Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 8-11 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 8-11 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 8-11 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Διδακτορική Διατριβή στη Μαθηματική Παιδεία Από την Μάιος 2004

2 , 2004

3 Ευχαριστίες Μετά από τρία χρόνια εντατικής δουλειάς η διδακτορική αυτή διατριβή έφτασε στο τέλος της. Ίσως η επιθυμία μου σήμερα για διερεύνηση διαφόρων ερωτημάτων για το συγκεκριμένο θέμα να είναι πιο έντονη. Η επιθυμία αυτή επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η διατριβή κάποιου είναι μόνο η αρχή ενασχόλησης με ένα θέμα, το οποίο δεν θα μπορούσε να εξαντληθεί σε μια μόνο έρευνα. Φτάνοντας στο τέλος της διαδικασίας νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω πολλούς. Όλους όσους η συμβολή τους ήταν σημαντική για τη διεκπεραίωση αυτής της δουλειάς. Ο ερευνητικός μου σύμβουλος, καθηγητής Γιώργος Φιλίππου, είχε πάντοτε το γραφείο του ανοικτό και ήταν πρόθυμος να συζητήσει όποιες πτυχές της έρευνας με απασχολούσαν. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του ήταν ότι διατύπωνε τις απόψεις του, χωρίς επιβολή, με τρόπο που να αφήνει περιθώρια επιλογής. μαθητεία κοντά του από το 1994, όταν ως φοιτήτρια προπτυχιακού επιπέδου αρχίσαμε τη συνεργασία μας, μου πρόσφερε ποικιλία εμπειριών για τον τρόπο συστηματικής δουλειάς και έρευνας. Έχω βιώσει μαζί του στην καλύτερή της μορφή τη μεντορική σχέση καθηγητή-μεταπτυχιακού φοιτητή. Εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες για τη βοήθεια, στήριξη και καθοδήγηση όλα αυτά τα χρόνια. Ο καθηγητής Ανδρέας Δημητρίου αφιέρωσε πολύ χρόνο στις στατιστικές αναλύσεις της έρευνας. Παρά το πολυάσχολο πρόγραμμά του για μεγάλο χρονικό διάστημα οι συναντήσεις μας ήταν καθημερινές και πολύωρες. Έχω μάθει πάρα πολλά πράγματα στις συναντήσεις αυτές για την αξιοποίηση δεδομένων, την ερμηνεία αποτελεσμάτων και κυρίως τον τρόπο δουλειάς ενός ερευνητή. Κάθε άποψη και συμβουλή του είχε ιδιαίτερη σημασία. Τον ευχαριστώ ιδιαίτερα. Ο αναπληρωτής καθηγητής Κωνσταντίνος Χρίστου βοήθησε ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της έρευνας, στην ανάπτυξη του κατάλληλου ερευνητικού σχεδίου και στην εφαρμογή του. Ήταν πάντοτε πρόθυμος να βοηθήσει όποτε του το ζήτησα. Τον ευχαριστώ για όλη τη βοήθεια και στήριξη. Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζω και στον καθηγητή Αθανάσιο Γαγάτση για την ηθική του στήριξη και την πρακτική του βοήθεια, ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση δυσκολιών. Η

4 Θα ήταν δύσκολο να απαριθμήσω όλους τους ακαδημαϊκούς του Τμήματος Επιστημών της Αγωγής που κατά περιόδους συζητήσαμε θέματα που με απασχολούσαν, ενώ αναμφίβολα μου δόθηκαν σημαντικές κατευθύνσεις και εφόδια από τα διάφορα μαθήματα μεταπτυχιακού επιπέδου που οργάνωσαν. Εκφράζω τις ευχαριστίες μου. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θέλω να εκφράσω και προς όλους τους συνάδελφους και τους μεταπτυχιακούς συμφοιτητές για τα σχόλια, τις παρεμβάσεις και τις απόψεις τους. Η έρευνα αυτή δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την ουσιαστική συμβολή και ανοχή των συναδέλφων εκπαιδευτικών που πρόθυμα άνοιξαν τις τάξεις τους για να με δεχτούν. Ο σεβασμός της ανωνυμίας των παιδιών που έλαβαν μέρος στην έρευνα επιβάλλει τη μη καταγραφή των ονομάτων αυτών των εκπαιδευτικών. Εκφράζω όμως την ειλικρινή μου εκτίμηση. Η έρευνα αυτή ξεκίνησε ουσιαστικά να υλοποιείται αμέσως μετά τη γέννηση του γιου μου. Χρωστώ πραγματικά πολλά στο σύντροφο της ζωής μου Χρίστο για τη βοήθειά του, την κατανόησή του, την ηθική του υποστήριξη. Πρώτιστα όμως θέλω να το ευχαριστήσω γιατί είναι ο άνθρωπος που με έμαθε τι σημαίνει επιμονή και αγώνας. Είχα ως στόχο μου ποτέ να μην στερήσω από το παιδί μου, για χάρη της έρευνας, το χρόνο που θα έπρεπε να του αφιερώνω. Δεν ξέρω σε ποιο βαθμό το έχω πετύχει. Ίσως στο ερώτημα αυτό να μπορέσει να απαντήσει ο ίδιος ο Μάριος όταν σε κάποια χρόνια θα είναι σε θέση να κρίνει αυτή τη δουλειά. Το σημαντικό είναι ότι ο ίδιος συνέβαλε στο να συνειδητοποιήσω τι σημαίνει καλή οργάνωση και καλή αξιοποίηση του χρόνου. Ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου αυτούς τους δύο άνδρες της ζωής μου. Τελειώνοντας, θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στους γονείς μου, δυο απλούς ανθρώπους που έδωσαν τα πάντα για τη μόρφωση των παιδιών τους και στην αδελφή μου που με το παράδειγμά της διαμόρφωσε στοιχεία του χαρακτήρα μου και επηρέασε σε κάποιο βαθμό τις επιλογές μου. Ένα θερμό ευχαριστώ σε όλους!

5 Στους Χρίστο και Μάριο

6 Ερευνητικός σύμβουλος: Γεώργιος Φιλίππου, Καθηγητής, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συμβουλευτική Επιτροπή: Ανδρέας Δημητρίου, Καθηγητής, Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κύπρου Κωνσταντίνος Χρίστου, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Εξεταστική Επιτροπή: -Αθανάσιος Γαγάτσης, (Πρόεδρος) Καθηγητής, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλίδης Επίκουρος, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Βόλου - Ανδρέας Δημητρίου Καθηγητής, Τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου - Κωνσταντίνος Χρίστου, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου - Γεώργιος Φιλίππου, Καθηγητής, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Η παρούσα διδακτορική διατριβή παρουσιάστηκε δημόσια και στην εξεταστική επιτροπή και εγκρίθηκε στις 8 Μαΐου 2004.

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία χρόνια δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη διερεύνηση του θέματος της μεταγνώσης γενικά και στα Μαθηματικά ειδικότερα. Ο όρος που χρησιμοποιείται για την έννοια της μεταγνώσης αποδίδει την επίγνωση του ατόμου για το γνωστικό του σύστημα με τις γνωστικές λειτουργίες που λαμβάνουν χώρα σε αυτό και την αυτορρύθμισή τους, μετά από αυτοαξιολόγηση της συμπεριφοράς του. Η παρούσα έρευνα εξέτασε την ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας παιδιών ηλικίας 8-11 χρόνων στα μαθηματικά σε σχέση με την ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων και της επίδοσής τους. Επιλέγηκε η συσχέτιση της μεταγνώσης με τις γνωστικές διαδικασίες της μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών εξαιτίας τους γεγονότος ότι η ενεργοποίηση των δύο αυτών διαδικασιών είναι απαραίτητη προϋπόθεση της επίλυσης ενός μαθηματικού προβλήματος. Παραδοχή της έρευνας, η οποία στηρίχθηκε στη νεοπιαζιετιανή θεωρία του Δημητρίου και των συνεργατών του, ήταν ότι το γνωστικό και το μεταγνωστικό σύστημα είναι δύο συστατικά μέρη της ανθρώπινης νόησης τα οποία βρίσκονται σε μια συνεχή σχέση αλληλεπίδρασης. Πρώτος στόχος της έρευνας ήταν η επιβεβαίωση δομικών μοντέλων για τις σχέσεις των γνωστικών και μεταγνωστικών ικανοτήτων στα μαθηματικά. Δεύτερος στόχος ήταν η διαμόρφωση ενός δυναμικού μοντέλου ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών δημοτικού ως προς τους ειδικούς τομείς των μαθηματικών που ενεργοποιούν διαφορετικά δομικά συστήματα του νου, σε συνάρτηση με τις γνωστικές λειτουργίες της μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στην αυτό-αναπαράσταση των ατόμων για τις δυνατότητες και τις δυσκολίες τους σε σχέση με την πραγματική τους επίδοση και την ειδικότερη αυτοαξιολόγηση της επίδοσής τους σε συγκεκριμένα μαθηματικά έργα.

8 Με την ανάλυση των δεδομένων τριών επαναλαμβανόμενων μετρήσεων (με διάστημα 3-4 μηνών μεταξύ τους) της μαθηματικής επίδοσης, της ικανότητας αυτοαξιολόγησης, της αυτοαναπαράστασης, της μνήμης και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών δείγματος παιδιών 8-11 χρόνων, επιδιώχτηκε να φανεί ο βαθμός στον οποίο η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας επηρεάζεται από το ρυθμό ανάπτυξης της γνωστικής ικανότητας και των γνωστικών διαδικασιών. Τα αποτελέσματα της έρευνας ενισχύουν την ιεραρχική δόμηση του ανθρώπινου νου. Η επιβεβαιωτική ανάλυση παραγόντων έδειξε ότι υπάρχουν από την ηλικία του δημοτικού οι διαφορετικές γνωστικές δομές του συστήματος που ενεργοποιούνται σε σχετικά περιβαλλοντικά ερεθίσματα, ενώ έχει ήδη δομηθεί σε κάποιο βαθμό το μεταγνωστικό σύστημα. Η συσχέτιση των δύο συστημάτων είναι τόσο σημαντική, σε βαθμό που να φορτίζουν ένα ανώτερης τάξης παράγοντα γνωστικής και μεταγνωστικής συμπεριφοράς των παιδιών στα μαθηματικά. Η μνήμη, η ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών και η γνωστική επίδοση σε μαθηματικά έργα δομούν το γνωστικό σύστημα στα μαθηματικά, ενώ η αυτοαναπαράσταση του ατόμου και η αυτοαξιολόγηση της συμπεριφοράς του δομούν το μεταγνωστικό σύστημα. Η αυτοαναπαράσταση δομείται από τη γενική αυτοεικόνα του ατόμου, τον αυτοέλεγχό του, τις στρατηγικές που χρησιμοποιεί και τα κίνητρά του, ενώ η αυτοαξιολόγηση της συμπεριφοράς τους ορίζεται από τον καθορισμό του βαθμού ομοιότητας και δυσκολίας μαθηματικών έργων. Ο ανθρώπινος νους είναι οργανωμένος με τέτοιο τρόπο ώστε οι διάφορες εμπειρίες στα μαθηματικά που αφορούν διάφορους τομείς να οργανώνονται σε κοινές ανά πεδίο δομές και να συνδέονται με συγκεκριμένες γνωστικές διαδικασίες. Φάνηκε ότι η αύξηση της ηλικίας, έστω και στον ένα χρόνο που ήταν η διάρκεια διεξαγωγής της έρευνας οδηγεί σε αύξηση του επιπέδου τόσο της γνωστικής όσο και της μεταγνωστικής επίδοσης. Εντούτοις ο ρυθμός αύξησης είναι σταθερός και ανάλογος στις τρεις τάξεις (Γ, Δ και Ε ) που μελετήθηκαν

9 και στα δύο φύλα. Η δομή του συστήματος όπως καταγράφηκε αφορά όλα τα ανθρώπινα όντα και οι αλλαγές που γίνονται είναι τέτοιες που η δομή του συστήματος παραμένει σταθερή. Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της εργασίας αφορά στη διαπίστωση ότι η ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών είναι ο κύριος ρυθμιστικός παράγοντας δόμησης του γνωστικού και μεταγνωστικού συστήματος. Μάλιστα η εξέλιξη της ικανότητας αυτής, στη χρονική περίοδο που μελετήθηκε, δεν εξαρτάται από την εξέλιξη οποιασδήποτε άλλης γνωστικής και μεταγνωστικής παραμέτρου. Τόσο η αρχική κατάσταση της μαθηματικής επίδοσης όσο και η αρχική κατάσταση της αυτοεικόνας του ατόμου συσχετίζονται με την αρχική κατάσταση της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών. Ως δεύτερος ρυθμιστικός παράγοντας φαίνεται να λειτουργεί η αρχική κατάσταση της εργαζόμενης μνήμης. Συνέπεια των διαπιστώσεων που έγιναν πιο πάνω είναι ότι οι διατομικές διαφορές που παρατηρούνται στην επεξεργασία πληροφοριών και τη μνήμη των ατόμων διατηρούνται ως οι ίδιες διατομικές διαφορές αντίστοιχα στη γνωστική επίδοση στα μαθηματικά, τη γενική αυτοεικόνα των ατόμων και την ικανότητα αυτοελέγχου της συμπεριφοράς κατά τη επίλυση προβλημάτων. Ειδικότερα ως προς τη μεταγνωστική συμπεριφορά των ατόμων τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι η βελτίωση της αυτοεικόνας των ατόμων επηρεάζεται σημαντικά μόνο από την αρχική κατάσταση της ίδιας της αυτοεικόνας, ενώ ο βαθμός βελτίωσης της αυτοεικόνας των ατόμων εξαρτάται σημαντικά από το βαθμό της εξέλιξης της γνωστικής τους ικανότητας στα μαθηματικά. Παρά δηλαδή τη βελτίωση που μπορεί να υπάρχει σε άλλες παραμέτρους του γνωστικού συστήματος, η αυτοεικόνα βελτιώνεται πιο γρήγορα ως συνάρτηση των άμεσων βιωμάτων της επίδοσης των ατόμων στα μαθηματικά. Στο τελευταίο μέρος της έρευνας έγινε παρέμβαση σε μικρό δείγμα των υποκειμένων που στόχευε στη βελτίωση της μεταγνωστικής ικανότητας με τη βελτίωση της μνημονικής ικανότητας και της ικανότητας επεξεργασίας

10 πληροφοριών. Παρά τη φαινομενική βελτίωση των μέσων όρων της γενικής αυτοεικόνας, του αυτοελέγχου και των στρατηγικών που χρησιμοποιούσαν τα παιδιά στα οποία έγινε παρέμβαση στη μνήμη, ουσιαστικά δεν υπήρξε στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση. Πιθανή αιτία θεωρείται το γεγονός ότι δεν υπήρξε στατιστικά σημαντική βελτίωση των δύο γνωστικών λειτουργιών, είτε γιατί το πείραμα απέτυχε είτε γιατί περιορισμοί του ίδιου του συστήματος δεν επιτρέπουν τη βελτίωσή τους σε σημαντικό βαθμό. Αυτό το μικρό μέρος της παρούσας μελέτης αν και δεν έδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, κατευθύνει τη μελλοντική εξέλιξη που θα μπορούσε να έχει η έρευνα σε αυτό τον τομέα.

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Κατάλογος Σχημάτων Κατάλογος Πινάκων Κατάλογος Διαγραμμάτων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Το πρόβλημα και ο σκοπός της έρευνας Ερευνητικά ερωτήματα Σημασία του θέματος Περιορισμοί της έρευνας Δομή της εργασίας Ανακεφαλαίωση ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Εισαγωγή Ιστορική εξέλιξη μελέτης της μεταγνώσης Η έννοια της μεταγνώσης και οι δύο συνιστώσες της Η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών και η σύνδεσή της με τη λύση προβλήματος Η σύνδεση της μεταγνώσης με τις γνωστικές ικανότητες της μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών Η θεωρία του Δημητρίου Ανακεφαλαίωση i ii iii

12 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Εισαγωγή Δείγμα Διαδικασία Ανακεφαλαίωση ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Εισαγωγή Η δομή του γνωστικού και μεταγνωστικού συστήματος Η ανάπτυξη της μνήμης, της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών και της μεταγνώσης Η επίδραση της ανάπτυξης της μνήμης και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών στην ανάπτυξη της μεταγνώσης μετά από παρέμβαση Ανακεφαλαίωση ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Εισαγωγή Η δομή του γνωστικού και του μεταγνωστικού συστήματος Η ανάπτυξη των γνωστικών και μεταγνωστικών ικανοτήτων Η επίδραση της μνήμης και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών στη βελτίωση της μεταγνωστικής ικανότητας Μελλοντική κατεύθυνση της έρευνας ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

13 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σελίδα 1. Παράδειγμα αριθμητικού έργου τύπου Stroop Παράδειγμα εικονικού έργου τύπου Stroop Παράδειγμα έργου μέτρησης της εικονικής μνήμης Παράδειγμα έργου που δόθηκε στην «ομάδα επεξεργασίας πληροφοριών» για γρήγορη συμπλήρωση πίνακα Παράδειγμα έργου που δόθηκε στην «ομάδα επεξεργασίας πληροφοριών» για επιλογή των κατάλληλων σχημάτων 117 i

14 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Σελίδα 1. Χαρακτηριστικά των ομάδων ηλικιών του δείγματος κατά την 1 η μέτρηση Οι φορτίσεις στους παράγοντες των δηλώσεων πριν και μετά τη λύση του προβλήματος Οι μέσοι όροι των δηλώσεων των ατόμων των τριών κατηγοριών για τις γνωστικές και μεταγνωστικές παραμέτρους στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι των δηλώσεων των υποκειμένων για την ομοιότητα προβλημάτων στις τρεις μετρήσεις Συσχετίσεις της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών, της εργαζόμενης μνήμης,της γνωστικής επίδοσης και της γενικής αυτοεικόνας Μέσοι όροι γνωστικής επίδοσης των ομάδων του δείγματος στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι μνημονικής ικανότητας των ομάδων του πειράματος Μέσοι όροι χρόνου επεξεργασίας πληροφοριών των ομάδων του πειράματος Μέσοι όροι δηλώσεων ομοιότητας των προβλημάτων από την ομάδα ελέγχου Μέσοι όροι ικανότητας μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών σε τρεις μετρήσεις 214 ii

15 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Σελίδα 1. Πρότυπο μοντέλο δόμησης του γνωστικού και μεταγνωστικού συστήματος Η δομή του γνωστικού και μεταγνωστικού συστήματος στα μαθηματικά Πρότυπο μοντέλο δόμησης της μνημονικής ικανότητας και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών Η δομή της ικανότητας μνήμης και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών Πρότυπο μοντέλο δόμησης της μνήμης, της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών και της γνωστικής επίδοσης Η δομή της μνήμης, της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών και της γνωστικής επίδοσης Πρότυπο μοντέλο δόμησης της μνήμης, της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών, της ομοιότητας και της δυσκολίας των έργων Μοντέλο δόμησης της μνήμης, της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών, της ομοιότητας και της δυσκολίας των έργων Μέσοι όροι της επίδοσης στα εύκολα έργα μνημονικής ικανότητας και στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι της επίδοσης στα δύσκολα έργα μνημονικής ικανότητας και στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι της επίδοσης στη μνημονική ικανότητα στα εύκολα και δύσκολα αριθμητικά, λεκτικά και εικονικά έργα Μέσοι όροι επίδοσης μνημονικής ικανότητας στα εύκολα και δύσκολα έργα στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι μνημονικής ικανότητας σε αριθμητικά, λεκτικά και εικονικά έργα στις τρεις τάξεις Μέσοι όροι του χρόνου επεξεργασίας αριθμητικών, λεκτικών, και εικονικών πληροφοριών στις τρεις μετρήσεις 169 iii

16 15. Μέσοι όροι χρόνου επεξεργασίας συμβατών αριθμητικών, λεκτικών και εικονικών πληροφοριών στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι χρόνου επεξεργασίας μη συμβατών αριθμητικών, λεκτικών και εικονικών πληροφοριών στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι χρόνου επεξεργασίας αριθμητικών, λεκτικών και εικονικών πληροφοριών στις τρεις τάξεις Μέσοι όροι αυτοαναπαράστασης της ομοιότητας και δυσκολίας των έργων στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι αυτοαξιολόγησης των ατόμων στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι δηλώσεων ομοιότητας ποσοτικών προβλημάτων στην 1 η και 3 η μέτρηση Μέσοι όροι δηλώσεων ομοιότητας ποσοτικού και χωρικού έργου στην 1 η και 3 η μέτρηση Μέσοι όροι δηλώσεων ομοιότητας χωρικών έργων στην 1 η και 3 η μέτρηση Πρότυπο μοντέλο δόμησης των γνωστικών λειτουργιών Δυναμικό μοντέλο δόμησης των γνωστικών λειτουργιών Πρότυπο δυναμικό μοντέλο δόμησης της αυτοαναπαράστασης του ατόμου Δυναμικό μοντέλο δόμησης της αυτοαναπαράστασης του ατόμου Πρότυπο δυναμικό μοντέλο δομής της γνωστικής και μεταγνωστικής συμπεριφοράς του ατόμου Δυναμικό μοντέλο δόμησης της γνωστικής και μεταγνωστικής Συμπεριφοράς του ατόμου Αναπτυξιακό μοντέλο γνωστικής και μεταγνωστικής ικανότητας Μέσοι όροι αυτοαξιολόγησης της «ομάδας μνήμης» στις τρεις μετρήσεις Μέσοι όροι αυτοαξιολόγησης της «ομάδας επέξεργασίας πληροφοριών στις τρεις μετρήσεις 211 iv

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ Εισαγωγή Η άσκηση ικανοποιητικού ελέγχου από το ίδιο το άτομο πάνω στις μαθηματικές του γνώσεις, η αξιοποίηση των γνώσεων αυτών με την ενεργοποίηση των κατάλληλων γνωστικών μηχανισμών και η ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται τις γνωστικές δυνατότητες και περιορισμούς του στους ειδικούς τομείς των μαθηματικών, έχει ιδιαίτερη σημασία για την επίδοσή του στα μαθηματικά. Όπως δηλώνει η Jacobson (1998), η βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος δεν μπορεί να επιτευχθεί, αν δεν αντιληφθούμε τι γνωρίζουν οι μαθητές μας, τι πιστεύουν ότι γνωρίζουν και πόσο επαρκείς νιώθουν στους διάφορους τομείς. Το άτομο που γνωρίζει τις δυνατότητές του μπορεί πιο εύκολα να τις αξιοποιεί και να αναπτύσσει μηχανισμούς αντιμετώπισης των αδυναμιών του παρά το άτομο που δεν έχει επίγνωση της ικανότητάς του σε διάφορα αντικείμενα. Το άτομο αυτό αυτορρυθμίζει τη συμπεριφορά του για να πετυχαίνει ψηλότερη αποδοτικότητα.

18 Εισαγωγή στην Έρευνα Η επίγνωση από το ίδιο το άτομο του γνωστικού του συστήματος και η αυτορρύθμιση των γνωστικών διαδικασιών αποδίδεται με τον όρο «μεταγνώση». Η αποσαφήνιση όλων των όρων που χρησιμοποιούνται γίνεται στη συνέχεια της εργασίας. Η αναγνώριση της θετικής συμβολής της ανεπτυγμένης μεταγνωστικής ικανότητας στην επίδοση του ατόμου συνέτεινε τα τελευταία χρόνια στο να παρατηρείται έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον για το ρόλο της μεταγνώσης στα μαθηματικά και ειδικότερα στη λύση προβλήματος (Goos & Galbraith, 1996). Η μελέτη του θέματος της μεταγνώσης αρχίζει με τη μελέτη της μεταμνήμης (Flavell, 1976). Η ερευνητική ενασχόληση με το θέμα ακολουθεί αργά βήματα εξαιτίας των επιφυλάξεων των ερευνητών ως προς το περιεχόμενο της έννοιας της μεταμνήμης και ακολούθως της μεταγνώσης και ως προς τον τρόπο διερεύνησής της. Οι Garofalo και Lester (1985) επισημαίνουν τις δυσκολίες διατύπωσης σαφούς ορισμού της έννοιας και διάκρισης ανάμεσα στις γνωστικές και μεταγνωστικές διαδικασίες. Είναι αντιληπτή η δυσκολία μέτρησης και αξιολόγησης μιας δεξιότητας που δεν είναι σαφώς ορισμένη (Wilson, 1999). Σήμερα γίνεται αποδεκτό ότι η μεταγνώση εξετάζεται με βάση δύο διακριτές διαστάσεις της, τη γνώση του ατόμου για το γνωστικό του σύστημα, τη μεταγνωστική δηλαδή γνώση ή την αυτοαναπαράστασή του για το σύστημα, και την ικανότητα του ατόμου να αυτορρυθμίζει τις γνωστικές διαδικασίες μετά από αυτοαξιολόγηση της συμπεριφοράς του και των γνωστικών λειτουργιών του. Παράλληλα επιχειρείται η ταυτόχρονη μελέτη και διάκριση των γνωστικών και 2

19 Εισαγωγή στην Έρευνα μεταγνωστικών διαδικασιών, για να διαφανεί ο βαθμός αλληλεπίδρασής τους και η δυνατότητα ανάπτυξης των μεταγνωστικών ικανοτήτων μέσω της ανάπτυξης των γνωστικών ικανοτήτων και το αντίστροφο (Guterman, 2003). Η μελέτη της μεταγνωστικής ικανότητας συνδέθηκε ιδιαίτερα με την ικανότητα επίλυσης προβλήματος, εφόσον η επιτυχία στην επίλυση ενός προβλήματος εξαρτάται από τη σωστή χρήση των γνωστικών διαδικασιών, την αξιοποίηση της μεταγνωστικής γνώσης και τη συνεχή αυτορρύθμιση του γνωστικού συστήματος για αντιμετώπιση γνωστικών αδιεξόδων. Εκ προοιμίου η λύση ενός προβλήματος απαιτεί την ταυτόχρονη ενεργοποίηση γνωστικών και μεταγνωστικών λειτουργιών. Πιστεύεται ότι μια από τις κύριες αιτίες αποτυχίας των μαθητών στη λύση προβλήματος είναι η δυσκολία να ελέγχουν αποτελεσματικά τις γνωστικές διαδικασίες που εμπλέκονται στην επίλυσή του (Brown & DeLoache, 1992; Artz & Armour-Thomas, 1992). Αυτό οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην ανεπάρκεια εμπειριών ως προς το πρόβλημα, η οποία οδηγεί στην ελλιπή αυτοαξιολόγηση σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση της γνωστικής διαδικασίας και σε μια ανεπαρκή επίδειξη ευελιξίας για υπέρβαση των εμποδίων που προκύπτουν κατά την επίλυσή του (Brown & DeLoache, 1992). Κοινή είναι η διαπίστωση ότι οι μαθητές εύκολα εγκαταλείπουν την προσπάθεια, όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Μετά την αποκωδικοποίηση και κατανόηση των δεδομένων ενός προβλήματος, οι ικανοί λύτες χρησιμοποιούν τη μεταγνωστική τους ικανότητα για το συντονισμό των γνωστικών τους 3

20 Εισαγωγή στην Έρευνα διαδικασιών, για τη διαμόρφωση του κατάλληλου γνωστικού χάρτη και για την ορθή μετάβαση από τα δεδομένα στον επιθυμητό στόχο. Οι μαθητές αυτοί αντιλαμβάνονται ότι οι προηγούμενες εμπειρίες τους από τη χρήση διάφορων στρατηγικών για την επίλυση προβλημάτων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην επίλυση ενός νέου προβλήματος (Davidson & Sternberg, 1998). Το ενδιαφέρον των ερευνητών που ασχολούνται με το θέμα της μεταγνώσης εστιάζεται κυρίως στη διερεύνηση της μεταγνωστικής ικανότητας των μαθητών μέσης εκπαίδευσης και ιδιαίτερα των φοιτητών. Η δυσκολία μέτρησης της μεταγνωστικής ικανότητας μέσω ερωτηματολογίου οδηγεί τους ερευνητές στη χρήση της συνέντευξης και άλλων μεθόδων έκφρασης των σκέψεων των παιδιών κατά την αντιμετώπιση μιας κατάστασης προβληματισμού. Οι μέθοδοι όμως αυτές θεωρούνται ακατάλληλες για τα παιδιά μικρής ηλικίας και ως εκ τούτου είναι πολύ περιορισμένα τα ερευνητικά αποτελέσματα για τη μεταγνωστική ικανότητα στα μαθηματικά στις μικρές ηλικίες. Κρίνεται, ωστόσο σκόπιμη η διερεύνηση της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών της ηλικίας του δημοτικού και ο καθορισμός σταδίων ανάπτυξης της μεταγνωστικής τους ικανότητας, και η διερεύνηση του ρυθμού ανάπτυξής της γενικά και στα μαθηματικά ειδικότερα. Η ακριβής μέτρηση της μεταγνώσης και ο καθορισμός των σχέσεών της με τους γνωστικούς παράγοντες που την επηρεάζουν παρέχει τη δυνατότητα ουσιαστικότερης παρέμβασης για βελτίωσή της ξεκινώντας από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 4

21 Εισαγωγή στην Έρευνα Σε ερευνητικό επίπεδο προβληματίζει η δυνατότητα ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας και γίνεται αντιληπτή η ανάγκη καθορισμού αποτελεσματικών τρόπων παρέμβασης για την επίτευξη του αντίστοιχου στόχου, μέσω κυρίως της διδασκαλίας. Ο Schraw (1998) υποστηρίζει ότι η μεταγνωστική ικανότητα αναπτύσσεται μέσω της διδασκαλίας και προτείνει την ενίσχυση του βαθμού της συνειδητοποίησης από τα άτομα των γνωστικών τους δυνατοτήτων, τη διδασκαλία συγκεκριμένων γνωστικών στρατηγικών και τη συστηματοποίηση των γνωστικών διαδικασιών κατά την επίλυση προβλημάτων. Είναι πιθανή, ωστόσο, η ανάπτυξη της μεταγνώσης με έμμεση παρέμβαση, μέσω ουσιαστικά της ανάπτυξης γνωστικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Η παρούσα εργασία βασίζεται σε μια νεοπιαζιετιανή θεωρητική πρόταση, όπως αυτή διατυπώνεται από τον Δημητρίου και τους συνεργάτες του (Δημητρίου, 1993; Demetriou & Kazi, 2001; Demetriou, Christou, Spanoudis & Platsidou, 2002a; Demetriou, Spanoudis, Christou & Platsidou, 2000b). Η θεωρία αυτή, η οποία μελετά και ερμηνεύει τη μεταγνώση ταυτόχρονα στο πλαίσιο του όλου γνωστικού συστήματος, δηλώνει ότι ο ανθρώπινος νους είναι μια ιεραρχικά οργανωμένη δομή η οποία αποτελείται από τρία επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο, το θεμελιώδες, αφορά την επεξεργασία των πληροφοριών. Το δεύτερο είναι προσανατολισμένο στο περιβάλλον και αφορά στα επιμέρους γνωστικά συστήματα τα οποία αναπαριστούν και επεξεργάζονται πληροφορίες από διαφορετικά πεδία του περιβάλλοντος. Το τρίτο επίπεδο, το οποίο είναι προσανατολισμένο στον 5

22 Εισαγωγή στην Έρευνα εαυτό περιλαμβάνει τη γνώση και τις διαδικασίες που αφορούν στην κατανόηση του εαυτού μας, των άλλων ανθρώπων και στην αυτορρύθμιση. Το τελευταίο επίπεδο αναφέρεται στη μεταγνώση, συνδέει δηλαδή ταυτόχρονα το γνωστικό με το μεταγνωστικό σύστημα. Η παρούσα έρευνα με αφετηρία την ανάγκη μέτρησης της μεταγνωστικής ικανότητας σε σχέση με τη γνωστική ικανότητα στα μαθηματικά και τις γνωστικές λειτουργίες που σχετίζονται, εξέτασε την ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας μικρών παιδιών στα μαθηματικά σε σχέση με την ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων και της επίδοσής τους. Απώτερος στόχος της εύρεσης συνδέσεων ανάμεσα στις γνωστικές και μεταγνωστικές διαδικασίες των ατόμων στα μαθηματικά και του ρυθμού ανάπτυξής τους ήταν η πρόταση αποδοτικότερων μεθόδων ενίσχυσης της μεταγνωστικής ικανότητας στα μαθηματικά, μέσω της ανάπτυξης γνωστικών ικανοτήτων και λειτουργιών. 6

23 Εισαγωγή στην Έρευνα Το πρόβλημα και ο σκοπός της έρευνας Βασική παραδοχή της παρούσας έρευνας ήταν ότι το γνωστικό και το μεταγνωστικό σύστημα είναι δύο σημαντικά μέρη της ανθρώπινης νόησης τα οποία βρίσκονται σε μια συνεχή διαδικασία αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης γενικά, αλλά ειδικότερα όταν ενεργοποιούνται στα μαθηματικά. Η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας είναι ανάλογη με την ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων. Ο ρυθμός ανάπτυξης της μεταγνώσης ή κάποιων διαστάσεών της μπορεί ενδεχομένως να αυξηθεί ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, με την κατάλληλη παρέμβαση στις γνωστικές λειτουργίες των ειδικών δομικών συστημάτων του γνωστικού μηχανισμού. Τέτοιες γνωστικές λειτουργίες είναι η μνήμη, η προσοχή, η αντίληψη και η επεξεργασία πληροφοριών. Η μελέτη των διαφόρων ερευνητικών προσπαθειών που έγιναν δείχνει ότι μέχρι τώρα δεν έχει διερευνηθεί ικανοποιητικά ο βαθμός επίδρασης κάθε γνωστικού παράγοντα στη διαμόρφωση της μεταγνώσης στο πλαίσιο ενός δυναμικού μοντέλου ανάπτυξης του ατόμου. Σύμφωνα με τους Hertzog και Dixon (1994) χρειάζεται «η ανάπτυξη θεωρητικού μοντέλου που να στηρίζεται σε εμπειρικά δεδομένα για τη διερεύνηση της πολυπλοκότητας του φαινομένου που αποδίδουμε με τον όρο μεταγνώση» (σ. 255). Η παρούσα έρευνα υπέθεσε ότι υπάρχει άμεση συσχέτιση της μνήμης και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών με τις δυνατότητες του μεταγνωστικού 7

24 Εισαγωγή στην Έρευνα συστήματος των μαθητών στα μαθηματικά. Επιλέγηκε η συσχέτιση της μεταγνώσης με τις δύο συγκεκριμένες γνωστικές διαδικασίες γιατί πιστεύεται ότι έχουν την πιο άμεση σχέση με τη διερεύνηση της μεταγνώσης σε σύγκριση με άλλες διαδικασίες του γνωστικού συστήματος. Συγκεκριμένα η διερεύνηση της μεταμνημονικής ικανότητας, που σχετίζεται άμεσα με τη μνήμη, αποτέλεσε τη βάση μελέτης της μεταγνώσης και σήμερα θεωρείται μέρος της μεταγνωστικής ικανότητας, ενώ η επεξεργασία πληροφοριών είναι η κύρια γνωστική διαδικασία που σχετίζεται με την επίλυση προβλήματος στα μαθηματικά. Ειδικότερα η ενεργοποίηση της εργαζόμενης μνήμης και του συστήματος επεξεργασίας πληροφοριών είναι απαραίτητη προϋπόθεση της επίλυσης ενός προβλήματος (Swanson & Sachse-Lee, 2001). Η ικανότητα επίλυσης μαθηματικού προβλήματος επηρεάζεται από τους περιορισμούς της εργαζόμενης μνήμης (Gathercole, 1998). Επιπρόσθετα, τα δύο κύρια συστατικά της μεταγνώσης έχουν άμεση σχέση με τις δύο διαδικασίες. Η μεταγνωστική γνώση μπορεί να θεωρηθεί μέρος της μακρόχρονης μνήμης, ενώ η αυτορρύθμιση είναι ο ρυθμιστικός παράγοντας του συστήματος επεξεργασίας πληροφοριών (Borkowski, 1996). Πρώτος στόχος αυτής της ερευνητικής προσπάθειας που αναπτύχθηκε ήταν η επιβεβαίωση μοντέλων για τις δομικές σχέσεις μεταγνωστικών και γνωστικών ικανοτήτων στα μαθηματικά. Δεύτερος στόχος ήταν η διαμόρφωση ενός δυναμικού μοντέλου ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών ηλικίας 8-11 χρόνων, ως προς τους ειδικούς τομείς των μαθηματικών που ενεργοποιούν διαφορετικά δομικά συστήματα του μυαλού (ποσοτικό- 8

25 Εισαγωγή στην Έρευνα συσχετιστικό, αναλογικό, χωροταξικό), σε συνάρτηση με τις γνωστικές λειτουργίες της μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στην αυτοαναπαράσταση του ατόμου για τις δυνατότητες και τις δυσκολίες του σε σχέση με την πραγματική του επίδοση και την ειδικότερη αυτοαξιολόγηση της επίδοσής του σε συγκεκριμένα μαθηματικά έργα. Διερευνήθηκαν οι σχέσεις που συνδέουν τη μεταγνωστική ικανότητα των ατόμων στα μαθηματικά με την επίδοσή τους σε ειδικούς τομείς των μαθηματικών και τις γνωστικές διαδικασίες της μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών. Με την ανάλυση των δεδομένων τριών επαναλαμβανόμενων μετρήσεων επιδιώχτηκε να διαφανεί ο βαθμός στον οποίο η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας σχετίζεται με την ανάπτυξη των γνωστικών διαδικασιών. Τέλος, στόχος της μελέτης ήταν να διαφανούν οι παράμετροι του γνωστικού συστήματος που επηρεάζουν την ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας. Μπορεί έτσι να αξιοποιηθεί η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των μαθητών στα μαθηματικά μέσω της ενίσχυσης των γνωστικών παραγόντων που συσχετίζονται με την ικανότητα αυτή. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης της μεταγνώσης σε σχέση με την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης γνωστικών διαδικασιών. 9

26 Εισαγωγή στην Έρευνα Ερευνητικά Ερωτήματα Τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα της εργασίας, όπως απορρέουν από το σκοπό της έρευνας είναι: 1. Ποια είναι η σχέση της μεταγνώσης με τη μνήμη, την ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών και την επίδοση των παιδιών σε ειδικούς τομείς των μαθηματικών που ενεργοποιούν διαφορετικά δομικά συστήματα του νου; 2. Σε ποιο βαθμό η ανάπτυξη της μεταγνώσης σχετίζεται με την ανάπτυξη της μαθηματικής επίδοσης, της μνήμης και της επεξεργασίας των πληροφοριών; 3. Σε ποιο βαθμό η βελτίωση της ικανότητας μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών, μετά από παρέμβαση σε αυτές, μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών στα μαθηματικά; Για να απαντηθούν τα ερωτήματα αρχικά επιχειρήθηκε η εύρεση ενός δομικού μοντέλου σύνδεσης της μεταγνωστικής ικανότητας με τη μνημονική ικανότητα, την ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών, και την επίδοση στα μαθηματικά. Στη συνέχεια ελέγχθηκε η σταθερότητα του μοντέλου σε διαφορετικές επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και καταγράφηκε ο ρυθμός ανάπτυξης της κάθε μεταβλητής που μελετήθηκε στις ηλικίες 8-11 χρόνων. Η ταυτόχρονη διερεύνηση του ρυθμού ανάπτυξης του γνωστικού και του μεταγνωστικού συστήματος παρείχε τη δυνατότητα καταγραφής των γνωστικών 10

27 Εισαγωγή στην Έρευνα παραμέτρων από τις οποίες επηρεάζεται η αλλαγή του μεταγνωστικού συστήματος. Η παρούσα εργασία είχε ως κύριο στόχο την εις βάθος ανάλυση των δύο πρώτων ερωτημάτων. Εντούτοις με παρέμβαση στην ικανότητα μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών επιχειρήθηκε η βελτίωση της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών στα μαθηματικά και η αύξηση του ρυθμού ανάπτυξής της. Η απάντηση του τρίτου ερωτήματος στόχευε στο να υποδείξει κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα που θα αφορά αποκλειστικά το συγκεκριμένο θέμα. 11

28 Εισαγωγή στην Έρευνα Σημασία του θέματος Η μελέτη της μεταγνώσης είναι ιδιαίτερα σημαντική εφόσον διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στη μάθηση του ατόμου. Η ανεπτυγμένη μεταγνωστική ικανότητα βοηθά τα άτομα να αντιληφθούν τι πρέπει να μάθουν, ποιοι είναι οι στόχοι, σε ποιο βαθμό τους έχουν πετύχει και πώς μπορούν να υπερβούν τις δυσκολίες τους (Valhan & Stander, 1994). Ο Sternberg (2001) υποστηρίζει ότι η μελέτη της μεταγνώσης είναι σημαντική εφόσον η έννοια αυτή είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που καθορίζουν την επίδοση των παιδιών και τη διαφοροποίησή της. Ειδικότερα στα μαθηματικά ο έλεγχος που ασκεί η μεταγνώση σε όλες τις γνωστικές διαδικασίες, η επίδρασή της στην κατανόηση, στην εφαρμογή των γνώσεων, στην κριτική σκέψη και στην ικανότητα λύσης προβλήματος, την καθιστούν ρυθμιστικό παράγοντα της μαθησιακής διαδικασίας (Hartman, 1998). Ενώ οι γνωστικές διαδικασίες επιτρέπουν στο άτομο να οικοδομεί τις γνώσεις του, οι μεταγνωστικές διαδικασίες του επιτρέπουν να ελέγχει και να βελτιώνει την πρόοδό του, να αξιολογεί το επίπεδο κατανόησής του και να εφαρμόζει τις γνώσεις του σε νέες καταστάσεις (Gourgey, 1998). Γι αυτό είναι απαραίτητη η ταυτόχρονη μελέτη των γνωστικών ικανοτήτων και των μεταγνωστικών. Αν και η σημασία της μεταγνώσης είναι σήμερα ευρύτερα αποδεκτή, εξακολουθεί να εντοπίζεται ακόμη κενό στην ύπαρξη θεωρητικού μοντέλου 12

29 Εισαγωγή στην Έρευνα εξήγησης της μεταγνώσης και των μηχανισμών της αυτορρύθμισης ειδικότερα σε σχέση με τη χρήση των γνωστικών διαδικασιών και την επίδρασή τους στη μαθηματική συμπεριφορά των ατόμων (Goos, Galbraith & Renshaw, 2002). Μια σειρά ερωτημάτων για τις γνωστικές και μεταγνωστικές ικανότητες στα μαθηματικά παραμένουν αναπάντητα (Wilson, 1999). Η σύνδεση της μεταγνωστικής ικανότητας με τις γνωστικές διαδικασίες είναι δεδομένη, λαμβάνοντας υπόψη ότι η μεταγνώση θεωρείται ανώτερου επιπέδου γνωστική ικανότητα (Larkin, 2000) που ρυθμίζει και ελέγχει τον τρόπο λειτουργίας του γνωστικού συστήματος. αλληλεπίδρασής τους χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Ο βαθμός όμως σύνδεσης και Ιδιαίτερα, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση η σχέση της μεταγνώσης με τις γνωστικές λειτουργίες που αφορούν τα ειδικά δομικά συστήματα του νου (Carr, 1998). Η καλύτερη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του γνωστικού συστήματος κατά την αντιμετώπιση καταστάσεων προβληματισμού στα μαθηματικά συμβάλλει στην ανάπτυξη καλύτερης εξωτερικής παρέμβασης με στόχο τα καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα μέσω της ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας. Το παιδί ακόμη και για να ακολουθεί τις οδηγίες που δίνονται στη διδασκαλία πρέπει να επικεντρώνει την προσοχή του, να οργανώνει και να αξιοποιεί τις γνώσεις του, να χρησιμοποιεί σωστά τη μνήμη του (Kuyper Erland, 1998). Όπως ο Vaidga (1999) επισημαίνει ελάχιστες έρευνες μελετούν ταυτόχρονα τις γνωστικές και τις μεταγνωστικές διαδικασίες και τις εντάσσουν σε ένα σύστημα, τον ανθρώπινο νου. 13

30 Εισαγωγή στην Έρευνα «Η μεταγνώση είναι προϊόν και παράγωγο της γνωστικής ανάπτυξης» (Paris & Winograd, 1990, σ. 19). Αν και γνωρίζουμε ότι η μεταγνωστική ικανότητα των παιδιών αναπτύσσεται εξελικτικά ως συνάρτηση της ανάπτυξης του γνωστικού συστήματος (Jacobson, 1998), δεν γνωρίζουμε ακόμη αρκετά για τα στάδια ανάπτυξης της μεταγνώσης, το ρυθμό ανάπτυξής της και κυρίως τις δυνατότητες επιτάχυνσης της ανάπτυξής της, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες. Η μελέτη της μεταγνωστικής ικανότητας και της ανάπτυξής της σε διαφορετικές ηλικίες, σε σχέση με τη λειτουργία του γνωστικού συστήματος, είναι χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση γνωστικών διαφορών στη μαθηματική επίδοση γενικότερα και στη επίλυση μαθηματικού προβλήματος ειδικότερα (Hertzog & Dixon, 1994). Ιδιαίτερη σημασία έχει η βελτίωση του ρυθμού ανάπτυξής της με τρόπο όμως που τα αποτελέσματα της ανάπτυξης να είναι σταθερά και να έχουν μεγάλη διάρκεια. 14

31 Εισαγωγή στην Έρευνα Περιορισμοί της Έρευνας Η εύρεση ενός δυναμικού μοντέλου ανάπτυξης της μεταγνώσης και των γνωστικών διαδικασιών και η επιβεβαίωση δομικών μοντέλων απαιτεί μεγάλο δείγμα υποκειμένων για να αποφευχθούν περιορισμοί της στατιστικής ανάλυσης. Οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και η ταυτόχρονη μέτρηση διαφόρων γνωστικών και μεταγνωστικών λειτουργιών δεν επέτρεψε το δείγμα να ξεπερνά τα 143 υποκείμενα, αριθμός που είναι οριακά επιτρεπτός για ανάλυση με τη χρήση συγκεκριμένων στατιστικών μεθόδων, βάση του αριθμού των μεταβλητών της έρευνας. Ιδιαίτερα οι ομάδες στις οποίες έγινε παρέμβαση ήταν ολιγομελείς για να είναι εφικτές οι πολλές ατομικές συναντήσεις με τα παιδιά. Ως εκ τούτου οι αναλύσεις των δεδομένων της παρέμβασης δεν υποστηρίζει ότι οδηγούν σε στατιστικώς σημαντικά αποτελέσματα για να μπορούν να τεκμηριωθούν. Δίνουν απλά τη δυνατότητα συζήτησης κάποιων απόψεων για την κατεύθυνση που πρέπει να έχει η έρευνα στο μέλλον γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Τέλος η παρούσα έρευνα δεν μπορεί να υποστηρίζει την εύρεση γενικεύσιμων αποτελεσμάτων, εφόσον αντικειμενικές συνθήκες επέβαλαν τη χρήση συγκεκριμένου δείγματος παιδιών. Ιδιαίτερα η διερεύνηση του τρίτου ερωτήματος περιορίζεται στην καταγραφή ενδείξεων που μπορούν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικές έρευνες. 15

32 Εισαγωγή στην Έρευνα Δομή της Εργασίας Κύριο άξονα παρουσίασης της ερευνητικής προσπάθειας που αναπτύχθηκε αποτελούν οι βασικές πτυχές που αυτή εξέτασε και αφορούσαν στην κατανόηση της ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας παιδιών δημοτικού στα μαθηματικά και τις δυνατότητες ανάπτυξής της. Τόσο τα αποτελέσματα των σχετικών με το θέμα ερευνών που παρουσιάζονται, η θεωρία στην οποία στηρίχθηκε, η ανάλυση των αποτελεσμάτων και η καταγραφή των συμπερασμάτων της παρούσας έρευνας βρίσκονται σε αντιστοιχία με τα τρία ερευνητικά ερωτήματα που είχαν τεθεί. Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζεται η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τα κύρια θέματα που εξέτασε η παρούσα έρευνα. Αναλύεται η έννοια της μεταγνώσης, και οι ορισμοί που προτείνονται για αυτή, τα κύρια συστατικά που την αποτελούν, τα στάδια ανάπτυξής της, η σύνδεσή της με την επίδοση των παιδιών γενικά στα μαθηματικά και ειδικά στη λύση προβλήματος και η σχέση της με τις γνωστικές διαδικασίες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σχέση της μεταγνώσης με τις γνωστικές λειτουργίες της μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών. Στο τρίτο κεφάλαιο περιγράφεται το σχέδιο έρευνας, οι διάφορες τεχνικές μέτρησης της μεταγνωστικής ικανότητας και ο προβληματισμός για την κριτική που ασκείται σε αυτές. Παρουσιάζεται το σκεπτικό κατασκευής ερωτηματολογίου μέτρησης της μεταγνώσης, και επιλογής των έργων που χρησιμοποιήθηκαν για τη 16

33 Εισαγωγή στην Έρευνα μέτρηση των διαφόρων πτυχών που εξετάζονται. Καταγράφονται τα απαραίτητα στοιχεία για τη διαδικασία που έχει ακολουθηθεί για τη διεξαγωγή της έρευνας, περιγράφεται η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων και ο τρόπος αξιοποίησης των αποτελεσμάτων για το σχεδιασμό του παρεμβατικού προγράμματος ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας στα μαθηματικά. Τέλος παρουσιάζεται με λεπτομέρειες το παρεμβατικό πρόγραμμα και η λογική δόμησής του. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας με βάση τα ερευνητικά ερωτήματα που είχαν τεθεί. Παρουσιάζεται αρχικά η δομή του γνωστικού και μεταγνωστικού συστήματος, όπως προέκυψε από τις αναλύσεις των δομικών μοντέλων. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα αποτελέσματα που αφορούν στο ρυθμό ανάπτυξης της μεταγνώσης, της γνωστικής επίδοσης, της μνήμης, της επεξεργασίας των πληροφοριών και στη μεταξύ τους σύνδεση. Με την παρουσίαση και την ανάλυση δυναμικών μοντέλων αναλύονται οι παράγοντες που επηρεάζουν την αυτό-αναπαράσταση του ατόμου, την ικανότητα αυτοαξιολόγησης της συμπεριφοράς του και τη γνωστική του συμπεριφορά. Τέλος παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ομάδων στις οποίες έγινε παρέμβαση για βελτίωση της ικανότητας μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών και η επίδραση της παρέμβασης στην ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η συσχέτιση των αποτελεσμάτων με το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας και γίνεται σχολιασμός σε σχέση με αντίστοιχα ερευνητικά αποτελέσματα. Καταγράφονται και συζητούνται τα κύρια 17

34 Εισαγωγή στην Έρευνα συμπεράσματα της παρούσας ερευνητικής προσπάθειας και παρατίθενται απόψεις για την κατεύθυνση που μπορεί να έχει στο μέλλον η διερεύνηση του συγκεκριμένου θέματος στο πλαίσιο της Μαθηματικής Παιδείας. 18

35 Εισαγωγή στην Έρευνα Ανακεφαλαίωση Η μεταγνωστική ικανότητα διακρίνεται στη γνώση του ατόμου για το γνωστικό σύστημα, όπως διαμορφώνεται από τις μεταγνωστικές εμπειρίες της καθημερινότητας και στην αξιοποίησή τους για την αυτορρύθμιση του γνωστικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον για το ρόλο της μεταγνώσης στα μαθηματικά, εφόσον πιστεύεται ότι η επιτυχία στην επίλυση ενός προβλήματος εξαρτάται από την χρήση των γνωστικών διαδικασιών και τη συνειδητοποίηση της χρήσης τους για να μπορεί το άτομο να ρυθμίζει τη συμπεριφορά του για αντιμετώπιση γνωστικών αδιεξόδων. Η παρούσα εργασία, δεδομένης της σημασίας της μεταγνώσης στην όλη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών και της επίδρασής της στη μαθηματική διαδικασία, εξέτασε την ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στα μαθηματικά σε σχέση με την επίδοσή τους στα μαθηματικά και τις γνωστικές διαδικασίες της μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών και έλεγξε το ρυθμό ανάπτυξης κάθε παραμέτρου και τους παράγοντες που επιδρούν στην ανάπτυξη αυτή. Παραδοχή της εργασίας, η οποία στηρίχθηκε στη νεοπιαζιετιανή θεωρία του Δημητρίου και των συνεργατών του (Δημητρίου, 1993; Demetriou et al., 2002a), είναι ότι το γνωστικό και το μεταγνωστικό σύστημα είναι δύο συστατικά μέρη της ανθρώπινης νόησης τα οποία βρίσκονται σε μια συνεχή σχέση 19

36 Εισαγωγή στην Έρευνα αλληλεπίδρασης. Ως εκ τούτου η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας μελετήθηκε ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της γνωστικής ικανότητας, πιστεύοντας έτσι ότι υπάρχει η δυνατότητα διερεύνησης της επίδρασης της γνωστικής ανάπτυξης στην εξέλιξη της μεταγνωστικής συμπεριφοράς του ατόμου. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην επίδραση των συγκεκριμένων γνωστικών παραμέτρων της μνήμης και της ικανότητας επεξεργασίας πληροφοριών στην ανάπτυξη συγκεκριμένων μεταγνωστικών παραμέτρων. 20

37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Εισαγωγή Μέσα από την επισκόπηση της βιβλιογραφίας που παρουσιάζεται στο κεφάλαιο αυτό επιχειρείται η σύνδεση των στοιχείων που η παρούσα εργασία κρίνει απαραίτητα για τη δόμηση του θεωρητικού πλαισίου διερεύνησης της ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας των παιδιών. Παρουσιάζεται η έννοια της μεταγνώσης και αναλύονται οι διάφορες διαστάσεις που τη συνθέτουν, η σύνδεσή της με τις γνωστικές διαδικασίες της μνήμης και της επεξεργασίας πληροφοριών, η επίδρασή της στη μαθηματική επίδοση των παιδιών στα διαφορετικά στάδια ανάπτυξής τους και τέλος παρουσιάζονται οι δυνατότητες ανάπτυξης της μεταγνωστικής ικανότητας. Εφόσον όπως έχει ήδη αναφερθεί τη βάση της εργασίας αποτελεί η θεωρία του Δημητρίου και των συνεργατών του (Δημητρίου 1993; Demetriou & Kazi, 2001; Demetriou, et al., 2002a, 2000b) παρουσιάζονται τα στοιχεία της θεωρίας που σχετίζονται άμεσα με την παρούσα έρευνα. Η δόμηση του θεωρητικού πλαισίου στηρίζεται στα ερευνητικά δεδομένα που παρουσιάζει η διεθνής βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια.

38 Επισκόπηση της Βιβλιογραφίας Ο Hacker (1998) στην προσπάθειά του να ταξινομήσει τις έρευνες που έγιναν για το θέμα της μεταγνώσης εντόπισε τέσσερις κύριες κατηγορίες: 1) Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει έρευνες που εστιάζονται στη δυνατότητα γνωστικής αυτορρύθμισης του ατόμου, στις οποίες εξετάζονται η συνειδητοποίηση των γνώσεων που κατέχει γενικά και η αξιοποίησή τους, οι γνώσεις του για τις γνωστικές του διαδικασίες και η ικανότητά του να τις ρυθμίζει ανάλογα με την κατάσταση που αντιμετωπίζει. 2) Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει πειραματικές έρευνες για τη γνωστική αυτορρύθμιση με επικέντρωση της προσοχής στη διδακτική παρέμβαση για ανάπτυξη των γνωστικών και μεταγνωστικών στρατηγικών που χρησιμοποιεί το άτομο. 3) Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει πειραματικές έρευνες για τη βελτίωση της ικανότητας αυτορρύθμισης της γνωστικής συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια σειράς μαθημάτων και τη διερεύνηση της επίδρασης της εμπειρίας αυτής για τη ρύθμιση των γνωστικών στρατηγικών με στόχο τη βελτίωση της επίδοσης. Ειδοποιός διαφορά από την προηγούμενη κατηγορία είναι ο απώτερος στόχος που αφορά στη γενικότερη επίδοση του ατόμου και η μη επικέντρωση της προσοχής στη διδασκαλία στρατηγικών. 4) Η τέταρτη κατηγορία, η πιο πρόσφατη, εστιάζει τη διερεύνηση της μεταγνωστικής ικανότητας των ατόμων σε πραγματικές καταστάσεις της τάξης, χωρίς να επιχειρείται οποιαδήποτε διδακτική παρέμβαση. Καταγράφεται μια 22

39 Επισκόπηση της Βιβλιογραφίας προσπάθεια παρουσίασης ενός ολοκληρωμένου μοντέλου για κατανόηση της δομής του συστήματος. Είναι εμφανές ότι η πιο πάνω κατηγοριοποίηση, αν και αναφέρεται στις έρευνες για τη μεταγνώση, ουσιαστικά επικεντρώνεται στις έρευνες για την ικανότητα αυτορρύθμισης της γνωστικής συμπεριφοράς. Δεδομένου του ειδικού ενδιαφέροντος της παρούσας έρευνας, η επισκόπηση της βιβλιογραφίας οδηγεί στην ακόλουθη διάκριση των ερευνητικών προσπαθειών που έχουν γίνει για τη μεταγνωστική ικανότητα στα μαθηματικά: 1) Έρευνες που συνδέουν τη μεταγνώση με τη νόηση (π.χ. Artzt & Armour - Thomas, 1992; Kuhn, 2000; Larkin, 2000; Μεταλλίδου & Ευκλείδη, 1999; Metallidou & Efklide, 2000) και τη μνήμη (π.χ. Chi, 1978; Schneider, Vise, Lockl & Nelson, 2000). 2) Έρευνες που συσχετίζουν τη μεταγνωστική ικανότητα των μαθητών με την επίδοσή τους και σχετικές δεξιότητές τους (π.χ. Everson & Tobias, 1998; Geddie, Fradin & Beer, 2000; Hennessey, 1999; Nolan, 2000; Schraw, 1994). 3) Έρευνες που στοχεύουν στη βελτίωση της μεταγνωστικής ικανότητας μέσω της διδασκαλίας (π.χ. Bielaczyc, Pirolli & Brown, 1995; Cardelle-Elawar, 1995; Guterman, 2003; Hennessey, 1995; Strasser & Buchel, 2000). 4) Έρευνες που συσχετίζουν τη μεταγνωστική ικανότητα των ατόμων με την ικανότητά τους επίλυσης προβλημάτων (π.χ. Allen, & Armour-Thomas 1993; Artzt & Armour-Thomas, 1998; Carlsson, 2000; Desoete, Roeyers, & Buysse, 2001; 23

40 Επισκόπηση της Βιβλιογραφίας Goos & Galbraith, 1996; Lester, Garofalo & Lambdin-Kroll, 1989; Lucangeli, Tressoldi & Cendron, 1998; Masui & DeCorte, 1999; Mevarech, 1999; Pugalee, 2001; Yeap, 1998; Wilson, 1999). Η παράθεση των ερευνών που αναφέρονται είναι μόνο ενδεικτική. Στα υποκεφάλαια που ακολουθούν παρουσιάζεται η ιστορική εξέλιξη μελέτης της μεταγνώσης, η σύνδεσή της με παρεμφερείς έννοιες που αποτέλεσαν την αφετηρία μελέτης του θέματος, με στόχο τη διασαφήνιση του όρου «μεταγνώση» και τη λεπτομερή παρουσίαση και εξήγηση των συνιστωσών που συνθέτουν την έννοια. Ακολούθως παρουσιάζεται η σύνδεση της μεταγνώσης με τη μαθηματική επίδοση των ατόμων γενικά και την ικανότητά τους να επιλύουν μαθηματικά προβλήματα ειδικότερα, εξετάζεται η ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των ατόμων με την ηλικιακή ωρίμανση και ως αποτέλεσμα διδακτικής παρέμβασης και παρουσιάζεται η σύνδεση της μεταγνώσης με τις γνωστικές λειτουργίες της μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών. Τέλος παρουσιάζονται τα στοιχεία της θεωρίας του Δημητρίου (1993) και των συνεργατών του (Demetriou & Kazi, 2001; Demetriou et al., 2002a) που συνδέονται με τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας εργασίας. 24

41 Επισκόπηση της Βιβλιογραφίας Ιστορική εξέλιξη μελέτης της μεταγνώσης Σύμφωνα με τους Borkowski, Carr, Rellinger και Pressley (1990) η μελέτη της έννοιας της μεταγνώσης μπορεί να χωριστεί σε δύο κύριες περιόδους. Στην πρώτη περίοδο συνδέθηκε η μελέτη της γνώσης και της μνήμης, με τη διερεύνηση της έννοιας της μεταμνήμης, κυρίως από το Flavell και τους συνεργάτες του (1971, 1976). Οι ερευνητές που ασχολήθηκαν με τη μεταμνήμη υπέβαλλαν στα παιδιά ερωτήματα για τις γνώσεις τους, για τη μνημονική τους ικανότητα και έκαναν μετρήσεις για την εκτίμηση του βαθμού ανάπτυξης αυτής της ικανότητας. Στη δεύτερη περίοδο έγινε προσπάθεια διερεύνησης διαφόρων διαστάσεων που φάνηκε να συνδέονται άμεσα με τη γνώση και τον έλεγχο των γνωστικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένου της μνήμης, χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους μέτρησης. μέθοδος της συνέντευξης και της παρατήρησης. Αναπτύχθηκαν ερωτηματολόγια και χρησιμοποιήθηκε η Ως μια τρίτη περίοδος θα μπορούσε να θεωρηθεί, σύμφωνα με τον Flavell (1999), η ανάπτυξη της «προσωπικής θεωρίας του νου», τη δεκαετία του 80, όπου διερευνήθηκαν οι γνώσεις των παιδιών για τη δομή και τη λειτουργία του μυαλού. Οι υποστηρικτές της θεωρίας αυτής δηλώνουν ότι οι γνώσεις του ατόμου για το γνωστικό του σύστημα διαμορφώνονται και τροποποιούνται από τις εμπειρίες που βιώνει. Οι εμπειρίες αυτές οικοδομούν την προσωπική θεωρία του ατόμου για τη 25

42 Επισκόπηση της Βιβλιογραφίας λειτουργία του νου του (Wellman, 1990). Η έρευνα σε αυτό το πεδίο επικεντρώθηκε στην κατανόηση από μέρους των παιδιών του τρόπου σκέψης τόσο των άλλων ατόμων όσο και των ιδίων, στη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι κάθε πράξη είναι αποτέλεσμα νοητικής διεργασίας και στην κατανόηση μη γνωστικών νοητικών καταστάσεων, όπως είναι τα συναισθήματα και οι επιθυμίες (Bartsch & Estes, 1996; Sperling, Walls & Hill, 2000). Η Brown (1987) προτείνει τη διάκριση της μελέτης της μεταγνώσης σε τέσσερις φάσεις με κριτήριο τη θεωρητική βάση σύνδεσης της έρευνας με διαφορετικές θεωρίες ψυχολογίας. Η πρώτη φάση αφορά στην προσπάθεια λεκτικής καταγραφής των αντιλήψεων του ατόμου για τις γνωστικές του διαδικασίες, αυτό που σήμερα αποδίδεται με τον όρο μεταγνωστική γνώση. Η δεύτερη φάση συνδέεται με το μοντέλο επεξεργασίας των πληροφοριών όπου ο εκτελεστικός έλεγχος αποτελεί τη μία διάσταση της μεταγνώσης που στη συνέχεια καθορίστηκε ως ο αυτοέλεγχος. Στην τρίτη φάση η πιαζετιανή θεωρία υποστηρίζει ότι η έννοια της μεταγνώσης συνδέεται με τον αυτοέλεγχο, την αφαίρεση και την αναδιοργάνωση των γνωστικών σχημάτων. Στη θεωρία του Vygotsky, στην τέταρτη φάση, η μεταγνώση συνδέεται γενικότερα με τη ρύθμιση του γνωστικού συστήματος. Σταδιακά η μελέτη της μεταγνώσης μελετήθηκε από τη νευροψυχολογία, την εκπαιδευτική ψυχολογία και την παιδαγωγική επιστήμη (Shimamura, 2000). Η διαφορετική θεωρητική βάση μελέτης της μεταγνωστικής γνώσης και του αυτοελέγχου και οι διαφορετικές πορείες διερεύνησής τους, 26

43 Επισκόπηση της Βιβλιογραφίας σύμφωνα με τον Braten (1991), δικαιολογούν τη διάκρισή τους ως τα δύο κυριότερα συστατικά της μεταγνώσης. Η περαιτέρω ανάλυση της έννοιας της μεταμνήμης, ως το πρώτο βήμα διερεύνησης της έννοιας της μεταγνώσης, πιστεύεται ότι συμβάλλει στην πιο ολοκληρωμένη κατανόηση του πολυδιάστατου θέματος της μεταγνώσης. Επιπρόσθετα, όπως έχει ήδη αναφερθεί η μεταμνήμη αποτελεί μέρος της μεταγνώσης και είναι ένας συνδετικός κρίκος της μνήμης με τη μεταγνώση. Στο υποκεφάλαιο που ακολουθεί παρουσιάζεται η έννοια της μεταμνήμης, οι συνιστώσες που την αποτελούν και έρευνες που έγιναν για τη διερεύνησή της. Μεταμνήμη Όπως έχει ήδη αναφερθεί η μελέτη της μεταμνήμης αποτέλεσε τη βάση διερεύνησης της έννοιας της μεταγνώσης. Ο όρος έχει εισαχθεί από το Flavell στη δεκαετία του 70, για να αποδώσει τη γνώση και τη χρήση μνημονικών στρατηγικών (Flavell, 1999). Χρησιμοποιήθηκε το πρόθεμα «μετά» για να υποδειχτεί το ανώτερο επίπεδο του συγκεκριμένου γνωστικού φαινομένου. Οι Hertzog και Dixon (1994) ορίζουν τη μεταμνήμη ως «τη γνώση για τη μνήμη» (σ. 229) και οι Joyner και Kurtz-Costes (1997) ως την «αντίληψη των ατόμων για τις μνημονικές τους διαδικασίες» (σ. 275). Περιλαμβάνει ακριβείς και πρωταρχικές αναπαραστάσεις για τη μνήμη (O Sullivan, 1995). Ο Cohen (1993) την ορίζει ως 27

Ο όρος μεταγνώση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη γνώση μας για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, θυμόμαστε, σκεφτόμαστε και ενεργούμε, με

Ο όρος μεταγνώση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη γνώση μας για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, θυμόμαστε, σκεφτόμαστε και ενεργούμε, με 8 Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Μεταγνώση και μεταγνωστικές διεργασίες Μεταγνώση (1) Cogito ergo sum (Descartes, 1628) Ο όρος μεταγνώση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη γνώση μας για τον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Κων/νος Στεφανίδης Σχολικός Σύμβουλος Πειραιά kstef2001@yahoo.gr Νικόλαος Στεφανίδης Φοιτητής ΣΕΜΦΕ, ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 1: Mεταγνώση Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ71Κ / Διαχείριση αλλαγής, σχολική αποτελεσματικότητα και στρατηγικός σχεδιασμός

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ71Κ / Διαχείριση αλλαγής, σχολική αποτελεσματικότητα και στρατηγικός σχεδιασμός Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ71Κ / Διαχείριση αλλαγής, σχολική αποτελεσματικότητα και στρατηγικός σχεδιασμός Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστήμες της

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Τι είναι η ερευνητική εργασία Η ερευνητική εργασία στο σχολείο είναι μια δυναμική διαδικασία, ανοιχτή στην αναζήτηση για την κατανόηση του πραγματικού κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Χαράλαμπος Χαραλάμπους Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Χατζηπαντελής Θ. ΓκίνηςΔ. ΜπερσίμηςΣ. 1 Μεθοδολογία της έρευνας 1η Φάση της έρευνας Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη Ενότητα 6 Η Θεωρία των Eποικοδομητικών Τελεστών του J. Pascual-Leone Ελευθερία Ν. Γωνίδα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά Τι σημαίνουν τα μαθηματικά για εσάς; Τι σημαίνει «κάνω μαθηματικά»;

Διαβάστε περισσότερα

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Πέραν της θεωρίας του Piaget Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Siegler, R. (2002) Πώς Σκέφτονται τα Παιδιά. Αθήνα: Gutenberg. Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ο εαυτός ως αντικείμενο συνειδητής σκέψης αποτελεί κεντρικό θέμα διερεύνησης από διάφορους επιστημονικούς κλάδους. Η άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας και τις

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου kchatzop@uth.gr Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική αναδρομή Μορφές και τύποι της αξιολόγησης Η συζήτηση γύρω από την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η τυπική θεωρία Επεξεργασίας Πληροφοριών

Η τυπική θεωρία Επεξεργασίας Πληροφοριών Η θεωρία επεξεργασίας πληροφοριών: Ιστορία μέθοδοι επισκόπηση ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ Η τυπική θεωρία Επεξεργασίας Πληροφοριών 1 Επεξεργασία Πληροφοριών Η επικρατούσα μεταφορά: ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι σαν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4.1. Αποτελέσματα από το πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης δασκάλων και πειραματικής εφαρμογής των νοερών

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Διατήρηση η της αθλητικής απόδοσης 710: 8 η Διάλεξη Μιχαλοπούλου Μαρία Ph.D. Περιεχόμενο της διάλεξης αυτής αποτελούν: Αγωνιστικός αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ

Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ Ενότητα 3 Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή: Φιλοσοφική Τμήμα: Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας Metacognition Cogito ergo sum R. Descartes Τα περιεχόμενα Λέξεις-κλειδιά Η έννοια Γνώση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικά. Ενότητα Γ: Διδακτική μάθηση και διδασκαλία. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Παιδαγωγικά. Ενότητα Γ: Διδακτική μάθηση και διδασκαλία. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Παιδαγωγικά Ενότητα Γ: Διδακτική μάθηση και διδασκαλία Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική προσπέλαση των θεωριών γνώσης και μάθησης. Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Ερευνητικό Πρόγραμμα «Αξιολόγηση Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας στα δημόσια σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης της Κύπρου» 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 11: Κριτικός Στοχασμός και Ενδυνάμωση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΝΟΕΡΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΛΟΓΑΡΕΖΩ ΜΕ ΤO TΖΙΜΙΔΙ Μ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά θεωρητικά θέματα των νοερών υπολογισμών

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΝΟΕΡΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΛΟΓΑΡΕΖΩ ΜΕ ΤO TΖΙΜΙΔΙ Μ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά θεωρητικά θέματα των νοερών υπολογισμών ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΝΟΕΡΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΛΟΓΑΡΕΖΩ ΜΕ ΤO TΖΙΜΙΔΙ Μ Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά θεωρητικά θέματα των νοερών υπολογισμών 1.1.: Η θέση των νοερών υπολογισμών στο σύγχρονο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η Μεθοδολογία της Έρευνας (research methodology) είναι η επιστήμη που αφορά τη μεθοδολογία πραγματοποίησης μελετών με συστηματικό, επιστημονικό και λογικό τρόπο, με σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Χειμερινό εξάμηνο 2008-09 Διδακτική του Μαθήματος Μελέτη Περιβάλλοντος # 4η Συνάντηση # Διδάσκων: Γεώργιος Μαλανδράκης, (Π.Δ. 407/80)

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης.

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης. Περιγραφή της ερευνητικής εργασίας Βασικοί σκοποί της έρευνας: Η οικοδόμηση γνώσεων όσον αφορά στη λειτουργία των φωτογραφικών τεχνικών (αναλογικών ψηφιακών) διερευνώντας το θέμα κάτω από το πρίσμα των

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan)

Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) On-the-fly feedback, Upper Secondary Περιγραφή του εκπαιδευτικού/ μαθησιακού υλικού (Teaching plan) Τάξη: Β Λυκείου Διάρκεια ενότητας Μάθημα: Φυσική Θέμα: Ταλαντώσεις (αριθμός Χ διάρκεια μαθήματος): 6X90

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Ερωτήσεις.. Πώς το παραδοσιακό διδακτικό πλαίσιο διαμορφώνει το αξιολογικό

Διαβάστε περισσότερα