεύτερο και τρίτο θέµα επέλεξαν την οπτική µεταβλητή της απόχρωσης (38% και 29% αντίστοιχα). Ανεξάρτητα από την τελική επιλογή, στο δεύτερο θέµα, 66% των παιδιών διευθέτησε σωστά τα σύµβολα µε το µέγεθος και 54% µε την ένταση και τα αντιστοίχησε µε την

7 ποσοτική διαφοροποίηση των δεδοµένων. Ανάλογα, στο τρίτο θέµα, 79% διευθέτησε σωστά τα σύµβολα µε το µέγεθος και 53% µε την ένταση. Τα αποτελέσµατα αυτά συγκλίνουν προς τη θέση του Bertin (1983) ότι οι οπτικές µεταβλητές του µεγέθους και της έντασης από τη φύση τους υπαγορεύουν τη διευθέτηση τους. Ενδιαφέρον παρουσίαζε η συµπεριφορά των παιδιών κατά τη διάρκεια του τεστ και τα σχόλια τους σχετικά µε τις επιλογές τους. Πολλά παιδιά συνέδεαν την κόκκινη απόχρωση µε την πυροσβεστική και το κυκλικό σχήµα µε την εκκλησία. Άλλα ανάφεραν ότι η κόκκινη απόχρωση είναι πιο εντυπωσιακή και τη συνέδεαν µε το υψηλό ενοίκιο όπου τα σπίτια θα είναι πιο εντυπωσιακά. 7. Σχόλια Συµπεράσµατα Όπως προέκυψε από τα πιο πάνω, τα παιδιά από την πρώτη τάξη του δηµοτικού χρησιµοποιώντας κατάλληλα προγράµµατα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή µπορούν να συµµετέχουν στο σχεδιασµό θεµατικών χαρτών στο στάδιο του συµβολισµού. Παίρνοντας τα ίδια αποφάσεις για το συµβολισµό προβληµατίζονται και ανακαλύπτουν βασικές χαρτογραφικές αρχές και εκφράζουν τις προτιµήσεις τους. Τα παιδιά φαίνεται να προτιµούν την οπτική µεταβλητή της απόχρωσης από το σχήµα, την ένταση και το µέγεθος. Όταν όµως χρησιµοποιούνται εικονογραφικά σύµβολα αντί γεωµετρικών σχηµάτων τότε η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών προτιµά το σχήµα από την απόχρωση. Σύµφωνα µε τις επιλογές των παιδιών η οπτική µεταβλητή του µεγέθους αποδίδει πιο αποτελεσµατικά τις διαφοροποιήσεις στην ποσότητα παρά η οπτική µεταβλητή της έντασης. 8. Ευχαριστίες Θερµές ευχαριστίες οφείλονται στον κ. Χ. Γείτονα, στους διευθυντές, δασκάλους και µαθητές των Εκπαιδευτηρίων Γείτονα για τη συνεργασία και συµµετοχή τους σε αυτήν την έρευνα. 9. Βιβλιογραφία Anderson, J. M. (1996). What does that little black rectangle mean?: designing maps for the young elementary school child. In Cartographic Design: the Theoretical and Practical Perspectives (C. H. Wood, & C. P. Keller Eds.), Wiley & Sons., Chichester, Arnheim, R. (1974). Art and visual perception. University of California Press, Berkley. Bluestein, N., & Acredolo, L. (1979). Developmental changes in map-reading skills. Child Development, 50, Bertin, J. (1983). Semiology of Graphics. The University of Wisconsin Press, London. Castner, H.W. (1990). Seeking New Horizons. A Perceptual Approach to Geographic Education. McGill-Queen s University Press, Montreal & Kingston. ηµητρίου, Α.Π. (1993). Γνωστική Ανάπτυξη. Art of Text, Θεσσαλονίκη. Downs, R.M., Liben, L.S., & Draggs, D.G. (1988). On education and geographers: the role of cognitive developmental theory in geographic education. Annals of the Association of American Geographers, 78(4), Freundschuh, S. (1990). Can young children use maps to navigate?. Cartographica, 27(1), Gaines, R. (1972), Variables in color perception of young children. Journal of Experimental Child Psychology, 14, Keates, J.S. (1996). Understanding Maps (2 nd ed.). Longman, London. Liben, L.S., & Downs, R.M. (1992). Developing an understanding of graphic representations in children and adults: the case of geo-graphics. Cognitive Development, 7, Marzolf, D.P., & DeLoache, J.S. (1994). Transfer in young children s understanding of spatial representations. Child Development, 65, Neisser, U. (1976). Cogntion and Reality: Principles and Implications of Cognitive Psychology. W.H. Freeman and Company, New York. Ottosson, T. (1988). What does it take o read a map?. Cartographica, 25(4), Robinson, A.H., Sale, R.D., Morrison, J.L., Muehrcke, Ph.C. (1995). Elements of Cartography (6 th ed.). John Wiley & Sons, New York.

8 Suchman, R.G., & Trabasso, T. (1966). Color and form preference in young children. Journal of Experimental Child Psychology, 3, Trifonoff, K. (1995). Going beyond location: Thematic maps in the early elementary grades. Journal of Geography, 94(2), Vupillot, E. & Ball, W. A. (1979). The concept of identity and children s selective attention. In Attention and Cognitive Development (Hall, G. A. & Lewiis M. eds.), Plenum Press, New York. Χειµωνίδου, Ε. (1984). Οφθαλµική κινητικότητα και διόφθαλµη όραση. Επίτοµη Οφθαλµολογία (Θεοδοσιάδης, Γ. Εκδ.), Ιατρικές Eκδόσεις Λίτσας, Αθήνα,

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΒΥΡΩΝΑΣ ΝΑΚΟΣ ΑΘΗΝΑ 2006 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 1 2. Μέθοδοι σταθερών

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση ποιοτικά διαφοροποιούμενων χωρικών δεδομένων (μονοθεματικοί χάρτες εφαρμόζοντας σημειακά, γραμμικά ή επιφανειακά σύμβολα)

Απεικόνιση ποιοτικά διαφοροποιούμενων χωρικών δεδομένων (μονοθεματικοί χάρτες εφαρμόζοντας σημειακά, γραμμικά ή επιφανειακά σύμβολα) Ενότητα 6 η Απεικόνιση ποιοτικά διαφοροποιούμενων χωρικών δεδομένων (μονοθεματικοί χάρτες εφαρμόζοντας σημειακά, γραμμικά ή επιφανειακά σύμβολα) Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Μορφοποίηση της διάταξης ψηφιακού χάρτη

Μορφοποίηση της διάταξης ψηφιακού χάρτη Ενότητα 11 η Μορφοποίηση της διάταξης ψηφιακού χάρτη Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. krasvas@mail.ntua.gr Β. Νάκος & Β. Κρασανάκης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ Χαρτογραφία Ι 1 ΟΡΙΣΜΟΙ Φαινόμενο: Ο,τιδήποτε υποπίπτει στην ανθρώπινη αντίληψη Γεωγραφικό (Γεωχωρικό ή χωρικό) φαινόμενο: Ο,τιδήποτε υποπίπτει στην ανθρώπινη αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός ΠΜΣ «Πληροφορική» Τµήµα Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πειραιώς ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ (Introduction to GeoInformatics) Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός Μαργαρίτα Κόκλα Ορισµοί του χάρτη Μια αναπαράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμικοί Χάρτες (Χάρτες Κινούμενων Εικόνων Animations)

Δυναμικοί Χάρτες (Χάρτες Κινούμενων Εικόνων Animations) Ενότητα 9 η Δυναμικοί Χάρτες (Χάρτες Κινούμενων Εικόνων Animations) Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. - krasvas@mail.ntua.gr Β. Νάκος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του Inkscape για θεματικές χαρτογραφικές απεικονίσεις

Χρήση του Inkscape για θεματικές χαρτογραφικές απεικονίσεις Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικoύ Τοπογράφων ΕΜΠ Χρήση του Inkscape για θεματικές χαρτογραφικές απεικονίσεις Βασίλειος Κρασανάκης ΑΤΜ ΥΔ ΕΜΠ krasvas@mail.ntua.gr Περιεχόμενα παρουσίασης εισαγωγή στο Inkscape

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών 5 Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών Όπως έχει τονιστεί ήδη, η σωστή επιλογή συμβολισμού είναι το θεμελιώδες ζητούμενο για την επικοινωνιακή και την τεχνική επιτυχία ενός θεματικού χάρτη.

Διαβάστε περισσότερα

14 ο Εθνικό Συνέδριο Χαρτογραφίας Η Χαρτογραφία σε ένα Κόσμο που Αλλάζει Θεσσαλονίκη, 2-4 Νοεμβρίου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

14 ο Εθνικό Συνέδριο Χαρτογραφίας Η Χαρτογραφία σε ένα Κόσμο που Αλλάζει Θεσσαλονίκη, 2-4 Νοεμβρίου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο 14 ο Εθνικό Συνέδριο Χαρτογραφίας Η Χαρτογραφία σε ένα Κόσμο που Αλλάζει Θεσσαλονίκη, 2-4 Νοεμβρίου 2016 Χ. Χάρχαρος, Μ. Κάβουρας, Μ. Κόκλα, Ε. Τομαή Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ορίζεται ως η ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Οραση - οπτική αντίληψη Οπτική γνώση - οπτική

Οραση - οπτική αντίληψη Οπτική γνώση - οπτική Περιεχόµενα Μαθήµατος Οδηγού Σπουδών (Course Catalog data) Στόχοι του µαθήµατος είναι: Οραση - οπτική αντίληψη Οπτική γνώση - οπτική µνήµη Αντίληψη του χώρου και χάρτες Νοητικές κατηγορίες Αναπαραστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογικά χαρακτηρισµένα σύµβολα

Εννοιολογικά χαρακτηρισµένα σύµβολα γραφικά χαρακτηριστικά σηµείων σύνδεση χαρακτηριστικά δεδοµένων Εννοιολογικά χαρακτηρισµένα σύµβολα Στόχοι χαρτογραφικής σχεδίασης Χάρτης γενικής αναφοράς απόδοση ποικιλίας γεωγραφικών πληροφοριών Θεµατικός

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Λογισµικού για την Εισαγωγή Χαρτογραφικών Εννοιών σε Μαθητές Γυµνασίου

Σχεδιασµός και Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Λογισµικού για την Εισαγωγή Χαρτογραφικών Εννοιών σε Μαθητές Γυµνασίου Σχεδιασµός και Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Λογισµικού για την Εισαγωγή Χαρτογραφικών Εννοιών σε Μαθητές Γυµνασίου Ευανθία Μιχαηλίδου (*), Βύρωνας Νάκος, Βασιλική Φιλιππακοπούλου Αναπλ. Καθηγητής, bnakos@central.ntua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηµατική. Μοντελοποίηση

Μαθηµατική. Μοντελοποίηση Μαθηµατική Μοντελοποίηση Μοντελοποίηση Απαιτητική οικονοµία και αγορά εργασίας Σύνθετες και περίπλοκες προβληµατικές καταστάσεις Μαθηµατικές και τεχνολογικές δεξιότητες Επίλυση σύνθετων προβληµάτων Μαθηµατικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή...1 1.1 Χάρτης και Χαρτογραφία... 1 1.2 Ιστορική αναδρομή... 5 1.3 Βασικά χαρακτηριστικά των χαρτών...12 1.4 Είδη και ταξινόμηση χαρτών...14 1.4.1 Ταξινόμηση με βάση την κλίμακα...15

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Α Δημοτικού. Τίτλος:

Νεοελληνική Γλώσσα. Α Δημοτικού. Τίτλος: Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Α Δημοτικού Τίτλος: «Η μετακόμιση»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Χαρτογραφικής σχεδίασης και σύνθεσης

Αρχές Χαρτογραφικής σχεδίασης και σύνθεσης Αρχές Χαρτογραφικής σχεδίασης και σύνθεσης Εισαγωγή στη Χαρτογραφία Χαλκιάς Χρίστος Χαροκόπειο Παν., Τμήμα Γεωγραφίας Χαρτογραφική σχεδίαση Διαδικασία σχεδίασης Δημιουργική σχεδίαση Οπτικές φόρμες Ανάθεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικότητα και πλοήγηση σε ψηφιακούς χάρτες

Διαδραστικότητα και πλοήγηση σε ψηφιακούς χάρτες Ενότητα 10 η Διαδραστικότητα και πλοήγηση σε ψηφιακούς χάρτες Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. krasvas@mail.ntua.gr Β. Νάκος & Β. Κρασανάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος Εννοιολογική χαρτογράφηση Τ. Α. Μικρόπουλος Οργάνωση γνώσης Η οργάνωση και η αναπαράσταση της γνώσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την οικοδόμηση νέας γνώσης. Η οργάνωση των εννοιών που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

12.1. Προσδοκώμενα αποτελέσματα

12.1. Προσδοκώμενα αποτελέσματα 12.1. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Από τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου προσδοκάται ότι καταρχήν θα κατανοήσεις την έννοια του user interface, της διεπαφής χρήστη, όπως είναι ο ελληνικός όρος. θα μάθεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ. μεθόδους οι οποίες και ονομάζονται χαρτογραφικές προβολές. Η Χαρτογραφία σχετίζεται στενά με την επιστήμη της

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ. μεθόδους οι οποίες και ονομάζονται χαρτογραφικές προβολές. Η Χαρτογραφία σχετίζεται στενά με την επιστήμη της ΕΛΕΝΗ ΣΥΡΡΑΚΟΥ ΓΤΠ61 2012 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Χαρτογραφία ονομάζεται η επιστήμη που περιλαμβάνει ένα σύνολο προσδιορισμένων μελετών, τεχνικών ακόμη και καλλιτεχνικών εργασιών που αφορούν απεικονίσεις, υπό κλίμακα,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Τοπολογικές απεικονίσεις Αζιμουθιακή ισόχρονη απεικόνιση

Κεφάλαιο Τοπολογικές απεικονίσεις Αζιμουθιακή ισόχρονη απεικόνιση Κεφάλαιο 9 Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό, περιγράφονται αναλυτικές χαρτογραφικές μέθοδοι μετασχηματισμού του χώρου, μετατρέποντας τη γεωμετρία του χάρτη με τρόπο που να απεικονίζεται το ίδιο το χωρικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΤΩΝ ΤΗΣ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ. Λήδα Στάµου, Βασιλική Φιλιππακοπούλου, Βύρωνας Νάκος

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΤΩΝ ΤΗΣ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ. Λήδα Στάµου, Βασιλική Φιλιππακοπούλου, Βύρωνας Νάκος ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΤΩΝ ΤΗΣ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Λήδα Στάµου, Βασιλική Φιλιππακοπούλου, Βύρωνας Νάκος Εργαστήριο Χαρτογραφίας, Τµήµα Αγρονόµων και Τοπογράφων Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου 2 3 Εισαγωγή για τον εκπαιδευτή του προσωπικού Εάν διαβάζετε το παρόν έγγραφο, υποθέτουµε ότι θα θέλατε να επιµορφώσετε τα µέλη του προσωπικού ενός σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη χαρτογραφικής οπτικοποίησης χρονικά μεταβαλλόμενων κλιματικών δεδομένων του Ελλαδικού χώρου για άτομα με δυσχρωματοψία.

Μελέτη χαρτογραφικής οπτικοποίησης χρονικά μεταβαλλόμενων κλιματικών δεδομένων του Ελλαδικού χώρου για άτομα με δυσχρωματοψία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Μελέτη χαρτογραφικής οπτικοποίησης χρονικά μεταβαλλόμενων κλιματικών δεδομένων του Ελλαδικού χώρου για άτομα με δυσχρωματοψία. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

MK Prosopsis Ltd - Assistive Technology Products & Services

MK Prosopsis Ltd - Assistive Technology Products & Services Βασικά Στοιχεία Λογισμικό Επικοινωνώ: Συμβολογράφος Σύντομος Οδηγός Σημειώσεις Τι είναι: o Πρόκειται για ένα λογισμικό το οποίο έχει σκοπό να στηρίξει του μαθητές που δυσκολεύονται στο γραπτό λόγο (και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΙΤΛΟΣ Οι εποχές Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Γλώσσα, Μαθηματικά, Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή, Πληροφορική Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις των μαθητών Να γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Διατήρηση η της αθλητικής απόδοσης 710: 8 η Διάλεξη Μιχαλοπούλου Μαρία Ph.D. Περιεχόμενο της διάλεξης αυτής αποτελούν: Αγωνιστικός αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός μαθήματος: (ώρες):

Κωδικός μαθήματος: (ώρες): Γενικές πληροφορίες μαθήματος: Τίτλος μαθήματος: Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών Πιστωτικές Κωδικός μαθήματος: CE0-UE1 Φόρτος εργασίας μονάδες: (ώρες): 90 Επίπεδο μαθήματος: Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΑΤΙΚΟ ΙΑΤΙΚΟ Αντιληπτική Κατηγοριοποίηση και Κρίση Ανίχνευση ιάκριση ιάκριση κειµένου, διάκριση σηµειακής εικόνας, διάκριση µοτίβου, διάκριση χρώµατος ιάκριση κίνησης Κρίνοντας την τάξη Κρίνοντας το σχετικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1. Τίτλος Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ «Φτιάχνω γεωµετρικά σχήµατα», (Μαθηµατικά Β ηµοτικού) 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Κατά την υλοποίηση του διδακτικού σεναρίου θα αξιοποιηθούν κατά κύριο

Διαβάστε περισσότερα

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS Effandi Zakaria and Norulpaziana Musiran The Social Sciences, 2010, Vol. 5, Issue 4: 346-351 Στόχος της

Διαβάστε περισσότερα

Το εσωτερικό της γης

Το εσωτερικό της γης Το εσωτερικό της γης Βέλτιστο Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Γεωγραφία (ΔΕ) Δημιουργός: ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕΡΩΝΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Σημείωση Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C

Α. 200 C B. 100 C Γ. 50 C ιδακτική ενότητα: Βρασµός Β' Γυµνασίου Σχέδιο µαθήµατος Α) ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές θα πρέπει: 1. Να αναγνωρίζουν πότε ένα υγρό βράζει 2. Να διακρίνουν το βρασµό από την εξάτµιση 3. Να διατυπώνουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΡΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΙΓΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΙΑ ΡΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΙΓΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1024 Πρακτικά Συνεδρίου - ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΙΑ ΡΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΙΓΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Γεώργιος Κορακάκης gkor@chemeng.ntua.gr Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση 8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση Η εννοιολογική χαρτογράφηση (concept mapping) αποτελεί ένα μέσο για την αναπαράσταση των γνώσεων, των ιδεών, των εννοιών προς οικοδόμηση (Jonassen et al. 1998), των νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Εγγραφο Γ2/4769/4-9-1998 ΣΧΕΤ. 2794/23-6-98 έγγραφο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σας αποστέλλουµε οδηγίες για τη διδασκαλία των µαθηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Έρευνα αγοράς θεωρείται κάθε οργανωμένη προσπάθεια συλλογής, επεξεργασίας και ανάλυσης πληροφοριών σχετικών με την αγορά που δραστηριοποιείται μια επιχείρηση. Αυτές οι πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΤΗΣ ΓΗΪΝΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ. 22/5/2006 Λύσανδρος Τσούλος Χαρτογραφία Ι 1

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΤΗΣ ΓΗΪΝΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ. 22/5/2006 Λύσανδρος Τσούλος Χαρτογραφία Ι 1 ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΤΗΣ ΓΗΪΝΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ 22/5/2006 Λύσανδρος Τσούλος Χαρτογραφία Ι 1 Τοποθέτηση του προβλήµατος Η γήϊνη επιφάνεια [ανάγλυφο] αποτελεί ένα ορατό, φυσικό, συνεχές φαινόµενο, το οποίο εµπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή ΚΟΤΑΡΙΔΟΥ, Νίκος ΛΑΜΠΡΙΝΟΣ. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ

Κυριακή ΚΟΤΑΡΙΔΟΥ, Νίκος ΛΑΜΠΡΙΝΟΣ. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ Κυριακή ΚΟΤΑΡΙΔΟΥ, Νίκος ΛΑΜΠΡΙΝΟΣ Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ Παιδαγωγική Χρήση Ψηφιακού χάρτη Τα στοιχεία που ο εκπαιδευτικός επιθυμεί να δείξει είναι αποτυπωμένα στην οθόνη με τη μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Ενότητα 1: Βασίλης Γιαλαμάς Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Παρουσιάζονται βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 7 ο, Τμήμα Α

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 7 ο, Τμήμα Α Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 7 ο, Τμήμα Α Δεδομένα Συχνότητα Μέτρα θέσης Μέτρα διασποράς Στοχαστικά μαθηματικά διαφέρουν από τα κλασσικά μαθηματικά διότι τα φαινόμενα δεν είναι αιτιοκρατικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Υπεύθυνη Συντονισµού Διδακτικού Μαθησιακού Αντικειµένου της Γεωγραφίας: Αικατερίνη Κλωνάρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 495 H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ Τσιπουριάρη Βάσω Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΕΓΔ Οδηγίες προς τους μαθητές για τη χρήση του λογισμικού εξέτασης (EL)

ΕΕΓΔ Οδηγίες προς τους μαθητές για τη χρήση του λογισμικού εξέτασης (EL) ΕΕΓΔ Οδηγίες προς τους μαθητές για τη χρήση του λογισμικού εξέτασης (EL) Πίνακας Περιεχομένων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 2 ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΤΕΣΤ 3 2.1 Η σύνδεση με το σύστημα (log-in) 3 2.2 Έλεγχος του ήχου για το

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ WEB-BASED APPLETS ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΜΙΑ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ WEB-BASED APPLETS ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΙΑ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ WEB-BASED APPLETS ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ Μ. Τσακίρη *, Δ. Ευαγγελινός **, Ε. Χατζηκρανιώτης ** (*) 2 ο Τ.Ε.Ε. Ευόσμου, Θεσσαλονίκη, mtsakiri@auth.gr (**)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γιαννάκης Βασιλειάδης Εκπαιδευτικός Υποψήφιος ιδάκτορας Ανάπτυξη Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια της συνάρτησης

Εισαγωγή στην έννοια της συνάρτησης Εισαγωγή στην έννοια της συνάρτησης Υποδειγματικό Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Μαθηματικά (ΔΕ) Δημιουργός: ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΑΝΤΖΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαςμόσ & Εκπόνηςη Εκπαιδευτικήσ Έρευνασ

Σχεδιαςμόσ & Εκπόνηςη Εκπαιδευτικήσ Έρευνασ Σχεδιαςμόσ & Εκπόνηςη Εκπαιδευτικήσ Έρευνασ Μάθημα 7 ο : Ποιοτική & Ποςοτική Έρευνα Νίκη Σιςςαμπέρη-Δημήτρησ Κολιόπουλοσ Σχολή Ανθρωπιςτικών & Κοινωνικών Επιςτημών Τμήμα Επιςτημών τησ Εκπαίδευςησ & τησ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ [δύο (2) ώρες την εβδομάδα]

ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ [δύο (2) ώρες την εβδομάδα] ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ [δύο (2) ώρες την εβδομάδα] Εισαγωγικό σημείωμα Οι οδηγίες που ακολουθούν αναφέρονται στο μάθημα «Τεχνικό», που διδάσκεται στην Α τάξη ημερησίων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. και είναι μάθημα της

Διαβάστε περισσότερα